-Merhaba Kaan
-Merhaba abi
N'apıyorsun?
Abi ne yapayım ya, Netflix and chill.
Oğlum 720p bilmem ne yazıyor orada
Yine Netflix'e 3 kuruş para vermemek için olmadık sitelerde takılıyorsun değil mi?
Abi ben reklamcı olduğum için reklam görmeyi seviyorum biraz
Dolu  dolu, her yerden iddia reklamı
Kesinlikle. Reklamlar arasında yüzmelisin. izle, hemen izle, şimdi izle
76 klikten sonra o videonun aslında olmadığını görmek
Abi o değil de bu site şu anda bana resmen idolümü tanıttı.
Kimdir?
Steve Jobs...
Yine geldin bir yumurtayla.
Peki, ne oldu?
Abi şey, şu Ashton Kutcher'ın filmlerine bakıyordum. Baktım Jobs diye bir filmi var...
Dedim allah allah, Nejat İşler'in filmi mi acaba?
Ya oğlum... Nejat İşler...
...Steve İşler. Öyle bir goygoy vardı değil mi? Akrabalar diye.
Peki. Steve Jobs'ı mı izledin?
Aynen. Steve Jobs'ın hayatını anlatan bir film vardı, onu izledim.
Bak ben söyleyeyim. Türk gençliğini yakan birkaç filmden biri o. Bir tanesi Social Network filmi,
...bir tanesi Google'ın intern'lü filmi vardı, ismini unuttum
Internship miydi neydi o.
Bir tanesi bu Steve Jobs filmi ve şimdilerde Netflix'de bir belgesel var, bunlar.
Bunlar malesef Türk gençliğini
ve genelde dünya gençliğini birazcık özellikle
startup'la vesaireyle ilgili hayallerini
bambaşka, olmadık ve çoğunlukla yanlış bir yere götüren
birkaç film. Sen ne anladın Steve Jobs filminden?
Çok büyük adammış abi rahmetli ya...
Gerçekten izledim şöyle. Ve dedim ki
"Kaan, sen bu hayatta idolünü buldun oğlum."
Steve Jobs olmak istiyorum abi ben
Çok iyi... Hangi Steve Jobs olmak istiyorsun?
Mesela 57 yaşında kanserden ölmek mi istiyorsun?
Ya o kansere yakalanmadan önceki para içinde yüzdüğü
dönem diye düşünüyorum. Gerçi hep tek tip kıyafeti varmış ama...
Bu zenginlerde herhalde bir pattern bu
Cem Yılmaz'ın da öyle diyorlar ya, Steve Jobs'ın da öyle.
Abi kesin evde giyip giyip geziyordur da dışarıda işte böyle...
–Evde rengarenkmiş mesela.
...alçakgönüllüyüm falan gibi görünmek için
Şeyi soracağım, hangi Steve Jobs olmak istiyorsun?
Bir, çok zengin bir insan olmak istiyor olabilirsin
Çok popüler bir insan olmak istiyor olabilirsin.
Herkesin kullandığı bazı aletleri tasarlamış bir insan olmak istiyor olabilirsin.
Bir de en altta belki de çok çalışkan bir insan olmak istiyor olabilirsin.
Sen bunlardan hangisini olmak istiyorsun?
Abi zaten şöyle bir şey yapabilsem zengin ve popüler olacağım ama.
Steve Jobs'ın zengin ve popüler oluncaya kadar geçtiği yolları biliyor musun?
Hazır, hayatını izlemişsin. Oraları görmüşsündür.
Filmde tam anlatılmayan birkaç nokta var, belki oralardan bahsetmek faydalı olabilir.
Birincisi hayatında Wozniak diye bir adam var, bu anlatılıyor, ortağı.
Wozniak filmi çok beğenmemiş, Gizmodo'da negatif bir yorum bırakmış.
Bir de filmde Wozniak'ı oynayan adam bir komedyen bildigim kadarıyla, dolayısıyla...
...hem biraz ona bozulmuş, hem de Steve Jobs'ın hayatındaki herkesle olan ilişkilerinin
biraz abartılı olduğunu düşündüğünü yazmış.
Zaten filmler genellikle gerçeği değil...
farklı gösterilmek istenen bir şeyi yansıtır.
Dolayısıyla eleştirisi zaten doğası gereği olabilecek bir şey.
Wozniak'la tanışmaları
Steve Jobs lisedeyken oluyor
Bu kritik konulardan bir tanesi
Steve Jobs kafası çok çalışan bir lise öğrencisi.
Babası
ona bir alan açmış, hem
bir şeyler yapabilmesi için hayatında bir alan açmış, hem de gerçekten fiziksel
bir alan açmış, garajda bir yer sağlamış.
Wozniak da
üniversite birinci sınıf öğrencisi
Steve Jobs lise birinci sınıf öğrencisi.
İkisi de kendi küçük bilgisayarlarını tasarlıyorlar. O dönem bilgisayarlar
IBM (International Business Machines)
firması tarafından satılan
pahalı büyük aletler. Kişisel bilgisayar kavramı
yeni doğuyor.
Steve Jobs kendi küçük elektronik bilgisi ile
bir şeyler tasarlıyor. Wozniak da...
...yine kendisinin bazı bilgisayar girişimleri var.
Birileri bir arkadaş vasıtasıyla Wozniak ve Jobs'ı tanıştırıyor aslında.
Kritik konu
Wozniak gibi bir genius üniversite birinci sınıfta
lise birinci sınıf öğrencisi bir başka
çocukla takılıyor kabaca. Bu kritik bir şey.
Yani Jobs yeterince zeki bir insan olmasa bu ilişki
zaten başlamaz ve yürümez. Bu kritik.
Yani kafanın çok çalışıyor olması
57 yaşında 250 milyar dolar
cash paraya sahip bir şirket üretebilmenin aslında başlangıç noktalarından biri.
Abi bizim evin garajı yok ya. Şöyle...
ufak bir garajımız olsa...
Bu garaj meselesini aslında bir konuşmak lazım. Garaj...
Amerikan evleri normalde büyük olur. Amerikan...
hayatı araba temelli bir hayat. Arabasız
yaşamak zor. O yüzden evde yaşayan her yetişkinin
bir arabası olur. Yani bir evde
karı-koca 2 kişi yaşıyorsanız evde 2 araba olur.
Dolayısıyla biri evin önünde, biri de evin içerisinde, 2 arabayı koyacak kadar
garajınız olur.Garaj küçük bir şey değil. Kimi zaman...
çok yetişkinli ailelerin yaşadığı evlerde garaj evin yarısı
kadar olabilir. Benim o dönem yaşadığım evde
koskocaman bir alan garajdı.
İstanbul'da mesela aynı garaja 2 daire
daha yaparlar, öyle söyleyeyim. Dolayısıyla garaj kafası buradakinden...
biraz farklı. Arazi birazcık geniş olduğu için...
ve görece ucuz olduğu için garaj dediğimizde...
İstanbul'da teknoparktaki
birçok şirketin kullandığından daha geniş araziler
orada garaj olarak kullanılıyor.
İnsanlar küçük hobi projelerine başlayacakları zaman
ilk ofis, ilk dükkan, ilk işyeri olarak kendi garajlarında...
başlıyorlar. Böyle bir gelenekleri var. Buradan aslında
şuraya gitmek mantıklı. Steve Jobs San Francisco'lu.
Sonra Portland-Oregon'da
üniversite okumuş, daha doğrusu üniversitenin bir kısmını...
okumuş. Steve Wozniak San Jose'li
San Francisco'nun 80-90 km aşağısında
başka bir kasaba. İkisi de Kaliforniya'ya bağlı.
Ve dünya haritasının...
en sol ucundalar. Amerika kıtasının batı yakasındalar.
Buralar, gelenek itibariyle
girişimciliğin kültürün bir parçası
olduğu yerler. Çünkü vahşi batı filmlerinde
izlediğin şeylerin geçtiği yerler.
Avrupalılar Amerika kıtasına ilk vardıklarında
doğu yakasına varıyorlar, gemilerle Atlantik'i aşıp.
Daha sonra Altına Hücum dediğimiz dava ile
Avrupa kıtasından kalkan girişimci güruhun
daha da girişimcileri altının kokusunu alıp
ta batı yakasına kadar gelip oralarda arazi kapatıp
kendi altınlarını çıkarıyorlar.
O altını satıyorlar. O gördüğün vahşi batı filmleri falan
kültür olarak
Avrupa kıtasından kalkan girişimcilerin en girişimci
katmanının geldiği yerler.
Dolayısıyla Kaliforniya'da -Kaliforniya dünyanın...
en büyük 5. ekonomisi galiba bir eyalet olarak-
Kaliforniya'da girişimcilik, San Francisco'da, San Jose'de,
aradaki bir sürü küçük kasabada, Mountain View'da,
Cupertino'da, Palo Alto'da
buralarda girişimcilik kültürün bir parçası zaten.
Yani her üç kişiden beşi zaten girişimci olarak doğuyor
ve büyüyor.
–Abi sen bu adamlar
üniversiteye gitmiş dedin ya, üniversite bitirmemiş bunlar ama?
Doğru, orayı açıklayayım, anlatayım.
İkisi de üniversiteyi yarim bırakmış insanlar.
Steve Jobs Portland-Oregon'da üniversite
okumaya başlıyor ama öncesinde Wozniak
Berkley Üniversitesi'ne kaydını yaptırmış ve orada okumaya başlamış bir insan.
Berkley, en üst segment üniversitelerden
bir tanesi. Wozniak bir yandan üniversitede okurken
bir yandan HP'de işe giriyor. İlk Apple bilgisayarın
tasarımını HP'de çalışırken yapıyor.
Hatta orada Homebrew Computer
Club diye bir küçük bilgisayar
kulübü gibi "ev yapımı bilgisayarlar kulübü" isimli
kulüpleri var. Tasarımlarını ve kodlarını
orada paylaşıyorlar arkadaşlarıyla. Daha sonra
1976 senesi olması lazım,
Steve Jobs Wozniak'ı ikna ediyor
Wozniak işten ayrılıyor
ve birlikte Jobs'ın odasında ve garajında
Apple-I bilgisayarı üretmeye başlıyorlar. Apple-I...
isimli bilgisayar çok kısa sürede –666 dolar olması lazım–
bu fiyattan satıyorlar. 666 dolardan
2 yıl içinde 7.8 milyon dolar gelir yapacaklar.
Onda sonraki 2 yıl içerisinde
70 küsur milyon dolar daha gelir yapacaklar.
Ondan sonra kabaca işler biraz daha hızlanarak gidiyor. 
–Abi bunlar...
güzel üniversitelerde okumuşlar ama bitirmemişler herhalde, bırakmışlar?
Evet ama güzel üniversitelere girebilmişler.
Yani aslında zaten yetenek sıralaması...
içerisindeki kaymağın
en kaymak tabakasından bahsediyoruz.
Zaten çok zeki insanlar, zaten çok çalışkan insanlar.
Çalışkanlıklarına bir örnek Apple-I
7.8 milyon dolar gelir yaparken
bir yandan şeyi düşünmek gerek. Bu bilgisayarları...
bak bir tane örnek bilgisayar getirdim. O dönemki bilgisayarlar buna benziyor.
Böyle ev yapımı. Yani parçaları tek tek...
artık parçalardan toplanarak yapılmış. Tamamı elde...
yapılan bilgisayarlar.
Bunu satmaya başladığında
talebin aniden çok arttığını düşün. Bir yandan
ev yapımı/el yapımı şeylerde seri üretime geçmeye çalışıyorsun.
Bir yandan deli gibi para akıyor.
Bu esnada Apple-II'nin tasarımına başlamış durumdalar.
Yani evin içerisinde hem bir koşturmaca var,
hem malzeme temini için bir sorun var, bir yandan...
marketin için, pazarlama için Steve Jobs koşturuyor.
Bir yandan da ikincisinin tasarımına başlamış durumdalar.
Nitekim ikinciyi de tamamladıktan sonra iki yıl içinde 70 küsur milyon
dolar ciro yapacaklar. Ondan da on yıl
sonra milyar
dolar seviyesini bulacak Apple ve halka açılacak.
Zannediyorum 83 senesinde. 
–Abi bu adamlar iki ortak
olarak yola çıkmış ama Wozniak'ın adı hiç anılmıyor?
Doğru. Wozniak hala hayatta.
Bugünlerde başka bir şey yapıyor. Çok kıymetli bir adam.
Mesela Wikipedia'da adının yanında  yazıyor.
Mucit yazıyor. Bence yaşayan bir insan için
verilmiş olması çok kıymetli bir titr.
Hepimiz zannediyorum arzu ederiz
adımızın yanında mucit yazmasını.
Ama kendi kendine elektrik üreten motor bulan
türden mucit değil. Hakikaten mucit türünden bir mucit.
Wozniak...
1981 yılında kendi sürdüğü bir uçakla
kaza yapıyor, düşüyor.
Ve amnezi –kısa süreli hafıza kaybı–na uğruyor malesef.
Bazı şeyleri unutuyor. Sonra hayat görüşünde
bir değişiklik oluyor. Bazı şeyleri daha az
önemsemeye başlıyor. Bir süre sonra da Apple'daki
günlük yönetimsel işlerle daha fazla ilgilenmek
istemediğini söyleyip 81 yılında
Apple'dan ayrılıyor. Sonra çok kıymetli işler yapmaya
devam ediyor. Arada bazı
başarılı olmamış işleri de var ama örneğin
Electronic Frontier Foundation gibi bugünkü
dijital kişisel hakların savunulmasında
çok önemli rol oynayan vakıflardan birinin
kurucusu. Dolayısıyla çok kıymetli bir insan.
Halen yoluna devam ediyor, halen internetlerde var.
2011'de bir kitap yazdı.
iWoz diye. Birazcık kendi gözünden
Apple dünyasını anlatıyor. Bence
underrated diyebileceğimiz, şu an verilen kıymet,
ederinden daha az bence. Wozniak çok kıymetli
bir insan. Dolayısıyla
saygının onun payına düşen kısmını teslim etmemiz gerekir.
–Abi Wozniak kuruluşta büyük bir rol oynamış ama sonra ayrılmış.
Şimdi bakınca şöyle, Wozniak'sız da oluyormuş demek ki?
Yani herkessiz olur aslında, bugün de Steve Jobs yok.
Dolayısıyla onsuz oluyor mu?
Oluyor. Bugün trilyon dolar
seviyesine ulaşan ilk şirket Apple.
Ki bu Steve Jobs'tan sonra oldu. Steve Jobs'ın ölümü 2011.
Trilyon dolar geçtiğimiz yıl oldu.Yani
herkessiz bir şey olabilir. Bugünkü olduğu yerde olmayabilirdi
veya daha sonra olabilirdi Wozniak'sız.
Wozniak gidince Pepsi'nin CEO'sunu
CEO olarak alıyorlar. Sonra Apple -bildiğin- filmdeki hikaye
artık bu noktadan sonrası filmdeki hikaye.
Apple Steve Jobs'ın CEO'luktan geri çekilmesini istiyor.
Bir zaman sonra
Steve Jobs NeXT'i kuruyor ve Pixar'ı kuruyor ve başarılı işler yapıyor.
Apple'ın bir OS'e ihtiyacı var.
NeXT'i satın alıyorlar sonradan filan. Halen
mesela OS ihtiyacı bugün
macOS ile ilgili bir takım şikayetler halen
sürüyor. Apple'ın OS takımını küçülttüğü,
tamamen iOS'e yöneldiği, tamamen mobil oriented olduğu...
filan gibi dedikodular var. Yani herkessiz olur ama
zamanında olmayabilir, biraz eksik olabilir.
Yine de dediğim gibi Wozniak'a hakkını teslim etmek
gerek. 
–Yani abi sonuç olarak benden bir
Steve Jobs çıkmaz mı diyorsun?
–Oğlum sen Adanalısın.
Onlar San Francisco'lu, Kaliforniyalı.
Bambaşka dünyalar. Yani şöyle
taze bir film izledim, Never Look Away diye.
Nazi Almanyası döneminde doğmuş ve sonrasında
yetişkinliğini yaşamış bir ressamın
deneyimlerini anlatan bir film.
Oradan aklıma şu geldi. Hani şey diyorlar ya
Hitler olmasaydı, tarih başka Hitler'ler çıkarırdı
diyorlar ya.
Bu adamlar olmasaydı, başka
bunun gibi insanlar çıkarırdı tarih.
Ama onun buradan çıkması zor. Çünkü o bir geleneğin
çıktısı olarak San Francisco'dan Portland'dan çıkıyor.
Portland'ı falan aratırsan mesela delileriyle meşhur.
Delice festivalleriyle meşhur. Türkiye'deki en çılgın festivaller
oradaki sokak festivalleri ile denk.
yaklaşık olarak.
Mesela Portland'ı falan Google Görseller'de aratırsan ilk çıkacak fotoğraf çıplak
bisiklet süren bir grup insan mesela.
Bu çok olağan bir görüntü.
Bir sürü farklı fotoğrafı var vesaire. Dolayısıyla buradan...
onu çıkarmak zor. Senden Adana'dan
Steve Jobs çıkarmak zor. Çünkü o
silsile itibariyle böyle bir geleneğin
Avrupa'dan Amerika'ya göçen, Amerika'dan Amerika'nın batısına
at süren, orada altın peşinde koşturan
çeşitli nesillerin torunları onlar.
Biz biraz daha başka bir geleneğin torunuyuz...
"Oğlum ama ev al" geleneğinin torunusun.
Senden onu çıkarmak zor. Çıkmaz demiyorum ama
şansını başka alanlarda denemen daha faydalı olur.
Bence şunu yapabilirsiniz, iyi bir girişim olarak. Kanalımıza abone olabilirsiniz.
Böylece yeni çıkan videolardan hızlıca haberdar olabilirsiniz.
Hoşçakalın.
