Bu video da
yapmak istedigim
plakaların neden hareket ettigini
biraz konusmak
Ve bu video da bahsettigim hicbir sey
henuz kanıtlanmadı.
plakaların hareketi hakkında
suan one surulen dusunceler
kanıtları henuz gormememize ragmen
suan ki dusunceler bunlar.
Simdi,plakalardan bahsetmeden once
konveksiyon hakkında konusalım
Bu terimi siz zaten biliyorsunuz,
fakat yine de biraz
konveksiyon incelemesi yapalım.
Diyelim ki burada bir potum var
iste bu potum
Ve icinde biraz su var.
Ve diyelim ki
potumun ucunu biraz ısıtıyorum.
Potumun ucuna bir alev koydum.
Peki ne olacak ?
Alevin hemen ustundeki su
diger sudan daha fazla ısınacak.
Yani bu su sıcak olacak.
Ama ısındıgında, daha az yogun olur.
Bir sıvıyı ısıtırsanız
molekulleri daha fazla titresir.
Daha fazla kinetik enerjiye sahip olur.
birbirlerinden
daha uzak mesafelere sıcrarlar.
Daha az yogunlasacaklar.
Ve eger daha az yogunlasırlarsa,
daha yogun olanlarla cevrilirler,
burada akıcı bir durumla karsılasıyoruz,
bu daha az yogun su yukarı dogru ilerleyecektir.
Yukarıya dogru hareket edecek.
Peki, yukarıya dogru hareket ettiginde bunun yerine gecmesi gereken bir sey var.
Yani yerini daha soguk su alacak.
Konteynırın bu yanından degistirme cesiti
Simdi, bu su yukseldikce, ona ne olacak?
serinleyecek
Atesten daha da uzaklasacak.
Belki diger sudan bazılarıyla karısacak,
ya da kinetik enerjinin bir kısmını
diger suya aktarmak icin
soguyacak.
Ama bir kez sogudugunda, ne olacak ?
Genelde aleve ne kadar yakın olursa
yani aleve yakın olan su
daha sıcak olacak.
Bu yuzden butun bu seyler daha sıcak olacak,
buradaki her sey, en soguk su gibi
her zaman alevden en uzak olacak.
Ve boylece en soguk su burada olacak.
Ancak unutmayın, en soguk su aynı zamanda en yogun sudur.
Buradaki su yogun.
Ve boylece batar.
Cevresindeki suyun yogunlugundan daha yogun.
Ayrıca suyun yerini almaya yardımcı oluyor
bu yine ısınmak icin gidiyor.
Ve iste bu dongude, ne yaparsan yap
sıcak su yukselir, saga dogru ilerler.
Ve sogudukca geriye gider ve
sonra tekrar ısınır.
Ve boylece bu surecte asıl yapılmak istenen
ısıyı aktarmaktır.
Isı bu bir noktadan sıvı boyunca aktarılmasına
izin veriyor.
Ve biz bu surece konveksiyon diyoruz.
Simdi,tabakaların hareket ettigini dusunmemizin nedeni
astenosferde,mantoda daha akıskan olan bolumde
benzer konveksiyon akımları
oldugunu dusunuyoruz.
Hatırlayın,mantonun bircogunu goruntuleyebilirsiniz
Bu mooshy, süngerimsi, sıvı olmayan, fakat katı haldeki
plastik türüdür.
Geçmişte bir çeşit mohav olabilir.
Süper viskoz akışkan gibi
kalın gibi akabilir.
Oldukca saglam degil, tamamen de sıvı degildir.
Ancak aynı sey olabilir.
Manto icerisinde baskalarından daha sıcak olan
belirli alanlar vardır
ve bu ozellikle astenosferdir.
Ve bu alanlar, materyali manto icerisine
alacagınız yer burasıdır.Cunku daha sıcaktır,
daha yogun ve yukarı dogru
hareket edecektir.
Ve belki de plaka malzemesi ve kabuksal materyalin olustugu
bu catlaklardan birine neden olur.
Ve yukarı cıkınca sogur
ve sonunda, yine ısınmak icin batar.
Kaynar suda gordugumuz gibi
bu tur bir dairesel hareketler var.
Ve bu surecte, bunun tamamen sıvı olmadıgını unutmayın.
Bu kayalık.
Boylece potansiyel olarak yanında
baska seyler de alabilir.
Kabugu da beraberinde surukleyebilir.
Ya da yalnızca kabugu degil litosferi de beraberinde
surukleyebilir.
Tum bu sert kayıgı burayla birlikte surukleyerek,
genel yonunde hareket etmesine neden olabilir.
Yani orada surukleme var.
Ayrıca, bi tur bir emme efekti hayal edebilirsin,
onu bir sıvı olarak gorurseniz
burada bir suru sıvının gelmesi soz konusudur.
Bu noktada,
litosferi o noktalardan asagı cekecek ve litosferi
cekecek.
Yani aslında onu surukleyen
konveksiyon akımları var.
Bunlar, kaynar su veya ısıtılmıs su gibi
hızlı hareket eden
sıvı konveksiyon akımları olmayacaktır.
Bunlar yavas hareket eden konveksiyon akımları olabilir,
ancak yeterince hareket ediyorlar ve litosfer ile birlikte
alabilmek icin litosfer uzerinde
yeterince suruklenmeyi basarabiliyorlar.
Ve bu yuzden, neden hareket ettiklerinin
egemen teorisi yuksek duzeydedir.
Bu litosfer hakkında konusulan
baska seyler de var,
levhalar sırtın olustugu bu bolgeden
uzaklastıkca kalınlasıyor.
Ve burada okyanus kabuguna bakarsak
zamanla daha yogunlasıyorlar,
cunku bu noktalarda daha fazla sogutulmus malzeme var.
Ve zaten biraz daha dusuk cunku
bu arazinin cok oldugu yer burası.
Ve boylece bazı yercekimi etkileri olabilir.
Ancak, hakim olan etki,
ust mantoda bu konveksiyondan kaynaklandıgını dusunuyoruz.
