Ayon sa mga naniniwala na ang mundo natin ay flat
at hindi sphere o globo
mayroong parang bubong na tinatawag na firmament
na nagkukulong sa Earth. Ito ang dahilan kung
bakit hindi sila naniniwala sa mga satellites
at moon landing at ito ang tatalakayin
natin sa video na ito. Hey guys!
Ito po si Madam Info, na wine-welcome kayo sa channel na ito.
Kung ito po ang unang beses ninyo dito, sana po ay mag-subscibe kayo
sa pamamagitan ng pag-click ng SUBSCRIBE button sa ibaba. Paki-click na rin po ang
BELL button para malaman ninyo agad kapag may bago tayong
video na makapagbibigay ng mga
kamangha-manghang kaalaman lalo na tungkol sa science at
mystery.
Karamihan ng topics na tinatalakay natin sa channel
na ito ay tungkol sa space exploration.
Sari-sari ang mga natatanggap kong komento mula
sa mga manonood tungkol dito. Kasama
sa mga naeengkuwentro kong komento ay mula
sa mga nagsasabing hindi sila naniniwala sa mga
ginagawa ng National Aeronautics and Space
Administration o NASA gaya ng
Apollo missions na nagdala ng mga astronauts sa buwan at
sa International Space Station o ISS
na isang artificial satellite na tinitirhan ng
mga astronauts at umiikot sa earth sa
taas na 400 km. Para sa kanila
ang mga ito ay peke.
Napag-alaman ko na ang karamihan pala
sa mga nagbibigay ng ganitong komento ay naniniwala
na ang ating mundo ay hindi pabilog o spherical
kung hindi ito daw ay flat na parang disc
o plato. Tinatawag din silang mga flat
earthers at ang isa palang dahilan kung
bakit hindi sila naniniwala sa moon landing at mga
satellites na pinapadala sa kalawakan ay
dahil sa sinasabi sa bibliya na mayroong firmament
na nakatakip sa Earth kaya para sa kanila
imposibleng makalabas ang mga spacecraft
para makapunta sa buwan o sa alin mang ibang planeta.
Para sa kanila ang mga larawan at video na
inilalabas ng NASA
tungkol sa ISS at moon landings ay peke
photoshopped, computer generated
imagery o CGI o kinuhanan lang
sa studio. Ang firmament na tinutukoy ng
mga flat earthers ay hango sa King James
Version ng bibliya, partikular, sa aklat ng
Genesis 1:6-8
kung saan sinasabing “And God said, ‘Let there be a
firmament in the midst of the waters, and let it
divide the waters from the waters.’ And God made the
firmament, and divided the waters which were under
the firmament from the waters which were above the
firmament: and it was so. And God
called the firmament Heaven. And the evening and the
morning were the second day.” Katunayan,
labingpitong beses binanggit ang salitang firmament
sa King James Version ng bibliya.
Sa pagkakaintindi ng mga flat earthers sa mga bersikulong
ito, ang firmament ay gawa sa solid na materyal
na parang dome na nakataklob sa ibabaw ng earth.
Mayroon ding mga naniniwala na ang
mga bituin ay nakasabit sa dome na ito
at ang buwan naman at araw, ayon sa kanila, ay nasa
ibabaw ng earth
pero sa ilalim pa rin ng dome. Naiintindihan
ko na karamihan sa ating mga Pilipino ay
napakalakas ang pananampalataya at natural lang
na mas maniniwala tayo sa bibliya kaysa
sa siyensiya. Pero hindi naman talaga
kailangang magkasalungat ang bibliya at ang siyensiya.
Ang problema lang ay kung mali ang pagka-interpret
natin sa sinasabi
ng bibliya. Kaya bubusisiin natin
mabuti ang pagkaka-translate mula sa orihinal
na isinulat sa Lumang Tipan o Old Testament
ng bibliya kung saan nakabilang ang aklat ng
Genesis. Ang King James Version ay
isa lang sa napakaraming bersyon ng bibliya
na isinalin o itrinanslate sa wikang Ingles.
Bukod dito ay naka-translate rin ang bibliya sa
iba’t ibang lengguwahe ng iba’t ibang bansa.
Sa wikang Filipino o Tagalog ay mayroon
ding iba-ibang bersiyon. At mayroon ding
isinalin sa iba’t ibang dialects ng Pilipinas
gaya ng Ilocano, Cebuano, Kapampangan,
Waray, Bicolano at Panggalatok.
Narito ang Tagalog translation ng Genesis
1:6-8 ng Magandang Balita Biblia
“Sinabi ng Diyos: “Magkaroon ng kalawakang
maghahati sa tubig upang ito’y magkahiwalay!”
At nangyari ito.
Ginawa ng Diyos ang kalawakan
na pumagitan sa tubig ng nasa itaas at
nasa ibaba.
Langit ang itinawag niya sa kalawakan.
Dumaan ang gabi, at sumapit ang umaga —
iyon ang ika-2 araw.”
Dito sa Tagalog translation ay madali nating
maintindihan na ang tinutukoy na firmament ay ang
kalawakan o ang space. Walang sinasabi tungkol sa
bubong o solid na bagay na nakataklob sa ating mundo
na pipigil sa anumang spacecraft na lumabas sa
kalawakan. Sa ibang English version ay iba rin
ang pagkakasulat, gaya na lang ng sa New
American Standard Bible o NASB:
“Then God said, ‘Let there be an expanse in
the midst of the waters, and let it separate the waters
from the waters.’ God made the
expanse and separated the
waters which were below the expanse from the
waters which were above the expanse; and it was so.
God called the expanse heaven. And there was
evening and there was morning, a second day.”
Dito, imbes na firmament ay ginamit ang
salitang “expanse” na ang ibig sabihin ay
malawak na espasyo. Sa website na
biblegateway.com ay makikita
natin ang napakaraming bersiyon ng English bible
at kung paano nila itrinanslate ang Genesis 1:6.
Makikita natin dito na iba-iba
ang ginamit na salita bukod sa firmament.
Mayroong expanse dome, space,
horizon, canopy, vaulted dome,
vapors, sky, huge space,
open space at raki’a. Bakit nga ba
iba-iba ang pagkakasulat ng parehong mga
bersikulo?
Alin ang totoo? Tama ba na
gawing basehan ng mga flat earthers ang isa
sa napakaraming bersiyon ng isang biblical passage
para hindi paniwalaan ang mahahalagang pangyayari
gaya ng moon landing?
Napakahaba ng kasaysayan ng bibliya at
gayundin ang haba ng proseso ng
pagsasalin-salin sa iba’t-ibang mga lengguwahe.
Ang orihinal na Old Testament, o Lumang Tipan
na isinulat mahigit isang libo at apat na raang
taon bago ipinanganak si Jesus Christ, ay
nakasulat sa wikang Hebreo o Hebrew at ang
orihinal na New Testament o Bagong Tipan
ay nakasulat sa wikang Griyego o Greek.
Kinalaunan isinalin na rin ang Old Testament sa Greek
at ito ang tinawag na Septuagint. Nung taong
382, naatasan si St Jerome upang ipunin at i-translate
ang mga aklat ng bibliya sa salitang Latin.
Mula sa magkakahiwalay na pitumpu’t tatlong aklat,
dito pa lang nagsimulang mabuo ang bibliya.
Ito ang naging opisyal na bibliyang Katoliko
na tinawag na Vulgate at nakumpirma
lamang ito nung 1546 sa
Council of Trent. Ang King James Version naman
ay nakumpleto at inilathala nung 1611
para sa Church of England na noon ay humiwalay
na sa Simbahang Katoliko.
Bago ang version na ito ay gumamit na rin ang Church of
England ng mga naunang English versions
gaya ng Great Bible ng 1539
at ng Geneva Bible ng 1560 na
hango rin sa mga naunang Vulgate at
Greek translations. Sa madaling salita, ang
pinagpasa-pasa at pinagsalin-saling salita
kung minsan, ay hindi eksakto sa orihinal
na ideya o kuwentong inilahad ng may-akda
ng bibliya. Sa kaso ng firmament
na salitang ginamit ng King James Version
bilang translation ng orihinal na salitang Hebrew
na raqia, base sa konteksto na ipinahahayag
ng Genesis 1:6-8
at  verses 14-22,
ipinapaunawa ni Moses, na siyang kilalang
nagsulat nito, na ang raqia ay ang
langit o atmosphere o ang
kalawakang nasa ibabaw ng mundo.
Malinaw rin na sinasabi sa Genesis 1:8
na ang raqia o firmament ay ang Langit
o Kalangitan. “And God called the firmament
Heaven...” Dito ay binigyang liwanag
ang kahulugan ng raqia kung ito man ay
malabo sa umpisa. Kahit sa ordinaryong diksyunaryo
ang kahulugan ng firmament ay heavens or sky.
Inuulit ko po. Hindi magkasalungat
ang bibliya at ang siyensiya. Ang problema
ay nasa interpretasyon o sa
pagsasalin sa ibang lengguwahe. Ang mahalaga sa
paggamit natin ng bibliya ay sa pamamagitan
nito, mas nakikilala natin ang ating Panginoon,
mas natututo tayong magpasalamat at magpuri
dahil sa kanyang mga likha at
biyaya at mas natututo tayong magmahal sa ating
kapwa. Kapansin-pansin na ang mga die hard
flat earthers sa ibang bansa ay hindi
nakikinig sa kahit anong paliwanag o katwiran
kung ito ay taliwas sa kanilang pinaniniwalaan,
kahit pa malayo ang mga ito sa katotohanan.  Sana
ang mga Pilipinong flat earthers ay maging mas
resonable at mapag-isip ng tama at mali
bago tuluyang malulong sa ganitong sistema.
Kung bago-bago ka pa lang po na naaakit sa
mga ganitong pananaw, talakayin pa natin
ang mga sumusunod para hindi agad mabitag.
Para sa mga flat earthers
lahat ng sinasabi ng NASA ay kasinungalingan.
Madalas mo pang makikita sa kanilang mga komento
na ang ibig sabihin daw ng NASA sa salitang Hebrew
ay “to deceive” o manlinlang.
Mali na po agad ito dahil una, ang NASA ay
hindi isang salita. Ito ay acronym lang ng
apat na salita, ang National Aeronautics
and Space Administration.
Pangalawa, kahit pa sabihing ito ay isang salita,
mali pa rin dahil ang ibig sabihin ng
Hebrew word na nâsâʼ [naw-saw']  ay “to lift,
bear up, carry, take”
o buhatin Ang sinasabi nilang may
kahulugang “to deceive” ay ang Hebrew word na
nâshâʼ [naw-shaw']. Ang importante po ay magsaliksik
bago maniwala sa mga kakaibang kaalaman
tulad nito. Magsaliksik po sa ibang
reliable sources at hindi sa mga flat earth
videos at articles.  Para sa mga
flat earthers, ang NASA ay kabilang sa isang
malaking conspiracy na nagtatago ng
katotohanan sa ating lahat na ang earth ay flat.
Kapag ikatwiran sa kanila na may ibang bansa rin na
nakapagpapatunay ng mga ginawa ng NASA,
sasabihin nilang kasabwat rin ang mga bansang ito sa conspiracy.
Pati mga eksperto at mga scientists ay
kasabwat sa conspiracy. Pati nga daw ang simbahang
Katoliko, si Nicolaus Copernicus,
Galileo Galilei at Isaac Newton ay mga
kasabwat din. Para sa mga flat earthers,
ang lahat ng mga ito ay nagsisinungaling.
Para sa kanila, ang mga napag-aralan natin sa
paaralan ay pawang kasinungalingan at lahat
tayo ay naloko lang.
Napag-aralan natin na ang hugis ng mundo ay pabilog.
Mali daw ito dahil ang mundo ay flat.
Ang rason daw kung bakit hindi tayo nahuhulog sa
gilid nito ay dahil napapalibutan ang earth
ng dingding ng yelo at ito ang Antarctica.
Napag-aralan natin ang gravity, ang natural na
pangyayari kung saan anumang bagay na may bigat o
enerhiya, gaya ng mga planeta at bituin
ay nahihila ng bawat isa. Ito ang
puwersang nagpapanatili sa ating nakatapak sa lupa
at ito rin ang dahilan kung bakit nahuhulog ang mga
bagay sa lupa. Pero
para sa mga flat earthers, walang
gravity. Sa halip, naniniwala sila
na ang earth ay patuloy na tumataas sa bilis na
9.8m/s2 at
ang nagtutulak dito pataas ay ang
dark energy.
Napag-aralan natin na ang Earth at
ibang planeta sa solar system ay umiikot sa
Pero para sa mga flat earthers
hindi raw planeta ang Earth dahil ito ang
nasa gitna ng solar system at ang ibang planeta
pati na ang araw ang umiikot dito.
Kung baga, bumabalik ang mga flat earthers
sa pinaniniwalaan noong araw bago
imungkahi ni Nicolaus Copernicus na ang lahat ng
planeta sa solar system ay umiikot sa araw.
Para sa mga flat earthers bale wala ang daan
daang taon ng pag-unlad ng siyensya
at mga teoryang napatunayan ng mga scientists
na katulad nila Johannes Kepler, Galileo Galilei,
Albert Einstein at marami pang iba,
kung ang mga iyon ay hindi aayon sa kanilang flat
earth model. Ang epekto nito, wala na silang
tiwala sa mga eksperto. Lahat na lang ay
pagdududahan nila at huhusgahang nanlilinlang.
Ang pinaniniwalaan lang nila ay ang mga YouTube
videos na nagtataguyod ng mga prinsipyo ng flat
earth na ang gumagawa ay ang mga karaniwang tao
rin na hindi naman kayang mapatunayan ang mga
sinasabi nila sa pamamagitan ng scientific method.
Tila nakakabahala ito.
Paano kaya kung ikaw ay isang flat earther
at mayroon kang anak na mag-aaral na?
Ie-enroll mo kaya siya sa isang regular na paaralan
gayong alam mong ang mga ituturo sa kanya doon ay
hindi mo pinaniniwalaan?
Ituturo mo rin ba sa kanya na flat ang earth,
walang gravity at
peke ang pagpunta sa buwan ng mga Apollo astronauts
gayong nasa bawat Science textbook ang mga ito?
Gusto mo bang maguluhan ang anak mo o
makipagtalo siya sa kanyang guro o
pagtawanan ng mga kaklase?
Pag-isipan mong mabuti kung ito nga ang
landas na gusto mong tahakin. Walang masamang
kuwestyunin ang mga nakagisnan na natin pero
paano kung iyon ang tama at
ikaw ang mali
pilit mo ba itong itatanggi dahil lang sa mga
conspiracy theories na napanood mo?
To set the record straight, ang hugis ng ating mundo
ay spherical pero hindi ito isang
perpektong sphere dahil ang north pole at south
pole ay medyo patag habang nakaumbok
naman ang sa may equator.
Ang pagkakaiba o ang deviation nito sa hugis na sphere
ay mas maliit pa sa 1% kaya para
mas simple ay sinasabing ang hugis ng
earth ay sphere.
Definitely, hindi po ito flat.
Marami na ang mga nakakita, sa kanila mismong
dalawang mata na ang tunay na hugis ng earth ay
sphere at hindi flat dahil halos
anim na raan na tao na ang nakarating sa space.
Hindi lang ito mga galing sa US o Russia,
kundi galing sa nga apatnapu’t isang
bansa at lahat ng biyahe ng mga ito ay
nakadokumento. Sa International
Space Station ay dalawang daan at apatnapung
tao na ang bumisita dito mula
labingsiyam na bansa, kasama ang Japan,
Canada, Italy, France,
Germany, Belgium, Netherlands, Sweden,
Brazil, Denmark, Kazakhstan,
Spain, Great Britain, Malaysia,
South Africa, South Korea, United
Arab Emirates, at siyempre mula sa Russia at US.
Lahat ng mga ito ay nakita na ang
kabuuan ng earth mula sa ISS
at ang napakagandang view na ganito ...
na nagpapakita na ang dakilang likha ng Diyos
ang kanilang nasaksihan.
Kung sasabihin sa iyo ng mga flat earthers na ang lahat
ng bansang ito ay kasabwat
pa rin sa conspiracy ng NASA, hindi kaya dapat
ay mag-isip ka muna kung dapat ka pa rin bang
maniwala sa ganoon?
Kung hindi mo lang sana agad huhusgahang
masama ang NASA gaya ng idinidikta ng mga
flat earthers at kung susubukan mo lang  manood ng
ng ilan sa mga libo-libong NASA videos,
makikita mo at mas maaappreciate mo kung gaano
kaganda ang mundong ginawa ng Diyos para sa atin.
At mas dadakilain mo ang kapangyarihan ng Diyos
dahil sa lawak ng universe at inifinite na
dami ng mga planeta, bituin at galaxy
na ginawa Niya na madalas talakayin sa mga
videos ng NASA. Nasa iyo pa rin
kung maniniwala ka sa mga flat earthers na ang
lahat ng iyon ay peke, CGI, photoshopped
o kinunan sa studio. Pero isipin mo rin
na kung madami na
ang naging saksi, mga 553 as of
January 2018 pa, na nakakita mula sa space na
ang earth ay sphere, wala naman ni isa
ang nakasaksi na at pwedeng magsabing ang earth ay
flat. Gamit ang ating common sense, madali na dapat
nating matukoy kung alin ang totoo at alin ang hindi.
Sa mga darating na buwan o taon ay maraming
exciting na pangyayari sa space exploration.
Ang SpaceX ay may trip around the moon sa 2023.
Ang NASA astronauts ay magla-landing
sa buwan sa 2024. Bibiyahe
ang Starship ng SpaceX papuntang Mars upang
magdala ng mga kargamento sa 2022 at
magdadala doon ng mga isa hanggang dalawang daang
katao sa 2024.
Ngayong 2020 nga, mga bandang Hulyo,
ay tatlong bansa ang magpapadala ng kanilang mga
uncrewed spacecraft sa Mars — Ang NASA ng
US na magpapadala ng kanilang rover,
ang China na magpapadala ng kanilang orbiter at rover
at ang United Arab
Emirates na magpapadala ng kanilang orbiter.
Sa 2022 ay susubok uling mag-
landing ng Israel sa buwan at magpapadala naman
ng rover sa Mars ang
European Space Agency katuwang ang
Roscosmos ng Russia.
Malamang ay hindi rin maniwala sa mga misyong
misyong ito ang mga flat earthers. Nakakalungkot
dahil mamimiss nila ang excitement,
ang pagkamangha sa napakagandang mga adventures
na ito. Sayang dahil ang mga ganitong pangyayari
ang nagi-inspire sa mga future scientists at inventors.
Sayang dahil nalilimitahan ng mga flat earthers ang
kanilang sarili
dahil sa salungat na paniniwala.
Huwag naman sanang baliktarin
na kung sino pa ang mga naniniwala
sa mga establisado nang teorya ng siyensiya ang
sasabihang nabubulag ng kasinungalingan
at yung mga naniniwala sa conspiracy theories
ng mga flat earth youtubers at bloggers
ang siyang itinuturing na mulat sa katotohanan?
Gamitin natin ang talino at gift of discernment
na ibinigay ng Diyos para makita kung sino ang nanlilinlang.
Nakakaaliw man o nakakapag-paisip ang mga
conspiracy theories, huwag sana tayong
masyadong padala sa mga ito kung hindi rin lang ito
mapapatunayan.
Sa susunod pong video ay isa na namang interesanteng
paksa tungkol sa siyensya ang ating tatalakayin
kaya abangan niyo po iyan. Sana po ay nabusog
na naman kayo ng maraming impormasyon
sa video na ito.
Kung nagustuhan mo ang video na ito, paki click po ang
LIKE button. Kung hindi ka pa po nag-subscribe, paki-
click po ang SUBSCRIBE button at pati na ang BELL para
ipaalam sa iyo ang  mga susunod nating videos.
Ano ang masasabi mo sa topic natin ngayon?
Paki comment po sa ibaba.
Marami pong salamat sa panonood
at magkita po uli tayo sa susunod na video!
God bless!
