Merhaba!
Küçükken şeker görünce muhtemelen onu hemen isterdiniz.
O hazza hemen sahip olmak isterdiniz.
Bekleme ve erteleme düşüncesi sizi dehşete düşürürdü.
Bu psikanlist ve nörolog olan Sigmund Freud'un haz ilkesi olarak tanımladığı bir davranış türüdür.
Freud'un bununla kastettiği şey şudur:
Gençken veya henüz olgun değilken ihtiyaçlarımızın hemen karşılanmasını ve haz duymayı isteriz.
Aynı zamanda acıdan da kaçınmak isteriz.
Ama zamanla büyürüz, olgunlaşırız ve sonra tekrar o şekeri görebiliriz.
Ama bu sefer o şeker bizim olmayabilir.
Başkasının olabilir. Onu almak için başımızı derde sokabiliriz.
Sosyal açıdan uygunsuz olabilir.
Beklememiz gerekebilir.
İşte burada gördüğümüz şey gerçeğin hazla yer değiştirmesidir.
Gerçek olan şey beklemeniz gerektiğidir.
O anda ödülü alabilmek için fedakarlık yapmanız gerektiğidir.
Bu çeşit uzun süreli memnuniyet için o an ki ödülle yerini değiştirirsiniz.
Dış dünyanın keyif arayan davranışlarımızı artık hoş görmediğinin farkına varmalısınız.
Her zaman istediğinizi elde edemezsiniz.
Yerinize oturup toplumdaki rolünüzü gerçek dünyada oynarsınız.
Haz ilkesinden gerçeklik ilkesine geçiş yaptık.
Bu iki ilke de memnuniyetle ilgili aynı kapsamlı görevi yerine getirir.
Ama gerçeklik ilkesinde beklemeniz gerekebilir.
Gecikme olabilir.
Ancak kurallara bağlı kalma koşuluyla memnun olabileceksiniz.
Toplum kurallarına.
Dünya kurallarına.
Halbuki haz ilkesi karşılıklı etkileşimin daha toy yoludur.
Hemen oracıkta istediğinizi almayı beklersiniz.
Hem de herhangi bir anlaşma olmadan
Daha çok bir bebeğin beklentisi gibi.
Bebek ağlar ve yemek yedirilir.
Ama bu büyüdükçe devam etmez.
Bunlar Freud'un özetlediği iki önemli ilkeydi.
Hadi Freud'un bahsettiği birkaç şeye daha bakalım.
Bu sefer onlara...
içgüdüler diyeceğiz.
Söylediği şeylerden bir tanesi hepimizin hayata karşı bir içgüdüsü olduğudur.
Bu güdü, sağlıklı olmak, güvende olmak ve cinselliğe katılmak yani türümüzü devam ettirmeyi gerektirir.
Yani bu yaşamak istediğimiz hayat için faydalı birşeydir.
Aynı zamanda çoğalmak ve türümüzün devamını sağlamak için de yararlıdır.
Freud bu yaşam içgüdüsüne bir isim vermiştir.
Buna "eros" der.
Ya da şöyle demeliyim artık genelde "eros" olarak adlandırılıyor.
Bunun dışında yaygın olarak kendisi ile alakalı başka şeylerle de anılır.
Aşk, işbirliği, yardımlaşma gibi.
Yani aslında kendi iyiliğin ve başkalarının ki için diğer insanlarla birlikte çalışmak.
Freud'un dikkatini çeken bir başka şeyse bazı insanların bir takım davranış modellerini takınmalarıydı.
Bunlar kendine veya etrafındakilere zarar veren davranışlardı.
Freud bunu ölüm içgüdüsü olarak düşünmeye başladı.
Bu içgüdü de bazı duygularla anılır.
Bunlar korku, öfke, nefret gibi duygulardır ve insanların kendi içine veya dışarıya diğer insanlara yönelik olabilir.
Bu ölüm içgüdüsünün de bir adı vardır.
Genel olarak buna "Thanatos" denir.
Sizin de gördüğünüz üzere bu iki içgüdü birbirinin zıttıdır.
Bu konuyla ilgili önemli bir şey var.
Freud içgüdülerin yaradılıştan olan evrensel dürtü ve his olduklarını söylemiştir.
ve herkesin içgüdüsü vardır.
Bunlar doğal olarak ortaya çıkarlar.
ve bizi yaşam veya ölüm içgüdüsüne dönüştürecek dışarıdan birşeye ihtiyacımız yoktur.
İçgüdüler insanlarda doğal olarak gelişen şeylerdir.
Ama Freud'un tartışmalı bir karakter olarak görüldüğünü de göz önünde bulundurmalıyız.
Haz ve gerçeklik ilkelerinden veya yaşam ve ölüm içgüdülerinden yani "eros" veya "thanos" dan bahsetsekte birçok insan bunlara katılmayabilir.
Bu noktalara karşı çıkabilirler.
Hoşçakalın. Görüşmek üzere...
