Een hele goedemiddag, we zijn Live op Provada Live. 
Voor ons allebei even een nieuwe ervaring om te presenteren 
op een Live event, dus het zal misschien wat onwennig aanvoelen. 
Maar we gaan ervoor, we hebben er heel veel zin in.
We gaan het hebben over ‘The Good Life’. 
En bij name hoe we daarin gezondheid en geluk van de
 bewoner, waar het uiteindelijk om moet gaan, centraal stellen.
The Good Life is eigenlijk ontstaan vanuit twee initiatiefnemers vanuit
 de organisatie Dura Vermeer, die we toch wel even willen benoemen. 
Noortje Veldhof en Bas Zijmosbergen en die hebben 
er uiteindelijk ervoor gezorgd dat dit gedachtegoed...
de visie, uiteindelijk verspreid is door de organisatie en waar we 
dus echt, het lukt ons om niet langer vanuit te techniek te denken...
maar meer vanuit gezondheid. 
Even voorstellen, Jurgen Schoenmakers. Ik ben 
manager duurzaamheid bij Dura Vermeer...
en ik zet me in op de gedragsverandering die we proberen te 
bewerkstelligen binnen de organisatie en naast mij Ferry...
misschien leuk als jij jezelf even voorstelt.
Ik ben Ferry in ’t Veld van studio ArchitectuurMAKEN en 
wij hebben een architectenbureau in Rotterdam...
en we focussen op duurzaamheid, klimaat 
adaptief, natuur inclusief en circulair. 
En hoe kun je dat nou bij elk project een nieuwe 
uitdaging zoeken en die lat net wat hoger leggen. 
Kijk, dat ondersteunen wij en proberen wij 
ook te bereiken in onze projecten.
 Vanuit duurzaamheid is onze centrale missie dat elke oplossing
 moet bijdragen aan een gezonder en groener Nederland. 
Het klinkt nog vrij algemeen, daarom hebben we dat proberen onder
 te verdelen in een drietal ambities die dat al iets concreter maken.
Je ziet dat duurzaamheid toch wel heel erg vaak gaat over de energietransitie 
en hoe breng je uiteindelijk je uitstoot van alles wat...
je bouwt als prestatie terug naar nul. 
Wat we ook proberen te doen is verder te kijken hoe 
we ons bedrijfsvoering, ons bouwproces zo kunnen inrichten...
dat we daar onze uitstoot terugbrengen naar nul. Vandaar dat 
we de ambitie ook noemen, uitstoot op nul. Dat is gelijk heel duidelijk. 
Tweede ambitie waar we aan werken is 
het hergebruik, zo vaak mogelijk eigenlijk…
wat eigenlijk gaat over de cirkeleconomie 
en hoe je daar in afval kan uitbannen. 
Dat doen we niet alleen in ons proces, dus we willen 
eigenlijk zorgen dat we geen bouwafval hebben…
ook geen verborgen afval, maar dat betekent ook dat we er 
op een andere manier naar het ontwerp gaan kijken…
zodat we uiteindelijk materialen langer kunnen 
gebruiken en die mogelijk naar het einde…
van de levensduur weer kunnen hergebruiken. 
En ik denk dat we daar ook een goede match in hebben gevonden met jullie…
in het ontwerp van het project wat we dadelijk gaan presenteren
 is: Ludi. Daar komt niet alleen ontwerpstrategie…
in terug, maar ook een ander materiaalgebruik, 
daarover straks meer.
Even een slokje water. 
En de derde ambitie: dat gaat over groener en gezonder 
en vanuit mijn ogen als manager duurzaamheid…
is dat eigenlijk waar het begint, omdat je gaat kijken hoe 
je Nederland en de leefomgeving kan vergroenen…
en gezonder kan maken, dus ook echt die gebruikers centraal stelt. 
Daarin je maatschappelijke verantwoordelijkheid pakt en ook 
met name de materialen, de nieuwe duurzame bio based materialen…
die groeien nou eenmaal in een groene gezonde omgeving. 
Dus naar mijn gevoel begint het eigenlijk daar en zijn 
de andere twee ambities als uitstoot terugbrengen…
en circulariteit zijn eigenlijk hulpmiddelen 
hoe we dat kunnen bereiken.
En daarmee hebben we eigenlijk een motto, 
wat past bij het karakter van Dura Vermeer. 
Wij zoeken heel erg de verbinding met onze partners 
die eigenlijk na ons komen in de keten.
Maar juist ook met de gebruiker en onze opdrachtgevers 
om te kijken hoe we ambities waar kunnen maken.
En op die manier geloven we er ook echt 
in dat we groen voorop kunnen lopen. 
Dus in die zin is ons motto ook: in doen verbinden en groen vooruit.
Het is een integrale opgave die best wel complex is…
dat kun je eigenlijk alleen maar samen doen. 
Misschien is het ook wel goed waar je op kan sturen is 
eigenlijk gedragsverandering binnen de organisatie.
Je merkt ook de bouwsector is vrij technisch, dat zul je 
misschien ook wel op die manier ervaren hebben.
En wat je dan merkt is dat de techniek vaak centraal staat, wat 
heel belangrijk is, want de techniek biedt heel veel oplossingen…
die uiteindelijk duurzaamheid, een duurzaam 
resultaat kunnen hebben.
Maar wat je nog merkt dat het vaak heel veel over de techniek
 gaat, terwijl we juist als organisatie het meeste kunnen bereiken…
door gedrag te beïnvloeden en dat doen we eigenlijk ook 
op 2 manieren, de ene werkt vanuit motivatie…
vanuit de gedachte als je voldoende maar voldoende
motivatie hebt kan je hele complexe opgaves aan. 
En de andere is hoe maak je nou uiteindelijk 
duurzaam gedrag eenvoudig. 
Hoe zorg je nou dat je met kleine stapjes vooruit kan gaan dat het voor iedereen 
makkelijker wordt om mee te helpen aan een duurzame omgeving. 
En eigenlijk die motivatie staat helemaal centraal in The Good Life,
 omdat er een aantal initiatiefnemers mee begonnen zijn…
die hebben een enorme motivatie gehad om het anders te gaan doen, 
om zichzelf kritische vragen te stellen, over wat maken we nu eigenlijk? 
En proberen dat nu met mij en anderen in de 
organisatie eigenlijk breed gedragen te krijgen…
zodat we de bewoners centraal gaan stellen en echt vanuit die 
gezondheidsvraag en geluksvraag gebieden gaan ontwikkelen. 
En hoe reageren jouw collega’s? Je had het net over je technische collega’s die 
daar een fascinatie voor hebben. Hoe reageren die op dit nieuwe gedachtegoed? 
Nou, eigenlijk wel heel erg enthousiast, wat je eigenlijk merkt 
is dat heel veel stake holders met zo’n proces eigenlijk wel…
die willen heel graag duurzaam, niemand is er op tegen om 
een betere, gezondere groene leefomgeving te gaan ontwikkelen…
om daar bijdrage in te hebben.
De vraag is alleen, hoe doe je dat dan?
En als dan mensen dat pad al een beetje geplaveid hebben 
en daar wat meer richting hebben gegeven aan het proces…
hoe je dat kan insteken en hoe je dat ook echt met andere 
stakeholders kan insteken die je normaal gesproken…
niet in een proces betrokken zijn, dan geeft dat al richting. Heb je 
de eerste stap gezet, dan kunnen collega’s ook de energie kwijt. 
In die zin merk je positief en dus echt concreet dat ze
 weten hoe ze er mee aan de gang kunnen.
Ja.
-Ja.
Misschien ook wel gelijk een wedervraag, heb je dat ook
 zo ervaren in het project wat we dadelijk gaan toelichten?
Ja, ik denk het wel, maar ik had ook altijd het gevoel dat het 
voor jullie een project is, waarmee jullie het willen laten zien…
waarmee jullie willen bewijzen, dat 
dit binnen Dura Vermeer kan.
Wij begonnen op een gegeven moment met een idee 
over het gebouw en toen kwamen we schoorvoetend aan van…
misschien kunnen we wel de vloeren in hout
en de wanden nog in kalkzandsteen…
Heel voorzichtig.
-Ja, precies, want we lopen er heel vaak tegenaan…
dat dat niet wordt ontvangen en nu werd er gezegd, 
ja of zullen we het hele casco gewoon in hout doen.
Dat had ik misschien op voorhand niet verwacht bij
Dura Vermeer dat we dat mochten gaan doen. 
En zijn natuurlijk superblij dat zo’n vraag terugkomt en 
dat we er op die manier mee aan de gang gaan. 
Ja, ik heb dit zeker zo ervaren.
Ja, dat sluit eigenlijk wel aan verder op The Good Life, 
zeg maar wat daar centraal staat. 
The Good Life is eigenlijk begonnen vanuit een aantal, vanuit midden
 facts en figures, dat gaat over gezondheid en wat is dat dan? 
Laat ik eerst beginnen, om te zeggen, we worden 
de komende jaren steeds ouder…
we merken dat we steeds minder gezonde
levensjaren hebben, ondanks we ouder worden. 
Betekent ook dat infectieziektes wat we zien, zullen 
steeds minder de oorzaak zijn dat we ziek worden.
Het gaat veel meer in het chronische zitten en chronische 
ziektes worden eigenlijk voornamelijk veroorzaakt…
door de leefomgeving waarin we zitten, hetgeen wat we 
eten, de materialen die gebruikt worden, toxiciteit. 
Eigenlijk de gezonde leefomgeving heeft daar een hele 
belangrijke invloed op en als we dan de discussie.
Je haalt net even kort aan: kunnen we geen aanpassingen doen op 
kalkzandsteen of de bekende materialen waar we normaal mee bouwen?
Beetje gevangen in de traditionele manier van bouwen, hoe je met een standaard 
product, wat je goed kent snel kan bouwen en betaalbaar kan bouwen. 
De filosofie van The Good Life zegt eigenlijk, wat nou als je in de wat lagere 
sociale klasse zit en mogelijk mag een bouwproject niet meer geld kosten.
Houdt duurzaamheid dan op?
Houdt gezondheid dan op? 
Juist voor die mensen die er wat minder geld voor overhebben.
Feitelijk kan dat niet, je moet op een andere manier gaan bouwen. 
Nog even in het kort: je merkt eenzaamheid in Nederland is een groot 
probleem, wat daar ook aan bijdraagt is de gezondheid. 
Als je je gezonder voelt, dan zit je ook wat lekkerder in 
je vel, zul je je minder snel eenzaam voelen. 
Inkomen is een hele belangrijke, heb je iets te besteden? 
En een andere belangrijke is ouderdom. 
Waardoor mensen uiteindelijk vereenzamen 
en minder mensen ontmoeten. 
Dat alles is eigenlijk een aanleiding geweest 
om te kijken hoe kun je anders naar een gebied kijken.
 Dus we doen dat ook vanuit vier pijlers bij The Good Life.
 Dus vanuit de omgeving, gebouw en vooral gedrag. 
Waar die twee ook weer in terug komen:
hoe kun je duurzaam en gezond gedrag beïnvloeden.
En vervolgens naar de services, dus meer het 
nog technischere verhaal van het product.
Om zo’n filosofie te ontwikkelen, je herkent het wel, vaak in een 
bouwproces komen een beetje dezelfde disciplines aan tafel.
Je hebt een architect, constructeur, bouwfysicus en die gaan eigenlijk 
vanuit de techniek beredeneren wat jij als bewoner moet hebben…
om een gezonde woning te hebben. 
En als die dan heel goed geïsoleerd is en hij is heel energiezuinig, 
je zit in zo’n woning voelt dat dan wel echt heel erg gezond? 
Voelt het af en toe niet muf? 
Of wordt het er niet in de zomer heel erg heet? 
Wat mensen misschien wel herkennen. 
En hoe beïnvloed je nou ook echt de
 gezondheid van die woning?
En hoe zorg je er nou voor dat het helpt in de 
gezondheidsproblemen die in zo’n wijk leven?
We zien dan eigenlijk andere mensen terugkomen in zo’n, in de ontwikkeling 
van The Good Life, als het gaat om gezondheid. Hoe doe je dat nu? 
Ik kan het vertellen, maar misschien is het wel leuk als jij vertelt vanuit
 het breed wat we eigenlijk nog dalijk gaan zien. 
Wat zie je dan gebeuren?
Welke partijen zie je dan terugkomen daar? 
We hebben daar, dat is inderdaad waar, we hebben een veel breder 
scala aan adviseurs gehad, waaronder bijvoorbeeld een ecoloog.
Dus dat is heel interessant, omdat die toch wel veel… 
Ja architecten denken altijd dat ze alles kunnen.
Ja, herkenbaar.
Ja, precies. Wij weten dat gewoon niet, hoe dat werkt, met de beesten 
en met de natuur, hoe dat effect heeft op het leven van die mensen.
En hoe je dat, als je dat aan gaat leggen, 
moet je het goed doen. 
Heel vaak is het een soort van opplak dingetje. 
Beetje hoe duurzaamheid er vroeger ook uitzag. 
We leggen er een zonnepaneel op en het is duurzaam.
Nu hangen we er een nestkatje op en het het is 
ecologisch of natuur inclusief.
En wat we hier hebben gemerkt, is dat de natuurlijk inclusieve, 
dat we dat echt voor elkaar hebben gekregen…
doordat die ecoloog, Bureau Stadsnatuur ons heeft geadviseerd. 
Die heeft gezegd hoe we de biotopen kunnen verbinden,
 dus die mensen leven dadelijk echt in de natuur.
Ja, ja, interessant. 
Wat je aangeeft, het wordt veel complexer en veel
 integraler hoe je met duurzame ontwerpen omgaat. 
Bij de ontwikkeling van het gedachtegoed rondom de The Good Life 
zien we bijvoorbeeld omgevingspsychologen terugkomen…
wat ook aangeeft, de echte factoren kunnen, kennen of 
herkennen waarmee je ontmoeting kunt faciliteren…
wanneer gaan onze mensen elkaar ontmoeten, 
wat moet je daar voor doen? 
In het project gaan we het er nog even kort over hebben, ontmoeting 
kun je faciliteren door gezamenlijke voorzieningen in te richten…
echt gaan delen, dus je moet elkaar wel opzoeken. 
Een voorbeeld wat kan zijn, is de Hartstichting, die mee gaat praten over 
gezondheid in een specifiek gebied en wat kom je dan voor problemen tegen? 
En als je dan gaat nadenken over het concept wat je aan 
het ontwikkelen bent, toetsen weer bij die Hartstichting…
kan dat dan gaan bijdragen aan de problemen die we zien. 
Nou goed, het is in die zin, je ziet dus andere 
partijen wel ten tonele komen. 
Maar het begint natuurlijk allemaal bij de gebruiker, bij de bewoner. 
En hoe krijg je daar dan meer grip op. 
Best wel lastig zeg maar. 
Vanuit Dura Vermeer hebben we daar wel een manier op gevonden, 
meer digitaal, dat we op basis van data gaan onderzoeken…
wat zijn nou die bewoners profielen die je veel terug 
ziet in een bepaald gebied of in een stadsdeel. 
En wat zeggen die bewonersprofielen dan?
 Welke eigenschappen horen daarbij? 
Zie je bijvoorbeeld dat ouderen veel minder snel geneigd zijn om 
heel erg die energetische kant van duurzaamheid op te zoeken…
terwijl die natuurinclusief bouwen wel heel interessant 
vinden, omdat het een stukje meer beleving geeft.
Waar jonge tweeverdieners misschien wel wat sneller zijn geneigd in een duurzaam 
product, misschien toch wel meer die technologische kant op neigen te gaan.
Dat geeft ons iets meer grip, maar dat neemt niet weg dat je in zo’n gebied
uiteindelijk moet onderzoeken van wat leeft daar nou echt? 
Dat betekent dat je echt gaat praten met de
 mensen in de buurt en in de wijk, wat leeft daar? 
Wat gaan we nou eigenlijk oplossen op deze specifieke locatie? 
En als je dat uiteindelijk allemaal gedaan hebt, is het intensief, 
maar dan levert het wel echt een fantastisch resultaat op. 
En daar gaan we het nu eigenlijk over hebben, het resultaat, het project: Hortus Ludi.
 In die zin kan jij dan misschien meer over vertellen. 
Is goed, dankjewel. 
-Alsjeblieft.
Ik wil eigenlijk nog wel even naar een ding terug, want je zegt 
The Good Life, we stellen die bewoners centraal…
maar wat gebeurt er nu als die mensen daar gaan wonen?
Want ze worden meegenomen in het traject daarvoor, 
dat heb ik nu al ervaren in het project. 
Maar ik ben eigenlijk wel benieuwd als die mensen 
daar wonen, wat zie jij daar nog als rol voor Dura? 
In mijn ogen, juist bij The Good Life houdt die rol niet op na oplevering eigenlijk.
Soort van technisch moment waar je zegt, 
de woning is af. Alsjeblieft bewoner, hij is van u.
Als het dan niet ophoudt, betekent dat je lange termijn relatie met die bewoner 
aangaat en toch is een keer gaat kijken, is dat nou wat we hebben bedacht? 
Is dat nou ook uitgekomen? Kunnen we een 
manier vinden dat het ook echt gezonder is? 
Kunnen we dat in beeld gaan brengen? 
Deze filosofie is twee-drie jaren oud, de eerste projecten hebben we 
gerealiseerd. Ik ben eigenlijk in die zin wel heel erg nieuwsgierig…
wat we daar op kunnen gaan halen in 3, 4, 5 jaar?
Wat zegt dat nou?
Hebben we uiteindelijk bereikt wat we
nou echt wilden bereiken? 
Kort gezegd, voor mij betreft houdt het niet op daar en ik
 denk dat we daar heel veel informatie op kunnen gaan halen. 
Dan over Hortus Ludi, even de harde getallen 
waar iedereen toch altijd benieuwd naar is.
We hebben een EPC van nul en we bouwen 
circulair, we bouwen volledig in hout. 
De techniek.
-Ja, de techniek. 
Maar ik wil jullie eigenlijk meenemen wat we daar nou 
hebben gedaan en waarom dit nou zo goed past op die plek…
en waarom het dadelijk zo gaat leven 
met de mensen die daar gaan wonen. 
Dus jullie zien nu al een beeld van de
 impressie van het gebouw.
Het is best wel een stedelijk gebouw, het is een 
onderdeel van een klooster ensemble.
Maar het is dus volledig in hout. 
En hoe, dat is natuurlijk heel vreemd in Nederland, dat je 
een volledig houten gebouw eigenlijk relatief dicht bij het centrum…
van een stad bouwt met een houten gevel en 
hoe past dat nou toch in zo’n momentaal ensemble.
Dat komt eigenlijk doordat we heel goed hebben gekeken 
naar de plek en we hebben het Hortus Ludi genoemd.
Dat komt door achter dit terrein ligt een begraafplaats en bij het klooster zit ook 
een Hortus catalogi, dat is een plek waar verschillende plantjes staan geplant. 
De derde Hortus die er is, dat is de Hortus Ludi. Dat is de 
tuin die leuk mag zijn, waar je plezier mag hebben. 
Dat is de tuin waarom je kan leven. En om 
bij die Hortus Ludi te komen, ga je door een poort. 
En die poort komt eigenlijk vanuit de stadsmuur, 
vanuit een muur die om dat ensemble heen staat.
 Dus er staat een muur omheen en net als vroeger moet
je ergens door die muur heen, dat gebouw in. 
Op moment dat je dat doet, kan je een poort gebouw maken en dat kan je dan
 tweedimensionaal maken, maar we hebben er echt diepte aangegeven…
zodat er een plek staat waar je elkaar kan ontmoeten, waar je de deur 
open doet voor iemand, waar je ook nog even met de buren staat te praten.
Maar we hebben het zo groot gemaakt, 
dat je er zelfs een feestje kan vieren. 
Dan zie je dat dat oude monumentale gebouw op links, dat is 
echt baksteen, dat heeft spekbanden, daar zit een bepaalde lijn in. 
We hebben eigenlijk gezegd, in dat hout moet
 je die lijnen over gaan nemen. 
Dus hoe kan je nou die spekbanden horizontaal over nemen en eigenlijk
 daardoor wel er naar verwijzen, maar niet perse kopiëren?
Het is ook echt een hoekgebouw, dus het staat op de hoek en ook de 
hellingshoek en dergelijke komt het allemaal in overeen.
Maar dan is er een gebouwtje wat dan 
opvalt en dat is de poort gebouw. 
Dat maken we wel uit baksteen, maar dat maken we niet zomaar
 uit baksteen, dat maken we uit baksteen vanaf die plek. 
Daar staan op dit moment oude school gebouwen.
Dus we gaan kijken hoe we vanuit die oude gebouwen, 
eigenlijk een nieuw gebouw kunnen maken. 
Het hergebruik van die materialen is in dat gebouwtje,
 terwijl de woongebouwen volledig uit hout zijn. 
Interessant, ik heb misschien nog wel een vraag daarover. Het is een 
enorme trend en je hoort het overal, toch is het nog nieuw en in de aanpak.
CLT, iedereen zegt we moeten in CLT gaan bouwen.
Toch is het voor iedereen nieuw, komt vaak niet uit, 
is technisch moeilijk, weer vanuit die techniek. 
Ik ben eigenlijk wel heel erg nieuwsgierig, 
waar zijn jullie nou tegen aan gelopen?
Bij dat project kwam je het direct tegen. De uitvraag was al zo, 
dat er een kant-en-klaar bouwterrein opgeleverd zou worden. 
Terwijl wij hebben gezegd, kunnen we niet 
nog wat met die gebouwen?
Dat is natuurlijk voor zo’n gemeente enorm schakelen, van ja, kunnen 
we nog de sloper, die moet je eigenlijk afbellen of uitstellen.
Dat zijn dingen die allemaal enorm in het proces grijpen en die we 
dus veel integraler met zijn allen moeten op gaan pakken…
om dat voor elkaar te krijgen. 
Dat is natuurlijk wel het mooie dat Dura Vermeer 
hier de ontwikkelaar en bouwer is.
Dus op een gegeven moment gaat het over garanties 
en dergelijke. En die kan je met elkaar afdekken. 
Maar op het moment dat je dat soort dingen zou loskoppelen, heb
 je best wel een uitdaging om het echt voor elkaar te krijgen…
om op deze manier dat hergebruik te kunnen doen. 
Het is in die zin zo losgekoppeld, je krijgt
 gewoon een zandvlakte opgeleverd. 
Ja.
-En daar ga je een duurzaam project op zetten.
Ja, wat natuurlijk gek is, dat op moment de uitvraag gaat over circulair,
 ja dan wil je starten met het hergebruik van al die materialen. 
Ik zie dat dat steeds meer komt. Maar dat is
 toch heel moeilijk, van ja, hoe demarkeer je dat…
want dan moet je erg zo met het dialoog zitten 
met elkaar, voordat je die grond kan kopen.
Herkenbaar. 
Dus we hebben, we hebben voor dit project ook echt de invetarisatie
 gedaan op die gebouwen, terwijl we daar eigenlijk niet in konden.
 Er was geen bezichtiging in die gebouwen, dus toen hebben we gekeken 
wat kunnen we vinden en wat kunnen we ook in archieven vinden.
Voor ons is dan de archief tekeningen echt wel 
een ding waar we op moeten gaan zoeken. 
En dan maar hopen dat het er allemaal maar in zit. 
Maar dat levert wel op dat je hele kenmerkende onderdelen, bijvoorbeeld
er zit hier op het oude gebouw een schoorsteen, een zonneschoorsteen…
om die dan weer terug te laten komen als waterput. 
Dat vinden wij wel hele mooie uitdagingen.
Je had het net over CLT, we proberen dat ook heel tastbaar te maken. 
We hebben gerekend aan dit project, hoeveel CO2 sla je nou op…
 in dat gebouw, op het moment dat je het uit CLT bouwt?
Of op moment dat je het uit beton en kalkzandsteen, 
de traditionele materialen zou bouwen?
Op moment dat je die vergelijking maakt, zie je dat je 
bij dit project CO2 negatief zijn, we slaan CO2 op.
En omdat dan een beetje een idee bij te krijgen, zou je van die 
hoeveelheid CO2, 19 keer met je auto rondom de aarde kunnen rijden. 
Nu moet je dit natuurlijk niet doen met 
een auto die CO2 uitstoot, dat terzijde. 
Maar wel om er een beetje gevoel bij te krijgen. 
Mensen die hier een woning kopen…
die hebben eigenlijk al zo’n positieve impact 
gehad op de wereld, hoe die CO2 uitstoot. 
Hartstikke mooi, ik kan me ook wel voorstellen, 
je kiest voor een plek, uitstraling, het ziet er fantastisch uit. 
Dat het ook wel iets toevoegt voor de bewoner, waardoor 
je ook echt trots bent, dat je echt iets doet…
niemand is er op tegen om iets 
duurzaams uit te willen dragen.
Ik kan me ook voorstellen dat dat meewerkt voor de bewoner, om echt een
 steentje bij te dragen, zonder dat ze daar heel veel invloed op hebben gehad. 
Ja, ik denk ook wel dat dat voor dit project, dat hebben 
we ook echt wel gevoeld in Nijmegen, kan dit ook? 
Dus dat is natuurlijk wel heel leuk, dat we direct elkaar de link, 
vanuit de onderzoek, zoals jullie dat doen, hebben gevonden…
dit is een product wat we hier neer kunnen zetten, wat we 
mogen ontwerpen, omdat daar een doelgroep voor is. 
Hartstikke mooi. 
Ik had het er net al even over de ecologie, dus hebben die samen met 
Bureau Stadsnatuur gekeken van, nou ja je kan er een vogelhuisje opplakken…
maar op welke kant kan nou welke vogel nestelen?
Hoe kan dat dan ook echt een integrale onderdeel, intergraal 
onderdeel worden van die architectuur? Dus de bovenste rand…
die bij die oude monumentale panden terugkwam als 
ornamentering, dat zijn hier de vogel nestkasten geworden…
of de vleermuis nestkasten net de kant als ze passen.
 Dus dat is wel heel mooi hoe dat eigenlijk 
die biotopen aan het verbinden is. 		
Ja dat is wel altijd zoeken, maar op moment dat je dat 
al in zo’n selectie al vast kan leggen met elkaar…
dat we dat er in gaan krijgen en dan spreek je met 
elkaar ook die ambitie af, dus dan lukt het ook om dat te gaan doen. 
En ik sprak net al even over die zonneschoorsteen, maar die is eigenlijk 
dus nu verbonden en een beetje het symbool geworden van het watersysteem. 
Dus vangen het regenwater op, op het dak. Er wordt langzaam 
gefiltreerd, we hebben natuurlijk de groene schuine daken op het plan…
ook heel bijzonder. Dan komt het in de tuin en al het water dat overblijft slaan we op,
 in een waterput. En in de waterput, die wordt dus afgedekt met die zonneschoorsteen.
 Dus als mensen er dadelijk wonen dan kom je daar op die plek, dan zie je die 
zonneschoorsteen. Dat wordt echt het symbool en van het oude gebouw…
maar ook van dat nieuwe gebruik. 
Die tuin die deel je dus, dus dat delen dat is dat water, maar dat is die 
tuin dus dat is een gezamenlijk terras. Dat zit ook in het poortgebouw.
 In dat poortgebouw kan een deel 
bakfiets komen, deel gereedschap. 
Het is heel fijn dat je niet allemaal weer zo’n soort van klusschuurtje 
hebt, omdat je dat gewoon een keer goed met elkaar maakt.
Dat is echt iets wat we nu op gaan pakken met die toekomstige 
bewoners, om dat op die manier vorm te gaan geven. 
Mooie tastbare manier om die ontmoeting te faciliteren, 
dus dat je het bijna, het gedwongen klinkt dan negatief…
maar je kan bijna niet om elkaar heen, dat is echt, je doet het 
samen daar in dat plekje. In die zin is het wel een mooie manier.
Ja, dankjewel. 
Ik denk ook dat dat de enige manier is waarop het gaat werken.
 Als we hier een heel duurzaam plan hadden neergezet…
 en dat voldoet aan alle nummertjes, dat is leuk, maar uiteindelijk 
moeten hier bewoners op af komen die het dus heel tof vinden…
dat ze die positieve CO2 impact hebben. Dat ze in een 
duurzaam huis wonen wat geen energie verbruikt en dat ze…
ook die dingen willen delen met elkaar. Dat ze niet allemaal daar met
 twee, drie auto’s gaan zitten, terwijl het wel relatief grote woningen zijn.
Er komt een deel auto, dus dat je die deel auto, daar ook echt gebruik
 van gaat maken. Dan ontstaat die verbinding tussen die mensen…
maar ook de verbinding tussen die mensen en het project. 
Dat is volgens mij wanneer het echt slaagt. 
Ik heb eigenlijk nog wel een vraag, misschien weet ik het 
antwoord al, er is uiteindelijk een score gemeten…
dus we hebben aan hand van de GPR, is eigenlijk dit 
project doorgemeten van, wat is nou het resultaat? 
Maar de hele maatlat heeft nooit centraal gestaan. Ambitie heeft 
centraal gestaan om gewoon een heel mooi duurzaam project te maken.
Even vanuit jouw rol als architect in de proces: wat dit ook gelukt als je was begonnen met de GPR? 
Ja, de GPR is inderdaad iets geweest dat we heel graag wilde 
laten zien en dat we dat konden behalen en dat zien we bij…
heel veel van onze projecten, maar dit is echt een erge hoge score die
 we mogen behalen terwijl we niet hebben gestuurd per se op GPR.
Dus de GPR was niet per se een middel om dat te bereiken, want we 
hadden eigenlijk die ambitie gelijk zo hoog liggen op het moment…
dat er gerekend werd, dat die 
scores ook al heel hoog uitvielen.
 Dat is echt wel een andere aanpak waarbij je zegt: de ambitie lag er
 en die wilden we ook zeker gaan halen, maar de moeite om dat te halen…
was eigenlijk lager dan bij andere projecten. Puur op materiaal 
leg je het heel vaak af en dat was hier totaal geen issue.
 Dus dat is heel tof dat je dan al direct merkt dat zo’n score
veel hoger uit gaan vallen dan dat we bij andere projecten zien. 
Eerst constateren en dan weer op moeten gaan sturen om dat te gaan behalen. 
Dus het GPR was hier eigenlijk een soort van 
feestje, van ja, die halen we op deze manier.
Meer de controle van: hebben we het goed gedaan. Het drukt het uit in cijfertjes 
wat ook veel technische mensen wel behoefte aan hebben, die getalletjes.
Het is voor ons ook wel goed dat we het kunnen vergelijken op
 die manier, dus dat het niet alleen een onderbuikgevoel is van…
ja, we hebben het hier anders gedaan, het gaat de goede kant op, we hebben 
de goede uitgangspunten te pakken, maar het is ook wel bewijs dat dat klopt.
Ja, ja herkenbaar.
Misschien is dat ook wel wat als conclusie van het hele verhaal.
Je hoort het eigenlijk vaker, we hebben eerder een Alliander 
Bellevue gedaan in een van de eerdere circulaire renovaties.
Dat het vertrekken vanuit de ambitie in plaats van echt de maatlat 
en BREEAM-score of een GPR of misschien zelfs een EPC…
 alle wet en regelgeving. 
We vertrekken van een maatlat misschien minder hoog eindresultaat
geeft, dan wanneer je vertrekt vanuit een ambitie met elkaar…
en als je met zijn alle echt enthousiast wordt van een duurzame 
ambitie, die met elkaar onderzoekt wat die dan is…
want niet alles is in getalletjes uit te drukken. Dat je dan 
eigenlijk wel verder komt en mijn uitnodiging zou ook zijn…
naar initiatiefnemers die iets willen gaan bouwen die eigenlijk niet in getallen
 weten wat ze willen, maar ongeveer weten waar ze naartoe willen…
wat ze willen bereiken.
Ga het gesprek aan en stel die ambitie samen vast, zorg dat 
die neuzen dezelfde kant uitgaan en kijk dan pas welke…
maatlatten erbij horen en timmer het
eigenlijk niet dicht, zwart op wit.
Ja, dat is even mijn mening. Hoe zie jij dat? 
Waar gaat jouw voorkeur naar uit als je een proces insteekt? 
Ja, wij proberen de ambitie direct scherp neer te leggen, 
maar ook de consequenties ervan te laten zien.
Op het moment dat je dan met ze allen daar aan committeert, 
dan kan je iets behalen wat nog nooit mogelijk was…
en volgens mij is dat heel tof. Als je dat bij elk project vanaf 
nu net iets kunnen duwen dat we daar echt op uit…
dat we The Good Life voor elkaar gaan krijgen met elkaar, 
volgens mij is dat het gene waar we naartoe moeten gaan. 
Mooi. Misschien even kijken of er nog vragen zijn in de chat aan ons, 
maar misschien is dit bijna wel een mooie om mee af te sluiten.
Samen die ambitie bepalen en kijken dat we 
daar met zijn allen vol voor kunnen gaan.
Om af te sluiten, misschien wel goed, we zitten dalijk nog in de 
Dura Vermeer stand in de chat, dus mochten er vragen zijn…
verbinding willen maken, brede zin tot twee uur ben ik daar 
nog samen met mijn collega’s Stef de Vos bereikbaar.
Misschien dat Ferry ook nog wel heel even kort aansluit, 
dus willen we jullie vragen daar nog verder beantwoorden. 
Voor zover bedankt voor jullie aandacht
en wie weet tot de volgende. 
