Ka vrasēs tē mundshēm nē tē gjithē botēn
qē duan tē vrasin mua, ty dhe veten e tyre
sepse janē tē motivuar nga dicka qē ata 
mendojnē ēshtē "ideali mē i larte".
Sigurisht qē politika ēshtē e rēndēsishme,
lraku, Palestina, deri tek degradimi  
social nē Bradford,
por ndērsa pērballemi me kētē sfidē madhore
ndaj vlerave tē civilizimit tonē
mos tē harrojmē "elefantin nē dhomē",
njē elefant i quajtur fe.
Atentatori vetēvrasēs ēshtē i bindur
qē duke vrarē pēr Zotin e tij
do ketē njē rrugē tē shpejtē dhe tē shkurtēr
drejt njē parajse tē vecantē pēr dēshmorēt.
Ky nuk ēshtē thjesht njē problem i fesē islamike.
Nē kētē program unē dua tē
ekzaminoj atē gjē tē rrezikshme
qē ēshtē e pērbashkēt me Judaizmin
dhe Krishtērimin gjithashtu
procesi i "mos tē menduarit" i quajtur besim.
Unē jam shkencētar, dhe besoj qē ka njē kontraditē
tē thellē ndērmjet shkencēs dhe besimit fetar.
Nuk ekziston asnjē arsye e vērtetuar mirē
pēr tē besuar ne Zot
dhe mendoj qē ideja e njē krijuesi hyjnor
zhvlerēson realitetin elegant tē Universit.
Shekulli XXI duhet tē jetē epoka e arsyes, megjithatē
besimi irracional dhe militant ēshtē rikthyer pērsēri.
Ekstremizmi fetar ēshtē i implikuar nē 
konfliktet mē tē ashpra dhe tē pafund tē botēs.
"Ne duam qē ata qē nuk janē muslimanē tē largohen
nga toka e Muhamedit. Ne i duam tē pafetē jashtē."
Amerika, gjithashtu, ka fondamentalistēt e saj.
"Problemi i brezit te ardhshēm do te jetē 
islamifikimi i Europēs."
Edhe nē Britani, edhe pse jetojmē
nēn hijen e "terrorit tē shenjtē",
qeveria jonē do tē kufizojē 
lirinē tonē pēr tē kritikuar fenē.
Na thonē qē shkenca nuk duhet tē 
"shkeli kallot" e teologjisē.
Po pērse duhet qē shkencētarēt tē
largohen me respekt nga kjo temē?
Ka ardhur koha qē njerēzit e arsyeshēm 
tē thonē qē u "mbush kupa".
Besimi fetar dekurajon mendimin e pavarur,
shkakton ndarje dhe ēshtē i rrezikshēm.
Rrēnja e Gjithē sē Keqes?
Iluzioni i Zotit
Duket e bukur, apo jo?
E padēmshme dhe e shtruar.
Po a nuk ēshtē fillimi i njē 
tatēpjete te rrēshqitshme
qē con djem tē rinj tē hidhen
nē erē me bomba nē njē stacion treni?
Nqs do tē pērjetosh ritet
mesjetare tē besimit fetar,
dritat e qirinjve, aromēn e temjanit, muzikēn,
gjuhēt e vdekura qē tingēllojnē tē rēndēsishme,
asnje s'e bēn mē mirē se katolikēt.
Nē Lourdes, nē jug tē Francēs, sulmi mbi shqisat
tona na bēn thirrje qē mos tē mendojmē, 
mos tē dyshojmē, mos tē hetojmē.
Dhe sa mē shumē tē mbajmē besimin tonē, kundēr provave 
tē mprehta tē realitetit, aq mē shumē tē virtytshēm jemi.
Goxha pamje mbresēlēnēse, apo jo? 
Mund ta imagjinoj qē ēshtē kaq joshēse,
pjesērisht pēr shkak tē ndjesisē sē fuqimshme 
tē solidaritetit tē grupit qē duhet tē jetē.
Nqs ti ke iluzionin qē  
je Napoleon Bonaparti, 
duhet tē jetē njē ndjesi e vetmuar 
sepse askush tjetēr s'ēshtē dakord me ty.
Besimi yt qē je Napoleoni
ka nevojē pēr shumē mē shumē pērforcim.
Por kēta njerēz kētu, qē janē me mijra, 
tē gjithē kanē ekzaktēsisht tē njējtin iluzion,
dhe kjo gjē duhet tu japi njē pērforcim tē
mahnitshēm besimit tē tyre.
Dikur mendoja qē arsyeja e kishte
fituar luftēn kundēr bestytnisē
por ēshtē goxha tronditēse tē shohēsh  
turmat e besimtarēve qē marshojnē nē Lourdes.
Kjo ēshtē njē kope beninje, por mbēshtet  
njē sistem besimi tē vjetēr e tē prapambetur
qē une mendoj duhet tē sfidohet nga arsyeja.
Drita e ditēs zbulon mē shumē mbi kētē vend tē shenjtē,
ku nje mit pērsēritet mbi njē virgjēreshē
qē lindi njē foshnje, e ēma e Krishtit, Maria,
e cila ju shfaq njēhere ketu 
njē vajze tē re tē "impresionueshme".
Besimtarēt bējnē kētē pelegrinazh 
ketu sepse besojnē qē  
sēmundje tē tmerrshme mund tē kurohen duke
zvarritur trupat e tyre tē mjerē deri tek njē pellg me ujē
ku Virgjēresha Mari bēri  
shfaqjen e saj tē mrekullueshme.
Nē tē vērtetē, ka mē shumē mundēsi qē tē infektohen
nga ndonjē nga mijēra besimtarēt e tjerē
qē janē llokocitur nē tē njējtin ujē.
Eshtē dicka qē katolikēt ndjejnē se
duhet ta bejnē nē jetēn e tyre, 
nē menyrē tē ngjashme me myslimanēt qē
shkojnē pēr haxhillēk nē Mekē?
S'ēshtē tamam ashtu, por nuk duhet tē jesh 
domosdoshmērisht katolik qē ta besh,
Njoh shumē persona qē nuk janē fare
katolikē dhe kanē ardhur kētu.
Dhe cfarē shpreson qē tē nxjerrēsh nga e gjitha kjo ?
Epo, kam nxjerre shumē nga kjo: 
Kam besimin, kam bindjen qē ekziston
njē person atje lart qē ēshtē
mē i fuqishēm se cdo mjek.
Nē rregull. Po pēr sa i perket shērimit ?
Mund tē duket e vrazhdē tē vesh nē pikēpyetje
besimin e kētyre njerēzve tē dēshperuar,
por a nuk ēshtē pērqafimi i sē vērtetēs mē mirē se shpresa e rreme?
Cilat janē provat pēr ndonjē mrekulli?
Aktualisht janē 66 mrekulli tē deklaruara, janē 
edhe rreth 2000 shērime tē pashpjegueshme kētu,
por ne do tē thonim qē ka miliona njerēz
qē janē shēruar nē mēnyra tē ndryshme.
tē shēruar nē njē mēnyre mendore, le tē themi?
Tē shēruar nē menyrē shpirtērore, ku njerēzit 
kanē pranuar situatēn nē tē cilēn gjenden,
njerēz qē kanē rizbuluar Zotin 
pērsēri nē jetēn e tyre,
njerēz qē kanē marrē njē 
bekim tē ri ketu nē Lourdes.
Keshtu qē, ketu ju vijnē  
rreth 80'000 njerēz nē vit?
Rreth 80'000 pelegrinē tē sēmurē 
tē cilēt vijnē kētu cdo vit.
"-Edhe kjo ndodh prej mē shumē se njē shekulli?
Rreth njē shekull e gjysem ?" "-Po."
"-Pra, 80'000 nē vit, dhe nga kēta 66 
janē shēruar. Dua vetēm qē ..." 
...a e kuptoni se si po e mendoj ?"
"- ēhē."
Pra, fakti ēshtē qē ndēr vite,
nga miliona pelegrinē, 
kanē ndodhur vetēm 66 mrekulli tē supozuara.
Statistikisht, nuk konsiderohet fare si provē.
Nuk mund tē mos theksoj faktin qē asnjērit 
nuk i ēshtē ri-rritur njē kēmbē e prerē.
Shērimet jane gjithmonē raste qē mund
tē bēheshin mē mirē gjithsesi. 
Njerēzit mbēshteten tek besimi i tyre si paterica, 
por druaj se ngushēllimi qē u sjell 
ēshtē thjesht njē pretendim i cekēt,
dhe une dua tē shoh se si pezullimi
i mosbesimit i qenēsishēm nē fe  
mund tē tē cojē nē idera 
akoma mē tē rrezikshme.
Njerēzve u pelqen te thonē qē shkenca dhe feja mund 
tē jetojnē sē bashku krah pēr krahu, por unē s'mendoj qē ēshtē kēshtu.
Ato e kundērshtojnē thellēsisht njēra tjetrēn.
Shkenca ēshtē njē disiplinē hetimi 
dhe dyshimi konstruktiv, 
qē kērkon me logjikē, prova
dhe arsye tē arrijē nē njē pērfundim.
Besimi, krejt nē tē kundērt, kērkon njē 
pezullim pozitiv tē aftēsive kritike.
Shkenca vijon duke vendosur hipoteza, idera
ose modele, dhe pastaj perpiqet ti rrēzojē ato.
Kēshtu qē njē shkencētar nē menyrē tē vazhdueshme,
bēn pyetje, ēshtē skeptik.
96
00:08:57,034 --> 00:08:61,699
Ndērsa feja kthen besimin e paprovuar
nē njē tē vērtetē tē patundshme, 
97
00:08:61,734 --> 00:08:66,672
nēpērmjet fuqisē sē institucioneve
dhe kalimit tē kohēs.
98
00:08:71,677 --> 00:09:16,686
Mē lini t'ju jap njē shembull pēr kētē 
me historinē e ngjitjes nē qiell tē Marisē.
Katolikēt besojnē qē nēna e Jezusit, Maria, ishte
kaq e rēndēsishme sa ajo nuk vdiq fizikisht.
Trupi i saj u ngjit lart nē qiell kur jeta
e saj mbaroi nē mēnyrē natyrale.
Sigurisht qē nuk ka asnje provē pēr kētē, edhe 
Bibla nuk thotē asgjē se si vdiq Maria.
Besimi qē trupi i saj u ngrit nē qiell
u shfaq rreth 6 shekuj pas kohēs sē Jezusit.
E trilluar, si cdo pērrallē, 
dhe e shpērndarē gojē mē gojē.
Por u kthye nē njē tradite zyrtare.
U pērcoll nga shekulli nē shekull.
Dhe gjēja e cuditshme mbi traditat
ēshtē qē sa mē tē vjetra tē jenē, 
107
00:09:58,801 --> 00:09:61,319
aq mē shumē njerēzit i marrin seriozisht.
108
00:09:61,354 --> 00:09:66,873
Eshtē sikur thjesht me kalimin e gjatē tē kohēs
dicka qē ishte e trilluar nē fillim,
109
00:09:66,908 --> 00:09:70,534
kthehet nē dicka qē njerēzit e besojnē si fakt.
