Hãy cùng tìm hiểu về một thứ được nhắc tới rất nhiều.
Một thứ được coi như hiển nhiên, nhưng lại chưa bao giờ được giải thích cặn kẽ: "undercut".
Trong một cuộc đua, bạn sẽ có thể thấy 2 chiếc xe bám sát nhau với khoảng cách chỉ vài giây.
Khi đó tay đua rượt đuổi sẽ sử dụng một chiến thuật nhằm tận dụng lợi thế về lốp. Đó chính là "undercut".
Anh ta sẽ vào pit sớm hơn với hi vọng tận dụng được một lợi thế.
Khi xe rượt đuổi vào pit, 2 xe sẽ tạm thời "tách" nhau ra, cho tới khi xe đi trước vào pit.
Vào pit muộn hơn, dù chỉ một chút thôi cũng đã là một bất lợi rồi.
Khi ra khỏi pit, xe dẫn trước đã bị xe phía sau "nhảy cóc" lên.
Xe bám đuổi khi đó đã thực hiện undercut thành công, và nay trở thành xe dẫn trước.
Nhưng tại sao cách này có hiệu quả? Thực sự là chuyện gì đang xảy ra ở đây vậy?
Nào, hãy cùng nhìn vào thời gian hoàn thành các vòng đua.
Trong F1 thời kì này, thời gian hoàn thành vòng đua phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng lốp xe.
Lốp tốt nhất là khi còn mới, và với mỗi vòng đua trôi qua chúng sẽ mòn đi,
dẫn đến thời gian hoàn thành vòng đua sẽ tăng dần lên.
Ở biểu đồ trên đây, mỗi cột biểu diễn cho một vòng đua.
Độ dài cột lớn dần, cho thấy rằng thời gian để hoàn thành vòng đua càng lớn hơn.
Ở đây tôi phóng đại lên để rõ ràng hơn thôi.
Khi tay đua vào pit và thay lốp, họ sẽ trở ra và đẩy chiếc xe của mình đến giới hạn.
Thời gian vòng đua sẽ ngay lập tức được giảm xuống. Xe chạy nhanh hơn rất nhiều với bộ lốp mới.
Xe bám đuổi cho đến thời điểm diễn ra pit stop có thời gian vòng đua khá tương đồng với xe đằng trước,
nhưng tay đua lại quyết định thực hiện undercut, bằng cách vào pit sớm hơn 1 vòng.
Bằng cách này, anh ta có thể cho ra những thời gian vòng đua ngắn hơn, trước người kia 1 vòng.
Và khi 2 xe có tốc độ ngang ngửa nhau cho đến thời điểm vào pit,
hãy cùng để ý kĩ hơn đến các vòng đua quan trọng xung quanh khoảng thời gian này.
Nếu các thanh thời gian được xếp nối liền nhau thành 1 hàng như thế này,
nó sẽ cho ra tổng thời gian để xe đi trước hoàn thành các vòng đua từ 9 đến 12.
Đối chiếu với thời gian của chiếc xe bám đuổi (thực hiện undercut),
ta sẽ dễ dàng thấy được xe này chạy nhanh hơn nhiều sau khi thay lốp,
kết quả là 4 vòng này được hoàn thành trong khoảng thời gian ngắn hơn đáng kể so với chiếc xe kia.
Tất nhiên, chúng ta phải tính cả thời gian pit stop nữa.
Một vài lỗi nhỏ có thể kéo dài thời gian pit stop và là sự khác biệt giữa thành và bại.
Đến đây, chúng ta có cái nhìn tổng quát về việc làm thế nào để tính toán chiến lược cho một cuộc đua.
Thời gian trên một bộ lốp (stint - khoảng thời gian giữa 2 pit stops),
là tổng thời gian các vòng đua trên bộ lốp đó, cộng với thời gian đã mất khi vào pit.
Thời gian hoàn thành mỗi vòng có xu hướng tăng dần khi lốp mòn đi,
nên ta sẽ lấy thời gian vòng đầu tiên trên bộ lốp mới - là vòng nhanh nhất, và coi đó như là vòng đua cơ sở.
Ở đây tôi nhắc tới lốp là chủ yếu - cho tới đây nó là yếu tố quan trong nhất ảnh hưởng đến thời gian vòng đua.
Nhưng cũng cần nhớ rằng: nhiệt độ đường đua, lượng nhiên liệu (giảm dần khi được đốt trong suốt cuộc đua),
xác lốp (rubber) bong ra và bám trên đường đua, cùng nhiều thứ khác cũng ảnh hưởng tới thời gian.
Tuy nhiên bây giờ ta hãy tập trung vào yếu tố cơ bản - lốp mòn dần đi làm tăng thời gian vòng đua.
Vậy, khoảng thời gian màu xanh ở đây có thể được coi là thời gian mất đi trong suốt quá trình dùng lốp,
với mỗi vòng đua sau mất nhiều thời gian hơn vòng trước.
Ngoài ra còn có cả thời gian pit, mà tôi đã phóng đại lên ở đây cho rõ ràng hơn.
Câu hỏi ở đây là: liệu tổng thời gian mất thêm qua các vòng trong một lượt lốp...
...có lớn hơn thời gian để thực hiện thêm 1 pit stop nữa hay không?
Dựa vào đây, hãy cùng tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh về một cuộc đua nhé.
Hãy chia thời gian ra thành thời gian cơ sở của các vòng,
thời gian mất thêm trong mỗi vòng của lượt lốp,
và đừng quên cả thời gian thực hiện pit stop nữa.
Chung quy lại, màu cam: thời gian cơ sở, xanh lam: thời gian mất thêm, xanh lục: thời gian vào pit.
Đây là sự phân bổ thời gian xuyên suốt chiều dài của chặng đua.
Ta có các lượt lốp khác nhau, gồm một chuỗi các vòng đua (tính cả thời gian mất thêm),
được phân cách bởi các lần vào pit.
Đây là chiến lược 2 pit: sử dụng tất cả 3 lượt lốp, xen giữa là 2 lần vào pit.
Còn đây là chiến lược 3 pit.
Thêm lần vào pit, đồng nghĩa với việc ít vòng phải đua hơn giữa các lần thay lốp,
và cũng đồng nghĩa với việc ta có thể push mạnh hơn trong mỗi lượt lốp.
Chiến lược này mạo hiểm hơn.
Nếu ta thành công với chiến lược này, tổng thời gian hoàn thành cuộc đua sẽ ngắn hơn nhiều,
vì mỗi vòng đua được hoàn thành nhanh hơn.
Vấn đề là ta sẽ tiết kiệm được tất cả bao nhiêu thời gian so với việc pit thêm 1 lần nữa.
Vì khi ta push mạnh hơn, rủi ro mắc sai lầm sẽ cao hơn,
và rủi ro tã lốp cũng như hết nhiên liệu sớm còn cao hơn nữa.
Vì thế ta cũng nên cân nhắc điều này.
Ngoài ra, ta cũng có thể vào pit ít hơn.
Để thực hiện chiến lược này, ta cần lái xe một cách cẩn trọng hơn.
Ta sẽ mất nhiều thời gian hơn cho mỗi vòng đua,
nhưng chính vì thời gian mất thêm rất nhiều, nên thay vào đó sẽ nhanh hơn nếu quyết định vào pit thêm một lần nữa.
Đó là những điều ta cần nghĩ tới khi thiết kế chiến lược trước cuộc đua.
Thông thường, loại lốp mềm sẽ được dùng cho những stint ngắn, lốp cứng cho những stint dài hơi hơn.
Hầu hết các chiến lược đua bao gồm việc sử dụng các bộ lốp có độ cứng khác nhau,
và kết quả có được ở đây cũng sẽ là sự kết hợp của các stint ngắn và dài
Và việc ta cần làm chỉ còn là cộng dồn thời gian cơ sở của các vòng,
thời gian mất thêm do hao mòn lốp cùng các yếu tố khác,
và thời gian thực hiện pit stop nữa mà thôi.
Đây là những điều đã được đơn giản hoá, nhưng nó giúp bạn hiểu các chiến lược khác nhau như thế nào,
cũng như undercut có thể tạo nên khác biệt ra sao.
Hi vọng bạn thích video này!
