PASEMKA GUMY
Większość elastycznych przedmiotów,
jak na przykład stalowa sprężyna
to nic innego jak elektrycznie przyciągane cząsteczki,
które gdy coś rozciągamy, nieco oddalają się od siebie.
A potem próbują spowrotem się zbliżyć.
Ale gumowe pasemka działają na innej zasadzie.
Są tam długie cząsteczki podobne do łańcuchów.
Wszystkie one nieustannie się trzęsą, bombardując się wzajemnie.
Łańcuchy są poskręcane w nieregularne kształty.
Gdy rozciągamy gumę, łańcuchy cząsteczek prostują się,
ale bombardujące je z boków inne atomy
próbują skrócić ponownie te łańcuchy poprzez ich ponowne skręcenie.
Guma próbuje się więc spowrotem skurczyć,
a czyni to wyłącznie z powodu ciepła (drgań).
Jeśli więc podgrzejemy gumę, będzie ona się bardziej kurczyć.
Możemy powiesić na gumce ciężarek i cieszyć się tym
jak on się unosi, gdy zbliżamy do gumki zapałkę.
Można też w inny sposób potwierdzić tą zasadę działania gumy,
że to ciepło powoduje jej kurczenie.
Gdy rozciągniemy gumę, napinające się w niej łańcuchy
uderzają sąsiednie cząsteczki sprawiając,
że poruszają się one szybciej, czyli stają się cieplejsze.
A gdy pozwolisz się skurczyć rozciągniętej gumie,
to cząsteczki uderzające łańcuchy jakby wpadają w nie,
jakby wpadały w coś miękkiego, tracąc przez to energię,
przez uderzanie tych luzujących się łańcuchów,
stają się więc chłodniejsze.
Efekt jest niewielki, ale można go sprawdzić
wkładając szeroką gumę pomiędzy wargi i następnie ją rozciągając.
Na pewno zauważymy, że jest gorętsza.
A gdy poczekamy chwilę z tą rozciągniętą gumą i ją popuścimy,
zauważymy że stanie się chłodniejsza, a przynajmniej zauważymy różnicę
pomiędzy rozciąganiem gumy, a jej kurczeniem.
Dlatego zawsze fascynowały mnie pasma gumy.
To, że gdy utrzymują zwinięty stary rulon papieru przez długi czas,
dzieje się to przez nieustanne wzajemne uderzanie się atomów
tych łańcuchów, próbujących je skurczyć.
I tak rok za rokiem, cóż pasma gumy nie są tak trwałe,
ale w każdym razie przez długi czas próbują
utrzymać w całości ten rulon.
Świat, jeśli odpowiednio na niego spojrzeć,
jest dynamicznym bałaganem drgających rzeczy.
Jeśli powiększyłbyś wszystko odpowiednio mocno,
nie widziałbyś niczego prócz tych drgających rzeczy według różnych wzorów.
Mamy szczęście, że patrzymy na wszystko z dużej skali
i nie widzimy tego całego bałaganu, atomów nieustannie
drgających i zderzających się.
