De dolle mens. Hebben jullie niet gehoord van
die dolle mens die op klaarlichte dag een
lantaarn aanstak, de markt op liep en onophoudbaar
schreeuwde: 'Ik zoek God! Ik zoek God!'. Omdat
er daar juist veel van die lieden bijeenstonden
die niet aan God geloofden, verwekte dit groot
gelach. Is hij soms verloren gegaan? zei de
een. Is hij verdwaald als een kind? zei de
ander. Of heeft hij zich verstopt? Is hij
bang voor ons? Is hij scheep gegaan? naar
het buitenland vertrokken? zo schreeuwden
en lachten zij door elkaar. De dolle mens
sprong midden tussen hen in en doorboorde
hen met zijn blikken. 'Waar God heen is?'
riep hij uit. 'Dat zal ik jullie vertellen!
Wij hebben hem gedood, jullie en ik! Wij allen
zijn zijn moordenaars! Maar hoe hebben wij
dit gedaan? Hoe hebben wij de zee kunnen leegdrinken?
Wie gaf ons de spons om de hele horizon uit
te vegen? Wat hebben wij gedaan, toen wij
deze aarde van haar zon loskoppelden? In welke
richting beweegt zij zich nu? In welke richting
bewegen wij ons? Weg van alle zonnen? Vallen
wij niet aan één stuk door? En wel achterwaarts,
zijwaarts, voorwaarts, alle kanten op? Is
er nog wel een boven en beneden? Dolen wij
niet als door een oneindig niets? Voelen we
de adem van lege ruimte in het gezicht? Is
het niet kouder geworden? Is het niet voortdurend
nacht en steeds meer nacht in aantocht? Moeten
er 's morgens geen lantaarns aangestoken worden?
Horen wij nog niets van het rumoer van de
doodgravers, die God begraven? Ruiken wij
nog niets van de goddelijke ontbinding? Ook
goden raken in ontbinding! God is dood! God
blijft dood! En wij hebben hem gedood! Hoe
moeten wij ons troosten, wij moordenaars aller
moordenaars? Het heiligste en machtigste wat
de wereld tot dusver bezeten heeft, is onder
onze messen leeggebloed, wie wist dit bloed
van ons af? Met welk water kunnen wij ons
reinigen? Welke zoenoffers, welke heilige
spelen zullen wij moeten bedenken? Is niet
de grootte van deze daad te groot voor ons?
Moeten wij niet zelf goden worden om haar
zelfs maar waardig te schijnen? Nooit was
er een grotere daad, en wie er ook na ons
geboren wordt, hij behoort vanwege deze daad
tot een hogere geschiedenis dan alle geschiedenis
tot dusver geweest is!' Hier zweeg de dolle
mens en keek opnieuw zijn toehoorders aan:
ook zij zwegen en keken bevreemd terug. Ten
slotte gooide hij zijn lantaarn op de grond,
zodat die in stukken sprong en uitdoofde.
'Ik kom te vroeg,' zei hij toen, 'het is mijn
tijd nog niet. Deze ongelooflijke gebeurtenis
is nog onderweg, ze wandelt nog rond, het
is nog niet tot de oren der mensen doorgedrongen.
Bliksem en donder hebben tijd nodig, het licht
der gesternten heeft tijd nodig, daden hebben
tijd nodig om gezien en gehoord te worden,
ook nadat ze al verricht zijn! Deze daad is
nog steeds verder van hen af dan de verste
gesternten, en toch hebben ze haar verricht!'
Men vertelt verder dat de dolle mens diezelfde
dag nog verscheidene kerken binnengedrongen
is en daar zijn requiem aeternam deo aangeheven
heeft. Naar buiten gebracht en ter verantwoording
geroepen, zou hij telkens alleen maar haar
herhaald hebben: 'Wat zijn deze kerken eigenlijk
nog, als ze niet de graven en grafmonumenten
van God zijn?'
