
Spanish: 
Vivimos en un mundo
totalmente saturado de religión
y espiritualidad.
A veces al punto que 
podemos no reconocerlo.
Afecta a todo, desde lo más simple
como las fiestas que celebramos,
a los nombres que ponemos
a nuestros hijos.
a cosas más tristes y desalentadoras,
como luchar en algún conflicto
al otro lado del mundo.
O sea, cualquier día,
en algún lugar alguien está luchando
por espiritualidad y religión.
Veamos cómo se desarrolla esto
a escala mundial.
Según con quién uno hable,
hay unas 20 grandes religiones...
algunas están en más 
de un país o continente.
Sumemos a eso cientos
de sistemas de creencia,
y de los 7000 millones de personas
que habitan el planeta ahora,
casi 6000 millones practican
algún tipo de fe.

Spanish: 
Traductor: Rebecca Breekveldt
Revisor: Sebastian Betti
Vivimos en un mundo
totalmente saturado de religión
y espiritualidad.
A veces al punto que 
podemos no reconocerlo.
Afecta a todo, desde lo más simple
como las fiestas que celebramos,
a los nombres que ponemos
a nuestros hijos.
a cosas más tristes y desalentadoras,
como luchar en algún conflicto
al otro lado del mundo.
O sea, cualquier día,
en algún lugar alguien está luchando
por espiritualidad y religión.
Veamos cómo se desarrolla esto
a escala mundial.
Según con quién uno hable,
hay unas 20 grandes religiones...
algunas están en más 
de un país o continente.
Sumemos a eso cientos
de sistemas de creencia,
y de los 7000 millones de personas
que habitan el planeta ahora,
casi 6000 millones practican
algún tipo de fe.

Portuguese: 
Tradutor: Carl Lenny Homer
Revisor: Maricene Crus
Vivemos num mundo
imerso em religiosidade e espiritualidade,
às vezes, ao ponto de que não conseguimos
nem talvez reconhecer isso.
Afeta tudo, desde coisas
simples como feriados,
os nomes que damos às crianças,
até coisas muito tristes e desanimadoras,
como conflitos num outro lado do mundo.
Num determinado dia,
alguém, em algum lugar, está lutando
em nome da religião e da espiritualidade.
Vejamos como tudo isso
ocorre numa escala global.
Dependendo com quem se fala, há cerca
de 20 religiões principais no mundo
algumas existem em mais de um país
ou em mais de um continente.
Adicione a isso, centenas de crenças
e as 7 bilhões de pessoas que vivem
neste planeta atualmente,
pouco menos que 6 bilhões
declaram algum tipo de fé.

Persian: 
Translator: Hassan Parham
Reviewer: Leila Ataei
در دنيایی زندگی می‌كنيم كه
كاملا مملو از مذهب و طرق معنوی است،
گاه به غايتی كه شايد 
حتی خارج از درك ما باشد.
در همه چيز اثر می گذارد، از چيزهای ساده
چون تعطیلاتی كه جشن می‌گيريم،
تا نام‌های
فرزندانمان
و مسائل واقعا غمبار و به نوعی دلهره آور
كه در جايی آن سوی جهان درگيری آفريده.
يعنی هر روز خدا،
كسی، در جائی به خاطر مذهب
و معنويت می‌جنگد.
حال، بيایید ببينيم كه همه اين مسائل در 
عرصه جهانی چگونه نقش ايفا می‌كند.
بسته به اين كه با كه سخن می‌گویيد، 
نزديك به ۲۰ دين جهاني بزرگ داريم _
برخي در بيش از يك كشور، 
بيش از يك قاره حضور دارند
و به آن صد‌ها مكتب اعتقادی نیز بيفزائيد،
و از ميان ٧ ميليارد آدم كه در حال حاضر 
در اين كره زندگی می‌كنند،
فقط كمتَر از ٦ ميليارد إظهار مي كنند كه 
پيرو نوعی اعتقادند.

English: 
Transcriber: Robert Tucker
Reviewer: Krystian Aparta
We live in a world
that is absolutely infused
with religion and spirituality,
sometimes even to the point
where maybe we don't recognize it.
It affects everything from something
as simple as the holidays we celebrate,
to the names that we give our children,
to something much more really
saddening and sort of disheartening,
which is finding a conflict
on the other side of the world somewhere.
I mean, any given day,
somewhere somebody is fighting
about spirituality and religion.
So, let's take a look at how this all
plays out then on a global scale.
Depending on whom you talk to,
there's about 20 major world religions -
so, these are ones that are in more
than one country, more than one continent.
Add to that hundreds of belief systems,
and out of the 7 billion people who live
on this planet at this point in time,
just under 6 billion profess
to follow some sort of faith.

Japanese: 
翻訳: Emi Kamiya
校正: Tsugumi Harada
私たちが暮らす世の中には
宗教とスピリチュアリティが
満ち溢れています
それに気づかないことも あるほどです
その影響は祝日のように身近なものから
子どもに付ける名前や
実に悲しく落胆させられるような
事柄にまで及びます
たとえば地球の反対側で起きている
戦争を見聞きした時です
いつでも必ず
どこかで誰かがスピリチュアリティや
宗教のことで もめているのです
では 何故そうなるのか
地球規模で見ていきましょう
切り口にもよりますが
世界には20の主要な宗教があります
これらは複数の国や大陸をまたがって
存在する宗教です
加えて 何百もの信念体系があり
現在 地球上にいる70億人のうち
60億弱の人は何らかの信仰心があると
表明しています

Portuguese: 
Tradutor: Margarida Ferreira
Revisora: Mafalda Ferreira
Vivemos num mundo
que está totalmente impregnado
de religião e de espiritualidade,
por vezes, ao ponto de nem sequer
o reconhecermos.
Afeta tudo, desde uma coisa tão simples
como os feriados que festejamos,
até aos nomes que damos aos nossos filhos
ou a uma coisa muito mais triste
e desanimadora
que é encontrar um conflito
algures noutra parte do mundo.
Ou seja, não se passa um dia
em que algures haja alguém a lutar
pela espiritualidade e pela religião.
Vejamos como tudo isto se passa
a uma escala mundial.
Consoante as pessoas com quem falamos,
há 20 religiões mundiais principais
ou seja, as que existem em mais de um país
em mais de um continente.
Juntem-lhes centenas
de sistemas de crenças,
e em 7000 milhões de pessoas
que vivem no planeta, neste momento,
quase 6000 milhões afirmam
seguir qualquer tipo de fé.

English: 
Now, I want you to try and imagine
a world with no religion.
What would it look like?
Because that is the reality,
is if we go far enough back
into our own deep history,
there was a time, maybe not
with Homo sapiens, maybe further back,
where we didn't have any religion.
So, as you can see in the slide behind me,
that's a very simplified
evolutionary chart,
but it's a question that people
in my field, palaeoanthropology,
have asked: How far back
does the religious impulse go?
And how would you get at that?
It's incredibly subjective, right?
So, obviously Homo sapiens at the top.
We know that Homo sapiens
have religion, that's us.
But, what about heidelbergensis
before us, and erectus,
and all the way back to Homo hails.
You know, Homo habilis
2.5 million years ago,
they're considered to be a good candidate
for the original toolmakers.
And you might wonder - tools, religion,
what do these potentially have in common?
But, if you actually think about
what a cognitive leap making tools is,
there are some things in common.

Portuguese: 
Tentem imaginar um mundo
sem qualquer religião.
Como seria?
Porque, na realidade,
se recuarmos o suficiente
na nossa longa história,
houve uma época, talvez não
com o Homo sapiens, talvez mais antiga,
em que não havia qualquer religião.
Como veem, este diapositivo
é um gráfico muito simples da evolução,
mas as pessoas da minha área,
a paleoantropologia, perguntaram:
Quando começou o impulso religioso?
Como é que lá chegamos?
É muito subjetivo, não é?
Obviamente, o Homo sapiens
está no topo.
Sabemos que o Homo sapiens
é religioso, somos nós.
Então, e os heidelbergensis,
antes de nós, e o Homo erectus,
e todos os outros até ao Homo habilis?
O Homo habilis, há 2,5 milhões de anos,
são considerados bons candidatos
como primeiros fabricantes de utensílios.
Podem pensar - utensílios, religião -
o que podem ter em comum?
Mas, se pensarmos que fazer utensílios
é um salto cognitivo,
há algumas coisas em comum.

Japanese: 
さて皆さん
宗教のない世界を想像してみてください
どんな世界でしょうか？
というのも 現実に
人類の奥深い歴史を
ずっと たどって
ホモ・サピエンスが現れるより
さらに昔に遡ると
宗教のない時代があったからです
こちらの図をご覧ください
ずいぶん簡略にした進化の説明ですが
これが古人類学という私の専門分野で
問われていることです
「宗教的衝動の起源は
どこまで遡れるか？」
この非常に主観的な話を
どうやって突き止めましょう？
図の一番上のホモ・サピエンスに
宗教があるのは明らかですね
私たちのことですから
その前のホモ・ハイデルベルゲンシスや
エレクトスや
さらに昔のホモ・ハビリスは？
ホモ・ハビリスは250万年前に存在し
道具を作り始めた元祖である可能性が
高いと考えられています
道具と宗教のどこに共通点があるか
首をかしげたくなりますか？
でも道具を作るという
認知上の大躍進の意味を考えれば
共通点が見えてきます

Spanish: 
Ahora quisiera que intentasen 
imaginar un mundo sin religión.
¿Qué parecería?
Porque esa es la realidad.
Si vamos atrás en 
nuestra propia historia,
hubo un tiempo, quizás no con 
el homo sapiens sino más atrás
donde no había ninguna religión.
Como pueden ver en la dispositiva,
es una gráfica muy simple
de la evolución,
pero es una pregunta
que los de mi campo,
paleoantropolgía, preguntamos:
¿hasta dónde llega el impulso religioso?
¿Y cómo se llega allí?
Increíblemente subjetivo, ¿verdad?
Lógicamente, llega el homo sapiens.
Sabemos que el homo sapiens
tiene religión, o sea, nosotros.
¿Pero qué hay del heidelbergensis,
anterior, y del erectus,
y más atrás hasta el homo habilis?
Ya saben, el homo habilis
hace 2,5 millones de años
se consideraban buenos candidatos
para crear los primeros utensilios.
Y quizá se pregunten herramientas,
religión, ¿qué tienen en común?
Pero si se paran a pensar sobre
qué gran salto es hacer herramientas,
sí hay cosas en común.

Spanish: 
Ahora quisiera que intentasen 
imaginar un mundo sin religión.
¿Qué parecería?
Porque esa es la realidad.
Si vamos atrás en 
nuestra propia historia,
hubo un tiempo, quizás no con 
el homo sapiens sino más atrás
donde no había ninguna religión.
Como pueden ver en la dispositiva,
es una gráfica muy simple
de la evolución,
pero es una pregunta
que los de mi campo,
paleoantropolgía, preguntamos:
¿hasta dónde llega el impulso religioso?
¿Y cómo se llega allí?
Increíblemente subjetivo, ¿verdad?
Lógicamente, llega el homo sapiens.
Sabemos que el homo sapiens
tiene religión, o sea, nosotros.
¿Pero qué hay del heidelbergensis,
anterior, y del erectus,
y más atrás hasta el homo habilis?
Ya saben, el homo habilis
hace 2,5 millones de años
se consideraban buenos candidatos
para crear los primeros utensilios.
Y quizá se pregunten herramientas,
religión, ¿qué tienen en común?
Pero si se paran a pensar sobre
qué gran salto es hacer herramientas,
sí hay cosas en común.

Portuguese: 
Imaginemos um mundo sem religião.
Como seria?
Porque o mundo era assim,
se voltarmos tempo suficiente
na nossa própria história,
houve um tempo,
talvez ainda do homo sapiens,
em que não havia religião.
Como se pode ver no slide,
que é um gráfico
evolucionário simplificado,
há uma pergunta que a minha área,
a paleoantropologia faz:
há quanto tempo existe a religião?
E como podemos entender isso?
É incrivelmente subjetivo, certo?
Obviamente, o homo sapiens estará no topo.
Sabemos que o homo sapiens
tem religião, ou seja, nós.
E os heidelbergensis
antes de nós, o erectus,
e tudo volta ao homo habilis.
O homo habilis, há 2,5 milhões de anos
foi considerado um bom candidato
a inventor das primeiras ferramentas.
Você deve imaginar: ferramentas,
religião, o que isso tem em comum?
Se pensarmos no salto cognitivo
que é fabricar ferramentas,
haverá algumas coisas em comum.

Persian: 
حال، می‌خواهم جهان عاری
از دين را تصور كنيد.
چه شكلی خواهد بود؟
زيرا واقعيت اين است كه،
اگر به قدر كفايت به عقب، 
به عمق تاريخ‌مان برگرديم،
روزگاری، شايد نه در عهد 
دو پای خردمند، بلكه شايد پيش‌تر،
زماني ما دين نداشتيم.
پس همان گونه كه در اسلايد 
پشت سر من می‌بينيد،
كه يك نگاره ساده شده فرگشت است،
سؤالی است كه هم رشته‌های من، ديرينه‌شناسان
پرسيده‌اند: انگيزش دينی به چه زمانی در 
گذشته بر می‌گردد؟
و چگونه قدمتش را در می يابيم ؟ 
تلاشی به‌غايت ذهنی است، درست است؟
پس، دوپای خردمند در رأس قرار می‌گيرد.
می‌دانيم دوپای خردمند، 
كه ما باشيم، دين داشته.
شاخه فرعی نابود شدهٔ قبل از ما 
و اركتوسها چطور،
و عقب‌تَر تا هموهابيليسها.
مي دانيد، هموهابيليسها 
در ٢/٥ميليون سال پيش،
به عنوان گزينه خوبی برای
ابزار سازان اوليه محسوب می‌شوند.
و شايد حيرت كنيد كه - ابزار و مذهب، 
بالقوه چه چيز مشتركی دارند؟
اما، اگر واقعا فكر كنيد ابزار سازي 
از نظر هوشمندي چه جهشي است،
در می‌يابيد که بی‌ربط نيستند.

Portuguese: 
Por exemplo, quando fazemos um utensílio
- temos pedra e agarramos noutra
para a afeiçoar -
temos de ter um modelo mental na cabeça
do que vai ser esse produto acabado.
Também descobrimos que esses
primeiros criadores de utensílios
demonstravam premeditação
e pré-planeamento.
Possivelmente, andavam
com um pedaço de sílex
para que, quando um utensílio
se estragasse ou se perdesse,
pudessem fazer um novo.
Há investigadores na minha área,
especialmente um deles,
chamado Thomas Wynn,
que fez equipa com um neuropsicólogo,
chamado Frederick Coolidge.
Os dois falaram duma coisa
chamada memória operacional.
Não é um sítio no cérebro
é mais uma espécie de diversas funções
que funcionam em conjunto,
que permitem coisas como modelos mentais
e permitem coisas
como o pré-planeamento.
Defenderam a tese de que,
mesmo a um nível muito básico,
os chimpanzés também têm
uma espécie de memória operacional.

Spanish: 
Por ejemplo, cuando uno hace
una herramienta,
o sea, tiene una piedra
y toma otra piedra
para darle forma,
hay que tener un modelo mental
en la cabeza
de lo que será el producto final.
Y además lo que encontramos
en estas herramientas primitivas,
es que, de hecho, muestra
premeditación y planeamiento.
Que en potencia se llevaban
un trozo de sílex,
por la selva, para que cuando
la que tienen se gaste,
o se haga trizas,
pudieran hacer una nueva.
Así, algunos investigadores
en mi campo,
en concreto un tal Thomas Wynn,
se asoció a un neuropsicólogo,
llamado Frederick Coolidge,
y entre los dos hablaron de algo
llamado memoria de trabajo.
Y esa es la idea,
no es tanto un punto del cerebro
como varias funciones 
que trabajan juntas,
que hacen cosas como los planos 
mentales y como preplanificar.
Ahora tienen un debate que 
incluso en un nivel básico
seguro que los chimpancés tienen
alguna memoria de trabajo también.

Persian: 
براي نمونه، وقتی ابزار می‌سازيد، عملاً_
سنگی در یک دست و سنگی در دست ديگر 
برای ترأش دادن آن داريد
بايد الگوی شكل و شمایل محصول نهائی
را در ذهن داشته باشيد.
و نيز آنچه در باره اين 
ابزار سازان اوليه دريافته‌ايم
اين است كه آنها در واقع پيش‌اندیشی و 
پيش برنامه‌ريزی داشتند،
آنها از پيش، در مسير حركتشان 
سنگ چخماق تَر و تميزی با خود
بر می‌داشتند، تا وقتی
كارآيی ابزارشان تمام شد
يا به تكه ناكارآئي تقليل يافت، 
بتوانند ابزار نویی بسازند.
پس در رشتهٔ من تحقیقاتی صورت گرفته،
به ویژه توسط شخصی به نام توماس وین،
که با عصب شناسی به نام فردریک کولیج 
به همکاری پرداخت،
و هر دو در بارهٔ آنچه حافظه کاری (موقت) 
خوانده می‌شود سخن گفتند.
پس این حافظه مربوط به 
نقطه‌ای در مغز نیست
معهذا چند کارکرد مغز با هم 
به نوعی همکاری می‌کنند،
تا داشتن الگوها در ذهن و 
برنامه‌ریزی از بیش میسر شود.
استدلال شده که شامپانزه‌ها هم، 
در سطح نازل
احتمالا حافظهٔ کاری دارند

Portuguese: 
Por exemplo, quando se está
fabricando uma ferramenta,
é necessário pegar um pedaço de pedra
para moldar uma outra pedra,
deve-se manter uma imagem mental
de como deve ficar o produto final.
O que se percebe
com esses primeiros fabricantes
é que eles já previam e planejavam
as coisas com antecedência.
Eles pegavam um pedaço de pedra
em qualquer lugar
e quando a ferramenta acabava
ou se desgastava, eles mesmos
fabricavam uma nova.
Existem alguns pesquisadores no meu campo,
especialmente um colega
chamado Thomas Wynn,
que se associou a um neuropsicólogo
chamado Frederick Coolidge,
e eles apareceram com uma coisa
chamada memória de trabalho.
Isso não é um ponto no cérebro,
mas sim várias funções trabalhando juntas
e permitindo coisas como imagens
mentais e pré-planejamento.
Eles argumentam que, mesmo
em um nível muito básico,
chimpanzés também têm memória de trabalho.

Japanese: 
たとえば実際に今
道具を作っているとしましょう
手にした石と石を合わせて
形を作ろうと思ったら
頭の中に出来上がった時の形を
思い描けていなければなりません
実際 初期の道具作りをおこなっていた
彼らは
先を見越したり事前に計画を立てたり
していたことが分かっています
彼らはフリント石を持ち歩いていました
出先で道具を使い果たしたり
道具がダメになった場合
新しく作れるようにしていたのです
私の分野には
その研究をしている人がいます
特にトーマス・ウィンという研究者は
神経心理学者のフレデリック・クーリッジと
チームを組んで
ワーキングメモリというものをテーマに
論じました
ワーキングメモリとは
脳のどこか１部分のことではなく
いわば いくつかの機能が連携して働いて
型を思い描いたり 事前に計画したりを
可能にするものです
２人は ごく基礎的なレベルとはいえ
チンパンジーにも
ワーキングメモリがあるだろうと
主張しました

English: 
For instance, when you're
actually making a tool -
so you've got one piece of stone
and you've got another to shape it -
you have to hold a mental template
in your head
of what that finished product
is going to look like.
And also what we find
with these early toolmakers,
is that they actually were exhibiting
forethought and pre-planning.
They were potentially taking
a nice piece of flint with them,
along the landscape,
so that when their current tool ran out,
or got down to kind of a nub,
they could make themselves a new one.
So, there are some
researchers in my field,
especially a fellow
by the name of Thomas Wynn,
has teamed up with a neuropsychologist,
by the name of Frederick Coolidge,
and the two of them have talked
about something called working memory.
And so, it's not one spot in the brain
so much as sort of several functions
that kind of work together,
that allow things like mental templates
and allow things like pre-planning.
Now, they've made the argument
that even on a very basic level
chimps probably do have
some working memory as well.

Spanish: 
Por ejemplo, cuando uno hace
una herramienta,
o sea, tiene una piedra
y toma otra piedra
para darle forma,
hay que tener un modelo mental
en la cabeza
de lo que será el producto final.
Y además lo que encontramos
en estas herramientas primitivas,
es que, de hecho, muestra
premeditación y planeamiento.
Que en potencia se llevaban
un trozo de sílex,
por la selva, para que cuando
la que tienen se gaste,
o se haga trizas,
pudieran hacer una nueva.
Así, algunos investigadores
en mi campo,
en concreto un tal Thomas Wynn,
se asoció a un neuropsicólogo,
llamado Frederick Coolidge,
y entre los dos hablaron de algo
llamado memoria de trabajo.
Y esa es la idea,
no es tanto un punto del cerebro
como varias funciones 
que trabajan juntas,
que hacen cosas como los planos 
mentales y como preplanificar.
Ahora tienen un debate que 
incluso en un nivel básico
seguro que los chimpancés tienen
alguna memoria de trabajo también.

Spanish: 
Por supuesto, también usan herramientas,
no son tan buenos, en esencia toman palos
les quitan las hojas,
los usan para sacar termitas,
pero también suelen tirarlas.
Es así, ya no les sirve.
No hay muchos ejemplos de chimpancés
que reciclen herramientas
o que se comporten exactamente
como vemos en el homo habilis.
Pero sin un tipo de base
y con esa idea de memoria de trabajo,
en cierto modo lo extrapolaron
y dijeron, bien, hablemos de algo que 
pueda mejorar la memoria de trabajo.
Y así mejoraron la memoria de trabajo.
En esencia, hay varios componentes
Algo así como tomar aquello,
y simplemente poner esteroides.
No es solo una maqueta mental
y preplanificar,
sino añadir la capacidad de concebir
y trabajar con ideas abstractas.
Hablemos de viajar en el tiempo mental.
Lo que quiero decir con viajar
en el tiempo mental,
es la capacidad de pensar
en el pasado y el futuro.
Esto es algo muy infrecuente.
Lo damos por hecho,

Persian: 
البته ، از ابزار هم استفاده می‌کنند،
فقط بدون مهارت-
اساسا، شاخه‌ا‌‌ی را بر می‌دارند،
برگهایش را می‌کَنند، فرو می‌کنند 
تا به کمک آن موریانه بیرون بکشند،
اما بعد می‌خواهند دورش بیندازند
تقریبا همین، کار ابزار تمام است.
بدین ترتیب، نمونه زیادی نداریم که 
شامپانزه از ابزارها استفاده دوباره بکند
یا مثل آنچه در هومو‌هابیلیس می‌دانیم
همان رفتار پیشین را تکرار کند.
اما در همان حد به عنوان اساس کار 
و ایدهٔ حافظهٔ کاری،
آن دو نتیجه گرفتند و اظهار کردند که،
بیائید از چيزی که خودشان حافظه کاری 
فزونی یافته خواندندش، سخن بگوییم.
و بدین‌قرار حافظه کاری فزونی یافته-
اساساً شماری مولفه دارد.
يعني به گونه‌ای آن مطلب را گرفتند، 
و تقویتش کردند.
پس، (حافظهٔ کاری) تنها الگوی ذهنی 
و برنامه ریزی از پیش نیست،
بلکه حالا توان تجسم و تصورات انتزاعی را
هم به آن می‌افزاییم.
بیائید درباره سفر ذهنی حرف بزنیم.
حالا منظور من از سفر ذهنی
توان اندیشیدن به گذشته و آینده است.
این توان بسیار غیر عادی است.
اما ما آن را سهل می‌پنداریم،

Spanish: 
Por supuesto, también usan herramientas,
no son tan buenos, en esencia toman palos
les quitan las hojas,
los usan para sacar termitas,
pero también suelen tirarlas.
Es así, ya no les sirve.
No hay muchos ejemplos de chimpancés
que reciclen herramientas
o que se comporten exactamente
como vemos en el homo habilis.
Pero sin un tipo de base
y con esa idea de memoria de trabajo,
en cierto modo lo extrapolaron
y dijeron, bien, hablemos de algo que 
pueda mejorar la memoria de trabajo.
Y así mejoraron la memoria de trabajo.
En esencia, hay varios componentes
Algo así como tomar aquello,
y simplemente poner esteroides.
No es solo una maqueta mental
y preplanificar,
sino añadir la capacidad de concebir
y trabajar con ideas abstractas.
Hablemos de viajar en el tiempo mental.
Lo que quiero decir con viajar
en el tiempo mental,
es la capacidad de pensar
en el pasado y el futuro.
Esto es algo muy infrecuente.
Lo damos por hecho,

Portuguese: 
Claro, eles também usam utensílios,
só que não são tão bons como nós.
Basicamente, agarram num raminho,
retiram-lhe as folhas e usam-no
para apanhar as térmitas,
mas depois deitam-no fora.
É simples, já não precisam
daquele utensílio.
Não há muitos exemplos
de chimpanzés a reutilizar utensílios
ou de se comportarem da mesma forma
que vimos com o Homo habilis.
Com este tipo de base
e essa ideia de memória operacional,
extrapolaram a ideia e disseram:
"Falemos de uma coisa a que se chama
memória operacional avançada.
A memória operacional avançada
contém vários componentes.
É como agarrar nisto
e introduzir-lhe esteroides.
Não é só ter um modelo mental
e pré-planeamento
mas acrescentamos-lhe
a capacidade de imaginar
e de trabalhar com conceitos abstratos.
Falemos agora de viagem
mental no tempo.
Quando falo de viagem mental no tempo
falo da capacidade de pensar
no passado e no futuro.
São coisas muito invulgares.
Consideramo-las normais,

Portuguese: 
Eles podem usar ferramentas,
mas não são muito bons com elas.
Basicamente, eles pegam um galho
arrancam algumas folhas
e o usam pra pegar cupins,
mas depois jogam o galho fora.
Praticamente, não usarão
mais essa ferramenta.
Não há muitos exemplos de reutilização
de ferramentas por chimpanzés
ou de algum tipo desse comportamento
como aquele do homo habilis.
Tomando isso como base
e a ideia de memória de trabalho,
eles extrapolaram isso
e decidiram falar sobre o que chamaram 
de memória de trabalho aprimorada.
Assim, a memória de trabalho aprimorada
tem diversos componentes.
É como que pegar aquilo
e aplicar esteroides.
Não apenas a imagem mental e planejamento,
mas vamos adicionar a capacidade de prever
e de trabalhar conceitos abstratos.
Vamos falar sobre viagem mental no tempo.
Viagem mental no tempo
é a habilidade de pensar
sobre o passado e o futuro.
São coisas muito incomuns.

English: 
Of course, they can also use tools,
they're just not very good at -
Basically, they'll take their stick,
they'll rip off the leaves,
they'll use it to dip some termites out,
but then they tend to dump it.
That's pretty much it,
they're done with that tool.
So, there's not a lot of examples
of chimps reusing tools
or sort of behaving
in exactly the same way
as what we see with Homo habilis.
But with that as sort of the base
and that idea of working memory,
they've then sort of extrapolated that
and said, let's talk about something
that they call enhanced working memory.
And so enhanced working memory -
basically there's
several components to it.
This is sort of taking that,
and then basically putting it on steroids.
So, not just that basic mental template
and pre-planning,
but now let's add to that
the ability to envision
and work with abstract concepts.
Let's talk about mental time travel.
Now, what I mean when I say
mental time travel,
is the ability to think about
past and future.
These are actually very unusual things.
We take them for granted,

Japanese: 
チンパンジーは道具が使えます
複雑なことは出来ませんけどね
彼らの道具は基本的に棒です
枝から葉を取り去って
シロアリを釣り上げるのに使ったら
すぐ捨てることが多いです
それでおしまい
その道具は もう用済みです
チンパンジーが道具を再利用する例は
多くありません
ホモ・ハビリスがするのと
まったく同じ行動は
見られないのです
しかし このことと
ワーキングメモリの概念を基に
２人は推定をし
彼らが「拡張ワーキングメモリ」と
呼ぶものについて議論を始めました
拡張ワーキングメモリには
いくつかの要素が含まれています
いわば それを取り出して
飛躍的に増強させるという話です
心理的ひな型や事前の計画という
基本的なことだけではなく
そこに抽象的な概念を思い描いたり
それに取り組む能力を加えます
頭の中で時間を飛び越えること―
タイム・トラベル
つまり過去や未来について
考える能力を例にお話ししましょう
こうした概念は実に特異なものです
私たちは何とも思っていませんが

Spanish: 
pero no es algo que otras 
especies puedan concebir.
O sea, lógicamente tu perro parece 
recordar lo de ir al veterinario,
que es algo muy interesante
pero tú sabes que él no siente
los recuerdos claramente
de haber ido al veterinario,
más que como algo malo
cuando entró al local,
huele de cierta manera, sabes,
sensación súbita de peligro.
Bien, la habilidad clara de decir:
viajando en el tiempo mental,
cuando intento hacer una pieza
usando este material antes,
no fue muy bien,
así que lo voy a hacer 
diferente esta vez.
O, vi a esta persona en la reunión
de cazadores para hacer algo.
Y funcionó bastante bien,
yo lo quiero hacer.
Y, todas esas cosas, además 
de permitirnos pensar en el futuro:
así, preplaneando, incluso
en un grado elevado.
Imaginación, porque de nuevo, 
la habilidad de concebir algo,
como un patrón mental cuando
creas una herramienta,
depende de poder visualizar algo
que en realidad no existe
en ese momento del tiempo.
Es más bien que lo estamos deseando.
Entonces, claro, la capacidad
de entender y manipular símbolos.
Así, es donde llegamos a cosas
como el lenguaje y el arte.

Portuguese: 
mas não são uma coisa
que as outras espécies entendam.
Parece que o nosso cão se lembra
de ter ido ao veterinário,
o que é uma coisa interessante
mas sabemos que ele não tem
um claro sentido de memórias episódicas
de ter estado no veterinário,
para além de ser uma coisa má,
quando entrou naquele edifício,
e sentiu um certo cheiro
que o alertou para um perigo.
A clara capacidade de dizer,
em relação à viagem mental no tempo:
"Quando tentei fazer um utensílio
usando este material,
"isso não funcionou muito bem.
"Por isso, agora
vou fazê-lo de outro modo".
Ou "Vi aquela pessoa, do grupo
de caçadores, fazer uma coisa
"que funcionava muito bem,
também vou fazer aquilo".
Todo este tipo de coisas, assim como
conseguir pensar no futuro,
portanto, pré-planear,
mas num grau ainda maior.
A imaginação, porque a capacidade
de conceber uma coisa
como um modelo mental,
quando imaginamos um utensílio,
baseia-se em conseguir
visualizar uma coisa
que não existe, naquele momento.
É, sobretudo, estarmos
a olhar para o futuro.
E depois, a capacidade de entender
e manipular símbolos.
Isso é quando chegamos a coisas
como a linguagem e a arte.

Portuguese: 
Para nós isso é fácil, mas outras espécies
podem não compreender.
Obviamente, seu cão talvez
se lembre de ter ido ao veterinário,
o que é algo interessante,
mas ele não tem uma lembrança clara
de já ter ido ao veterinário outras vezes,
além de: é desagradável
entrar naquele edifício,
ele tem um certo cheiro,
é um perigo iminente.
A habilidade clara, digamos,
usando a viagem mental no tempo:
"Quando tentei uma ferramenta
com este material antes,
não funcionou bem, então, 
farei diferente desta vez".
Ou: "Vi uma pessoa do grupo
de caçadores-coletores fazer algo
que funcionou muito bem, vou fazer igual".
Todas essas coisas,
bem como pensar à frente,
como planejamento, mas num grau superior.
Imaginação, pois a capacidade
de conceber algo,
como a imagem mental
quando se faz uma ferramenta,
depende da capacidade de visualizar
algo que ainda não existe;
novamente, estamos olhando à frente.
Ou seja, é a capacidade
de entender e manipular símbolos.
É neste ponto que chegamos
a coisas como linguagem e arte.

Persian: 
این توان‌ها اما چیزی نیست که ضرورتاً 
برای انواع دیگر (موجودات) قابل تصور باشد.
یعنی حتما که سگ شما به نظر 
می رسد پیش دامپزشک رفتن را به یاد بیاورد،
که به نوعی برایش جالب است،
اما می‌دانید که احساس قوی 
از حافظه روشن نوبت های
رفتن به دامپزشکی را ندارد
که فکر کند، رفتن توی این ساختمان 
بد است،
مسیر را بو می‌کشد - و حس خطر 
در اصل به او هشدار می‌دهد.
پس توان گفتن متکی به سفر ذهنی که،
« وقتی قبلا سعی کردم این ابزار را 
با آین وسیله بسازم،
خیلی خوب از آب در نیامد،
پس، این دفعه طور دیگری خواهم ساخت.»
یا، « این فرد را در گروه شکارچی-
خوشه چین دیگر دیدم کاری داد
نتیجه‌‌اش واقعا عالی بود، 
من هم خواهم کرد.»
همهٔ این‌ها و توان اندیشیدن از پیش:
یعنی برنامه‌ریزی از پیش، حتی بالاتر از آن
تخیل، زیرا که به گونه‌ای توان
تصور چیزی است،
مثل الگوی ذهنی، در ساختن ابزار،
وابسته به توان تجسم چیزی است
که در واقع در آن برههٔ زمانی موجود نیست-
و مهم‌ترین این‌که ما به آینده نظر داریم.
و بعد، البته، توان فهم و دستکاری نمادها.
و این جایی است که به 
چیزهائی مانند زبان و هنر دست می‌یازیم.

Spanish: 
pero no es algo que otras 
especies puedan concebir.
O sea, lógicamente tu perro parece 
recordar lo de ir al veterinario,
que es algo muy interesante
pero tú sabes que él no siente
los recuerdos claramente
de haber ido al veterinario,
más que como algo malo
cuando entró al local,
huele de cierta manera, sabes,
sensación súbita de peligro.
Bien, la habilidad clara de decir:
viajando en el tiempo mental,
cuando intento hacer una pieza
usando este material antes,
no fue muy bien,
así que lo voy a hacer 
diferente esta vez.
O, vi a esta persona en la reunión
de cazadores para hacer algo.
Y funcionó bastante bien,
yo lo quiero hacer.
Y, todas esas cosas, además 
de permitirnos pensar en el futuro:
así, preplaneando, incluso
en un grado elevado.
Imaginación, porque de nuevo, 
la habilidad de concebir algo,
como un patrón mental cuando
creas una herramienta,
depende de poder visualizar algo
que en realidad no existe
en ese momento del tiempo.
Es más bien que lo estamos deseando.
Entonces, claro, la capacidad
de entender y manipular símbolos.
Así, es donde llegamos a cosas
como el lenguaje y el arte.

Japanese: 
他の動物の頭には
浮かばないものなんです
飼い犬は動物病院へ行ったことを
覚えていますよね
これは興味深いには違いないですが
犬は獣医にかかった経験を
明確なエピソード記憶として
覚えることはありません
「これはマズイぞ」と思う程度です
「この建物に入ると
あの臭いがして…」という感じで
危険信号が灯るわけです
タイム・トラベルの能力がはっきり現れると
たとえば こうなります
「この素材で以前
道具を作ろうとしたとき
うまく行かなかった
だから今回は違うやり方をしよう」
「隣の部族の狩猟採集民が
何かしているのを見た
すごく良さそうだった
自分もやりたい」
それらが可能になり
事前の計画など将来を考える能力も
より高度なものになります
想像力もです
道具を作る際の「心理的ひな型」のように
何かを思い浮かべる能力というのは
その時点では存在していないものを
頭に描けなければ成り立ちません
これも やはり未来を見越すことです
さらにシンボルを理解し
利用する能力もそうです
これが言語や芸術といったものに
関わってくるわけです

English: 
but they're not something that necessarily
other species can conceive of.
I mean obviously your dog seems
to remember about going to the vet,
which is sort of an interesting thing,
but you know he doesn't have
a strong sense of clear episodic memories
of having been to the vet
so much as this is a bad thing
when I go into this building,
it smells a certain way - and, you know,
this is danger basically flashing.
So, the clear ability to also say,
with mental time travel,
"When I tried making a tool
using this material before,
this didn't work very well,
so, I'm going to do it
differently this time."
Or, "I saw this person in the next
hunter-gatherer group over do something.
That worked really nicely,
I want to do that."
All those kinds of things,
as well as being able to think forwards:
so, pre-planning,
but even at a greater degree.
Imagination, because again the ability
to sort of conceive of something,
like a mental template
when you're making a tool,
relies on us being able
to visualize something
that doesn't actually exist
at that moment in time -
it's more, again,
that we're looking forward.
And then, of course, the capacity
to understand and manipulate symbols.
And, so, this is where we get to things
like language and to art.

Persian: 
خوب، احتمالا متوجه شدید 
که گفتم “نقطهٔ خدا،”
حرف‌مان در مورد (آن نقطه) این است که،
بی‌شک احتمالا فکر کنم 
در دههٔ ۱۹۹۰ شروع شد،
وقتی بشر،به ویژه عصب شناسان
آم‌آر‌آی رویائی شان، وابزار 
اسکن مغز را داشتند،
در واقع شروع کردند به نگاه کردن
که آیا نقطه‌ای مرتبط با خدا 
در مغز وجود دارد.
و وقتی کسانی را ام‌آر‌آی می‌کردند،
مطالعاتی را هم در واقع انجام دادند،
به این شکل که، خوب، وقتی داخل دستگاه هستی،
می‌خواهیم به خدا و دین و معنویت فکر کنی
و هم‌زمان ببینیم 
آیا می‌توانیم از مناطقی
از مغز تو که فعال می‌شود نقشه برداری کنیم.
و‌مکرر یک نقطه واکنش نشان داد،
و این یک آخیش بزرگ بود، 
که ما نقطه خدا را پیدا کردیم.
بعد مشخص می شود این نقطه‌ای است 
که با تمرکز فعال می شود.
(خنده)
پس قطعا می‌دانیم با کجا تمرکز می‌کنند،
اما، روشن است، همه با فکر 
به خدا تمرکز کردند،
پس، مشکل آنچنان بود.
اما به تصور من آنچه کسانی که 
روی روان و اعصاب، و فرگشت کار می کنند

Japanese: 
スライドに「神のスポット」と書いたのに
お気づきでしょう
その意味というのは
1990年代ごろに始まった話です
かつて神経心理学者たちは
MRIなど脳をスキャンする
高級な装置を使って
脳の中に
神に関係する場所があるか
真面目に調べていました
実験をおこなったほどです
人々をMRIにかけて
MRIの中で参加者に
神や信仰や
スピリチュアリティについて
考えを巡らせてもらい
その間に活性化する脳領域を捉えて
図に表せないかと考えたのです
ある１つの場所が
繰り返し活性化を示したので
「やったぞ 神のスポットを突き止めた」と
大盛り上がりでした
後に それは人が集中すると
活性化する場所だとわかりました
（笑）
集中する場所は確かに掴めましたが
それは皆 神のことを考えて
集中していたからでした
そこは失敗でした
私が思うに 神経心理学者や
進化の研究者たちの頭にあるのは

Portuguese: 
Vocês provavelmente
viram o "ponto de Deus",
e isso quer dizer que algo começou,
acredito, na década de 1990,
com os neuropsicólogos,
que usaram a ressonância
e outros tipos de imagens,
eles começaram a procurar
uma área no cérebro
que pudesse ser associada a Deus.
E até mesmo fizeram um estudo
no qual pessoas submetidas à ressonância,
que estavam bem e que pensassem
em sua própria visão de Deus, 
fé ou espiritualidade
mostrariam isso nas áreas do cérebro
que seriam mapeadas
e iluminadas enquanto você pensava.
Havia um ponto
que sempre estava iluminado
e foi tão evidente que dissemos,
encontramos o ponto de Deus.
Esta é a área que se ilumina
quando as pessoas se concentram.
(Risos)
Sabemos onde fica
a concentração no cérebro
mas, naturalmente,
todos estavam pensando em Deus
e aí é que está o problema.
Acho que os neuropsicólogos
e as pessoas que trabalham com evolução

English: 
So, you probably saw
I said the "God spot,"
what we're talking about there is that,
certainly starting in probably about,
I think, in the 1990's,
once we, especially neuropsychologists,
once they had their fancy MRI's
and other brain scans,
they really started looking to see
if there was one spot in the brain
that could be associated with God.
And they even actually did some study
where they actually had
the people in the MRI,
and they were like, okay,
we want you to think about
your vision of God or faith
or spirituality while you're in here,
while we see if we can map
the areas of the brain
that light up while we're doing that.
And they kept getting one spot
that was lighting up,
and so it was this huge, like, we did it,
aha, we found the God spot.
Turns out it's the spot that lights up
when people are concentrating.
(Laughter)
So, we definitely know
where they concentrate,
but, of course, everybody concentrated
on thinking about God,
so, that was the problem.
But I think really what neuropsychologists
and what people working on evolution

Spanish: 
Y, seguramente vieron que dije
"el espacio de Dios",
de lo que hablamos es de que,
por supuesto, empezando sobre,
pienso que los 90,
una vez nosotros, en especial 
los neuropsicólogos,
con sus lindos resonadores magnéticos
y otros escáneres cerebrales,
de verdad empezaron a buscar,
a ver, si hay alguna zona del cerebro
que se asocie con Dios.
Incluso hicieron estudios
en los que, de hecho,
metieron gente en el resonador
y dijeron, bien, queremos que pienses
en tu Dios, o fe, o espiritualidad
mientras estás ahí dentro,
y veremos si podemos cartografiar
las zonas de tu cerebro
que se encienden mientras haces eso.
Y obtenían una zona 
que aparecía encendida
y, así, esta enorme, algo así como
"¡Ajá, encontramos la zona de Dios!"
Resultó ser la zona que se encendía
cuando la gente se está concentrando.
(Risas)
Así, definitivamente
sabemos dónde se concentran,
pero, claro, todos se estaban
concentrando pensando en Dios,
ahí estaba el problema.
Creo que los neuropsicólogos
y quienes trabajan en la evolución

Spanish: 
Y, seguramente vieron que dije
"el espacio de Dios",
de lo que hablamos es de que,
por supuesto, empezando sobre,
pienso que los 90,
una vez nosotros, en especial 
los neuropsicólogos,
con sus lindos resonadores magnéticos
y otros escáneres cerebrales,
de verdad empezaron a buscar,
a ver, si hay alguna zona del cerebro
que se asocie con Dios.
Incluso hicieron estudios
en los que, de hecho,
metieron gente en el resonador
y dijeron, bien, queremos que pienses
en tu Dios, o fe, o espiritualidad
mientras estás ahí dentro,
y veremos si podemos cartografiar
las zonas de tu cerebro
que se encienden mientras haces eso.
Y obtenían una zona 
que aparecía encendida
y, así, esta enorme, algo así como
"¡Ajá, encontramos la zona de Dios!"
Resultó ser la zona que se encendía
cuando la gente se está concentrando.
(Risas)
Así, definitivamente
sabemos dónde se concentran,
pero, claro, todos se estaban
concentrando pensando en Dios,
ahí estaba el problema.
Creo que los neuropsicólogos
y quienes trabajan en la evolución

Portuguese: 
Provavelmente, viram que eu disse
"o local de Deus".
Aquilo de que estamos aqui a falar
é que, por volta dos anos 90,
os neuropsicólogos, em especial,
com as ressonâncias magnéticas
e outros exames ao cérebro,
começaram a observar
se havia um local no cérebro
que pudesse estar associado a Deus.
Até se fizeram alguns estudos
em que se examinaram pessoas com MRI,
e disseram-lhes:
"Pensem na vossa visão de Deus
"ou na espiritualidade,
enquanto estiverem aqui,
"para ver se conseguimos
fazer um mapa das áreas do cérebro
"que se iluminam enquanto
fazemos isto".
E detetaram um sítio
que se iluminava, e disseram:
"Conseguimos!
Encontrámos o sítio de Deus".
Acontece que é o sítio que se ilumina
quando as pessoas se concentram.
(Risos)
Sabemos, certamente,
que é onde elas se concentram
mas toda a gente se concentra
quando pensa em Deus,
por isso, havia um problema.
Penso que os neuropsicólogos
e as pessoas que trabalham na evolução

Persian: 
در پی آن هستند، اندیشه‌ای است، 
که احتمالا جایش یک نقطه نیست.
مانند حافظهٔ کاری فزونی یافته،
در واقع بخش‌های مختلف مغز درگیر است
که به نوعی با هم کار می‌کنند
تا فضای اندیشه و این قبیل 
توانمندی‌ها را بوجود آورند.
پس همهٔ این‌ها
در لُب‌های مغز است ؟
آنچه در اسلاید پشت سرم همه می بینید
در سمت چپ، هموارکتوس را داریم،
این مال ۱/۶۵میلیون سال پیش است.
و بعد در سمت راست اسکلت 
دوپای خردمند را داریم
مربوط به ۲۰,۰۰۰ سال پیش در آلمان.
اسکلت‌های ۲۰,۰۰۰ سال پیش 
با اسکلت ما یکسان است.
من فکر کردم استفاده از فسیل دوپای خردمند
ممکن است جالب‌تر باشد.
با این حال آنچه اکنون می‌خواهم ببینید
این است که وقتی به نیم ‌رخ نگاه می‌کنید،
ارکتوس اَبروی خوب بزرگی دارد که آن را 
پر استحکام می‌دانیم،
اما متوجه می‌شوید که پشتش
در واقع با زاویه تندی به عقب فرو می‌نشیند.
حال نگاه کنید به آن بیشانی قشنگ، 
بزرگ، قدیمی
در جمجمهٔ دوپای خردمند.
این‌ها لُب‌های پیشین است.

Spanish: 
dirigen su trabajo a la idea de 
que seguramente no hay una zona.
Algo así como resaltar 
la memoria de trabajo,
en realidad hay varias 
zonas del cerebro
que funcionan juntas
para crear ese espacio 
y ese tipo de habilidades.
Así que ¿está todo en los lóbulos?
Detrás de mí, en la imagen, ven
a la izquierda tenemos al homo erectus,
eso es hace 1,65 millones de años.
Y entonces, a la derecha,
tenemos el cráneo de un homo sapiens
de hace unos 20 000 años en Alemania.
Hace 20 000 años en Alemania, sus 
cráneos eran idénticos a los nuestros.
Pensé que era como un refrigerador
usar un tipo de cráneo fósil
para homo sapiens.
Bien, quiero que vean
que cuando miran el perfil,
erectus tiene esa bonita cresta
en la que pensamos,
pero notarán que detrás
se inclina en un ángulo
muy agudo hacia atrás.
Ahora miren a esa 
frente grande y preciosa
del cráneo del homo sapiens.
Esos son los lóbulos frontales.
por supuesto son, en muchos casos...

Portuguese: 
estão a trabalhar na ideia
de que certamente não há um sítio.
Tal como a memória operacional avançada,
há várias partes do cérebro
que parece trabalharem em conjunto
para criar esse espaço
e esse tipo de capacidades.
Então, está tudo nos lóbulos?
Naquele diapositivo que vemos,
do lado esquerdo temos o Homo erectus,
ou seja, há 1,65 milhões de anos.
Do lado direito, temos o crânio
de um Homo sapiens
de há cerca de 20 000 anos,
na Alemanha.
Há 20 000 anos, na Alemanha,
o crânio deles era idêntico ao nosso
- eu pensei que seria mais giro
usar uma espécie de crânio fóssil
para o Homo sapiens.
Mas o que eu queria que reparassem
é que, quando vemos o perfil,
o Homo erectus tem um rebordo na testa
mas, por detrás disso,
há uma inclinação muito pronunciada
inclinação para trás.
Agora reparem naquela testa,
bela, grande, antiga
no crânio do Homo sapiens
São os lóbulos frontais.

Portuguese: 
estão tentando mostrar
que não existe este ponto de Deus.
Analogamente à memória aprimorada,
existem várias regiões do cérebro
que trabalham em conjunto
para criar esse espaço
e esses tipos de habilidades.
Está tudo nos lobos?
Neste slide, vocês verão
que no lado esquerdo, está o homo erectus,
há 1,65 milhões de anos.
E no lado direito está
o crânio do homo sapiens
de cerca de 20 mil anos na Alemanha.
Esse crânio é idêntico ao nosso,
só achei que seria mais legal usar
uma espécie de fóssil de crânio
para o homo sapiens.
Eu gostaria que observassem o perfil,
o erectus tem uma grande testa saliente,
mas, podemos observar que, atrás dela,
existe um ângulo bastante
acentuado até atrás.
Agora vejam essa grande e linda testa
no crânio do homo sapiens.
Esses são os lobos frontais;
eles são, em muitos casos...

Spanish: 
dirigen su trabajo a la idea de 
que seguramente no hay una zona.
Algo así como resaltar 
la memoria de trabajo,
en realidad hay varias 
zonas del cerebro
que funcionan juntas
para crear ese espacio 
y ese tipo de habilidades.
Así que ¿está todo en los lóbulos?
Detrás de mí, en la imagen, ven
a la izquierda tenemos al homo erectus,
eso es hace 1,65 millones de años.
Y entonces, a la derecha,
tenemos el cráneo de un homo sapiens
de hace unos 20 000 años en Alemania.
Hace 20 000 años en Alemania, sus 
cráneos eran idénticos a los nuestros.
Pensé que era como un refrigerador
usar un tipo de cráneo fósil
para homo sapiens.
Bien, quiero que vean
que cuando miran el perfil,
erectus tiene esa bonita cresta
en la que pensamos,
pero notarán que detrás
se inclina en un ángulo
muy agudo hacia atrás.
Ahora miren a esa 
frente grande y preciosa
del cráneo del homo sapiens.
Esos son los lóbulos frontales.
por supuesto son, en muchos casos...

English: 
are working towards, is the idea
there's probably not one spot.
Similar to enhanced working memory,
there's actually
several parts of the brain
that are all kind of working together
to create that space
and those types of abilities.
So, is it all in the lobes?
Behind me on the slide what you'll see
is that on the left-hand side
we have a Homo erectus,
so that's 1.65 million years ago.
And then on the right-hand side
we have a Homo sapiens skull
from about 20,000 years ago in Germany.
20,000 years ago in Germany,
their skulls were identical to ours -
I just thought it might be cooler
to use a sort of fossil skull
for Homo sapiens.
Now, what I want you to look at though,
is that when you see the profile,
erectus has that nice
big brow ridge we think of,
but you'll notice behind that,
it actually slopes at quite
a sharp angle backwards.
Now look at that beautiful,
big, old forehead
on the Homo sapiens skull.
Those are the frontal lobes.

Japanese: 
そんな場所はないだろうという考えです
拡張ワーキングメモリと同様に
脳にはそのような場を作り出し
その手の能力を備えるために
協働する部位がいくつもあります
すべては大脳の話でしょうか？
ご覧いただいているのは
左側がホモ・エレクトスで
165万年前のものです
右側は約２万年前のドイツにいた―
ホモ・サピエンスの頭蓋骨です
２万年前の頭蓋骨と言っても
今の私たちと同じものです
ここには化石を使った方が
カッコいいかなと思っただけです
注目していただきたいのは
横顔を見たとき
エレクトスは眉弓と思われる部分が
大きく出ていますが
その後ろの部分を見ると
後部に向けて かなり急勾配に
なっていることがわかります
ホモ・サピエンスの頭蓋骨を見ると
額は
大きくてきれいな
お馴染みの形ですね
この違いは前頭葉です

Spanish: 
De ahí es de donde viene la mayoría
de nuestro razonamiento superior,
de esas zonas de ahí.
De hecho, si lo piensan, 
lo que es tan interesante
es que mientras estamos aquí sentados,
pues eso, en esta conversación,
están usando la parte frontal
de sus lóbulos ¿no?
Pero la pregunta que surge es:
puede estar físicamente ahí, pero
¿tiene más que ver con conexiones?
No solo en tamaño, sino también
en cómo se conectan,
cómo se mueven las secuencias neurales.
Ahí es donde los investigadores
que mencioné,
Wynn y Coolidge trabajando juntos,
hicieron la hipótesis de que creen
que el verdadero pensamiento moderno,
la capacidad (que incluye) imaginación,
viajar en el tiempo mental,
creen que empezó con 
los humanos modernos.
¿Qué quiero decir con humanos modernos?
Hace unos 200 000 años,
hemos podido encontrar
el esqueleto más primitivo,
que podamos llamar actualmente
humano moderno.
Es decir, sus esqueletos
son como los nuestros,
y el tamaño de sus cerebros
exactamente igual.
Pero eso no significa

Portuguese: 
é dai que vem, praticamente,
todo o nosso raciocínio superior,
daqueles pontos ali.
O interessante quando pensamos nisso
é que, enquanto estamos
sentados aqui, conversando,
estamos usando essas partes
frontais de seus lobos, não é?
Mas a grande questão é:
pode estar fisicamente ali,
mas tem a ver mais com conexão?
Não é apenas sobre o tamanho,
mas também como está conectado,
como são os movimentos neurais.
É neste ponto em que
os estudiosos que mencionei,
Wynn e Coolidge, trabalhando juntos,
estabeleceram o argumento em que
acreditavam que o pensamento moderno,
a capacidade de imaginar,
fazer uma viagem mental,
começou com humanos modernos.
E quem são os humanos modernos?
Há cerca de 200 mil anos,
encontramos os primeiros esqueletos
que chamaríamos de humanos
totalmente modernos.
Quer dizer que seus esqueletos
eram idênticos aos nossos
e o tamanho do cérebro
era exatamente o mesmo.
No entanto, isso não significa

English: 
This is pretty much where all
of our higher reasoning comes from,
from those spots right there.
You know, thinking about it,
what's so interesting
is that while we sit here, in this room,
having this conversation,
you're using those frontal parts
of your lobes, aren't you?
But the question that's come up is:
It can physically be there,
but is it maybe more about wiring?
Not just about size,
but then also about how is it wired,
how are the neural pathways moving.
So, this is where
the scholars I mentioned,
Wynn and Coolidge working together,
have made the argument that they believe
that the truly modern thought,
that ability [which includes]
imagination, mental time travel,
they believe it started
with modern humans.
So, what do I mean
when I say modern humans?
About 200,000 years ago,
we've been able to find
the earliest skeletons,
that we currently have of what
we would call fully modern humans.
That means that their skeletons
were identical to ours,
and their brain size was exactly the same.
Now, that doesn't mean though,

Persian: 
این بیشترین جائیست که توان بالای 
استدلال ما را ممکن می‌کند،
این نقاط درست این‌جا.
می‌دانید، اگر به آن فکر کنید، خیلی جالب
است که،
وقتی این‌جا توی این سالن نشسته ایم
و گفتگو می‌کنیم،
شما از این لُب‌های پیشین دارید 
بهره می‌گیرید، غیر از این‌ است؟
اما سوالی که مطرح می‌شود این است:
از نظر مکانی می‌تواند آنجا باشد، 
اما احتمالا بیش‌تر مربوط به سیم‌کشی نیست؟
یعنی فقط اندازه نیست، بلکه 
به نحوه سیم‌کشی مربوط است،
یعنی مسیر حرکت شاخه‌های عصبی.
روی این نکته بود،که 
پژوهشگرانی که نام بردم،
وین و کولیج که با هم کار می‌کردند،
استدلال کردند که به 
باور آن‌ها توان اندیشیدن،
توانی [که فراگیر] تخیل و سفر ذهنی است،
به اعتقاد آن‌ها با بشر مدرن آغاز شد.
منظورم از بشر مدرن چیست؟
استخوان‌های اولیه مربوط به
۲۰۰,۰۰۰ سال پیش را بافته‌ایم، به کسانی
تعلق دارد که امروزه آن‌ها را 
انسان مدرن می‌خوانیم.
یعنی استخوان‌هایشان با ما هم‌سان است،
و حجم مغزشان دقیقا اندازه ما بوده
گرچه به این معنی نیست که آن‌ها

Japanese: 
私たちの高度な論理的思考は
ほぼすべて
この部分で生まれます
考えてみると
大変おもしろいことに
ここで こうして集まって
話している間も
皆さんは この前頭葉を
使っているわけですよね？
でも ここで疑問となるのは
物理的な存在より
配線の方が重要ではないか
大きさだけでなく
配線のされ方や神経経路の動きも
大事ではないか ということです
先ほどご紹介した学者たち―
ウィンとクーリッジは
前の時代には あり得なかった
実に新しい思考や
想像やタイム・トラベルを含む能力は
現生人類に端を発すると
信じ そう主張しました
現生人類とは何でしょうか？
約20万年前の骸骨で
完全に現生人類と認められる
特徴を備えた―
最古のものが発見されています
つまり それは私たちの骨格と
そっくりです
脳の大きさも まったく同じです
とは言っても 彼らが

Spanish: 
De ahí es de donde viene la mayoría
de nuestro razonamiento superior,
de esas zonas de ahí.
De hecho, si lo piensan, 
lo que es tan interesante
es que mientras estamos aquí sentados,
pues eso, en esta conversación,
están usando la parte frontal
de sus lóbulos ¿no?
Pero la pregunta que surge es:
puede estar físicamente ahí, pero
¿tiene más que ver con conexiones?
No solo en tamaño, sino también
en cómo se conectan,
cómo se mueven las secuencias neurales.
Ahí es donde los investigadores
que mencioné,
Wynn y Coolidge trabajando juntos,
hicieron la hipótesis de que creen
que el verdadero pensamiento moderno,
la capacidad (que incluye) imaginación,
viajar en el tiempo mental,
creen que empezó con 
los humanos modernos.
¿Qué quiero decir con humanos modernos?
Hace unos 200 000 años,
hemos podido encontrar
el esqueleto más primitivo,
que podamos llamar actualmente
humano moderno.
Es decir, sus esqueletos
son como los nuestros,
y el tamaño de sus cerebros
exactamente igual.
Pero eso no significa

Portuguese: 
É daqui que provém grande parte
do nosso raciocínio mais elevado,
é destes sítios aqui.
Pensando nisso, o que é interessante
é que, enquanto estamos aqui,
nesta sala, a ter esta conversa,
estamos a usar
a parte frontal dos lóbulos.
Mas a pergunta que se coloca é:
Pode estar ali, fisicamente,
mas talvez seja mais uma programação?
Não se trata só do tamanho,
mas da forma como se interligam,
da forma como percorrem
os caminhos neurais.
É aqui que os académicos que referi,
Wynn e Coolidge, a trabalhar em conjunto,
defenderam a hipótese de que creem
que o pensamento moderno,
essa capacidade que inclui
a imaginação, a viagem mental no tempo,
começou com os seres humanos modernos.
O que é que eu quero dizer
com seres humanos modernos?
Com cerca de 200 000 anos,
encontrámos os esqueletos
mais antigos que temos
do que podemos chamar
seres humanos plenamente modernos.
Significa que esses esqueletos
são idênticos ao nosso
e o tamanho do cérebro
é exatamente o mesmo.
Mas isso não significa

Japanese: 
私たちと同じ能力を
使いこなしていた訳ではありません
この点が私の研究対象で
私はそこに魅力を感じています
解明しようしているのは
彼らが いつ私たちに行き着いたかです
脳の大きさや体格だけでは
決め手になりません
脳の使い方も問題になるのです
非常に興味深いのは
アフリカにいた初期の人類が
最初に現れてから
おそらく約８万年の間
それ以前の祖先に当たる生き物と
ほぼ同じ行動をとっていたことです
彼らは それなりに良い道具を作り
そこそこの暮らしを営み
地形を上手く利用していました
その程度は すべて整っていたのです
でも 彼らが私たちと同じになったと
認められるような行動が見当たりません
ところが約12万年前ごろから
突然
いわゆる「象徴行動」なるものが
見受けられるようになりました
「象徴行動」とは
必要に迫られずに起こす行動を指します
ですので 夜間に体温を保つことや
食べること 身を守ることなど

Portuguese: 
que eles usassem todas
as capacidades que temos
e isso é uma coisa que pertence
especialmente à minha área,
que eu acho fascinante tentar descobrir.
Quando é que eles passaram
a ser como nós?
Porque somos mais do que
o tamanho do cérebro e do corpo,
trata-se também da forma
como usamos o cérebro.
O que é fascinante
nos humanos primitivos em África
é que, provavelmente
nos primeiros 80 000 anos,
eles não faziam muitas coisas
de forma diferente
do que as espécies
que existiram antes deles.
Estão a fazer utensílios muito bons,
sobrevivem bastante bem,
fazem bom uso do seu ambiente,
todas essas coisas já existem.
Mas não vemos nada nesse comportamento
que nos faça dizer: "Somos nós".
Depois, de súbito, 
há uns 120 000 anos,
começamos a encontrar
aquilo a que chamamos
um comportamento simbólico
ou seja, falamos de coisas
que consideramos não serem utilitárias.
Não são coisas 100% úteis
para a sobrevivência,

English: 
that they were actually using
all of the abilities we had,
and this is something
that is a particular area of mine
that I find really fascinating,
as well, trying to figure out:
When did they become us?
Because we're more
than just the brain size and the body,
it's also about how we use that brain.
And what's so fascinating
about the early humans in Africa,
is that, for probably about the first
80,000 years or so,
they're not really doing much different
than the ancestor species
that came before them.
They're making really nice tools,
surviving quite well,
making good use of their landscape,
all of those types of things are in place.
But what we're not seeing is those kinds
of behaviours that make us go: They're us.
And then, suddenly,
around 120,000 years ago,
what starts happening
is we suddenly start finding
what we call symbolic behaviour.
And what we mean when we say that
are things that we would consider
to be non-utilitarian.
So, not something that's useful
at a very 1:1 ratio level of survival,

Spanish: 
que usaran las capacidades 
que nosotros teníamos,
y esto es algo dentro de mi área
que encuentro fascinante,
además de intentar descubrir:
¿Cuándo fueron como nosotros?
Porque somos algo más que el
tamaño del cerebro y el cuerpo,
también está el cómo usamos el cerebro.
Y lo que es tan fascinante de los
humanos primitivos en África,
es que, aproximadamente,
los primeros 80 000 años,
no hacen nada muy distinto
a lo que sus ancestros 
venían haciendo.
Hacen herramientas realmente bonitas,
sobreviven bastante bien,
usan bien su entorno,
y todas esas cosas están en su lugar,
pero lo que no vemos, es esa conducta 
que nos diga: aquí estamos.
Y entonces, de repente,
hace unos 120 000 años
empieza a ocurrir, de repente
empezamos a encontrar
lo que llamamos conductas simbólicas.
Lo que queremos decir es que
son cosas que consideraríamos
no utilitarias.

Portuguese: 
que eles tinham todas
as habilidades que temos
e este é um ponto particular da minha área
que também acho fascinante
e que tento entender
quando eles se tornaram nós.
Somos mais do que apenas
o tamanho do cérebro e do corpo,
tem a ver sobre como usamos o cérebro.
O que é tão fascinante sobre
os primeiros humanos na África,
é que, nos primeiros 80 mil anos,
aproximadamente,
eles não fizeram muita coisa diferente
das espécies que vieram antes deles.
Fizeram boas ferramentas,
sobreviveram muito bem
fazendo bom uso daquele ambiente
e todas essas coisas.
O que não se vê, são comportamentos
que nos mostrem: eles são como nós.
Então, de repente,
há cerca de 120 mil anos,
começa-se a encontrar o que chamamos
de comportamento simbólico.
E essas são coisas que não são úteis.
Ou seja, não é algo 100%
útil para a sobrevivência,

Spanish: 
que usaran las capacidades 
que nosotros teníamos,
y esto es algo dentro de mi área
que encuentro fascinante,
además de intentar descubrir:
¿Cuándo fueron como nosotros?
Porque somos algo más que el
tamaño del cerebro y el cuerpo,
también está el cómo usamos el cerebro.
Y lo que es tan fascinante de los
humanos primitivos en África,
es que, aproximadamente,
los primeros 80 000 años,
no hacen nada muy distinto
a lo que sus ancestros 
venían haciendo.
Hacen herramientas realmente bonitas,
sobreviven bastante bien,
usan bien su entorno,
y todas esas cosas están en su lugar,
pero lo que no vemos, es esa conducta 
que nos diga: aquí estamos.
Y entonces, de repente,
hace unos 120 000 años
empieza a ocurrir, de repente
empezamos a encontrar
lo que llamamos conductas simbólicas.
Lo que queremos decir es que
son cosas que consideraríamos
no utilitarias.

Persian: 
از همه توان‌هایی که ما 
داریم، بهره می‌گرفتند،
و این موضوع خاص مورد علاقه من است
که برایم پر کشش هم هست، که سعی کنم بفهمم:
کی آن‌ها شدند ما؟
زیرا موضوع چیزی بیش از حجم مغز و بدن است،
نحوه استفاده از مغز هم مطرح است.
شگفت انگیز در مورد بشر اولیه در آفریقا،
این است که حدود ۸۰,۰۰۰ سال نخست،
عملکرد آن‌ها چندان با گونه‌های
اجدادی‌شان متفاوت نبود.
ابزار‌های خوبی درست می‌کردند، از عهده
تنازع بقاء بر می‌آمدند، از محیط 
خود خوب بهره می‌گرفتند،
همهٔ این چیزها سرجایش بود.
اما شاهد رفتار‌هائی نیستیم که 
نتیجه بگیریم: آنها خود ما هستند.
و بعد،ناگهان حدود ۱۲۰,۰۰۰ سال پیش،
اتفاقی که می‌افتد این ‌است که ناگهان متوجه
رفتاری می‌شویم که آن را سمبلیک می‌دانیم.
منظور از سمبلیک این است که
از نظر کاربردی آن را 
سودمند تلقی‌ نمی‌کنیم.
پس، چیزی که با نسبت ۱:۱ 
برای بقا سودمند نیست،

Portuguese: 
para mantê-lo aquecido à noite,
para comer ou para se proteger.
Começamos a encontrar sepulturas.
As sepulturas mais antigas
que conhecemos têm 120 mil anos
e não somente sepulturas,
mas havia objetos dentro delas.
Neste caso, estamos falando
sobre o limite de 120 mil anos,
encontraram-se conchas
que apresentavam perfurações
algumas perfurações pareciam
ter ocorrido naturalmente,
outras podem ter
sido feitas por ferramentas,
mas o surpreendente é que os buracos
nas conchas tinham marcas de desgaste,
ou seja, elas estavam sendo
usadas com outros objetivos.
Não há nada sobre isso
que seja remotamente útil
para se aquecer, como abrigo ou comida.
O que aconteceu? O que mudou?
Este é um tipo de história que avança;
Wynn e Coolidge usaram esse fato,
e outros estudiosos também,
que os humanos modernos surgem
quando essa grande mudança ocorre.

Japanese: 
生存する上で必要不可欠な行動は
ここでは該当しません
この頃から埋葬が始まっています
私たちの知る限り世界最古の
埋葬が行われたのは12万年前で
埋葬の儀式だけでなく
副葬品も確認されています
12万年前という時点について
わかっていることの例として
穴のあいた貝殻が見つかっています
自然にあいたと思われる穴もありますが
道具であけられたような穴もあります
しかしポイントは その貝殻の小さな穴に
磨耗の跡があることです
何らかの方法によって
すり減っているということです
そんなことをしたって
保温や保護や食べることに
ちっとも役立たないのに ですよ
どういうこと？
何が起き 変わったのでしょう？
ここが物語の動いたところです
そしてウィンとクーリッジや
他の学者たちが
主張した点でもあります
現生人類への移行は
この大きな変化が決め手です

Spanish: 
No algo que es útil en un nivel 1:1,
en esencia, sobrevivir...
algo que te mantiene caliente de noche,
algo que comer, que te cobije.
Empezamos a encontrar enterramientos.
El más antiguo enterramiento conocido
en el mundo es de hace 120 000 años,
y no cualquier enterramiento,
sino con objetos dentro.
En este caso, hablamos de la 
marca de los 120 000 años,
estaban encontrando algunas
conchas marinas con agujeros,
y algunos parecían ser naturales,
otros, hechos con herramientas,
la sorpresa fue que esos agujeritos
en las conchas tenían marcas,
lo que significa que se llevaron
puestos en alguna moda.
No hay nada en ello que 
sea remotamente útil
para dar calor, cobijo, comida, ¿sí?
¿Qué pasaba? ¿Qué ocurría? ¿Qué cambió?
Y este es el tipo de cuento que sigue,
y, de nuevo, donde Wynn y Coolidge
hicieron su teoría,
y otros expertos también,
que los humanos modernos empiezan
donde ocurren grandes cambios.

Portuguese: 
como mantermo-nos quentes à noite,
termos de comer,
qualquer sítio onde nos abrigarmos.
Começamos a encontrar sepulturas.
As sepulturas mais antigas
que conhecemos têm 120 000 anos.
Não são apenas sepulturas,
têm objetos lá dentro.
Neste caso, estamos a falar
de um marco de 120 000 anos.
Encontraram-se conchas marinhas
com perfurações.
Algumas das perfurações
parecem ser naturais,
outras poderão ter sido feitas
por instrumentos,
mas esses buraquinhos nas conchas
têm marcas de uso,
o que significa que foram
usadas de qualquer modo.
Nada disso tem qualquer utilidade
para aquecimento, abrigo ou comida.
O que se passa? O que aconteceu?
O que mudou?
Isto é como a história se desenrola
e é com base nisso que Wynn e Coolidge
defendem a sua teoria
assim como outros académicos.
Ou seja, que os seres humanos modernos
aparecem quando ocorre
esta grande mudança.

English: 
something to keep you warm at night,
something to eat,
something to shelter you.
We start finding burials.
120,000 years ago is the oldest burials
we know of in the world,
and not just burials but burials
with grave goods in them.
So, in this case, what we're talking
about at the 120,000 mark -
they were finding a few marine shells
that have perforations,
and some of the perforations look
like they probably occurred naturally,
some may have been made by tools,
but the kicker is that those little holes
in the shells have wear marks on them,
which means that they were
being worn in some fashion.
Now, there's nothing about doing that
that is remotely useful
for again heat, shelter, food.
So, what's going on?
What's happened? What's changed?
And this is kind of
the story going forward,
and this is again where Wynn and Coolidge
have made this argument,
and other scholars have as well,
that modern humans is where
that big change takes place.

Persian: 
یعنی مثل چیزی که شب ما را گرم‌ کند،
یا چیزی که خورده شود، یا سر پناه باشد.
ما گور کشف کردیم.
کهن ترین گوری که یافتیم 
مال ۱۲۰,۰۰۰ سال پیش است،
و نه فقط گور، بلکه دفینهٔ همراه آن.
پس، در این مورد، از نشانی 
۱۲۰,۰۰۰ ساله سخن می‌گوئیم -
آن‌ها چند صدف دریائی که سوراخ داشت یافتند،
و بعضی از سوراخ‌ها احتمالا 
به طور طبیعی ایجاد شده بود،
بعضی دیگر می‌توانسته 
با ابزار ایجاد شده باشد،
اما جالب این است که آن سوراخ های کوچک 
روی صدف نشانی از بسته شدن به بدن هست،
كه به معنای نوعی استفاده از آن است.
حالا،هیچ سودمندی بعید هم 
نمی‌توان برای آن تصور کرد،
برای گرم شدن، سرپناه یا خوراک.
پس، قضیه چه بوده ؟ 
چه اتفاق افتاد؟ چه چیز تغییر کرد؟
این قصه تحول و حرکت به پیش است،
و نیز مبنای استدلال وین و کولیج و نیز
سایر دانش‌پژوهان است،
که انسان از زمانی مدرن شد 
که این تغییر رخ داد.

Spanish: 
No algo que es útil en un nivel 1:1,
en esencia, sobrevivir...
algo que te mantiene caliente de noche,
algo que comer, que te cobije.
Empezamos a encontrar enterramientos.
El más antiguo enterramiento conocido
en el mundo es de hace 120 000 años,
y no cualquier enterramiento,
sino con objetos dentro.
En este caso, hablamos de la 
marca de los 120 000 años,
estaban encontrando algunas
conchas marinas con agujeros,
y algunos parecían ser naturales,
otros, hechos con herramientas,
la sorpresa fue que esos agujeritos
en las conchas tenían marcas,
lo que significa que se llevaron
puestos en alguna moda.
No hay nada en ello que 
sea remotamente útil
para dar calor, cobijo, comida, ¿sí?
¿Qué pasaba? ¿Qué ocurría? ¿Qué cambió?
Y este es el tipo de cuento que sigue,
y, de nuevo, donde Wynn y Coolidge
hicieron su teoría,
y otros expertos también,
que los humanos modernos empiezan
donde ocurren grandes cambios.

Persian: 
استدلال بالقوهٔ آنها حتی این بود 
که تغییر از آن زمان آغاز شد،
اما گونه‌ای از جهش ژنتیکی، یا اتفاق دیگری
حدود ۵۰,۰۰۰- ۴۰ سال پیش رخ داد،
و آن زمانی بود که رفتار مدرن حقیقی،
یعنی کلیت رفتاری که با مدرن بودن 
متجانس آن می‌‌شماریم،
مثل موسیقی و محاسبات و توان 
تجسم چیزی که پیش چشم نیست،
و همه جیزهایی که مربوط به ما است،
و البته ارتباط کامل کلامی، 
و سایر چیزها.
آن‌ها این رخدادها را در 
۵۰,۰۰۰- ۴۰سال پیش مشاهده کردند،
که با مهاجرت انسان مدرن 
از آفریقا هم‌ زمان است.
شاید هم قبل از آن و ۶۰,۰۰۰ سال پیش بود.
پس، مقطعی بین ۶۰,۰۰۰-۴۰ سال پیش،
زمانی است که بشر آفریقا را ترک کرد
و اساسا بیرون آمد و 
در جهان قدیم سکنی گزید.
حالا من از عصر یخبندان 
در اروپا با شما سخن خواهم گفت،
و این‌ طور نیست که بشری که جهان قدیم را
اشغال کرد کارهای جالبی انجام نداده باشد.
در آسیا و استرالیا، چیزهای شگفت آوری هست،
اما پژوهشم در عصر یخبندان است 
پس از آن آگاهی دارم.
پس این مطلبی است که امروز به آن 
می‌پردازیم، نگاهی به عصر یخبندان.

Spanish: 
Crearon la teoría de que, en potencia,
los cambios empezaron aquí,
pero que algún tipo de mutación
genética o algo así
ocurrió hace unos 40 a 50 000 años,
y ahí fue donde las verdaderas
conductas modernas ¿sí?
el juego completo de conductas
que asociamos con el ser moderno,
música y matemáticas y la capacidad 
de ver cosas que no están,
y todas esas cosas que son muy nuestras,
y, por supuesto, el lenguaje,
la comunicación, y esas cosas,
creen que fue hará unos 40 a 50.000 años,
lo que coincide con cuando los 
humanos actuales dejaron África.
Quizá fue hace 60 000 años,
o dentro del rango de 40 a 60 000 años,
es le tiempo que el hombre actual
dejó África y en esencia salió
y pobló el Viejo Mundo.
Ahora, personalmente hablaré esta noche 
de la Edad de Hielo en Europa,
y no es que no hubiera interés
en las cosas hechas
por el hombre moderno que fue
a otra parte del Viejo Mundo.
Así, en Asia y Australia 
hay muchas cosas fascinantes,
pero la Edad de Hielo es lo 
que estudio, y mejor conozco.
Así que es ahí donde nos vamos a quedar,
mirando la Edad de Hielo, hoy.

Japanese: 
彼らの主張は その変化がこの地点から
始まった可能性をも含んでいますが
そうした遺伝的な変異のようなものが
起きたのは
約４～５万年前のことで
まさに現生人類の行動である―
音楽や数学や
実在しないものを思い描く能力や
もちろん完全な言語や
コミュニケーションなども含めた
現代に結びつけて考えられる行動
つまり今の私たちがするような行動全般は
約４～５万年前に始まっています
これは現生人類が
アフリカを旅立った時期と一致します
６万年前の可能性もあるので
４～６万年前の間のことでしょう
その頃 現生人類はアフリカを離れ
旧世界に進出して居住を始めました
さて今日は特に氷河期の
ヨーロッパに絞ってお話しします
旧世界の他の地域へ向かった
現生人類に
興味深い行動がなかったわけでは
ありません
アジアにもオーストラリアにも
魅力的な発見は多数ありますが
私は氷河期の研究者なので
詳しいんですよ
というわけで今日は
氷河期に絞って見ていきます

Portuguese: 
Defendem a teoria
de que essa mudança ocorreu aqui,
mas que ocorreu qualquer tipo
de mutação genética ou outra coisa
há uns 40 ou 50 000 anos,
quando o verdadeiro
comportamento moderno,
toda a sequência de comportamentos
que associamos aos seres modernos,
a música, a matemática, e a capacidade
de imaginar coisas que não existem,
e todas essas coisas que têm
muito a ver connosco
e, claro, a linguagem,
a comunicação, essas coisas.
Consideram que aconteceram
há uns 40 a 50 000 anos,
na altura em que os seres humanos
modernos saíram de África.
Talvez tenha sido mesmo
há uns 60 000 anos.
Algures nesse intervalo
de 40 a 60 000 anos
foi quando os humanos
modernos saíram de África
e começaram a povoar o Mundo Antigo.
Pessoalmente, vou falar esta noite
sobre a Idade do Gelo, na Europa
mas não é porque não haja
coisas interessantes
feitas pelos humanos modernos
noutras partes do Mundo Antigo.
Na Ásia e na Austrália
há muitas coisas fascinantes,
mas eu estudo a Idade do Gelo,
é o que conheço melhor.
Portanto, vamos tratar
de observar a Idade do Gelo.

English: 
They've made the argument potentially even
that the change started here,
but that some sort of genetic mutation
or something else
happened around 40-50,000 years ago,
and that that was
when truly modern behaviour,
the full suite of behaviours
that we associate with being modern,
music and mathematics and the ability
to envision things that aren't there,
and all of these things
which are very much about us,
and, of course, full language,
communication, all that kind of thing.
They see it as happening
around 40-50,00 years ago,
which coincides with
when modern humans left Africa.
Maybe it might have been
as early as 60,000,
so somewhere in that 40-60,000 range,
is when modern humans left Africa
and basically went out
and populated the Old World.
Now, I'm personally going to talk to you
tonight about the Ice Age in Europe,
and it's not that there weren't
interesting things being done
by modern humans who went
to other parts of the Old World.
In Asia and Australia,
there's lots of fascinating stuff,
but I study the Ice Age,
so it's what I know best.
So, that's where we're going to stick
with, looking at the Ice Age, today.

Portuguese: 
Eles usaram esse argumento dizendo
que a mudança começou naquele momento,
mas algum tipo de mutação
genética ou outra coisa
aconteceu há cerca de 40 a 50 mil anos,
e foi quando o comportamento
verdadeiramente moderno,
o conjunto completo de comportamentos
que associamos com "ser moderno",
música, matemática e a capacidade
de visualizar coisas abstratas,
e todas essas coisas
que nos dizem respeito,
e, claro, a linguagem completa,
a comunicação e outras coisas.
Isso teria acontecido há
cerca de 40 mil a 50 mil anos,
o que coincide com a saída
dos humanos modernos da África.
Pode ter sido entre 40 mil a 60 mil anos,
e é quando os humanos deixaram a África,
se espalharam e povoaram o velho mundo.
Vamos falar sobre a era do gelo na Europa
e não é que não houvesse
coisas interessantes sendo feitas
pelos humanos modernos
que partiram pra outras partes.
Na Ásia e na Austrália,
aconteceram coisas fascinantes,
mas estudo e conheço melhor a era do gelo.
Então, vamos ficar com isso hoje.

Spanish: 
Crearon la teoría de que, en potencia,
los cambios empezaron aquí,
pero que algún tipo de mutación
genética o algo así
ocurrió hace unos 40 a 50 000 años,
y ahí fue donde las verdaderas
conductas modernas ¿sí?
el juego completo de conductas
que asociamos con el ser moderno,
música y matemáticas y la capacidad 
de ver cosas que no están,
y todas esas cosas que son muy nuestras,
y, por supuesto, el lenguaje,
la comunicación, y esas cosas,
creen que fue hará unos 40 a 50.000 años,
lo que coincide con cuando los 
humanos actuales dejaron África.
Quizá fue hace 60 000 años,
o dentro del rango de 40 a 60 000 años,
es le tiempo que el hombre actual
dejó África y en esencia salió
y pobló el Viejo Mundo.
Ahora, personalmente hablaré esta noche 
de la Edad de Hielo en Europa,
y no es que no hubiera interés
en las cosas hechas
por el hombre moderno que fue
a otra parte del Viejo Mundo.
Así, en Asia y Australia 
hay muchas cosas fascinantes,
pero la Edad de Hielo es lo 
que estudio, y mejor conozco.
Así que es ahí donde nos vamos a quedar,
mirando la Edad de Hielo, hoy.

Portuguese: 
Vamos ver como foi
no que se refere à Europa.
Obviamente, temos
uma Idade do Gelo em marcha
e uma Idade do Gelo
não é uma coisa estática.
Temos o movimento dos glaciares,
mas, sobretudo, um ambiente gelado,
muito mais frio,
mas também rico em animais.
Grandes manadas de bisontes e mamutes
e todas as outras coisas no ambiente.
Muitas coisas para comer,
que foram o fator de impulso
que mantiveram
os seres humanos modernos.
Apareceram na Europa algures
entre 40 a 45 000 anos, nalguns locais
e espalharam-se a partir daí.
Isto coincide com aquilo
a que chamamos explosão criativa.
Não é que não tenham feito
coisas interessantes, antes disso,
mas foi quando começam
a tornar-se deveras interessantes.
É quando começamos a encontrar
muitos materiais simbólicos,
como peças de arte portáteis e joias
e outras coisas interessantes
no registo arqueológico,
juntamente com os utensílios de pedra.
O que é que devemos procurar?
Voltemos àquela ideia
da religião e da espiritualidade
e como encontramos isso
no registo arqueológico.
Porque, se pensarmos nessa época,

Japanese: 
状況を説明しましょう
その頃のヨーロッパは
言うまでもなく氷河期の真っ只中
氷河期とは決して
固まったままの状態ではなく
当然 氷床が動いたりもします
しかし全体的には間違いなく寒冷で
氷に覆われた環境です
ただし動物も たくさんいました
野牛やマンモスの大群など
あたりは生命にあふれていました
多くの食べ物に恵まれたことが
おそらく
現生人類が住み着いた要因でしょう
約４万～４万５千年前ごろ
彼らはヨーロッパの複数の場所に現れ
周辺へと広がっていきます
これは「創造的な爆発」と呼ばれるものと
時期が一致します
それ以前にも興味を引く行動は
見られますが
グッと興味深くなるのは
この時期からです
この時期から象徴的な物が
数多く出てきます
持ち運び可能なアート作品や
多数の宝飾品など興味深いものが
石器とともに考古学的な記録に
載ってきます
さて 目標をどこに定めましょう？
宗教とスピリチュアリティの話に
戻りますよ
どうやって考古学の記録と
結びつけましょうか
というのも 遥か昔まで遡れば

Portuguese: 
Quando se trata da Europa,
vamos descrever o panorama.
Obviamente, houve uma era do gelo
e ela não é nada estática.
Existe o movimento das placas de gelo,
e muito frio, um ambiente gelado,
mas com muitos animais.
Bandos de búfalos e mamutes
e todos esses animais no cenário.
Havia muito para comer, o que era um fator
que mantinha os humanos modernos lá.
Eles surgiram na Europa há cerca de 40 mil
e até mesmo 45 mil anos em alguns locais,
se espalharam pela região
e isso novamente coincide
com a chamada explosão criativa.
Não que não estivessem fazendo
coisas interessantes antes,
mas aqui começa a ficar
realmente interessante
e começamos a encontrar
muitos materiais simbólicos,
como peças de artes manuais,
muitas joias e outras peças,
juntamente com ferramentas de pedra.
Afinal, o que estamos procurando?
Voltemos às ideias
de religião e espiritualidade
e como se obtém isso
nos registros arqueológicos.

English: 
When it comes to Europe,
let's set the scene a little bit.
Obviously, we've got an Ice Age going on,
and an Ice Age is not static by any means.
We certainly have movement
of the glacier sheets,
but overall definitely colder,
an icy environment,
but very rich in animals as well.
Huge herds of bison and mammoth
and all these other things
on the landscape.
So, lots of things to eat,
which was kind of a pull factor
that probably kept modern humans there.
They show up in Europe somewhere around
40,000, even 45,000, in some spots,
and they spread out around there,
and this again coincides with what
we call the creative explosion, sometimes.
It's not that they weren't doing
interesting things before,
but this is when it starts
getting really interesting.
This is when we start finding
a lot of symbolic materials,
like portable art pieces and lots
of jewellery and other interesting things,
in the archaeological record
alongside the stone tools.
So, what would we look for?
Let's go back to this idea
of religion and spirituality,
and how you get that
in the archaeological record.
Because, if you think about that far back,

Spanish: 
Cuando se trata de Europa,
veamos un poco la escena.
Evidentemente, tenemos una Edad de Hielo.
La mejor forma de verlo es que una 
Edad de Hielo no es estática para nada.
Desde luego tenemos momentos
de láminas de hielo,
pero en general, por supuesto frío,
y movimientos de hielo.
pero también muy rica en animales.
Inmensas manadas de bisontes y mamuts
y todas esas cosas en el entorno.
Y así, mucho que comer,
una especie de atractivo
y que seguramente mantuvo
a los humanos allí.
Se presentan en Europa cerca del 40 000, 
incluso 45 000, en algunos sitios,
y se extienden a los alrededores,
y esto de nuevo coincide con lo que
a veces llamamos la explosión creativa.
No es que no hicieran
cosas interesantes antes,
pero aquí es cuando se empieza
a poner interesante.
Aquí es cuando empezamos a encontrar
muchos tipos de materiales simbólicos
como piezas de arte portátil y mucha
joyería y otras cosas interesantes,
en los grabados arqueológicos
junto a los utensilios de piedra.
Entonces ¿qué buscamos?
Volvamos atrás a esta idea
de religión y espiritualidad,
y cómo encontrar eso 
en un grabado arqueológico.
Porque, claro, si lo piensan,
en aquellos tiempos

Persian: 
در گفتارمان از اروپا، اجازه بدهید 
کمی فضا را آماده کنیم.
بی‌شک، عصر یخبندانی داشتیم،
و عصر یخبندان به هیچ روی ایستا نیست.
قطعا لایه‌های یخ در حرکت بودند،
اما روی هم رفته، مشخصاْ محیط یخ بسته بود،
اما غنای جانوری بالائی نیز داشت.
گله‌های بزرگ گاومیش و فیل ماموت
و همهٔ این چیزها در عرصهٔ زمین بود.
پس، خوراک کافی به عنوان 
نوعی جذبه وجود داشت
که انسان مدرن را در آنجا ماندنی کرد.
بشر حدود ۴۰,۰۰۰ سال پیش در اروپا حضور 
داشت، حتی در برخی نقاط ۴۵,۰۰۰ سال پیش
و از آن‌جا به اطراف پراکنده شد،
و این گاه با آنچه انفجار خلاقیت 
می‌نامیم‌اش، هم‌زمان آست.
نه اینکه پیش از آن چیزهای جالبی نبود،
اما این زمانی است، که چیزها واقعا جالب شد.
یافتن اشیاء سمبلیک در سوابق باستان شناسی،
مثل، اشیاء هنری همراه، جواهرات 
فراوان و چیزهای جالب دیگر،
در کنار ابزار سنگی، 
از این دوره شروع می‌شود.
پس، در جستجوی چه چیزی باشم ؟
اجازه بدهید برگردیم به ذهنیت 
مذهب و معنویت،
و اینکه چگونه آن را در 
سوابق باستان شناسی بیابیم.
چون، اگر این‌قدر زیاد به عقب نگاه کنیم

Spanish: 
Cuando se trata de Europa,
veamos un poco la escena.
Evidentemente, tenemos una Edad de Hielo.
La mejor forma de verlo es que una 
Edad de Hielo no es estática para nada.
Desde luego tenemos momentos
de láminas de hielo,
pero en general, por supuesto frío,
y movimientos de hielo.
pero también muy rica en animales.
Inmensas manadas de bisontes y mamuts
y todas esas cosas en el entorno.
Y así, mucho que comer,
una especie de atractivo
y que seguramente mantuvo
a los humanos allí.
Se presentan en Europa cerca del 40 000, 
incluso 45 000, en algunos sitios,
y se extienden a los alrededores,
y esto de nuevo coincide con lo que
a veces llamamos la explosión creativa.
No es que no hicieran
cosas interesantes antes,
pero aquí es cuando se empieza
a poner interesante.
Aquí es cuando empezamos a encontrar
muchos tipos de materiales simbólicos
como piezas de arte portátil y mucha
joyería y otras cosas interesantes,
en los grabados arqueológicos
junto a los utensilios de piedra.
Entonces ¿qué buscamos?
Volvamos atrás a esta idea
de religión y espiritualidad,
y cómo encontrar eso 
en un grabado arqueológico.
Porque, claro, si lo piensan,
en aquellos tiempos

Japanese: 
基本的に石を道具にするのみですから
大してやることはありません
では そこから
どうやって一歩先へ進み
間接的な証拠を
探しましょうか？
これに当たり
私の分野の研究者が使う方法が
主に３つあります
まずは手の込んだ副葬品を伴う
埋葬です
例の12万年前のネックレスは
それ自体が
とても興味深く 素敵ですが
より深く追究することも可能です
ある埋葬に副葬品がどっさり
入っている場合について考えるのです
次に
あり得ない存在の描写です
「あり得ない存在」という言葉は
実際には どこにも出現しないものを
指します
現実の世界に存在するものでは
ありません
たとえば半人半獣などは
あり得ない存在の一例です
最後は不思議な力や精神的テーマを
芸術の中から
特定する試みです
その対象となるのは
運び出せる作品のほか
私の専門である洞窟壁画も含まれます
いくつかの例を ざっとお見せして
どんな研究をしているか
ご紹介したいと思います

Persian: 
اساسا”، سر و کارمان با ابزار سنگی است.
پس، چیز زیادی در دست نداریم،
پس چگونه تلاش را آغاز کنیم برای فراتر رفتن
و در واقع جستجوی نشانه‌های غیر مستقیم؟
تمایل هم‌رشته‌های من نگاه کردن به
سه چیز است.
نخست گور‌ها با اشیاء دفن شدهٔ مفصل.
پس، گردن‌بند ۱۲۰,۰۰۰ هزار ساله
بسیار جالب و دل‌پسند است،
اما می‌توانیم کمی فراتر رفته
و بگوئیم: اگر اقلام مفصل‌تر بیستری 
در درون گور گذاشته باشند چطور؟
این حکایت از باور به موجودات ناممکن دارد.
وقتی اصطلاح موجودات 
ناممکن را به کار می‌برم،
منظور چیزهائی است که در 
هیچ جای طبیعت به چشم نمی‌خورد.
یعنی،اشارهٔ ما به چیزی 
در جهان واقعیات نیست
چیزی که مثلا نیم جانور، نیم بشر باشد،
در طبیعت موجودی محال تلقی می‌شود.
و بعد، البته تلاش، برای مشخص کردن 
موضوعات معنوی و جادو،
در هنر.
و این را البته می‌توان در اشیاء قابل حمل،
و زمینه پژوهش من، 
یعنی دیوار غارها یافت
مرور کوتاه شماری
از این‌ها، و من ایده‌ای
از برخی از چیزهایی که می‌بینیم 
را به شما خواهم داد.

Portuguese: 
estamos a trabalhar
com utensílios de pedra.
Não há muito com que trabalhar.
Como é que tentamos ultrapassar isso
e procurar estas pistas indiretas?
Há três coisas principais
que as pessoas da minha área usam
para procurar isso.
A primeira são as sepulturas
com objetos fúnebres sofisticados.
Assim, um colar é uma marca
com 120 000 anos,
muito interessante muito giro.
Mas podemos ir um pouco
mais longe e dizer:
"O que significa pôr tantos objetos
sofisticados numa sepultura?"
Podem representar entidades impossíveis.
Quando usamos o termo
"entidades impossíveis",
referimo-nos a coisas
que não aparecem na natureza.
Não estamos a referir-nos
a nada que exista no mundo real.
Qualquer coisa que seja
meio animal, meio humana,
será uma entidade impossível.
Claro que tentamos identificar
temas mágicos e espirituais na arte.
Isto é nas peças portáteis
e, na minha área particular
de estudo, as paredes das grutas,
Vamos ver rapidamente algumas delas
e vou dar-vos umas ideias
do que estamos a ver.

Portuguese: 
Quando pensamos em milênios,
imaginamos as ferramentas de pedra.
Não há muito para trabalhar,
então, como tentar ir além
e procurar pistas indiretas?
Há três coisas principais no meu campo
que podem ser usadas como pistas.
A primeira são sepultamentos
com objetos trabalhados.
Colares de 120 mil anos,
muito interessante, muito legal,
mas temos que ir um pouco mais longe
e dizer: E se houver muitos itens
trabalhados numa sepultura?
Podem representar coisas fantásticas.
Quando digo coisas fantásticas,
estou me referindo a coisas
que não aparecem na natureza.
Não estamos nos referindo
a nada do mundo real.
Tipo meio animal e meio humano,
seria uma entidade impossível.
Tentamos identificar coisas mágicas
e espirituais na própria arte.
Em peças manuais e na minha área
de estudo, as paredes de caverna.
Para passar rapidamente algumas coisas
vamos a algumas ideias
sobre o que estamos vendo.

Spanish: 
prácticamente estamos trabajando
con utensilios de piedra.
Así que no hay mucho a lo que ir,
y ¿cómo empezamos a intentar
movernos más allá,
y buscar estas pistas indirectas?
Bien, hay 3 grandes cosas que
los de mi campo tienden a usar
cuando miran eso.
La primera, claro, es tumbas
con bienes funerarios elaborados.
Así, un collar por sí
en la marca 120 000
es muy interesante, genial,
pero lo podemos llevar un poco más allá,
y decir: ¿Qué hay si están poniendo
muchos objetos elaborados en esa tumba?
Representa entes imposibles.
Cuando uso el término entes imposibles,
me refiero a cosas que no aparecen
en ningún sitio en la naturaleza.
No me refiero a algo del mundo real.
Algo como, digamos,
medio animal medio humano
podría ser un ser imposible.
Entonces, claro, intentar identificar
temas de magia y espiritualidad
en el arte en sí.
Y esto es en piezas portátiles y, claro,
mi área personal de estudio,
las paredes de cuevas.
Veamos rápido un par de estos
para que se den una idea
de lo que estamos viendo.

English: 
basically, we're working with stone tools.
So, there's not really much to go at,
and so how do we start trying
to move beyond that,
and actually look for
these indirect clues?
Well, there's three main things
that people in my field tend to use
looking at that.
The first is burials
with elaborate grave goods.
So, the necklace itself
at the 120,000 mark,
very interesting, very cool,
but we can take that a bit farther,
and say: What about if they're putting
lots of elaborate items into that burial?
Impossible entities being depicted.
So, when I use the term
impossible entities,
we're referring to things
that do not appear anywhere in nature.
So, we're not referring
to anything in the real world.
Something that's, say,
half-animal, half-human,
would be an impossible entity.
And then, of course, trying to identify
magic and spiritual themes
in the art itself.
And this is on portable pieces
and, of course,
my particular area of study,
the cave walls.
So, to quickly go over a couple of these
and I'll give you some ideas
of what we're seeing.

Spanish: 
prácticamente estamos trabajando
con utensilios de piedra.
Así que no hay mucho a lo que ir,
y ¿cómo empezamos a intentar
movernos más allá,
y buscar estas pistas indirectas?
Bien, hay 3 grandes cosas que
los de mi campo tienden a usar
cuando miran eso.
La primera, claro, es tumbas
con bienes funerarios elaborados.
Así, un collar por sí
en la marca 120 000
es muy interesante, genial,
pero lo podemos llevar un poco más allá,
y decir: ¿Qué hay si están poniendo
muchos objetos elaborados en esa tumba?
Representa entes imposibles.
Cuando uso el término entes imposibles,
me refiero a cosas que no aparecen
en ningún sitio en la naturaleza.
No me refiero a algo del mundo real.
Algo como, digamos,
medio animal medio humano
podría ser un ser imposible.
Entonces, claro, intentar identificar
temas de magia y espiritualidad
en el arte en sí.
Y esto es en piezas portátiles y, claro,
mi área personal de estudio,
las paredes de cuevas.
Veamos rápido un par de estos
para que se den una idea
de lo que estamos viendo.

English: 
For an elaborate burial,
this one is a very famous burial
and it's an absolutely fascinating one.
This is actually one
of three burials from this site.
This particular one is the adult male,
and it's about 28,000 years old,
it's from Russia,
and you notice there's little white things
all over his skeleton there.
Those are ivory beads.
There are approximately
3,500 ivory beads in this burial.
An archaeologist in our field,
his name's Randy White,
actually went to the effort
of trying to do
what we call experimental archaeology.
And he actually took
the mammoth ivory and practiced
until he could get quite good
at making the beads,
and even when he was good at it,
it took an hour per bead.
Do the math on that.
Then on top of that,
we actually have the fact
that the two other burials
at that particular site
are actually of two children.
A little boy and a little girl,
and they're buried in a double burial.
The little boy has 4,500 beads,
so 1,000 more than the adult male,
and the little girl has over 5,000.
So, what we're seeing here then
is potentially the fact

Portuguese: 
Uma sepultura elaborada:
esta é muito famosa
e é absolutamente fascinante.
Esta é uma das três
sepulturas deste local.
Esta é de um homem adulto,
tem cerca de 28 mil anos, da Rússia,
e podemos observar umas coisas
brancas em todo o esqueleto.
São contas de marfim.
Existem aproximadamente
3,5 mil contas de marfim aqui.
O arqueólogo Randy White tentou fazer
o que chamamos arqueologia experimental
e pegou marfim de mamute e praticou
até que pudesse fazer as contas,
e mesmo assim ele levou
uma hora em cada conta.
Calculem isso.
Com isso, descobrimos
que as outras duas sepulturas nesse local
são de duas crianças.
Um menino e uma menina
enterrados numa sepultura dupla.
O menino tem 4,5 mil contas,
mil a mais que o macho adulto,
e a menina tem mais de 5 mil.
Observamos, potencialmente, o fato

Japanese: 
これは凝った埋葬の
大変に有名な例で
それはそれは興味深いものです
同じ遺跡で発掘された
埋葬人骨３体のうちの１つです
埋葬されているのは成人男性で
２万８千年前のロシアのものです
骸骨の至るところに白い物が
載っているのが わかりますね
これは象牙のビーズで
この埋葬には約3500個が使われています
ランディ・ホワイトという考古学者が
実験考古学と呼ばれる手法を使って
実際に確かめる試みをしました
彼は実際にマンモスの牙を使って
ビーズを
上手く作れるようになるまで練習しました
上達した後でも
１粒あたり１時間かかりました
計算してみてください
さらに私たちは ある事実を突き止めました
この遺跡で発掘された 残りの２体は
２人の子どもだったのです
幼い男の子と女の子で
２人一緒に埋葬されていました
男の子にはビーズが4500個
つまり―
大人より１千個 多く入っていました
女の子の方は５千個以上でした
このことから可能性として考えられるのは

Spanish: 
Para ser una tumba elaborada,
es muy conocida,
y totalmente fascinante.
Es, por cierto, una de las tres
tumbas de este sitio.
Este, en concreto, es un hombre adulto,
de unos 28 000 años, de Rusia,
y si observan hay unas cositas blancas
por todo su esqueleto.
Son cuentas de marfil.
Hay aproximadamente unas 3500
en esta tumba.
Un arqueólogo de nuestro campo,
llamado Randy White,
de hecho se esforzó intentando hacer
lo que llamamos arqueología experimental.
Tomó marfil de mamut y practicó
hasta que se le dio bien hacer cuentas,
y aún así le llevaba una hora cada una.
Calculen Uds.
Además, está el hecho
de que las otras dos tumbas de ese lugar
son de hecho dos niños.
Son un chico y una chica
y se enterraron en un doble funeral.
El chico tiene 4500 cuentas,
o sea, 1000 más que el adulto,
y la chica tiene unas 5000.
Lo que estamos viendo aquí 
es el hecho en potencia

Persian: 
در مورد گور به محتوای مفصل، 
این گور مشهوری است
و یکی از مسحور کننده‌ها است.
این در واقع یکی از سه گور این مکان است.
این یکی مال یک مرد بالغ است،
در روسیه، و حدود ۲۸,۰۰۰ سال قدمت دارد،
و ملاحظه می‌کنند چیز سفیدی 
همه جای اسکلت وجود دارد.
این‌ها مهره‌های عاج است.
تقریبا ۳,۵۰۰ مهرهٔ عاج در این گور است.
باستان‌شناسی به نام رندی وایت در این محل 
در تلاش جهت اقدامی برای
چیزی به نام باستان شناسی 
تجربی
عملا” عاج ماموت را گرفت و تمرین کرد تا
سرانجام توانست مهره‌ها را درست کند،
و وقتی مهارت پیدا کرد، 
ساعتی یک مهره می‌ساخت.
خودتان حساب کنید.
فراتر از آن، این واقعیت را در دست داریم
که دو گور در همان مکان خاص
در واقع مال دو کودک است.
پسر و دختری کوچک،
که در گور دو نفره دفن شده‌اند.
پسرک ۴,۵۰۰ مهره دارد،
یعنی، ۱,۰۰۰ تا بیشتر از مرد بالغ،
و دخترک بیش از ۵,۰۰۰ مهره.
پس ما بالقوه شاهد این واقعیت هستیم

Spanish: 
Para ser una tumba elaborada,
es muy conocida,
y totalmente fascinante.
Es, por cierto, una de las tres
tumbas de este sitio.
Este, en concreto, es un hombre adulto,
de unos 28 000 años, de Rusia,
y si observan hay unas cositas blancas
por todo su esqueleto.
Son cuentas de marfil.
Hay aproximadamente unas 3500
en esta tumba.
Un arqueólogo de nuestro campo,
llamado Randy White,
de hecho se esforzó intentando hacer
lo que llamamos arqueología experimental.
Tomó marfil de mamut y practicó
hasta que se le dio bien hacer cuentas,
y aún así le llevaba una hora cada una.
Calculen Uds.
Además, está el hecho
de que las otras dos tumbas de ese lugar
son de hecho dos niños.
Son un chico y una chica
y se enterraron en un doble funeral.
El chico tiene 4500 cuentas,
o sea, 1000 más que el adulto,
y la chica tiene unas 5000.
Lo que estamos viendo aquí 
es el hecho en potencia

Portuguese: 
Quanto a sepulturas sofisticadas,
esta é uma sepultura muito conhecida
e é fascinante.
É uma das três sepulturas deste sítio.
Esta é de um homem adulto
e tem cerca de 28 000 anos.
Fica na Rússia.
Reparem que há umas coisinhas brancas
por todo o esqueleto dele.
São contas de marfim.
Há cerca de 3500 contas de marfim
nesta sepultura.
Um arqueólogo da nossa área,
chamado Randy White,
fez uma experiência
a que chamamos arqueologia experimental.
Agarrou em marfim de mamute
e praticou
até conseguir fazer estas contas
muito bem feitas.
Mesmo quando já era bom nisso,
levava uma hora por cada conta.
Façam as contas.
Para além disso, temos o facto
de que as duas outras sepulturas,
naquele sítio,
são de duas crianças.
Um rapazinho e uma rapariguinha
e estão sepultados numa sepultura dupla.
O rapazinho tem 4500 contas,
ou seja, mais 1000 do que o adulto,
e a rapariguinha tem mais de 5000.
O que vemos aqui é, possivelmente, o facto

Persian: 
که مرگ در دیدگاه آن‌ها 
مرحله‌ای جدا از زندگی بود،
با این وجود، ارزش پرداختن به آن و توجه،
و ارزش تصدیق کردن، و عریان‌تر، ارزش
آن مایه تلاش برای ساختن مهره را داشته است
تا فقط در زمین دفن شوند و بپوشاندشان.
پس بی‌شک منظور و مقصودی در کار بوده.
البته بعد به موجودات محال می‌پردازیم.
و این یکی نمونهٔ بارز شگفت آوری است.
این تندیس حکاکی شده روی عاج، 
احتمالا به این بلندی.
سر شیر، و تن آدم.
باز هم می دانیم، در طبیعت 
چنین چیزی وجود ندارد.
پس، یعنی چه ؟ چرا چنین 
موجودی را در ذهن‌شان است.
این نمود واقعیت نیست.
و کسانی در رشتهٔ من نظری را مطرح کرده‌اند
که شاید این نمود نوعی موجود اسطوره‌ای باشد
مرتبط با افسانهٔ آفرینش، یا چیزی شبیه آن.
پس این نمونه‌های جالب را داریم
که در همهٔ سوابق باستان‌شناسی وجود دارد.
مشخصاً آن یکی مربوط به ۳۲,۰۰۰ سال پیش است.
در مورد جادو در شکار چطور؟
وقتی می‌گویم جادو در شکار، منظورم این‌است،
این در غاری به‌نام نیو، در فرانسه است.

Spanish: 
de que vieran la muerte como 
un estado diferente a la vida,
a la vez que se le reconoce
y valora su atención,
que merece ser reconocido 
y, francamente,
vale la pena el esfuerzo 
de hacer todas esas cuentas.
Definitivamente algo pasa
en ese sentido.
Solo para enterrarlas
y cubrirlas de tierra.
Por supuesto, nos encontramos
entes imposibles.
Y este es un ejemplo clásico
maravilloso.
Es una estatuilla de marfil,
probablemente así de alta.
Cabeza de león, cuerpo humano.
Volviendo de nuevo a que,
no se encuentra en la naturaleza.
Entonces ¿qué pasa?
¿Por qué lo representan?
No es una autorepresentación.
Y gente en mi campo ha propuesto
que quizá podría ser 
un tipo de mitología,
algo que ver con el origen,
historias y cosas así.
Y están estos ejemplos interesantes
que hay a lo largo de 
los registros arqueológicos.
Este en concreto tiene unos 32 000 años.
¿Y qué hay de la caza mágica?
Con caza mágica me refiero...
esta es la cueva llamada Niaux,
en Francia,

Japanese: 
彼らが死を 生と別の状態として
捉えていたということです
死を特別視し 注意を払い
気を遣う価値のある対象と見なし
土に埋める遺体を覆うためだけに
膨大な労力を費やして
あれほど多数のビーズを
作る価値があると考えていた
ということです
何か特別な意味があるのは確実です
では「あり得ない存在」の話に
移りましょう
こちらは その典型とも言える
素晴らしい例です
象牙を彫って作った像で
大きさは このくらいです
頭はライオンで 体は人間です
繰り返しますが
どこにも実在しないものです
なぜ こんな表現をするのでしょう？
これは自己表象ではありません
私の分野では
これは何らかの神話であり
特に起源神話の類に
関係する可能性があるという説が
出ています
このように考古学の記録には
興味深い例がいくつも存在します
先ほどの例は
約３万２千年前のものです
狩猟の呪術はどうでしょう？
狩猟の呪術とは 例えばこれです
こちらはフランスの二オー洞窟のもので

Spanish: 
de que vieran la muerte como 
un estado diferente a la vida,
a la vez que se le reconoce
y valora su atención,
que merece ser reconocido 
y, francamente,
vale la pena el esfuerzo 
de hacer todas esas cuentas.
Definitivamente algo pasa
en ese sentido.
Solo para enterrarlas
y cubrirlas de tierra.
Por supuesto, nos encontramos
entes imposibles.
Y este es un ejemplo clásico
maravilloso.
Es una estatuilla de marfil,
probablemente así de alta.
Cabeza de león, cuerpo humano.
Volviendo de nuevo a que,
no se encuentra en la naturaleza.
Entonces ¿qué pasa?
¿Por qué lo representan?
No es una autorepresentación.
Y gente en mi campo ha propuesto
que quizá podría ser 
un tipo de mitología,
algo que ver con el origen,
historias y cosas así.
Y están estos ejemplos interesantes
que hay a lo largo de 
los registros arqueológicos.
Este en concreto tiene unos 32 000 años.
¿Y qué hay de la caza mágica?
Con caza mágica me refiero...
esta es la cueva llamada Niaux,
en Francia,

English: 
that they're seeing death as being a state
that's different than life,
and yet worth recognizing
and worth paying attention to,
and worth acknowledging, and, frankly,
worth the sheer amount of effort
of making all those beads
only to bury them in the ground
and cover them up.
So, something is definitely
going on in that sense.
Then, of course, we come
to impossible entities.
And this one is a wonderful,
classic example.
This is an ivory carved figurine,
it's probably about this tall.
Head of a lion, body of a human.
Again coming back to that,
that doesn't exist anywhere in nature.
So, what's going on?
Why are they depicting this?
This is not a self-representation.
And there's people in my field
who have made the proposal
that, maybe, this could be
some sort of mythology,
something to do with origin stories
and things like that.
So, there's these interesting examples
that exist throughout
the archaeological record.
That particular one
is about 32,000 years old.
What about hunting magic?
When I say hunting magic, I mean this,
this is from the cave
called Niaux, in France,

Portuguese: 
de que eles viam a morte
como um estado diferente da vida
e vale a pena reconhecer
e prestar atenção.
Vamos admitir, francamente, o enorme
esforço de fazer todas essas contas
somente para enterrá-las
e depois cobri-las.
Alguma coisa definitivamente
está acontecendo.
Chegamos às entidades fantásticas.
Este é um exemplo clássico e maravilhoso.
Esta é uma figura esculpida em marfim,
provavelmente deste tamanho.
Cabeça de leão e corpo humano.
Novamente, isso não existe na natureza.
O que está acontecendo?
Por que criar isso?
Esta não é uma autorrepresentação.
Algumas pessoas da minha área propuseram
que poderia ser uma espécie de mitologia,
alguma coisa relacionada
ao passado ou coisa assim.
Existem exemplos interessantes, presentes
em todos os registros arqueológicos.
Este tem cerca de 32 mil anos.
E quanto à caça mágica?
Refiro-me a um desenho como este
na caverna Niaux, na França,

Portuguese: 
de encararem a morte
como um estado diferente da vida
mas reconhecendo e prestando atenção
e tendo conhecimento
de que valia a pena o esforço
de fazer aquelas contas todas
para as sepultar no solo e tapá-las.
Há nitidamente qualquer coisa
nesse sentido.
Claro que lidamos
com entidades impossíveis.
Este é um exemplo clássico espantoso.
É uma estatueta de marfim trabalhada,
tem mais ou menos esta altura.
Uma cabeça de leão, 
o corpo de um ser humano.
Voltando ao mesmo,
isto não existe na natureza.
O que é que se passa?
Porque é que representam isto?
Isto não é um autorretrato.
Há pessoas na minha área
que apresentaram a sugestão
de que talvez seja
uma espécie de mitologia,
uma coisa que tenha a ver
com histórias de origem.
Há estes exemplos interessantes
que existem por todo
o registo arqueológico.
Este tem cerca de 32 000 anos.
E quanto à caça mágica?
Quando digo caça mágica,
refiro-me a isto.
Isto é da gruta Niauz, em França.

Portuguese: 
onde existe um búfalo pintado
numa parede de caverna
e parece haver um tipo
de lança sobressaindo ao seu lado.
Neste caso, foi proposto
que pode-se ver que eles tentam
matar o animal num ritual,
na caverna primeiro,
para garantir sucesso
quando saírem para a caçada real.
Existem alguns exemplos
em que não há apenas as lanças,
mas também há marcas de pontas,
que parecem alguém furando a imagem
com uma lança real ou algo assim
Isso sugere algum tipo de simulação
de algum mundo invisível acontecendo.
Este é outro excelente exemplo
de uma entidade fantástica,
potencialmente identificado como um xamã.
O motivo baseia-se na ideia de que talvez
eles estejam usando uma máscara.
E se, ao invés de uma entidade fantástica,
essa for a representação real
de alguém vestido como um animal?
As pernas parecem ter
um aspecto mais humano,

Portuguese: 
Temos um bisonte
pintado na parede duma gruta.
Se repararem, parece
que há uma espécie de lança
espetada do lado.
Nesta gruta, as pessoas sugeriram
que podíamos considerá-los
a tentar matar o animal,
primeiro, num ritual, nesta gruta,
para garantir o êxito
quando tentassem a verdadeira caçada.
Temos alguns exemplos
em que não é só a lança,
mas também há sinais de perfurações,
que quase parecem que alguém
usou uma lança verdadeira,
na imagem da parede.
Mais uma vez, isto sugere
uma espécie de domínio
de qualquer mundo invisível
- há qualquer coisa no ar.
Depois, há outro grande exemplo
aqui de uma entidade impossível
que também poderá ser identificado
como sendo um xamã.
Diz-se isso porque a ideia
é que podiam estar a usar
uma máscara.
E se, em vez de ser
uma entidade impossível,
for uma descrição de um ser humano,
parcialmente mascarado como um animal?
As pernas têm um aspeto
muito mais humano.

English: 
and you've got a bison
that's painted on a cave wall,
and if you notice it looks like
there's almost some sort of spear
sticking out of its side.
So, in this case what people have proposed
is that what we could be seeing is them
almost trying to kill the animal
ritually in the cave first,
in order to ensure success
when they go out on the real hunt.
And we do have some examples
where there's not just the spears,
but there's also punctuation marks,
which almost looks like maybe somebody
was banging a real spear or something
at the image on the wall.
So, again, that suggests
some sort of harnessing
of some unseen world -
there's something going on.
And then this is another great example
here of an impossible entity
which has also been potentially
identified as being a shaman.
Now, the reason why they say that
is the idea that:
What if they were wearing a mask?
What if this, rather than being
an impossible entity,
is an actual depiction of a human
partially dressed up like an animal?
You see the legs have
a much more human look,

Spanish: 
y tiene un bisonte que 
está pintado en la pared,
y si observan parece que
hay una especie de lanza
que sale de su lado.
En este caso, lo que se ha sugerido
es que vemos que intentan matar al animal
a modo de ritual en la cueva primero,
para asegurar el éxito,
cuando salgan a cazar en el mundo real.
Y tenemos algunos ejemplos 
en los que no hay solo lanzas,
sino también marcas punzantes,
que casi parece como si alguien
hubiera usado una lanza de verdad
en la imagen de la pared.
De nuevo, esto sugiere
que algún tipo de armadura
de un mundo invisible, 
algo está pasando.
Y hay otro gran ejemplo
aquí de un ente imposible
que también ha sido identificado
como un brujo en potencia.
Pero el motivo por el que 
lo dicen es la ida de que:
¿Y si llevan máscaras?
¿Y si, en vez de entes imposibles,
lo que representan es un hombre
vestido en parte como un animal?
Así, pueden ver que las piernas
se parecen mucho a las humanas,

Spanish: 
y tiene un bisonte que 
está pintado en la pared,
y si observan parece que
hay una especie de lanza
que sale de su lado.
En este caso, lo que se ha sugerido
es que vemos que intentan matar al animal
a modo de ritual en la cueva primero,
para asegurar el éxito,
cuando salgan a cazar en el mundo real.
Y tenemos algunos ejemplos 
en los que no hay solo lanzas,
sino también marcas punzantes,
que casi parece como si alguien
hubiera usado una lanza de verdad
en la imagen de la pared.
De nuevo, esto sugiere
que algún tipo de armadura
de un mundo invisible, 
algo está pasando.
Y hay otro gran ejemplo
aquí de un ente imposible
que también ha sido identificado
como un brujo en potencia.
Pero el motivo por el que 
lo dicen es la ida de que:
¿Y si llevan máscaras?
¿Y si, en vez de entes imposibles,
lo que representan es un hombre
vestido en parte como un animal?
Así, pueden ver que las piernas
se parecen mucho a las humanas,

Japanese: 
野牛が壁に描かれています
脇からヤリのようなものが
突き出ているのが
わかりますね
研究者の見解によると
これが示すのは
当時の人々が まず洞窟の中で
絵の動物を殺す儀式をおこない
それによって実際の狩猟を
確実に成功させようとしていた
ということです
このような例はヤリだけに留まらず
記号の類にも見られます
壁に描いた絵に
本物のヤリか何かをぶつけた
跡のようなものが残っています
これもまた目に見えない世界を
何らかの形で
生かしていたことを示唆します
何か意味がありそうです
こちらもまた あり得ない存在の
素晴らしい例で
シャーマンの可能性があると
指摘されています
そう考える根拠になっているのは
彼らが
マスクを着けていた可能性です
描かれているのは
あり得ない存在ではなく
体の一部が動物に見えるよう
仮装した人間の姿だと考えたのです
足を見ると人間っぽいですよね

Persian: 
نقاشی یک گاومیش بر دیوار غار،
و اگر ملتفت باشید گویا چیزی 
شبیه مثلاً یک نیزه است
که از یک‌ طرف بیرون زده.
پس، در این مورد نظر این است
که آنچه ما می‌توانیم ببینیم، این است 
که آنها گویا سعی می‌کنند نخست در غار
حیوانی را برای
تشریفات آئینی بکُشند،
تا موفقیت در شکار واقعی حتمی باشد.
و نمونه‌هایی داریم که نه فقط نیزه،
بلکه جای زخم‌ها هم هست
که به نظر می‌رسد گویا 
کسی واقعا نیزه‌ای یا چیزی
به تصویر روی دیوار زده است.
یعنی، باز، نوعی کنترل بر عالم ناپیدا
را القاء می‌کند- این معنایی در خود دارد.
و بعد این یک نمونه بسیار جالب موجود محال
که بالقوه به‌عنوان یک شمن شناسائی شده‌است
حالا دلیل شمن دانستن 
این موجودات این‌است که:
اگر شمن نقاب (گاومیش) زاده باشد،چه ؟
اگر به جای موجودی محال بودن،
تصویر توصیف انسان در پوشش حیوان باشد، چه؟
می‌بینید پاها بیشتر شبیه پای انسان است،

Portuguese: 
Não parecem pernas de bisontes
mas a cabeça parece a de um bisonte,
e os braços também são muito humanos.
Isto é quando se começou a falar
na ideia das práticas xamânicas,
porque os xamãs
- este termo é proveniente da Rússia,
mas aplica-se muito
às práticas espirituais
em que há membros específicos da tribo
que intercedem, por nossa conta,
junto de um mundo invisível.
Quer seja para influenciar o tempo,
ou influenciar a caçada,
quer tenha a ver com a saúde,
com as pessoas doentes
e tentando melhorá-las,
são essas pessoas que fazem isso.
O interessante nestes exemplos
modernos, por exemplo,
é que há um tipo
chamado David Lewis-Williams
que é investigador em arte rupestre
e trabalha na África do Sul
e teve a oportunidade espantosa
de falar com o povo San,
que é um grupo de caçadores-recoletores
que vive no norte da África do Sul.
Vivem no deserto
e ainda praticam o estilo de vida
de caçadores-recoletores.
E ainda fazem arte rupestre.

Portuguese: 
não parece um búfalo, mas a cabeça sim,
e os braços são muito humanos.
Foi quando eles começaram
a ter ideias de práticas xamânicas.
O termo xamã é proveniente da Rússia,
mas é muito aplicado
em práticas religiosas
em que há membros específicos da tribo
que intercedem em seu favor
num mundo invisível.
Seja para influenciar o clima, a caça,
ou a saúde, se as pessoas
estão doentes e tentam curá-las;
existem pessoas que fazem isso.
O interessante sobre alguns
exemplos modernos...
Meu colega David Lewis-Williams,
é pesquisador em arte
rupestre na África do Sul,
e teve a oportunidade
de falar com o povo San,
um grupo de caçadores-coletores
do norte da África austral.
Eles vivem no deserto e ainda adotam
o estilo de vida caçador-coletor.
E ainda praticam a arte rupestre.

Spanish: 
no parecen de bisontes, pero
la cabeza tiene ese aspecto de bisonte,
y los brazos son también muy humanos.
Aquí es donde empezamos a hablar
de la idea de rituales chamánicos,
porque los chamanes, claro,
el término en sí viene de Rusia,
pero, en esencia, se aplica mucho
a rituales espirituales
donde hay miembros concretos de tu tribu
que interceden por ti
con un mundo invisible.
Si es para influir en el clima,
o influir en la caza,
si tiene que ver con la salud
y con los enfermos e intentar
que se pongan mejor,
tenemos esta gente que hace eso.
Lo interesante de algunos
casos modernos, por ejemplo,
es que hay un tipo, llamado
David Lewis-Williams,
que investiga el arte en piedra,
que trabaja en Sudáfrica,
y tuvo la maravillosa oportunidad
de hablar con los san,
que son un grupo de cazadores-recolectores
que viven al norte y sur de África.
Viven en el desierto,
y todavía llevan un estilo de vida
cazador-recolector.
¿Y adivinen qué?
Aún hacen el arte en piedra.

Japanese: 
頭は野牛のようですが
足は違います
腕も人間っぽいです
ここから研究者はシャーマン的な
慣わしについて考えを巡らせます
「シャーマン」という言葉自体は
ロシアが発祥ですが
目に見えない世界との仲介ができる
ある特定の人が
仲間を代表して執りおこなう―
スピリチュアルな慣わし全般を
指します
天候や狩猟の成果に
影響を及ぼす場合や
健康に関することで
病気の人を元気にしようと思ったら
シャーマンの出番です
現代の例として
大変面白いものがあります
デヴィッド・ルイス=ウィリアムズという
研究者がいます
南アフリカで岩壁画の研究を
しているのですが
彼は南アフリカに住む
狩猟採集民族のサン人と
実際に話すという
素晴らしい機会に恵まれました
サン人は砂漠に住み
今も狩猟採集の生活を営んでいます
なんと彼らは岩壁画も続けています

Persian: 
شبیه پای گاومیش نیست، اما 
سر خیلی شبیه گاومیش است،
و دست ها شبیه انسان.
پس، گفتار از کارهای شمن‌ها 
از این‌جا شروع شد،
زیرا شمن‌ها، البته - خود واژه
از روسیه آمده
اما فراگیر بسیاری از مناسک معنوی است
که طی آن، یکی از اعضای مشخص قبیله
واسطه و رابط شما و عالم باطن می‌شود.
حالا یا برای تاثیر‌گذاری 
در شرایط جوی، یا در شکار
و یا در تندرستی،
و بیماران را شفا دادن،
شمن‌ها این‌کار‌ها را می‌کردند.
و آن‌چه در مورد برخی نمونه‌های 
مدرن جالب است، مثل،
کسی به‌نام دیوید لویس-ویلیامز، که روی هنر
سنگی در آفریقای جنوبی پژوهش می‌کند،
و موقعیت عالی سخن گفتن با مردم سن را داشت،
که گروه شکارچی-خوشه چین ساکن 
شمال آفریقای جنوبی‌اند، این است که،
آنها در صحرا زندگی می‌کنند،
و هنوز سبک زندگی شکارچی-خوشه چین را دارند.
حدس بزنید چه؟ هنوز هنر 
تصویر روی سنگ را دارند.

English: 
they're not very bison-like,
yet the head has that very bison look,
and the arms are also very human.
So, this is where they started to talk
about the idea of shamanistic practices,
because shamans, of course -
the term itself comes from Russia,
but it's applied a lot
to basically spiritual practices
where there are
specific members of your tribe
who intercede on your behalf
with an unseen world.
Whether it's to influence weather,
to influence the hunt,
or to do with health,
and with people being sick
and trying to make them better again,
there's these people that do that.
And what's so interesting about
some modern examples, for instance,
is that there is a fellow
by the name of David Lewis-Williams,
who is a researcher in rock art
who works in South Africa,
and he had the wonderful opportunity
to actually speak with the San people,
who are a hunter-gatherer group
living in northern Southern Africa.
They live out in the desert,
and still practice
the hunter-gatherer lifestyle.
And guess what? They still do rock art.

Spanish: 
no parecen de bisontes, pero
la cabeza tiene ese aspecto de bisonte,
y los brazos son también muy humanos.
Aquí es donde empezamos a hablar
de la idea de rituales chamánicos,
porque los chamanes, claro,
el término en sí viene de Rusia,
pero, en esencia, se aplica mucho
a rituales espirituales
donde hay miembros concretos de tu tribu
que interceden por ti
con un mundo invisible.
Si es para influir en el clima,
o influir en la caza,
si tiene que ver con la salud
y con los enfermos e intentar
que se pongan mejor,
tenemos esta gente que hace eso.
Lo interesante de algunos
casos modernos, por ejemplo,
es que hay un tipo, llamado
David Lewis-Williams,
que investiga el arte en piedra,
que trabaja en Sudáfrica,
y tuvo la maravillosa oportunidad
de hablar con los san,
que son un grupo de cazadores-recolectores
que viven al norte y sur de África.
Viven en el desierto,
y todavía llevan un estilo de vida
cazador-recolector.
¿Y adivinen qué?
Aún hacen el arte en piedra.

Spanish: 
Les podemos preguntar y decir,
¿por qué hacen arte?
Pero esto no explica el arte,
sino ciertas prácticas chamánicas
que tienen un gran papel en él.
Cosas como la impresión de manos,
hablan de la idea de que las cuevas
son casi como el lugar 
de transición entre mundos.
Que una vez entras en una cueva...
eso, vamos con esas linternas
y muchas luces,
y sabemos qué es una cueva,
en términos geológicos,
pero imaginen que no lo supieran.
Casi se sienten como en 
el portal de otra realidad.
Y hablaron de la idea
de esas paredes de cueva
casi como si fueran membranas
que podían tocar,
y a través de esas membranas
tocar lo invisible.
Ahora llegamos
a un proyecto de investigación
en el que he trabajado,
donde dije, bien, intentemos esto,
porque, claro, los africanos 
de hoy que hacen esto
--con 10 000 años de diferencia 
al menos de lo que pasa en Europa--
¿Podríamos llegar a eso? 
¿Es posible?
¿Vemos en las paredes, en potencia,
un tipo de imagen en trance
que diga que lo hacen por eso?

Persian: 
پس، این موقعیت را داشت که بپرسد، 
«خوب، چرا شما این هنر را دارید ؟»
گرچه، این همهٔ هنر‌ها 
را توضیح نمی‌دهد،
اما قطعاً مناسک شمنی نقش 
عمده‌ای در بقا این هنر داشته.
چیزهای مثل اثر دست روی سنگ.
آنها از این فکر سخن گفتند که غارها
تقریبا محل گذار بین دو دنیای
(مادی و معنوی) است.
یعنی وقتی وارد غار می‌شوید-
البته ما با چراغ 
و نور فراوان می‌رویم،
و ما از نظر زمین شناسی می‌دانیم غار چیست.
اما تصور کنید که 
نمی‌دانستید.
پس این حس را داشت که 
شاید دروازه‌ای به جهان دیگر است.
نیز آن‌ها از ذهنیت خود از دیوار غار گفتند
شاید غشایی قابل لمس (از دنیائی دیگر)
و تصور این‌که لمس غشاهای عالم ناپیداست.
پس، می‌پردازیم به طرح پژوهشی
که من مشخصا روی آن کار کرده‌ام،
فکر کردم، خوب، این را هم امتحان کنیم،
زیرا که مردمان مدرن آفریقا انجامش می‌دهند-
حداقل ۱۰,۰۰۰ سال اختلاف زمان بین آن‌چه 
در اروپا اتفاق می‌افتاد،
آیا می‌شود ربط را یافت؟ آیا ممکن است؟
آیا روی دیوارها تصاویری خلسه‌وار می‌بینیم
که آن‌ها آن را علت مناسک خود می‌نامند.

Japanese: 
それで この機会に尋ねてみたのです
「なぜ岩壁画を？」
壁画のすべては解明できませんが
シャーマンの慣わしが大きな役割を
担っているのは確かです
たとえば手形です
彼らの考えでは 洞窟は
こちらの世界と異世界とを
橋渡しする場のようなものだそうです
洞窟に入れば わかります
私たちはヘッドライトなど
照明を持ち込みますし
地質学的な洞窟の知識もありますが
もし知らなかったら
洞窟は別世界に続く通路のように
感じられるでしょう
彼らは洞窟の壁を
自分たちが直接 触れられる―
薄膜のようなものと考えているそうです
その薄膜を通して
目に見えない世界に触れるのです
さて これこそが
私が取り組んでいる
研究プロジェクトです
「よし やってみよう」と思ったんです
理由はもちろん 現代のアフリカで
おこなわれていることが
１万年以上の時を隔てたヨーロッパでも
起きていたからです
解明することは可能でしょうか？
壁画にはトランス状態のイメージも
含まれているのでしょうか？
トランスは壁画の引き金だという
証言が取れています

Portuguese: 
Ele teve a oportunidade de perguntar:
"Por que vocês praticam esta arte?"
Isso não explica toda a arte,
mas as práticas xamânicas
tiveram um papel importante nela.
Coisas como as marcas da mão.
Eles falaram sobre
a ideia em que as cavernas
eram quase como um lugar
de transição entre mundos.
Quando entramos numa caverna,
usamos faróis e várias luzes,
e sabemos que é uma caverna,
mas imaginem se não soubessem.
É quase como ter a sensação
de um portal para uma outra realidade.
Eles falaram sobre
essas paredes da caverna
como se fossem membranas
que pudessem tocar o invisível.
Chegamos, especificamente, a uma pesquisa
na qual venho trabalhando,
e quis tentar isso, pois, como pessoas
na África moderna estão fazendo isso...
no mínimo uma diferença
de 10 mil anos em relação à Europa.
É possível?
Estamos vendo nas paredes, possíveis
imagens de uma espécie de transe
e disseram que é por isso que eles fazem.

Spanish: 
Les podemos preguntar y decir,
¿por qué hacen arte?
Pero esto no explica el arte,
sino ciertas prácticas chamánicas
que tienen un gran papel en él.
Cosas como la impresión de manos,
hablan de la idea de que las cuevas
son casi como el lugar 
de transición entre mundos.
Que una vez entras en una cueva...
eso, vamos con esas linternas
y muchas luces,
y sabemos qué es una cueva,
en términos geológicos,
pero imaginen que no lo supieran.
Casi se sienten como en 
el portal de otra realidad.
Y hablaron de la idea
de esas paredes de cueva
casi como si fueran membranas
que podían tocar,
y a través de esas membranas
tocar lo invisible.
Ahora llegamos
a un proyecto de investigación
en el que he trabajado,
donde dije, bien, intentemos esto,
porque, claro, los africanos 
de hoy que hacen esto
--con 10 000 años de diferencia 
al menos de lo que pasa en Europa--
¿Podríamos llegar a eso? 
¿Es posible?
¿Vemos en las paredes, en potencia,
un tipo de imagen en trance
que diga que lo hacen por eso?

English: 
So, here had the opportunity to ask them,
"So, why do you guys do the art?"
Now, it doesn't explain all the art,
but certainly shamanistic practices
played a large role in it.
Things like handprints.
They talked about the idea that caves
were almost like a transitional place
between worlds.
That once you go into a cave -
we go in with headlamps and lots of light,
and we know what a cave is, geologically.
But imagine if you didn't know.
It almost has a feel of maybe being
a portal to another reality.
And they've talked about
the idea of those cave walls
as almost being maybe membranes
that they could touch,
and through those membranes
touch the unseen.
So, now, we get specifically
to a research project
that I've been working on,
where I said, okay,
well, let's try with this,
because, of course, modern people
in Africa doing this -
minimum of 10,000 years' difference
between what's happening in Europe,
could we get at that? Is it possible?
Are we seeing on the walls, potentially,
some of the trance-like imagery
which they have said
that that's why they're doing it.

Portuguese: 
Teve a possibilidade de lhes perguntar:
"Porque é que fazem arte?"
Isso não explica toda a arte
mas as práticas xamânicas
desempenharam um papel importante nisso.
Coisas como as marcas de mãos.
Há a ideia de que as grutas.
eram quase como um local de transição
entre dois mundos.
Quando entramos numa gruta
entramos nela com luzes
nos capacetes e muita luz
e sabemos o que é uma gruta,
geologicamente.
Mas imaginem que não sabiam.
Quase sentimos que talvez seja
um portal para outra realidade.
Falou-se na ideia
de aquelas paredes de grutas
seriam quase como membranas
que podiam tocar
e, através dessas membranas,
tocarem no invisível.
Agora, temos um projeto de investigação
em que eu tenho estado a trabalhar,
em que eu digo:
"Ok, vamos tentar isto,
"porque as pessoas modernas
em África estão a fazer isto,
"com 10 000 anos de diferença,
entre o que está a acontecer na Europa".
Podemos chegar lá? Será possível?
Como vemos nas paredes,
talvez parte das imagens com ar de transe
e há quem diga que era por isso
que as faziam.

Portuguese: 
Porque o espírito humano...
O transe é quando entramos
num estado alterado de consciência.
Há muitas coisas que são específicas,
culturalmente, no local onde vivemos,
como os animais que vemos nas imagens,
mas a imagética geométrica
ocorre quase universalmente.
A razão para isso
é que os nossos olhos estão programados
para produzir determinadas formas
quando estamos num estado de transe.
Foi aqui que procurei
se encontrávamos isso
nas grutas da Europa.
O estudo está em marcha
mas eu pensei partilhar um pouco
convosco, esta noite,
o que era aquilo com pontos,
com linhas, com grelhas,
sim, estamos a encontrar essas coisas.
Mas outras, nem por isso.
Só há uns 15 exemplos de ziguezagues
em mais de 200 sítios
que contêm ziguezagues.
Não se comportam exatamente
do mesmo modo
que os povos da África do Sul.
No que se refere a espirais,
só há duas grutas.
Nesse sentido, as espirais
ainda são mais raras
e não são uma coisa que vemos
no registo arqueológico.
O que é que isso significa?

Persian: 
چون می‌دانید که، در ذهن بشر-
به‌روشنی، خلسه با دگرگونی 
وضعیت هشیاری رخ می‌دهد.
چیزهای زیادی از دید فرهنگی 
وابستهٔ محیط زندگی‌ ما است،
مثل حیواناتی که در تصاویر می‌بینید،
اما تصاویر هندسی در واقع
تقریبا همگانی است.
علت این‌است که
سیم کشی بینائی ما طوری‌ است 
که اشکال خاصی را
وقتی در خلسه هستیم تولید می‌کند.
و این نکته‌ای بود که من روی 
آن متمرکز بودم،
آیا می‌توانیم این اشکال را 
در غار‌های اروپا بیابیم. ‌
پژوهش هنوز در جریان است،
اما فکر کردم کمی از آن که مربوط به نقطه،
خط و جدول‌گونه است را، با شما مطرح کنم،
بله، دقیقا، این مشترکات را می‌بینیم.
اما، سایر چیزها را، نه چندان.
حدود ۱۵ نمونه زیگزاگ در بیش از۳۰۰ محل
که زیگزاگ دارند.
پس، آنها کاملا از این بابت مثل 
آفریقای جنوب‌ها رفتار نکرده‌اند.
در مورد خطوط مارپیچ، فقط دو مورد هست.
پس، خطوط مارپیچ حتی کمتر معمول است،
و چیزی نیست که در همهٔ 
سوابق باستان‌شناسی مشاهده شود.
پس، این به چه معناست؟

Japanese: 
なにしろ生身の人間の心の話ですからね
トランスとは通常と異なる意識状態に
なることです
動物のイメージなどには
住む場所ごとの文化的特徴が
いろいろと表れる一方で
幾何学的なイメージは
ほぼ世界共通なのです
その理由は
トランス状態にある人間の目には
特定の形しか映らないように
出来ているからです
というわけで私が調査しているのは
同じものがヨーロッパの洞窟でも
見つかるかです
研究は今も進行中ですが
ほんの一部を ご紹介したいと思います
点や線や格子模様については
ぴったり同じものが発見できました
しかし他の形は そうは行きません
たとえばジグザグが発見されているのは
３百の遺跡中
約15ヶ所のみです
つまり たとえば南アフリカの人々とは
行動が一致しないわけです
らせん模様に至っては
２ヶ所のみです
つまり らせん模様はジグザグより
さらに まれで
考古学的な記録にも
あまり出てきません
どういうことでしょう？

English: 
Because you see, the actual human mind -
Obviously, trance is when we go
into an altered state of consciousness.
There's many things that will be
culturally specific to where you live,
like the animals you see in the imagery,
but geometric imagery
actually happens to be almost universal.
And the reason for that
is our eyes are only hard-wired
to be able to produce certain shapes
when we're in a state of trance.
And so this is where,
what I've looked at is,
can we find those in the caves in Europe.
And the study is still ongoing,
but I thought I'd share a little
with you today,
which was that with dots,
with lines, with grids,
yes, absolutely, we're finding those.
But, some of the other ones, not so much.
Zigzags, there's only
about 15 examples over 300 sites
that have zigzags in them.
So, they're not totally behaving the way
that the people in, say, South Africa are.
When it comes to spirals,
there's only two.
So, in that sense spirals
are even more uncommon,
and not something that we're seeing
throughout the archaeological record.
So, what does that mean?

Spanish: 
Porque vean que la mente humana actual
lógicamente entra en trance
cuando se altera la consciencia.
Hay muchas cosas que estarán
culturalmente en donde vivan,
como los animales que ven en la imagen,
pero la imagen geométrica actual
es casi universal.
Esto se debe a que nuestros ojos
se conectan directamente
para poder crear ciertas formas
cuando están en trance.
Y es aquí donde, lo que he visto es,
podemos encontrar estas cuevas en Europa.
Y el estudio aún está en marcha,
pero pensé que sería divertido
compartir un poco con Uds. hoy,
que es lo que con puntos,
líneas, cuadros,
sí, totalmente, los encontramos.
Pero, algunos de los otros, no muchos.
Zigzags, hay solo unos 15 ejemplos
en 300 sitios
que tengan zigzags en ellos.
Así que no se portan totalmente del modo
que hacen en, digamos, Sudáfrica.
Donde son en espiral,
hay solo dos.
Así que las espirales son aún
más infrecuentes
y no algo que veamos en nuestros 
registros arqueológicos.
¿Qué quiere decir?

Spanish: 
Porque vean que la mente humana actual
lógicamente entra en trance
cuando se altera la consciencia.
Hay muchas cosas que estarán
culturalmente en donde vivan,
como los animales que ven en la imagen,
pero la imagen geométrica actual
es casi universal.
Esto se debe a que nuestros ojos
se conectan directamente
para poder crear ciertas formas
cuando están en trance.
Y es aquí donde, lo que he visto es,
podemos encontrar estas cuevas en Europa.
Y el estudio aún está en marcha,
pero pensé que sería divertido
compartir un poco con Uds. hoy,
que es lo que con puntos,
líneas, cuadros,
sí, totalmente, los encontramos.
Pero, algunos de los otros, no muchos.
Zigzags, hay solo unos 15 ejemplos
en 300 sitios
que tengan zigzags en ellos.
Así que no se portan totalmente del modo
que hacen en, digamos, Sudáfrica.
Donde son en espiral,
hay solo dos.
Así que las espirales son aún
más infrecuentes
y no algo que veamos en nuestros 
registros arqueológicos.
¿Qué quiere decir?

Portuguese: 
Vejam, a mente humana...
Transe é uma alteração
do estado da consciência.
Há muitas coisas que são culturalmente
específicas de cada lugar,
como os animais que se veem nas imagens,
mas imagens geométricas
são quase universais.
Isso porque nossos olhos foram projetados
para perceber determinadas formas
apenas quando estamos em estado de transe.
E foi assim que questionei se poderíamos
encontrar isso nas cavernas na Europa.
O estudo está em andamento,
mas pensei em compartilhar
um pouco com vocês,
aquele com pontos, com linhas, com grades,
sim, certamente os encontramos.
Outros, nem tanto.
Existem apenas cerca de 15 casos,
em mais de 300 locais,
que têm ziguezagues.
Não há um comportamento totalmente
parecido com aqueles da África do Sul.
Com relação a curvas espirais,
existem apenas dois.
Neste sentido, as espirais
são ainda mais incomuns
e não as vemos ao longo
dos registros arqueológicos.
O que isso significa?

Portuguese: 
O que representa para mim?
Não posso dar-vos
uma resposta definitiva e dizer:
"Com toda a certeza, havia povos
espirituais a viver naquela época".
Mas há sinais suficientes para dizer
que era uma coisa que estava a evoluir,
uma coisa que existia.
Terminar com o pensamento
de que eles são como nós.
As pessoas que viveram
entre há 10 e 40 000 anos,
eram seres humanos modernos.
Se conseguimos ser assim,
porque é que eles não haviam de ser?
Obrigada.
(Aplausos)

Persian: 
اساسا آن‌چه به ذهن من 
می‌آید این‌ است-
که پاسخ قطعی نمی‌توانم بدهم،
و بگویم،« بله، حتما در آن زمان 
مردم اعتقاد معنوی داشتند.»
اما، قطعا نشانه‌هایی حاکی از این
که معنویت در حال توسعه بوده،
وجود داشته.
و شما را با این فکر بدرود می گویم، که
آن‌ها، از هر بابت مثل ما بودند،
مردمانی که ۱۰,۰۰۰ سال و ۴۰,۰۰۰ سال پیش 
می‌زیستند، انسان مدرن بودند.
پس اگر ما اندیشه معنوی داریم، 
چرا آن‌ها نداشته باشند.
سپاسگزارم.
(تشویق)

Japanese: 
ここから導き出した私の考えは―
明確な答えは出せませんし
「スピリチュアルな人々は当時
確かに存在した」とも言えませんが
これらの証拠から
何かが発展しつつあり
何かが存在したというのは
間違いありません
最後に 彼らは私たちなのだと
申し上げておきます
どこから どう見ても
１万～４万年前にいた彼らは
私たちと同じ現生人類です
私たちに出来るなら
彼らにも出来たはずです
ありがとうございました
（拍手）

Spanish: 
En esencia, lo que me sugiere,
realmente no puedo dar
una respuesta definitiva,
y digamos que sí, había gente 
espiritual que vivía allí.
Pero los símbolos 
sugieren definitivamente
que era algo en desarrollo,
algo que existía.
Y les dejo pensando
que ellos son nosotros.
En todos los sentidos,
esa gente que vivía entre hace 10 000
y 40 000 años eran los humanos actuales.
Si nosotros podemos
¿porqué no iban a poder ellos?
Gracias.
(Aplausos)

Portuguese: 
Para mim, isso sugere, e não posso
dar uma resposta definitiva,
dizer: "Sim, certamente havia
religiosidade naquela época".
Mas, os sinais existem e sugerem que algo
estava se desenvolvendo e que existia.
Deixarei aqui o pensamento
de que eles somos nós.
Em todos os sentidos,
o povo que viveu entre 10 e 40 mil anos
atrás era de seres humanos modernos.
Se somos capazes, por que eles não seriam?
Obrigada.
(Aplausos)

English: 
Basically, what it suggests to me -
I can't give you a definitive answer,
and say, "Yes, absolutely, there were
spiritual people living back then."
But, the signs are
definitely there to suggest
this was something that was developing,
something that existed.
And I'll leave you
with the thought that they're us.
In every sense of the word,
those people who lived between 10,000
and 40,000 years ago were modern humans.
So, if we're capable of it,
why wouldn't they have been?
Thank you.
(Applause)

Spanish: 
En esencia, lo que me sugiere,
realmente no puedo dar
una respuesta definitiva,
y digamos que sí, había gente 
espiritual que vivía allí.
Pero los símbolos 
sugieren definitivamente
que era algo en desarrollo,
algo que existía.
Y les dejo pensando
que ellos son nosotros.
En todos los sentidos,
esa gente que vivía entre hace 10 000
y 40 000 años eran los humanos actuales.
Si nosotros podemos
¿porqué no iban a poder ellos?
Gracias.
(Aplausos)
