Dziękuję bardzo.
Wspaniale tu być, była to dla mnie wielka
przyjemność móc poznać tak wielu...
chyba mamy sprzężenie...
poznać tak wielu z was z publiki, a
zwykle nie mam takiej możliwości.
I, nie trzeba mówić, to wielki
zaszczyt, że dzieli ze mną scenę
Dan [Dennet], Richard [Dawkins],
Ayaan [Hirsi Ali], Lawrence [Krauss]
i wielu innych,
wyjątkowych ludzi.
Chciałbym poświęcić chwilę,
podobnie jak wielu dziś przede mną,
by zwrócić uwagę na pustkę,
jaką pozostawiła po sobie śmierć naszego
przyjeciela Hitcha [Christofer Hitchens].
O ile można zgadnąć, co myślałby o
wielu z poruszanych tu tematów,
prawie nie sposób sobie wyobrazić,
jak doskonale wyraziłby te myśli.
Ten człowiek miał więcej stylu, sprytu i
solidności, niż niektóre cywilizacje.
Oddajmy mu więc
hołd raz jeszcze.
Właściwie chciałem dzisiaj
pomówić o śmierci.
Wcześniaj planowałem mówić o wolnej
woli, napisałem książkę na ten temat,
którą zresztą
zadedykowałem Hitchowi.
Stwierdziłem jednak, że wielu z
was mogło już czytać tę książkę,
lub obejrzeć nagranie mojego
wykładu na ten temat na YouTube,
które trafiło do internetu ok.
tydzień temu.
Polecam, byście zrobili przynajmniej jedną
z tych dwóch rzeczy, ponieważ uważam,
że wolna wola stanowi ważny temat i ludzie
są w tej kwestii bardzo zdezorientowani,
i to pomieszanie
naprawdę ma znaczenie.
Postanowiłem jednak zmienić
kurs i mówić o śmierci,
która dla wielu ludzi może stanowić jedyny
temat jeszcze bardziej przygnębiający,
niż pomysł, że mogą nie
posiadać wolnej woli.
Mogłoby się więc wydawać, że moim celem
jest doprowadzić was do depresji,
z mojej własnej,
nie-wolnej woli,
ale mam nadzieję, że ostatecznie w ciąg
tej godziny uda mi się was podbudować.
Istnienie śmierci jest sprawą
absolutnie centralną dla religii,
a dokładniej centralne
jest zaprzeczanie śmierci.
Bez śmierci religia oparta na
wierze byłaby nie do pomyślenia.
Z punktu widzenia osoby wierzącej, ateizm
wydaje się jedynie uznaniem śmierci.
Wydajemy się wręcz
być kultem śmierci,
poniew jesteśmy jedynymi ludźmi którzy
przyznają, że śmierć jest realna.
Większość poglądów, a właściwie wszystkie
pozostałe, albo pozostawia tę kwestię otwartą,
albo zakłada, że
śmierć to iluzja,
i że dobrzy ludzie, ludzie,
którzy wierzą we właściwe rzeczy
na temat boga wojny
z epoki żelaza,
po śmierci dostaną
wszystko, czego pragnęli
i wszystko, co wydaje się anomalią,
być nieporządane lub przypadkowe,
na koniec się poukłada.
Tego typu przekonanie jest...
można powiedzieć wprost,
że nie ma realnej szansy,
by coś takiego mogło się stać.
Dobrą nowiną ateizmu - ewangelią
ateizmu - jest w zasadzie nic.
Po śmierci nie dzieje się nic.
Nie ma nic, o co się trzeba
martwić, nic, czego można się bać.
Kiedy umierasz, wracasz do tej nicości,
w której byłeś, nim się narodziłeś.
Twierdzenie to bardzo
trudno zrozumieć -
większość ludzi myli
pojęcia "nic" i "coś",
wielu twierdzi, że problem ten
ma mój kolega Lawrence Krauss.
Myśląc o śmierci, ludzie
zdają się wyobrażać sobie
coś w rodzaju wiecznej,
cichej ciemności,
co wydaje się dosyć nudne.
Jeśli jednak mamy rację i po
śmierci nic się nie dzieje,
wówczas każda religia, jaką
kiedykowliek wymyślono, jest fałszywa.
Jeśli mamy rację i po śmierci nic się
nie dzieje, nie stanowi ona problemu.
Problemem jest życie.
Kłopot polega jednak na tym, że bez Boga i
obietnicy wiecznej egzystencji po śmierci,
życie staje się
"sytuacją alarmową".
Dla wielu z nas to dość
długotrwała sytucja alarmowa,
nadal taką pozostaje.
Nie da się nie zauważyć,
że sprawy przybrały
tu bardzo zły obrót.
Nie ważne, jak dobrze się bawisz,
jedno spojrzenie na gazetę wystarczy,
by przypomnieć, że czasem
bywa mało zabawnie,
i koniec końców seria
nieszczęść spada na każdego.
Trudno jest nie widzieć
absurdu tej sytuacji.
Odpakowujesz swojego nowego,
błyszczącego iPada,
przy którym zamierzałeś roztrwonić
sporą ilość czasu i uwagi,
tylko po to, aby odkryć, być
może na samym tym iPadzie,
że ludzie, którzy zbudowali
to wspaniałe urządzenie,
wiodą życie w tak
nieznośnej mordędze,
że regularnie rzucają się z dachu
fabryki, w której pracują.
Zainstalowano siatki, by
łapały ich spadające ciała.
Czy można odnaleźć jakikolwiek sens
w tego rodzaju nierównościach?
Religia to robi.
To moja Karma. To wola Boga,
że mam tyle szczęścia.
Gdyby Bóg chciał,
abym wykonywał niebiezpieczną i śmiertelnie
nudną pracę za kilka dolarów dziennie,
to właśnie to bym robił.
Tak się jednak składa, że
chce, abym miał nowego iPada.
Alleluja!
Nie wierzyć w Boga oznacza nie
posiadać schronienia w tych iluzjach.
Nie wierzyć w Boga
oznacza wiedzieć,
że to do nas należy, aby uczynić
świat lepszym miejscem.
Dopiero co wyłoniliśmy się
z wieków barbarzyństwa -
- to żadna niespodzianka, że mamy na
świecie szokującą niesprawiedliwość.
To ciężka praca, by zejść z
drzew, stanąć na dwóch nogach
i zbudować funkcjonującą,
globalną cywilizację,
zaczynając od technologii
wykorzystującej skały, patyki i futro.
Nie jest łatwo o postęp
w takim projekcie.
Wyobraźcie sobie obraz waszej
własnej rodziny sto pokoleń wstecz.
Wyobraźcie to sobie na tle tej sali
- pierwszy rząd, tylko 100 ludzi.
Ojciec matki ojca ojca twojej matki...
i dalej.
Nie ważne jak bardzo
jesteś ukulturalniony,
ani jak wykształcona
jest twoja rodzina.
Możesz być Mathew Chapmanem, którego
pradziadek to Charles Darwin,
ale jeśli będziesz szedł dalej,
za nie więcej niż sto
rozmów napotkasz kogoś,
kto będzie sądził, że ofiarowanie pierworodnego
dziecka to niezły sposób by kontrolować pogodę.
Niektórzy z was prawdopodobnie nie
muszą się cofać aż tak daleko.
Wystarczy wrócić do domu
na Boże Narodzenie.
Prawdziwy postęp dzieje się
więc dopiero od niedawna.
I jak wiecie, religia generalnie
trzyma nogę na hamulcu.
W USA nadal musimy
dyskutować o antykoncepcji -
- czy kobiety powinny mieć
kontrolę nad zachodzeniem w ciążę.
Zapomnijcie więc o aborcji -
nadal walczymy o antykoncepcję.
Kościół katolicki - jedna z
najbogatyszych intytucji na Ziemi -
- sprzeciwia się antykoncepcji
aż do ostatniego tchu.
Czyniąc to, wyobraża sobie, że tworzy
najdokładniej skalibrowaną moralność,
jaką Ziemia
kiedykolwiek widziała -
- jednocześnie karmiąc
armię gwłacicieli dzieci,
ochraniając ich przed
świecką sprawiedliwością,
przenosząc ich z jednej
parafii do drugiej,
gdzie mogą odnaleźć nowe ofiary
i grożąc tym ofiarom niekończącymi
się procesami w życiu doczesnym
i ogniem piekielnym w
życiu pozagrobowym.
To marnotrastwo ludzkiej energii i
niepotrzebna produkcja cierpienia
nie mieszczą się w głowie.
Zatem poralny i polityczny postęp jest
trudny nawet w bogatych narodach,
gdzie powinniśmy mieć
postęp w czystej postaci.
Większość z nas jednak wie, że nie
ważne jak wielki robimy postęp,
jest bardzo wątpliwe, byśmy
kiedykolwiek zmienili ten świat w raj.
Nigdy nie będziemy naprawdę odporni
na zniewagę, krzywdę i śmierć.
To prawda, że jest kilku
poważnych ludzi, którzy sądzą,
że możemy kiedyś wyleczyć
wszystkie choroby,
a nawet samo starzenie się,
albo wgrać naszą świadomość na jakieś
udoskonalone AI (sztuczną inteligencję).
Kiedy przyjrzeć się
dokładnie tym wysiłkom,
wyglądają one trochę jak
religia przebrana w naukę.
Z pewnością mamy tu kilku fanów
osobliwości technologicznej,
nie oczkiwałbym jednak,
że pewnego dnia
będę miał kopię zapasową mojej
świadomości na iPadzie 25.
Byłbym szczęśliwy, gdyby ktoś
mi udowodnił, że się mylę,
ale raczej nie będę wstrzymywał
oddechu w oczekiwaniu.
Myślę, że można
bezpiecznie powiedzieć,
że realność śmierci jest czymś, z czym
każdy z nas będzie musiał się zmierzyć -
- i stratą tych,
których kochamy.
Naprawa tego stanu rzeczy
nie wchodzi w grę.
Nawet, jeśli rozegrasz
swoją grę bezbłędnie
i staniesz się
zdrowy jak wampir,
żyjąc dostatecznie długo będziesz świadkiem
śmierci wszystkich, których kochasz.
W pewnym momencie po prostu zacznie
dzwonić telefon ze złą nowiną.
Nawet nasza pamięć
jest niepewna.
Moja córka ma 3,5 lat i zdumiewa mnie, jak
wiele z jej życia zdążyłem już zapomnieć.
Widząc jej nagranie wykonane
rok temu jestem zdumiony,
jak bardzo wydaje się nieznajome -
obecnie jest kimś zupełnie innym.
Nie istnieje żaden satysfakcjonujący
sposób, by utrzymać się przeszłości.
Prawdę mówiąc, kiedy
przyjrzeć się uważnie,
okazuje się, że niesatysfakcjonujących
sposbów również brak -
- jesteśmy zamknięci
w chwili obecnej -
wspomnienie jest tylko myślą
powstającą w teraźniejszości.
Jesteśmy zamknięci w teraźniejszości
z naszymi myślami i iPadami.
Co więc ateizm ma do zaoferowania
ludzim w tych warunkach?
Ludziom takim jak my,
albo ludziom bardziej przestraszonym
i samo-oszukującym się, niż my.
Ta ogromna część ludzkości, która
wzdryga się na samą tylko sugestię,
że cieśla z I wieku być może wcale
jednak nie słyszy ich myśli,
ani tym bardziej nie jest w stanie
odpowiedzieć na ich modlitwy?
Ateizm jako sama tylko niewiara w Boga
nie ma zbyt wiele do zaoferowania.
Stanowi korektę na całą
masę złych pomysłów,
ale nie umieszcza nic
nowego na ich miejsce.
Jest to potrzebna korekta, ale pustkę
zapełniają nauka, sztuka i filozofia.
Ateizm stanowi tylko sposób, aby oczyścić
przestrzeń dla lepszego rodzaju dyskusji.
Oczywiście stawiamy więc czoła problemowi
przekonania lepszej części ludzkości,
aby prowadziła te właśnie,
lepszego rodzaju dyskusje.
Jest to problem polityczny.
Jest to problem naukowy.
Jest to problem interpersonalny.
Jest to problem edukacji.
Kłopot polega jednak na tym, że
większość czasu większość ludzi
desperacko wierzy w idiotyczne
i wywołujące podziały pomysły
z ewidentnie
emocjonalnych powodów.
Choć rzadko wyrażają to wprost,
to rzeczywisty powód ich
zmartwienia stanowi śmierć.
Kiedy dyskutujemy o nauczaniu
ewolucji w szkole,
moim zdaniem tak naprawdę
dyskutujemy o śmierci.
Wydaje się, że jest
to jedyny powód,
dla którego ewolucja
obchodzi osoby religijne.
Bo jeśli ich święte księgi mylą
się co do naszego pochodzenia,
bardzo możliwe, że mylą się także
co do naszego losu po śmierci.
Kiedy więc mówisz komuś, że jest
głupcem, jeśli nie wierzy w ewolucję,
albo jest głupcem, jeśli myśli,
że wszechświat ma 6000 lat,
myślę, że jest to
tłumaczone na :
"jesteś głupcem, jeśli myślisz, że twoja
córka, która zginęła w wypadku samochodowym
naprawdę jest teraz
z Bogiem w niebie."
A to już jest zupełnie
inny komunikat.
Zanim dojdę do
końca tego zdania,
gdzieś stanie się komuś coś
okropnego i nieprzywidzianego,
i jutro przeczytamy
o tym w gazetach.
Pytanie brzmi, jak ludzie będący blisko
tych tragedii mogą odnaleźć w nich sens?
Religia daje na to odpowiedź.
Jest to odpowiedź
nieusprawiedliwona, zła,
odpowiedź powodująca cały
szereg innych trudności,
jak na przykład tą, że zrodziła serię wielu
konkurujących, wzjemnie niekompatybilnych odpowiedzi,
a co za tym stoi, konflikt religijny
i plemienność polityczną,
które zdają się nie
do przezwyciężenia.
Mimo to, religia dostarcza odpowiedzi,
które większość ludzi uważa za potrzebne.
Rozłam między sekularystami -
- fakt, że tak wiele osób na tej konferencji jest
regularnie atakowana za to, że krytykuje religię
- bierze się właśnie z tego.
Są przejęci ludzką żałobą.
Naukowcy i dziennikarze, którzy zrobili karierę
atakując tak zwanych "nowych ateistów",
są przejęci żałobą innych.
Jeśli twoje dziecko ginie
w wypadku samochodowym,
wiara, że jest ono teraz
w niebie z Jezusem
musi być pocieszająca.
Jest pociaszająca w sposób, jaki
żadne inne wierzenie być nie może.
To prawda, istnieje
tego ciemna strona.
Słyszałem od ludzi, którzy przeszli tego
rodzaju tragedie, w kontekście ich przekonań,
odkryli, że wiara w życie po
śmierci stanowiła sposób,
w jaki przyjaciele tych ludzi mogli
izolować się od ich cierpienia.
I naprawdę, cierpieć zbyt mocno w takich
okolicznościach jest niemal wstydliwe,
bo jest oznaką, że
brakuje ci wiary.
W końcu co tak naprawdę
opłakujesz, jeśli uważasz,
że osoba, którą kochałeś najbardziej na
tym świecie, jest teraz w lepszym miejscu
i nim zdążysz mrugnąć okiem,
spotkacie się ponownie.
Sądzę, że możemy przyznać, że ateizm nie
daje w tym żadnego prawdziwego pocieszenia.
I to nie jest przypadek - jeśli
jesteś otwarty na nowe dowody,
nie ma żadnej gwarancji, że rewizje w
twoim światopoglądzie będą pocieszające.
Kiedy tracisz Świętego Mikołaja, to, co dostajesz
w jego miejsce, nie jest już tak fajne.
Widok twoich rodziców
wyciągających karty kredytowe,
pakujących prezenty
ubrani w piżamy,
nie jest tak pocieszające,
jak elfy, sanie i renifery.
Kiedy więc myślimy o tym, co zostaje
utracone, kiedy odrzucimy religię,
nie myślmy o świętach, architekturze,
muzyce, pokorze, zachwycie i głębi
wszystko to może istnieć
w granicach rozumu
i bez okłamywania siebie
albo naszych dzieci,
albo innych ludzi i ich dzieci,
co do natury rzeczywistości.
To co zostaje utracone, dla czego
nie ma żadnego odpowiednika,
jest pełne pocieszenie
w obliczu śmierci.
I sądzę, że jeśli chcemy zbudować
most do racjonalnego świata,
po którym mogłaby przejść lepsza część
ludzkości, musimy się z tym faktem zmierzyć.
Większość z nas robi co może
by nie myśleć o śmierci,
jednak część naszego umysłu dobrze
wie, że to nie może trwać wiecznie.
Coś w z nas cały czas wie,
że tylko jedna wizyta u
lekarza albo jeden telefon
może nam surowo przypomnieć
o naszej śmiertelności,
albo osób nam najbliższych.
Z pewnością wielu z was w jakiejś
postaci tego doświadczyło
- na pewno wiecie, jakie
to przedziwne uczucie
być nagle wytrąconym z
normalnego biegu życia
i jako pracę na pełen etat
otrzymać "nieumieranie",
albo opiekę nad kimś,
kto jest temu bliski.
Hitch pisał o tym
błyskotliwie w Vanity Fair,
sugeruję przeczytać jego artykuły, jeśli
do tej pory tego nie zrobiliście.
To, z czego ludzie często zdają
sobie sprawę w takich chwilach,
to że zmarnowali masę czasu,
kiedy życie było normalne.
Nie chodzi tylko o to, co
robili ze swoim czasem,
że zbyt wiele go przeznaczali na pracę
albo kompulsywnie sprawdzali pocztę
chodzi o to, że zależało
im na złych rzeczach.
Żałują tego, na jakich
sprawach im zależało.
Ich uwaga była uwikłana w drobnostki -
rok po roku, kiedy życie było normalne.
I jest to oczywiście paradoks,
ponieważ wszyscy wiemy,
że to objawienie prędzej
czy później nadejdzie.
Nie wiesz, że to nadejdzie?
Nie wiesz, że nadejdzie
dzień, kiedy zachorujesz,
albo umrze ktoś tobie bliski
i spojrzysz wtedy na rzeczy, które
pochłaniały kiedyś twoją uwagę,
i pomyślisz: "co ja
właściwie wtedy robiłem?"
Wiesz to, a jednak jeśli
jesteś jak większość ludzi,
spędzisz większą część swego życia w milczącym
założeniu, że będziesz żył wiecznie.
Po raz czwarty
oglądając kiepski film
albo sprzeczając się
ze swoją drugą połową.
Takie rzeczy mają sens wyłącznie
w perspektywie wieczności.
Oby niebo istniało, skoro
mamy zamiar tak tracić czas.
A zatem, w przeciwieństwie
do osób religijnych,
my ateiści mamy naprawdę dobry powód
by wyciągać z tego życia ile się da,
by wyciągać jak najwięcej
z chwili obecnej.
Bo nawet, jeśli dożyjesz setki, wcale
nie masz w tym życiu tak wiele dni.
Jaki jest zatem cel życia?
Czy cokolwiek jest święte?
Czy takie pytanie
w ogóle ma sens?
Właśnie tym martwią
się ludzie religijni.
Uważam, że te pytania mają sens i
że istnieją na nie odpowiedzi.
Odpowiedzi te nie polegają jednak na
uzyskiwaniu kolejnych informacji.
Odpowiedź polega na
zmianie postawy.
Istnieją sposoby, aby
doświadczać życia jako święte
bez wierzenia w cokolwiek, a z
pewnością bez wystarczających dowodów.
Istnieją sposoby, aby naprawdę
żyć w chwili obecnej.
Jaka jest alternatywa?
Jest zawsze tylko "teraz".
Nie ma znaczenia, jak ważne wydaje
ci się planowanie na przyszłość,
oczekiwanie jej,
zmniejszanie ryzyka,
rzeczywistość twojego
życia jest teraz.
Może to brzmieć trywialnie,
niebezpiecznie blisko czegoś,
co Dan [Dennet] podczas wykładów
nazwał "poważnostką" [deepety],
ale to prawda.
Nie jest jest to dokładnie
prawda jeśli chodzi o fizykę,
tak naprawdę nie istnieje żadne
"teraz" obejmujące cały wszechświat,
nie można powiedzieć, aby jakiekolwiek
wydarzenie tutaj działo się w tym samym czasie,
co inne wydarzenie
gdzieś na Andromedzie.
Tak naprawdę "teraz" nie jest dobrze
zdefiniowane nawet w neurologii,
gdyż wiemy, że sygnały docierają
do mózgu w różnym czasie,
a świadomość zbudowana jest
na warstwach sygnałów,
których czas musi się różnić.
Rozważcie na przykład wrażenie
dotykania palcem nosa.
W obrębie świadomego doświadczenia
wydają się one jednoczesne,
wiemy jednak, że sygnał docierający z palca
do kory czuciowej potrzebuje więcej czasu,
niż sygnał docierający
do niej z nosa.
I jest tak niezależnie od tego, jak krótka
jest twoja ręka, albo jak długi jest twój nos.
Zatem w jakiś sposób mózg
przetwarza te sygnały w pamięci,
następnie zaś wybiera pozorną
jednoczesność w świadomości.
Zatem sama świadomość chwili obecnej
jest już w pewnym sensie wspomnieniem.
Jednak jeśli chodzi o samo
świadome doświadczenie,
rzeczywistość twojego
życia jest zawsze teraz.
Sądzę, że stanowi to wyzwalającą
prawdę na temat ludzkiego umysłu
i prawdopodobnie jest to
najważniejsza rzecz na jego temat,
jaką w ogóle można zrozumieć,
jeśli chcesz być na tym
świecie szczęśliwy.
Przeszłość to wspomnienie.
To myśl powstająca
w teraźniejszości.
Przyszłość jest tylko oczekiwana - to
kolejna myśl powstająca w teraźniejszości.
To, co mamy naprawdę,
to chwila obecna.
I właśnie to.
Większą część naszego życia
nie pamiętamy o tej prawdzie,
odrzucamy ją, uciekamy
przed nią, pomijamy ją.
i przerażające jest,
że nam się to udaje.
Skutecznie odrywamy się
od chwili obecnej,
przestając szukać w
niej spełnienia,
ponieważ ciągle oczekujemy
szczęścia w przyszłości.
Przyszłość zaś
nigdy nie nastaje.
Nawet kiedy myślimy, że
jesteśmy w chwili obecnej,
na różne subtelne sposoby
zaglądamy jej przez ramię,
oczekując tego, co ma
się za chwilę wydarzyć.
Zawsze rozwiązujemy
jakiś problem.
A problem da się po
prostu porzucić -
choćby tylko na chwilę,
i cieszyć się czymkolwiek, co
jest prawdziwe w teraźniejszości.
i znów, jak widzicie,
granicę między bezczasową mądrością a
banałem jest czasem dość trudno znaleźć,
i obawiam się, że niektórzy z was
mogli zacząć się dławić czymś,
co zdaje się przypominać
new-age'ową papkę
i musicie wiedzieć, że jest moim zamiarem
stawać przed gronem 4 tysięcy ateistów
usiłując odgrywać Lao Tsu.
Jeśli jednak mam opowiedzieć
o tym kluczowym zagadnieniu,
muszę powiedzieć kilka rzeczy, które
mogliście już usłyszeć wcześniej,
ale które prawdopodobnie
odrzuciliście,
bo wpadły wam w pakiecie z
metafizyką religijną i przesądami.
Tu nie chodzi o nowe informacje,
albo o więcej informacji.
To wymaga zmiany w postawie.
Wymaga zmiany w uwadze, jaką poświęcacie
swemu doświadczeniu w teraźniejszości.
Oczywiście kiedy mówimy o
świadomym doświadczeniu,
kolejny raz mówimy o śmierci,
ponieważ jeśli świadomość wyłania się z
mózgu, wtedy śmierć jest rzeczywista
i każda religia, jaką kiedykolwiek
wymyślono, jest fałszywa.
Nie trzeba dodawać, że większość ludzi
żyje z przekonaniem, że to nieprawda,
że świadomość jest w pewnym
sensie niezależna od ciała.
Istnieją oczywiście bardzo mocne powody,
aby wątpić w prawdziwość tej intuicji.
Wiemy, że introspekcja daje nam bardzo kiepski pogląd
na materialną bazę naszego życia wewnętrznego.
Mózg składa się ze 100
miliardów neuronów,
z których każdy dokonuje tysięcy
połączeń do innych komórek.
W jednym centymetrze kwadratowym
tkanki mózgowej jest więcej połączeń,
niż gwiazd w naszej galaktyce.
A jednak nasze wewnętrzne doświadczenie nie daje
nam nawet cienia sugestii, że istotnie tak jest.
Nie jesteśmy zatem tylko trochę odsunięci od
materialnej podstawy naszego życia wewnętrznego -
- jesteśmy od niego
kompletnie oderwani.
Spędzam sporo czasu
myśląc o mózgu,
a jednak prawie nigdy do mnie nie
dociera, że go w ogóle posiadam.
Mamy więc bardzo ograniczony pogląd
na to, co się naprawdę dzieje,
subiektywnie jesteśmy nieświadomi
większości tego, co robi nasz umysł.
Kiedy jednak zastanowić się, co jest ważne
- ważna jest świadomość i jej treść.
Świadomość jest wszystkim.
Nasze doświadczenie świata i
tych, na których nam zależy,
jest kwestią świadomości
i jej treści.
Zatem jakiekolwiek jest
źródło świadomości,
najważniejsze dla nas pytanie to - jak
możemy się naprawdę spełniać w życiu,
jak możemy wieść życie,
które naprawdę warto żyć,
wiedząc, że to życie
dobiegnie końca?
Wszyscy poszukujemy spełnienia
i wyzwolenia z cierpienia.
Nie oznacza to, że chcemy
po prostu przyjemności
albo możliwie
najłatwiejszego życia,
wiele z tego, czego chcemy w
życiu, czego chcemy doświadczyć,
wymaga zmagań, i wielu
z nas uczy się,
jak w pewnej mierze czerpać
radość z samego tego zmagania.
Każdy atleta wie, że istnieje
ból, który może być przyjemny.
Gdyby pieczenie w mięśniach po podnoszeniu
ciężarów stanowiło symptom jakiejś choroby,
byłoby ono nie do zniesienia.
Jednak jako że odczuwamy je w kontekście
intensywnego ćwiczenia i postępu,
większość ludzi uczy
się nim cieszyć.
Zatem soczewki konceptualne,
przez które oglądamy nawet
bardzo intensywne wrażenia,
w znacznej mierze determinują
w jaki sposób je odbieramy.
Jest to jeden z wielu sposobów, w
jaki nasze myślenie o doświadczeniu
zmienia jego charakter.
Zatem rama, w którą wkładamy
chwilę obecną jest ważna
i w znacznej mierze określa w
jaki sposób ją doświadczamy.
Wydaje się jednak, że można doświadczać
życia bardziej bezpośrednio, niż to.
Doświadczać go bez
żadnej oczywistej ramy.
Poświęcać uwagę chwili obecnej wystarczająco
uważnie, aby nic jej nie robić.
Istnieją techniki,
które na to pozwalają.
Chcę więc wypróbować na
was pewien eksperyment.
Proszę zamknijcie oczy.
Możecie zechcieć poprawić swoją
pozycję, aby siedziało się wam wygodnie
i po prostu poczujcie
samych siebie,
siedzących na waszych krzesłach.
Weźcie kilka głębokich wdechów
i pozwólcie, aby grawitacja ułożyła
was w waszych siedzeniach.
Pozwólcie teraz, aby wasz oddech
przychodził i odchodził naturalnie,
stańcie się świadomi
wrażenia siedzenia,
poczujcie ciężar waszego ciała.
Poczujcie wagę waszych
rąk i ramion,
poczujcie wasze plecy i nogi
opierajace się o siedzenie,
i po prostu zauważajcie wasze
ciało, jakkolwiek się wam ono jawi,
jakiekolwiek pojawia
się wrażenie.
Wrażenie nacisku,
wibracji, ciepła,
napięcia, bólu,
cokolwiek się wyłania.
Spróbujcie odczuwać to tak
uważnie, jak to możliwe.
Teraz, stopniowo stawajcie się
świadomi wrażenia oddychania,
gdziekolwiek je akurat
odczuwacie - na czubku nosa,
albo podnoszenie się i opadanie
waszej klatki piersiowej,
podnoszenie się i opadanie
waszego podbrzusza.
Zwracajcie uwagę na wiążące
się z tym wrażenia,
z każdym wdechem i
każdym wydechem.
Nie ma potrzeby, aby
kontrolować oddech,
pozwólcie, aby sam
przychodził i odchodził.
Sprawdźcie, czy możecie poczuć następny
wdech od momentu, w którym się pojawia,
i prześledzić go aż do momentu,
w którym się zatrzyma.
Zróbcie to samo z
waszym wydechem.
Posłuchajcie dźwięków z sali.
Pozwólcie, aby wasz umysł stał
się otwartą przestrzenią,
z której wyłaniają się
dźwięki i wrażenia.
Nie musicie dokonywać żadnego
heroicznego wysiłku, by się skupić.
Po prostu zauważajcie
to, co zauważacie.
Zauważajcie wszystko, co
się spontanicznie wyłania.
Nie musicie ku temu sięgać,
po prostu rozluźnijcie się, poczujcie
następne wrażenie, następny dźwięk.
Sprawdźcie, czy możecie poświęcić
temu jeszcze więcej uwagi.
Mamy tu warstwy koncepcji,
za które możecie zajrzeć.
Poczujcie na przykład
wrażenia z waszych dłoni.
Jeśli naprawdę
poświęcicie temu uwagę,
zauważycie, że tak naprawdę
nie czujecie ich kształtu.
Macie mentalny obraz
waszych dłoni.
jeśli jednak dobrze się przyjrzycie,
poczujecie samo bezpośrednie wrażenie
łaskotania, wibracji, nacisku,
znacznie bardziej
rozproszoną chmurę wrażeń.
Sprawdźcie, czy możecie poczuć wasze dłonie
dostatecznie wyraźnie, by porzucić ich kształt.
Podobnie i resztę waszego ciała.
Sprawdźcie, czy uda wam się pozwolić
rozpuścić je w chmurze wrażenia.
Bądźcie po prostu przestrzenią, z której
wyłania się każde nowe, bezpośrednie wrażenie.
Poczujcie wrażenia dobiegające
z waszej twarzy i głowy.
Możecie poczuć, że wasza świadomość jest
w waszej głowie, albo za waszą twarzą.
Jednak co do samego
doświadczenia,
istnieją tylko kolejne wrażenia
powstające w polu świadomości.
Jedynymi dowodami na istnienie
twojej twarzy lub głowy
są wrażenia powstające obecnie
w waszej świadomości.
Zauważcie, w jakim
jesteście nastroju.
Jeśli czujecie się
niespokojni albo znudzeni,
przymijcie samą tę konstelację energii
za przedmiot waszej świadomości.
Poczujcie te stany umysłu,
jakkolwiek się jawią w waszym ciele.
Jeśli jesteście senni,
zauważcie to odczucie.
Czy jest to wzór wrażeń na
waszej twarzy, czy w oczach.
Zatem dźwięki,
wrażenia i odczucia
po prostu ogłaszają się w tej
otwartej przestrzeni świadomości.
Możecie zauważyć, że kiedy zwracacie
uwagę na bezpośrednie wrażenie,
że nieustannie wdzierają
się w to myśli.
Możecie odkryć, że myślicie,
nie zauważająć, że myślicie.
Jednak w momencie, w
którym to zauważacie
moment, w którym zauważacie
w umyśle jakąś myśl,
przyjmijcie to jako
przedmiot świadomości.
Po prostu to obserwujcie.
Nie ważne, czy jest to obraz
wzrokowy, czy też coś werbalnego,
a potem wróćcie do
wrażeń i dźwięków.
Będziemy to robić przez
jeszcze tylko kilka chwil,
więc pozwólcie sobie
zacząć od nowa,
jak by to był pierwszy raz.
Po prostu poczujcie
następny oddech.
Ok, możecie teraz otworzyć oczy.
Łatwo poczuć, że
po otwarciu oczu
doszło do jakiejś
fundamentalnej zmiany.
Jeszcze chwilę temu wydawało się
wam, że jesteście w swoich głowach,
skupiając się na waszym
wewnętrznym doświadczeniu,
teraz jednak otworzyliście oczy
i znów jesteście w świecie.
Ale tak naprawdę nic
się nie zmieniło.
Świat, który widzisz otwartymi oczami,
jest w tym samym miejscu, w którym był,
kiedy miałeś je zamknięte
- to jest świadomość.
Nie próbuję twierdzić, że
świat nie jest realny,
ale jeśli chodzi o wasze doświadczenie,
dokładniej jest powiedzieć,
że ja i wszyscy pozostali w tej
sali jesteśmy w twojej świadomości,
niż że świadmość
jest w tym pokoju.
Przynajmniej jeśli chodzi
o samo doświadczenie.
Jest pewien sposób, dzięki
któremu możecie to zobaczyć.
Spróbujcie zwizualizować diament
tego rozmiaru pomiędzy moimi dłońmi.
Jest on tam projektowany.
Zależnie od waszych
umiejętności wizualizacji,
powinienem wyglądać na ktoś
bardzo, bardzo bogatego.
Nawet, jeśli jesteś
w tym kiepski,
prawdopodobnie możesz dokonać projekcji czegoś.
Coś się zmienia, kiedy was o to proszę.
Zmieńcie to w pomidora.
Czy możecie podnieść rękę?
U ilu z was coś się zmieniło w domenie
wzrokowej, kiedy dokonujecie projekcji?
Ilu z was nie ma zielonego
pojęcia, o czym ja w ogóle mówię?
Jestem teraz w twoim mózgu.
Wszyscy pozostali również
są w twoim mózgu.
Szczypię twój mózg.
Oto świadomość, która
szczypie świadomość.
Cokolwiek tylko
możesz zauważyć -
- w swoim ciele, w swoim
umyśle czy na świecie -
może się pojawić w
tylko jednym miejscu
- w twoim świadomym
doświadczeniu.
Nie twierdzę, że to
wszystko jest tylko sen,
jednak jeśli chodzi o neurologię,
bardzo przypomina sen.
Jest to sen ograniczony sygnałami
ze świata zewnętrznego.
Zaś te sny, którymi nazywamy sny nocne, to
sny nieograniczone światem zewnętrznym.
Właśnie dlatego udaje się nam jakoś
z wszystkiego z nich wywinąć.
Jednak twój umysł to
wszystko, co posiadasz.
To wszystko, co
kiedykolwiek miałeś.
To wszystko, co masz do
zaoferowania innym ludziom.
Może się wydawać, że mówienie
czegoś takiego to beztroska -
- jest przecież tyle innych aspektów
życia, którymi trzeba się zająć -
- kiedy usiłujesz odkryć swą
karierę, albo kiedy jesteś chory -
ale to nadal jest prawda.
Jeśli jesteś nieustannie zły, w
depresji, zdezorientowany i obojętny,
przestaje mieć znaczenie ile będziesz miał
w życiu sukcesów albo z kim będziesz żył,
bo nie będziesz potrafił
się tym cieszyć.
Podejrzewam, że każdy z was
mógłby przygotować listę rzeczy,
które chcielibyście osiągnąć.
Rzeczy, które w waszym życiu
naprawdę powinny się zmienić.
Jakie jest znaczenie tego
wszystkiego, co jest na tej liście?
Wszystko, co na niej jest, zdaje się
obiecywać, że jeśli ci się to uda,
będziesz miał powód, aby być
szczęśliwym w teraźniejszości.
Wszyscy usiłujemy odnaleźć ścieżkę
prowadzącą spowrotem ku teraźniejszości
i dostatecznie dobre powody,
by być tu szczęśliwym.
Zaś praktyka medytacji, którą
wam przed chwilą pokazałem,
często zwaną medytacją
mindfulness (uważności),
to tylko sztuczka, dzięki
której można tego dokonać.
To sztuczka, dzięki której możecie odłożyć
na bok waszą listę rzeczy do zrobienia
- choćby tylko na kilka chwil -
i zlokalizować poczucie
spełnienia w teraźniejszości.
I znowu, nie twierdzę,
że wszystko, co jest na waszej liście jest
absurdalne albo niewarte osiągnięcia.
Jednak jak bardzo musisz być
niezadowolony z teraźniejszości,
aby przygotować
satysfakcjonującą przyszłość?
Jak bardzo musisz być
neurotyczny i nieszczęśliwy?
Ile musisz odczuwać stresu?
Jak bardzo musisz być
nieprzyjemny dla ludzi wokół?
Jeśli będziesz ciągle rozmyślać nad
tym, co przed chwilą zrobiłeś,
albo co powinieneś zrobić, albo co byś
zrobił, gdybyś tylko miał taką okazję,
przegapisz swoje życie.
Nie uda się z nim połączyć.
Nie uda się się połączyć
z innymi ludźmi.
Kiedy inni ludzie będą mówić,
będziesz czekał aż się zamkną,
abyś mógł wreszcie powiedzieć
to, co masz do powiedzenia.
Nawet, kiedy nie masz
okazji, aby mówić,
w takich chwilach,
jak na przykład ta,
kiedy musisz tylko słuchać,
jako automatyzm, ta
konwersacja trwa nadal.
Masz w głowie głos,
który ciągle coś mówi.
Nie zauwazyłeś?
Rozmowa, którą odbywamy sami z sobą
przez każdą minutę dnia, ma swój koszt.
Nie twierdzę, że dyskursywna myśl
nie jest potrzebna albo użyteczna,
stanowi jednak mechanizm, przez który
wyrządzamy sobie większość naszego cierpienia,
smutku, zwątpienia w samego
siebie, niepokoju i lęku,
i owszem, także lęku
przed śmiercią.
Myślenie jest użyteczne.
Jednak bycie nieustannie zagubionym
w myślach takie nie jest.
Bycie ledwie zakładnikiem kolejnej myśli, która
wpada z hałasem do świadmości, nie jest użyteczne.
Jeśli istnieje więc antidotum na lęk
przed śmiercią i doświadczeniem straty,
które jest kompatybilne
z rozumem,
sądzę, że można je
odnaleźć właśnie tu.
Cel życia jest w miarę
oczywisty - jesteśmy ciągle...
Dlaczego budujemy kulturę
i tworzymy związki?
Wykluczając sprawy
samego przetrwania?
Nieustannie usiłujemy tworzyć i naprawiać
świat, tak, aby nasz umysł chciał w nim być.
Zaś my, jako niemal
jedyni w całej ludzkości,
zdaliśmy sobie sprawę, że religia to
kiepski pomysł, aby to zrealizować.
Musimy więc podjąć nową rozmowę.
Dziękuję bardzo.
