
Polish: 
To wideo zostało zasugerowane i za sponsorowane przez naszego Partona, fana Renae  Malgrem
Wspieranie nas poprzez Patreon jest najlepszą drogą do proponowania oraz sponsorowania nowych filmów.
Pomimo tego, że  Kościół katolicki zdominował życie w średniowiecznej Europie,
jego potęga nie była niekwestionowana i została wystawiona na próbę przez różne ruchy w obrębie chrześcijaństwa.
Husyci byli jednym z tych ruchów.
Armia husytów budziła w Europie w strach przez prawie dwie dekady
ich ruch nie tylko wszedł w powszechną  świadomość Czechów
ale był również pierwszą zapowiedzią reformacji oraz europejskich wojen religijnych
Pod koniec 14-go wieku rozłam wewnątrz kościoła zaczął rosnąć
szczególnie zaś na obrzeżach katolickiego świata.

English: 
This video was suggested and sponsored by our Patreon supporter Renae Malgrem.
Supporting us on Patreon is the best way to propose and sponsor a new video.
Although the Catholic Church dominated life in medieval Europe,
its power was not unchallenged and was tested by different movements within Christianity.
The Hussites were one of these movements.
The military of the Hussites held Europe in fear for almost two decades
and their movement not only entered the collective consciousness of the Czech people
but was the first harbinger of the Reformation and the European wars of religion.
In the late 14th century, dissent within the Church was on the rise
especially on the edges of the Catholic world.

Czech: 
Toto video bylo navrhnuto a sponzorováno naším podporovatelem na Patreonu Reném Malmgrenem.
Podporovat nás na Patreonu je nejlepší cesta jak navrhnout a sponzorovat nová videa.
I když katolická církev ovládala život ve středověké evropě
její moc nezůstala bez odezvy
a byla testována mnoha hnutími uvnitř křesťanství.
Husité byli jedním z nich.
Vojenská složka husitů držela Evropu ve strachu po skoro dvě desetiletí
a jejich hnutí se dostalo nejen do povědomí Čechů
ale byla také prvním poslem reformace a evropských náboženských válek.
V pozdním 14. století byl rozkol uvnitř církve na vzestupu
a to hlavně na okrajích katolického světa.

Spanish: 
 
 
Aunque la iglesia católica dominó la vida en la Europa medieval
su poder no fue desafiado y fue probado por diferentes movimientos dentro del cristianismo.
Los husitas fueron uno de estos movimientos.
El ejército de los husitas mantuvo a Europa con miedo durante casi dos décadas
Y su movimiento no solo entró en la conciencia colectiva de los checos.
pero fue el primer presagio de la Reforma y las guerras de religión europeas.
A finales del siglo XIV, la disidencia dentro de la Iglesia estaba en aumento.
Especialmente en los bordes del mundo católico.

Czech: 
V Anglii vedl filozof a teolog John Wycliffe hnutí proti papežství.
Útočil hlavně na bohatství církve a bojoval za překlad Bible do místních jazyků.
Oslovil tím mnoho duchovních.
Mezi nimi i Jana Husa z Čech.
Katolický svět byl rozdělen mezi tzv. papežské schizma v roce 1378.
Dva různí papeži byli zvolení v Římě a Avignonu.
Toto jen snížilo prestiž církve
a pomohlo Janu Husovi získat podporu s jeho proticírkevní a protipapežskou rétorikou
V té době byly Čechy královstvím uvnitř Svaté říše římské
a vládl jim Václav IV.
Snažil se zachovat neutralitu pokud šlo o schizma,
aby si zajistil zvolení císařem Svaté říše římské.
To jen posílilo pozici Husa, kterému rychle přibývali podporovatelé.

English: 
In England, philosopher and theologian John Wycliffe was leading the charge against the Papacy.
He attacked the luxury of the Church and advocated for the Bible's translation into local languages,
influencing many clergymen, among them Jan Hus of Bohemia.
The Catholic world was split by the so-called Western Schism in 1378.
Rival popes were elected in Rome and Avignon.
This only decreased the prestige of the Church and helped Jan Hus to gain supporters
with his anti-Church, anti-Papacy rhetoric.
At that time, Bohemia was a kingdom within the Holy Roman Empire
and it was ruled by Wenceslaus IV.
He was attempting to keep his neutrality in the Schism to secure his election to the throne of the Holy Roman Empire
but that only strengthened the position of Hus, who was quickly gaining supporters.

Polish: 
W Anglii filozof i teolog John Wycliffe kierował ruchowi sprzeciwiającemu się papiestwu.
Atakował on przepych kościoła oraz popierał tłumaczenie Biblii na lokalne języki
wpływając tym na wielu duchownych, pośród nich na Jana Husa z Czech
Katolicki świat został podzielony w 1378 roku przez tak zwaną Schizmę Zachodnią
Rywalizujący z sobą papieże zostali wybrani w Rzymie i w Awinionie
To wydarzenie tylko osłabiło znaczenie Kościoła i pomogło Janowi Husowi w w zdobyciu zwolenników
w jego antykościelnej oraz antypapieskiej retoryce
W tym czasie Czechy były królestwem wchodzącym w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego
i były rządzone przez Wacława IV.
Usiłował on zachować neutralność wobec Schizmy aby zabezpieczyć swój wybór na tron Świętego Cesarstwa Rzymskiego
jednak wzmocniło to tylko pozycję Husa, który bardzo szybko zyskiwał zwolenników.

Spanish: 
En Inglaterra, el filósofo y teólogo John Wycliffe lideraba la acusación contra el Papado.
Atacó el lujo de la Iglesia y abogó por la traducción de la Biblia a los idiomas locales.
influenciando a muchos clérigos, entre ellos Jan Hus de Bohemia
El mundo católico fue dividido por el llamado cisma occidental en 1378.
Los papas rivales fueron elegidos en Roma y Aviñón.
Esto solo disminuyó el prestigio de la Iglesia y ayudó a Jan Hus a ganar partidarios
Con su retórica anti-iglesia, anti-papado
En ese momento, Bohemia era un reino dentro del Sacro Imperio Romano.
y fue gobernado por Wenceslao IV.
Estaba intentando mantener su neutralidad en el cisma para asegurar su elección al trono del Sacro Imperio Romano
pero eso solo fortaleció la posición de Hus, que estaba ganando partidarios rápidamente.

Polish: 
Przyrodni brat Wacława, król Węgier Zygmunt, również rywalizował o tron cesarski
dlatego też w 1414, ułatwił on przeprowadzenie Soboru w Konstancji aby ten zakończył Schizmę.
Jan Hus został zaproszony na Sobór aby mógł się obronić, otrzymał on obietnicę ochrony od Zygmunta.
jednak został on uwięziony i stracony w lipcu 1415 roku.
Jego zwolennicy, którzy sami określali się jako Husyci zaczęli atakować katolickie klasztory na terenie Czech i Moraw.
W 1419 region pogrążył się w otwartym buncie w lipcu
mieszkańcy stołecznej Pragi zaatakowali przedstawicieli króla.
Niektóre źródła twierdza, że Wacław był tak wstrząśnięty tymi wydarzeniami, że spowodowały one  jego śmierci

Spanish: 
El medio hermano de Wenceslao, el rey de Hungría Segismundo, también estaba compitiendo por el trono del Imperio
así que en 1414, él facilitó el Concilio de Constanza para terminar con el Cisma.
Jan Hus fue invitado al Consejo para defenderse y se le prometió protección por parte de Segismundo.
pero luego fue encarcelado y ejecutado en julio de 1415.
Sus partidarios, que colectivamente se llamaban los husitas, comenzaron a atacar los monasterios católicos en Bohemia y Moravia.
Para 1419, la región estaba en abierta rebelión y en julio
Los ciudadanos de la capital praga atacaron a los representantes del rey.
Algunas fuentes afirman que Wenceslao estaba tan conmocionado por estos eventos que causaron su muerte.

Czech: 
Nevlastní bratr Václava, uherský král Zikmund,
také toužil po trůnu císaře.
Takže v roce 1414 svolal koncil v Kostnici, aby ukončil schizma.
Jan Hus byl pozván na koncil, aby se bránil
a od Zikmunda mu byla přislíbena ochrana.
Ale poté byl uvězněn a popraven v červenci roku 1415.
Jeho podporovatelé, kteří se nazývali husité,
začali útočit na katolické kláštery v Čechách a na Moravě.
Kolem roku 1419 byl region v otevřené rebélii.
V červenci zaútočili obyvatelé hlavního města Prahy na reprezentanty krále.
Některé zdroje uvádí, že Václav byl z těchto událostí natolik šokován, že způsobily jeho smrt.

English: 
The half-brother of Wenceslaus, the king of Hungary Sigismund, was also vying for the throne of the Empire
so in 1414, he facilitated the Council of Constance to end the Schism.
Jan Hus was invited to the Council to defend himself and was promised protection by Sigismund,
but then was imprisoned and executed in July of 1415.
His supporters, who collectively called themselves the Hussites, started attacking Catholic monasteries in Bohemia and Moravia.
By 1419, the region was in open rebellion and in July
citizens of the capital Prague attacked the representatives of the king.
Some sources claim that Wenceslaus was so shocked by these events that they caused his death.

English: 
Sigismund was the successor and he quickly sent an army.
The moderate Hussites of Prague, the Utraquists,
mostly consisting of nobility and members of the urban population were in favor of negotiating.
But the more radical Taborites, made up of minor nobles and peasantry,
led by the veteran of the Battle of Grunwald Jan Žižka, continued fighting.
In early 1420, their small force managed to defeat the Catholic forces at Sudoměř.
In the next few months, the Hussites took over many cities in Bohemia and in November,
won another crucial battle at Vyšehrad.
In January, the Taborites entered Moravia and Sigismund had to retreat to Hungary
as his supply lines were in danger.

Polish: 
Zygmunt stał się jego następcą i szybko wysłał armię
Umiarkowani Husyci z Pragi, Utrakwiści
w większości pochodzący ze szlachty oraz mieszczaństwa skłaniali się ku negocjacjom.
Jednak bardziej radykalni Taboryci, pochodzący z niższej szlachty i chłopstwa,
dowodzeni przez weterana bitwy pod Grunwaldem Jana Żiżkę, kontynuowali walkę.
Na początku 1420 roku, ich małe siły pokonały w bitwie pod Sudomierzem siły katolickie.
W ciągu kolejnych kilku miesięcy Husyci zajęli wiele miast na terenie Czech i w listopadzie,
odnieśli decydujące zwycięstwo w bitwie pod Wyszehradem.
W styczniu Taboryci weszli na terytorium Moraw w wyniku czego Zygmunt musiał wycofać się na Węgry
ponieważ jego linie zaopatrzenia znalazły się w niebezpieczeństwie.

Spanish: 
Sigismund fue el sucesor y rápidamente envió un ejército.
Los husitas moderados de Praga, los utraquistas,
La mayoría compuesta por la nobleza y los miembros de la población urbana estaban a favor de la negociación.
Pero los taboritas más radicales, compuestos por nobles y campesinos menores,
liderado por el veterano de la batalla de Grunwald, Jan Žižka, continuó luchando.
A principios de 1420, su pequeña fuerza logró derrotar a las fuerzas católicas en Sudoměř.
En los próximos meses, los husitas tomaron muchas ciudades en Bohemia y en noviembre,
ganó otra batalla crucial en Vyšehrad.
En enero, los taboritas entraron en Moravia y Sigismund tuvo que retirarse a Hungría.
ya que sus líneas de suministro estaban en peligro.

Czech: 
Zikmund byl nástupcem a rychle poslal armádu.
Umírnění husité z Prahy, utrakvisté,
kteří se většinou skládali ze šlechty a zástupců městské populace
byli nakloněni vyjednávání.
Ale více radikální táborité seskládaní z nižší šlechty a rolníků,
vedení veteránem bitvy o Grunwald Janem Žižkou, pokračovali v bojích.
Na začátku roku 1420 porazilo jejich malé vojsko katolické síly u Sudoměře.
V několika dalších měsících získali husité nadvládu nad několika městy v Čechách.
A v listopadu vyhráli další důležitou bitvu u Vyšehradu.
V lednu vstoupili táborité na Moravu
a Zikmund musel prchnout do Uher, jelikož byly v ohrožení jeho zásobovací trasy.

Czech: 
V roce 1421 svolal papež další křížovou výpravu,
aby využil roztržky mezi tábority a utrakvisty.
Papež svolal tažení proti husitům a to bylo vedeno samotným Zikmundem.
A ten brzy oblehl Prahu ze tří stran.
Toto donutilo husity sjednotit svá vojska pod vedením Jana Žižky.
Tyto dvě armády se střetly 14. července 1420 na východ od Prahy
v bitvě na Vítkově.
Původně měli husité jen pár stovek vojáků.
Proti rytířské armádě která čítala něco mezi pěti a deseti tisíci vojáků.
Avšak jejich vůdce věděl, že Vítkovský kopec byl stěžejním pro obranu města,
protože bez dobytí tohoto kopce by Zikmund nemohl oblehnout Prahu.
Žižka postavil svou obranu na nejprudším svahu kopce.
Rytíři museli zaútočit přímo.
Husité používali ručnice, kuše a lehká děla ve velkém

Spanish: 
En 1421, el Papa convocó a otra cruzada para aprovechar la disidencia
entre los taboritas y los utraquistas.
El Papa convocó una cruzada contra los husitas y fue dirigido por el mismo Segismundo,
quien pronto asedió Praga desde tres lados.
Esto obligó a los husitas a unir sus ejércitos bajo Jan Žižka.
Los dos ejércitos se reunieron el 14 de julio de 1420 al este de Praga en la batalla de la colina Vítkov.
Inicialmente, los husitas tenían solo unos pocos cientos de guerreros contra el ejército de caballeros
que tenía entre 5.000 y 10.000 guerreros
pero su líder sabía que Vítkov Hill era esencial para la defensa de la ciudad
como sin tomarlo, Segismundo no podría rodear Praga.
Žižka construyó sus defensas en la parte más empinada de la colina.
Los caballeros tuvieron que atacar de frente.
Los husitas usaron armas de fuego, ballestas y artillería ligera en gran medida

Polish: 
W 1421 papież wezwał do kolejnej krucjaty aby zdobyć przewagę nad podzielonymi
pomiędzy taborytów a utrakwistów.
Papież wezwał do krucjaty antyhusyckiej, która była dowodzona przez samego Zygmunta
wkrótce obległ on Pragę z trzech stron.
Zmusiło to Husytów do zjednoczenia ich armii pod dowództwem Jana Żiżki.
Dwie armie spotkały się 14 lipca 1420 roku na wschód od Pragi doszło do bitwy o Witkową Górę
Początkowo Husyci mieli tylko kilka tysięcy wojowników przeciwko armii rycerzy
składającej się z 5000 do 10000 tysięcy wojowników.
Jednak ich dowódca wiedział, że Witkowa Góra jest istotna do obrony miasta
oraz, że bez zdobycia jej, Zygmunt nie będzie mógł otoczyć Pragi.
Żiżka zbudował swoją obronę w oparciu o najbardziej stromą część wzgórza.
Rycerze musieli atakować frontalnie.
Husyci na dużą skalę użyli broni ręcznej, kusz oraz lekkiej artylerii

English: 
In 1421, the Pope called for another crusade to take advantage of the dissent
between the Taborites and the Utraquists.
The pope called for a crusade against the Hussites and it was led by Sigismund himself,
who soon besieged Prague from three sides.
This forced the Hussites to unite their armies under Jan Žižka.
The two armies met on July 14th, 1420 to the east of Prague at the Battle of Vítkov Hill.
Initially, the Hussites had only a few hundred warriors against the knightly army
that had between 5,000 and 10,000 warriors
but their leader knew that Vítkov Hill was essential for the defense of the city
as without taking it, Sigismund wouldn't be able to surround Prague.
Žižka built his defenses on the steepest part of the hill.
The knights had to attack head-on.
The Hussites used handguns, crossbows and light artillery extensively

Spanish: 
y sus voleas hicieron un daño masivo a las fuerzas atacantes.
Sin embargo, los cruzados casi lograron tomar la colina
pero Žižka se movió allí y hizo retroceder al enemigo.
Los caballeros intentaron retirarse pero tenían a su infantería directamente detrás de ellos
así que no había espacio para girar.
Los husitas luego recibieron refuerzos de la ciudad.
Los cruzados fueron atacados desde los flancos por estas nuevas unidades,
mientras que los taboritas de Žižka continuaron empujando al enemigo cuesta abajo.
El lado izquierdo del ejército cruzado sufrió muchas bajas y pronto se retiraron por completo.
Las pérdidas sufridas por los cruzados aún se debaten
con fuentes que afirman desde unos pocos cientos hasta unos pocos miles.
Pero a pesar de que a fines de julio, Sigismund se retiró de Praga.
Es importante mencionar las tácticas empleadas por los husitas.
Utilizaron el llamado Wagenburg, los fuertes del carro.

Czech: 
a jejich salvy způsobovaly útočníkům velké ztráty.
Avšak křižákům se takřka podařilo kopec dobýt,
ale Žižka sám se připojil do bojů a podařilo se mu je zahnat.
Rytíři se snažili utéct, ale jejich pěchota byla přímo za nimi, takže se nemohli otočit nazpátek.
V tu chvíli husitům dorazily posily z města.
Křižáci byli napadeni z boku těmito novými jednotkami,
zatímco táborité s Žižkou pokračovali v zatlačování nepřítele z kopce dolů.
Levé křídlo křižácké armády utrpělo značné ztráty a brzo se dalo na úplný ústup.
Přesné ztráty které utrpěli křižáci jsou stále rozporovány.
Různé zdroje uvádí počty mezi několika stovkami až několika tisíci.
Nicméně ke konci července se Zikmund stáhl z Prahy.
Je důležité zmínit taktiku husitů
používali takzvané vozové hradby.

Polish: 
ich ostrzał spowodował ogromne straty w siłach atakujących.
Jednakże, krzyżowcom prawie udało się zająć wzgórze
jednak Żiżka przesunął swoje siły i odepchnął wroga.
Rycerze próbowali się wycofać, jednak mieli za sobą oddziały własnej piechoty
spowodowało to, że nie mieli miejsca na zawrócenie.
Husyci otrzymali wtedy posiłki z miasta.
Krzyżowcy zostali przez te nowe oddziały zaatakowani z flanki
podczas kiedy Taboryci Żiżki kontynuowani spychanie wroga w dół zbocza.
Lewe skrzydło armii krzyżowców poniosło duże straty i wkrótce znalazło się w pełnym odwrocie.
Straty poniesione przez krzyżowców ciągle są powodem do dyskusji
ponieważ  źródła podają je pomiędzy kilkoma setkami a kilkoma tysiącami.
Jednak bez względu na ich liczbę, pod koniec lipca Zygmunt wycofał się z pod Pragi
Ważne jest aby wspomnieć o taktyce stosowanej przez Husytów.
Używali oni tak zwanych Wagenburg czyli szyku bojowego taborytów, fortów ułożonych z wozów.

English: 
and their volleys did massive damage to the attacking forces.
However, the crusaders almost succeeded in taking the hill
but Žižka moved there himself and drove the enemy back.
The knights attempted to retreat but they had their infantry directly behind them,
so there was no space to turn.
The Hussites then received reinforcements from the city.
The crusaders were attacked from the flanks by these new units,
while the Taborites of Žižka continued pushing the enemy downhill.
The left side of the crusading army suffered many casualties and soon they were in full retreat.
The losses sustained by the crusaders are still debated
with sources claiming anywhere from a few hundred to a few thousand.
But regardless by the end of July, Sigismund retreated from Prague.
It is important to mention the tactics employed by the Hussites.
They used so-called Wagenburg, the wagon forts.

Polish: 
Przed bitwą, ustawiali oni swoje wozy w okrąg albo kwadrat z artylerią znajdującą się za nimi.
Każdy z wozów miał 10 strzelców oraz kuszników oraz  wojowników.
Przełamanie takiej formacji było wyzwaniem dla rycerzy wchodzących w skład armii krzyżowców.
Artyleria oraz pociski były używane głównie przeciwko kawalerii aby ją osłabić
po obronie swoich pozycji Husyci mogli przeprowadzić kontratak na osłabionego wroga.
Zygmunt planował zajęcie Kutnej Hory.
Żiżka który w wyniki obrażeń właśnie kompletnie stracił wzrok
pod koniec grudnia wysłał swoje liczące 15000 oddziały aby przechwyciły one liczącą 50000 ludzi  silną armię krzyżowców w pobliżu miasta.
Jak za zwyczaj oddziały Żiżki wyszły z miasta pozostawiając mały garnizon aby bronił go przed zajęciem przez krzyżowców.
Jego pozostałe siły stworzyły plac z wozów na przeciwko murów miejskich.
Krzyżowcy zaatakowali 21 grudnia.

Spanish: 
Antes de una batalla, sus carros formaban un círculo o cuadrado con artillería detrás de ellos.
Cada uno de los vagones tenía 10 pistolas y ballesteros junto con 10 luchadores cuerpo a cuerpo.
Esta formación fue difícil de romper para los ejércitos de caballeros de los cruzados.
Artillería y misiles fueron usados ​​principalmente contra la caballería para debilitarlos
y después de defender su posición, los husitas atacarían al enemigo debilitado.
Sigismund planeaba tomar Kutná Hora.
Žižka, que ya había perdido completamente la vista debido a lesiones,
a fines de diciembre, sus 15,000 soldados interceptaron al ejército cruzado de 50,000 efectivos cerca de la ciudad.
Como de costumbre, las tropas de Žižka entraron en la ciudad y dejaron una pequeña guarnición para evitar que los cruzados tomaran el poder.
Sus fuerzas restantes colocaron una plaza de carros frente a las murallas de la ciudad.
Los cruzados atacaron el 21 de diciembre.

English: 
Before a battle, their wagons formed a circle or square with artillery behind them.
Each of the wagons had 10 handgunners and crossbowmen alongside 10 melee fighters.
This formation was challenging to break for the knightly armies of the crusaders.
Artillery and missiles were mainly used against the cavalry to weaken them
and after defending their position, the Hussites would counterattack the weakened enemy.
Sigismund was planning to take Kutná Hora.
Žižka, who had by now completely lost his vision due to injuries,
had his 15,000 troops intercept the 50,000-strong crusader army near the city in late December.
As usual, Žižka troops entered the town and left a small garrison to prevent the crusaders from taking over.
His remaining forces set a square of wagons in front of the city walls.
The crusaders attacked on the 21st of December.

Czech: 
Před bitvou utvořili z vozů kruh nebo čtverec a obsadili jej uvnitř dělostřelectvem.
Každý vůz měl na sobě 10 bojovníků s ručnicemi a kušemi,
a k tomu 10 dalších pro přímý boj.
Tato formace byla pro rytířská vojska křižáků těžká k prolomení.
Zbraně na dálku byly používány hlavně na oslabení jezdectva
a po obraně svých pozic zaútočili husité na oslabeného nepřítele
Zikmund plánoval dobýt Kutnou Horu.
Žižka který tou dobou už přišel o svůj zrak kompletně kvůli svým zraněním
byl donucen se postavit svými patnácti tisíci vojáky proti padesáti tisícové armádě křižáků
poblíž města ke konci prosince.
Jako obvykle Žižkovi vojáci vstoupili do města a zanechali v něm malou posádku, aby zabránila křižákům město dobýt.
Jeho zbývající vojáci vytvořili čtverec z vagónů před hradbami města.
Křižáci zaútočili 21. prosince.

Czech: 
Táboritům se povedlo bránit až dlouho do noci a způsobovali útočníkům velké ztráty na životech.
Ale i přesto bojovali proti veliké přesile a neměli dost sil na protiútok
V tuto chvíli občané města loajální Zikmundovi zaútočili na táboritskou posádku
a křižáci obsadili město.
Žižka byl obklíčen a musel vymyslet něco úplně nového, aby zachránil svou armádu.
Dělostřelectvo bylo naloženo na vagóny a srovnáno do jedné řady.
Tato řada byla vyslána prorazit řady nepřátelské armády.
Salvy střel z obou stran řady zabily mnoho křižáků.
Zdroje uvádějí, že Zikmund přišel o více než deset tisíc vojáků v této bitvě,
zatímco táborité přišli o dva tisíce bojovníků
Žižka ustoupil
ale poté uchvátil relativně nebráněnou zásobovací linii
v bitvě u Německého (dnešního Havlíčkova) Brodu.

Polish: 
Taborytom udało się obronić w ciągu nocy, jednocześnie zadając ciężkie straty atakującym.
Pomimo tego nadal pozostawali słabsi liczebnie i nie mieli wystarczających sił do przeprowadzenia kontrataku.
W tym czasie mieszczanie lojalni wobec Zygmunta zaatakowali garnizon Taborytów
dzięki czemu wkrótce krzyżowcy weszli do miasta.
Żiżka znalazł się w okrążeniu i potrzebował czegoś zupełnie nowego aby ocalić swoją armię.
Cała artyleria została zebrana na wozach, które zostały ułożone w pojedynczą kolumnę.
Ta pojedyncza kolumna została wysłana aby zaatakować wroga.
Artyleria oraz pociski wystrzeliwane z obu stron wozów zabiły wielu krzyżowców.
Źródła podają, że w trakcie bitwy Zygmunt stracił ponad 10000 ludzi
podczas gdy Taboryci stracili około 2000.
Żiżka wycofał się ale potem rzucił przeciwko relatywnie nie bronionej linii zaopatrzenia Zygmunta
w bitwie pod Niemieckim Brodem.

Spanish: 
Los taboritas lograron defenderse hasta bien entrada la noche, mientras causaban grandes bajas a los atacantes.
Aun así, todavía eran muy superados en número y no tenían suficiente fuerza para contraatacar.
En este punto, los ciudadanos leales a Segismundo atacaron la guarnición taborita
y luego los cruzados entraron en la ciudad.
Žižka estaba rodeado y necesitaba algo completamente nuevo para salvar a su ejército.
Toda la artillería se colocó en los vagones, que se ordenaron en una sola columna.
Esta única columna fue enviada cargando contra el enemigo.
La artillería y las descargas de misiles de ambos lados de los carros mataron a muchos cruzados.
Las fuentes afirman que Segismundo perdió más de 10.000 en esta batalla,
mientras que las pérdidas taboritas rondaron las 2.000.
Žižka se retiró pero luego se lanzó contra el tren de suministro relativamente indefenso de Sigismund
en la batalla de Deutschbrod.

English: 
The Taborites managed to defend well into the night, while inflicting heavy casualties on the attackers.
Even so, they were still heavily outnumbered and didn't have enough strength to counter-attack.
At this point, citizens loyal to Sigismund attacked the Taborite garrison
and soon the crusaders entered the city.
Žižka was surrounded and needed something entirely new to save his army.
All artillery was set on the wagons, which were ordered into a single column.
This single column was sent charging into the enemy.
Artillery and missile volleys from both sides of the wagons killed many crusaders.
Sources claim that Sigismund lost more than 10,000 in this battle,
while the Taborite losses were around 2,000.
Žižka retreated but then pounced against Sigismund's relatively undefended supply train
at the Battle of Deutschbrod.

English: 
The crusaders lost their provisions and had to withdraw yet again.
The Hussites tried to offer the crown of Bohemia to the king of Poland, Jogaila, but he refused.
However, his cousin the Grand Duke of Lithuania, Vytautas, accepted the offer.
He never assumed the throne but sent his nephew Sigismund Korybut alongside a few thousand fighters.
In 1424, Žižka passed away and the Taborites were now led by Prokop the Bold.
The Fourth and Fifth Crusade sent against them were easily defeated.
Their troops were so dominant during that time that they raided Germany and Hungary on a few occasions.
The Hussites even assisted Poland in the Polish-Teutonic War of 1431 to 1435,
reaching the Baltic Sea during their raid in 1433 and forcing the Teutonic Order to start negotiations with Jogaila.

Polish: 
Krzyżowcy stracili swoje zaopatrzenie i byli zmuszeni ponownie się wycofać.
Husyci próbowali zaoferować koronę Czech królowi Polski, Władysławowi Jagielle, jednak ten odmówił.
Jednakże jego kuzyn, Wielki Książę Litwy Witold przyjął tą propozycję.
Nigdy jednak nie osiągnął tronu, wysłał za to swojego bratanka Zygmunta Korybuta z kilkoma tysiącami wojowników.
W 1424 zmarł Żiżka, nowym przywódcą taborytów został Prokop Wielki.
Czwarta i piąta krucjata wysłana przeciwko nim krucjata została łatwo pokonana.
Ich odziały były w tym czasie tak dominujące, że przy kilku okazjach  dokonywały najazdów na Niemcy oraz Węgry.
Husyci wspierali nawet Polskę w Polsko Krzyżackiej wojnie pomiędzy 1431 a 1435
dotarcie do morza Bałtyckiego podczas ich najazdu w 1433 zmusiło Krzyżaków do rozpoczęcia negocjacji z Władysławem Jagiełłą.

Spanish: 
Los cruzados perdieron sus provisiones y tuvieron que retirarse una vez más.
Los husitas intentaron ofrecer la corona de Bohemia al rey de Polonia, Jogaila, pero él se negó.
Sin embargo, su primo el Gran Duque de Lituania, Vytautas, aceptó la oferta.
Nunca asumió el trono, pero envió a su sobrino Sigismund Korybut junto a unos pocos miles de luchadores.
En 1424, Žižka falleció y los taboritas ahora eran dirigidos por Prokop the Bold.
La Cuarta y Quinta Cruzada lanzada contra ellos fueron fácilmente derrotadas.
Their troops were so dominant during that time that they raided Germany and Hungary on a few occasions.
Los husitas incluso ayudaron a Polonia en la guerra polaco-teutónica de 1431 a 1435,
llegando al Mar Báltico durante su incursión en 1433 y obligando a la Orden Teutónica a iniciar negociaciones con Jogaila.

Czech: 
Křižáci přišli o své příděly a museli se znovu stáhnout.
Husité se pokusili nabídnout korunu českou králi Polska Vladislavovi II. Jagellovi,
ale ten ji nepřijal.
Avšak jeho bratranec velkovévoda Litvy Vitold nabídku přijal.
Nikdy na trůn nenastoupil, ale poslal svého synovce Zikmunda Korybutoviče spolu s několika tisíci bojovníky.
V roce 1424 Žižka zemřel.
Táborité byly teď pod vedením Prokopa Holého.
Čtvrté a páté tažení proti táboritům bylo lehce poraženo.
Táboritské jednotky byly v té době tak dominantní, že dokonce dělaly nájezdy do Německa a Uherska.
Husité dokonce pomohli Polsku ve válce s Řádem německých rytířů
v letech 1431-1435
přičemž dosáhli Baltského moře během nájezdu v roce 1433
a donutili Řád německých rytířů začít s 
mírovým vyjednáváním s Vladislavem II.

Czech: 
Porážka husitů se stala jednou z nejdůležitějších otázek uvnitř církve i Svaté říše římské
v první polovině 15. století.
Husité byli dokonce pozváni na Basilejský koncil v roce 1433
kde se církev usmířila s vedoucími  utrakvisty a dovolila jim pokračovat v jejich praktikách.
Táborité protestovali proti tomuto rozhodnutí
a válka mezi bývalými spojenci se stala nevyhnutelnou.
V květnu 1434  se jejich armády konečně střetly u Českého Brodu
u kopce zvaného Lipany.
Téměř celá česká šlechta byla součástí utrakvistského vojska
vedené Divišem Bořkem z Miletínka.
Měl pod sebou třináct tisíc pěšáků a dva tisíce jezdců na koních
a k tomu 700 vozů.
Táborité pod vedením Prokopa Holého

Polish: 
Pokonanie Husytów stało się jedną z głównych kwestii dla kościoła i cesarstwa w pierwszej połowie 15-stego wieku
Husyci zostali nawet zaproszeni na Sobór w Bazylei w 1433
gdzie kościół i przywódcy utrakwistów doszli do porozumienia
i ci ostatni mogli praktykować swoją wersję praw.
Taboryci odrzucili ten pokój i wojna pomiędzy byłymi towarzyszami stała się nieunikniona.
W maju 1434 roku te dwie armie spotkały się w końcu niedaleko Czeskiego Brodu i wzgórza zwanego Lipany.
Prawie cała czeska szlachta stanowiła część armii utrakwistów na której czele stał Divis Borek.
Miał on pod swoim dowództwem 13000 piechoty oraz 2000 jazdy, ustawionych za 700 wozami.

Spanish: 
La derrota de los husitas se convirtió en uno de los temas centrales dentro de la Iglesia y el Imperio en la primera mitad del siglo XV.
Los husitas incluso fueron invitados al Consejo Católico en Basilea en 1433.
Donde la Iglesia y los líderes de los utraquistas se reconciliaron.
y a estos últimos se les permitió practicar sus versiones de derechos.
Los taboritas protestaron por esta paz y una guerra entre los antiguos camaradas se hizo inevitable.
En mayo de 1434, sus dos ejércitos finalmente se encontraron cerca de Český Brod en una colina llamada Lipany.
Casi toda la nobleza checa era parte del ejército utraquista liderado por Diviš Bořek.
Tenía 13.000 soldados y 2.000 caballeros bajo su mando junto a 700 carros.

English: 
Defeating the Hussites became one of the central issues within the Church and the Empire in the first half of the 15th century.
The Hussites were even invited to the Catholic Council at Basel in 1433
where the Church and the leaders of the Utraquists reconciled
and the latter were allowed to practice their versions of rights.
The Taborites protested this peace and a war between the former comrades became inevitable.
In May of 1434, their two armies finally met near Český Brod at a hill called Lipany.
Almost all of the Czech nobility was a part of the Utraquist army led by Diviš Bořek.
He had 13,000 footmen and 2,000 cavalry under his command alongside 700 wagons.

Polish: 
Taboryci dowodzeni przez Prokopa mieli 10000 piechoty, 700 konnych oraz 400 wozów.
Prokop rozmieścił swoje wozy na stokach wzgórza.
Przed swoimi pozycjami Taboryci wykopali rowy natomiast ich lewa flanka była osłaniana przez niewielką rzekę.
Ich artyleria znajdowała się w drugiej linii podczas gdy ich jazda była z tyłu
Ustawienie na szczycie wzgórza pozwoliło artylerii na lepsze celowanie i zmniejszenie dysproporcji sił w stosunku do przeciwnika
Obie strony próbowały negocjować przez kilka dni,
jednak rozmowy wkrótce się zakończyły i bitwa rozpoczęła się 30-go maja.
Początkowo utrakwiści znajdowali się poza zasięgiem artylerii taborytów, których salwy były nieskuteczne
Divis Borek rozkazał swojej piechocie ustawić się w kolumny z wozami na czele
i rozkazał im nacierać po salwie artylerii,
wiedział, że wróg będzie potrzebował czasu aby przeładować swoją broń.

English: 
The Taborites commanded by Prokop the Bold had 10,000 infantry, 700 horsemen and 400 wagons.
Prokop placed his wagons on the slopes of the hill.
Trenches were dug in front of the Taborite positions and their left flank was covered by a small river.
His artillery was in the second line, while his cavalry was in the rear.
Being uphill allowed the artillery to aim better and negated their enemy's numerical superiority.
The two sides attempted to negotiate for a few days,
but the talk soon fell through and the battle started on the 30th of May.
Initially, the Utraquists stayed slightly beyond the range of the Taborite artillery and their volleys were ineffective.
Diviš Bořek ordered his infantry into columns with the wagons in front
and ordered them forward after an artillery volley,
as he knew that the enemy would need time to reload.

Czech: 
měli deset tisíc pěšáků, sedm set jezdců na koni a 400 vagónů.
Prokop umístil své vozy na svah kopce.
Zakopy byly vyhloubeny před táboritskou pozicí
a jejich levé křídlo bylo kryto malou řekou.
Jeho dělostřelectvo bylo ve druhé řadě, zatímco jeho kavalérie byla vzadu.
Tím, že bylo na kopci, se dělostřelectvu lépe mířilo
a mohlo tak vyrovnat nepřátelskou početní převahu.
Obě strany se snažily pár dní vyjednávat.
Avšak vyjednávání nikam nevedlo.
A bitva začala 30. května.
Původně zůstali utrakvisté mimo dostřel táboritského dělostřelectva,
takže jejich salvy neměly velký účinek.
Diviš Bořek z Miletínka rozkázal vojákům rozdělit se do řad za vozy
a vyčkat, až nepřítel vypálí salvu ze svých děl, protože věděl, že bude trvat nějakou dobu, než zvládne děla znovu nabít.

Spanish: 
Los taboritas ordenados por Prokop el Bold tenían 10,000 infantería, 700 jinetes y 400 carros.
Prokop colocó sus carros en las laderas de la colina.
Las trincheras se cavaron frente a las posiciones taboritas y su flanco izquierdo estaba cubierto por un pequeño río.
Su artillería estaba en la segunda línea, mientras que su caballería estaba en la retaguardia.
Estar cuesta arriba permitió que la artillería apuntara mejor y negó la superioridad numérica de su enemigo.
Las dos partes intentaron negociar durante unos días,
pero la conversación pronto fracasó y la batalla comenzó el 30 de mayo.
Inicialmente, los utraquistas se mantuvieron ligeramente más allá del alcance de la artillería taborita y sus voleas fueron ineficaces.
Diviš Bořek ordenó a su infantería en columnas con los carros en frente
y les ordenó avanzar después de una carga de artillería,
ya que sabía que el enemigo necesitaría tiempo para recargar.

Polish: 
Taboryci wciąż zadawali straty atakującym swoją artylerią.
Artyleria utrakwistów osiągnęła w końcu odległość pozwalającą jej na skuteczny ogień, jednak strzelanie pod górę spowodowało, że nie zadawała ona dużych strat.
Divis Borek zarządził odwrót.
Jak za zwyczaj taboryci przeprowadzili kontratak.
Ich wozy zostały przesunięte i zaczęli oni atakować w dół zbocza.
Jednakże tak szybko jak zdołali oni osiągnąć linie wroga wozy utrakwistów zatrzymały się i otworzyły ogień.
Kawaleria taborytów, która miała osłaniać flanki i dołączyła do ataku opuściła pole bitwy
wtedy kawaleria Divisa Borka ukryta w pobliskim lesie zaatakowała ich z prawej strony.
Taboryci ponieśli duże straty i wycofali się.
Jednakże ich próba ponownego ustawienia wozów w szyk bojowy nie powiodła się ponieważ kawaleria utrakwistów ścigała ich.
Prokop został zabity a jego armia wkrótce przestała istnieć.
Taboryci stracili ponad 3000 ludzi, pomimo tego kontynuowali oni walkę jeszcze przez kilka lat

English: 
The Taborites still inflicted some damage on the attackers with their artillery.
The Utraquist artillery was now in range but it was shooting uphill and failed to do much damage.
Diviš Bořek ordered a retreat.
As usual, the Taborites mounted a counterattack.
Their wagons were moved out of the way and they charged downhill.
However, as soon as their line caught up to the enemy, the Utraqust wagons stopped and opened fire.
The Taborite cavalry, which was supposed to cover the flanks and joined the attack, left the battle
and Diviš Bořek's cavalry, hidden in a nearby forest, attacked them from the right side.
The Taborites suffered massive losses and retreated.
However, their attempt to set up the Wagenburg once again failed as the Utraquist cavalry was chasing them.
Prokop was killed and his army soon ceased to exist.
The Taborites lost more than 3,000 men and although they continued fighting for a few more years,

Spanish: 
Los taboritas todavía infligieron algún daño a los atacantes con su artillería.
La artillería utraquista estaba ahora al alcance, pero disparaba cuesta arriba y no hacía mucho daño.
Diviš Bořek ordenó un retiro.
Como de costumbre, los taboritas montaron un contraataque.
Sus carros fueron retirados del camino y cargaron cuesta abajo.
Sin embargo, tan pronto como su línea alcanzó al enemigo, los carros de Utraqust se detuvieron y abrieron fuego.
La caballería taborita, que se suponía debía cubrir los flancos y unirse al ataque, abandonó la batalla.
y la caballería de Diviš Bořek, escondida en un bosque cercano, los atacó desde el lado derecho.
Los taboritas sufrieron pérdidas masivas y se retiraron.
Sin embargo, su intento de establecer el Wagenburg una vez más fracasó cuando la caballería utraquista los perseguía.
Prokop fue asesinado y su ejército pronto dejó de existir.
Los taboritas perdieron a más de 3,000 hombres y aunque continuaron luchando por algunos años más,

Czech: 
Táborité i přesto způsobili škody postupující armádě svým dělostřelectvem.
Ulrakvistské dělostřelectvo bylo nyní na dostřel, ale střílelo do kopce a nezpůsobilo mnoho škod.
Diviš Bořek z Miletínka rozkázal ustoupit.
Jako obvykle Táborité se pustili do protiútoku,
jejich vozy byly odtaženy z cesty.
A Táborité zaútočili z kopce.
Avšak, když jejich přední linie dostihla nepřítele,
se utrakvistské vozy zastavily a spustily palbu.
Táboritské jezdectvo, které mělo bránit křídla a přidat se k útoku, uteklo z bitvy.
Jezdectvo Diviše Bořka z Miletínka, které se schovávalo v blízkém lese zaútočilo na Tábority z pravé strany.
Táborité utrpěli veliké ztráty a dali se na ústup,
avšak jejich pokus o znovupostavení vozové hradby selhal,
protože byli pronásledováni utrakvistskou jízdou.
Prokop byl zabit a brzy na to přestala jeho armáda existovat.
Táborité ztratili více než tři tisíce mužů
a i přesto, že pokračovali v bojích několik dalších let,

Czech: 
válka skončila.
Podle Jihlavského míru z roku 1436
byl Zikmund znovu zvolen panovníkem, zatímco utrakvistům bylo dovoleno praktikovat víru dle svého způsobu.
Porážka Táboritů oddálila reformaci o celé století,
ale evropské náboženské války teprve začínaly.
Husité byli taková hrozba, že v roce 1430 Johanka z Arku zaslala ultimátum, že proti nim povede křížové tažení.
Karlova univerzita v Praze byla nejlepší a nejstarší ve střední Evropě, ale husitské učení donutilo mnoho cizích učenců odejít jinam.
V roce 1458 se stal Jiří z Poděbrad králem českých zemí - jediný husita kterému se to povedlo. Je považován za prvního vizionáře evropského společenství v historii.
Děkuji vám za shlédnutí našeho dokumentu o husitských válkách.
Rádi bychom vyjádřili vděčnost našim podporovatelům na Patreonu
díky kterým jsou tato video možna
Patreon je nejlepší cesta jak doporučit nová videa

Spanish: 
La guerra había terminado.
Según la Paz de Jihlava de 1436, Segismundo fue restaurado al trono,
mientras que a los utraquistas se les permitía adorar a su manera.
La derrota taborita demoró la Reforma durante un siglo.
Pero las guerras de religión europeas apenas comenzaban.
 
 

English: 
the war was over.
According to the Peace of Jihlava of 1436, Sigismund was restored to the throne,
while the Utraquists were allowed to worship in their own fashion.
The Taborite defeat delayed the Reformation for a century
but the European wars of religion were just starting.
Thank you for watching our documentary on the Hussite Wars.
We would like to express our gratitude to our Patreon supporters, who make the creation of these videos possible.

Polish: 
wojna była skończona.
W wyniku pokoju w Jihlawie z 1436 roku Zygmunt został przywrócony na tronie
podczas gdy utrakwiści mogli praktykować w swoim własnym obrządku.
Klęska taborytów spowodowała opóźnienie reformacji o wiek
jednak europejskie wojny religijne właśnie się rozpoczynały.
Dziękuję za obejrzenie naszego dokumentu o Wojnach Husyckich.
Chcielibyśmy wyrazić naszą wdzięczność dla naszych Patreonowych fanów, którzy przyczyniają się do powstawania filmów.

Czech: 
dozvědět se o našich dalších plánech a mnoho dalšího.
Prohlédněte si náš nový obchod se zbožím který jsme nedávno otevřeli.
Toto je kanál Kings and Generals a uvidíme se příště.

Polish: 
Patreon jest najlepszą drogą do sugerowania nowych filmów zapoznawania się z naszym harmonogramem oraz wiele więcej.
 
 

English: 
Patreon is the best way to suggest a new video, learn about our schedule and much more.
Check out the merchandise store we recently created. The link is in the description.
This is the Kings and Generals channel and we will catch you on the next one.

Spanish: 
 
 
 
