
English: 
- [Instructor] You may already be familiar
with Coulomb's law,
which is really the most important
or underlying law behind
all of what we know
about electrostatics
and how things with charge
attract or repulse each other,
but a simplified version of Coulomb's law
is just that the force
between charged particles,
the magnitude of the force
is going to be proportional
to the product of the charges,
so q one would be the charge
of one of the charged particles.
Maybe this is an ion.
Q two would the charge
of the other particle.
Maybe that's an ion,
divided by r squared.
And if we're talking about ions,
r is going to be the distance
between their nuclei,
and if the charges are different,
it's going to be force of attraction.
If the charges are the same,
it's going to be a force of repulsion.
And we can use Coulomb's law
to think about ionic compounds.

Azerbaijani: 
Siz yəqin ki, Kolumb qanunu ilə
artıq tanışsınız hansı ki,
həqiqətən vacibdir və elektrostatika
və yüklərin bir-birlərini cəzb etməsi və
itələməsi barədə olan
təməl bir qanundur,
ancaq Kolumb qanununun sadə forması
yüklü zərrəciklər arasındakı qüvvə,
qüvvənin qiymətinin yüklərin
hasilinə düz mütənasib olmasıdır,
q1 yüklü zərrəciklərdən birinin
yükü olacaq.
Bəlkə də bu iondur.
q2 digər zərrəciyin yükü olacaq.
Bəlkə də bu iondur.
Bölünsün r kvadratı.
Biz ionlar haqda danışırıqsa
r onların nüvələrinin arasındakı məsafədir
və yüklər fərqlidirsə,
bu cazibə qüvvəsi,
əgər yüklər eynidirsə,
bu itələmə qüvvəsi olacaq.
İonik maddə haqda düşünəndə Kolumb qanunun

Azerbaijani: 
istifadə edirik. Gəlin ən bilinən maddəni
götürək, bu duzdur.
Süfrə duzu natrium xloriddir,
natrium xlorid.
Biz bu haqda digər videolarda danışmışıq.
O, müsbət yüklü natrium kationlarından
təşkil olunub, Na+ var deməli.
Natrium birinci qrup elementidi.
Ondan elektronu qoparmaq asandı
və sonra onun müsbət yükü olacaq.
Bu xlorid anionundan ibarətdir,
Cl mənfi.
Xlorid yeddinci qrup elementidir.
Xarici elektron təbəqəsində 8 valent
elektronu olması üçün ekstra birin istəyir
və o, natriumdan birin dartmağa
meyillidir.
Bu iki xarakter bir-birin cəzb edəcək.
Baxın.
Onların əks yükləri var.
Sizin çoxlu natrium və xloridiniz olanda

English: 
So let's go with maybe the
most common ionic compound
in our daily life, and that is table salt.
Table salt is sodium chloride,
so sodium chloride.
We have talked about this in other videos.
It is made up of
positively-charged sodium cations,
so you have an Na plus,
so sodium is a group one element.
It's very easy to nab
an electron off of it
and then it has a positive charge,
and it's made up of a chloride anion,
so Cl minus.
Chloride is a group seven element.
It really wants to get that extra electron
to have eight valence electrons
in its outermost shell,
and so it's very likely
to grab an electron maybe
from a sodium,
and so these two characters
are going to be attracted
to each other.
Notice, they have opposite charges.
And when you have a bunch of
sodium and chloride together,

English: 
you'll have a structure that
looks something like this.
And in chemistry, we call this a lattice.
Now in everyday language,
you might associate things like lattices
with kind of a crossing pattern like that,
and in chemistry, when we're
talking about a lattice,
we're talking about a
three-dimensional structure
of atoms or three-dimensional
structure of ions
that have a repeating pattern to them,
and you can see that here,
and in future videos,
we'll go into more detail
onto lattice structures,
but you can see in this picture,
the purples are the sodium cations
and the greens are the chloride anions.
And the reason why the
sodium cations are so small,
you can see that if you
look at the periodic table
of elements here.
We have said that as you go to the right,
your radius decreases,
but what's happening is when sodium loses
that outermost electron,

Azerbaijani: 
buna oxşar sturukturunuz olacaq.
Kimyada biz bunu kristal adlandırırıq.
Gündəlik danışıqda belə kəsişməsi
olan şeyləri kristalla
əlaqələndirmisiniz.
Kimyada biz kristal haqqında danışanda,
biz atomların və ya ionların
üç ölçülü quruluşundan danışırıq.
Onların təkrarlanan modeli olur.
Burada onu görürsünüz
Gələcək videolarda kristal quruluşu
barədə daha detallı danışacayıq.
Ancaq bu videoda görürə bilərsiniz ki,
bənövşəyilər natrium kationlarıdır,
yaşıllar xlorid anionlarıdır.
Natrium kationlarının kiçik olmasına səbəb
elementlərin dövri cədvəlində
görə bilərsiniz.
Sağa doğru getdikcə
radius azalır,
ancaq natrium son təbəqəsindəki elektronu
itirəndə baş verən şey elektronlarının

Azerbaijani: 
nəcib qaz konfiqurasiyasının olmasıdır.
O, üçüncü təbəqəni itirir, balacalaşır, o,
yalnız 3-cü qabığı itirmir
ancaq onun 11 protonu var
beləcə ikinci təbəqədəki elektronları
çəkən güclü dartı qüvvəsi olacaq.
Xlorid elektron qazanacaq və aqonun
nəcib qaz konfiqurasiyasına malik olacaq.
Daha da böyüyəcək.
Biz kovalent rabitə haqda danışanda
rabitə enerjisi barədə danışmışdıq
hansı ki, kovalent rabitəni yaradan
atomları ayırmaq üçün enerji idi.
İon rabitəsi üçün də oxşar adlandırma var
və bu kristal enerjisidr.
Bu ionları sonsuz dərəcədə
bir-birlərindən qoparmaq üçün lazım
olan enerjidir və
kristal enerjisi kiloCoul bölünsün mol
ilə ölçülür hansı ki,
rabitə enerjisini ölçdüyümüz vahiddir
çünki onlar eyni adlandırmadır

English: 
then its electrons have a noble
gas configuration of neon.
So it really loses that
third shell, it gets smaller,
and not only does it
lose that third shell,
but it has 11 protons,
so it's going to have a very strong pull
on those electrons in that second shell.
And similarly, chloride is
going to gain an electron
so it's going to have a noble
gas configuration of argon.
So it is going to be bigger.
Now when we talked about covalent bonds,
we talked about the bond energy,
the energy needed to pull apart the atoms
that were forming the covalent bonds.
There's a similar notion
for ionic bonds like this
and that is lattice energy,
and that is energy necessary
to pull the ions apart
so that they are infinitely
far apart from each other,
and lattice energy is usually measured
in kilojoules per mole,
which is also what we
measure bond energy in
because they're really the same notion,

English: 
except lattice energy,
you're breaking up a lattice of ions,
while in bond energy,
you're normally talking
about covalent bonds.
Now I want you to think about something.
What's going to have a
higher lattice energy?
Would it be sodium chloride,
or let's pick something else.
Let's say we had rubidium.
Rubidium chloride,
which is going to have
a higher lattice energy?
What's going to take more energy
to pull the ions apart?
And I'll give you a hint
with this periodic table of elements.
All right, well, rubidium chloride,
that's made up, instead
of a sodium cation,
that's made up of a rubidium cation,
so you have Rb plus, and of course,
you have the chloride anion, Cl minus,
and so what's the difference here?
The anion is both, is
chloride in both cases,
but when you look at
rubidium versus sodium,

Azerbaijani: 
istisna olarq kristal
enerjisində ion kristallarını qırırsan
rabitə enerjisində
kovalent rabitə haqda danışılır.
Bir şeyi düşünməni istəyirəm.
Nəyin daha yüksək kristal enerjisi var?
Natrium xloridin
ya gəlin başqa şey deyək.
Deyək ki, rubidiumumuz var.
Rubidium xlorid,
hansının daha yüksək kristal enerjisi var?
Hansı ionları ayırmaq üçün daha
çox enerji tələb edir?
Sizə ipucu verəcəm
elementlərin dövri cədvəli ilə.
Rubidium xlorid
natrium kationunun əvəzinə
rubidium katiounundan təşkil olunub,
sizin Rb+ var və təbii ki,
sizin xlorid anionunuz, Cl- var.
Burdakı fərq nədir?
Anion ikisində də xloriddir
ama siz rubidiuma qarşı natriuma baxsanız,

Azerbaijani: 
rubidium elektronu itiriəndə
nəcib qaz quruluşu,
kriptonun elektron quruluşu olacaq.
Natrium elektron itirəndə isə
onun elektron
konfiqurasiyası neona bənzəyəcək.
Natrium kationu daha kiçikdir.
Bu bizə nə deyir?
Əgər bax buradakı,
qoyun onu dairəyə alım.
Əgər bu balacadırsa,
bizim yuxarıda daha kiçik yükümüz olacaq,
yuxarıda müsbət bir və mənfi 1-niz var,
bu iki ion arasındakı yüklərdir.
Ancaq sizin nüvələr arasında daha kiçik
radiusunuz var, çünki natrium kiçikdir.
Radius azaldıqca
qüvvə artır.
Sizin daha güclü Kolumb qüvvəniz olacaq
natrium xlorid kristalında
rubidium xloridə nəzərən.
Çünki cazibə qüvvəsi daha güclüdü,
onları ayırmaq daha çox enerji tələb edir.
Buna görə
onların daha, daha böyük

English: 
rubidium, when it loses an electron,
it's going to have a noble gas structure,
electron structure of krypton,
while sodium, once it loses an electron,
it's, its electron,
its electron configuration
is going to look like neon.
So the sodium cation is smaller,
and what does that tell us?
Well, if this one right over here,
let me circle it like this.
If this is smaller,
and we have similar charges on top,
you have a plus one and
a negative one on top,
that's the charges between the two ions,
but now you have a smaller
radius between the nuclei
because sodium is smaller than rubidium.
While the radius goes down,
the force goes up,
so you're going to have
stronger Coulomb forces
in a lattice of sodium chloride
than in a lattice of rubidium chloride.
Because the force of
attraction is stronger,
it's going to take more
energy to pull it apart.
So because of that,
you're going to have a higher,

English: 
higher lattice energy.
Lattice energy for sodium
chloride than rubidium chloride.
Let's think about another ionic compound.
Let's say we were to think
about magnesium fluoride, F two,
and this is made up of a magnesium cation
that has a positive two charge,
so two plus, in a lattice with
a bunch of fluoride anions,
so with a bunch of fluoride anions.
So how would the lattice energy
of magnesium fluoride compare
to what we just saw up here?
So magnesium has a larger charge
than these cations up here,
so if you viewed the charge
of magnesium as q one,
you're going to have
something larger up there
and that fluoride is a
smaller anion than chloride.
We can see that if we
look at the periodic table
of elements again.

Azerbaijani: 
kristal enerjisi var.
Rubidium xloridə nəzərən kristal enerji.
Gəlin digər ionik maddəni düşünək.
Magnezium fluoridi düşünürük deyek ki.
F2 və maqnezium kationları
hansı ki, müsbət 2 yükü var.
2+, çoxlu fluorid anionları ilə kristalda,
çoxlu fluorid anionları ilə.
Bizim bayaq baxdığımıza nəzərən
maqnezium fluoridin kristal enerjisini
necə müqayisə edərdin?
Maqneziumun burdakı kationlardan
daha böyük yükü var.
Maqneziumun yükünə q1 desəz,
burda daha böyük bir şey olacaq
və fluorid xloriddən daha kiçik aniondur.
Biz bunu dövri cədvələ yenidən
baxaraq görə bilərik.

Azerbaijani: 
Fluorun xlorindən kiçikdir.
Əgər siz onların ikisinə elektron əlavə
etsəz belə, o, yenə kiçik olacaq.
Maqneziumdan 2 elektronu götürəndə
onun nəcib qaz konfiqurasiyası,
neonun elektron quruluşu olacaq.
Ancaq o, burdakılardan daha güclü çəkəcək,
o ikinci təbəqə elektronları,
çünki onun 12, sodiumun 11 protonu var.
Biz burada sadəcə maqneziumun natrium
kationundan daha böyük yükü olduğunu
ancaq onun daha da kiçildiyini.
Floridin xloridlə müqayisə olunan yükü var
ancaq o, balacalaşacaq.
Bizim ən azından maqnezium üçün
yuxarıda daha böyük yükümüz var.
Aşağı üçün maqnezium fluoriddə
daha kiçik radius var.
Deməli ionlar və kristal üçün Kolumb
qüvvəsi daha güclüdür.
Bunu ayırmaq üçün lazım olan
kristal qüvvəsi
daha böyük olacaq

English: 
Florine is smaller than chlorine,
and so even if you added an
electron to both of them,
fluoride is still going to be smaller,
and magnesium, when you take
two electrons off of it,
it's going to have the
noble gas configure,
electron configuration of neon,
but it's going to pull even more on those,
that, those second shell electrons
because it has 12 protons
versus sodium only has 11.
So what we see here is not only
does magnesium have a larger
positive charge than
the sodium cation does,
but it's going to be smaller.
And the fluoride has a comparable
charge to the chloride,
but it too is going to be smaller.
So we have a larger charge on top,
at least for the magnesium,
and you have smaller radii for the bottom,
so in magnesium fluoride,
the Coulomb forces between
the ions and the lattice
are even stronger,
and so the lattice energy,
the energy necessary to pull it apart,
is going to be higher,

Azerbaijani: 
biz baxdığımız 3ü arasından.
Ən yüksək kristal enerjisi maqnezium
fluoriddə, sonra natrium xloriddə
sonra rubidium xloriddə olacaq.

English: 
so out of the three we just looked at,
the highest lattice energy is
going to be magnesium fluoride
followed by sodium chloride
followed by rubidium chloride.
