Zaledwie kilka tygodni temu dwie znane kobiety - katoliczki
podjęły temat relacji Kościoła i społeczeństwa obywatelskiego.
Pierwsza z nich to Kathleen Sebelius, Sekretarz Zdrowia USA, w przemówieniu w Georgetown.
a druga to Maureen Dowd, dziennikarka New York Times.
Tekst Dowd był z rodzaju bardzo długich, przemówienie Sebelius krótsze
ale obydwie przedstawiły pogląd, który przynajmniej w dwóch punktach są prawdziwym nieporozumieniem,
które jednocześnie są niezwykle popularne w naszym społeczeństwie dzisiaj.
Zacznijmy od artykułu Dowd, która czerpie z bogactwa podobnych artykułów i poglądów popularnych przez ostatnie 50 lat.
Opiera się na charakterystyce Kościoła James'a Joyce'a
który pochodzi ze stron jego dzieła "Finneganów Tren" a który można streścić jednym zdaniem: "Oto Nadchodzi Każdy".
A więc słowo 'katolicki' pochodzący od greckiego kata i holos, czyli według całości,
to znaczy włączający, uniwersalny,
to znaczy, że w najlepszym wydaniu Kościół sięga i włącza wszystkich ludzi.
"Jakie to smutne - twierdzi autorka - że Kościół stał się zamknięty w sobie,
upominając liberałów albo sprzeciwiając się ruchom pro-aborcyjnym.
Kościół wydaje się, że porzucił swoją 'lepszą stronę'
i zamienił się w zamknięte i ciasne stowarzyszenie."
Zacytuję fragment z jej artykułu, który jest napisany w typowo autorytarnym stylu.
Cytuję: "Absolutna nietolerancja jest zawsze objawem niepewności i paniki.
Dlaczego miałbyś kogokolwiek strofować jeśli nie dlatego, że jesteś słaby?
Jaka jest jednak wartość wiary jeśli wynika wyłącznie z tego, że jest narzucana siłą?
Ta zaściankowa agresja jest nie tylko niekatolicka lecz również do szpiku kości niepatriotyczna.
Żyjemy w Ameryce! My nie tępimy herezji tylko je przyjmujemy z otwartymi ramionami!"
Dobra, na czym polega nieporozumienie?
Podstawowy błąd polega na różnicy między włączaniem ludzi a włączaniem pomysłów.
Czy Kościół z założenia jest włączający? Powiedziałbym, że tak
ponieważ głównym celem Kościoła jest włączenie wszystkich w życie Chrystusa.
Pomyślcie o przepięknej kolumnadzie Berniniego w Watykanie.
Jeśli spojrzycie na Bazylikę Świętego Piotra z góry zobaczycie wyciągnięte ramiona.
Ludzie rzeczywiście przybywają na ten plac z całego świata
a główny pomysł stojący za tą konstrukcją jest taki, że matka - Kościół przygarnia wszystkich.
Tak więc z założenia Kościół ma charakter radykalnie włączający.
Jednak pomysły to coś zupełnie innego.
Od samego początku Kościół trzymał się z daleka i to czasem nawet agresywnie od pewnych pomysłów i idei,
które były odrażające dla jego własnej natury.
Kościół to nie jest Towarzystwo Przyjaciół Voltaire'a, małą grupką
która się spotyka i mówi: "Pogadajmy i zobaczmy, dokąd nas nasza debata zaprowadzi".
To nie my! Jesteśmy religią opartą na Objawieniu,
zakorzenioną w określonych prawdach, które definiują nasz charakter.
Z tego powodu, od początku chrześcijaństwa mieliśmy
wielkich teologów i obrońców wiary, którzy czasem agresywnie wykluczali pewne idee i pomysły,
z obrębu wspólnoty katolickiej.
To sposób na podtrzymanie integralności wiary opartej na Objawieniu.
Chciałbym zauważyć, że w innych dziedzinach życia
jest to brane za pewnik.
Weźmy przykład, że jesteś członkiem towarzystwa Abrahama Lincolna.
Jesteś dumnym członkiem tego towarzystwa. Ktoś ci mówi: "Uważam, że powinniśmy zapomnieć o Lincoln'ie i zainteresować się Churchill'em".
Nie ma nic złego w zainteresowaniu Churchill'em ale to nie jest zadanie towarzystwa Lincon'a.
Nasze towarzystwo definiuje pasja do zgłębiania życia Lincoln'a!
Przypuśćmy, że jesteś członkiem USGA [ang. Amerykańskie Stowarzyszenie Gry w Golfa],
ktoś ci mówi: "Wiesz co, Pebble beach (najlepsze pole golfowe na świecie)
powinno być zamienione w boisko do baseball'a".
Jeśli masz w sobie choć odrobine pasju do USGA powiedziałbyś: "Absolutnie nie!".
To całkowicie podważa sens istnienia naszego stowarzyszenia.
Dokładnie tak samo ma się sprawa z Kościołem: gdyby przyjmował każdą ideę, szybko przestałby istnieć.
A teraz drugie nieporozumienie, które najwyraźniej widać
w przemówieniu Sebelius.
Sebelius nieco się zdystansowała od tematu HHS, którym ostatnio żyły media,
i poświęciła więcej czasu na relację państwo - Kościół.
Przywołała fragment ze słynnego przemówienia John F. Kennedy
z października 1960 do grupy pastorów w Huston.
To znane przemówienie ponieważ JFK podkreślił w nim ostry podział pomiędzy państwem a Kościołem.
Zacytuję fragment tego tekstu, który również Sebelius przywołała.
JFK marzył o Ameryce:  "w której żadna instytucja religijna nie narzuca swojej opinii
i poglądów w pośredni lub bezpośredni sposób całej populacji".
Jak już mówiłem ten pogląd w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat znajdziecie wszędzie.
Każdy, kto jest za rozdzieleniem państwa od Kościoła będzie cytował ten ostry pogląd JFK.
Ale mamy z tym problem, który polega na tym, że
gdybyśmy wzięli tą wizję dosłownie i ją wdrożyli
nie byłoby wielu kluczowych postaci i wspaniałych momentów
w naszej historii polityki i moralności.
Każde przemówienie, każde prawo, każda ustawa,
to właśnie narzucanie swojego zdania i poglądów, pośrednio lub bezpośrednio.
Jeżeli jest prawo, które ogranicza prędkość do 55 km/h to właśnie mam do czynienia z sytuacją,
kiedy państwo narzuca mi swoją wolę.
A teraz cofnijmy się w czasie, do połowy XIX wieku.
Mamy tam William's Lloyd's Garrison's, John'a Brown'a, samego Lincoln'a.
Wszyscy oni byli przeciwnikami niewolnictwa i na różne sposoby
próbowali narzucić swoje poglądy całemu narodowi, który stawiał wyraźny opór.
Pomyślcie o 'Proklamacji Emancypacji' Lincoln'a,
która bynajmniej nie była powszechnie przyjęta.
Co próbował zrobić Lincoln? Naczucić swoje poglądy i swoją wolę innym.
Spójrzcie na M.L. King'a w XX wieku.
Ktoś, kto wyraźnie i bez wątpienia pochodzi ze środowiska religijnego,
będącym pod mocnym wpływem Biblii,
kto przez swoje przemówienia, marsze i wystąpienia
próbował narzucić swoją wolę i poglądy
narodowi, który był oporny i niechętny.
Którko po przemówieniu "Miałem sen..." [ang. I have a dream]
M.L King spotkał się z LBJ [ang. prezydent Lyndon B. Johnson]
ciesząc się przyjęciem i podpisaniem ustawy o prawach obywatelskich.
Jest to nic innego jak narzucanie innym swojej woli w tej palącej kwestii.
Chodzi mi o to, że to z gruntu fałszywy podział.
Wszyscy ludzie, o których powiedziałem mieli motywację relogijną.
Jeśli wątpicie weźcie do ręki drugie exposé [przemówienie programowe] Lincolna,
który umieszcza konflikt o prawa obywatelskie w kontekście religijnym.
Wszyscy oni brali aktywny udział w debacie publicznej,
w której, pośrednio lub bezpośrednio, próbowali narzucić swoją wolę całemu narodowi.
Gdyby wizja JFK została w pełni zrealizowana, żadna z tych osób nie miałaby do tego prawa.
To jest zasłona dymna:
"Ludzie religijni nie powinni narzucać nikomu swojego zdania".
W życiu publicznym w Ameryce każdy próbuje to zrobić.
Obojętnie czy jesteś w telewizyjnym talk show, czy w Kongresie,
czy jesteś ustawodawcą czy mówcą,
próbujesz narzucić innym swoje zdanie. Każdy próbuje!
Świetnie! Tak działa ten system. Sprzeciwiam się jednak temu,
że ludziom religijnym a więc religii odbiera się taką możliwość.
W ich rozumieniu przekonania osób religijnych powinny być traktowane na równi z nieszkodliwym hobby
tak, aby pozostały wyłącznie ich prywatną sprawą.
Nigdy w życiu nie podjąłbym się narzucenia całemu narodowi
aby zostali zagorzałymi graczami w brydża.
Jesteś wielbicielem brydża? Świetnie! Spotkaj się z przyjaciółmi i sobie pograj.
Nigdy tego nikomu nie będziesz narzucać, bo to twoje prywatne hobby.
To, co się dzieje w wizji podzielanej przez JFK i Sebelius
to religia zredukowana do prywatnego hobby.
Powiedz to William'owi L. Garrison'owi, John'owi Brown'owi, Abrahamowi Lincoln'owi albo M.L. King'owi!
Wolałbym, żeby to raczej ich sposób wygrał.
Chciałbym żeby religia miała właśnie taki zasięg i moc wpływania na przestrzeń społeczną.
