

NGUYỄN MỘNG GIÁC

MÙA BIỂN ĐỘNG

TẬP III

BÈO GIẠT

Chương 75 – Chương 124

Mục Lục

Chương 75 | Chương 76

---|---

Chương 77 | Chương 78

Chương 79 | Chương 80

Chương 81 | Chương 82

Chương 83 | Chương 84

Chương 85 | Chương 86

Chương 87 | Chương 88

Chương 89 | Chương 90

Chương 91 | Chương 92

Chương 93 | Chương 94

Chương 95 | Chương 96

Chương 97 | Chương 98

Chương 99 | Chương 100

Chương 101 | Chương 102

Chương 103 | Chương 104

Chương 105 | Chương 106

Chương 107 | Chương 108

Chương 109 | Chương 110

Chương 111 | Chương 112

Chương 113 | Chương 114

Chương 115 | Chương 116

Chương 117 | Chương 118

Chương 119 | Chương 120

Chương 121 | Chương 122

Chương 123 | Chương 124

Chương 75

Tháng Tám năm đó, Ngữ lại được may mắn trở lại Huế, đúng vào dịp toàn gia đình chàng chuẩn bị dọn hẳn vào Qui nhơn. Chàng không góp phần vào quyết định quan trọng này. Cả bà Văn lẫn Nam cũng vậy. Chính Quế đưa ra ý kiến ấy với những lập luận thưc tiễn. Ông Văn mất đi, những người đàn bà yếu ớt còn lại trong gia đình không còn biết phải xoay xở thế nào để mưu sinh. Nhà cửa tan nát không tiền sửa chữa. Ngữ và Lãng cũng không giúp đỡ gì được, trong khi tiền vốn buôn bán của Quế mỗi ngày mỗi hao hụt. Ở vào tình cảnh nghiệt ngã như vậy, người duy nhất cứu vãn được toàn gia đình là Quế.

Sau một chuyến đi xa kéo dài hai tuần lễ, từ Huế vào Đà nẵng, Chu lai, Qui nhơn, An khê... Quế trở về quyết định phải dọn nhà vào Qui nhơn. Quế nói với bà Văn:

\- Ðà nẵng bây giờ làm ăn buôn bán khó khăn lắm rồi. Huế đổ vào, Sài gòn kéo ra, toàn dân có vốn lớn và có thân thế, mình không còn chỗ nữa. Má đừng tiếc cái bar Aloha. Bây giờ sang rẻ, nhưng còn được chút ít tiền vào Qui nhơn làm công chuyện khác. Để chậm ít lâu, bọn nó phá sợ cho không ai lấy.

Bà Văn ngồi ủ rũ nghe Quế phân bày, lâu lâu cúi xuống lấy vạt áo chặm nước mắt. Thấy mẹ không nói gì, Quế tiếp:

\- Con ở Qui nhơn một ngày, lên An khê một ngày, ra phi trường Phù cát một ngày, thấy trong đó làm ăn được. Vùng Phù cát thì phi trường chưa làm xong, nhưng dân Sài gòn đã kéo ra thuê đất thuê nhà định mở bar, tiệm giặt, tiệm sửa và rửa xe. An khê thì đông đúc hơn, nhưng ồn ào quá. Con thấy Qui nhơn là được nhất.

Bà Văn lo ngại hỏi:

\- Nhưng mình có quen ai trong đó đâu?

Quế bực bội, giọng hơi gắt gỏng, hỏi lại:

\- Lúc vào Đà nẵng, mình cũng có quen ai đâu?

Thấy gương mặt mẹ đầy vẻ hớt hải, gần như khiếp phục trước con, Quế giật mình, dịu giọng lại:

\- Má ạ, má đừng lo. Đi đâu rồi cũng gặp được người tử tế giúp đỡ. Ở trong đó người Huế mình nhiều lắm. Con mới đi một vòng chợ để xem giá cả, đã quen hai ba người đồng hương. Má cứ tin ở con!

Vâng, bà Văn phải tin ở Quế. Bà còn biết tin ai, dựa cậy vào ai, ngoài cô con gái tháo vát này,

Quế vào Qui nhơn một chuyến nữa vào tháng Năm. Thế là mọi sự xong xuôi. Kế hoạch của Quế nghe rất hợp lý: Với số tiền sang bar Aloha trong Ðà nẵng và tiền bán khu đất ở Huế, Quế sẽ vào thuê một căn phố ở Qui nhơn, mở một tiệm bún bò cho bà Văn và Nam lo, còn mình thì đi buôn đồ Mỹ. Quán ăn không cần phải mở ở khu phố thương mại, chỉ cần tìm một chỗ nào đó gần các công sở, trường học, trại lính, bệnh viện, nhằm thu hút thực khách là quân nhân, công chức, học sinh. Như vậy tiền thuê nhà mở quán sẽ không cao lắm. Vốn liếng cũng không bao nhiêu. Quế sẽ còn đủ tiền vốn để đi buôn thêm.

Những gì diễn ra sau đó đều thuận lợi theo kế hoạch của Quế. Cái bar được sang cho một "tay mơ" nên vừa mau chóng vừa không bị lỗ nhiều lắm. Khu đất có căn nhà đổ nát của gia đình ông Văn được ông thầu khoán Toàn bằng lòng mua với giá "ủng hộ" (chữ dùng của ông Toàn). Hôm Mân lái xe đưa cha tới gặp bà Văn, ông Toàn bảo:

\- Chị ạ, anh nhà dạy học ở đây đã lâu, các cháu nhà tôi tuy không có cháu nào được may mắn thụ giáo, nhưng cái đức hạnh và học thức của anh thì người dân Huế nào cũng được một phần ảnh hưởng. Nay anh chẳng may mệnh một, tôi tự thấy phải có trách nhiệm báo đáp cái ơn anh đã ban phát cho dân Huế trong suốt đời dạy học tận tụy. Từng hợp tác làm ăn, chị và cháu Quế chắc đã biết tính tôi: việc không phải, một xu tôi cũng tiếc. Việc phải, một triệu tôi không tiếc. Tôi nghe cháu Quế có ý định đưa gia đình vào Qui nhơn, vội nghĩ: Phải làm cách nào giúp cho cháu một tay. Thôi, nhà cửa đất cát ở đây, chị cứ để cho chúng tôi trông coi hộ. Lúc nào chị và các cháu muốn về Huế trở lại, chúng tôi lại xin sẵn sàng.

Bà Văn cảm động quá, chỉ biết khóc. Những lúc gặp hoạn nạn, bà mới thấy lòng người bao la, nhân ái và thánh thiện. Bà cảm ơn hai cha con ông Toàn, rồi câu chuyện cứ quanh quẩn vì bà không biết "trông coi hộ" là làm cái gì, bà phải trả tiền cho ông Toàn hay ông Toàn trả tiền cho bà. May mắn là Quế về kịp thời. "Bác cháu" đưa nhau ra sân trước bàn tính không đầy mười lăm phút, là xong. Chờ cho khách đi rồi, Quế mới hớn hở bảo mẹ:

\- Lão già tưởng lấy giọng ân nghĩa ra lay được con, nhưng còn lâu, lão...

Bà Văn ngắt lời con gái:

\- Con đừng nói hỗn với người có lòng, mang tội.

Quế khựng lại, ngỡ ngàng nhìn bà Văn một lúc, rồi phá lên cười.

\- Má bảo sao? Lão Toàn mà là người có lòng à? Bao nhiêu tiền hùn hạp của bác Thanh Tuyến, cha con lão có chịu trả lại đồng nào đâu? Chắc lão lại giở giọng ân nghĩa ra với má chứ gì!

Bà Văn nói:

\- Không. Ông ta chỉ nói là cảm cái đức của ba mày, nên xin trông coi hộ...

\- Trông coi hộ! Lão cũng nói với con như vậy. Con cười, gạt phắt mấy lời giả dối đó. Lão còn bảo thiên hạ đua nhau bỏ Huế mà đi, Huế là đất chết, nhà đất cho không ai thèm lấy.

Bà Văn nóng ruột hỏi:

\- Thế ông ta có chịu... có chịu mua không?

Giọng Quế có vẻ đắc chí:

\- Cơ hội nghìn năm một thuở để mua rẻ bán đắt, sao không chịu!

\- Rẻ là bao nhiêu?

\- Lão lấy cớ khu này chỉ cất nhà ở chứ không buôn bán được, nên thuận mua đứt với giá hai mươi lạng vàng. Nhưng...

\- Nhưng sao?

\- Nhưng lão đòi phải có anh Ngữ và Lãng về ký vào giấy đoạn mãi mới giao tiền.

Bà Văn chợt nhớ đến hai con trai, rồi nhớ đến người đàn ông khác đã khuất bóng trong đau thương tức tưởi.

Bà lại sụt sùi. Quế bực mình bảo mẹ:

\- Má lại khóc! Con viết thư cho thằng Lãng và anh Ngữ ngay. Má yên tâm. Mọi sự con lo liệu. Để con lên cho chị Nam biết.

Bà Văn thẫn thờ nói:

\- Tùy con.

Ngữ về lúc việc chuẩn bị đã đến giai đoạn chót. Theo dự tính chỉ còn ba ngày nữa toàn gia đình sẽ rời bỏ nơi mà từng ngọn cỏ khô, từng viên gạch vỡ trên lề đường, từng mảnh báo cũ ố vàng dưới gầm giường đều là kỷ niệm. Bỏ Huế mà đi, chỉ nghĩ tới đó đã thấy lòng quặn thắt. Nhưng không còn cách nào khác. Cho nên từ bà Văn tới Quế, Nam, đều như người mất hồn. Chỉ có con bé Thúy là hí hửng, chạy lăng quăng khắp nhà, cười nói bi bô, hỏi ngoại và mẹ đủ thứ chuyện.

Ngữ về tới nhà vẫn chỉ gặp một mình Nam ở nhà. Sau Tết, phần nhà không bị sập tuy vẫn còn ở tạm được, nhưng tường bị nứt chưa biết sẽ đổ vào lúc nào, nên cả nhà tạm trú dưới những mái tôn gác tạm một đầu lên bức tường phía tây, một đầu lên cành ổi gần chỗ nấu bếp. Diện tích cư trú vốn đã chật chội, bây giờ lại thêm bao nhiêu thứ đồ đạc dồn cả lại chờ đóng thùng, nên lại càng chật chội hơn.

Một điều Ngữ khá ngạc nhiên, là chàng thấy Nam có vẻ vững chãi, bình thường hơn là chàng tưởng. Sau Tết, từ Pleiku, tuần nào Ngữ cũng viết thư về Huế cho Nam. Chàng lo sợ em gái không thể chịu đựng được bấy nhiều tai họa và tuyệt vọng. Nam không trả lời thư anh đều đặn, nhưng trong các lá thư ngắn phúc đáp, Nam bảo Ngữ đừng quá lo cho mình. "Em chịu đựng được! Em quen rồi!" Nam già hơn năm ngoái, ốm hơn năm ngoái. Mái tóc thưa hơn, để rối không chải, nên mới nhìn tưởng Nam như một góa phụ thôn quê đã gần bốn mươi. Những đổi thay ấy Ngữ đã chờ đợi trước, không làm cho chàng ngạc nhiên. Chỉ có gương mặt bình tĩnh, lối nói từ tốn không vồ vập, mừng rỡ hay biểu lộ sự đau khổ ra ngoài là điều bất ngờ. Ngữ ngỡ ngàng thấy em không cho việc mình xin được về Huế vào dịp trọng đại này là một niềm vui, là một may mắn. Nam chỉ ngước lên, ánh mắt chợt rạng rỡ, rồi mặt nghiêm lại, nói gọn:

\- Anh đã về!

Thế thôi. Ngữ lúng túng, đặt cái xắc vải lên một thùng giấy đã cột lại, nhìn quanh hỏi:

\- Má đâu rồi?

\- Má với con Quế đi hỏi xe.

Ngữ lo âu hỏi:

\- Nhà cửa trong đó đã xong xuôi chưa?

\- Rồi. Con Quế đã đặt tiền cọc. Họ cũng đã quét vôi lại. Nghe Quế nó bảo nhà hơi chật, nhưng được lợi thế là nằm ở góc đường, có thể mở quán được.

\- Thuê bao nhiêu một tháng?

\- Em không biết.

Ngữ chợt nhớ, hỏi Nam:

\- Cháu đâu rồi?

\- Nó đòi đi theo ngoại. Má định chờ anh về thì cùng nhau đi thăm mộ ba.

Nhắc đến ông Văn, hai anh em cùng bồi hồi xúc động, yên lặng khá lâu. Cuối cùng, Nam nói:

\- Má đi mua thêm một ít hoa quả và vàng hương để thăm ba. Anh về, chắc chiều nay đi thăm mộ.

\- Tháng trước, má viết cho anh bảo chờ có tiền thì xây mộ xi măng và dựng bia cho ba...

Nam không chờ Ngữ hỏi, đáp:

\- Xong tuần trước. Có anh Huân học trò cũ của ba ở Quốc Học mang biếu má tấm ảnh cũ học trò chụp ba trong một bữa tiệc liên hoan lớp cuối năm, ảnh đẹp lắm. Má với em đưa luôn cho thợ bia. Chiều nay anh lên xem, chắc thích!

Hai anh em nói quanh co những điều bình thường một lúc, rồi Ngữ lấy quần áo ra sông tắm.

Những đổ nát của chiến tranh vẫn còn y nguyên. Hầm hố công sự chiến đấu đào trong các khu vườn hoặc dọc theo bờ sông vẫn chưa được lấp lại. Cây cối gãy gục vì bom đạn vẫn nằm ngổn ngang trên các lối đi. Dường như mãi sáu tháng sau cơn bão táp, người dân Huế chưa tỉnh khỏi cơn bàng hoàng hãi hùng. Nắng đổ lửa trên các mái tôn che tạm, thời tiết oi bức nên lũ trẻ bỏ nhà ra sông ngụp lặn, bơi lội bì bõm để tránh nắng.

Ngữ cởi bộ đồ nhà binh đẫm mồ hôi, xếp gọn gần một gốc ổi trong vườn, rồi mặc quần đùi đi về phía sông. Trẻ con hàng xóm nhìn chàng, tò mò. Ngữ ngạc nhiên là chúng đã quên chàng quá mau. Nước sông ấm, nhưng lúc lội xa bờ một chút, chàng cảm thấy mát mẻ hơn. Những chiếc lá héo nổi bập bềnh, những nhánh rong bị nước cuốn không biết trôi giạt từ đâu, và cả những luồng nước lặng lẽ hiền hòa cùng nhau âu yếm mơn trớn tấm thân chàng. Ngữ cảm thấy an lạc, tâm hồn nhẹ nhõm. Chàng bơi ngửa chầm chậm, mắt nhắm lại không cần định phương hướng, cứ để mặc cho đôi chân hợp cùng sóng nước đưa đến đâu thì đưa. Nắng phủ lên khuôn mặt chàng, và qua đôi mi khép, Ngữ thấy một màu hồng êm ả.

Ngữ thầm nói một mình: Ta sắp xa đây rồi! Ta không còn một chỗ thân yêu để về! Từ đây về sau, nếu có về, ta chỉ còn là khách của Huế! Ta không hề muốn như vậy, nhưng mọi sự đẩy đưa ở ngoài tầm tay của ta, Huế ơi! Ta không cất tiếng khóc chào đời ở đây, nhưng từ tuổi hiểu biết, từ thời ký ức cho phép ta ngược đường nhớ lại, cái nhớ đầu tiên của ta là nhớ chuyện Huế.

Ánh sáng qua làn mi khép của Ngữ chợt sậm lại. Ngữ mở mắt, và thấy mình đã bơi qua tận bờ sông bên kia, sắp tiến về phía một bụi cây mọc sà trên bờ nước. Một nhánh cây khá lớn mầu xám bạc đâm ngang, la đà cách mặt nước không đầy hai tấc, bên trên những chiếc lá to bằng bàn tay của một cành khác làm thành một vòm che. Ngữ thấy thích thú vì vô tình tìm được một chỗ tịch mịch, bơi đến gác đầu lên cành cây, nhắm mắt lại tận hưởng sự trìu mến của đất trời, cây cỏ.

Chàng bắt đầu ôn lại những kỷ niệm Huế.

Ngữ cảm thấy mình trẻ lại, quên mất cả tuổi hai mươi tám của mình, như dòng sông êm đềm này có phép gột rửa cho chàng những năm tháng nhọc nhằn bất như ý, đưa chàng trở ngược về nguồn. Tiếng lũ trẻ con nô đùa bên kia sông vẫn còn văng vẳng đến đây. Chàng như đứa trẻ tham lam bị chóa mắt trước đống đồ chơi sặc sỡ hấp dẫn, vừa nhớ đến kỷ niệm thân yêu này, chưa kịp ôn lại cho sâu, đã vội chuyển qua kỷ niệm khác. Chỉ có một kỷ niệm ấu thời làm Ngữ xúc động hơn hết, và vì xúc động, chàng mất cả sự hồn nhiên vô tình tìm được, đến nỗi không thấy hứng thú nữa, quày quả bơi về.

Ngữ nhớ hồi đó gia đình vừa dọn về căn nhà ven sông này, và hình như cậu bé trai đầu lòng chỉ mới có một đứa em gái mới sinh mà thôi. Chi tiết ấy chắc Ngữ nhớ đúng, vì chính lòng ghen tị với đứa em mới sinh đã là vết thương hằn sâu trong ký ức cậu bé, mãi đến bây giờ vẫn không hề phai đi. Cậu bé cảm thấy mình bị bỏ rơi, bị một con nhỏ xa lạ (tuy bé bỏng nhưng ồn ào ngang chướng một cách đáng ghét) không hiểu từ đâu tới, ngang nhiên giành hết tình thương của ba má cậu, không nhín cho cậu lấy một chút hạnh phúc nhỏ nhoi. Cậu đã lén véo vào bắp chân non của nó khi không có mặt ba má trong phòng. Nó khóc thét lên, tiếng khóc chát chúa khó nghe. Ba má cậu lại được dịp dỗ dành nuông chiều nó. Ngữ nhớ chính vào thời kỳ bị "thất sủng" này mà cậu bé nhút nhát mới bắt đầu mon men bước qua khỏi ngưỡng cửa, làm quen với lũ trẻ hàng xóm. Cậu bé học ngay được nhiều bài học hay. Cậu học được cách uốn đầu lưỡi và chu môi thế nào để nhổ nước miếng đánh phẹt một cái, y như bấm cò bắn ra một viên đạn. Cậu học được cách kết lá mít làm mũ, kết thân chuối làm bè. Cậu học được cách múa gươm như D' Artagnan hay Robin des Bois. Quan trọng nhất, lũ bạn dạy cho cậu cách bơi.

Chúng biểu diễn cho cậu thấy đủ mọi tài năng, nhất là tài bơi lội như rái cá trên sông. Nhiều đứa không làm gì cả, chỉ nằm im cũng nổi được trên mặt nước. Cậu muốn chúng dạy cho cậu bí quyết thần kỳ. Có ngay. Chúng bắt cậu long trọng thề là không được tiết lộ cho ai biết bí quyết. Thề thì thề, sợ gì! Chúng còn cảnh cáo là phải gắng chịu đau đớn, nếu chết nhát như lũ con gái bỏ cuộc nửa chừng, thì Hà Bá sẽ phạt, không bao giờ biết bơi được nữa. Nghe nói tới đau đớn, cậu hơi chùn, nhưng cậu ghét bị xem là thứ con gái chết nhát. Cậu giơ tay long trọng thề sẵn sàng chịu đựng mọi đau đớn, và không tiết lộ bí quyết cho bất cứ ai. Bài học khai tâm xảy ra vào một buổi trưa oi ả, ở một bờ sông vắng. Hai "đại sư huynh" một vị bảy tuổi tóc khét nắng, một vị sáu tuổi da đen như mun bắt cậu bé thề bồi một lần chót, rồi chìa ra cho cậu một con chuồn chuồn voi, bảo cậu phải tự mình dí miệng chuồn chuồn vào rún cho nó cắn. "Được cắn càng đau, được cắn càng lâu, càng mau biết bơi". Cậu bé cầm con chuồn chuồn trên tay, do dự chưa làm gì vì lòng hồ nghi. Hai "đại sư huynh" thúc giục nhiều lần, cậu mới lấy hết can đảm dí đầu chuồn chuồn vào rún. Cậu cắn răng chịu đau đớn, thứ cảm giác đau đớn xót buốt từ chỗ nhạy cảm truyền nhanh khắp thân thể, đau đến nhức óc, đau đến chảy cả nước mắt. Nhưng cậu không thể bỏ cuộc được nữa. Cậu dí mạnh đầu chuồn chuồn vào rún, cho tới lúc không còn thấy đau đớn gì nữa. Con chuồn chuồn bị đè quá mạnh đã chết bẹp trên rún cậu. Máu tuôn ra đỏ cả một khoảng da bụng. Cậu hớn hở nói:

\- Rồi! Bây giờ bơi được chưa?

Hai đại sư huynh cười đắc chí, cùng bảo:

\- Ðược. Nhảy xuống bơi đi. Nhớ đừng bơi ngang. Cứ bơi dọc theo bờ.

Cậu run rẩy khắp người vì đau đớn và hân hoan. Trút bỏ nhanh cái quần cụt, cậu phóng xuống nước.

May là hai đứa trẻ hàng xóm rắn mắt kia vẫn còn có chút "lương tâm". Chúng đã chịu khó chờ cho cậu uống đầy bụng nước sông, khi đã học đủ bài học hay đầu đời, chúng nhảy xuống vớt cậu lên. Cậu xấu hổ, ôm quần chạy một mạch về nhà. Cậu trốn vào một góc vườn rậm, khóc mùi mẫn.
Chương 76

Gần như Huế đã quay lưng với Ngữ để tránh cái cảnh bịn rịn giã từ. Ngữ ngậm ngùi thấy mình như một khách lạ của Huế. Những ngày cuối cùng chàng dành cho Huế, trong thâm tâm, Ngữ cũng muốn càng gặp nhiều quyến luyến tiếc nuối càng tốt. Nhưng không. Chàng không gặp ai quen thân đủ để bịn rịn chia tay hoặc hứa hẹn tái ngộ. Dường như nhà nào cũng rắp ranh bỏ Huế, bỏ Huế để đi đâu, không ai biết, nhưng phải bỏ Huế thôi! Trong khi chờ đợi, họ phải đối phó với biết bao nhiêu việc phải làm: một ngôi mộ vùi nông bên đường phải cải táng để thân nhân xấu số có một chỗ yên nghỉ tịch mịch, một người mất tích phải tìm cho biết đích xác sống chết thế nào, một mái nhà dột phải vá lại trước mùa mưa. Ai nấy đều có những lo toan riêng, nên người ta trở nên ích kỷ, hờ hững với nhau.

Ngữ chứng nghiệm thế thái khác thường đó khi lỡ hỏi mượn chiếc Goebbel của người hàng xóm để chở mẹ đi thăm mộ. Hai gia đình ở bên nhau hàng mười mấy năm, cùng nhau chia sẻ bao nhiêu mưa nắng thất thường của cả thời tiết lẫn thời thế. Mặc dù vậy, người hàng xóm vẫn không ngần ngại từ chối, từ chối phắt, gọn lỏn, không cần dài dòng giải thích. Quế bực, đòi thuê một lúc mấy chiếc cyclo để trêu tức lão già bần tiện. Bà Văn gạt đi, bảo đường xa, leo dốc, qua cầu nổi, phu cyclo sẽ đòi giá cao tới mức không thể chịu nổi. Cuối cùng, hai mẹ con Nam đành ở nhà. Quế đèo bà Văn bằng xe gắn máy, mang theo giỏ đồ cúng. Ngữ đi chiếc xe đạp của Nam.

Bãi tha ma nằm ở chân một ngọn đồi trọc, chung quanh không có lấy một khóm cây đủ cao để có một chỗ râm tránh nắng. Quế và bà Văn đến trước, ngồi chờ Ngữ ở cái quán bánh bèo heo hút ế khách nằm ngay đầu con đường mòn dẫn lên nghĩa địa. Ngồi ở quán chờ lâu mà không ăn uống gì của quán cũng kỳ, bà Văn bảo Quế gọi hai dĩa bánh bèo. Bột bánh đã ngả mùi chua, bột tôm rải lên bánh được mạo hóa bằng bánh mì vụn trộn tí phẩm đỏ. Quế gắp vài miếng rồi bỏ cả dĩa để biểu lộ sự bất mãn. Bà Văn liếc nhìn về phía bà cụ chủ quán, ái ngại, rồi cúi xuống ráng ăn nốt cho hết dĩa bánh. Cả chủ lẫn khách đều cảm thấy không thoải mái, nên khi Ngữ đến, bà Văn bảo Quế trả nhanh tiền để lên nghĩa địa.

Bà Văn và Quế ngơ ngẩn không biết đích xác mộ ông Văn nằm ở chỗ nào, vì chỉ mới cách có một tháng, đã có không biết bao nhiêu ngôi mộ mới trên bãi tha ma. Quế hỏi mẹ:

\- Mộ ba nằm cạnh con đường mòn và ngôi mộ xây granito màu xám. Có phải chỗ kia không má?

Bà Văn nheo mắt nhìn quanh một lúc, hỏi lại:

\- Con đường mòn đâu rồi?

Họ không tìm thấy con đường mòn nào. Cả khu nghĩa trang vốn ở một vùng đất hẻo lánh khô cằn ai cũng chê, trước đây chỉ có chừng vài chục nấm mộ. Sau Tết Mậu Thân, hồi đám tang ông Văn, con số lên được gần trăm. Nay thì mồ mả chi chít, phu huyệt, thợ bia thường trực làm việc ở đó tới mười mấy người. Quế nhận ra được người thợ bia đã nhận làm bia mộ cho ông Văn, mừng rỡ gọi:

\- Chú Sửu, mộ ba con nằm ở đâu?

Người thợ bia nhận ra khách quen, bỏ đám bạn đồng nghiệp, đi tới chỗ ba mẹ con bà Văn. Quế đùa:

\- Chú Sửu độ này làm ăn khá dữ!

Người thợ bia gỡ cái nón lá xuống, phe phẩy quạt. Mồ hôi rịn chảy trên khuôn mặt da rám nắng và teo ngắt. Ông lão thôi nhai trầu, nói theo thói quen:

\- Nhờ ơn Trời Phật, cũng có việc làm để có bát cơm mà ăn.

Quế bẻ lại:

\- Trời Phật nào! Nhờ mấy ông Việt cộng đó chứ!

Người thợ bia ngớ ra. Khi hiểu, ông lúng túng. Bà Văn liếc con gái, nhíu mày khó chịu vì cho rằng Quế đùa không đúng lúc. Bà xoay câu chuyện:

\- Mới cách đây một tháng mà thêm nhiều mộ quá. Chúng tôi tìm không ra mộ ông nhà tôi!

Chú Sửu mau mắn đáp:

\- Chỗ kia mà! Đi theo tôi, tôi chỉ cho.

Bà Văn và Quế không tìm ra mộ ông Văn cũng phải, vì lúc xây xi măng và dựng bia, ngôi mộ nổi hẳn lên giữa đám những nấm đất lụp xụp chung quanh. Ông Văn trong tấm bia granito thắt cà vạt, đầu chải rẽ giữa ngay ngắn, đang tươi cười nhìn thẳng ra một chân trời không vướng mắc, chân trời tuy đìu hiu chói chang nhưng có lẽ cũng không khiến ông buồn vì còn được cái bao la, mênh mông. Bây giờ, những ngôi mộ chung quanh đều được thân nhân người quá cố xây cao lên. Gần như có một cuộc thi đua âm thầm giữa các tang gia để biểu lộ lòng thương tiếc trìu mến với người đã khuất. Ngôi mộ ông Văn vô tình trở thành cái chuẩn khởi đầu. Người ta đến xem cách xây mộ, cách dựng bia, cách khắc chữ, hỏi thăm nơi chốn lập mộ chí, và cứ thế, xảy ra cuộc tranh đua giữa những người chưa hề gặp mặt nhau. Kẻ ở giữa hưởng lợi là những phu huyệt và thợ bia như chú Sửu. Kết quả: mộ ông Văn trở thành một căn phố cũ mái ngói âm dương rêu bám lọt thỏm giữa những phố lầu. Chú Sửu lăng xăng kể công:

\- Ai tới đây cũng tấm tắc khen tấm bia tôi làm cho ông cụ.

Rồi người phu huyệt bẽn lẽn thêm:

\- Nói cho ngay, công phu của tôi cũng đã được ông cụ đền đáp. Nhờ ông cụ "giới thiệu", tôi được nhiều người đặt làm bia. Tấm bia kia kìa, tôi mới dựng sáng nay đấy. Cũng lấy kiểu tấm bia ông cụ, nhưng cao giá hơn, vì có phần trang điểm hoa văn.

Quế không muốn dài lời với người thợ bia, nói cộc lốc:

\- Cảm ơn chú Sửu. Thôi chú đi làm việc đi, má con tôi nhờ nhõi chú nhiều rồi!

Bà Văn vội nói:

\- Gia đình chúng tôi sắp dọn đi xa. Trăm sự...

Chú Sửu ngạc nhiên hỏi:

\- Đi đâu?

Bà Văn bối rối, giọng phân trần:

\- Chú tính, cửa nhà tan nát hết, ông nhà tôi nằm xuống rồi,...

Chú Sửu nghe những lời đã quen tai, không muốn nghe tiếp. Chú trở lại thực tế:

\- Nhưng đã có nhờ ai coi sóc giùm mồ mả chưa? Lũ chăn bò ở đây chúng nó ẩu tả lắm, cứ để mặc cho trâu bò dẫm bừa lên mồ mả. Không nhờ ai trông coi, không được đâu!

Bà Văn mừng rỡ nói:

\- Ấy, chúng tôi cũng định nhờ chú.

Quế nói:

\- Má tôi sẽ gửi chú chút ít tiền ăn trầu hút thuốc.

Người thợ bia hơi ngượng, nói lảng:

\- Thôi, chuyện đó tính sau. Nhưng bà và các cháu định dọn đi đâu? Ai cũng bỏ Huế mà đi, thảm quá!

Quế không muốn dây dưa thêm nữa, nói:

\- Trước khi đi, thế nào cháu cũng gặp chú. Vẫn căn nhà hôm trước cháu tới đặt làm bia chứ gì?

\- Ừ, vẫn ở đó. Cháu thấy đấy, vất vả cả đời mà chỉ dựng nổi căn nhà tranh lè tè thế thôi. Cũng may nhờ bà con thương giúp đỡ, nhờ coi sóc mồ mả, mới có bát cháo cho gia đình.

Chú Sửu ăn nói kiểu cách, làm cho cả Quế lẫn bà Văn đều cảm thấy không thoải mái. Quế nói:

\- Thôi, ân với nghĩa gì, chú ơi! Giúp qua giúp lại với nhau mà. Má với cháu có chút việc phải làm. Hẹn mai chú nhé.

Người thợ bia bị hụt hẫng, ngần ngừ định nói thêm gì nữa, nhưng lại thôi, im lặng bước đi.

Hai mẹ con thấy Ngữ đang ngồi thẫn thờ trước tấm hình lồng kính của ông Văn trong mộ chí. Quế khoe:

\- Em lựa tấm ảnh này đấy. Tấm ảnh giống ba nhất!

Bà Văn nói:

\- Ảnh trẻ quá! Má thích cái ảnh nào già một chút.

Quế cãi lại:

\- Cái này tốt hơn chứ! Ba không già, ba trẻ trung hoài. Anh Ngữ biết không, nhiều hôm ba giỡn với con Thúy y như hai đứa nhỏ giỡn chơi với nhau. Thấy có em, ba làm bộ nghiêm trở lại.

Ngữ thấy Quế hiểu chữ "trẻ trung" một cách đơn giản, nhưng biết Quế không phải là người có thể nói về những điều trừu tượng sâu xa. Chàng đồng ý với em gái là cha mình vẫn giữ được sự trẻ trung cho đến lúc chết, vì lúc nào, ông Văn cũng vẫn khao khát được sống một cách tuyệt đối chân thực, cũng vẫn ao ước được thấy một cuộc đời toàn thiện, toàn hảo. Ngọn lửa hy vọng lạc quan trong ông có lúc cháy bùng lên, có lúc leo lét hiu hắt, nhưng vẫn âm ỉ cháy. Ông không chịu thua cuộc. Thất bại trong cách thích ứng với đời sống phức tạp, ông thu mình lại, tìm kiếm lối thoát ở sách vở. Ngữ không nhớ cha mình đã làm những việc gì trước khi tìm được nghề dạy học để mưu sinh. Chàng cho đó là nghề thích hợp nhất đối với bản tính của cha. Ngữ thấy cha cũng giống mình ở chỗ thích nghi rất dở với những phức tạp đảo điên trên đời, ở chỗ lúng túng đối phó với cái tráo trở, cái dối trá, nên chỉ còn cảm thấy tự tin và thoải mái trước đám học trò còn chất phác và đồng nhất ở tâm hồn. Chàng nhìn khuôn mặt cha trong mộ chí, bồi hồi nhớ lại những buổi học văn chương với cha ngày xưa. Trong ảnh, ông Văn nhìn thẳng tới trước, miệng hơi mỉm cười, nhưng "nụ cười" lạc quan trọn vẹn nhất lại tỏa ra từ ánh mắt. Niềm tự tin ở đó. Lòng trìu mến với đám học trò đang quây quần quấn quít bên ông ở đó. Hoa mỹ của văn chương ở đó. Thâm trầm của triết lý cổ kim ở đó. Bà Văn nói đúng khi trách Quế đã chọn một tấm ảnh quá trẻ. Ông Văn trong ảnh gần như không liên hệ gì tới cái chết thảm khốc của ông, gần như không hề biết rằng trong đám học trò đang trìu mến ông, về sau, có những đứa căm thù cái cà vạt ông đang đeo nơi cổ, có những đứa đố kỵ cái kính trắng ông đang mang trên mắt, có những đứa hằn học với những lời hoa mỹ ông say sưa rao giảng, vì cho đó là hỏa mù làm cho chúng không thấy được kẻ thù. Nhẹ hơn, có những đứa trách ông ướm hương lên một cuộc đời tàn tệ, góp phần làm cho chúng hụt hẫng, lạc lõng về sau.

Đột nhiên bà Văn nói:

\- Mai sau... các con làm sao cho má được nằm cạnh ba.

Quế trách mẹ:

\- Má nói gì kỳ vậy! Má ở với chúng con mãi mãi!

Bà Văn bắt đầu sụt sịt khóc. Ngữ và Quế không biết phải làm gì, lặng yên ngậm ngùi nhìn những giọt nước mắt lăn từ từ trên má bà Văn. Rồi cả hai cũng khóc theo. Bà Văn nói với chồng:

\- Mình ở lại nghe mình!

Bà dừng lại, cố nén cho khỏi khóc lớn, rồi nhắc lại:

\- Mình ở lại nghe mình!

Quế bật khóc lớn, đến ôm lấy vai mẹ. Bà Văn thì thào như đang nói bên tai chồng:

\- Xa mình, tôi xót xa đến đứt ruột. Nhưng biết làm sao hở mình! Nếu được nằm đây với mình, được đi theo mình, thì còn gì sướng bằng! Vô trong đó không biết mấy mẹ con sẽ ra sao, nhưng mình yên tâm. Có khổ sở gì, cũng không khổ bằng phải đành đoạn bỏ mình nằm một mình ở đây. Nếu nhà cửa còn, thì tôi cũng rán ở lại đây để thăm nom hương khói. Nhưng số phần mình như vậy, nhà cửa như vậy, vô trong đó may ra còn tìm phương mà sống. Mình hiểu cho tình cảnh mấy mẹ con. Mình "ừ" một tiếng cho tôi yên tâm. Mình có nghe tôi nói không?

Rồi bà Văn tiếp tục kể lể những chuyện vui buồn trong đời sống vợ chồng, từ hồi ông bà mới gặp nhau, từ hồi sinh Ngữ. Nghe mẹ nói mê man, kể lể chuyện vãn với ông Văn như đang nói với người còn sống, Quế lay vai mẹ, nhắc nhở:

\- Thôi, má! Ba hiểu má mà! Ðể con bày đồ cúng ra nghe má?

Bà Văn ngơ ngác nhìn Quế, rồi nhìn Ngữ. Dần dần, bà trở về với thực tại. Bà bảo con gái:

\- Con bày ra đi. Gói nhang đâu?

Quế lục cái giỏ ni lông thấy thiếu gói nhang. Bấy giờ hai mẹ con mới nhớ là đã để quên ở quán bánh bèo, lúc bà Văn lục soạn kiểm soát lần cuối những thứ mang theo. Ngữ lấy xe đạp đổ dốc trở lại quán, và khi chàng trở về thấy mẹ vẫn còn ngồi thừ trước ảnh ông Văn, còn Quế thì đang mặc cả với chú Sửu về số tiền trầu thuốc "phải chăng" để người thợ bia chăm sóc ngôi mộ.

Buổi sáng, khi chuẩn bị nấu đồ cúng để thăm mộ, Quế tần ngần suy nghĩ, rồi hỏi mẹ là ông Văn thời sinh tiền thường thích ăn món gì. Câu hỏi làm cho bà Văn khó trả lời. Sau bao nhiêu năm chung sống, vui buồn có nhau, bà vẫn không biết chồng mình thích ăn món gì nhất. Bà chỉ có một ý niệm chung chung là ông không thích ăn cay, một điều rất lạ đối với những người ở Huế. Nghĩ ngợi sâu thêm, bà nhớ hình như ông Văn không thích đồ chiên xào có quá nhiều gia vị. Tuy thích các món mặn và khô, như cá bống kho, tôm rim. Nói chung, những ý thích ấy rất tổng quát, giống như một người thích mèo hơn chó, nhưng không đặc biệt thích nuôi loại mèo nào, cũng không chăm chăm ghét loại chó nào. Quế thấy mẹ lúng túng, quay sang hỏi Nam. Nam hờ hững trả lời cho qua:

\- Ba dễ tính, cái gì có trước mặt là ăn! Thắc mắc làm gì.

Quế thấy chị nói đúng. Rồi đột nhiên, Quế ngỡ ngàng nhận ra rằng chính Nam cũng đã sống hờ hững xa cách bao lâu nay như cách Nam nói, lời Nam nói. Quế ít về nhà, nên không biết Nam có thái độ sống ấy từ lúc nào. Từ lúc Tường ra đi? Quế nhớ là chị chỉ bị khủng hoảng tinh thần một thời gian, thời kỳ mang thai và bỏ học. Cháu Thúy ra đời, Nam đổi khác. Quế không quên được những lần từ Đà nẵng về thăm nhà, Nam hớn hở tíu tít khoe với em về những cái mới cái lạ của con:

\- Nó hiểu lời chị nghe Quế. Mới có hai tháng chứ mấy. Hôm qua nó khóc nhè cả đêm. Chị than: "có con làm chi cho khổ vậy hở Trời!" Nó nằm im, lắng nghe, rồi sau đấy không khóc nữa. Lạ chưa? Mới hai tháng nó đã hiểu lời chị!

\- Nó sắp biết lật rồi! Chao ơi! Biết lật như vậy là sớm hay chậm, em biết không? Chậm hả? Sớm chứ chậm gì!

\- Hôm qua cháu nó ấm mình! Chị lo quá, tưởng phải đem đi bác sĩ. Nhưng ba bảo chắc cháu bị răng nó hành. Chị không tin, nhưng cháu mọc răng thật, Quế ạ!

...Cứ thế, mỗi lần Quế về nhà, đều phải kiên nhẫn chịu đựng những "khám phá mới lạ" thuộc loại ấy của chị. Tường trốn đi, rồi cháu Thúy ra đời, Nam chuyển từ những say mê tham dự vào thời cuộc sang những say mê chăm sóc con, và tuy mục tiêu có khác, nhưng Quế thấy Nam vẫn vậy. Vẫn là kẻ muốn tìm một cái gì đó để xả thân, hy sinh. Vẫn thích làm "kẻ tuẫn đạo", như một lần Ngữ đùa cợt một cách nửa mỉa mai nửa trìu mến.

Hình như Nam chỉ mới có thái độ hờ hững hoàn toàn với mọi sự từ ngày ông Văn mất. Hờ hững ngay cả chuyện chăm sóc lo lắng cho con. Trong nhà, Nam sống như một cái bóng, có đó mà không có đó. Nam tránh góp chuyện khi cả gia đình cần bàn thảo việc gì, như việc quyết định bán nhà, bỏ Huế vào Qui nhơn. Ông Văn qua đời, Ngữ ở xa, Nam trở thành chị cả. Nhưng Nam không giúp gì Quế trong việc chuẩn bị, phác họa một cuộc sống mới. Nam lẳng lặng chấp nhận mọi điều, không tỏ ra vui buồn, để trôi xuôi theo bất cứ dòng nước cuốn nào.

Như lúc cả nhà đang bối rối về phương tiện di chuyển, bà Văn, Quế và Ngữ đều nhìn về phía Nam để chờ đợi nàng tự nguyện ở nhà, vì đó là giải pháp hợp lý nhất. Ai cũng ngại bảo Nam ở nhà, vì thăm mộ ông Văn lần cuối chẳng những là bổn phận, mà còn là một cái quyền thiêng liêng. Chưa kể tình thương yêu đặc biệt ông Văn dành cho đứa con gái ngoan, và cái mặc cảm phạm tội xót xa tiếp tục dày vò Nam chưa biết lúc nào mới hết.

Nhưng trái với chờ đợi của mọi người, Nam không nói gì cả. Cuối cùng, bà Văn vịn cớ cháu Thúy bị cảm bảo Nam nên ở nhà giữ con. Nam "dạ" một tiếng nhỏ, thế thôi!

Cúng vái xong, bà Văn bảo hai con:

\- Hai con đi cắm nhang lên các ngôi mộ quanh đây đi! Nhớ nhờ các ông các bà ở lại bầu bạn, chăm sóc ba giùm.

Bà chia đôi bó nhang còn lại cho Ngữ và Quế. Hai anh em đi về hai hướng. Ngữ châm cháy độ hơn mười cây nhang, sờ tay lên túi quần treillis kiểm xem còn cái bật lửa Zippo hay không, rồi đi về hướng mặt trời lặn. Chàng nhìn quanh, liệu trước số ngôi mộ lân cận ngôi mộ cha cần phải cắm nhang, rồi đi tới phía những ngôi mộ xa nhất.

Chàng chọn một ngôi mộ đơn sơ nhất để bắt đầu. Tang gia không đủ điều kiện tài chánh hoặc vì lý do nào khác chưa xây xi măng và lập bia, nên ngôi mộ chỉ là một nấm đất sỏi vun cao in dấu chân bờ. Bên trái, đồ vàng mã hoặc di vật của người chết được hỏa thiêu vẫn còn để lại dấu vết là một khóm tro và một vùng cỏ cháy. Tên người đã khuất được viết bằng sơn trên tấm bảng gỗ hình chữ nhật, nét chữ nguệch ngoạc không thẳng hàng: Lê văn Tất. Sinh năm 1937. Mất ngày... Tết Mậu Thân 1968.

Ngữ nhẩm tính: Ba mươi mốt tuổi. Thân nhân không biết đích xác ngày chết. Cũng có thể, từ những tử thi đã thối rữa được khai quật khỏi các ngôi mộ tập thể, nắm xương gửi lại nơi đây chưa chắc hẳn là của anh Lê Văn Tất. Nhưng cần gì, cái chết đều đồng dạng, và tên họ chỉ là một ký hiệu cho dễ phân biệt giữa một loạt những sản phẩm giống nhau như đúc. Ngữ cắm một nén nhang lên đầu ngôi mộ. Ðất sỏi cứng đã dẽ vì mưa càng thêm khó cắm nhang. Ðầu cây nhang bị gãy. Ngữ ngồi xuống, chúm năm đầu ngón tay cố ấn cây nhang xuống lớp sỏi khô. Đầu nhang đã cháy tàn rơi xuống, tro chưa kịp chạm mặt mộ đã bị gió cuốn bay về phía chân đồi. Ngữ thì thào:

\- Anh đã làm quen với ba tôi chưa, anh Tất? Anh dọn về đây trước hay sau ba tôi? Chắc là sau! Tôi không thể tưởng tượng được mặt mũi, tính tình anh ra sao. Anh hơn tôi hai tuổi, thôi, cứ xem tôi là đứa em kế của anh. Xin anh ở lại năng lui tới chuyện trò cho ba tôi bớt buồn. Mới đầu gặp gỡ, chắc anh hơi ngại. Ba tôi ít vồn vã cởi mở với những người chưa thân, người mới gặp tưởng ông lạnh nhạt, hờ hững. Không phải thế đâu! Tôi lấy làm tiếc là thời mới lớn đã làm cho ba tôi buồn, đến khi hiểu ba tôi hơn, thì lại ít có dịp được tỏ lòng thương mến kính phục ba tôi một cách tự nhiên. Có cái gì đó, khó nói lắm, làm ngăn cách cha con, tuy tôi và ba tôi đều hiểu là chúng tôi giống nhau. Anh có hiểu tình cảnh ấy không? Ba tôi chết tức tưởi, bất ngờ. Chắc anh cũng vậy. Cái chết chắc làm cho ba tôi hơi ngơ ngác, vì ba tôi vốn tính lạc quan, khó tưởng tượng được sự thực lại tàn tệ như vậy. Ba tôi thích cái gì cũng công bằng, ba tôi muốn có khó khăn mâu thuẫn cách mấy cũng nên lấy cái tình mà xử với nhau. Rồi chính ba tôi thấy người ta không như thế. Chắc ba tôi thất vọng lắm. Chắc ba tôi rất buồn. Anh cùng cảnh ngộ, an ủi trò chuyện với ba tôi dễ hơn. Xin cảm ơn anh trước.

Mấy nén nhang còn lại trên tay Ngữ cháy ngún gần hết. Chàng đã ngồi trò chuyện quá lâu với một người chưa hề quen, lại là người đã khuất. Ngữ hơi cảm thấy xấu hổ vì tự soi gương chính hành động của mình, chàng thấy mình hơi lẩm cẩm, hơi "kịch". Cái gì đã thúc giục đưa đẩy chàng đến màn tâm sự ấy? Ngữ không hiểu rõ, chỉ tạm giải thích là thay vì đối diện tâm sự tỉ tê với cha một cách trọn vẹn như bà Văn đã tỉ tê tâm sự với ông Văn, cái khoảng cách cha con thời ông Văn còn sống buộc Ngữ phải nói chuyện với ông qua một vai trung gian.

Ngữ thăm viếng và gửi gắm nhanh chóng những ngôi mộ còn lại. Phần lớn là nạn nhân của vụ Tết Mậu Thân, tuổi tác chênh lệch nhưng đa số là đàn ông. Công việc ba mẹ con xong xuôi thì trời đã chạng vạng tối. Bà Văn chắp tay khấn khứa trước mộ chồng lần cuối, rồi ngửng lên, lau nước mắt bảo hai con sửa soạn ra về. Bà nhìn quanh như muốn thu cho trọn toàn cảnh vật từ đây vây bọc ấp ủ nắm xương tàn của chồng. Dãy núi xanh xa về hướng bắc. Sườn đồi trơ trọi phía tây. Ánh sáng vàng vọt của hoàng hôn. Ðàn bò gầy đang gặm ráng đám cỏ cháy trên khoảng ruộng cằn ở phía nam. Cảnh vật trống trải hiu quạnh, như một ngôi nhà không có cửa và sụp mái. Bà cảm thấy không yên tâm chút nào. Đột nhiên, bà gục xuống, bật khóc. Bà thảng thốt giữa những tiếng nấc:

\- Bỏ lại mình, khổ lắm, mình ơi!
Chương 77

Buổi sáng, sau khi thay Quế đi thương lượng thuê bao chiếc xe chuyên chở để dọn nhà vào Qui nhơn, trên đường về, Ngữ gặp lại Trung tá Thanh. Ngữ đang lái chiếc Solex chạy sát lề đường thì có tiếng xe Jeep chạy rề tới, tiếng còi xe gấp gáp và tiếng phanh rít ngay trước mặt. Ngữ phải nhanh tay kéo cần máy Solex lên gài vào tay lái và bóp phanh lại, mới khỏi tông vào đuôi chiếc Jeep. Chàng chuẩn bị gây gổ với những anh lính ba gai, thì có tiếng ai đó gọi đúng tên chàng.

Ngữ kinh ngạc không lâu. Trung tá Thanh bước khỏi xe, mừng rỡ chạy lui về phía Ngữ vồn vã hỏi:

\- Ngữ! Về đây hồi nào?

Ngữ cũng mừng rỡ không kém. Chàng lật bật dựng xe một cách khó khăn. Trung tá Thanh cười, giữ cái yên giúp Ngữ dựng được chiếc Solex lên vệ đường. Bắt tay ông Thanh rồi, Ngữ đáp:

\- Tôi mới về hai hôm. Chuẩn bị đưa bà cụ và gia đình vào Nam.

Trung tá Thanh kêu:

\- Thế hả! Sao lại đi? Vào đâu?

\- Vào Qui nhơn.

Trung tá Thanh cười:

\- Thế mà cậu bảo vào Nam. Làm như là vào tận Cà mau, Đồng Tháp Mười. Vào Qui nhơn có khác nào sống ở đây đâu mà phải dời đi?

Ngữ thú thật:

\- Mọi việc bây giờ đều do con em gái định liệu. Gia đình trông cậy vào nó. Nó thấy nên vào đó, thì nhà dọn vào.

Trung tá Thanh cười, an ủi:

\- Thôi, đàn bà nhiều khi họ nhạy đường mưu sinh hơn mình. Cứ tạm cho đi vào đó là phải. Còn cậu? Thế những đề nghị, ý kiến tốt sư đoàn ngoài này gửi cho quân đoàn 2 trong đó có giúp gì cho cậu không?

\- Đề nghị gì ạ?

\- Ý kiến tốt về cậu trong vụ tử thủ Mang cá ấy!

Ngữ hiểu ra, đáp:

\- Có. Nghe ông Phan bảo là họ đang lập thủ tục bỏ qua vụ kỷ luật.

\- Cậu muốn trở lại đây không?

Câu hỏi bất ngờ khiến Ngữ bối rối. Trở về Huế! Trời! Còn gì thú vị bằng! Con sông đó, mái trường đó, công viên đó, hàng phượng đó, xa cách nhớ nhung bao lâu nay! Chưa kể những buổi trưa lang thang nhặt từng bụm hoa sứ rụng trong Đại Nội, những ngày dài mùa hè nằm nghe tiếng ve râm ran ở các lăng tẩm xa. Những tà áo trắng Đồng Khánh phất phơ bay, những vành nón nghiêng che một nửa khuôn mặt ửng hồng nhưng không che được một nụ cười duyên và một ánh mắt tinh nghịch. Những buổi tối bạn bè tụ họp ở một quán cà phê nằm khuất sau những tàng nhãn rậm, bàn đủ mọi chuyện trời trăng. Nhưng những mảng kỹ niệm và hình ảnh yêu dấu êm đềm chợt đến, thì ngay sau đó, những vết thương đau xót của Huế cũng nhức nhối trở lại trong Ngữ. Chàng không bao giờ quên được câu văn Nguyễn Tuân viết về Huế: "Đi xa thì nhớ Huế, mà ở Huế thì...". Nguyễn Tuân bỏ lửng không nỡ nói hết, Ngữ hiểu cái vương vấn khó gỡ Huế tạo cho những người lỡ một lần biết Huế lắm! Bỏ thì thương, mà vương thì tội! Nghe buồn như một điệu hò Huế, nghe "trệ" cả tâm hồn không muốn nghe hoài, nhưng không thể nào quên được.

Ông Thanh thấy Ngữ do dự, vội hỏi:

\- Nếu tôi đứng ra can thiệp, vận động cho cậu trở về sư đoàn Một, cậu có gặp rắc rối gì ở trong đó không?

Ngữ biết khó lòng giải thích gọn cho Trung tá Thanh hiểu tâm trạng mình, nên nói:

\- Không có rắc rối gì cả, nhưng...

Trung tá Thanh cướp lời Ngữ:

\- Nhưng gia đình dọn vào Nam rồi, cậu không muốn về đây nữa chứ gì?

Ngữ chuyển câu chuyện, hỏi:

\- Làm sao gặp lại Trung tá đây?

Trung tá hỏi lại:

\- Chừng nào cậu phải lên Pleiku?

\- Hai hôm nữa.

\- Vậy thì tụi mình hẹn nhau đi ăn ngay tối nay. Sáu giờ chiều, tôi lái xe đến đón cậu. Nhớ nhé!

Ông Thanh lạc quan về tình hình đất nước một cách khác thường. Suốt bữa ăn, gần như chỉ một mình ông nói. Ông say sưa như một lãnh tụ chính trị đang châm lửa nhiệt tình lên các chiến hữu:

\- Ở đây tôi gặp quá ít người biết nghe, nên tôi nói trước cậu sẽ "lãnh đủ" với tôi đêm nay. Gặp được cậu, tôi mừng quá. Nói với người không biết nghe, khổ hơn nói chuyện với cái đầu gối.

Cậu vừa hỏi tôi tình hình ngoài này có gì lạ không? Ôi! khối chuyện lạ. Nói đúng hơn, là kỳ lạ. Tôi tin là chúng ta đang ở vào thời đầu của một vận hội mới. Nhiều cái trùng hợp đáng yêu lắm, Ngữ ạ!

Tôi nói có sách, mách có chứng, và dựa vào kinh nghiệm thực tế chứ không lý thuyết suông như mấy ông chính trị gia xa lông ở Sài gòn. Từ sau Tết đến nay, công việc nhỏ của tôi làm ở đây tự nhiên trơn tru, dễ dàng hơn trước. Vẫn là bao nhiêu công việc thường nhật, nhưng trước đây sao khó quá. Mọi người trong guồng máy chung làm việc mà như là lãng công, cái gì cũng khơi khơi, tà tà. Chúng ta lâu nay sống trong chiến tranh, cầm súng chống với kẻ thù đang lởn vởn rình rập khắp nơi mà cứ thong thả nhẩn nha như đang đi dạo mát. Tôi không nói riêng ai, mà nói chung, từ lớn tới nhỏ, kể cả tôi, kể cả cậu. Chúng ta nhập cuộc vì bất đắc dĩ phải nhập cuộc, làm một chơi mười, tới đâu hay đấy! Bên dân sự phó mặc chuyện đánh đấm cho bên nhà binh, bên nhà binh mình thì bảo anh Mỹ cấp đầy đủ súng đạn máy bay đại bác cho tôi tôi mới đánh, không cấp đủ tôi nghỉ chơi a! Súng đạn có trong tay, đánh thì đánh, chỉ đâu đánh đó, tấn công vào một làng xôi đậu, chiếm được mục tiêu, phá hủy được công sự kho lương địch là xong, những người dân làng ở đây nghĩ sao, yêu hay ghét mình, số phận họ ra sao khi mình rút đi, khỏi cần biết! Đấy, tôi có đơn giản hóa mọi sự một chút, nhưng đại khái là thế.

Vì sao vậy? Tôi cho rằng nguyên do chính, là mọi người hay đa số dân Miền Nam chúng ta (trong đó có tôi, có cậu) sở dĩ lâu nay còn nhẩn nha tà tà, là vì chưa hiểu rõ kẻ thù. Các cậu còn hăng hái hội thảo, xuống đường, còn "đêm không ngủ", còn đòi dân tộc tự quyết, là vì chính các cậu cũng không hiểu rõ kẻ thù. Cậu đừng nhăn mặt. Tôi nói như vậy có vẻ giống như luận điệu của mấy ông tướng ông tá cầm quyền mỗi lần bị đối lập hay dân chúng chống đối, tố cáo hà lạm tham nhũng, là ngay lập tức đem cái bùa cộng sản ra hù dọa. Họ khác, tôi khác. Tôi không phản đối việc tuổi trẻ hành động để đòi hỏi sự công bằng xã hôi, sự dân chủ chính trị, sự tự do tư tưởng. Nhưng...

Ngữ sốt một, chặn lời Trung tá Thanh:

\- Ấy, chính những gì bất đầu sau chữ NHƯNG đó mới lôi thôi! Vì người ta cứ vịn vào cớ an ninh quốc gia để làm bất cứ thứ gì, dù thứ đó vi phạm đến căn bản của lý tưởng quốc gia, như dân chủ, như tự do, như tôn trọng nhân quyền.

Trung tá Thanh mỉm cười chờ Ngữ nói tiếp, nhưng Ngữ chỉ nói được có thế. Ông tiếp, sau một lúc im lặng, như để nắm vững hơn lý luận và cách suy nghĩ của người bạn trẻ:

\- Tôi không hề nghĩ là sự phẫn nộ hay hành động chống đối của các cậu không có những lý do chính đáng. Tôi không hề phủ nhận một số tệ trạng của chính quyền bị các cậu vạch ra trong những cuộc biểu tình, hội thảo. Tôi không hề nói là các tướng tá đang cầm quyền hiện nay đều sạch sẽ, không tham nhũng, không lộng quyền. Như cậu biết đấy, chính tham nhũng vứt tôi ra đây. Cái cảnh các ông tướng đi đâu thì tiền hô hậu ủng, khua chiêng gióng trống, cờ quạt mũ mãng sặc sỡ như diễn tuồng Quảng Lạc, tôi cũng không ưa gì.

Nhưng như khi nãy tôi vừa nói, nếu các cậu hiểu rõ cộng sản hơn, cung cách phản đối hay phẫn nộ của các cậu sẽ khác. Sẽ giống như hai vợ chồng đầu gối tay ấp bao nhiêu năm, chia sẻ ngọt bùi với nhau, bỗng một hôm giận nhau phải to tiếng. Người chồng giận mà không nỡ tát tai vợ. Người vợ giận nhưng không nỡ nặng lời với chồng. Không nỡ nặng tay với nhau, định quăng cái mâm, đập cái bát cho hả tức, lúc đó lại nghĩ đến bao nhiêu mồ hôi nước mắt đổ ra để mua những thứ ấy. Lại thôi!

Ngữ cắt lời ông Thanh:

\- Trung tá có nghĩ là những người cầm quyền ở miền Nam đối đãi với dân như tình vợ chồng không?

Trung tá Thanh đáp:

\- Không. Nói đúng hơn là "chưa"! Và bây giờ, sau vụ Tết Mậu Thân, họ sáng mắt. Họ phải bắt đầu lại hết, cũng như người dân Huế thức tỉnh trọn vẹn sau những đau đớn, tang tóc. Cái chết oan khiên, tức tưởi của những người như thân phụ cậu trở thành có ích. Trở thành một đóng góp. Cậu ở trong đó chắc không thấy rõ sự thay đổi lạc quan cho bằng tôi ở đây. Trước Mậu Thân, Sư đoàn Một là một trong những sư đoàn bị chê là kém về khả năng chiến đấu, lỏng lẻo về kỷ luật. Tôi không nói tới vụ Phật giáo, không có vụ đó, Sư đoàn Một vẫn không phải là một đơn vị quân sự khá. Nhưng sau Mậu Thân, đây là sư đoàn thiện chiến nhất, có tinh thần cao nhất của quân lực Việt nam Cộng hòa. Bây giờ còn quá sớm để lạc quan. Nhưng tôi cho rằng nếu các nơi khác đều giống như ở đây, thì trong vụ Mậu Thân, chúng ta đã thắng lớn. Cậu thấy đấy, sau Tết, chúng ráng mở thêm hai đợt tấn công nữa hồi tháng Năm và đầu tháng Bảy, nhưng có nên cơm nên cháo gì đâu! Trong khi đó, bọn nằm vùng đã lộ diện hết. À, cho cậu biết thêm một tin mừng: Mỹ đã đồng ý trang bị cho quân đội ta loại tiểu liên M 16, thay thế đồng loạt loại Carbine hay Garant đã lỗi thời. Phải có M 16 mới kiềm chế được AK 47 của chúng nó. Cậu thấy không, chính Mỹ cũng sáng mắt ra. Không biết chừng chính Mỹ nó giăng bẫy trong vụ Tết Mậu Thân, để mặc cho Việt cộng tràn vào phố xá tỉnh lỵ tàn sát, nhằm mở mắt cả dân Việt lẫn dân Mỹ. Vận hội mới đã tới. Cậu tin tôi đi!

Ngữ đáp chậm:

\- Tôi cũng mong mọi sự tốt đẹp như Trung tá nghĩ!

Trung tá Thanh đập nhẹ mặt bàn, ngửa người vào lưng ghế cười hể hả:

\- Dĩ nhiên là phải tốt đẹp. Đến nước này mà chưa thấy phải thay đổi, phải làm lại từ đầu, thì còn chờ tới lúc nào. Chờ dắt díu nhau di cư một bận nữa sao?

Ngữ hỏi:

\- Trung tá đã nói những điều như vậy với bao nhiêu người rồi. Họ nghĩ sao?

Gương mặt đang hớn hở của Trung tá Thanh đột nhiên nghiêm lại. Một chút bối rối, sau đó ông cố lấy giọng vui bảo Ngữ:

\- Không nhiều. Và cũng rất ít người hiểu hết được, như tôi đã nói với cậu lúc nãy. Phần lớn đều ậm ờ ra vẻ đồng ý cho phải phép. Nhưng tôi không buồn. Lúc nào, ở đâu, cũng có những người muốn giữ y nguyên trạng, sợ hãi cái mới, e ngại phiêu lưu. Ù lì là bản chất cố hữu của những người sống an toàn. Số này ít, nên cuối cùng phải bị đa số muốn thay đổi cho về vườn. Không thể ngăn được những ngọn sóng mới, trẻ trung hơn, trong sạch hơn, năng động hơn. Nếu tôi có quyền...

Ngữ cắt lời Trung tá Thanh:

\- Vấn đề là ở chỗ đó. Những người như Trung tá chỉ nói được "nếu tôi có quyền...". Người có quyền thuộc lớp khác. Không ai giao quyền cho Trung tá đâu!

Trung tá Thanh nhìn Ngữ, thương hại như nhìn một đứa em tật nguyền. Giọng ông đùa cợt thân ái:

\- Cậu nghĩ thế à?

Ngữ đáp:

\- Vâng.

\- Tôi nói quyền đây không có nghĩa là quyền cao, chức trọng. Chỉ cần giao cho tôi một quận, một tỉnh. Nếu các quận các tỉnh lớn đã có những người bỏ thầu cả rồi, thì cho tôi một xã đi. Tôi sẽ làm cho cậu coi.

Ngữ thích thú, và bị nhiệt tình của ông Thanh cuốn hút. Ngữ cười, hỏi:

\- Giả sử ngay bây giờ người ta giao cho Trung tá làm quận trưởng một quận, việc đầu tiên Trung tá làm là gì?

Trung tá Thanh hơi bối rối trước câu hỏi bất ngờ. Ông suy nghĩ một lúc, rồi đáp:

\- Hai việc: Viết thư cho cậu, rủ cậu về làm việc với tôi để giám sát tôi, nhắc cho tôi thấy tôi hồ đồ ở chỗ nào, sai trái ở chỗ nào. Cậu sẽ là tấm gương để tôi soi mặt tôi hàng ngày, xem thử đã bị quyền hành làm mặt mũi dị dạng chưa. Việc thứ hai là vù về Sài gòn, đem vợ con tôi ra sống ngay tại nhiệm sở. Gia đình tôi sướng hay khổ, sống hay chết theo dân trong quận. Tôi chặt cầu rút lui, không chuẩn bị chạy làng. Sau đó, cứ việc tiến tới!

Ngữ không giấu được sự cảm động trước tình thân ái của Trung tá Thanh đối với mình. Chàng cảm thấy hãnh diện, hai tai nóng bừng. Ông Thanh thấy Ngữ ngồi im, tưởng chàng do dự, cười ha hả, rồi hỏi vặn:

\- Cậu sợ rồi hả?

Ngữ đáp:

\- Không! Tôi sẽ chờ thư của Trung tá.
Chương 78

Ngữ về tới nhà đã gần mười giờ đêm. Quế thấy anh về, giơ cả hai tay lên trời cố làm ra vẻ tiếc nuối:

\- Anh đi đâu bây giờ mới về? Báo hại người đẹp chờ mãi!

Ngữ rộn rã cả lòng, nhưng cố làm tỉnh, hỏi em gái:

\- Ai thế?

\- Không phải chỉ có một, mà đến hai người đẹp.

Nam nói:

\- Quỳnh Như có xuống thăm anh. Như về, lại đến lượt con Diễm.

Ngữ gắng tỏ vẻ thờ ơ:

\- Thế à! Anh về không kịp mà lại tốt. Anh không muốn gặp hắn!

Quế trố mắt, hỏi:

\- Hắn nào?

Ngữ nhột, tự thấy đã tỏ ra bất nhã trước các em, nên sửa cách nói:

\- Ông Mân ấy!

Quế cười, giọng chế giễu:

\- Anh đổ ghè tương ra rồi, ông anh cả của tôi ơi! Té ra anh chẳng thông thạo tin tức gì hết. Tổng thống ra tận đây để ký lệnh tổng động viên, anh chàng Mân có ba đầu sáu tay cũng không thoát được. Anh ấy chạy về Sài gòn vận động làm "sĩ quan kiểng" rồi.

Tim Ngữ đập rộn rã hơn. Chàng cố trấn tĩnh, hỏi Nam:

\- Quỳnh Như độ rày ra sao?

Quế cười giòn:

\- Thôi anh ơi! Em trả lời thay chị Nam cho gọn. Diễm nó chờ anh cả giờ đồng hồ. Mới ra về không đầy mười phút. Nhưng không sao. Em có mời nó tối mai xuống đây dự tiệc tiễn hành. Chịu khó chờ thêm Diễm một ngày nữa vậy!

Ngữ ngượng, hối hận trước đây đã nhờ Quế làm chim xanh đưa thư cho Diễm. Chàng giả vờ đập vào mấy túi quần và túi áo treillis để tìm thuốc lá, rồi chặc lưỡi, than:

\- Lại quên mua bao thuốc. Quán bác Thành giờ này còn mở không?

Nam đáp:

\- Chắc còn. Đến mười hai giờ mới giới nghiêm.

Ngữ cúi khom người lách qua khung cửa tạm dưới mái tôn, đi ra phía sau vườn lấy chiếc Solex đi mua thuốc. Cửa hông ăn thông ra con đường hẹp dẫn từ vườn sau ra đường cái để mở, ánh đèn chiếu sáng một khoảng đêm lờ nhờ ánh trăng. Ngữ cầm lấy tay lái chiếc Solex, nhưng suy nghĩ một chút, thấy đi xe gắn máy không hợp lý, không tự nhiên. Quán bác Thành bán đồ tạp hóa và thuốc lá chỉ cách nhà Ngữ không đầy 100 thước. Chàng dựng lại chiếc Solex, dắt chiếc xe đạp của Nam ra đường cái. Bước đi chậm, nhàn tản, không vội vã. Miệng huýt sáo. Ra đến đường phố, Ngữ liếc nhìn vào nhà mình, rồi vội vã gác chân lên pédale cúi người đạp mạnh. Chiếc xe lao vút trên đường Chi lăng đã bắt đầu vắng vẻ. Tiếng bánh xe rào rạo trên mặt đường nghe như tiếng reo vui. Mỗi lần có bóng một người con gái đạp xe đạp phía trước, Ngữ phải bóp phanh chạy chậm lại, chuẩn bị phong thái thong thả và những câu đối đáp cho một cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên. Ngữ mừng hụt nhiều lần, sau mỗi lần thất vọng lại ráng sức cúi rạp người đạp thật nhanh để bù vào thời gian lãng phí. Nhà máy điện Long thọ bị phá hủy trong dịp Tết Mậu Thân, máy điện mới không đủ sức soi sáng lòng đường, nhưng trăng mười sáu rạng rỡ lót thảm cho Ngữ, đưa đường cho Ngữ. Người Ngữ nhẹ hẫng, chiếc xe cũ lướt nhẹ như bay sà trên mặt đất. Gió đêm ve vuốt Ngữ, mồ hôi ướp mát thân thể Ngữ.

Xe chạy qua phố, qua cầu nổi. Ngữ bắt đầu lo. Qua khỏi Thư viện Đại học, chàng thấy một người con gái đang thong thả đạp xe phía trước. Ngữ mừng quá, phanh vội chiếc xe lại. Suýt ngã. Ngữ thất vọng lần nữa. Mãi tới lúc đạp xe tới khoảng đường Lê Lợi trước đường Đồng Khánh, chàng mới bắt kịp Diễm.

Người con gái nghe tiếng xe đạp ở phía sau, lo ngại lái xe nép sát vào lề đường và đạp nhanh hơn. Ngữ không thể giả vờ thong thả hay đóng kịch vô tình gặp nhau nữa. Chàng đạp xe thật nhanh cho bắt kịp Diễm, và lúc tới gần Ngữ mừng rỡ gọi lớn:

\- Diễm.

Diễm sợ quá, phanh chiếc xe và đứng lại. Ngọn đèn nhỏ trước cổng trường Đồng Khánh giúp họ nhận được nhau. Ngữ vừa mệt vừa hồi hộp, gọi tên Diễm xong, đứng yên hồi lâu không nói được lời nào. Diễm cũng vậy. Cả hai đều lúng túng không biết phải làm gì, phải nói gì. Mãi một lúc lâu, Ngữ mới nói:

\- Anh về, thì Quế bảo em vừa về xong. Anh rán đạp xe đuổi theo. May mà còn bắt kịp.

Ngữ vừa nói, vừa thở hào hển. Diễm ngước nhìn Ngữ, thấy vẻ bối rối của Ngữ, sau khi nghe câu nói đứt quãng vì hơi thở, cảm động đến nỗi quên cả dè đặt:

\- Em cứ tưởng là không bao giờ được gặp anh nữa!

Ngữ nói:

\- Em hứa là chiều mai xuống nhà anh mà! Quế nói thế!

Giọng Diễm buồn buồn:

\- Em hứa, nhưng không xuống được đâu! Tối nay nhận việc của mạ qua phố, em mới tiện đường ghé thăm anh!

Ngữ cảm thấy chới với, nhìn quanh, rồi e dè đề nghị:

\- Mình tìm chỗ nào ngồi nói chuyện, được không?

Trái với nỗi lo âu của Ngữ, Diễm gật đầu, nói nhỏ:

\- Dạ.

Diễm ngoan ngoãn dắt xe theo Ngữ. Hai người đến ngồi trên chiếc ghế xi-măng đặt sát bờ sông. Công viên hoàn toàn vắng vẻ. Phía sau lưng họ, những chiếc xe nhà binh chạy vội trên đường Lê Lợi như sợ đến giờ giới nghiêm. Trước mặt, dòng sông lặng lẽ giả vờ xuôi dòng thờ ơ để mặc cho họ tự nhiên. Trăng mười sáu có tò mò soi thấu lòng họ, nhưng cành lá rợp âu yếm che chở họ, giúp họ bớt bối rối. Ngữ lúng túng không tìm ra được những lời hỏi han tự nhiên, ấp úng mãi mới thốt được một câu vô vị:

\- Lâu nay em vẫn thường?

Diễm đáp:

\- Dạ vẫn thường.

\- Chuyện học hành ra sao?

\- Chỉ còn hơn một tuần nữa em ra trường. Thi cử xong xuôi rồi. Phần thực tập cũng xong.

\- Mau quá nhỉ! Mới ngày nào em đậu được vào trường Nữ Hộ sinh, viết thư khoe với anh. Mới mà đã ba năm. Liệu em có xin được làm việc ở gần Huế không?

Giọng Diễm buồn rầu:

\- Em đang lo không được bổ dụng đây!

Ngữ ngạc nhiên hỏi:

\- Sao vậy?

\- Chuyện anh Ngô như thế, lại thêm vụ ba nữa. Nghe trường nói hồ sơ em bị kẹt bên điều tra của cảnh sát.

Ngữ cảm thấy xót xa, nhìn Diễm ái ngại. Chàng an ủi lấy lệ:

\- Chắc không việc gì đâu. Tội ai người nấy chịu, Diễm đâu có liên lụy gì.

\- Em chỉ lo không được bổ dụng. Cả nhà bây giờ trông chờ đồng lương của em. Ba được tha nhưng mất việc. Mạ em thì anh biết rồi, lâu nay chỉ ở nhà. Không biết chừng nhà em cũng bắt chước nhà anh, phải bỏ Huế mà đi!

Giọng Diễm rạn, như sắp khóc. Ngữ thảng thốt nói:

\- Không đâu. Diễm đừng nói vậy! Mọi sự rồi sẽ êm đẹp. Bỏ Huế mà đi! Đừng nói vậy! Nghe thảm quá.

Nói xong, Ngữ mới nhận ra rằng chàng đang nắm chặt bàn tay Diễm. Diễm để yên cho Ngữ nắm tay mình, vai hơi ngả vào vai Ngữ. Diễm bắt đầu thút thít khóc. Ngữ càng bối rối, không biết phải nói gì, làm gì. Trong cơn lúng túng, Ngữ càng nắm chặt bàn tay Diễm hơn. Chàng cảm được tất cả sự mềm mại ấm áp, tất cả sự yếu đuối ngoan ngoãn của năm ngón thon nhu mì nằm yên trong lòng bàn tay chàng.

Ngữ muốn giây phút êm ả hiếm hoi ấy kéo dài đến thiên thu, đến vĩnh cửu, nhưng Diễm lấy lại được bình tĩnh, ngồi ngay ngắn trở lại, se sẽ rút bàn tay về. Ngữ chới với, nắm chặt tay Diễm, buột miệng hỏi:

\- Diễm! Anh và em cứ trốn chạy rồi tìm nhau như trẻ con chơi trò cút bắt. Bây giờ anh em ở cuối đường rồi. Hãy trả lời anh một lần. Anh chẳng ra gì, như em biết. Nhưng em có bằng lòng...

Diễm vội vã cắt lời Ngữ:

\- Anh, anh đừng nói nữa!

Ngữ khựng lại, ngỡ ngàng nhìn Diễm. Diễm rút tay về. Ngữ không nắm giữ. Thấy Diễm sửa lại thế ngồi, hai tay giấu dưới vạt áo dài, đầu cúi xuống, Ngữ lo âu, nghĩ trong những cử chỉ lời nói vừa qua, có điều gì quá đáng đã làm cho Diễm không bằng lòng. Ngữ hỏi nhỏ, chậm rãi:

\- Anh có làm gì cho Diễm giận không?

Diễm ngước vội lên, vội nói:

\- Không! Không đâu! Không bao giờ em giận anh!

Ngữ thấy không còn cơ hội nào nữa, đánh bạo hỏi tiếp:

\- Em có biết Huế chỉ còn là Huế, nếu em còn ở đây không?

Diễm bật cười thành tiếng nhỏ, nhưng kịp dằn lại được, ngửng lên mỉm cười nhìn Ngữ. Nàng không giấu được thích thú bất ngờ, một phần vì thỏa mãn tự ái, một phần vì lời tỏ tình văn hoa của Ngữ. Diễm đáp:

\- Em biết!

Ngữ mừng rỡ xoay người nắm lấy hai vai Diễm, hối hả hỏi:

\- Diễm, em có bằng lòng làm vợ anh không? Hãy nói đi! Hãy nói rõ cho anh biết đi!

Ngữ run rẩy cả người vì xúc động tột độ. Nhưng sau khi thốt được nên lời một câu hỏi Ngữ đã nhiều lần thầm hỏi, nhiều lần tưởng tượng tiên đoán phản ứng của người nghe, tự nhiên Ngữ cảm thấy nhẹ nhõm, như vừa trút được một gánh nặng, một nỗi bận tâm canh cánh. Chàng nhìn Diễm chờ đợi, với tấm lòng thanh thản hơn trước. Diễm ngước lên nhìn Ngữ, nét mặt rạng rỡ. Giọng Diễm run run:

\- Anh hỏi em câu đó, em biết thế nào cũng tới lúc anh hỏi em câu đó. Em cũng tự hỏi em nhiều lần. Em mơ ước được anh hỏi, và được phép gật đầu. Em mơ ước được sống với anh. Từ lúc nào, anh biết không?

Ngữ ôm Diễm vào lòng từ lúc nào chàng không biết. Diễm dụi mặt vào ngực Ngữ, mái tóc thơm mùi chanh và bồ kết tỏa hương, vài sợi tóc rnơn man trên má Ngữ. Chàng đã từng ôm ấp những thân thể đàn bà trong các cuộc đổi chác, và sau cơn thỏa mãn, dư cảm còn lại thường thường chỉ là nỗi chán chường, uể oải. Những lúc đó, Ngữ thường tự hỏi liệu cảm giác ôm ấp một người mình thương yêu có nhạt nhẽo vô vị như thế không? Ngữ lo ngại những khám phá không như ý, những thất vọng vì chờ đợi sự trọn vẹn toàn hảo giữa bao nhiêu điều bất toàn. Bấy giờ, được ôm ấp Diễm, chàng cảm thấy mình xúc động trọn vẹn như mơ ước. Thân thể mềm mại và nhỏ nhắn của Diễm, mái tóc thơm của Diễm, hơi ấm của Diễm, tiếng thủ thỉ của Diễm, trời, Ngữ đã làm được gì để may mắn ôm trọn trong đôi tay bấy nhiêu báu vật quí giá nhất, đẹp đẽ nhất, thiêng liêng nhất, huyền diệu nhất. Giọng Diễm vẫn rót vào tai Ngữ.

Ngữ áp mặt lên mái tóc Diễm, người nóng bừng, đầu óc ngây ngất không còn nghe Diễm nói gì. Diễm cũng không còn biết mình đang lí nhí điều gì. Ngữ nâng khuôn mặt Diễm lên. Đôi mắt Diễm, ngẫu nhiên gặp ánh trăng lọt qua kẽ lá, trở nên lóng lánh rực rỡ khác thường. Đôi môi Diễm hé mở như chờ đợi. Ngữ không dằn được nữa, áp sát mặt mình lên khuôn mặt Diễm. Đôi má Diễm ấm. Hơi thở Diễm ấm. Đôi vai Diễm ấm. Họ cuống quít quằn quại trong nụ hôn đầu tiên của suốt bao năm yêu nhau, tận hưởng vị thơm ngọt đằm thắm mà cả hai, tuy đã quá cái tuổi hai mươi từ lâu, vẫn chưa từng nếm qua vị thơm ngọt ấy.

Diễm yếu đuối ngả đầu lên thành ghế đá, đón nhận liên tiếp những nụ hôn tham lam cuống quít của Ngữ. Làn môi thơm mềm của Diễm, đầu lưỡi ấm ngọt của Diễm, cả đến tiếng răng chạm nhau khiến cả hai bật cười, cả đến sự vụng về luống cuống làm cho môi má họ nhòe ướt, đều trở thành những yếu tố kích thích họ. Họ không còn biết gì nữa, chỉ dâng hiến và đón nhận. Khuôn mặt Diễm ngửa lên ánh trăng, đôi má Diễm ướt vì những nụ hôn và mồ hôi, mọng lên, óng ánh như hai đài hoa ngậm sương mai. Diễm mặc chiếc áo dài mầu hoàng yến cổ thấp, nên khi ngửa mặt dựa vào thành ghế, chiếc cổ nhỏ như dài ra, giống y một ngó sen

Ngữ áp mặt hôn lên ngó hoa trắng ấy. Diễm nhũn người lại, chới với đưa hai tay ôm lấy đầu Ngữ. Gió đêm không làm khô nhanh được mồ hôi, vai áo Diễm dán lên da thịt, làm nổi rõ đôi quai chiếc soutien. Hình ảnh gợi cảm bất chợt khiến Ngữ bàng hoàng, không suy nghĩ gì nữa, chàng úp mặt lên ngực Diễm. Mùi thơm nhè nhẹ của quần áo mới là, sau đó là mùi da thịt Diễm. Mùi thơm tho nồng nàn mà trước đây, mỗi lần nhận thư Diễm, chàng thường ấp mũi lên tìm để may ra, khi tì tay lên giấy viết, Diễm có vô tình gửi cho chàng chút dư hương nào của da thịt nàng, thân thể nàng. Sau bao năm chờ đợi, giờ đây chàng tìm được nguồn hương đích thực của thân thể Diễm, nó phảng phất mùi hương trầm ấm ở đôi ngực nhỏ nhưng căng tròn, nó đậm đà nồng nàn ở dưới hai cánh tay.

Những gì diễn ra sau đó diễn đúng như họ từng nhiều đêm thao thức, mơ ước trong xa cách. Những đêm Pleiku gió rừng hú ngoài khung cửa buồn đến da diết, nằm giữa chăn gối dơ dáy ẩm mốc thèm khát được ôm trong tay tấm thân ấm, được cuồng nhiệt trọn vẹn cả tình yêu lẫn nhục cảm, được no nê trửng giỡn thỏa thuê như hai con thú hoang, rồi âu yếm kề vai bên nhau mỉm cười mà ngủ. Những đêm Huế mệt mỏi sau một ngày học hành bận rộn, sau những dằn vặt cãi vã trong gia đình, mơ ước được một đêm hợp cẩn mà người cùng chia sẻ những khao khát thầm kín không ai khác hơn là Ngữ.

Cả hai như đang sống trong mơ, ham hố tận hưởng hạnh phúc và khoái cảm mà họ tưởng không bao giờ đến, nên không rõ những gì đang làm. Sau này Ngữ chỉ nhớ là lúc áp mặt vào nách áo đẫm mồ hôi thơm nồng nàn của Diễm, chàng thấy hàng nút bóp bên hông áo dài của Diễm bị bật tung, chỉ sót có hạt nút cuối cùng. Chàng đưa tay mở nốt hạt nút ấy. Diễm có vội giữ bàn tay bạo dạn của Ngữ lại, do dự một lúc, nhưng sau đó lại cầm tay Ngữ đặt lên chiếc ngực trần của mình. Ngữ hiểu nhanh đó là dấu hiệu thuận tình. Thế là Ngữ bất chấp mọi sự trên đời! Mà mọi sự trên đời hình như cũng thương hại họ, lặng lẽ bao dung che chở cho họ sống trọn những điều họ hằng mơ ước. Trăng sáng mờ lại, giấu mặt sau một đám mây dày. Tàng cây trên đầu họ hạ thấp xuống giúp họ đỡ ngượng ngập. Gió cũng mơn man vuốt ve làn da trần nhễ nhại mồ hôi của họ. Xe cộ ngừng chạy để họ lắng nghe được nhịp máu cùng đập nhanh trên từng huyết quản của họ, tiếng thì thào yêu đương hay tiếng rên rỉ khoái cảm lẫn đau đớn xót xa của họ.

Cuộc ân ái bất ngờ như một món quà ngẫu nhiên họ được ban cho, nên xong cuộc, cả hai đều bàng hoàng không tin là mình có thể ôm trong tay tấm thân của nhau. Lúc mặt trăng ra khỏi đám mây đêm, Ngữ thấy đôi mắt Diễm vẫn sáng rực rỡ, nhưng nhìn kỹ hơn, chàng chột dạ. Diễm khóc lặng lẽ từ lúc nào chàng không hay. Ngữ lo lắng nói:

\- Anh xin lỗi em. Mọi sự chỉ vì anh! Anh xin lỗi em!

Diễm đưa tay áo lên chùi nước mắt, run run đáp nhỏ:

\- Anh không có lỗi gì cả. Chính em cũng muốn trở thành vợ anh đêm nay. Không gặp anh, em tuyệt vọng, đã tưởng...

Ngữ không tin ở tai mình, trố mắt chăm chăm nhìn Diễm. Diễm cầm tay Ngữ đặt lên ngực mình, nhắc lại câu vừa nói, rồi buồn rầu thêm:

\- Dù sau này ra sao đi nữa, em vẫn là vợ anh. Em muốn như vậy. Anh hiểu không?

Còi giới nghiêm chợt hú lên thê thiết, tiếng hú kéo dài dai dẳng, vang dội theo gió, rồi như mòn mỏi rơi chìm xuống mặt sông. Diễm sợ hãi nép mình vào lòng Ngữ. Đôi vú nhỏ mềm phập phồng lo âu dưới bàn tay Ngữ. Diễm gỡ nhẹ vòng tay Ngữ ra, thì thào:

\- Em phải về thôi. Vĩnh biệt anh!
Chương 79

Bữa tiệc tiễn hành buồn tẻ và gượng gạo đến nỗi cả chủ lẫn khách không tìm ra được điều gì để nói, chỉ lo cắm cúi ăn. Đồ đạc đã vào thùng, nhà cửa trống trơn, chỉ còn hai cái bàn nhôm và mấy cái ghế đẩu bày giữa đám thùng giấy ngổn ngang. Chén bát, muỗng đũa cũng chỉ dành lại vừa đủ cho số khách được mời không nhiều. Con số dự tính là mười người, kể cả những người láng giềng và bạn bè làm ăn của Quế. Cuối cùng, chỉ có một ông già ở nhà đối diện qua dự tiệc, sẵn tiện xin một ít tôn cũ và ván ép về làm chuồng heo. Quế trả lời dứt khoát là đã bán cả ngôi nhà đổ nát lẫn đất cho chủ mới nên không có quyền cho chác bất cứ thứ gì. Ông láng giềng thất vọng, mặt dàu dàu, từ đó chỉ ngồi im không nói gì, ăn uống gượng gạo không vui. Bạn bè của Quế thì tíu tít hỏi thăm Quế về cơ hội làm ăn trong những nơi có nhiều quân đội đồng minh đồn trú như phi trường Phù cát, An khê, Chu lai. Nhóm này tạo được chút sinh khí cho buổi tiệc, nhưng câu chuyện họ bàn tán lại không thể là đề tài chung để mọi người có cơ hội góp chuyện.

Bà Văn đứng ngồi không yên, vừa ngồi xuống ăn vài miếng, đã bỏ đũa đứng dậy, chạy đi xem thử những đồ đạc đã gói ghém còn lỡ sót thứ gì không. Bà làm cho khách áy náy, và Quế phải bực dọc. Câu chuyện Quế kể cho các bạn buôn bán đang hăng, đột nhiên bà Văn hớt hải hỏi:

\- Quế, cuộn dây thép phơi quần áo má đã cho vào thùng chưa?

Quế khựng lại, trả lời hơi gay gắt:

\- Rồi. Chính má nói với con sáng nay mà!

\- Ờ phải. Má đã cho vào cái thùng giấy kia mà. Để dưới mấy cái soong không. Chắc cái thùng khác, vì thùng soong chảo nhỏ quá, cuộn dây thép quá cứng má không nhét vào được. Chắc là trong cái thùng lớn này.

Rồi bà chạy lại hộp carton đựng sữa Ông Thọ mở nắp ra kiểm soát. Trong hộp chỉ toàn sữa của bé Thúy. Bà xanh mặt, nhưng không dám hô hoán sợ Quế lại gắt. Cứ như vậy, bà ngồi không yên, khi chạy đi kiểm soát mấy cái dao, khi đi tìm cái thớt. Trong lo lắng, bà làm cho khách khứa ăn mất ngon. Họ cảm thấy áy náy đã đến không đúng lúc. Người nào cũng im lặng, cắm cúi ăn cho xong.

Ở cái bàn nhỏ đặt sâu vào góc phòng, hơi xa bàn khách chỉ có Nam, Quỳnh Như và Ngữ. Con bé Thúy đã nằm ngủ trên cái ghế bố nhà binh, tấm chân màu rêu đắp lên tận cổ. Chỉ có Quỳnh Như thì thào nói chuyện với Ngữ. Ngay cả Quỳnh Như, người có biệt tài đi đến đâu cũng mang theo cái không khí vui nhộn, tối hôm ấy cũng ít nói. Ngữ thấy Quỳnh Như đã thay đổi nhiều. Đôi mắt bắt đầu vương vấn lo âu. Giọng nói bớt liến thoắng, ít pha trò. Như mọi người Huế sau cơn bão dữ, Quỳnh Như đã mất quá nhiều, mất cả tiếng cười giòn giã và lòng hồn nhiên. Cả Quế, Nam lẫn Ngữ, Quỳnh Như đều có ý lóng ngóng đợi Diễm, nhưng Diễm không tới. Quế quên ngay người bạn gái thất hứa, nhưng Quỳnh Như thắc mắc:

\- Hôm qua, buổi sáng gặp nó ngoài phố Phan Bội Châu, nó còn nhắn em mà!

Nam nói:

\- Nhà có nhiều chuyện buồn, Diễm nó ít thích đi đâu. Tối hôm qua xuống đây nó chỉ hứa lấy lệ vậy thôi. Đừng chờ!

Ngữ cố giấu không muốn ai thấy lòng nôn nao chờ đợi của mình. Diễm đã nói với chàng là đêm nay Diễm không đến, nhưng biết đâu Diễm sẽ đổi ý. Biết đâu đêm qua, sau một đêm trằn trọc không ngủ được như chàng, Diễm mới cảm thấy chới với vì sắp phải xa nhau lâu thật lâu, mới hối hả tìm cách nhìn lại được nhau, nghe lại được nhau, chính mắt bắt gặp được ánh nhìn bối rối của nhau, chính tai nghe được hơi thở dồn dập vì xúc động của nhau. Ngữ tin chắc rằng từ giây phút màu nhiệm ấy, Diễm cũng sống trong trạng thái bập bềnh giữa mộng và thực như chàng, cũng khao khát có lại cơ hội được gần nhau như chàng. Giọng Quỳnh Như đều đều, buồn buồn, chàng nghe tiếng được tiếng mất:

\-...Được về là may hơn những người khác rồi. Diễm nó than khổ là cuộc sống từ đây về sau. Anh Ngô đi theo họ, bác Bỗng như thế, hàng xóm người mất con, người mất chồng, người tan gia bại sản, họ đổ hết căm thù lên gia đình Diễm. Nó khóc, nó lo, vì vậy! Em ở trong tình cảnh hơi giống Diễm, em hiểu!

Quỳnh Như nói xong, e dè liếc nhìn Nam. Nam cắm cúi ăn, không nói gì. Quỳnh Như nói:

\- Bỏ Huế mà đi là phải! Em cũng mong rán thêm một năm nữa cho xong, tốt nghiệp rồi tìm xin một chỗ dạy trong Nam, ở đâu gần Sài gòn cho tiện.

Ngữ hỏi:

\- Có tin tức gì về Tường không?

Thốt xong, Ngữ mới thấy mình thiếu tế nhị. Chàng e ngại liếc về phía Nam. Quỳnh Như cũng do dự, không trả lời ngay. Nam đứng dậy bỏ ra phía bếp, mau mắn làm thay việc cho Quế khi bà Văn bảo tiếp thêm cơm cho bàn khách. Ngữ và Quỳnh Như đều áy náy trong lòng. Quỳnh Như hạ thấp giọng:

\- Họ đồn đãi nhiều chuyện kinh khủng quá, em nghe mà bàng hoàng, không dám tin, nhưng cũng không biết đâu là sự thực. Họ bảo chính anh Tường cầm súng đi tìm một người bạn sinh viên từng chống đối anh ấy trong những vụ tranh đấu, và chính tay anh ấy xử tử người bạn. Em nghe mà không dám viết thư kể lại cho thầy me và chị Trang. Người ta cũng không kể thẳng những chuyện đó với em. Họ xì xào với nhau, khi em đến gần, họ im lặng. Ở trường, em cảm thấy như bị bao vây, bị cô lập, như em thuộc về một phe khác, một kẻ đáng ngờ. Em giận đến phát điên lên được. Chẳng thà họ nói thẳng ra cho dễ bàn cãi. Đằng này, chỉ có những tiếng suỵt, những lời thì thào sau lưng em, những cái nhìn... cái nhìn... làm sao em diễn tả ra nhỉ?

\- Anh hiểu. Anh hiểu. Còn Ngô?

Giọng Quỳnh Như tự nhiên hơn:

\- Chuyện anh Ngô thì ghê gớm hơn nữa! Nhiều nhân chứng sống sót kể chính họ bị anh Ngô lấy cung. Em tin họ nói thật, vì họ chỉ tả hình dáng chứ không biết tên anh Ngô, và tả đúng. Diễm khổ vì vậy!

Rồi giọng Quỳnh Như có vẻ đắc thắng, gần như reo vui:

\- Quả thật em không hiểu nổi. Em cứ tự hỏi có gì liên quan giữa những bức tranh thiếu nữ cổ cao thơ mộng của anh Ngô với những buổi lấy cung rồi tàn sát ấy. Cái gì? Cái gì nối kết một bài thơ và một bản án? Trường hợp anh Tường, nếu quả lời đồn đãi của thiên hạ có thật, em còn hiểu được. Từ chỗ anh ấy chế giễu cái áo gấm Thượng hải của em, ám ảnh vì đời sống những người sống dưới gầm cầu Gia hội, từ chỗ anh ấy dám nói thẳng với thầy em là chiếc Toyota trắng của thầy em chạy bằng máu và mồ hôi người khác, tới chỗ anh ấy thành đao phủ thủ, con đường có thể gần. Có thể giải thích được. Dale thích Camus, bắt em đọc, và em thấy ông nhà văn này cũng ưu tư về chuyện đó. Nhưng anh Ngô ở trong trường hợp khác. Em chịu, không hiểu!

Ngữ mỉm cười hỏi:

\- Anh về đây, nghe nhiều người đồn Quỳnh Như bị bùa của ông Dale ông Điếc nào đó, phải không?

Quỳnh Như đỏ mặt bối rối, nhưng lấy lại được bình tĩnh ngay. Nàng hỏi:

\- Anh nghe ai nói?

Ngữ trêu:

\- Tất cả mọi người anh gặp.

\- Con Quế phải không?

Ngữ ỡm ờ:

\- Coi như có cả con Quế trong "mọi người" đi!

Quỳnh Như cắn môi im lặng, nhưng ánh mắt vui. Nàng đáp chậm:

\- Em phải thú thực với anh là em có cảm tình với Dale. Ngoài cái ơn giúp em lúc em bị thương ở Jeanne d'Arc, còn có cái gì khác nữa. Chẳng hiểu tại sao, giao thiệp nói chuyện với Dale em cảm thấy thoải mái dễ chịu hơn với bạn bè người Việt ở đây. Có Dale, sao mọi sự trở nên đơn giản. Em chúa ghét cái rắc rối. Mà người Việt mình sao rắc rối quá. Nghĩ gì, cảm gì, muốn gì, cứ nói quách ra. Chắc tại tính em con trai, nên thế!

Thấy Ngữ nhìn mình với đôi mắt trìu mến, thông cảm, Quỳnh Như nói:

\- Bây giờ, em chỉ còn có Dale! Em không biết điều ấy tốt hay xấu, may hay rủi. Hiện em gặp rắc rối vì chuyện đó. Thiên hạ thấy em đi với Dale, khó chịu ra mặt. Nhưng em bất cần!

Quỳnh Như giận, nói hơi lớn, làm cả bàn tiệc bên kia cùng quay lại nhìn. Nàng ngượng, cúi xuống tiếp tục ăn.

Khách khứa lần lượt ra về. Quế cười nói rổn rảng, hẹn gặp lại các bạn ở Qui nhơn. Bà Văn giục Nam rửa chén bát dao thớt để cho vào thùng. Quỳnh Như phụ Nam nên công việc xong nhanh chóng. Bà Văn nhìn quanh căn nhà trống, trỏ hai cái thùng giấy lớn còn để trống, bảo Ngữ:

\- Hai cái thùng này mai đựng mền gối.

Ngữ trỏ vào đống sách vở bề bộn chất ở đầu chiếc ghế bố, hỏi mẹ:

\- Còn đống sách vở này?

Bà Văn đáp:

\- Ấy, con Quế định cho hết con Diễm. Cháu Quỳnh Như, cháu có thích, thì đem một ít về mà đọc.

Ngữ ngạc nhiên không hiểu tại sao Nam ơ hờ với số sách lâu nay Nam cất giữ, chưa kể những cuốn sách hiếm và quí ông Văn sưu tầm lâu nay để làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy. Quỳnh Như mau mắn xăn tay áo dài lên gần cùi chỏ, ngồi sà xuống đống sách, quay lại nói với bà Văn:

\- May quá. Con được quà lưu niệm rồi!

Ngữ xót xa nhìn đống sách, ngậm ngùi nhớ tưởng đến cha. Thấy Ngữ đứng tần ngần, Quỳnh Như giục:

\- Anh bật giùm cái đèn cho em. Hay thôi! Sợ chói mắt con bé. Anh giúp em bê hết lên phòng trên đi. Chắc sáng mai em phải thuê cyclo chở về mới hết. Trời! Thế mà chị Nam không cho em biết sớm. Em cứ tưởng... Quỳnh Như tíu tít vui mừng như đứa trẻ được quà, trở lại tính hồn nhiên mà Ngữ tưởng nàng đã đánh mất.

Hầu hết sách vở ông Văn để lại đều thuộc loại văn chương, sử học và triết học. Sách tiếng Việt thuộc loại nghiên cứu, còn sách tiếng Pháp là tiểu thuyết của những tác giả nổi danh từ trước thế chiến thứ hai, mới nhất là André Gide. Loại sách bìa mỏng in trên giấy hẩm trong collection Livre de poche do tài trợ của chính phủ Pháp đem qua bán ở Việt nam với giá quá rẻ. Đây là lần đầu tiên Ngữ có dịp lục soạn tủ sách của cha. Chàng nhận thấy sở thích của cha về văn chương, cả đến mẫu mực sống hoặc thang giá trị đều dựa trên những gì ông đọc trước thời cách mạng 1945 mà chuẩn là các tác phẩm cổ điển được giảng dạy ở nhà trường như Lamartine, Alfred de Vigny, Alfred de Musset, Victor Hugo, Gustave Flaubert, Honoré de Balzac... không có cuốn nào của Malraux, của Sartre, của Camus. Thời kỳ phát triển rực rỡ của khuynh hướng lãng mạn Pháp, tiếp theo thời kỳ tả chân hiện thực về sau như Émile Zola, Francois Mauriac... dường như ảnh hưởng đậm lên tâm hồn ông. Ngữ không tin cha mình có đủ điều kiện để tìm hiểu văn chương tư tưởng Pháp một cách có hệ thống. Sách vở hiếm hoi, ông đọc được cuốn nào là do may rủi tình cờ. Chắc có cuốn ông lỡ mua, đọc qua vài trang ngỡ ngàng không hiểu, rồi vất đi. Cuốn nào ông giữ lại là những cuốn ông cảm thấy gần gũi. Ông sống qua những giai đoạn đầy biến động thăng trầm của lịch sử, nhưng tâm hồn ông in đậm những mẫu đời êm ả và lý tưởng, những xã hội tuy chưa hoàn hảo, nhưng rõ ràng, phân minh trắng ra trắng, đen ra đen. Con người là một sinh vật có thể hiểu được, có thể cải thiện được. Mọi sự đều hợp lý. Những ý niệm ấy lại được bổ túc bằng số sách nghiên cứu nho học, đạo đức của Đông phương. Có lẽ thế giới sách vở êm ả đó giúp ông bình yên, hoặc ông là người không đủ sức thích ứng với các biến chuyển, nên cố bám vào những giá trị cũ như một tấm lá chắn.

Quỳnh Như buồn rầu đẩy mấy cuốn tiểu thuyết Pháp về phía Ngữ, nói:

\- Pháp văn em dốt quá, đọc không nổi, không có cuốn nào viết bằng Anh văn cả. Để em lựa xin một ít sách Việt vậy!

Ngữ đưa cho Quỳnh Như bộ Chu Dịch của Phan Bội Châu:

\- Quỳnh Như nên giữ bộ này.

Quỳnh Như lật qua vài trang, e ngại hỏi:

\- Cụ viết cái gì trong này, anh?

\- Viết về kinh Dịch.

\- Kinh Dịch là cái gì?

\- Quỳnh Như học văn chương mà hỏi thế!

Quỳnh Như lẩm bẩm đọc vài hàng, mày nhíu lại:

\- Sách bói toán à?

Ngữ cười, đưa một bộ sách khác:

\- Thôi lấy bộ này đi. Bộ Cổ Học Tinh Hoa.

Quỳnh Như reo lên:

\- Phải đấy. Cổ Học Tinh Hoa thì em biết. Với lại em cũng xin mấy cuốn tiểu thuyết này nữa. Em quen tên tác giả, nhưng chưa đọc sách của họ. Chùa Đàn, Con Trâu, Bỉ Vỏ, Tắt Đèn... Có cả Bướm Trắng nữa. Em thích cuốn này. Anh chàng Trương có vẻ "update" hết sức! Anh Ngữ này, em định dịch thử một số truyện ngắn hay của Việt nam sang Anh ngữ, rồi nhờ Dale sửa hộ. Dale nói bên Mỹ hiện nay sách viết về Việt nam đang ăn khách. Có thể tìm được nhà chịu xuất bản. Mà xuất bản được, thì khối tiền! Em nhận tiền tác quyền xài không hết, sẽ gửi anh tiêu hộ! Anh đặt cọc trước đi! Muốn cái gì nào?

Ngữ đột ngột bảo:

-Chỉ muốn Quỳnh Như "đùa nghịch hồn nhiên" được mãi mãi, như lúc này đây!

Quỳnh Như bị bất ngờ, hơi ngớ ra. Đến khi hiểu, nàng cảm động, chớp chớp mắt nhìn Ngữ:

\- Em cũng chỉ mong được như vậy.

Khoảng chín giờ tối, Quỳnh Như xin phép về. Ngữ và Nam đưa Quỳnh Như ra cửa thì một người đàn ông lạ ăn mặc lôi thôi như một người lao động vất vả ở thành thị đến gõ cửa. Quế hỏi ra, mới biết ông Toàn cho người nhà đến nhận chìa khóa. Quế hỏi bà Văn, bà Văn lục tìm mãi, sau cùng hóa ra chùm chìa khóa bà Văn đang nắm khư khư trên tay. Quế trách mẹ vô ý, rồi lựa những chìa khóa cửa trước, cửa sau, chìa khóa cổng trao cho người lạ. Điều bình thường ấy lại có chấn động lớn lao trên tâm hồn bà Văn, Nam, Ngữ và cả Quỳnh Như. Mọi người không ai bảo ai đều im lặng, lòng chết lịm vì đau đớn. Giờ phút vĩnh biệt khu vườn nhỏ, ngôi nhà nhỏ, con phố nhỏ này đã gần tới. Đã bắt đầu tính theo đơn vị giờ trên mười ngón tay. Từ lúc này đây, dù có được trú lại một đêm trong căn nhà thân yêu cũng chỉ là tạm trú. Chìa khóa đã giao. Chủ quyền đã mất.

Người nhà ông Toàn chào cảm ơn, hẹn trở lại trước bảy giờ sáng mai, rồi ra về. Không khí trong nhà lạnh lẽo như khu nhà mồ. Quỳnh Như ngộp thở, muốn ra về để hít thở một thứ không khí khác. Nàng thì thào với Nam.

\- Chị cho em hôn từ biệt cháu.

Nam dẫn Quỳnh Như vào nhà chái, đến bên giường Thúy. Khuôn mặt ngây thơ thiêm thiếp, môi như đang mỉm cười. Quỳnh Như cúi sát xuống, hôn nhẹ lên trán cháu. Thúy trở mình quay mặt vào phía bóng tối, nhưng không thức dậy. Quỳnh Như thở dài, nói với Nam:

\- Chúc chị vào trong ấy bình yên, không biết chừng sang năm ra trường em cũng xin vào trong ấy. Cho có chị có em!

Nam đáp lấy lệ, giọng không chút tha thiết:

\- Ừ, em rán xin vào ở với chị.

Quỳnh Như chào bà Văn lúc bà đang thút thít khóc. Ngữ đưa Quỳnh Như ra tận cổng, giúp nàng buộc chặt gói sách vào porte-bagage. Bóng Quỳnh Như vừa khuất sau một khúc phố quanh, Ngữ đã vội giơ tay xem đồng hồ. Chín giờ 27 phút!

Lòng Ngữ nôn nao như lửa đốt. Chỉ còn hai giờ rưỡi cho Huế, tính từ bây giờ cho đến giờ giới nghiêm. Chàng vội vã trở vào nhà, bảo cần đi thăm gấp vài người bạn để mượn chiếc Solex của Quế.

Được ngồi yên trên xe gắn máy khỏi phải cúi rạp người lấy sức đạp như đêm qua, Ngữ lan man so sánh tâm trạng mình đêm nay với đêm trước. Không hiểu sao, đêm nay Ngữ cảm thấy đau đớn thống khổ hơn. Đêm qua Ngữ hối hả đi tìm, nên chỉ hoang mang sợ tìm không thấy. Ngữ chấp nhận sự may rủi, và nếu không theo kịp Diễm, chàng chỉ buồn như bao lần trước đã buồn. Không ngờ chàng đã tìm thấy, đã ôm trọn được hạnh phúc bất ngờ. Cho nên đêm nay, chàng sợ mất. Và chàng thấy trước thời khắc ngắn ngủi còn lại không hứa hẹn chàng gì cả. Phần mất mát quá rõ, và quá lớn. Những gian phố sập hai bên đường, những thân cây quị ngã vì bom đạn, những cột điện xiêu vẹo hiện lên đón Ngữ, rõ mồn một.

Ngữ cho xe chạy chậm lại khi đến trước trường luật. Tiếng máy rồ lớn, thân xe rung mạnh vì bị hãm bất ngờ. Chàng tắt máy, kéo cái cần gài vào tay lái để đạp thong thả như đi xe đạp. Thay vì đi thẳng lên phía ga để qua khỏi cầu rẽ trái xuống nhà Diễm, chàng quẹo trái dọc hông trường luật, qua cầu Nam giao. Ngữ tính toán đi như vậy chàng sẽ ở phía bên này đường, đối diện nhà Diễm ở phía bên kia. Nếu trong nhà còn đèn sáng và cửa mở, chàng sẽ lấy cớ thay mặt mẹ lên chào từ biệt ông bà Bỗng để vào hẳn Qui nhơn. Cái cớ rất chính đáng, hợp lý, hợp tình.

Nhưng ngôi nhà thân yêu đầy huyền nhiệm ấy kín cửa. Ánh sáng trong nhà lọt qua khe không đủ trở thành một lời mời gọi. Ngữ đạp xe lên ga, chạy ngược về trường luật, theo đường cũ đảo qua nhà Diễm lần nữa. Cửa vẫn đóng im ỉm. Ngữ dừng hẳn xe lại, đứng sát lề bờ sông hồi hộp chờ đợi. Biết đâu đột nhiên một cánh cửa sổ bật mở, và một cánh tay vén tấm màn để một khuôn mặt hiện sau chấn song. Ánh đèn sẽ chiếu từ phía sau làm nổi rõ đường viền cửa một mái tóc, mái tóc thơm mùi chanh và bồ kết... Một đám trai gái đi chơi về khuya nói cười rộn rã từ phía ga đi xuống. Ngữ ngại bị bắt gặp đứng rình trước nhà Diễm, nên vội lên xe.

Vòng trở lại nhà Diễm lần thứ ba, đèn trong nhà đã tắt. Thôi hết rồi, Diễm ơi! Ngữ xuống xe ở cầu Nam giao đứng nhìn thật lâu về phía căn nhà Diễm. Nỗi mất mát quá lớn, Ngữ ôn lại từng chi tiết những gì đã xảy ra đêm qua, sống lại từng hơi thở, từng cảm giác. Càng ôn lại, sự mất mát càng lớn.

Đêm đau khổ nhất của đời Ngữ!
Chương 80

Ngữ về đến Pleiku đúng ngày chót hết hạn phép. Nhà ông Phan không có ai, trừ chị ở và người lính kiểng ông Phan đem về nhà làm tài xế đưa các cô cậu đi học và chăm sóc thảm cỏ, vườn hoa. Tuy nhiên không khí trong nhà có vẻ khác. Các màn cửa đã được thay mới. Nền gạch hoa được chùi bóng loáng. Bộ xa–lông đắt tiền nơi phòng khách rộng đã được dẹp sát vào tường, để chỗ kê ba cái bàn dài phủ khăn nỉ màu xanh rêu. Trên hai mươi chiếc ghế dựa được đặt sẵn quanh dãy bàn, tất cả đều mới tinh. Chén bát dường như cũng vừa được lấy ra từ những hộp đồ sứ Nhật bản, xếp từng chồng trên bàn. Khăn ăn màu xanh nhạt được cuốn khéo thành một đóa hoa búp cắm vào những cái ly thủy tinh thân cao dùng để uống bia, bên cạnh hàng ly có chân dùng để uống Champagne.

Ngữ ngạc nhiên, hỏi anh Hậu, người lính làm vườn:

\- Nhà sắp có tiệc tùng gì, hở anh?

Anh Hậu dừng công việc, hờ hững đáp lấy lệ:

\- Ờ, lại tiệc!

\- Nhân vụ gì vậy? Bà Trung tá đâu rồi?

Anh Hậu mỉm cười, trả lời nghiêm chỉnh hơn:

\- Phải gọi là bà Đại tá Phan. Cậu chưa biết gì à?

Ngữ kinh ngạc, vội hỏi:

\- Ông ấy được thăng đại tá hồi nào?

\- Tôi chẳng biết. Nghe chị Ba nói không phải chỉ thăng có chừng đó không thôi đâu. Còn lên nữa, như diều gặp gió. Tôi lo lắm!

\- Sao lại lo?

\- Ông ấy làm lớn hơn, thì phải đổi đi nơi khác. Tôi lại phải chạy chọt tìm một chỗ khác. Tốn kém quá cậu ơi!

Ngữ hiểu tâm trạng lo âu của người lính già một vợ sáu con, nhưng ông ta đã kể cho Ngữ biết bao nhiêu lần tình cảnh gia đình mình, Ngữ nghe đến nổi thuộc lòng từng chi tiết. Lần đầu nghe kể, Ngữ còn xúc động. Lần thứ hai, thứ ba, chàng còn tò mò, muốn biết thật rõ để dành đó, sau này viết truyện. Nhưng ông Hậu cứ kể hoài, cuối cùng nghe chuyện ông trở thành cái nợ. Chưa kể một số chi tiết ông Hậu kể trước sau mâu thuẫn, khiến Ngữ đâm ngờ vực. Ngữ ngờ rằng ông Hậu đã phóng đại quá đáng mức phí tổn lo lót để được làm vườn cho ông Phan, như một cách biện hộ cho sự ưu đãi hết sức bất công mình được hưởng, so với các đồng đội khác. Suy bụng ta ra bụng người, ông lại thường làm cho Ngữ khó chịu vì cứ tra vấn Ngữ, đòi Ngữ phải cho ông biết phải tốn bao nhiêu để được về làm "cậu giáo" cho Trung tá Phan. Ngữ bảo không tốn gì cả, ông nhất định không tin. Ông nhìn Ngữ với ánh mắt lém lỉnh tinh quái, như nhìn một đồng lõa. Ngữ khó chịu vì vậy. Ngữ nói lảng để ông Hậu khỏi mớ máy than van chuyện tốn kém:

\- Tối nay làm tiệc rửa lon mới phải không?

\- Chứ còn gì nữa!

\- Bả đâu?

\- Vào Sài gòn rồi! Tôi mới chở bả ra phi trường sáng sớm nay. Tôi có năn nỉ riêng với bả nhờ gửi gắm giùm tôi cho ông khác, nếu ông bà đổi đi. Bả chịu. Cậu cũng lo thân đi là vừa!

Có tiếng chị ở gọi Ngữ:

\- Cậu Ngữ có điện thoại.

Ngữ vội chạy vào nhà, lòng thắc mắc không hiểu tại sao bạn bè biết mình đã trở lại Pleiku. Chị Ba cầm cái điện thoại đưa cho Ngữ, nói nhỏ sợ tiếng nói của mình vang đến đầu dây bên kia:

\- Đại tá gọi!

Giọng Ông Phan reo vui trong điện thoại:

\- Ngữ đấy hả?

\- Vâng, thưa Đại tá!

Bên kia đầu dây, ông Phan cười rổn rảng, khoái trá. Ông vồ vập hỏi:

\- Mới về đã biết tin, hay vậy! Ai cho biết?

Ngữ đủ khôn ngoan, nói dối để làm vừa lòng ông Phan:

\- Ghé quán cà phê ở bến xe, gặp mấy đứa bạn, tụi nó cho biết tin vui.

Giọng ông Phan hớn hở:

\- Thế à! Ngoài phố họ cũng biết à! Tôi giấu kỹ lắm đấy, chỉ cho một vài người thân biết thôi. Tôi định tối nay mời họ tới nhậu mới loan tin cho họ ngạc nhiên. Ờ, cậu về kịp cũng may. Ở nhà giúp chị Ba, anh Hậu sửa soạn giùm bữa tiệc rửa lon. Nhà hàng họ lo hết, nhưng phải có người nhà chỉ dẫn họ.

Ngữ thắc mắc:

\- Giấy tờ về rồi thì cả Quân đoàn phải biết chứ, Đại tá giấu sao được?

Ông Phan cười hể hả hơn trước:

\- Chưa về. Tổng Tham mưu họ điện thoại cho biết trước, tuần sau giấy tờ mới về. Vả lại chuyện lên đại tá của tôi liên quan đến một việc khác quan trọng hơn nhiều. Thôi, chiều về tôi sẽ cho cậu biết. Cúp nhá!

***

Ông Phan ra tận cửa để đưa khách khứa về. Chỉ còn một đại tá người gầy ốm, đầu bạc trắng ngồi lại. Trong khi chờ các bồi nhà hàng dọn dẹp mang đồ ăn thừa và chén bát về, ông Phan mời người bạn già đến ngồi ở ghế sofa nhấm nháp rượu.

Ông Phan hỏi:

\- Đại tá ở lại chơi với tôi đêm nay được không? Nếu cần, tôi điện thoại xin phép chị.

Đại tá Mẫn xua tay:

\- Thôi, khỏi cần làm phiền anh. Tôi ngồi nói chuyện với anh một chốc, rồi xin phép về. Nội lệnh nhà tôi nghiêm ngặt lắm.

Ông Phan cố làm ra vẻ tiếc, xuýt xoa nói:

\- Hôm nay nhà tôi đi vắng, tôi thành người tự do. Anh xin phép được nội tướng thì hai đứa mình đi loanh quanh, thú ra phết. Thôi, anh đã "nể" chị thì tôi không ép. Dịp khác vậy. Trời hôm nay nóng quá. Hay chúng mình mang rượu ra hiên ngoài vừa uống vừa nói chuyện. Loại Cordon bleu này khá chứ anh?

Hai người mang ghế ra ngoài hành lang trước. Pleiku sẵn gỗ, ông Phan lại chỉ huy công binh, nên ngôi nhà ván đơn sơ quân đội cấp cho ông đã trở thành một biệt thự xinh xắn, trang trí mỹ thuật. Từ tường đến mọi thứ vật dụng đều làm bằng gỗ tốt, đánh vẹc-ni bóng loáng. Hai chiếc ghế gỗ lót nệm chủ và khách đang ngồi cũng là hai công trình mỹ thuật, tác phẩm của một sinh viên mỹ thuật công nghệ Gia định bị động viên. Cái bàn thấp đặt chai rượu Hennessy và ly cốc là một lát thân cây lớn có nhiều sớ gỗ uốn éo như những đám mây cuốn. Đại tá Mẫn không giấu được lòng ganh tị:

\- Các anh bên Công binh sướng thật. Muốn gì có nấy, của kho xài sao cho hết.

Đại tá Phan cười sung sướng, nhưng cũng nói cho có lệ:

\- Khộng sướng đâu anh! Công binh là "lính thợ" mà, đâu phải là "lính thầy". Bên tác chiến đánh ào ào một trận rồi nghỉ, tụi này cứ tất bật quanh năm, hết làm đưòng lại xây cầu, bận bịu quanh năm suốt tháng như là đàn ong bị trời hành.

Đại tá Mẫn nói:

\- Vì vậy anh mới vận động chuyển qua "lính thầy". Thôi, anh có ý hỏi thì tôi cũng nói qua kinh nghiệm của tôi cho anh biết, may ra có giúp anh chút gì không. Tôi thì tôi ớn đi làm tỉnh trưởng quá rồi, bị một lần tởn tới già. Nhưng anh khác, tôi nghĩ anh sẽ thành công.

Ông Phan hỏi:

\- Hồi đó tại sao anh "bị"?

\- Tại tôi đi dây không khéo. Mà bà nhà tôi, thì như anh biết đấy, bả dân vườn, giao thiệp không khéo, làm hỏng việc hết. Bả xuất thân con nhà nghèo, nên khi phải xuất một số tiền lớn thì cứ hồi hộp lo tiền mất. Tội nghiệp, bả như một chị hàng xén ở chợ huyện quen buôn đi bán lại từng cây kim, cuộn chỉ, hột nút, đến khi phải đối phó với những cái lớn, bà ấy ngợp. Ngợp nên mất bình tĩnh, mất bình tĩnh nên làm hỏng lây việc của tôi. Chị nhà thì khác. Tôi chỉ mới gặp chị có hai lần, nhưng qua cách chị nói chuyện, cách chị tiếp khách, tôi biết chắc chị sẽ giúp anh nhiều. Anh sẽ thành công, một nửa nhờ anh, một nửa nhờ chị. Cũng có thể anh chỉ được một phần ba thôi, công chị tới hai phần ba. Có nhiều trường hợp như thế, nhưng lý tưởng nhất là "half and half".

Ông Phan bật cười! Đại tá Mẫn không cười, ngược lại giọng ông có vẻ nghiêm nghị hơn:

\- Vâng. Qua thất bại, tôi rút được cái bí quyết, cái nghệ thuật làm quan đầu tỉnh. Cốt tủy của bí quyết ấy, nghệ thuật ấy là "half and half". Kinh nghiệm xương máu của tôi đấy. Sau cái cú suýt nằm ấp và thân bại danh liệt vì vụng tính, tôi suy nghĩ nhiều về nghệ thuật làm quan đầu tỉnh. Tôi thành một lý thuyết gia rồi anh biết không? Nếu rãnh, sẽ có lúc tôi viết một cuốn sách đại loại như loạt sách "Làm thế nào để..." của Mỹ. "Làm thế nào để trở thành tỉnh trưởng chuyên nghiệp". Nhan đề hấp dẫn đấy chứ! Trong sách, tôi sẽ khai triển cái chủ thuyết "half and half".

\- Đại khái chủ thuyết ấy ra sao?

\- Có nhiều cách giải thích, có nhiều cách nhìn từ nhiều trường hợp, hoàn cảnh khác nhau, nhưng ở trường hợp nào, hoàn cảnh nào cũng đúng. Trước hết từ trong gia đình. Như khi nãy tôi đã nói, anh với chị phải có một cách phân công phân nhiệm cho đồng đều, phối hợp chặt chẽ với nhau. Việc nào chính anh phải làm đừng cho các bà xen vào vì xen vào là hỏng. Việc nào anh phải để cho các bà ấy tính, anh vờ như không biết. Có những việc muốn xong xuôi anh và chị làm như bất động với nhau, nhưng cũng phải tùy cơ gia giảm liều lượng thế nào để người ngoài họ nhìn, có vẻ như anh chị không ai lấn lướt ai. Nếu để cấp dưới thấy chị lấn lướt anh, thì số hồ sơ anh phải ký ở tư dinh nhiều hơn hồ sơ ở tỉnh đường, cuối cùng chẳng ra làm sao cả; mất hết thể thống. Nếu anh lấn lướt chị, thì có nhiều việc tế nhị họ không dám nói với anh, anh mất nhiều cơ hội tốt mà đáng lẽ anh được quyền hưởng. Phải "half and half" ngay trong chính gia đình anh trước.

Ở nhiệm sở, anh cũng phải áp dụng nguyên tắc "half and half' để đối phó với những thế lực có thể làm anh thân bại danh liệt. Tôi coi việc anh đối phó với Sài gòn như đã xong, vì nếu không xong anh đâu được bổ nhiệm. Bây giờ chỉ còn phải lo đối phó với mấy ông dân cử địa phương, và những người trực tiếp làm việc với anh, như phó tỉnh trưởng nội an, như phó tỉnh trưởng hành chánh, các quận trưởng, trưởng ty cảnh sát, trưởng ty tài chánh, trưởng ty thuế vụ, vân vân... À, anh lưu ý đến tay trưởng ty xã hội nữa. Tôi còn quên một tay anh cần phải quan tâm thường xuyên, là tỉnh đoàn trưởng xây dựng nông thôn.

Anh nghe rối đầu chứ gì! Yên tâm! Rán áp dụng nguyên tắc "half and half". Với kẻ ham danh, anh chia đôi danh vọng cho họ. Với kẻ ham lợi, có chút gì anh nhớ cưa đôi. Nhớ cho tôi, đúng cưa đôi, đừng quân tử Tàu nhận ít hơn một chút, họ được một lần, lần sau sẽ lấn tới, sẽ qua mặt anh.

Đột nhiên Đại tá Mẫn hỏi:

\- Anh chị có thích bài bạc không?

Ông Phan vội xua tay, giọng đầy hãnh diện:

\- Không! Tôi thì lâu lâu có xoa mạt chược với anh em, còn nhà tôi thì chúa ghét cờ bạc. Dính vào đó, phiền lắm.

Đại tá Mẫn lắc đầu:

\- Như vậy không được! Anh chị phải tập đánh bạc. Hãy nghe tôi đi. Tôi không nói đùa đâu! Tập đánh bạc, anh chị chỉ có ăn chứ không sợ thua.

Ông Phan ngớ ra, bắt đầu hoang mang. Ông nói:

\- Nghe anh nói nhiều điều lạ quá. Tôi bắt đầu lo ra đây.

Đại tá Mẫn cười:

\- Đừng lo ra! Rồi mọi sự sẽ êm đẹp, nếu anh nắm được bí quyết và lượn đúng theo cái dòng có sẵn. Anh đâu phải thần thánh gì mà làm hết mọi việc. Guồng máy đã chạy đều, công việc một tỉnh trưởng đa đoan thật, nhưng anh có rất nhiều phụ tá. Bên dân sự, anh có mấy ông phó hành chánh. Tôi nghe các ông ấy thường than là bị cái khổ "quyền rơm vạ đá", quyền hành tỉnh trưởng nắm hết nhưng lỡ có chuyện gì bị khui ra, giấy tờ rành rành do mấy ông phó ký, mấy ổng lãnh đủ. Họ bị cảnh giác như thế từ hồi còn học Quốc gia Hành chánh, nên họ khôn lắm. Họ mà ghét mình, gài mình ký một chữ là khốn đốn. Họ giỏi luật lệ, thạo các ngõ ngách giấy tờ, nên anh không xử khéo với mấy ông phó hành chánh, anh sẽ bị lụy như tôi. À, còn chuyện này nữa tôi hỏi anh kẻo quên. Anh có quen ông tá nào giỏi trận mạc, giỏi hành quân không?

Ông Phan lo lắng ra mặt:

\- Lâu nay tôi làm bên chuyên môn, quanh quẩn chỉ có anh em cùng ngành Công binh. Cũng có quen với bên tác chiến khi các anh ấy liên lạc xin vật liệu, nhưng không đủ thân!

Đại tá Mẫn suy nghĩ một lúc, rồi nói:

\- Anh phải tìm một người giỏi để làm tiểu khu phó kiêm phó tỉnh trưởng nội an. Anh không tìm ra, thì Sài gòn họ cũng tìm đúng người cho anh. Nhưng hai bên không ăn "jeux" với nhau sẽ khó làm việc. Nếu cần, tôi tìm hộ anh. Lúc có tin bổ nhiệm chắc chắn, anh cho tôi hay. Kể ra anh cũng gặp thời. Đúng vào dịp thủ tướng Trần Văn Hương đòi loại hết tham nhũng, và ông Thiệu loại bỏ tay chân ông Kỳ nên mới có nhiều chỗ tỉnh trưởng trống như thế! Chắc anh được đưa đi nắm một tỉnh nào đó thuộc Vùng Hai. Tôi khuyên anh không nên chọn những tỉnh lớn duyên hải như Bình định, Quảng ngãi. Khởi đầu, nên xin một tỉnh nhỏ ở cao nguyên ít phức tạp hơn, để thực tập. Bài học nào cũng phải đi từ dễ tới khó. Mới ra làm tỉnh trưởng mà đi những tỉnh khó ngay, là gãy. Như trường hợp tôi!

***

Có tiếng điện thoại reo, ông Phan phải xin lỗi khách để vào nhà trong. Vài phút sau, ông Phan trở ra, nói với Đại tá Mẫn:

\- Chị gọi anh.

Đại tá Mẫn không giấu được lo âu, lật đật đứng dậy. Ông hỏi:

\- Điện thoại anh ở đâu?

\- Chỗ cái ghế sofa. Tôi đã xin phép chị cho tôi được học hỏi anh thêm một giờ nữa. Bây giờ mới mười giờ đêm.

Đại tá Mẫn không có thì giờ nói chuyện thêm với ông Phan, xô cái cửa kính chạy vào chụp điện thoại. Giọng ông đổi khác, âu yếm và dịu dàng hơn.

\- Mình đó hả? Vâng vâng. Anh nhớ chứ. Thì lâu lâu mới được một lần.

\-...Ủa, sao anh không hay biết gì cả. Không được. Tụi nó lộng hành quá tay rồi đấy. Vâng, vâng... Thì lỗi tại anh. Anh nhận hết, được chưa. Họ có cho biết tụi nó vắng mặt từ hôm nào không? Sao lâu thế, đến nay họ mới thông báo? Em đã điện thoại hỏi đằng dì Bình chưa? Được. Mai anh sẽ điện thoại vào Sài gòn nhờ Trung tá Nghinh đến trường hỏi rõ xem sao. Được! Anh sẽ về ngay...

Lúc viên đại tá trở ra, ông Phan lo âu hỏi:

\- Anh phải về liền à?

\- Không. Mười một giờ tôi xin phép về!

Rồi không để cho ông Phan phải hỏi, Đại tá Mẫn nói luôn:

\- Hai thằng con tôi gửi nội trú trong Don Bosco bê bối quá! Đáng lẽ tôi phải làm như anh chị, đem chúng nó lên đây cho học trường công, rồi kiếm một cậu chuẩn úy có bằng cấp đại học về nhà kèm thêm. Vừa đỡ tốn kém, vừa kềm được lũ nhỏ ham chơi. Anh tìm được cậu gì đó, trông được đấy chứ!

Ông Phan trả lời:

\- Vâng, cũng tàm tạm. Ba hắn là thầy cũ của tôi, nên tôi giúp hắn. Bị kỷ luật vụ Phật giáo đấy!

\- Thế à! Tay chân ông tướng Thi hay của ông Trí Quang?

\- Tôi chẳng rõ. Nhưng nhờ vụ Mậu Thân vừa rồi, hắn sắp được phục hồi.

Đại tá Mẫn chợp ngay cơ hội:

\- Anh đi, "passer" hắn qua cho tôi đi! Hai cháu sau của tôi kém toán lý hóa quá!

Ông Phan hơi ngần ngừ một chút, rồi vội vã đáp:

\- Vâng, dễ mà! Anh chỉ cần nói với Tổng Quản trị Quân đoàn một tiếng, là xong. Cho tôi xin hỏi anh vài điều, trước khi anh phải về. Lúc nãy anh nói không nên chọn các tỉnh khó. Chọn lựa nhiệm sở không phải là việc tôi làm được, vì đây là lần đầu, thế tôi chưa mạnh, anh hiểu? Nhưng theo kinh nghiệm của anh, thế nào là tỉnh khó, thế nào là tỉnh dễ? Có phải tùy thuộc vào tình hình an ninh không?

Đại tá Mẫn cười, nhìn ông Phan thương hại:

\- Vâng, tùy thuộc vào an ninh. Anh có thể nói như thế trước quân cán chính của anh, khi đọc huấn từ, khi ban chỉ thị. Trước đám đông, ở chỗ công khai, có thánh mới dám nói khác đi. Nói cái gì, nói ra sao trước đám đông, tôi nghĩ anh khỏi phải lo. Làm vài tuần là quen liền. Chỉ có bấy nhiên điều, quen miệng ăn nói trơn tru, anh ban huấn từ một ngày vài bận dễ như hút một điếu thuốc. Nếu anh có óc khôi hài, lâu lâu chen vào vài chuyện tếu ý nhị thì tốt, dễ gây không khí thân mật. Nếu không, cũng không sao. Anh là "dân chi phụ mẫu", nói hay nói dở gì thiên hạ cũng kính cẩn lắng nghe hết, nghe xong còn gật gù cảm phục là khác. Chúng nó gật gù thật hay giả, khỏi cần bận tâm. Anh hết làm tỉnh trưởng, là "point final", đời nó thế. Đừng chờ đợi nhiều. Nhưng tôi nói la đà xa chuyện anh hỏi quá rồi! Anh hỏi thế nào là tỉnh khó, thế nào là tỉnh dễ chứ gì? Vâng, tôi giải đáp cho một người sắp làm tỉnh trưởng, nên tôi thẳng thắn nói đúng vào vấn đề, không quanh co. Nó thế này: tỉnh khó là tỉnh có ngân sách chi tiêu lớn, tỉnh dễ là tỉnh ít tiền. Tôi lấy ví dụ tỉnh Bình định chẳng hạn: do diện tích, do dân số trên một triệu, bình thường ngân sách tỉnh đã cao rồi. Lại thêm tình hình an ninh ở đó xấu, số người tản cư tị nạn về quận hay thành phố đông đảo, ngân khoản trợ cấp tị nạn cao. Tôi nghe xừ tỉnh trưởng cũ ở đó nói nội chỉ cần lấy tiền bán bao bố đựng gạo cứu trợ tị nạn không thôi, chứ không động đến một hạt gạo của dân, mỗi tháng cũng được bạc triệu rồi. Chiến tranh chà qua xát lại nhiều vùng xôi đậu, trường học nhà thương công sở bị phá hủy đi rồi xây lại đều đặn, lại một khoản thu nhập nữa. Chưa hết: không quân Mỹ lập phi trường lớn ở Phù cát, Sư đoàn kỵ binh không vận Mỹ đặt doanh trại ở An khê, sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn đóng ở Phú tài, ba kho vàng đấy! Chẳng trách xừ tỉnh trưởng nào cũng ngấp nghé xin về Bình định. Anh là dân nhập môn, Sài gòn không cho anh về đó đâu.

Tỉnh khó còn là tỉnh dân tình ưa kiện tụng, tranh chấp. Tôi không tin chuyện Tả ao Địa lý, nhưng bây giờ bắt đầu tin. Dường như địa thế, sông núi, khí hậu mỗi miền tạo cho dân miền đó có một tính khí riêng. Dân Khánh hoà Phú yên thì nhiều người đã làm tỉnh trưởng ở đó bảo là khá hiền hòa. Nơi xảy ra nhiều tranh chấp nhất có lẽ là Quảng ngãi. Bình định cũng ưa kiện tụng, cho nên nhiều xừ bị thân bại danh liệt vì ham cái chức đầu tỉnh ở Ngãi, Bình. Vụ một ông bị tử hình vì làm tỉnh trưởng Bình định, chắc anh biết rồi!

Ông Phan nôn nóng hỏi:

\- Còn tỉnh dễ là sao?

\- Là tỉnh ngân sách ít, bổng lộc ít nên ông đầu tỉnh bớt bị trên đe dưới búa. Chẳng hạn các tỉnh ở cao nguyên Vùng Hai này.

Ông Phan cãi lại:

\- Cao nguyên phải đối đầu với lực lượng xâm nhập của cộng sản, giành giật với chúng từng con đường mòn, sao lại dễ?

\- Ấy, chính là vì tiền phương, đối đầu trực tiếp với địch, mà hóa dễ. Cũng giống như anh chỉ huy một trung đội đang tử thủ chống địch tấn công dễ hơn là chỉ huy một trung đội trong thời kỳ dưỡng quân. Hơn nữa cái khó về hành quân, bảo vệ an ninh lãnh thổ đã có các lực lượng Tổng trừ bị, có Quân đoàn lo bớt cho anh. Tỉnh trưởng trở thành lính hậu bị, anh thấy không?

Thấy vẻ mặt Ông Phan đầy hoang mang, Đại tá Mẫn vỗ vai bạn, vừa cười vừa nói:

\- Thôi, nói nhiều anh nghe càng rối. Khi biết chắc về tỉnh nào, anh cho tôi hay liền. Lúc đó, tôi sẽ làm quân sư cho anh. Nhớ đừng quên ông thầy vỡ lòng nhé!
Chương 81

Bà Phan từ Sài gòn về Pleiku mang nhiều tin tức có lẽ rất đáng mừng. Ngữ nghĩ đến hai tiếng "có lẽ", vì khác với những lần trước mỗi lần có điều gì đáng khoe bà Phan đều khoe với Ngữ, lần này hai ông bà chỉ đóng kín cửa phòng lại bàn luận riêng với nhau. Nét mặt hai vợ chồng đều hớn hở, và dấu hiệu tốt tuần tự lộ rõ. Giống như một người cầm chắc trong tay tấm vé số độc đắc, bà Phan cứ cười mỉm hoài, ngồi một mình cũng cười, hoặc hát khe khẽ. Bà dịu dàng ưu ái với tất cả mọi người. Thời gian một tuần lễ ở Sài gòn bà bận đủ thứ công việc, thế mà trở về Pleiku bà khệ nệ mang xách đủ thứ quà cáp. Bà không quên ai, kể cả chị ở và người lính làm vườn.

Chị Ba được tặng hai cái quần lãnh Mỹ A và đôi guốc Đakao. Ông Hậu được một hộp thiếc thuốc điếu Craven A, và cặp gương mát hiệu Ray-Ban. Phần Ngữ được một cái đồng hồ Seiko tự động. Lũ trẻ còn gần một tháng nữa mới vào niên học, được bà cho vào Sài gòn thăm dì, và về Vĩnh long thăm ngoại. Nhờ thế, Ngữ được thêm một món quà phụ trội: được hoàn toàn rảnh rỗi để nhớ Diễm, và hoang mang về Diễm!

Phần ông Phan, việc chuẩn bị cho một đoạn đời mới có vẻ rõ ràng và khẩn trương hơn. Ông điện thoại, đi ăn, đi chơi đều đặn với Đại tá Mẫn. Giấy tờ vinh thăng đại tá cho ông đã về, ông có bằng chứng chính xác và chính thức để tin rằng con đường hoạn lộ của ông đã qua một khúc quanh. Ông không còn sợ bị hố, chưa đi săn đã rao bán da gấu. Giữ đứng lời hứa, ông đã tìm được "nhiệm sở" mới cho ông Hậu. Phần Ngữ, ông cũng tận tình. Thực ra, nhờ những ý kiến của Bộ Chỉ huy Sư đoàn Một, hồ sơ của Ngữ đã được duyệt xét lại từ hồi tháng Năm, rất lâu trước khi ông Phan tìm được "tuy dô" chuyển ngành. Nhưng ông Phan đã giúp Ngữ trong việc thường xuyên thúc đẩy con rùa thủ tục bò nhanh hơn thường lệ. Ông còn đề nghị Ngữ nên xin được trả về Tổng Quản trị thuộc Tổng Tham mưu hơn là Tổng Quản trị của Quân đoàn, vì theo ông, Ngữ sẽ rộng đường hơn để xin về đơn vị mình muốn. Ngữ cũng muốn chuyển vào miền Nam, nên làm đơn theo chỉ dẫn của ông Phan.

Lòng ưu ái của ông đối với Ngữ như vậy cũng tạm đủ. Nhưng ông không tiếc gì mà nối thêm một cái đuôi không tốn kém.

\- Tiếc quá! Nếu cậu là sĩ quan, tôi có thể nhờ cậu đôi việc. Sao hồi trước cậu không rán thi lấy cái bằng tú tài? Ham chơi à?

Ngữ biết không thể giải thích cho ông Phan hiểu, đáp cho xong:

\- Vâng, hồi nhỏ ham chơi quá!

Câu hỏi của ông Phan vô tình chạm tới một điểm nhạy cảm của Ngữ. Trong gia đình, hoặc trong đám bạn bè thân thiết, chàng không hề có mặc cảm về cấp bậc thấp của mình trong quân đội, không hề hối tiếc đã bỏ học, và không hề nao núng niềm tin lâu nay là giá trị thật của một con người phải là cái gì khác với những ước lệ giả tạo như bằng cấp, địa vị, danh vọng, tiền bạc. Nhưng ra ngoài cái thế giới êm đềm an toàn ấy, bị nhìn xuống, bị cư xử rẻ rúng, Ngữ đâm khó chịu. Đâm chao đảo, tiếc nuối. Lâu lâu, Ngữ lại chợt nghĩ giá mình có bằng cấp cao hơn, giá mình không phải là một anh trung sĩ mang cánh gà, có thể mình sẽ làm được nhiều việc có ích hơn. Ông Phan thấy nét mặt Ngữ không vui, nên an ủi:

\- Thôi mỗi người một số phận! Cậu thế mà khỏe, khỏi phải gánh trách nhiệm lớn. Tôi chuyển ngành, thích thì có thích thật, nhưng lo lắm! Nghe ông Mẫn ông ấy kể chuyện, tôi ớn quá!

Nói xong, ông Phan phá lên cười! Ông quên mất mình vừa nói những gì.

Thời gian còn ở Pleiku, Ngữ viết cho Diễm bốn lá thư và nhờ Quỳnh Như chuyển. Viết xong một lá thư, Ngữ vội bỏ vào phong bì, dán kín, gửi, không dám đọc lại. Ngữ muốn viết thật đầy đủ thật chính xác lòng nhớ thương của mình, nên tự dặn là không nên đọc lại. Thói quen mỉm cười hóm hỉnh tự soi gương để quan sát mình như một nhân vật ở ngôi thứ ba (cái thói quen tai hại cố hữu của những người cầm bút), Ngữ sợ sẽ làm cho chàng mất đi nhiệt tình tự nhiên.

Ngữ viết cho Diễm thật nhiều, thư nào cũng thật dài, gồm đủ những gì Ngữ sẽ nói với Diễm nếu gặp lại. Vì biết chắc dù có gặp Diễm, Ngữ cũng không thể đủ bình tĩnh để nói hết những điều phải nói, nên Ngữ say sưa nói hết trong thư.

Thư gửi đi, Ngữ cảm thấy nhẹ nhõm. Rồi lại khổ sở vì chờ hồi âm. Chờ mãi không thấy gì, chàng oán lây Ty Bưu điện, oán lây hãng Hàng không Việt nam.

Trong lúc đó, Ngữ lại nhận được nhiều thư của Nam. Lá thư đầu, Nam viết:

"Má bảo em viết thư cho anh, báo cho anh biết dưới này việc nhà cửa và việc mưu sinh đã tạm yên, cho anh yên tâm. Nhưng làm sao em nói dối với anh được, anh Ngữ!

Những ngày chuẩn bị gói ghém đồ đạc, rồi những ngày đi đường, ai cũng mệt nhoài đến tê dại cảm giác, nên chưa cảm thấy gì. Hai hôm có anh ở Qui nhơn, như anh thấy mọi người lại bận rộn lo mở cái này, tháo cái kia, xếp đặt cái nọ. Bữa cơm dọn trên nền nhà trống vẫn còn có đầy đủ cả nhà. Nhưng anh đi rồi, mọi sự đổi khác. Má ngồi thẫn thờ, cả ngày nhìn ra cửa như trông đợi ai. Má không nói năng gì suốt hai ba hôm liền. Con Quế đi cả ngày để tìm mối buôn bán (có lẽ nó sẽ sang một sạp bán đồ Mỹ dưới chợ), má im lìm như cái bóng, còn em, anh thử tưởng tượng em sống ra sao! Em cứ tự hỏi vì sao mình ở đây, vì sao cả gia đình lại chọn cái thành phố bụi bặm hiu hắt này mà tới? Vì sao phải bỏ Huế? Em nhớ Huế da diết, nhớ đến cả những điều vặt vãnh nhất. Nếu em có cánh, em đã bay về Huế dù biết về rồi cũng chỉ ngồi bên lề đường nhìn qua khu vườn và căn nhà đã đổi chủ. Thảm quá, thôi em không dám nghĩ tiếp nữa.

Anh vừa đi xong thì cháu Thúy cũng ngã bệnh, sốt đến bốn mươi độ em phải đưa đi bệnh viện. Nay cháu đã bớt tuy vẫn còn ho. Lạ lắm, em chẳng hiểu tại sao cháu nó ho liên miên, mỗi lần nó ho là mỗi lần ruột em thắt lại. Má bảo tại thay đổi khí hậu, con nít không quen chịu đựng. Em cũng thấy thế. Nghe những người ở đây lâu bảo rằng mùa hè ở Qui nhơn bị gió nam nóng lắm, đến khoáng giữa tháng chín mới hết. Bao nhiêu chuyện dồn dập, em quẩn trí mà không biết nói với ai, chỉ còn biết viết thư cho anh..."

Những lá thư sau, Nam báo một vài tin vui:

"...Con Quế liều lĩnh vét hết số tiền nhà mình hiện có, lấy thêm hai lượng vàng má cất để phòng thân, đem đi sang cái sạp dưới chợ. Má lo, em cũng lo. Nhà ta vốn liếng chỉ còn chừng ấy. Nhưng em biết nếu có anh ở đây, anh cũng để mặc cho con Quế nó làm. Vì nó tháo vát, xoay xở giỏi. Má và em chỉ còn biết trông chờ ở nó.

Hôm qua em đi chợ vô tình gặp được một số bạn cũ hồi cùng học ở Đồng Khánh. Bây giờ em mới biết hai phần ba giáo sinh sư phạm Qui nhơn là dân Huế. Những con bạn theo được lên đại học em đều gặp lại. Còn những bạn cũ bỏ ngang, tự nhiên lâu ngày không gặp, tưởng tụi nó đã đi lấy chồng hoặc đã vào Nam, bây giờ gặp lại ở đây gần đủ. Nhờ thế em đỡ thấy cô đơn. Ra phố, xuống chợ, đi đâu em cũng được nghe giọng Huế. Trường trung học ngay trước mặt nhà mình thuê cũng có nhiều thầy cô người Huế. Em mừng quá!

Em mới soạn ra sách vở của ba mà anh dặn giữ cho anh, chờ có dịp anh nhờ người đưa lên Pleiku. Em hối hận hôm dọn nhà đã muốn bỏ lại số sách vở ấy. Em điên dễ sợ! Anh hiểu cho em, thứ gì do ba để lại cũng làm cho em ngại ngùng xót xa cả. Em sợ nhớ đến ba, sợ nghĩ về ba.

Em giở lại từng cuốn sách của ba, lật tìm những trang ba xếp góc làm dấu hay những dòng ba gạch dưới bằng bút chì, cố tìm hiểu vì sao ba thích thú hay chú ý những chỗ ấy. Dần dần, em hiểu ba hơn. Lâu nay em cứ tưởng em hiểu ba, thực ra em chưa hiểu được nhiều. Em sẽ gửi trước những cuốn sách đó cho anh, để anh đọc kỹ và nghiệm xem em đoán ý tưởng của ba có đúng không! Ba phức tạp hơn là em tưởng..."

"...Không viết thư cho anh chắc em nổi khùng mất! Em tự chữa bệnh tâm thần của em bằng cách viết thư cho anh. Anh rán đọc. Em viết dài dòng, nghĩ gì viết nấy, y như em tự nói thầm với em vậy. Anh khỏi phải trả lời, nếu bận. Trả lời được, em rất vui. Em không tưởng tượng được nhận thư "ông anh cả mặt sắt" (em đùa, đừng giận em tội nghiệp!) em vui đến như vậy. Như là nhận được thư tình! Viết tới đây, em lan man nghĩ: Mình đã nhận được lá thư tình nào đâu mà dám so sánh. Em buồn đến lịm người. Có nên tâm sự với anh điều này không? Em ngại! Thôi bỏ qua đi!

Hôm qua em gặp được con Bích Châu, hồi trước học cùng một cấp lớp với em ở Đồng Khánh. Bích Châu học ban A, em ban C. Nó lấy chồng từ hồi vừa đậu bán phần tú tài. Bây giờ chồng nó làm lớn lắm, trung tá quân nhu. Hai vợ chồng có vẻ hạnh phúc, và giàu sang. Em không gặp được ông chồng, vì hình như đơn vị ông ấy đóng ở đâu ngoài thị xã. Bích Châu cho tài xế́ đến đón em về nhà chơi. Vào nhà nó, em ngợp, rồi tủi thân. Con gái tụi em lúc nhỏ học với nhau đứa nào cũng chỉ có cái cặp sách, chiếc xe đạp và vài chục đồng mạ cho dằn túi để mua ô mai. Lúc đó, tụi em bình đẳng. Nhưng chỉ cần vài năm sau, do đẹp xấu may rủi khác nhau, gặp lại thì giai cấp đã chênh lệch một trời một vực. Bên nam giới các anh không thay đổi nhanh đến như vậy. Thú thật với anh, thấy Bích Châu nó "biểu diễn", em cũng sốt ruột lắm!

Nhờ Bích Châu em đã được đi xem vài nơi tạm gọi là "thắng cảnh" ở đây. Cả hai thắng cảnh đều liên quan tới bệnh phung: Nghĩ mà ghê cả người! Anh thử đoán em đang nói về cái gì? Em đã đi thăm mộ Hàn Mặc Tử và nhà thương phung Qui hòa, hai thắng cảnh mà bất cứ ai tới Qui nhơn cũng phải đến viếng, như chùa Thiên mụ, lăng Tự Ðức hay Ðại Nội ngoài Huế mình...

Em định kể cho anh nghe chuyện đi thăm mộ Hàn Mặc Tử, đã chuẩn bị đầy đủ sáu tờ pelure, nhung con Quế nhờ em xuống trông hàng hộ để đi mua hàng trên Phù cát. Em sẽ viết thư cho anh sau..."

"Em vừa nhận được thư anh, báo tin vui của gia đình Đại tá Phan. Liệu anh có xin về Qui nhơn với má không? Má nghe tin hết sức mừng rỡ. Má vui trở lại, vì tin rằng nhà ta đã qua được vận rủi. Anh sẽ về đâu, diễn tiến thế nào, phải viết thư ngay cho má biết. Má sốt ruột lắm!

Phải nhận là em không có tài mua bán. Suốt một ngày ngồi trông hàng thay Quế em chỉ bán được 2000 đồng, trong khi Quế bán được ít nhất cũng 10.000. Trông những người bên cạnh đon đả mời chào, nói ngon nói ngọt cho khách chịu mua, cà kê thêm bớt em phục quá. Em thử làm như họ mà mở miệng không ra, cố lắm chỉ lí nhí vài câu nhạt thếch. Cũng có lẽ mặt em hãm tài lắm, không gây được thiện cảm dễ như Quế .

Thử thách đó làm em phân vân lắm. Chẳng lẽ cứ ăn bám con Quế hoài, mà tìm nghề nuôi thân nuôi con, thì tìm nghề gì. Nghĩ đi nghĩ lại, rồi cũng quanh quẩn nghề giáo. Anh thấy em nên cầm cái bằng tú tài xin đi dạy giờ ở trường công được không? Hay sang năm thử thi vào trường Sư phạm Qui nhơn, như vài con bạn cũ của em đề nghị? Hỏi chỉ để hỏi mà thôi, vì em biết anh cũng chẳng giúp được gì. Anh giống em như đúc ở sự vụng về. Anh em mình bám vào nhau thì chỉ mau chết chìm mà thôi!

Thôi, lại gác cái chuyện phiền ấy lại . Tuần trước em có kể anh chuyện đi thăm mộ Hàn Mặc Tử chưa? Hình như chưa thì phải. Ðầu óc em độ này như không chịu làm việc nữa, quên quên nhớ nhớ thất thường. Hôm đó con Bích Châu chở em đi. Em định đem cháu Thúy theo, nhưng má không cho, báo nó thăm mộ người phung bị lây khổ thân nó. Má làm em sợ, nên đi chơi mà lòng cứ lo ra, sẵn sàng thủ thế mất cả vui.

Mộ Hàn Mặc Tử nằm trên triền núi, từ đó nhìn bao quát được cả Qui nhơn. Một bên là đầm Thị nại, một bên là bờ biển, Qui nhơn như một trái tim khô co quắp nằm phập phồng chờ những đợt sóng xanh ve vuốt, xoa bóp để hồi sinh. Cả mộ thi sĩ Hàn Mặc Tử cũng vậy. Trước kia, khi chiến tranh chưa tàn khốc như ngày nay, chắc phong cảnh ở đây đẹp lắm. Sau lưng là núi xanh, phía trước là biển cả. Khung cảnh ấy chắc đẹp lòng một người mà lúc sống, đã từng ao ước được "bay thẳng lên trời để tìm ánh sáng muôn năm thôi ". Bây giờ, thăm mộ thi sĩ em xót xa đến muốn khóc. Mộ nằm lọt thỏm vào một doanh trại quân sự, ai muốn vào thăm phải xin phép. Cây cối chung quanh bị khai quang nên chỉ còn đất núi trơ trọi. Mộ bị nứt, lâu ngày không quét vôi lại, nên những dòng chữ sơn lưu niệm hoặc hình vẽ tục tĩu lớp này chồng lên lớp kia, không "thơ" chút nào. Giữa bấy nhiêu cái đìu hiu ngổn ngang, tượng đức Mẹ Maria nhìn xuống như đầy thương xót. Em thắc mắc không hiểu tại sao chính quyền ở đây, các cơ quan giáo dục văn hóa ở đây, hay ít nhất các vị sĩ quan chỉ huy doanh trại quân sự ở chính ngôi mộ Hàn Mặc Tử không để tâm chăm sóc giùm ngôi mộ. Thắc mắc ấy có "thơ" quá không, anh Ngữ? Hay là cả nước đang lo đối phó với đủ thứ chuyện, thì giờ đâu lo tới một nhà thơ!

Có ai gõ cửa ngoài. Trời ơi! Người phát thư! Em dừng nhé, để sẵn tiện nhờ bác phát thư gửi ra bưu điện luôn. Bưu điện chỉ cách nhà mình vài trăm thước, nhưng em lười. Mong nhận được thêm thư anh hôm nay..."

"...Em đã nhận được thư anh viết hôm 19-9. Anh bảo còn hai mươi ngày nữa anh rời Pleiku về Sài gòn trình diện ở Tổng Tham mưu. Má hơi buồn, em phải giải thích là anh phải về bộ Tổng Tham mưu xin rồi mới được về Qui nhơn. Cách làm việc của quân đội như thế, như thế . Em giải thích càn, không biết có đúng không. Tính từ hôm nay, anh chỉ còn đúng nửa tháng cho cái thành phố "đi năm phút đã về chốn cũ" ấy. Bài thơ của Vũ Hữu Định được ông Phạm Duy phổ nhạc hiện đang thịnh hành, đi đâu cũng nghe "Phố núi cao, phố núi buồn tênh..." Em nghe thân quen, vì có ông anh cả của mình cũng đang "buồn tênh" trên đó. Lá thư này là thư chót em gửi lên anh, hy vọng xe đò Qui nhơn Pleiku không bị Việt cộng phục kích đặt mìn để em phải phí công ngồi viết.

Trước hôm nhận thư anh, em có nhận được thư Quỳnh Như. Tội nghiệp em bé, em không thể nào thờ ơ hay giận nó lâu được. Nó vừa ở Sài gòn ra học tiếp năm chót Sư phạm, nên gửi ít quà cáp của ông bà nội cho cháu Thúy. Ông bà cũng gửi cho em chút ít tiền, làm em băn khoăn quá. Em phải làm sao, anh Ngữ? Em muốn gửi trả lại, muốn tự mình nuôi cháu để ngầm nói rằng mọi lầm lỗi do chính em làm thì bây giờ chính em phải mang, không phải phàn nàn hay nhờ vả ai khác. Em không muốn ông bà vướng víu hay áy náy vì mẹ con em. Lâu nay, em không liên lạc thư từ với ông bà, vì thế .

Nhưng gửi trả lại, thì em sợ ông bà càng áy náy hơn. Ông bà sẽ nghĩ là em giận lây đến ông bà, cho rằng em cự tuyệt lại ông bà. Khó nghĩ quá đi mất!

Quỳnh Như về Sài gòn thăm nhà chỉ vài ngày sau khi gia đình mình dọn đi, nên có lẽ con bé đem hết những điều mắt thấy tai nghe về kể với thầy mẹ. Em tính..."

Ngữ đọc tới đây, đột ngột hoảng hốt. Chàng đọc lại câu vừa đọc. Trời hỡi! Như vậy là bao nhiêu lá thư chàng nhờ Quỳnh Như chuyển cho Diễm đã thất lạc. Bốn lá thư dài mơ mộng, tha thiết, ngùn ngụt nhớ thương, ăm ắp nhục cảm, bốn tác phẩm vĩ đại nhất, trung thực nhất của chàng đã lưu lạc về đâu?
Chương 82

Ngữ rất thích đoản văn "Một ngày để tùy nghi" của ông Võ Phiến. Chàng may mắn hơn nhà văn đàn anh này, vì có được đến một tuần lễ "hoàn toàn tùy nghi".

Ông Phan đã có sự vụ lệnh bổ nhiệm làm tỉnh trưởng Phú yên. Ông rất bằng lòng với nhiệm sở này, vì theo kinh nghiệm của Đại tá Mẫn, ông cho rằng Phú yên hợp với ông. Phú bổn thì nhỏ quá đối với khả năng ông. Pleiku quá gần mặt trời, và ông không muốn bị vướng vì những ân oán cũ. Bình định, ông sợ. Phú yên xứng với ông, một nhiệm sở "phải chăng"!

Ân nghĩa của ông ở Pleiku khá nhiều nên ông khỏi phải nhọc lòng bận bịu chuyện dọn nhà. Ngữ chộp cơ hội, xin giã biệt sớm, và tuần lễ cuối cùng, dọn đồ ra ở với một người bạn thơ làm sĩ quan quân cảnh. Ông sĩ quan đáng lẽ phải giữ đàng hoàng nghiêm túc từ mũi giày cho đến chóp mũ để làm gương cho tất cả chiến hữu về quân phong quân kỷ, thì ngược lại, suốt mười năm binh nghiệp, ông phạm quân kỷ có hơi nhiều. Tội vạ, ông có thể đổ hết lên đầu các bạn hữu văn nghệ của ông.

Bình thường, ông là người tác phong gương mẫu hơn ai hết. Ông thẳng, nhưng không cứng nhắc. Ông biết mềm mỏng trong những trường hợp đáng mềm, nhưng chỉ mềm vừa đủ ở một ranh giới phải chăng nào đó. Cho nên cấp trên cấp dưới bình thường rất chịu ông. Ông chỉ gặp khốn khi cấp trên muốn vượt quá ranh giới ông đặt ra. Lúc đó, ông như con bò rừng, húc bất kể hậu quả. Ông lãnh đủ.

Không lãnh ngay. Những "thượng cấp" bị ông húc đủ khôn ngoan để tạm tránh một con bò từng say máu. Họ kiên nhẫn đợi. Anh em văn nghệ bốn phương vô tình giúp họ. Vì mỗi lần nghe có một bạn thơ bạn văn nào ghé lại Pleiku, dù chưa quen biết, ông cũng tìm tới gặp cho được. Ông bỏ trại, bỏ lính, bỏ quân phong quân kỷ, lấy chiếc Jeep có còi hụ chở một đám áo quần lôi thôi tóc tai nhếch nhác chạy lông nhông khắp phố. Giả sử phố Pleiku đủ rộng để họ rong chơi cho rộng chân rộng cẳng thì không sao. Đằng này phố hẹp, "đi năm phút đã về chốn cũ", nên chiếc Jeep quân cảnh khác thường ấy lượn đến vòng thứ ba trở lên đã bị cả phố chú ý. Lính trễ phép, lính đào ngũ, thanh niên trốn quân dịch rất nhạy bén trước "tình hình". Trời còn rủ lòng thương những chàng chết nhát hay những kẻ hay quên ngày tháng, nên cho ông sĩ quan quân cảnh kia có máu văn nghệ. Căn nhà tiền chế của ông mặc dù nằm cạnh phòng tạm giam những quân nhân phạm quân kỷ, ra vào có lính gác theo dõi, nhưng lại trở thành trung tâm vãng lai của giới văn nghệ thập phương. Những anh quân cảnh ăn mặc tề chỉnh đứng gác trước đồn đã quen với loại khách này. Họ chọn một giải pháp thích hợp: xem như không hề biết, không hề thấy các khách quí của cấp chỉ huy.

Ngữ là một trong những vị khách quí thường xuyên của đại úy trưởng đồn quân cảnh, nhờ các truyện ngắn chàng đã đăng trên các tạp chí văn chương ở Sài gòn. Truyện của Ngữ không xuất hiện đều đặn trên báo, đã thế, truyện của chàng không ướt át, không nhễ nhãi mồ hôi, không có tiếng nước vòi sen trong phòng tắm, không có những ly Champagne ướm lên đôi môi son đài các, không có phòng trà mờ ảo quay cuồng, nên bị chê là khô khan khó nuốt. Ông chủ bút một tạp chí nọ có lần lấy tình thân khuyên chàng "tốp" bớt những tiếng nổ trên các trang truyện. Thiên hạ ớn chiến tranh quá rồi, chỉ muốn đọc cái gì nhè nhẹ, êm tai. Đọc mà thú, đọc mà khoái. Cậu lôi họ ra chiến trường, bắt họ về nông thôn, eo ôi, họ không đi đâu! Ông viết cho Ngữ như thế. Ngữ trả lời bằng hai câu thơ Kiều:

Rằng quen mất nết đi rồi

Tẻ vui thôi cũng tính trời biết sao!

Ngữ đưa lá thư ông chủ bút tạp chí văn chương nọ cho đại úy Vinh đọc. Anh ta chửi thề, sau đó đe:

\- Chờ về Sài gòn, moa sẽ cho mấy anh "chầu văn" ấy một bài học. Mấy thằng bạn quân cảnh của moa trong đó chịu chơi lắm. Moa sẽ xúi tụi nó chận cửa phòng trà hỏi giấy quân dịch rồi bất cần hợp lệ hay không, cứ nói là nghi ngờ giấy tờ giả mạo, nhốt chúng nó một đêm. Ở đây có cơ hội là moa xúi tụi cầm bút nhà binh nếu có dịp về Sài gòn thì ra La Pagode dằn mặt mấy anh chầu văn một chuyến. A ha, tụi nó làm rồi đấy.

Đương nhiên Ngữ được xếp vào hàng những "chiến hữu" cầm bút "có trách nhiệm", "có ý thức", "có ngòi bút thép" vân vân và vân vân... Những nhãn hiệu đó cũng làm cho Ngữ vướng víu khó chịu giống như trường hợp chàng bị gọi là "anh chầu văn". Tại trung tâm vãng lai văn nghệ của Đại úy Vinh, Ngữ được hân hạnh gặp nhiều "ngòi bút thép", hoặc là phóng viên chiến trường của tờ Tiền Tuyến, hoặc là sĩ quan các binh chủng tổng trừ bị như biệt kích dù, thủy quân lục chiến, biệt động quân. Bộ treillis Ngữ mặc giúp chàng rất nhiều, chàng được mặc nhiên chấp nhận vào đảng nhà binh, chưa hết, được đương nhiên kết nạp vào hàng ngũ nghệ sĩ nhất của đảng nhà binh, hàng ngũ văn nghệ quân đội. Họ là lính, nhưng là lính hào hoa. Họ đeo súng, nhưng chỉ đeo súng một bên vai, vai bên kia mang máy ảnh, mang túi văn, mang túi thơ, mang cây đàn. Họ biết ngắm trăng trên đồn biên thùy heo hút, biết ngắm hoa dù nở giữa trời xanh.

Ngữ không khó chịu về niềm tự hào hay phẫn nộ đôi khi chính đáng của họ. Khi một người lính sau bao nhiêu ngày đói khát tử thủ để giữ đồn, được về phép Sài gòn, anh ta có quyền tức giận trước cuộc sống nhởn nhơ của thủ đô, vì anh ta cảm thấy bao nhiêu hiểm nguy mình trải qua đã trở thành vô nghĩa. Anh chiến đấu để bảo vệ cho những cậu ấm cô chiêu này ăn nhậu ngon miệng, nhảy nhót tưng bừng hay sao? Anh liều chết cho các ngài ngậm ống vố nhàn nhã đấu hót ở Givral, La Pagode hay sao? Anh lội suối băng rừng, đạp lên gai, lội qua sình để các bà mệnh phụ yến tiệc thâu đêm hay sao? Để các thư sinh mặt trắng tóc dài được hoãn dịch vì lý do học vấn nay biểu tình, mai hội thảo hay sao? Để các ông nghị bà nghị cãi nhau như mổ bò về chuyện đái đường, buôn lịch khỏa thân hay sao?

Ngữ chia sẻ những phẫn nộ ấy. Nhưng chàng không chia sẻ những gì các "chiến hữu văn nghệ" của chàng đã làm để giải tỏa sự phẫn nộ. Đập phá, chửi bới, mượn rượu văng tục trong bàn nhậu và trên văn chương, đó là cách lựa chọn thường thấy. Một số khác thi vị hóa đời lính, làm như những kẻ không biết bấm cò toàn là dân chết nhát, vô dụng. Một số viết theo kiểu "người hùng cô đơn" hay "anh hùng thấm mệt". Đa số viết na ná theo công thức "anh Tiền Tuyến, em hậu phương". Để phản ứng lại sự nhởn nhơ, không thể chỉ có một loại văn nghệ khaki đơn điệu rập khuôn.

***

Ngữ rất thích nghe Đại úy Vinh kể về thời kỳ ông bị đày ra Phú quốc coi trại tù binh cộng sản. Ông Vinh coi thời kỳ này là thời kỳ phong phú nhất của đời ông, niềm hãnh diện của ông, nên Ngữ được nghe ông kể rất nhiều lần. Mỗi khi gặp một người bạn văn nghệ mới, sau vài lon bia, ông lại bắt đầu điệp khúc..."Hồi moa ở Phú quốc..."

Ngay buổi tối dọn ra "trung tâm vãng lai", Ngữ gặp một anh bạn thi sĩ từ Phan thiết lên thăm thân nhân làm việc ở Quân đoàn, và dĩ nhiên, anh ta trở thành tân khách của binh chủng quân cảnh. Chủ, khách cũ, khách mới kéo nhau đi ăn phở, ghé thăm một ông thi-sĩ-địa-phương khác có vợ mở tiệm bán quần áo mỹ phẩm. Ông thi sĩ gốc hoàng tộc này vui mừng gặp người đồng điệu, nhưng trước cái lườm nghiêm khắc của bà vợ đẹp, đành phải tìm cớ thoái thác. Nhà thơ đại úy không ép nhà thơ chủ hiệu mỹ phẫm, lái xe chở hai ông khách đi vòng thêm vài vòng phố Pleiku, ghé tiệm cơm Tàu mua một vài món nhậu, ghé chợ trời mua một hộp 24 lon bia Budweiser, rồi vẻ vang hụ còi chạy về đồn. Lại bắt đầu:

"...Hồi moa ở Phú quốc..."

Ông thi sĩ Phan thiết giàu óc tò mò chặn ngay lại, hỏi:

\- Vì sao ông bị đày ra đó?

Đại úy Vinh vỗ vế cười ha hả hết sức sảng khoái:

\- Thì cũng tại cái vạ vịt văn nghệ. Lúc đó moa đang ở Đà lạt, nhàn tản sung sướng như ông hoàng. Ông cụ moa có cái nhà ở Đà lạt. Nhưng ở chung với ông cụ moa không thích. Moa ở ngay trong đồn như hiện nay. Nhờ tay trung úy phó đồn cần mẫn chịu khó, moa giao hết việc cho lũy, cả ngày chỉ lái xe đi vòng. "Trung tâm vãng lai" của moa trên Đà lạt rộng hơn ở đây nhiều. Moa xoay gỗ trang hoàng như một câu lạc bộ văn nghệ, một thứ salon littéraire, hì hục cả tháng mới xong. Không tốn một xu. Này, các cậu tắt giùm ngay cho moa cái nụ cười xỏ xiên ấy. Moa thề trên sinh mạng của moa, của vợ con moa, là moa không hề dẫn lính đi phục kích bắt chẹt các anh ở dơ ăn bẩn để chúng nó xây cất cho moa. Chả là trên đó có một anh thầu khoán thích làm thơ. Hắn ta có cho in một tập thơ, có cả phần dịch thơ sang tiếng Anh, tiếng Pháp. Mấy cậu dạy trường Võ bị tự nhiên thêm một món ngoại bổng khơ khớ. Chính hắn lo liệu hết. Moa nói: Nhà toa sang quá, có lấy lễ mà mời tụi văn nghệ chúng nó cũng không thèm tới cho toa đãi rượu, bắt nghe thơ toa. A ha! Moa nói y như vậy, "bắt nghe thơ toa", nói như vậy mà hắn không giận, mới hay! Hắn đem thợ, vật liệu tới, đích thân đốc thúc làm cái xa-lông văn nghệ. Vừa khai mạc, thì một cậu dẫn xác đến.

Phải nói đúng hơn là bị lính của moa tóm. Hắn trốn lính, bị bắt, thì bên cảnh sát lại moi ra thêm cái tội có hoạt động cho Việt cộng, nên theo thủ tục, tụi moa chỉ giữ tạm, rồi giải giao cho An ninh Quân đội. Moa đọc hồ sơ, nhìn ảnh trong giấy căn cước giả, hơi ngờ ngợ. Kêu lên hỏi, thì ra thằng Q, làm thơ tranh đấu, làm thơ xuống đường, làm thơ tố cáo chiến tranh. Hắn cũng biết moa, nên khi lính của moa ra khỏi phòng, nó e dè hỏi: Anh còn làm thơ nữa hết? Năm nay định ra thêm tập thơ nào nữa không? Nó nói nó thích bài này, bài nọ của moa, đọc vanh vách. Phải thú nhận là moa thú vị quá. Hắn làm gì mặc kệ, nhưng biết làm thơ là được!

Hắn thì thào với moa là bị nghi oan, xin lấy tình văn nghệ giúp đỡ. Một lời đã biết đến ta, sao ta không giúp. Moa nói, được ông để tôi lo vụ này, nhưng nếu không lọt phải khai sao cho khéo để đừng liên lụy đàn em của moa. Hắn gật. Moa xếp đặt, vờ sơ sẩy, cho hắn trốn. Hắn trốn được, về ngay Khu. Bên An ninh Quân đội sau đó vất cho moa xem nguyên một xấp hồ sơ rành rành hắn lên Khu xuống phố nhiều lần. Moa tái mặt, nhưng moa chịu chơi, anh em thương, chỉ bị phạt mười ngày trọng cấm và bị đổi ra Phú quốc. Về sau, hắn nhắn người cảm ơn moa, khen moa "tiến bộ!"

Ngữ hỏi:

\- Ông ở Phú quốc lâu không?

\- Bốn năm. Đang ở Đà lạt, bị đổi ra đảo, lại phải canh chừng mấy chục nghìn Việt cộng thứ thiệt, bốn năm đâu khác bốn năm tù. Mỗi tháng chỉ có một chuyến tàu từ đất liền ra, lại ở cái thế lúc nào cũng hồi hộp chuẩn bị đối phó với mấy chục nghìn con người chỉ chực sơ hở là lăn xả vào xé xác mình, thì làm cai tù e còn khổ hơn làm tù. Nhưng moa "mưu sinh thoát hiểm" hay lắm. Moa cũng lập ngay một salon littéraire ngoài đảo. Có thằng chó nào biết làm thơ viết văn đâu mà hội họp. Moa làm một "thảo lư" trên đầu núi, từ đó nhìn xuống bao quát được cả toàn trại tù binh. Rảnh được lúc nào, moa xách vài lon bia lên đó, uống rượu, làm thơ một mình. Bài moa đăng trên báo hồi tháng sáu moa làm ở Phú quốc đấy. Moa nhớ làm bài đó xong, moa đọc lớn lên, gần như gào thét với gió biển. Cảm khái dễ sợ, và cô độc dễ sợ.

Moa định viết một cuốn truyện dài, hay một cái kịch về trại tù Phú quốc. Các toa nghĩ sao? Ô không! Không nhàm chán đâu, nhiều kịch tính lắm. Bi kịch Hy lạp cũng đến thế là cùng!

Các toa thử tưởng tượng vài chục lính quân cảnh, mười tên sĩ quan thằng nào cũng bị đày như moa, thằng nào cũng sẵn sàng bê bối để bị kỷ luật và trả về đất liền, thế mà phải chịu trận với mấy chục nghìn tù binh cộng sản, bấy nhiêu đó đủ là kịch rồi.

Coi một trại tù thường phạm như mấy ông cảnh sát Nha Cải huấn, dễ ợt. Công việc đâu vào đó, cứ theo luật mà làm. Coi tù binh cộng sản, khó vạn lần. Mấy chục nghìn người, người nào cũng bảo là mình đi làm nghĩa vụ "chống Mỹ cứu nước", tập trung lại, thì tự nhiên có đầy đủ đảng ủy, tuyên huấn, chi bộ..., các toa thấy không, tụi moa phải đối phó với cả một guồng máy Nhà nước, với cả một guồng máy Đảng. A ha! Thế mà suốt bốn năm, moa xếp êm rơ hết.

Ông thi sĩ Phan thiết không nhịn được nữa, vội hỏi:

\- Ông làm sao tài vậy?

Đại úy Vinh cười to:

\- Moa xài ngay cái sách của họ: tận dụng lòng đố kỵ, nghi ngờ nhau. Moa không để cho họ ở chung với nhau lâu. Cách vài tuần hoặc nửa tháng, đột ngột moa ra lệnh thu dọn hết đồ đạc cá nhân, rồi bắt một số tù binh phòng này đổi qua phòng kia. Gặp người lạ, tù cũ phải mất vài tuần mới điều tra xong lý lịch người mới nhập, vừa ngo ngoe tổ chức chi bộ, họp hành, học tập thì a lê hấp, moa lại ra lệnh đổi phòng. Chúng nó căm moa lắm, bắn tiếng bảo moa là kẻ thù nguy hiểm thâm độc nhất trại. Còn đe dọa thanh toán nữa.

Ngữ hỏi:

\- Ông không sợ?

\- Sao lại không! Nhưng moa có cách và đề phòng cẩn thận. Tên nào được mật báo cho biết là kẻ chỉ huy, hoặc có ý chống, moa trị liền. Các toa đừng hiểu lầm. Cách trị êm ái lắm. Biết đích xác hắn là tên nguy hiểm, moa chờ lúc đi lao động hay làm vệ sinh có nhiều tù nhìn thấy, liền gọi hắn đến. Moa hỏi qua quít những câu vô thưởng vô phạt, và thấp giọng để hắn phải chú ý lắng nghe. Cả trại, cả đồng đội của hắn cũng lắng nghe. Chắc chắn là họ, và cả hắn nữa sẽ không nghe thấy gì. Moa cười nói ân cần với hắn, mời hắn thuốc lá, ôm vai hắn đưa lên văn phòng bắt ngồi chơi đó, đến chiều thả hắn về. Dĩ nhiên bạn hắn sẽ bu lại tra vấn, và dĩ nhiên hắn nói thật là chẳng làm gì cả, "tên đại úy ngụy" chỉ nói vớ vẫn không ra cái gì, không có nội dung! Hắn nói thật, nhưng ai cũng nghĩ là hắn nói dối. Hắn bị nghi đã nhận làm ăng-ten cho moa. Thế là đời hắn tiêu!

Ông thi sĩ Phan thiết há hốc mồm, kêu lên:

\- Hắn bị giết à?

\- Không. Hắn trở thành người vô hại. Hắn bị xa lánh, bị dòm ngó, hắn càng chối thì đồng đội của hắn càng ngờ. Bấy nhiêu đã đủ để viết kịch chưa?

Ngữ nói:

\- Chỉ mới là thảm kịch, thảm kịch chung của nhân loại, có thể xảy ra ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào.

Đại úy Vinh nói:

\- Nếu muốn thành bi kịch thì chỉ cần thêm những điều có thật vào. Cái chết là đầu mối, là cốt tủy của bi kịch chứ gì? Hồi moa ở Phú quốc, lâu lâu xảy ra những vụ chết chóc trong trại giam. Có người tự tử. Có những vụ xử tử. Ô không, làm gì bên mình dám xử tử tù binh. Hồng thập tự Quốc tế giám sát đều đều, xem xét từng cái ăn cái uống xem mình có tuân theo qui định về tù binh quốc tế hay không. Chính họ xử tử họ, kỷ luật đảng trừng trị kẻ phản bội mà. Một lần moa được khẫn báo là có tù chết ở trại B. Chết đêm trước, nhưng theo tù binh trong phòng khai, thì anh ta chết lúc nào không ai biết, sáng ra đến giờ kiểng báo thức tập thể thao, thấy anh ta vẫn nằm ngủ, đến đập lay anh ta dậy, thì xác đã cứng lạnh rồi. Moa cho đem xác lên phòng cấp cứu y tế, bảo ông y sĩ khám kỹ, vẫn không thấy dấu tích gì khả nghi. Cổ không bầm. Không có dấu vết gì có thể nghi là bị chặn gối lên mũi cho nghẹt thở. Người chết vì nghẹt thở dễ biết lắm, vì phải xuất tinh ướt cả đũng quần. Cuối cùng, ngẫu nhiên luồn tay nâng đầu tử thi lên, tay trung úy y sĩ mới cảm thấy trong lòng bàn tay có cái gì cồm cộm. Xem xét kỹ hơn, thì ra nạn nhân bị đóng một cái đinh vào đầu. Ngữ nghe Đại úy Vinh kể câu chuyện này nhiều lần, nhưng đêm hôm ấy, chàng vẫn không thể không xúc động đến gai người.
Chương 83

Suốt thời gian đãi lệnh ở Tổng Quản trị Trung ương, Ngữ ở tạm nhà ông bà Thanh Tuyến. Chàng mừng thấy việc buôn bán trà và cà phê của ông bà có vẻ phát triển tốt đẹp.

Căn phố hẹp và sâu trên đường Lý Thái Tổ, từ ngoài mà nhìn, vẫn không khác trước. Hai cánh cửa sắt vẫn giữ màu hoen rỉ phù hợp với cả khu phố buôn bán nhỏ dành cho dân lao động nhà nghèo kéo dài từ Ngả Bảy đến đường Trần Quốc Toản. Nhưng vào bên trong, mới thấy sự thay đổi. Phần dành trưng bày hàng nới rộng thêm, dãy kệ gỗ bày các hộp trà và cà phê xếp đặt ngay ngắn thành một hàng dài lấp cả hai mảng tường. Tủ kính bày trà và cà phê mẫu cũng thay mới, mặt kính trong suốt, dày dặn, y như loại tủ kính bày nước hoa mỹ phẩm ở các hiệu y phục nữ trang trên thương xá Nguyễn Huệ.

Bà Thanh Tuyến ngồi đàng sau quầy thâu tiền bằng gỗ tạp dán mica vân xám, nét mặt đã mất vẻ đăm chiêu lo lắng. Bà mừng rỡ khi thấy Ngữ bước vào:

\- Cháu Ngữ hả! Má dọn vào Qui nhơn bình yên chứ cháu?

Không để cho Ngữ trả lời, bà tiếp:

\- Quỳnh Như nó về đây kể cảnh dọn nhà, bác phát khóc. Trời sinh giặc làm chi cho khổ vậy trời! Nhà nào cũng lưu tán. Gia đình nào cũng tan nát. Bác vào đây, tưởng nhà cháu bình yên ở lại được Huế. Ai ngờ...

Bà cảm động, giọng bắt đầu run. Rồi rơm rớm nước mắt. Ngữ đáp:

\- Má cháu vẫn bình yên. Nhờ con Quế, nay việc sinh sống cũng tàm tạm.

Máu buôn bán của bà Thanh Tuyến nổi dậy. Bà vồ vập hỏi, gần như reo vui:

\- Thế hả? Quế nó buôn thứ gì vậy cháu? Ô, mà cháu để cái xách tay ngồi xuống đó đi đã! Nghe nói ngoài đó làm ăn dễ lắm phải không cháu?

Ngữ bối rối thú nhận:

\- Cháu cũng chẳng biết nữa. Quế nó sang một sạp bán đồ Mỹ dưới chợ.

Mắt bà Thanh Tuyến sáng lên:

\- Ờ, ngoài đó Mỹ nhiều không thua Đà nẵng, mà người buôn bán còn ít. Dễ làm giàu lắm. Bác cũng có vài người quen định đem vốn ra đó làm ăn. Cháu cho bác địa chỉ, để bác gửi thư cho con Quế... ờ... ờ để bác gửi lời thăm má cháu!

Có tiếng ông Thanh Tuyến gọi từ phòng trong. Ngữ chờ cho bà Thanh Tuyến đáp lớn:

\- Vâng, tôi vào đây!

Xong rồi mới hỏi nhỏ:

\- Bác trai vẫn khỏe?

\- Ờ, khá hơn trước. Cháu vào nói chuyện với bác trai đi. Mình ơi, có cháu Ngữ tới thăm. Đi! Xách luôn cái xách tay. Để đây kẻ vô người ra, họ lấy mất. Ăn cắp như rươi, chán lắm.

***

Quả thật ông Thanh Tuyến khá hơn thời ở Huế nhiều. Miệng ông đã bớt méo, tự ngồi dậy, tự đi lại trong phòng, khỏi cần người dắt. Ông mặc một bộ pyjama màu nâu nhạt, đầu tóc chải gọn, không có vẻ gì là người tàn phế, bệnh hoạn. Biết có Ngữ đến ông đã ngồi dậy ở mép giường từ lúc nào, và khi Ngữ theo bà Thanh Tuyến tới cửa phòng, ông bước tới bắt tay Ngữ. Bước chậm dáng đi hơi xiêu xiêu, dấu hiệu duy nhất còn lại của tai nạn đã qua.

Ông bảo vợ đi mua cho ông tờ nhật báo. Bà Thanh Tuyến nhỏ nhẹ nhắc là Quỳnh Trang chưa về, không có ai trông hàng. Ông cười bảo thôi lúc nào mua cũng được, vì đã dặn sẵn sạp báo để dành tờ Chính Luận cho ông. Bà Thanh Tuyến trở ra ngoài. Ông Thanh Tuyến nắm vai Ngữ nhìn chằm chặp một lúc, ánh nhìn thân ái. Ông bảo:

\- Ngữ không khác nhiều. Huế độ rày ra sao?

Ngữ nhìn quanh tìm một chỗ ngồi thích hợp. Ông Thanh Tuyến hiểu ý, trỏ ngay cái giường phủ drap trắng của ông, giọng thân mật như hai người bạn đồng trang lửa tâm tình:

\- Lại ngồi ở cái giường của mình nói chuyện đi.

Ông vịn vào vai Ngữ bước chậm. Tay ông tì mạnh lên vai Ngữ. Ngữ thấy ông chưa hồi phục nhiều như mình tưởng. Vừa dìu ông Thanh Tuyến đi, Ngữ vừa đáp:

\- Buồn lắm, điêu tàn lắm bác ạ! Người ta chưa hoàn hồn, hay là chưa có tiền để sửa sang lại nhà cửa. Phố xá sập nát thì vẫn còn là đống gạch vụn. Người ta chỉ vun quén lại, đắp điếm chút đỉnh để trú mưa nắng. Việc phải lo trước hết là cải táng cho thân nhân.

\- Mộ ba cháu đã xong xuôi chưa?

\- Thưa xong rồi ạ! Má cháu và anh em cháu có lên lạy ba xin đi.

Ông Thanh Tuyến im lặng thật lâu, rồi mới nói:

\- Bác có nghe kể hết mọi chuyện. Bác không biết nói sao nữa! Đằng nào gia đình bác cũng có một phần trách nhiệm.

Ngữ không ngờ ông Thanh Tuyến nghĩ xa như vậy, lặng người không biết phải xử trí ra sao. Cuối cùng, chàng tìm được một cách nói:

\- Nói tới trách nhiệm thì ai cũng gánh lấy một phần trách nhiệm cả, bác ạ! Thảm họa không phải tự nhiên mà có, cũng không phải là do một người gây ra. Sau khi tìm được xác ba cháu, nhìn đâu cháu cũng thấy quỉ cả. May mà dần dần cháu tìm ra cái ý cháu vừa thưa với bác.

Ông Thanh Tuyến tươi vui hẳn lên, như Ngữ vừa gỡ cho ông một thứ gông cùm vô hình nhưng khủng khiếp, khắc nghiệt. Lưỡi ông líu lại vì mừng:

\- Lâu lắm bác mới nghe được một lời... một lời...

Ông không tìm ra được chữ thích hợp. Ông ngượng nghịu vì ăn nói không trôi chảy trước một người đáng tuổi con ông, lặp đi lặp lại hai tiếng "một lời..." mãi, tay nắm chặt lấy tay Ngữ. Rồi ông xổ hết bao nhiêu ấm ức lâu nay không thể nói với ai.

Ông giữ riệt lấy Ngữ để Ngữ nghe ông nói, sợ Ngữ ra về. Cho nên khi Ngữ ngỏ ý xin ở tạm trong thời gian chờ Tổng Tham mưu phân phối đi đơn vị mới, ông mừng quá. Ông bám lấy Ngữ như người chết đuối bám lấy phao. Ngữ ngầm hãnh diện, nhưng cũng không khỏi cảm thấy vướng víu. Quỳnh Trang giúp Ngữ tránh được tâm trạng hàm hồ mâu thuẫn ấy!

***

Quỳnh Trang mặc bộ đồ lụa màu vàng nhạt có in những đóa hoa cúc nhỏ màu tím, ống tay áo cắt cao lưng chừng dưới cùi chỏ, để lộ đôi cườm tay mập trắng. Lúc đặt gói cà phê chưa xay lên cái cân bàn, đầu hơi cúi xuống nhìn cây kim chỉ trọng lượng, cổ áo khoét rộng để lộ thêm một khoảng ức đầy. Ngữ tránh cám dỗ ngẫu nhiên bằng cách nhìn đôi tay Quỳnh Trang thoăn thoắt xếp miệng gói giấy, giăng rộng sợi dây thun rồi chúm năm đầu ngón tay lại cho sợi cao su cuốn chặt bao cà phê. Tiếng sợi dây thun đập vào chu vi gói giấy nghe "tách" một cái, như reo vui.

Những sợi lông măng mầu hung càng làm cho da cườm tay Quỳnh Trang trắng hơn. Ngữ chỉ hơi tiếc là mấy ngón tay Quỳnh Trang hơi thô, không thuôn nhỏ như búp măng. Chợt ngước lên thấy Ngữ đang nhìn bàn tay mình, Quỳnh Trang vội thu tay về, cầm gói cà phê đưa cho khách. Cậu bé mua hàng nói:

\- Ghi sổ giùm em nghe chị Trang.

rồi vội vã ra về. Ngữ hỏi:

\- Khách quen hay sao mà Trang cho mua chịu?

Quỳnh Trang cười giải thích:

\- Nhờ vậy mà em bán được nhiều cà phê hơn tiệm bên cạnh, anh ạ! Tiêu thụ nhiều cà phê nhất là các tiệm cà phê bít tất ở vỉa hè, bến xe. Họ ít vốn, chỉ đủ tiền sắm vài cái bàn gỗ, ghế gỗ. Mua thêm cái lò than, cái ấm, vài chục ly nhựa. Nặng nhất là tiền cà phê. Họ mua chịu bán hôm trước, hôm sau đem tiền tới trả, rồi mua chịu tiếp. Anh trông đấy, toàn tiền lẻ.

Quỳnh Trang đưa cho Ngữ xem một xấp tiền lẻ nhàu nhò đượm mồ hôi cột qua quít bằng một sợi cao su. Ngữ hỏi:

\- Của thằng bé lúc nãy à?

\- Không. Nó xin nợ thêm một ngày. Của chị Thập bến xe taxi dưới Ngã Bảy.

Quỳnh Trang quay lưng về phía Ngữ, ngửng đầu luồn hai tay nắm chuôi tóc sau ót cột lại cho gọn bằng sợi dây cao su. Mái tóc vén gọn hơn, khuôn mặt Quỳnh Trang thêm dày dặn. Khí hậu bắt đầu nóng bức nên mồ hôi đọng thành những hạt nhỏ trên môi trên Quỳnh Trang. Cô gái tiện tay nắm một chéo ống tay áo ướm nhẹ lên môi và trán mình. Quỳnh Trang hỏi Ngữ:

\- Hôm nay anh có phải lên trình diện trên đó không?

\- Khỏi! Tôi chờ thằng Lãng đến chở đi thăm loanh quanh các tòa báo. Nó hẹn chín giờ. Chắc tới trễ.

Quỳnh Trang vui vẻ nói:

\- Ông tướng ấy lâu lâu ghé lại đây, kéo theo mấy ông bạn dữ dằn, làm me em tưởng ai. Có bữa tối mịt còn gõ cửa mua cà phê. Lãng chỉ lấy cớ thế thôi, chứ thì giờ đâu mà pha. Lúc nào đến cũng có những câu chuyện hấp dẫn làm quà cả. Chuyện đánh nhau ấy mà! Lãng nó cứ đùa cợt, nhưng lũ bạn tưởng như thật...

Ngữ không hiểu vì sao tự nhiên Quỳnh Trang đỏ mặt lên, mỉm môi như dè dặt lựa từng tiếng. Quỳnh Trang chợt hỏi:

\- Còn rảnh, anh có định về Huế ăn đám cưới của Diễm không?

Ngữ sững người, trân trối nhìn Quỳnh Trang. Cô gái tránh không nhìn Ngữ, quay lại thu dọn đống dây cao su cho vào cái túi ni lông. Ngữ cố trấn tĩnh hỏi:

\- Chừng nào Diễm lấy chồng? Ai thế?

Quỳnh Trang ngước lên nhìn Ngữ giọng bình thường:

\- Vẫn cái ông Mân ấy! Đeo đuổi mấy năm nay, cuối cùng Diễm nó phải xiêu lòng. Diễm không gửi thiệp báo hỉ cho anh à?

Ngữ cố làm tỉnh, đáp:

\- Chắc bác Bỗng tưởng tôi còn ở Pleiku. Hôm nào?

\- Em mới nhận thiệp hôm kia, nhưng đã biết tin trước. Quỳnh Như về thăm nhà đã cho em hay.

Thấy Quỳnh Trang hiểu lầm câu hỏi, Ngữ vội nói:

\- Không. Hôm nào thì đám cưới?

\- Hai mươi lăm tây tháng này. Mồng Tám ta. Thầy me em đã gửi mandat ra cho Quỳnh Như, bảo nó mua quà mừng ngoài đó cho tiện.

Ngữ giả vờ nhìn đồng hồ, rồi nói:

\- Sao giờ này thằng Lãng chưa tới! Hay tôi đi mua thuốc lá rồi đứng chờ nó ở đầu đường luôn cho tiện. Bác gái đâu rồi Trang?

\- Me em mới đi đâu đó. Có việc gì cần không, anh?

\- Nhờ Trang thưa với bác là tối nay chắc tôi về muộn. Đừng chờ cơm.

Thấy Quỳnh Trang đăm đăm nhìn mình dò xét, Ngữ nói:

\- Gặp mấy ông bạn văn nghệ văn gừng thì thế nào cũng có mục bù khú nhậu nhẹt. Tôi đi, Trang nhé!

Nói xong, Ngữ vội bước ra cửa. Vội vã như muốn trốn cái gì!

***

Ngữ quên bẵng là mình có hẹn với Lãng. Chàng cứ bước tới trước, không hề biết mình đi đâu. Cảnh vật chung quanh nhòe đi, như nhìn qua một tấm kính xe hơi chạy giữa mưa mà lại thiếu cái gạt nước. Chàng theo lề đường mà bước, và chỉ tới lúc nghe nhiều tiếng còi xe hơi inh ỏi tức giận, chàng mới biết mình đang băng qua đường. Trước mặt là trạm xe buýt. Chiếc xe buýt trống không. Không do dự, chàng bước lên. Tài xế đi đâu mất. Ngữ lựa một cái ghế ở sau xe gần cửa sổ. Bây giờ chàng mới thấy thèm thuốc lá. Gói Ruby Quân tiếp vụ trong túi chỉ còn hai điếu đã bị dẹp và cong. Chàng để mặc như thế, gài điếu thuốc lá lên môi. Lại để quên cái bật lửa Zippo ở nhà ông bà Thanh Tuyến.

Không còn cách nào khác, Ngữ xuống xe, đến quầy bán thuốc lá mua một bao Ruby mới và hộp diêm.

Hơi thuốc giúp Ngữ tỉnh táo. Xe vẫn còn vắng, và tấm bảng trên đầu xe ghi hai chữ BÌNH ĐÔNG. Đông hay Tây cũng thế thôi. Ngữ cần một chỗ ngồi, và cần di chuyển. Chàng dựa đầu lên thành ghế, nhắm mắt lại. Không thể tin được! Nếu chẳng bao lâu nữa là đám cưới Diễm, thì quyết định này phải có từ lâu. Chắc chắn là Diễm chịu lấy Mân ngay từ những ngày Ngữ về Huế. Nếu thế, vì sao Diễm còn lặn lội xuống thăm chàng, vì sao còn sẵn sàng (và liều lĩnh bất chấp mọi thứ) cùng chàng sống hết cung bậc của nhục cảm. Ôn lại những gì trải qua đêm ấy, Ngữ thấy Diễm không hề bị hoàn cảnh lôi cuốn, Diễm dâng hiến trong bình tĩnh, trong sáng suốt. Ngữ nhớ chính Diễm cầm tay chàng đặt lên ngực trần của mình, và trong suốt cuộc ân ái hối hả, vồ vập, tham lam, Ngữ vụng về vì bất ngờ nhưng đã được Diễm giúp đỡ rất nhiều. Tại sao? Tại sao? Tại sao?

Hành khách bắt đầu lục tục lên xe. Tiếng chân bước. Tiếng cười nói. Tiếng thở mệt nhọc của một người nào đó khuân vật gì quá nặng. Tiếng con nít khóc. Một mùi mồ hôi nồng pha lẫn mùi rượu đế. Có ai đó ngồi xuống cạnh Ngữ. Một giọng đàn bà khàn đục, như một người suyễn kinh niên:

\- Nhích chân cho để cái gói chút cậu!

Ngữ thu chân về. Người ta đập vào vai Ngữ. Chị bán vé xe buýt. Ngữ lục túi áo trả tiền xe, rồi nhắm mắt lại như cũ. Người đàn bà ngồi cạnh nhắc:

\- Cái vé rơi rồi! Giữ lấy đừng bỏ mất. Tụi bán vé lưu manh lắm. Bỏ mất, nó hỏi không có, bắt mua vé khác đó!

Ngữ mở mắt, cúi tìm cái vé. Người hành khách trỏ cho chàng chỗ tấm vé rơi. Ngữ lí nhí cảm ơn, cất vé vào túi ngực áo, rồi lại nhắm mắt.

Xe bắt đầu rung chuyển vì tài xế đã đề máy. Hai ba tiếng còi mở đường, rồi chiếc xe bắt đầu chạy.

Xe dừng lại ở nhiều trạm, càng lúc mùi mồ hôi trong xe càng nồng. Có lúc hông xe phơi gọn trước nắng sáng, ánh mặt trời chiếu thẳng vào mặt Ngữ. Đôi ngươi sau lớp mí mắt nhận ra một màu đỏ chói. Tiếng động của phố xá ồn ào tấp nập trên mọi chặng đường đều đồng dạng, Ngữ chỉ nghe được chung chung một thứ âm thanh lao xao.

Cuối cùng, chiếc xe buýt dừng hẳn lại. Có nhiều tiếng rao hàng. Mía hấp đây! Cà phê đá đây! Hàng vặt rao bằng hai thứ tiếng Tàu Việt lẫn lộn. Hành khách lục tục xuống xe. Một giọng đàn ông rổn rảng từ phía đầu xe nói xuống:

\- Tới rồi! Xe này hết phiên, không chạy nữa. Bà con xuống hết đi. Ê! Xe này không chạy lên Sài gòn nữa, hết phiên rồi. Chen lên làm chi hở trời!

Ngữ mở mắt. Chàng đã xuống khu trung tâm buôn bán Chợ lớn.

***

Trừ đại lộ chạy ngang qua bến xe buýt, những con phố khác đều hẹp. Cửa hàng nối nhau từ phố nọ đến phố kia, cách bày hàng bề bộn. Bên trong, tối tăm. Người đi lại chen chúc tấp nập, đông nhất là những quán ăn, quán cà phê bày dọc theo lề đường. Ngữ xốc lại áo, cảm thấy phần nào an toàn trong cái ồn ào chen chúc vô danh này. Ngữ chắc chắn sẽ không gặp ai quen biết ở đây, và cũng không ai quan tâm tới chàng. Ngữ đi giữa phố đông mà như đi giữa công viên vắng. Chàng chỉ bận tâm về mình. Chân cứ bước tới, đầu óc cứ lan man nhớ lại những gì đã xảy ra giữa chàng và Diễm.

Ngữ ôn lại từ đầu, và khám phá ra rằng hai người rất ít có cơ hội gặp riêng nhau, hoặc nói chuyện thẳng với nhau, trừ những giây phút quí giá hiếm hoi lần cuối. Hầu hết những gì chàng biết về Diễm, nghe về Diễm đều qua một thứ trung gian. Một người thứ ba. Một trang thư. Quế, Nam, hay Quỳnh Như nói về Diễm trong ngẫu nhiên, Ngữ nghe câu được câu mất. Thư của Diễm thì dày, chữ nhỏ, nhưng mưa Huế chiếm hết chỗ, phần còn lại là những chuyện tầm phào. Lời Diễm trực tiếp gửi cho Ngữ, chỉ thu gọn vài dòng. Ngữ đọc được nhiều điều giữa hai hàng chữ. Mưa có lúc vui lúc buồn. Chuyện học hành, thi cử, thực tập, tin bạn bè họ hàng cũng có tin vui tin buồn. Nét chữ xiên hơi tháu của Diễm cũng thay đổi theo người cầm bút. Lời và ý thư Diễm bình thường như mọi lá thư bình thường trên đời, nhưng với Ngữ bao lâu nay là cái kính vạn hoa kỳ diệu, mỗi lần giở ra đọc lại mỗi lần thấy khác.

"Anh Ngữ biết răng không, suốt tuần lễ ni mưa dầm dề. Trời lạnh dễ sợ. Em nghĩ Pleiku của Anh không lạnh bằng Huế mô!"

Ngữ từng ngồi yên hàng giờ mỉm cười một mình vì hai tiếng "dễ sợ" trong thư. Diễm ưa dùng hai tiếng "dễ sợ". Vui dễ sợ! Buồn dễ sợ! Chán dễ sợ! Ngữ cố nhớ lại những lần nói chuyện với Diễm, xem khi nói "dễ sợ", nét mặt Diễm thế nào. Chịu! Không nhớ được. Có lẽ lúc nói "dễ sợ", đầu Diễm hơi nghiêng, làm cho mái tóc che lấp một phần gò má hồng. Có thể che lấp cả một bên mắt, khiến Diễm phải đưa tay vén nhẹ rồi hất mái tóc lên sau vai. Diễm hơi nhấn mạnh và kéo dài tiếng "dễ" ra một chút, tiếng "sợ" buông ra đột ngột làm cho người nghe giật mình vì bất ngờ. Sau đó chắc Diễm cười.

Lần sau, xoay bức thư một chút nhìn vào kính vạn hoa, Ngữ lại chú ý đến câu: "Em nghĩ Pleiku của Anh không lạnh bằng Huế mô!" So sánh kỳ diệu! Một lời ngỏ kín đáo! Giả vờ trách móc tinh nghịch đồng thời cũng nói được đầy đủ trọn vẹn nỗi nhớ nhung xa cách!

Xoay chiếc kính vạn hoa lần nữa: Ơ! Tại sao sau chữ "Anh" lại có dấu ấn sâu xuống tờ pelure và màu mực Bic không đều. Soi nghiêng tờ thư trước ánh đèn, Ngữ thích thú khám phá dấu đầu viết Bic ấn xuống mặt giấy mà không ra mực là một chữ "A" viết theo lối chữ in, có cái gạch ngang hơi nghiêng một cách cẩu thả. Trong khi đó chữ "A" viết sau là một chữ A hoa, nắn nót, bay bướm. Ngữ hân hoan tột cùng khi khám phá được bí mật kỳ diệu này, hân hoan không kém nỗi hân hoan của Archimède khi vô tình ông tìm ra nguyên lý về sức đẩy của nước.

***

Ngữ ghé ăn một tô hoành thánh ở cái xe bán đặt vệ đường. Chữ A hoa giúp chàng ăn ngon miệng. Thêm một ly xây chừng! Phố rộn rã dưới nắng trưa. Trẻ con người Hoa nói líu lo những gì Ngữ không hiểu, nhưng âm thanh thật vui tai. Một thiếu phụ địu con trên vai, tấm vải địu mầu sặc sỡ. Đứa bé ngủ ngon trên vai mẹ, đầu ngoẻo lắc lư. Dễ thương quá!

Ngữ huýt sáo, tiếp tục bước. Nhưng sao Diễm chịu lấy thằng Mân? Vì Diễm tính toán giỏi? Vì dưới mái tóc mềm thơm mùi chanh và bồ kết ấy, đằng sau khuôn mặt trái soan thơ mộng ấy, Diễm có nhiều ngăn hộc riêng biệt có dán nhãn phân minh: hộc của Lý, hộc của Tình. Hộc của Lãng mạn. Hộc của Thực tế! Hộc của Mơ! Hộc của Thực! Hộc đựng thư Ngữ! Hộc đựng sổ kế toán dự thu, dự chi! Dám lắm! Ngữ bậm môi lại, đầu óc nóng bừng vì đột nhiên giận. Ngữ tưởng tượng mình sẽ lố bịch thấp hèn bao nhiêu nếu bị Diễm bầy chàng như một cái hình nộm giữa rất nhiều hình nộm trên mặt bàn, lần lượt nhặt từng cái lên để cân đo, so sánh. Nếu Diễm làm vậy (mà tại sao không?) nhất định chàng thua. Và chắc Diễm đã làm vậy! Nếu không, sao nàng chịu lấy Mân!

Ngữ cảm thấy tự ái bị xúc phạm nặng nề. Càng nghĩ, chàng càng giận. Ngữ ghé vào một quán ăn. Gọi một chai bia 33. Anh bồi người Hoa không rành tiếng Việt xí xô một tràng. Ngữ giải thích mãi không được, trỏ hàng chai 33 trong tủ kính. Anh bồi vỡ lẽ, cười hô hố. Bia được đem ra. Nhưng không có ly. Lại lôi thôi ra dấu. Anh bồi mang cho Ngữ một cái ly nhựa dùng quá lâu nên còn mẻ nhiều chỗ, không còn giữ được trong suốt như lúc mới. Thiếu đá. Ngữ bực dọc, uống bia hâm hấp nóng trong không khí nóng bức của cửa hiệu nồng nặc mùi mỡ cháy và gia vị. Hớp bia đắng nghét. Thử tưởng tượng cảnh Diễm đặt chú hình nhân tên Ngữ lên mặt chiếc bàn ăn ngay cửa ra vào nhà Diễm. Bên cạnh chú hình nhân đó còn nhiều hình nhân khác. Mỗi hình nhân mang một tấm thẻ lý lịch nơi cổ. Năm ngón tay thon búp măng của Diễm chờn vờn do dự trước đám hình nhận. Đôi mắt Diễm sắc và lạnh. Bàn tay khổng lồ có móng sơn đỏ (Ngữ quên không biết Diễm có sơn móng tay hay không, nhưng bây giờ thì Ngữ quả quyết là Diễm ưa sơn móng tay màu đỏ bầm, như màu máu lạnh) không do dự lâu. Diễm cầm cái hình nhân khác trước, ngắm nghía say sưa. Mắt long lanh, miệng cười tươi. Nhìn ngắm say sưa một lúc, Diễm nhắm mắt lại, có vẻ phân vân. Đặt hình nhân này xuống, Diễm nâng hình nhân khác lên, chiêm ngưỡng. Diễm như đứa trẻ chóa mắt trước một đống đồ chơi lạ mắt, đắt tiền. Ngữ buồn, muốn biến khỏi mặt bàn. Ngữ căm thù tất cả. Cuối cùng Diễm cầm hình nhân Ngữ, nhíu mày đọc tấm thẻ lý lịch. Cao 1m68. Nặng 47 ký. Học lực: trung học. Cấp bậc: trung sĩ nhất... Ngữ không dám tưởng tượng thêm nữa!

Chàng gọi thêm một chai 33. Lần này anh bồi nhớ mang cả đá. Ngụm bia bớt đắng, nhưng hơi lạnh làm cho cái răng đau chưa kịp lấy tủy và trám của Ngữ nổi giận. Ngữ đau buốt cả đầu. Mặc. Chai bia vơi nhanh. Ngữ bắt đầu cảm thấy xâm xoàng, hình thù những người đi lại trong quán không còn rõ rệt. Ngữ nghĩ: Mình thất tình chăng? Hai mươi tám tuổi đầu mà còn lấy rượu để dằn nỗi đau thất tình, nhảm quá!

Ngữ bỏ chai bia chưa uống hết, trả tiền, đi ra đường. Trưa Chợ lớn bốc mùi nồng nặc của rác và những thức ăn thừa vất bừa bãi trên những miệng cống thoát nước. Ngữ cố bước nhanh cho người mệt nhoài để trí bớt căng thẳng. Ít khi Ngữ vào Chợ lớn nên chàng không biết mình đang ở đâu. Phố hẹp, quần áo phơi giăng mắc trước mặt tiền, đôi lúc nước giặt nhỏ giọt lên đầu Ngữ. Đường đi quanh co như mê lộ, ra khỏi một phố, lại bước vào một phố tối khác.

Ngữ ra được một đường phố rộng hơn có xe buýt chạy ngang. Chàng tự hỏi: Về chưa? Hỏi xong, chàng lại sợ những cái nhìn tọc mạch của bà Thanh Tuyến, của Quỳnh Trang khi thấy Ngữ mặt mày đỏ gấc. Con đường lớn hình như dẫn đến bờ sông, vì xa phía trái, thấp thoáng cảnh xe chuyên chở đến rồi đi như cảnh một bến cảng. Ngữ đoán có lẽ bến Bình đông. Nhớ tới gió sông, Ngữ đi về phía ấy.

Nhà cửa hai bên phố đều nhiều tầng cất theo lối mới, khác hẳn những khu phố ngói cũ kỹ chàng vừa đi qua. Cao nhất phố là một tòa building sáu tầng nằm ở chỗ có nhiều xe vận tải đậu. Kẻ ra người vào tấp nập, Ngữ tưởng đó là văn phòng nhận gửi hàng của một hãng chuyên chở, nhưng đến nơi mới biết chỉ là một khách sạn. Ba cô gái mặc mini jupe ngắn đến trên đầu gối đứng hút thuốc phì phèo trước cửa, còn hai cô khác ngồi ngay bên bậc tam cấp ăn đu đủ bò khô. Ngữ đứng lại, tò mò tìm tên khách sạn: Phú Đô. Cái tên nghe lạ, tên Việt nhưng vẫn nặng mùi Tàu.

Năm cô gái thấy Ngữ dừng lại, cười khúc khích. Một cô nói lớn:

\- Thôi, dzô đi cha nội.
Chương 84

Từ khách sạn Phú Đô ra, Ngữ đi bộ đến trạm xe buýt. Chờ mãi không thấy xe đâu, nóng ruột, chàng hỏi thăm những nhà gần đó mới biết xe buýt không chạy qua đường này sau chín giờ tối. Muốn về Sàigòn, phải ra bến xe buýt Bình đông.

Kiểm soát lại số tiền còn trong ví, Ngữ thấy không đủ đi taxi. Thôi chịu khó lội bộ về bến xe vậy! Xe buýt về khuya chạy thưa chuyến hơn, nên Ngữ phải chờ cả tiếng đồng hồ mới có chuyến xe Sài gòn – Chợ lớn. Suốt thời gian chờ đợi, Ngữ cứ nôn nao muốn mửa. Thân thể ngứa ngáy, bứt rứt. Có cái gì đó không ổn, mà Ngữ không thể tìm ra nguyên do. Để dằn cảm giác nôn nao, Ngữ mua một cốc rượu đế nhỏ. Uống xong, cơn nôn nao vẫn y nguyên, thêm vào đó, đầu óc quay cuồng. Chàng phải bước thật chậm cho khỏi ngã lúc từ sạp bán đồ nhậu đi tới xe. Ngữ chỉ mong chóng về tới nhà ông bà Thanh Tuyến để tắm, may ra sẽ cảm thấy thơ thới, thoải mái hơn.

Khu phố Lý Thái Tổ đã bắt đầu đóng cửa. Trừ tiệm phở "Tàu Bay" và tiệm thịt cầy "Sống Trên Đời". Những cánh cửa sắt nhắm mắt sau một ngày thao láo tìm miếng ăn. Ngữ ái ngại nhìn mặt kính chiếc đống hồ Seiko. Hai cây kim mạ lân tinh chỉ 11 giờ kém 10. Chàng bắt đầu lo. Từ xa nhìn, cửa hiệu bán trà và cà phê đã đóng. Đến gần, Ngữ mừng rỡ thấy bên trong vẫn còn đèn sáng.

Ngữ đập nhẹ vào tấm cửa lưới sắt, không ai trả lời. Chàng nghĩ có lẽ do e ngại, mình đập cửa nhẹ quá, tiếng đập bị tiếng xe cộ chạy ngoài đường lấp mất, nên đánh bạo đập mạnh hơn. Quả nhiên bên trong có tiếng dép lê trên sàn nhà, rồi tiếng chìa khóa tra vào ổ.

Quỳnh Trang mở hé để cẩn thận nhận diện người gõ cửa, khi trông thấy Ngữ, nàng mới đứng nghiêng xô rộng hai tấm cửa ra. Ánh đèn sáng trong nhà chiếu lên nhân dáng Quỳnh Trang, làm thành một đường viền mềm mại. Ngữ không trông được rõ nét mặt Quỳnh Trang, nên không biết cô gái đang bực dọc hay đang vui, chỉ nghe Quỳnh Trang nói nhỏ, giọng đều hòa bình thường:

\- Anh về khuya. Me cứ sợ anh có chuyện gì!

Ngữ vào hẳn trong nhà. Bây giờ, chàng trông rõ nét mặt Quỳnh Trang hơn. Ngữ mừng thấy Quỳnh Trang không có vẻ bực dọc. Ngược lại dường như hơi vui. Ngữ nói:

\- Gặp tụi bạn ép quá, không cho về!

Ngữ muốn nói thêm điều gì để che giấu nỗi e ngại của mình, nhưng tự thẹn vì dối trá. Quỳnh Trang đến khóa cửa lại, hỏi Ngữ:

\- Anh có hẹn với Lãng sáng nay mà đi đâu để nó chờ cả tiếng đồng hồ.

Ngữ vội hỏi:

\- Nó có tới hở Trang?

\- Anh bảo nó tới chở anh đi mà!

Ngữ giả vờ đãng trí, lấy tay đập vào trán:

\- Phảì. Bậy thật! Sáng nay tôi đi mua thuốc lá, gặp ông bạn trên Pleiku xuống, quên mất cái hẹn với thằng Lãng. Nó có nhắn gì tôi không?

Quỳnh Trang đến chỗ quầy lấy tờ giấy đưa cho Ngữ:

\- Lãng nó nói tối nay nó ngủ ở nhà ông bạn này. Mai nó chờ anh ở đó. Trưa nó mới đi!

Ngữ cảm ơn, xếp tấm giấy ghi địa chỉ cất cẩn thận vào túi. Chàng đã hết tiền, thế nào ngày mai cũng phải nhờ Lãng xoay cho một ít. Quỳnh Trang nhìn đăm đăm vào mặt Ngữ, rồi e dè hỏi:

\- Anh uống có nhiều không? Cần tắm em lấy khăn và xà phòng cho.

Ngữ vội đáp:

\- Được. Trang đi ngủ di. Tôi tự lo được mà.

Không muốn phải bối rối che giấu sự bê bối của mình trước Quỳnh Trang, Ngữ nói:

\- Cảm ơn Trang. Tôi vào bên trong nhé!

Phía sau Ngữ, Trang kiểm soát khóa cửa lần chót, rồi tắt đèn. Từ trong căn phòng gần kề bên phòng ông Thanh Tuyến, Ngữ nghe tiếng dép Quỳnh Trang lê trên nền nhà. Trang đi về phía phòng tắm một lúc lâu, rồi trở lên. Tiếng cánh cửa đóng nhẹ vào khuôn, và tiếng "tách" gọn của công tắc điện.

Ngữ ngồi trên mép giường chờ căn nhà im lặng hoàn toàn mới ra hành lang đi về phía phòng tắm. Trên bồn rửa mặt, ai đó đã vất sẵn một cái khăn tắm trắng tinh và một cục xà phòng Zest chưa bóc giấy bao. Ngữ cảm động, quyết đoán đó là cử chỉ ân cần kín đáo của Quỳnh Trang.

Ngữ đóng cửa lại. Lúc vất quần áo lên cái móc đóng phía bên phải bồn rửa mặt, Ngữ giật mình vì mùi nước hoa rẻ tiền bốc ra nồng nặc từ cái áo lót. Không biết Quỳnh Trang có ngửi thấy cái mùi đĩ thõa ấy không, ngoài mùi rượu đế? Lo ngại, Ngữ nhìn quanh phòng tắm tìm cái gì có thể gói kỹ bộ quần áo dơ. Chàng tìm được một bao ni-lông đã rách ở xô nhựa đựng rác đặt ở góc phòng.

Tắm xong, Ngữ rón rén trở lại phòng ngủ, cứ lo bước chân của mình đánh thức ông bà Thanh Tuyến hoặc Quỳnh Trang. Vào phòng, Ngữ không đám bật đèn sáng, vì căn phòng chàng chỉ ngăn cách với phòng ông Thanh Tuyến bằng một tấm ván ép. Ngữ mạnh dạn đi lại trong phòng, không ngại va chạm hay sơ ý đụng phải thứ gì. Tối hôm qua, khi bà Thanh Tuyến đưa Ngữ vào chỗ nghỉ tạm, chàng thấy người ta đã dọn dẹp hết mọi thứ cho gọn ghẽ, căn phòng chỉ còn một cái giường phủ drap, cái bàn thấp và cái đèn ngủ. Chàng đoán đây là phòng bỏ trống dành cho con cháu ở xa về, như Quỳnh Như.

Ngữ muốn nhét túi đồ dơ xuống đáy xách tay, nên sờ soạng bật công tắc cái đèn ngủ. Ánh sáng mờ nhưng đủ cho Ngữ thấy cáỉ hộc bàn khép chưa kỹ: Ngữ tò mò kéo hộc ra. Bên trong là những lọ kem giữ da, cái gương tròn, hai cái lược, một ít kẹp tóc, mấy cuộn uốn tóc để gội đầu và hai hộp xà bông trầm. Phòng này của Quỳnh Trang. Ngữ chợt hiểu.

Từ đó, Ngữ tìm thêm ra được những dấu vết khác của Quỳnh Trang, những dấu vết mờ ảo như mùi hương trầm tỏa ra từ chiếc gối, từ tấm chăn mỏng.

***

Ngữ áp mặt vào gối cố dỗ giấc ngủ, nhưng trăn trở không ngủ được. Mặc dù đã tắm rửa sạch sẽ, cảm giác nôn nao vẫn còn. Trên da thịt vẫn y nguyên bứt rứt. Mùi trầm bao dung vuốt ve Ngữ, nhưng lâu lâu, tự nhiên mùi nước hoa rẻ tiền lại xông lên, mặc dù Ngữ đã cẩn thận kéo thật kín cái fermeture xách tay. Phú Đô! Phú Đô! Ngữ không ngờ mình có thể thô bạo đến thế, bệ rạc đến thế! Chàng nhớ từ cửa khách sạn, chàng đi qua một hàng lang hẹp dựng la liệt xe gắn máy và xe đạp. Khách khứa bình dân tấp nập ra vào, ngoàì lề đường không có chỗ dựng xe. Cuối hành lang, lại một khoảng sân vuông vức nền tráng xi măng dựng đầy xe hai bánh, đủ mọi hiệu, từ những chiếc Goebbel lỗi thời cho đến những chiếc Vespa Sprint màu ngân nhũ mới tinh. Building và bốn dãy cao ốc nối liền nhau theo hình vuông, cửa các phòng ngủ đều nhìn xuống khoảng sân chật. Giữa sân, một cầu thang xoáy hình trôn ốc bằng sắt cao chót vót, như một loại thực vật kỳ dị mọc lên từ nền xi măng và vươn cao đụng lớp trần lợp bằng tôn nhựa màu xanh lá cây.

Chiếc thang hình trôn ốc cao chót vót suốt 6 tầng lầu là chỗ bày hàng của hằng trăm cô gái giang hồ. Họ ngồi trên các bậc thang, hoặc đứng tựa vào bao lơn, lớn tiếng trêu chọc nhau, đùa giỡn nhau, hoặc ơi ới mời mọc khách...

Ngữ không muốn bị xâu xé giữa cái chợ quái dị ấy, theo lối cầu thang thường lên lầu một. Người đàn ông ngồi ở cái bàn đặt ngay đầu cầu thang hỏi chàng muốn gặp cô nào. Ngữ lúng túng thú thật mình đến đây lần đầu. Người đàn ông nhìn bộ đồ lính Ngữ mặc, có vẻ đo lường mức thành thật của khách, rồi dịu giọng:

\- Anh đứng đây chờ một chút, chờ "chế"' ra tôi bảo tìm một em thiệt thơm cho anh!

"Chế" là chị đàn bà người Tàu cai quản mỗi tầng lầu. "Chế"' ôm một đống khăn và drap vừa giặt xong từ tầng dưới đi lên, thấy có khách chờ, nói một tràng tiếng Tàu với người đàn ông, rồi dùng tiếng Việt hỏi Ngữ đã tìm ra cô nào chưa. Vừa nói "chế"' vừa trỏ ra phía cái thang sắt. Ngữ bảo ai cũng được. "Chế" ra giá, và xòe tay chờ tiền.

Ngữ không ngờ mình thô lỗ quái dị như thế. Nằm trằn trọc trên cái giường ướp hương trầm, Ngữ cố nhớ lại, cố phân tích tìm hiểu xem cái gì đã khiến chàng hành xử như vậy. Tại cái tính sàm sỡ thô lỗ của cô gái giang hồ chăng? Có thể. "Chế"' dẫn Ngữ vào căn phòng số 107. Khách sạn dành cho khách làng chơi nên bày biện đơn sơ nhếch nhác. Chỉ có cái giường là tương đối tươm tất. Chiếc ghế gỗ và cái bàn đặt ở đầu giường làm bằng gỗ tạp, đánh vẹc-ni cẩu thả. Tàn thuốc lá, rượu thừa, nước trà cũ đổ vương vãi trên đó. Tấm drap trải giường tuy giặt sạch nhưng vẫn còn nhiều vết dỉ loang lổ. Ngữ thấy nhợn, muốn trở ra. Nhưng bỏ thì tiếc tiền. Chàng nằm soài trên giường hút thuốc lá. Cô gái gõ cửa, rồi không chờ trả lời, mở cửa bước vào, tay cầm điếu thuốc Salem đang cháy dở, tay ôm cái khăn. Thấy Ngữ vẫn còn mặc nguyên quần áo, cô gái nói lớn:

\- Sao chưa cởi ra, cha nội! Bữa nay thứ bảy đông khách, tui không cho câu giờ đâu!

Vừa nói, cô ta vừa cởi phăng cái mini jupe xa tanh mầu mỡ gà và cái áo sơ mi trắng sọc đỏ. Bên trong, không có những thứ đồ lót lỉnh kỉnh.

Ngữ chồm dậy, nhưng vẫn ngồi trên giường, tò mò nhìn thân thể trần truồng của cô gái. Đôi vú nhẽo chảy dài. Nây lớn có nhiều nếp nhăn. Chỗ kín rậm rạp, mọc tràn lan lên đến gần rốn. Cô gái gắt gỏng nhắc:

\- Cởi ra đi! Quá giờ phải thêm tiền đấy! Ờ quên, đưa tiền "tip" trước đi!

Ngữ giận tràn hông. Nhưng chàng đã có chủ định, nên cởi quần ra móc bóp đưa cho cô gái 500. Cô gái nhét tiền vào cái bóp đặt trên bàn, vào phòng tắm thấm nước cái khăn cầm theo rồi trở ra đứng lau hạ bộ ngay trước mặt Ngữ.

Cử chỉ thách đố ấy khiến Ngữ không thể kềm chế cơn phẫn nộ được nữa. Chàng nhào đến như con thú muốn dày vò cho mềm con mồi trước khi nuốt chửng.

Bao nhiêu u uất, bao nhiêu phẫn nộ, bao nhiêu điều đọc được từ những dâm thư Á Âu kim cổ, bao nhiêu khao khát thầm kín về một thứ nhục cảm tràn khỏi mọi ranh giới... dồn hết lại, như gió điên như sóng bão. Cô gái quá quen với những trái chứng thường gặp hàng ngày của khách, không tỏ chút kinh ngạc nào. Món tiền "tip" khá lớn Ngữ đưa cho cô mà không cần mặc cả làm cho mọi sự đều được phép. Cô ta chỉ phản đối khi vô tình Ngữ động đến mái tóc chải kỹ và xịt keo cẩn thận của cô, như đó là phần duy nhất trên tấm thân bèo nhèo dành chung cho thiên hạ, phần thiêng liêng cô dành riêng cho mình, coi đó là cấm địa.

***

Tự nhiên Ngữ thắy lợm ở cổ họng, ruột thót lại. Chàng muốn nôn mửa. Ngữ nín thở mong cơn nôn nao qua đi, như đã qua đi nhiều lần. Nhưng càng lúc nôn nao càng nặng. Nước chưa từ bao tử dồn lên miệng. Chàng vội ngồi bật dậy, chạy nhanh xuống phòng tắm. Ngữ nôn thốc nôn tháo, nôn đến mật xanh mật vàng mà nước chua cứ trào lên không thôi. Trong cơn vật vã, Ngữ chợt lo không biết mình có nôn đúng vào bồn rửa mặt hay không, vì chàng không dám bật đèn. Bồn sứ trắng hiện lờ mờ giữa màu đậm đen, Ngữ chỉ biết cúi xuống khỏang trắng chập chờn ấy để mửa thôi!

Đột nhiên, đèn bật sáng. Ngữ hoảng hốt quay lạì. Quỳnh Trang đứng ở cửa phòng tắm, gương mặt đầy lo âu. Giọng Trang hỏi, gần như thì thào:

\- Anh sao thế? Khổ! Uống rượu làm chi!

Ngữ lúng túng lấy tay kéo lại vạt áo để che cái ngực trần. Chiếc áo ngủ không cài nút và dính đầy cả những thức ăn Ngữ vừa nôn ra. Chàng cố lấy giọng bình tĩnh đáp:

\- Không hề gì. Nôn ra được, cảm thấy khỏe rồi, Trang!

Quỳnh Trang chưa tin hẳn, đăm đăm nhìn khuôn mặt nhợt nhạt và mái tóc rối của Ngữ. Nơi hai khóe miệng Ngữ, nước dãi vẫn còn dính đầy. Quỳnh Trang vội nói:

\- Anh rửa mặt đi. Để em đi lấy cho anh cái bót đánh răng!

Nhân cơ hội không có mặt Quỳnh Trang, Ngữ vội cài lại nút áo, thấm nước gột rửa các vết nôn trên ngực, trên mặt. Cô gái trở xuống, mang đưa cho Ngữ ống kem Perlon và cái bót đánh răng. Ngữ không muốn Quỳnh Trang chứng kiến hình ảnh bệ rạc của mình, vội cảm ơn rồi nói:

\- Trang đi ngủ đi. Tôi đã cảm thấy dễ chịu rồi!

Quỳnh Trang ngần ngừ một chút, rồi trở về phòng. Ngữ cầm cái bót đánh răng. Không phải cái bót mới. Những đầu sợi ni lông đã xơ, ngã rạp theo một chiều. Mùi kem Perlon pha bạc hà thơm tho làm dịu hẳn cơn nôn nao. Nhưng ngoài mùi ấy ra, Ngữ nếm được một hương vị khác. Dường như đó là hương vị thoang thoảng của một đầu lưỡi mềm, của một hàm răng trắng, của một hàng lợi hồng, vị ngọt của một loại nước miếng từng tẩm những lời nói nhẹ và ấm, đều hòa một cung bậc như tiếng gió rủ rỉ giữa những cành lá thông.

Nhờ vậy, đêm đó Ngữ ngủ được một giấc khá bình an!
Chương 85

Vừa ra khỏi nhà ông bà Thanh Tuyến, Lãng cười, tỉnh bơ hỏi ông anh:

\- Anh cần đi xả xui không?

Ngữ không chờ đợi cậu em hỏi mình một câu như thế, nên tuy nghe rõ, hiểu rõ, vẫn hỏi lại:

\- Cái gì?

Lãng nhìn anh, ánh mắt lém lỉnh:

\- Cái vụ đó!

Ngữ vội đáp cộc lốc:

\- Thôi!

Lãng xịu mặt, thất vọng. Ngữ nói:

\- Lãng rảnh tới mấy giờ?

\- Phải về trại Sóng Thần trước năm giờ chiều. Nhưng em bồ với tụi gác, khuya một chút không sao!

Ngữ hỏi em khi Lãng cúi xuống hí hoáy mở xích khóa chiếc Honda:

\- Còn tiền không đưa cho anh một ít!

Lãng hơi bối rối:

\- Bây giờ chỉ còn tiền đổ xăng. Nhưng về trại em xoay mượn lương non được. Cần gấp không?

\- Mai cũng được.

Lãng đạp cần cho nổ máy chiếc Honda, ngồi lên yên chờ cho Ngữ cũng choàng chân ngồi phía sau xong mới hỏi:

\- Bây giờ anh cần đi những đâu?

\- Ghé thăm các tòa báo. Các ông ấy viết thư nhắn có dịp về Sài gòn nhớ ghé chơi. Định đến để biết mặt họ luôn.

Lãng nói:

\- Gặp làm mẹ gì mấy ông ấy! Chán chết.

Nói thế, nhưng Lãng vẫn hỏi:

\- Đến tòa báo nào trước? Có lâu không?

Ngữ nói tên một tạp chí văn chương có đăng nhiều truyện ngắn của Ngữ. Lãng hỏi địa chỉ, rồi bảo anh:

\- Em biết chỗ này. Gần chợ Thái bình. Ở đó có mấy quán nhậu ngon mà rẻ.

Chiếc Honda bắt đầu phóng nhanh qua những đường phố xe cộ tấp nập. Ngữ phải ôm chặt lấy eo Lãng, vì Lãng lượn qua lượn lại, chen lách vượt qua mặt hết chiếc xe này đến chiếc khác. Ngữ đập vào vai em nhắc:

\- Chạy cẩn thận một chút. Coi chừng cảnh sát phạt đấy!

Lãng nói lớn cho anh nghe, không chịu giảm tốc độ:

\- Tụi nó không dám phạt lính mũ xanh đâu! Sao anh không mượn tiền chị Quỳnh Trang?

Ngữ hét to cho em nghe:

\- Ai lại mượn kỳ vậy?

\- Em mượn hoài có sao đâu!

\- Có trả nợ sòng phẳng không?

\- Sòng phẳng chứ. Chậm, nhưng có trả! Chị dâu em mà!

\- Mày nói cái gì?

\- Em thường nói đùa với lũ bạn em vậy, tụi nó tin thật. Nói vậy cho tụi nó tốp, không tán nhảm với chị Trang nữa!

\- Mày ăn nói ẩu tả, làm phiền người ta!

\- Không phiền đâu! Chị ấy chỉ cười. Anh Ngữ này!

\- Cái gì?

\- Thôi!

\- Hỏi gì cứ hỏi, sao lại thôi!

\- Má ra sao?

\- Thường. Tạm yên được rồi. Nhưng vừa rồi mày định hỏi cái gì?

\- Có hỏi gì đâu!

Ngữ biết Lãng có điều gì muốn hỏi mà không tiện hỏi lúc này, nên không ép em. Giữ im lặng nhìn phố xá một lúc, Ngữ nói:

\- Sao không chịu khó viết thư về thăm má?

\- Em lười viết thư lắm. Với lại mọi chuyện đều bình thường, có gì đâu mà viết.

\- Đánh nhau dài dài như vậy mà mày bảo bình thường. Má lo lắm!

\- Xì! Thấm thía gì. Đánh nhau quen như đi dạo mát. Còn sống thì về đây đi lăng quăng, chết thì chôn. Người sống khóc, khổ, mình nằm một đống, khỏe re!

\- Mày nói thế mà nghe được!

Lãng cười hô hố, lanh tay bẻ nghiêng tay lái tránh một chiếc xe buýt đột ngột ép sát vào lề đường đón khách.

Ngữ vào Sài gòn lần đầu, chỉ định được địa chỉ toà soạn báo Văn trên bản đồ nhờ một đoạn ngắn ngủi Phạm Ngũ Lão chạy dọc theo hông ga xe lửa, nên không biết từ Lý Thái Tổ đến tòa soạn xa hay gần, và trên con đường ấy, toà soạn nằm đoạn nào. Bỡ ngỡ trước bề rộng mênh mông của thủ đô, Ngữ lờ mờ đoán phải mất cả giờ đồng hồ mới tới. Nhưng Lãng cho xe chạy không đầy 15 phút, đã dừng lại trước một rạp chiếu bóng. Ngữ hỏi:

\- Đi xi nê à?

\- Không. Chắc ở phía bên kia đường. Anh nói số 38 phải không?

\- Ừ, 38 Phạm Ngũ Lão.

\- 30, 32... 38 kia kìa. Anh qua đi, căn phố hẹp có gác. Em ngồi đây uống cà phê chờ anh.

\- Thì qua luôn. Vào xem một tờ báo cho biết!

Lãng gửi xe rồi miễn cưỡng đi theo Ngữ.

***

Chính tờ Văn đăng truyện ngắn đầu tay của Ngữ với lời giới thiệu khả ái vẫn thường dành cho những cây bút mới, như: "tuy rằng... mặc dầu... nhưng có triển vọng, sẽ đi xa trong tương lai". Trong đoạn giới thiệu ngắn in chữ nghiêng, tòa soạn lầm lẫn giới thiệu chàng là một sĩ quan Quân lực Việt nam Cộng hòa. Sợ bạn bè chế giễu (và họ đã chế giễu rồi), Ngữ viết thư yêu cầu cải chính. Số báo có đăng truyện ngắn sau, không cần lời giới thiệu nữa, nhưng cũng không có đoạn cải chính, mặc dù ông chủ bút có viết một lá thư riêng cho Ngữ, xin lỗi về lầm lẫn trên, và ân cần dặn lúc nào về Sài gòn nhớ ghé tòa soạn, "anh em" mình hàn huyên tiếp, chứ giấy ngắn không viết được hết ý. Lá thư kết bằng hai chữ "Tình thân", mà Ngữ cho rằng rất hàm súc, nghiêm mà không khô khan, thần tình mà không suồng sã quá trớn.

Chuyện "sĩ quan" hay "không sĩ quan" chỉ là một lầm lẫn nhỏ do tòa soạn không biết rõ một người viết mới, nhưng động chạm đến một điểm nhạy cảm của Ngữ, làm cho chàng khổ sở, áy náy. Mỗi lần gặp một người bạn viết văn, hay một độc giả thích văn chương, Ngữ tìm mọi cách để giải thích, biện mình. Người nghe thường lễ độ tin Ngữ, nhưng chàng biết là họ ngờ. Lần này Ngữ muốn gặp ông chủ bút, để nhờ ông cải chính công khai một lần trên báo cho dứt khoát. Với "tình thân" ông vẫn dành cho Ngữ, chàng tin việc đó không mấy khó khăn.

Tòa soạn báo Văn nhỏ hẹp và bề bộn hơn là Ngữ tưởng. Từ tỉnh lẻ nhìn về thủ đô, Ngữ vẫn tưởng một tạp chí văn chương quan trọng như tờ Văn phải đặt tòa soạn tại một khu có nhiều bóng cây xanh. Tòa soạn không cần phải đặt tại một biệt thự có cổng sắt, có hoa viên, có những lối đi quanh co trải sỏi trắng. Ngữ không quá lãng mạn đến nỗi tưởng các chủ nhiệm tạp chí văn chương đều là đại tư bản. Sự giàu có thường không thích chung chạ với văn chương thơ phú. Tuy nhiên, theo Ngữ, văn chương cần một khoảng khuất tịch, giữ khoảng cách vừa đủ với cuộc sống hối hả chung quanh. Có thể là sự khuất tịch đạm bạc của một bàn viết đặt trên gác xép, một ngọn đèn nhỏ đủ soi trang giấy và một tâm hồn cố lách ra ngoài cảnh chung chạ, âm thầm nhìn cuộc đời bên ngoài và đối diện với chính mình. Niềm cô độc cần thiết ấy chỉ có thể tìm thấy tình ấp ủ quyến luyến của một cành lá xanh, một ánh trăng chiếu. Từ tòa soạn, có thể nghe được tiếng chim sẻ chim chíp ngoài hiên, tiếng lá rụng nhẹ trên mái (Ngữ thích tòa soạn đặt tại một ngôi nhà hơi cổ, mái lợp ngói âm dương phủ nhiều lớp rêu), tiếng gió lùa vào một cánh cửa hé (Ngữ lại thích cánh cửa ấy làm bằng gỗ nước sơn đã cũ, kỵ nhất là cửa sắt. Cửa sắt chắc chắn chỉ thích hợp với các hàng phố lúc nào cũng cẩn thận đề phòng kẻ gian hoặc nhà tù). Từ tỉnh lẻ, hàng nửa tháng chờ báo Sài gòn về như chờ món quà ý nghĩa nhất của hai tuần lễ dài, Ngữ hăm hở nghĩ đến cảnh những "bạn văn" từng ân cần viết thư cho chàng, khuyến khích giúp đỡ chàng, sẽ sáng rỡ đôi mắt dang rộng tay đón chàng như đón một khách tri âm. Họ sẽ bỏ việc, nếu cần bỏ vợ bỏ con, bỏ giấy bỏ bút, vứt hết, vứt hết, để ôm lấy Ngữ mà tâm sự. Chàng sẽ xin ý kiến của họ về truyện ngắn này, truyện ngắn kia, sẽ nhờ họ chỉ cho chàng biết so với cái truyện đầu tay, chàng viết lùi đi hay khá hơn. Nhân tiện, chàng sẽ thẳng thắn nói cho các "bạn văn" ấy biết mình nghĩ gì về các sách họ đã xuất bản, về văn thơ họ đã cho đăng báo.

Ngữ không thể dằn được hồi hộp xúc động khi bước vào tòa soạn. Trên đường Phạm Ngũ Lão, xe cộ chạy như mắc cửi, ồn nhất là tiếng xe cyclo máy chở hàng đi và đến chợ Thái bình, hoặc tiếng xe Lam ba bánh chở khách rú máy khởi hành mỗi khi ghé vào bến. Khói xăng mù mịt khét lẹt cả một quãng đường.

Bên trong tòa soạn cũng ồn ào bề bộn không kém. Từng đống giấy bản chất chật cả khoảng nhà trước, cao lên tận trần ván. Qua cánh cửa thông ra phía sau, Ngữ thấy nhiều giàn máy in đang chạy, tiếng máy đập inh tai nhức óc. Mùi mực, mùi hóa chất cay nồng tràn ngập khắp phòng.

Giữa hai đống giấy cao ngất cạnh lối hẹp đi ra sau là cái bàn gỗ nhỏ. Một người đàn ông tóc cắt ngắn mặc sơ mi trắng cụt tay đang chăm chú đánh máy. Ông đánh chậm bằng hai ngón trỏ, mắt đăm đăm nhìn vào từng chữ một. Ngữ đến trước bàn mà người đàn ông chăm chỉ vẫn không hay biết. Chàng lúng túng, gắng chờ cho ông ta đánh máy xong một hàng, đẩy cần máy chữ sang hàng khác, mới lên tiếng:

\- Anh cho tôi hỏi thăm, ông chủ bút đã tới chưa?

Người đàn ông nghe được câu Ngữ hỏi, nhưng vẫn chăm chú tiếp tục công việc. Ngữ không thể đoán được ông ta có khó chịu vì bị quấy rầy hay không. Chỉ thấy ông hỏi:

\- Có việc gì gấp không? Bài vở hay trị sự quản lý?

\- Cũng không có việc gì gấp. Tôi vừa ở Pleiku xuống. Ông chủ bút có viết thư nhắn là có dịp về Sài gòn, nhớ ghé chơi. Thế thôi!

Người đàn ông ngừng đánh máy, ngửng lên. Đôi mắt ông nhìn thẳng cố làm ra vẻ nghiêm trọng, nhưng Ngữ lại nhìn thấy ở đó sự mệt mỏi, thờ ơ. Ông hỏi:

\- Anh tên gì?

Ngữ khó chịu như đang bị tra vấn. Chàng đáp cộc lốc:

\- Ngữ.

\- Cái gì Ngữ?

Ngữ không chịu đựng thêm được nữa. Giọng chàng run lên vì giận:

\- Anh cho tôi gặp ông chủ bút!

\- Tôi là chủ bút đây!

Ngữ bị bất ngờ, khựng lại. Ông ấy đây ư? Người vẫn cần mẫn đều đặn gửi báo biếu cho chàng, số nào có đăng bài của chàng cũng luôn luôn kèm theo một lá thư ngắn đánh máy không sai một dấu phảy kết bằng hai chữ "tình thân" và cái bưu phiếu 1500 đồng nhuận bút đấy ư? Ông ta đang đánh máy lá thư "tình thân" gửi cho bạn văn nào đây? Biết đâu ông đang đánh máy lá thư gửi lên Pleiku cho Ngữ, vì chiều hôm kia ghé sạp báo ở Ngã Bảy, chàng thấy tạp chí Văn có đăng cái truyện của mình. Ngữ nói thật chậm và lớn để át tiếng máy in:

\- Tôi là Lê Đình Ngữ, có được ông chọn đăng một số truyện trên Văn.

Ông chủ bút không tỏ vẻ ngạc nhiên, chỉ hỏi:

\- Thế à! Xuống đây lâu chưa?

\- Hơn ba hôm thôi. Anh bận lắm nhỉ?

\- Ừ, bận. Dịp khác, cậu có rảnh ghé chơi nhé!

Nói xong, ông cầm ru-lô máy chữ xoay ngược trở lại, kiểm soát những hàng vừa đánh máy. Ngữ khó chịu, biết ông muốn đuổi khách. Chàng nói cộc lốc:

\- Thôi, chào ông!

\- Vâng!

Ngữ vùng vằng quay gót. Lãng đứng chờ ngoài cửa nhìn thấy mọi điều, nhưng vẫn hỏi:

\- Ai đó anh?

Ngữ không đáp, bảo em:

\- Đi!

\- Đi đâu?

\- Về trong trại xoay cho anh ít tiền!

Lãng tỏ vẻ ngại, dè dặt hồi lâu mới đề nghị:

\- Không biết lão thượng sĩ phát ngân có vào trại không! Hay để em trở lại mượn chị Trang.

Ngữ giận, nói như quát vào mặt Lãng:

\- Mày không xoay được thì thôi! Cấm mày mượn tiền của người ta.

***

Lãng không nói năng gì, chở Ngữ đi đâu không nói cho anh biết. Ngữ cũng không thèm hỏi. Chàng cảm thấy bị bẽ mặt với em, như một ông phú hộ hí hửng đem khoe một món đồ cổ đắt giá để bị người sành sõi nói thẳng vào mặt rằng đó là đồ giả.

Xe chạy qua chợ Bến Thành, rẽ về phía Quốc hội, gặp nhà thờ Đức Bà. Rồi dinh Độc lập lùi xa ở phía sau lưng. Sở thú. Rẽ trải, rẽ phải. Qua cầu. Qua một cái chợ nhỏ nhưng đông đúc, hàng hóa bày bán lấn cả ra đường. Lãng dừng xe lại trước một khu nhà tiền chế núp dưới bóng me xanh. Lúc tắt máy xong, Lãng nói:

\- Em vào nhà ông bạn mượn tiền cho anh!

Chỉ mười phút sau, Lãng trở ra, đưa cho Ngữ 3000 đồng. Bấy giờ, Ngữ mới thấy ngượng với đứa em út. Ngữ dịu lời nói với Lãng:

\- Hồi nãy bực dễ sợ, quên mất chuyện đòi nhuận bút cái truyện ngắn.

Mặt Lãng vẫn dàu dàu. Nhưng một lúc sau Lãng hỏi:

\- Được bao nhiêu?

\- Cái gì?

\- Tiền họ trả cho một cái truyện ngắn.

\- 1500 đồng.

\- Mười tô phở. Ba lần đi lên An nhơn hay Gò vấp.

\- Nói gì thế?

Bây giờ Lãng mới cười:

\- Em nói cái truyện của anh bán cho họ đủ ăn mười tô phở. Còn nếu muốn xả xui bình dân, thì được ba lần.

Ngữ bật cười. Thế là hai anh em làm hòa với nhau. Ngữ rủ:

\- Ghé đâu đó tìm cái gì uống.

Lãng nhìn đồng hồ, rồi đáp:

\- Vâng. Sẵn tìm cái gì ăn. Xong em chở anh về. Em còn phải vào trại.

Hai anh em vào một tiệm hủ tiếu gần chợ Thị Nghè. Xe hủ tiếu đặt ngay trước mặt tiền, nồi nước lèo sôi sùng sục, hơi bốc lên thơm mùi ngũ vị hương. Thấy trên tấm thực đơn có ghi cả món "phở" và "bún bò", Ngữ muốn kêu một tô phở tái nạm. Lãng lấy giọng thành thạo, ngăn:

\- Anh điên hay sao mà gọi phở. Tiệm ăn này của người Tàu. Phở Bắc mà nước lèo nấu theo kiểu nước lèo mì hoành thánh, nuốt sao vô!

Rồi Lãng tự tiện gọi hai tô hủ tiếu đặc biệt. Ngữ nhìn em, thích thú nhận ra cái vẻ tự tín trưởng thành của em. Chàng nhớ ngay sáng nay Lãng đã rủ anh đi chơi điếm, một điều không bao giờ Ngữ tưởng tượng được. Trước đây, nhiều lần đi chơi với em, Ngữ muốn thân mật hỏi han đời sống riêng tư của Lãng. Thấy cuộc sống ấy có vẻ phóng túng buông thả, Ngữ muốn tỏ cái vai trò lo lắng hướng dẫn của mình, định dặn Lãng nếu có chơi bời hãy lo giữ mình, để tránh bệnh hoạn, và đừng quên mang "áo mưa" trong các cuộc hành lạc. Ngữ biết nếu dặn như vậy, Lãng sẽ cảm động và chấp nhận những lời "khuyên răn" chí tình của ông anh cả. Nhưng không cách nào Ngữ nói được. Mon men đến gần được chủ điểm, lấy hơi định nói, rồi thôi, không như Lãng sáng nay!

Đang ăn, Lãng chợt nhớ, ngừng đũa, ngửng lên nói:

\- Á, hôm quá xuống Chợ lớn em có gặp anh Ngọc.

\- Ngọc nào?

\- Anh Ngọc em anh Ngô. Em gặp anh ấy trước trường Y khoa.

Ngữ hồi hộp, nhưng cố trấn tĩnh hỏi:

\- Có gì lạ không?

\- Không. Em nhớ mặt ảnh, còn ảnh thì quên em. Em xưng tên, bảo là em của anh. Ảnh ờ ờ cho có chuyện. Chị Diễm sắp lấy chồng, anh biết chưa?

\- Ngọc nói cho em biết à?

\- Vâng. Em biết trước. Hôm qua em tới nhà bác Thanh Tuyến, chị Trang tưởng em chưa biết, đưa thiệp báo hỉ cho em coi.

\- Lãng nói cái gì mà Ngọc nói tới đám cưới cô Diễm?

Lãng cười, giọng tự đắc

\- Thấy ảnh có vẻ lơ là, em nộ chơi, bảo là tụi em sắp hành quân lớn ở Huế, ảnh có nhắn gì cho bác Bỗng không. Ảnh động lòng liền. Lăng xăng hỏi tình hình ngoài vùng một,rồi leo qua hỏi em có ai quen bên Không quân cho ảnh quá giang về Huế dự đám cưới chị Diễm. Ảnh than anh Mân lẳng lặng về, không cho ảnh biết gì cả!

\- Lão Mân ở đây à?

\- Anh hỏi ai?

Ngữ đỏ mặt, thấy mình gọi Mân bằng "lão", nên vội chữa:

\- Ông Mân đó!

\- Em nghe anh Ngọc bảo anh Mân đã xin làm việc được ở ngay Bộ Tổng tham mưu. Tài thật! Thiên hạ bị tái ngũ phải đi xa, ảnh lại ngự ngay ở thủ đô!

Ngữ cảm thấy tưng tức trong lòng, miếng ăn nuốt không trôi. Lãng ngơ ngác nhìn anh hỏi:

\- Anh bị mắc xương à? Thịt xá xíu toàn nạc, có xương đâu?

Ngữ lắc đầu, bỏ bát hủ tiếu còn hơn phân nửa, kêu một ly cà phê đá. Cà phê khét lẹt, lại chua. Chán, chàng gọi bồi tính tiền. Lãng tiếp tục ăn hết tô hủ tiếu, gọi chai bia ực vài lần hết gọn, chùi mép bảo anh:

\- Em dân đấm đá ăn cực đã quen, về đây ăn gì cũng ngon. Không như anh. Em đưa anh về nghe!
Chương 86

Mấy ngày nay, gia đình ông bà Thanh Tuyến dường như có chuyện buồn. Lệ thường, Ngữ về nhà là thế nào ông Thanh Tuyến cũng gọi chàng vào phòng ông, để bác cháu bàn với nhau đủ thứ chuyện, từ thời sự quốc nội cho đến tình hình thế giới. Dây liên lạc nối kết ông với biến chuyển chính trị xảy ra ngoài cánh cửa sắt là tờ Chính Luận. Ông đọc kỹ tờ báo, không bỏ sót lấy một chữ. Đọc xong, nằm một mình ông suy luận ra các chuyển biến vĩ đại khắp năm châu, những chuyển biến ấy ông không được hân hạnh góp tay nhưng làm cho ông nôn nao, thao thức. Đọc báo xong, ông lẩm nhẩm soạn hẳn một bài quan điểm cho từng vấn đề, rồi chờ tới tối đem đối chiếu quan điểm của mình với quan điểm các đài phát thanh ngoại quốc như BBC, VOA, NHK, đài Úc, đài Caritas. Trò chơi ấy giúp ông quên phần nào cảnh sống tàn phế của mình.

Những ngày có Ngữ, ông hào hứng bàn luận chuyện Nixon đắc cử tổng thống Mỹ, cho rằng với lập trường chống cộng cứng rắn, với kinh nghiệm lãnh đạo, với những phụ tá uyên bác như Kissinger, những chuyện nhì nhằng phi lý như bỏ bao nhiêu thì giờ bàn cãi để tìm cho ra hình dáng cái bàn họp cho hội nghị Paris không thể xảy ra được. Lấy quá trình hoạt động chính trị của Nixon làm nền lý luận chưa đủ, ông còn nhờ vả khoa tướng mạo học. Ông quả quyết rằng cặp lông mày và cái mũi của ông Nixon, trong hình học ba chiều, hội tụ về một điểm. Đây là tướng mạo một người quyết tâm, định làm gì thì phải làm cho được, với bất cứ giá nào. Một họa sĩ hí họa đã có con mắt tinh đời khi vẽ cái mũi nhọn và hơi vểnh ở chóp của ông Nixon như là một mũi tên trên dây cung, sẵn sàng phóng ra đâm phập vào tim kẻ thù. Được xem bức hí họa đó, ông Thanh Tuyến cười nói hể hả, càng tin vào tướng mạo học. Ngữ ngồi chịu trận, nghe ông thuyết giảng, và lây cái nhìn lạc quan của ông.

Nhưng suốt hai ngày qua, Ngữ thấy không khí trong nhà đổi khác. Ai cũng có nét mặt buồn rầu, lo lắng. Ông bà Thanh Tuyến rì rầm nói chuyện hàng giờ trong phòng, giọng ông đều đều như cố thuyết phục, giọng bà thì cáu kỉnh, bực bội, đôi khi to tiếng.

Ngữ nghe câu được câu mất. Giọng Ông Thanh Tuyến:

\-...Mình nói thế sao được. Người nước nào thì cũng có kẻ tốt kẻ xấu...

Giọng bà thì rên rỉ đau đớn:

\-...Nghiệp chướng hay sao mà khổ vậy trời. Chưa hết khổ vì thằng anh lại đến phiên con em. Tôi còn mặt mũi đâu mà dám về Huế nữa...

Một lần Ngữ nghe ông Thanh Tuyến bực quá, gắt lên:

\- Bà viết thư cho nó đi! Tôi không viết. Mọi sự do bà hết. Thằng Tường nó hư cũng do bà. Cứ bắt nó tự lo lấy thân, không rủng rỉnh tiền nong phè phỡn, phải chi li từng đồng lo cái ăn, cái mặc, nó đâu có thì giờ tụ bè họp bạn làm ba cái chuyện ruồi bu đó. Bây giờ con em nó hư cũng do bà...

Bà Thanh Tuyến khóc nức nở vì phẫn uất.

Ngữ ở thế kẹt, vội vã tìm cớ ra khỏi nhà dù mới bước chân qua cánh cửa sắt. Vì tế nhị, Ngữ không tiện hỏi Quỳnh Trang, nên suốt thời gian ấy, Ngữ đi sớm, về trễ. Lúc nào, Quỳnh Trang cũng chờ sẵn để mở cửa. Hai người cũng tránh nói chuyện với nhau, biết rằng hễ nói chuyện hơi lâu một chút, thế nào người này cũng bắt gặp cái nhìn dò hỏi chờ đợi trên mắt người kia.

Tối thứ sáu, Ngữ về nhà với ngón tay trỏ bị quấn băng. Lãng lái xe ẩu, lại bận nói chuyện nên không thấy chiếc xe buýt ra dấu sẽ tấp vào trạm. Xe phanh gấp, quay một vòng, rồi hai anh em ngã sóng soài lên mặt đường. Lãng nhờ bộ đồ nhà binh dày cộm che chở nên chỉ bị xây xát nhẹ, hai đầu gối cái quần treillis rằn ri ngụy trang màu lá rừng bị chà xát lên mặt đường, thủng thành lỗ. Ngữ bị một vết cắt ở đầu ngón tay trỏ bàn tay trái.

Quỳnh Trang thấy ngón tay Ngữ quấn băng trắng, đầu ngón tay đầy thuốc đỏ, lo âu ra mặt. Cô gái hớt hải hỏi:

\- Anh, sao thế?

Lâu lắm, Ngữ mới được có người trực tiếp lo lắng cho mình như vậy. Chàng cảm thấy lâng lâng sung sướng, nên bi thảm hóa tai nạn sơ sài vừa qua:

\- Tí nữa thì cả hai anh em đi đời rồi! Lãng nó lái xe ẩu quá!

Quỳnh Trang nhìn mặt Ngữ, liếc nhanh lên quần áo, tự nhiên mỉm cười. Giọng kể của Ngữ tỉnh táo quá, không có vẻ gì giống như vừa thoát lưỡi hái Tử thần. Quỳnh Trang vẫn hỏi:

\- Có bị sâu không anh?

\- Khá sâu. Máu ra hơi nhiều.

Giọng Quỳnh Trang lo lắng hơn:

\- Anh đã xức thuốc gì chưa? Không khéo bị nhiễm trùng mất! Nhà có băng bông và pommade peniciline. Anh ngồi xuống đây, để em mở băng xức thuốc lại cho cẩn thận.

Ngữ thoải mái ngồi yên để cho Quỳnh Trang lo lắng săn sóc, thầm cảm ơn cái tính buông tuồng cẩu thả của Lãng. Trang lấy kéo cắt lần vải băng đã bẩn, nhè nhẹ gỡ ra sợ Ngữ đau đớn, chăm chú quan sát vết thương. Ngữ nhìn mái tóc Quỳnh Trang chập chờn trước mắt mình, nhiều sợi lóa mờ vì ánh sáng ngọn đèn nê-ông một mét hai gắn trên trần. Mái tóc che mất khuôn mặt cô gái, nhưng làm nổi bật một đường mũi thẳng, cao, và nước da trắng.

Ngón tay trỏ của Ngữ đã được gỡ hết vải băng. Quỳnh Trang ngước lên, cười mỉm. Ánh mắt như chế giễu. Ngữ ngượng, dợm rút tay về. Quỳnh Trang kêu lên:

\- Ấy! Để em thoa qua một ít thuốc sát trùng, rồi bôi pommade, băng lại cho anh. Anh yên tâm! Vết cắt không sâu, nhưng cũng phải cẩn thận, nếu không lại bị tê-ta-nốt.

Nói xong, Quỳnh Trang lại mỉm cười. Ngữ không dằn được, nói:

\- Có Trang lo, vết thương nào cũng trở thành êm ái cả!

Quỳnh Trang cười thành tiếng, định trả lời, nhưng chỉ nhìn Ngữ không thốt được lời nào. Tiếng cười trong, tuy nhỏ nhưng bốn bức tường của phố hẹp dội lên thành ra lớn. Quỳnh Trang đưa tay lên che miệng. Ngữ lại nhận ra bàn tay Trang trắng, nhưng nắm ngón tay hơi mập và thô. Chàng nghĩ nhanh: Tội nghiêp! Làm việc nhiều quá, một mình lo nuôi cả gia đình! Quỳnh Trang nói nhỏ vừa đủ cho Ngữ nghe, sợ đánh thức thầy me dậy:

\- Mấy ngày nay nhà có chuyện không vui. Chuyện con Quỳnh Như!

Ngữ lờ mờ đoán Quỳnh Như là đề tài làm cho ông bà Thanh Tuyến bất đồng, càm ràm cãi vả nhau mấy hôm liền, nhưng không hiểu rõ. Quên dè dặt, Ngữ hỏi:

\- Chuyện gì thế?

\- Quỳnh Như nó đòi lấy ông thầy dạy Anh văn!

\- Ông nào?

\- Ông Dale, người Mỹ thanh niên thiện chí (IVS) dạy Anh văn ở Đại học Sư phạm.

\- Được đấy chứ. Tôi có gặp Dale, rất dễ thương, có thiện chí và không đãi bôi mà vô tình như những người Mỹ khác.

Quỳnh Trang đưa ngón tay lên môi ra dấu cho Ngữ nói nhỏ bớt, rồi thì thào nói:

\- Suỵt! Me mà nghe anh nói thế, là mời anh ra khỏi nhà liền.

\- Sao lại phản đối? Mà Quỳnh Như còn học một năm nữa, lấy chồng gấp vậy?

\- Ông Dale sắp hết hạn IVS hai năm, tháng 12 này trở về Mỹ. Ông ấy muốn làm lễ đính hôn trước khi hồi hương. Sau đó, hoặc ông ấy sẽ làm giấy tờ để Quỳnh Như qua Mỹ, hoặc ông ấy sẽ xoay xở qua Việt nam lại. Hãng UPI đã nhận đơn ông ấy xin làm phóng viên rồi!

\- Mọi sự như vậy là êm đẹp.

\- Nhưng me nhất định không chịu.

Ngập ngừng một lúc, Quỳnh Trang nói:

\- Me bảo me không muốn người ta lầm lẫn nhìn Quỳnh Như giống như mấy cô bán bar.

\- Giống thế nào được. Thiên hạ làm thì mặc họ chứ. Ý Trang thế nào?

\- Em thấy con Như nó bạo quá! Lấy chồng khác chủng tộc, lại phải suốt đời sống trên xứ sở khác, chao ơi! Chắc nó học Anh văn tiếp xúc với người Mỹ quen. Còn em, em không dám!

\- Vậy thầy me... thầy me Trang đã có quyết định gì chưa?

\- Thầy thì cũng lý luận như anh. Thầy với anh nói y như nhau, lạ lắm. Em cứ thắc mắc chuyện đó hoài. Còn me thì cực lực phản đối. Me nói... me nói anh Tường bỏ đi lên Khu, kỳ Tết vừa rồi về thiên hạ đồn đãi ghê gớm như vậy chưa đủ, bây giờ con Như lại làm "me Mỹ". Thử tưởng tượng thiên hạ, nhất là người Huế, sẽ nhìn gia đình này ra sao! Em nghe me nói, cũng hơi chạnh lòng.

Đột nhiên Quỳnh Trang hỏi:

\- Tối hôm kia, anh... anh say rượu vì... Diễm đi lấy chồng, phải không?

\- Đâu phải!

\- Em biết!

\- Không phải đâu!

Quỳnh Trang đăm đăm nhìn Ngữ, khiến chàng phải đưa tay đẩy xấp giấy tờ trên bàn một cách vô cớ, tránh nhìn thẳng vào mắt Quỳnh Trang. Giọng cô gái đều đều, cố ra vẻ thản nhiên, ngoại cuộc:

\- Quỳnh Như nó về kể chuyện hai cô tâm sự với nhau, kể cũng tội. Em cho Diễm quyết định như vậy là phải. À, bác Bỗng đã dọn nhà, anh biết chưa?

\- Hồi nào? Sao lại dọn?

\- Bác ấy bị sa thải. Hỏa xa họ đòi lại căn nhà. Quỳnh Như bảo là ông Mân sẽ thuê tạm căn nhà dưới An cựu để có chỗ làm đám cưới, sau đó cả gia đình Diễm sẽ dọn vào đây. Lại thêm một gia đình nữa bỏ Huế. Em không hiểu vì sao gia đình anh quyết định dọn vào Qui nhơn. Đã vào Nam, thì vào hẳn Sài gòn cho rồi! Tình hình ngoài Trung, em đọc báo, thấy không yên.

\- Quế nó thấy Qui nhơn làm ăn buôn bán được. Quỳnh Như về thăm nhà được lâu không Trang?

\- Gần hai tuần. Nó không nói chuyện gì cả, chắc không dám. Về Huế nó mới viết thư vào xin được đính hôn. Cả với em, nó cũng không nói.

\- Gia đình tôi đi rồi, ngoài đó Quỳnh Như chỉ còn đi lại đằng Diễm.

\- Vâng.

Quỳnh Trang chợt cười lém lỉnh, liếc nhìn Ngữ, hỏi:

\- Anh tìm cách về dự đám cưới chứ?

\- Không! Sợ không được phép.

Tự nhận thấy lời đáp quá dứt khoát và chưa đủ thỏa đáng, Ngữ thêm:

\- Vả lại, trong thời gian đãi lệnh, không được đi đâu xa. Hằng ngày phải trình diện chờ sự vụ lệnh! Này, vừa rồi Trang bảo cả gia đình bác Bỗng sẽ dọn vào đây, phải không?

\- Vâng.

\- Diễm nói thế à?

\- Vâng. Quỳnh Như bảo thế! Ông Mân cho bác Bỗng mượn tiền sang lại một căn nhà xâu xấu nào đó, có thể là bên Khánh hội, hay bến Vân đồn khu lao động, buôn bán lặt vặt không cần vốn lớn. Còn vợ chồng Diễm ở riêng chỗ khác.

Quỳnh Trang nhấn mạnh ba tiếng "vợ chồng Diễm" thật rõ từng tiếng. Ngữ ngồi im lặng không nói gì, theo thói quen đưa tay tìm bao thuốc. Giọng Quỳnh Trang có vẻ đắc thắng:

\- Em biết vì sao anh say rượu!

Ngữ nói theo phản xạ tự nhiên:

\- Không phải đâu!

Quỳnh Trang cười. Nét mặt hớn hở như vừa nhận một tin mừng!

***

Cuộc chiến căng thẳng giữa hai vợ chồng ông bà Thanh Tuyến từ âm ỉ kín đáo đến bộc phát, mà phần thua dường như về phía ông. Ngữ đoán như vậy, vì mấy hôm sau, ông cố lôi kéo ông khách nhỏ tuổi vào cuộc. Ngữ bị đẩy vào thế kẹt.

Chàng không dại dột đến nỗi liên minh với phe yếu thế. Nhưng đứng về phe bảo thủ, thực tiễn là đi ngược với rất nhiều điều thiêng liêng: như tình bạn, như tình yêu, như quyền bình đẳng về chủng tộc, như quyền tự do hôn nhân, như quyền được theo đuổi hạnh phúc... tóm lại đủ thứ "như..." mà Ngữ không được phép góp phần tước đoạt khỏi tay Quỳnh Như.

Ngữ cũng biết nếu không khéo léo, nếu mạnh dạn định rõ thái độ, nếu xếp hàng sau một lằn ranh, hậu quả tức thời là sẽ tất khó ở nhờ tại căn nhà này trong thời gian đợi lệnh. Nếu Ngữ ở nơi khác chỉ lâu lâu đến đây thăm, có lẽ, mọi việc sẽ dễ dàng hơn.

Đã thế, cả ông lẫn bà Thanh Tuyến đều không thích một đồng minh lập trường chao đảo, thiếu quyết tâm. Họ không cần những "tuy rằng... nhưng mà", "đã đành... tuy nhiên". Ông Thanh Tuyến sai Quỳnh Trang mời Ngữ vào phòng ông, và trước mặt bà, ông hỏi rành rọt:

\- Quỳnh Như muốn lấy ông thầy Mỹ dạy nó. Ý Ngữ thế nào?

Bà Thanh Tuyến cải chính liền:

\- Không phải thầy, không phải giáo sư đại học. Hắn tình nguyện qua Việt nam làm công tác xã hội hai năm để khỏi phải đi lính, nhưng trường ngoài đó thiếu thầy, phải nhờ hắn dạy luyện giọng. Giống như mình qua Mỹ, họ nhờ bác dạy cách nói tiếng Việt vậy thôi! Bác...

Ông Thanh Tuyến cắt lời vợ:

\- Mình làm như Dale là một dân vô học đầu đường xó chợ vậy! Cái gì có thì nói, không có thì thôi. Dale có bằng M.A., như cao học bên mình.

\- Như thế nào được! Bên mình đậu được cái cử nhân cũng trầy vi tróc vảy, đâu có dễ như bên Mỹ. Cái thứ "MA" đi kiếm việc không ai thuê mới xin qua Việt nam. Con gái tôi, tôi mang nặng đẻ đau ra nó, chắt chiu tiền của nuôi nó ăn học, không phải để giao nó cho một thằng cầu bơ cầu bất. Ngữ nghĩ xem, bác nói như thế có đúng không?

\- Đúng thế nào được. Mình không muốn con gái lấy chồng ngoại quốc thì nói trắng là không muốn, chứ đừng tìm cách hạ nhục người ta. Lấy chồng ngoại quốc có gì là xấu? Chẳng hạn nếu Ngữ được du học, yêu một cô gái Pháp, Mỹ có học, con nhà tử tế, thì làm đám cưới với cô ấy là điều bình thường. Sinh viên Việt nam du học thành tài về nước đem vợ ngoại quốc về theo, hiện dạy ở Đại học Sài gòn, Đại học Huế... thiếu gì! Ngữ có biết chính ông Viện trưởng Đại học Huế cũng có vợ ngoại quốc hay không?

\- Ông ấy là người mất gốc, không nên đem ra làm gương. Nhưng thây kệ người ta, khôn cha mẹ nhờ, dại cha mẹ chịu. Tôi biết nhiều bà nhà giàu vét của nhà lo cho con du học, để sau đó than van là vừa mất của vừa mất con. Ở nhà con trai mình, mà con dâu cấm không được ăn trầu, cấm không được nghe cải lương, cấm không được hôn hít ẵm bồng cháu. Cấm! Hứ! Quí gì cái thứ cháu lai. Tụi lai thường mất nết, phản trắc, hỗn láo, phải thế không Ngữ?

Ngữ như quả bóng bị ông bà Thanh Tuyến chuyền qua nhồi lại, tuy mệt nhoài nhưng được cái an ủi là khỏi phải minh định lập trường. Cho tới lúc cả hai ông bà chợt nhớ là mình cần một đồng minh, chứ không cần một người chịu ngoan ngoãn nghe bất cứ ý kiến nào. Bà Thanh Tuyến hối thúc:

\- Cháu phải phân bày trắng đen cho bác trai hiểu. Cháu phải cứu con Quỳnh Như. Nào cháu nói đi!

Ông Thanh Tuyến thì nói:

\- Cháu ở Huế hồi Tết, biết rõ Dale giúp đỡ con Như ra sao. Chắc cháu cũng nghe sinh viên ngoài đó họ khen Dale thế nào. Cháu phải thuật lại cho bác gái hiểu. Ngữ, hai bác coi cháu như người nhà, cháu cứ nói thẳng điều cháu nghĩ.

Ngữ đã làm cho cả hai ông bà thất vọng! Họ cần một chiến hữu chứ không cần một tay hòa giải ấm ớ. Đang chuẩn bị xung phong, cần một kẻ nạp đạn, Ngữ lại toan chở đạn về kho. Cuộc chiến trở nên nhạt nhẽo, trong ấm ức. Ngữ tìm cớ rút lui, áy náy như một tên đào ngũ. Chỉ có Quỳnh Trang tỏ vẻ vui!
Chương 87

Mãi một tuần sau, Ngữ mới biết một tòa soạn tạp chí khác đã từng đăng một truyện ngắn của mình ở ngay trên đường Lý Thái Tố, chỉ cách cửa hiệu trà khoảng một trăm thước. Trong các tòa soạn Ngữ dự định thăm nếu có dịp về Sài gòn, không có tòa soạn này. Giao tình giữa chàng và tờ báo không được thắm thiết. Nguyên nhân do ở Ngữ.

Tạp chí ra hàng tháng ấy được xếp vào loại tranh đấu, dấn thân, do một nhóm trí thức và nhà văn cấp tiến chủ trương. Mới đầu, Ngữ gửi truyện cho tờ báo này vì tính chất thời sự của nó. Khác với các tạp chí đặt tiêu chuẩn văn chương lên hàng đầu, sẵn sàng đăng tải tất cả mọi thứ văn thơ có giá trị đề cập tới cuộc đời, con người nói chung, tờ báo nọ xác định rõ lập trường chính trị, và không giấu giếm chủ trương chỉ đăng những bài có lợi cho lập trương ấy. Văn chương chỉ là thứ yếu, vì theo nhóm chủ trương, loại văn chương nào không phục vụ cho mục tiêu chính trị của họ đều không giá trị, hơn thế nữa, là loại văn chương nguy hiểm, cần loại trừ.

Chủ trương như vậy nên tờ báo số nào cũng hừng hực lửa. Mỗi số báo có một chủ đề, bài vở từ trang đầu đến trang cuối đều nhắm vào chủ đề ấy. Nội dung nhờ thế rất chặt chẽ, nhất quán, như một bản hợp ca, bè này phụ họa bè kia, giọng trầm làm nền cho giọng bổng. Khác tờ Văn phần sáng tác là chính, tờ báo này đặt nặng phần lý luận. Trong 96 trang báo in cỡ chữ khá lớn không sai lấy một lỗi chính tả (ban biện tập giải thích in chữ lớn để các cô các bác lớn tuổi đọc được), thì trên bảy mươi trang đầu là các bài lý luận chính trị, điều tra, phóng sự xã hội. Phần ít ỏi còn lại để giao dịch quản lý, thư qua thư lại với độc giả, quảng cáo và văn thơ. Quá lắm mỗi số được hai truyện ngắn, và một vài bài thơ.

Vì biết rõ "viết làm gì, viết cho ai" nên tờ báo chủ trương một lối hành văn đơn giản, câu ngắn, viết y như "các cô các bác" nói chuyện hàng ngày. Chủ đề các số báo đều nổ, bám sát vào thời sự, chẳng hạn "Hậu quả của thuộc khai quang", "Sứ mệnh người cầm bút trước một xã hội băng hoại", "Từ chủ nghĩa thực dân đến chính sách can thiệp", "Tự do và Quyền Tự quyết của các dân tộc nhược tiểu".

Hồi đó, Ngữ có viết một truyện ngắn, đúng hơn là một bản tự truyện, kể lại tâm trạng của mình lúc chán ngán với mớ sách vở nhà trường nên quyết định bỏ học.Truyện gửi đi đã lâu, không thấy tòa báo hồi âm. Mãi một năm sau, một người bạn cho biết truyện chàng được chọn đăng trên số báo có chủ đề là: "Giáo dục vong bản, lò đào tạo những con thiêu thân cho chiến tranh". Ngữ cầm tờ báo mua ở hiệu sách về (khác với tạp chí Văn trước khi đăng tác phẩm của ai đều có loan báo, và khi đăng xong, luôn luôn gửi báo biếu kèm tiền nhuận bút, tờ báo này cho rằng đóng góp bài vở là một nghĩa vụ thiêng liêng), Ngữ cảm thấy bực bội. Truyện của chàng đã được các báo đăng tải khá nhiều, nên niềm vui được thấy bản nháp rối rắm của mình trở thành chữ in đẹp ngay ngắn không còn nhiều nữa. Ngược lại, Ngữ thấy kém thoải mái. Tòa soạn tạp chí nọ quá rất sáng suốt khi xếp truyện ngắn của Ngữ vào số chủ đề này. Nhưng lời giới thiệu của ban biên tập, vị trí trang trọng tòa soạn dành cho tác phẩm của chàng trên báo đã khiến bạn đọc phải nghĩ là Ngữ được phân công để chu toàn một nhiệm vụ, để đánh bóng cho chủ đề. Chẳng hạn như trong một cuộc họp nào đó giữa "anh em", anh giáo sư triết lãnh nhiệm vụ mổ xẻ tính chất lai căng phi dân tộc của chương trình triết học, chị giáo sư văn chương thì có trách nhiệm làm nổi bật tính chất lãng-mạn không-tưởng nhắm ru ngủ thanh thiếu niên của chương trình Việt văn, ông giáo sư sử địa phụ trách mổ xẻ tinh thần phản tiến hóa của các cuốn giáo khoa sử... vân vân và vân vân. Ngữ không được làm thầy, thì làm đại diện cho quần chúng nạn nhân của nền giáo dục vong bản ấy. Ông chủ bút nói với Ngữ: Cậu phải viết một truyện ngắn giải thích cho bà con cô bác rõ vì sao cậu bỏ học. Và viết càng dễ hiểu, càng đơn giản càng tốt.

Thử tưởng tượng một cuộc họp như vậy trong ý nghĩ của độc giả, của bè bạn Ngữ! Ngữ khó chịu vì biết sẽ bị hiểu lầm. Chàng còn khó chịu hơn vì vai trò đánh bóng của văn chương, vì cái vẻ đoàn ngũ ngay hàng chờ còi chỉ huy của người cầm bút. Một hồi còi tập họp. Tất cá chú ý: Nghiêm. Hai hàng dọc đằng trước: Thẳng. Bên trái: Quay. Bên phải: Quay. Đàng trước: Bước! Một, hai, một, hai. Đứng lại: Đứng... Ngữ dân nhà binh, hãi hùng lắm rồi những cuộc diễn tập, những buổi diễn binh. Chàng gắng dành một phần nhỏ nhoi, một góc tịch mịch cho riêng chàng, dùng tưởng tượng tạo một thế giới cho riêng mình ở đó Ngữ ăn nói thung dung, đi đứng tự do, cái góc của văn chương. Ngữ dại dột nghĩ rằng cái góc hiu quạnh kia không choán lối đi của người khác, không giành giật tiền bạc người khác, nên có lẽ sẽ không có ai thèm ngó ngàng tới. Ngữ đã lầm. Người ta tìm tới tận cái góc nhỏ tăm tối hiu quạnh ấy để dựng chàng dậy, bắt chàng xếp hàng, quay trái quay phải, tiến tới hay dừng lại răm rắp đúng theo hiệu còi.

Từ đó chàng không thư từ hoặc gửi bài cho tờ báo ấy nữa, mặc dù ông chủ bút liên tiếp viết nhiều thư thúc giục, bảo "anh em" rất thích truyện ngắn ấy, bảo tuy chỉ mới là một cách "phê phán hiện thực", nhưng tính hiện thực có trình độ cao nên cũng tạo "dấu ấn" lên quần chúng độc giả, thúc giục họ hành động cụ thể. Bảo mặc dù tầm nhìn của Ngữ còn giới hạn, chỉ mới nắm bắt được hiện tượng, nhưng Ngữ có ý hướng tốt, nói lên được thân phận của giới trẻ đô thị.

Sáng hôm ấy, Ngữ dậy sớm ra khỏi nhà để tránh gặp mặt bà Thanh Tuyến. Ngữ đứng chờ xe buýt ở trạm cả nửa giờ mà xe vẫn chưa tới. Quay tới quay lui nhìn cảnh phố xá để quên thì giờ, ngẫu nhiên Ngữ thấy tấm gỗ nhỏ đề tên tờ tạp chí đóng trên tấm cửa gỗ một căn phố có gác xép và lợp tôn. Nhớ chuyện cũ, Ngữ dằn được tò mò, không muốn vào thăm tòa soạn. Hai hôm sau, cũng đứng chờ xe ở chỗ cũ, Ngữ không dằn được nữa. Chàng nghĩ: Phải biết cho hết, dù là những điều mình không thích.

Ngữ vào tòa soạn. Căn dưới trống trơn, chỉ có một tủ kính bày vài thứ lặt vặt như kẹo bánh, thuốc lá, loại "kinh doanh" cò con dành cho các bà nội trợ. Ngữ hỏi người đàn bà đang ngồi sau tủ hàng. Người đàn bà chít khăn theo lối những phụ nữ đứng tuổi nông thôn miền Bắc trỏ về phía cái cầu thang gỗ, bảo:

\- Các anh ấy ở trên gác!

Ngữ e ngại không muốn đi tới chỗ cầu thang khi biết "có các anh ấy". Nhưng không còn lối lui. Chàng lên cầu thang. Trên gác chỉ có hai cái bàn gỗ tạp thấp chất đầy sách vở báo chí. Ba chiếc chiếu trắng trải cạnh hai cái bàn, và trên chiếc chiếu trải gần cửa sổ, có một khay tách ấm trà, và một cái gạt tàn thuốc lá to như cái dĩa bàn. Mền gối không xếp, quần áo nhàu bẩn vất bừa bãi đây đó.

Hai "anh em" đang chăm chú làm việc, một người đang đánh máy, một người nữa lớn tuổi hơn tóc hoa râm đang hí hoáy viết. Họ ngồi trên sàn, và kê giấy đặt máy chữ lên mặt bàn thấp để làm việc. Nhưng hình ảnh đập mạnh nhất vào trí Ngữ là bức chân dung Che Guevara to gấp đôi khổ người thường treo ở vách trước, đối diện với người nào vừa lên khỏi cầu thang. Lãnh tụ du kích Cuba trong bức chân dung đường bệ như Từ Hải, râu không cạo, tóc bù rối, cổ áo mở nút để lộ một phần ngực nở rắn chắc, còn đôi mắt thì sáng quắc nhìn thẳng tới mục tiêu trước mặt: ống kính ông phóng viên có óc mạo hiểm phiêu lưu nào đó.

***

Người "anh em" trẻ tuổi đầu húi cua ngước lên nhìn Ngữ một thoáng rồi tiếp tục cúi xuống đánh máy. Người đứng tuổi tóc hoa râm khuôn mặt xương xương, khắc khổ, môi thâm vì thuốc lá, thì nhìn Ngữ, mỉm cười niềm nở chờ. Ngữ xưng tên, mở ngoặc đơn ghi chú mình là tác giả một truyện ngắn đã đăng ở số "Giáo dục vong bản..." cách đây hơn một năm. Vừa nghe Ngữ tự giới thiệu, ông chủ bút đứng bật dậy, vội vã chạy đến ôm quàng lấy vai Ngữ. Giọng ông líu ríu vì mừng:

\- Ngữ đấy hả? Cậu là Ngữ đấy hả? Trời! Sao cậu vào mà không viết thư báo tin cho anh em đi đón. Cậu đã có chỗ ở chưa? Nếu không có chỗ nào tạm trú thì về đây dưa mắm với anh em.

Ngữ cảm động quá, thoáng so sánh với thái độ lạnh nhạt của ông chủ bút tạp chí Văn. Chàng tự trách đã hiểu lầm thiện chí của ông chủ bút. Ông dẫn Ngữ đến ngồi trên chiếc chiếu đã bày sẵn khay ấm chén trà. Nước trà thừa đọng thành ngấn trong những tách sứ trắng bên ngoài quết mầu nâu giả đất nung. Ông chủ bút hỏi:

\- Uống cái gì nhé! Trà nhé! Một anh em trên Bảo Lộc về chơi có đem biếu gói trà ngon lắm. Để tôi đi nấu ấm nước. Hay thế này. Thủy, em xuống dưới nhà nấu cho anh ấm nước đi, cho anh có thì giờ tiếp khách quí. Thế nào, vào công tác hay đi phép?

Ngữ đáp:

\- Vào chờ đi đơn vị mới, anh ạ!

\- Lâu nay cậu vẫn ở Pleiku, phải không?

\- Vâng.

\- Sao cậu không viết một cái truyện về lao công đào binh nhỉ?

Ngữ giật mình, không hiểu sao ông chủ bút biết về chàng khá rõ. Ngữ đáp, đắn đo hơn:

\- Tôi không có kinh nghiệm. Tôi bị kỷ luật, nhưng may mắn được một ông tá đem về dạy kèm cho các con ông ấy. Việc cũng nhàn thôi!

Ông chủ bút chặc lưỡi thất vọng:

\- Tiếc quá! Anh em đang chuẩn bị số báo chủ đề về "Phong trào phản chiến trên toàn cầu". Tài liệu hình ảnh các phong trào phản chiến tại Mỹ, Âu châu đầy đủ cả, chỉ thiếu phần chính là ở Việt nam. Những người trẻ tiến bộ trên khắp thế giới xuống đường, đốt thẻ trưng binh để bênh vực mình, mà chính mình không có tiếng nói, cũng kỳ!

Ngữ bắt đầu có cảm giác khó chịu của một người lính đang nghỉ xả hơi, môi phì phèo điếu thuốc thì chợt nghe còi tập họp. Ngữ nói dối:

\- Lâu nay tôi không viết được gì cả! Vì thế không có gì để gửi anh!

Ông chủ bút cười, nói ngay:

\- Cậu gửi đều đặn cho các báo khác, không thèm gửi cho anh em! Nhưng thành thật mà nói, những bài ấy nếu cậu gửi, anh em cũng không dùng được. Không phải dở đâu. Chỉ vì không thích hợp với đòi hỏi của tình hình! Về sau này, cậu có vẻ bi quan dữ!

Ngữ không hiểu ông chủ bút muốn nói gì, tò mò hỏi lại:

\- Vì sao anh nghĩ thế?

Giọng ông chủ bút trở nên nghiêm trọng, chậm nhưng rõ như giảng bài. Ông phân tích các truyện chàng cho đăng trên các tạp chí, rành rẽ làu làu từng truyện một. Đặc biệt là hai truyện được đăng trên hai số báo Tết năm trước. Một truyện ông "xoa" là được viết với một bút pháp lãng mạn nhẹ nhàng như tranh thủy mặc, nhưng ngay sau đó "đánh" kỹ là tiêu cực, thiếu tranh đấu tính, hư vô chủ nghĩa, quay lưng với thực tại. Cặp tình nhân đèo nhau trên xe Honda đi tìm mùa xuân vĩnh cửu, theo ông, họ không hề biết thế nào là mùa xuân đích thực. Họ quay lưng với mùa xuân của dân tộc, chạy ngược đường với con đường quần chúng đang tiến tới. Nếu có một chút giá trị nào đó, thì truyện này chỉ có giá trị như một thứ răn đe: nếu quay lưng với dân tộc, nếu ích kỷ trốn chạy, chỉ có một hình phạt xứng đáng cho cặp tình nhân này: cái chết.

Truyện hai người lính chờ xe cũng bị ông chủ bút nghiêm khắc phê phán. Ông bảo khuyết điểm căn bản của Ngữ là không định vị được hai nhân vật điển hình của truyện ngắn này. Ngữ phải xác định rõ trước khi viết nhân vật mình sắp dựng là ai, thuộc vào phe nào. Nếu chưa đủ khả năng biến họ thành những chiến hữu, thì ít nhất, với ngòi bút hiện thực phê phán, tác giả cũng phải giúp độc giả yêu ghét đúng chỗ, cái gì của nhân vật đáng noi theo, cái gì của nhân vật đáng loại bỏ hoặc sửa chữa. Đàng này, Ngữ chỉ vẽ lên một người lính trẻ thích cưới một cô vợ mập mạp biết buôn bán, và một người lính già thích được khi chết có đám ma trống kèn inh ỏi. Thế là thế nào? Độc giả đọc xong, trí họ đã rối bời vì đủ thứ chuyện lại càng thêm rối! Viết như vậy thì viết làm gì!

Ngữ ngồi im chịu trận, tuy ông chủ bút vừa ân cần giảng giải vừa ân cần rót trà ngon mời chàng. Cửa sổ ngay bên cạnh mở rộng và gió lùa trọn vào gác xép, nhưng Ngữ vẫn cảm thấy ngột ngạt. Chàng nhận thấy không thể bàn cãi gì được với ông chủ bút, chỉ ậm ừ giả vờ chấp nhận. Trong lúc ông chủ bút huyên thuyên thuyết pháp, Ngữ lặng lẽ quan sát ông. Nước da ông ngăm đen, tóc hớt gọn nhưng một mảng tóc ở mái trái để hơi dài, khi ông nói hăng đầu lắc lư hay khi cúi xuống, mảng tóc rũ cứ che lấy mất ông, lấp mất một ngọn đèn pha. Cạnh mũi ông, trên má phải, có một nốt ruồi khá lớn, từ đỉnh nốt ruồi mọc lên một sợi lông đã bị cắt cụt. Chiếc áo sơ mi màu xanh chai ông đang mặc cổ rộng và mở nút trên, y như cách ăn mặc của Che Guevara đằng sau ông. Chỉ tiếc là thay vì cổ áo cho phô bày một chiếc ngực vạm vỡ lực sĩ, ngực ông lại quá lép. Có lẽ vì ông nói nhiều hơn Che, phí sức!
Chương 88

Cuộc chiến tranh dằng dai giữa ông bà Thanh Tuyến rồi cũng đến hồi kết thúc. Bà Thanh Tuyến đại thắng, nhưng dành cho chồng một lối thoát gỡ thể diện. Bà cho phép ông viết thư cho Quỳnh Như, bảo rằng thầy me chưa quyết định được vì chưa hề biết chàng rể tương lai ra sao, mặt mũi tính tình thế nào. Không muốn cho con gái đặt nhiều hy vọng ở cuộc hội ngộ sinh tử ấy, bà buộc ông viết rõ những hậu quả không mấy vui của các cuộc hôn nhân dị chủng, cũng như dư luận bất lợi của người Việt đối với các phụ nữ lấy chồng Mỹ hiện nay. Hai ông bà bàn tán nhau rất lâu để tạm thỏa hiệp mấy câu cuối lá thư:

"Thầy me biết con sẽ buồn, nhưng gia đình mình đã trải qua nhiều rủi ro, thầy me không muốn con gái thân yêu của thầy me lại sắp gánh chịu thêm một bất trắc khác. Mà cuộc hôn nhân con dự tính, Quỳnh Như ơi, nhiều bất trắc lắm, con ạ! Con đã hiểu rõ Dale chưa, để sẵn sàng bỏ quê hương, bỏ thầy me qua sống ở một nước xa xôi con chưa hề đặt chân đến? Trước sau gì con cũng phải theo Dale về Mỹ. Con có thể may mắn được hạnh phúc gia đình, nhưng con có nghĩ đến nỗi bất hạnh của thầy me khi phải xa con hằng nửa quả địa cầu, nhớ con từng giây từng phút mà không có cách nào thăm con. Thầy me sẽ đau đớn đến đứt ruột, con biết không? Thầy me tin ở sự khôn ngoan, trưởng thành của con, không muốn ngăn cản con. Nhưng thầy me muốn con suy nghĩ thật chín chắn, và khi đã suy nghĩ chín chắn rồi, hãy đưa Dale về gặp thầy me. Các bậc cha mẹ sống quá nửa đời người, mọi sự không tha thiết sôi nổi như thời trẻ nữa, nhưng bù lại, có được cái kinh nghiệm, biết ngay ai là người có thể tin được, ai không!

Con nhận được thư, phúc đáp ngay cho thầy me yên tâm. À, con nhớ thay thầy me đến mừng đám cưới Diễm, không viện bất cứ cớ gì để vắng mặt. Thầy me chỉ nhắc nhở vậy thôi, chứ biết thế nào con cũng dự..."

Bà Thanh Tuyến thắng trận, liền bắt đầu định công luận tội phe mình. Bà nhận ra rằng phe ta chỉ có mỗi một mình bà. Quỳnh Trang đứng ngoài, tuyệt nhiên không có ý kiến. Còn Ngữ thì, theo nhận xét của bà, tuy làm ra vẻ hòa hợp, nhưng các lời phân giải có lợi cho phe địch nhiều hơn. Bà bắt đầu nhìn Ngữ với đôi mắt khác.

Bà ít nói chuyện với Ngữ hơn trước. Có nói, thì nói theo cách lịch sự kiểu cách như nói với một người khách. Mỗi lần Ngữ ngồi nói chuyện với Quỳnh Trang, bà đi vô đi ra, khi sai Quỳnh Trang làm việc này, khi chen vào hỏi Ngữ việc kia. Ngữ đủ mẫn cảm để nhận ra thái độ thay đổi của bà Thanh Tuyến. Chàng đi sớm hơn, về muộn hơn, và để khỏi làm phiền người nhà, Ngữ mượn chìa khóa cửa làm một chìa khóa phụ để có thể tự mở cửa lấy nếu về khuya.

Do đó, Ngữ dành thời giờ rảnh gặp gỡ, làm quen với khá nhiều người làm báo, viết văn, làm thơ ở Sài gòn, những người chàng từng đọc họ lâu nay nhưng chưa hề gặp mặt. Trừ một vài trường hợp cá biệt hiếm hoi, còn hầu hết những người chàng gặp ngoài đời đều quá khác với hình ảnh chàng phác họa tưởng tượng qua văn chương của họ. Một ông nhà thơ mà mỗi chữ là một viên đạn, mỗi câu là một trận xung phong, mỗi bài là một cuộc hành quân cấp sư đoàn, thơ nổ lốp bốp tiếng đạn M-16, nhịp thơ là những trận pháo kinh thiên động địa, thì ngoài đời, tác giả những vần thơ nổ ấy chỉ là một anh học trò mặt tái, tóc dài phủ ót, đi đứng yểu điệu, nói năng nhỏ nhẻ và không chịu được mùi thuốc lá đen của Ngữ. Anh dị ứng với mùi thuốc lá, nhưng thơ anh không dị ứng với mùi thuốc súng.

Ở quán La Pagode, có lần Ngữ được hân hạnh gặp một nhà văn nổi tiếng và rất ăn khách về những truyện ngắn thơ mộng ướt át, chàng nàng yêu nhau quên ăn từ câu đầu đến câu cuối. Make love not war. Các nhà phê bình có thể gán chủ đề này cho các truyện của ông, từ đó khen chê vung vít mà không mấy sai.

Ngữ chờ gặp một công tử bảnh bao, ăn mặc chải chuốt, đi đứng phong nhã cỡ Don Juan hay Casanova. Không từng trải trên trường tình – Ngữ nghĩ – không ai có thể viết về mọi phức tạp của tình yêu tới trình độ điêu luyện nhà nghề như vậy. Chàng lại bé cái lầm! Người bạn chung giới thiệu hai bên biết nhau. Ủa! cái ông chủ trương "make love, not war" đây ư? Đại úy biệt kích, mặt đen bóng vì nắng cháy, ngồi đấu láo ở La Pagode giữa những chuyến hành quân hiểm nguy, bao cà phê hay nhậu nhẹt với bạn bè bằng tiền tử ứng trước.

Cứ như thế, Ngữ đi hết ngạc nhiên này đến kinh ngạc khác. Kẻ "chuyên trị" số phận hẩm hiu của những dân quê vùng xôi đậu là khách sộp của Maxim's, Queen Bee, Tour d'Ivoire. Người được các ông chủ báo thương mại chiều chuộng còn hơn chiều chuộng người tình bé nhỏ nhờ cái feuilleton viết về đời sống ăn chơi của giới trẻ thủ đô lại là một anh lính đóng ở một điểm chốt phải tiếp tế lương thực và đạn dược bằng trực thăng. Ông nhà thơ làm mơ màng đôi mắt các thiếu nữ mới lớn bằng một tà áo phất phơ trong nắng, ngoài đời là một nhà kinh doanh bụng phệ.

Ngữ từng nghe nói nhà văn Vũ Trọng Phụng chết vì bệnh ho lao, và lúc biết không còn sống được bao lâu nữa, ông than với bạn bè rằng nếu mỗi ngày ông ăn được một miếng thịt nhỏ bằng đầu ngón tay, sức khỏe của ông đã không đến nỗi. Văn ông viết ra in từng cuốn dày cộm, và nhân vật của ông đều là các bậc thượng lưu trưởng giả gặp thời mặc đồ Tây, chơi quần vợt, vứt tiền vạn qua cửa sổ không hề nhíu mày.

Giai thoại làng thơ cũng kể chuyện một thi sĩ tiền chiến vẫn được đời ca tụng là vua của thơ tình (ngôi vị xứng đáng đó, nhờ các tập thơ ông làm thời trẻ, đến nay vẫn chưa ai đoạt khỏi tay ông), nhưng ông vua tình yêu ấy lại có một nỗi khổ tâm riêng. Ông "đề máy" không nổ. Chạy chữa thuốc thang đủ cách, có lần qua tận thủ đô Liên xô châm dầu thay nhớt, thay vít lửa, máy nổ lại. Về quê hương máy lại tắc tị, làm khổ lây những phụ nữ đồng hương lỡ mê thơ tình của ông, dại dột tưởng thơ tức là người!

Các cuộc gặp gỡ ấy giúp Ngữ nhìn sinh hoạt văn chương một cách thực tiễn hơn, "đời" hơn, "người" hơn, lôi Ngữ về cái gì vốn vậy, không màu mè hoa bướm. Những gì Ngữ viết từ đó về sau, rõ ràng có thay đổi lớn. Chàng bớt xác quyết, và bắt đầu có giọng châm biếm!

***

Ngữ lần lữa mãi, cuối cùng mới đến thăm tòa soạn Bách Khoa. Không phải chàng không thích tạp chí này. Ở tỉnh lẻ, nhờ tờ Bách Khoa Ngữ cập nhật hóa được một số kiến thức, và theo dõi được những nét chính của sinh hoạt văn nghệ tại Sài gòn. Theo Ngữ, Bách Khoa là tấm gương phản chiếu được các biến chuyển chính của sinh hoạt xã hội miền Nam ở mọi ngành, ở "bách khoa", mà khoa nào tờ báo cũng mời được những "người có thẩm quyền nhất" giảng giải phân tích cặn kẽ cho bạn đọc. Không như tờ Văn chỉ chú trọng văn chương, Bách Khoa đề cập đến mọi đề tài, từ các cải tiến mới nhất trong nghề cho thuê heo nọc cho đến tương lai thế giới năm 2000, từ văn hóa tổ tiên dân tộc Việt thời Bàn cổ cho tới triết thuyết cơ cấu của Lévi-Strauss. Mua tờ Bách Khoa về, lúc nào Ngữ cũng đọc các khoa khác trước, dành khoa văn học để đọc nhẩn nha sau cùng. Phần đó không nhiều, chỉ chiếm độ một phần tư tổng số trang in ấn thiếu trang nhã và trình bày cổ lổ sĩ. Thế mà lạ thay, trên phần đất khiêm nhường ấy lần lượt xuất hiện những cây bút quan trọng của một thời. Một tác giả mới đăng một truyện ngắn hay trên Bách Khoa, được anh em trong giới lưu ý bàn tán, thế là liên tiếp trên nhiều số sau, tác giả đó xuất hiện đều đặn, nào truyện ngắn, nào truyện dài. Có lẽ đó là chủ trương của Bách Khoa, khác với cách giới thiệu dè dặt của tờ Văn.

Theo Ngữ, Bách Khoa là một tạp chí hơi cổ điển, già nua. Chàng nghĩ đó là nơi qui tụ những người đứng tuổi, từng trải ở đời, uyên bác, điềm tĩnh, và chính vì từng trải uyên bác nên thiếu chất men say của tuổi trẻ. Giọng rất ôn hòa, lời phân giải cặn kẽ, cung bậc đời sống như trầm hơn mức thường, vui chỉ cười nụ, buồn chỉ nhíu mày, rồi thôi! Ngữ có đọc một bài do một nhà thơ quen biết với nhóm Bách Khoa viết, bảo rằng đừng vội tưởng Bách Khoa là đàm trường của những ông già nghiêm túc. Không đâu. Bách Khoa coi dzậy mà không phải dzậy! Mấy "cụ" ấy gớm lắm! Mục nào cũng "tới", dám qua mặt cả những tay sõi, nhưng mấy "cụ" ấy kín, tẩm ngẩm tầm ngầm làm như chỉ chăm lo đạo lý thánh hiền và tương lai nhân loại thế kỷ thứ hai mươi mốt.

Ngữ không biết tin ai, nên với Bách Khoa, chàng "kính" nhưng vẫn "viễn chi". Ngồi nói chuyện với ai mà phải ngồi thẳng, xếp hai bàn tay lên đầu gối, một điều thưa hai điều dạ, ôi chán! Bù khú với mấy bạn văn ưa nhậu thịt chó, ưa xì tố, ưa tán gái, dễ hơn! Giống như bước vào một phòng khách bề bộn, dù sao vẫn đỡ lóm thóm hơn bước vào một phòng khách sạch từ góc tường đến trần nhà, thảm nhung mới tinh và cái ghế sofa có lớp nhựa bọc bên ngoài, khách thiếu thoải mái, áy náy chỉ sợ làm bẩn những gì mình chạm phải.

Lãng dùng Honda chở anh đến tòa soạn ở đường Phan Đình Phùng với nét mặt không vui, và lấy kinh nghiệm lần trước, nhất định không vào tòa soạn, hẹn Ngữ nửa giờ nữa sẽ trở lại. Cũng do kinh nghiệm lần trước, Lãng cẩn thận dặn:

\- Anh xong sớm thì đứng chờ em ở sân quần vợt bên kia đường. Em sẽ rán đến sớm. Chắc khoảng 20 phút nữa, em trở lại đây.

Ngữ gật đầu dặn:

\- Ừ, chắc không lâu đâu. Mười lăm phút nữa trở lại đi tìm cái gì ăn!

Tòa soạn là một ngôi nhà kiểu cũ có lẽ cất từ thời Pháp thuộc, kiểu nhà gia cư dành cho các công chức bậc trung ở tỉnh lỵ hay đô thị nhỏ. "Tân thời" nhất có lẽ là tấm cửa kéo bằng sắt mở hé chỉ đủ lọt cho một người vào. Ngọn nê-ông trong phòng bật sáng, nhưng so với ánh nắng chói chang bên ngoài và cảnh hoạt động rộn rã của sân thể thao bên kia, tòa soạn giống như một ông công chức hồi hưu quấn khăn phu-la ngồi phơi nắng lơ đãng nhìn các con các cháu nô đùa.

Sách báo chất từng đống bề bộn dọc theo bức tường bên trái; sát bức tường trước mặt Ngữ, gần lối vào phòng sau, là bàn làm việc của chủ bút. Giấy tờ bài vở xếp chồng bề bộn, nhưng ngay dưới ánh đèn nê-ông để bàn bốn tấc, giữa khoảng trống bao vây bởi sách báo, nằm ngay ngắn một cái kéo, một cây viết Bic xanh, một cây viết Bic đỏ, cái kính lúp và một cái bao kính đeo mắt. Bộ xa lông loại thông dụng đan bằng dây nhựa theo hình vỏ sò đặt sát bức tường phía tay phải. Trên tường, một khung kính lộng bức ảnh con chim hạc đang vỗ cánh bay, hậu cảnh là một đám mây mỏng. Một khung kính khác trang trọng giữ gìn thủ bút một bài thơ của thi sĩ Đông Hồ.

Trong phòng không có ai tuy ngọn đèn nê-ông để bàn bật sáng. Ngữ cảm thấy tâm hồn êm ả, như vừa bước vào một căn nhà xưa đầy ắp kỷ niệm ấu thời. Từ cách đặt bàn ghế, đồ đạc, có cái gì quen thuộc từ lâu âm thầm lắng sâu trong trí nhớ Ngữ, cái gì đã bị thời gian đào thải nhưng không hề mất đi, triền miên vương vấn, kiên nhẫn chờ đợi, để đến một lúc thuận tiện nào đó, nó trở về, lặng lẽ nhưng tự tin. Cảm giác phức tạp ấy về sau Ngữ tìm cách giải thích trong một đoạn truyện dài. Ngữ cho đó là không khí gia đình. Rồi lại cho đó là cái mẫu sống kín-đáo-đầm-ấm quen thuộc của rất nhiều gia đình (trong đó có gia đình Ngữ) trước khi chiến tranh trở nên tàn khốc làm đảo lộn hết mọi trật tự cũ. Bây giờ Ngữ mới biết chàng tưởng tượng khung cảnh một tòa soạn tạp chí văn chương ở Sài gòn theo khuôn mẫu gia đình ấy, theo cái không khí đầm ấm đã tan đi, đã mất dấu từ lâu.

Một người đàn ông trung niên đầu tóc cắt gọn ghẽ còn ướt nước, da trắng trẻo, khuôn mặt và thân người mập mạp, mặc áo sơ mi trắng cụt tay bỏ ra ngoài quần, từ phòng sau đi lên. Ngữ có cảm tưởng được gặp một ông công chức bậc trung, sống điều độ phải chăng theo đồng lương, trung thành tuyệt đối với vợ, tận tình chăm sóc con, và cần mẫn vừa phải với Nhà nước.

Ngữ tự giới thiệu. Người đàn ông, như Ngữ đoán, là chủ bút của Bách Khoa, không có "'ồ", "ủa" ra vẻ kinh ngạc ồn ào, nhưng ánh mắt ông sáng lên ánh vui. Bàn tay ông đầy đặn, hơi ướt vì hình như ông vừa đi tắm. Cái bắt tay vừa đủ chặt trong lúc ông tự giới thiệu. Lúc đưa Ngữ tới ngồi ở cái ghế nhựa hình sò, ông cười giải thích thêm về chức vụ của mình:

\- Đúng ra Bách Khoa không có chủ bút. Các bạn khác bận việc mưu sinh, chỉ có thì giờ viết bài hoặc đọc giùm bài viết về ngành mình am tường. Tôi không làm việc gì, nên có thì giờ liên lạc với bạn bè về bài vở, in ấn, phát hành. Bảo tôi là chủ bút cũng được, bảo tôi là thư ký tòa soạn cũng xong, bảo tôi là quản lý trị sự cũng tốt. Anh tính, một tờ báo ra mỗi tháng hai kỳ mà chỉ có tôi với bác Nhân lo.

Ông nhìn quanh tòa soạn, rồi nói:

\- Vì vậy mới để tòa soạn bừa bãi thế kia. Ấy, bừa bãi như vậy nhưng tôi nhớ hết, tìm cái gì chỉ khai quật cái mồ giấy cũ ấy là ra ngay. Một bận nhà tôi nổi hứng xếp dọn, tôi phát khóc vì tài liệu cũ nằm lộn xộn hết. Chẳng hạn, các bản thảo của anh từ trước tới nay, kể cả những cái đã đăng hay chưa đăng được, tôi đều bỏ trong cái bìa đặt ở chỗ kia...

Ông chỉ tay về phía một chồng giấy tờ lộn xộn, khổ giấy so le, đặt cạnh cái bình tích nước trà.

Ông quay sang góp ý về những truyện ngắn Ngữ gửi cho ông. Ngữ chuẩn bị chờ nghe những lời thuyết pháp. Những trách nhiệm. Những bổn phận. Không. Ông chỉ nêu một số nhận xét về bút pháp. Ông lấy xấp bì đựng bản thảo của Ngữ, lật ra, tặng cho Ngữ các bản photocopy thư độc giả hay các bạn văn viết về tòa soạn, nhận xét về truyện của Ngữ. Ông nói:

\- Anh có nhận được thư tôi viết hôm đầu tháng Tám không? Tôi có hứa sẽ gửi các bản sao này cho anh, nhưng chờ mãi không thấy anh trả lời, biết ngay là có thay đổi gì đó. Đời lính mà! Vì vậy tôi giữ lại đây, sợ gửi bị mất, phí đi!

Ngữ đọc qua các đoạn thư, xúc động mạnh vì lần đầu đọc được những lời phê bình chân tình, thẳng thắn và khách quan. Những người này không viết cho Ngữ đọc, nên không đầu môi chót lưỡi. Chàng thấy họ nhận xét rất đúng về chàng.

Lãng chờ ở bên kia đường mãi, không thấy anh, qua tòa soạn tìm Ngữ. Nghe tiếng đập cửa, rồi thấy một anh lính mặc đồ rằn ri tự tiện vào, mặt mày khó khăn, ông e ngại hỏi:

\- Anh tìm ai?

Ngữ thấy Lãng, vội nói:

\- Giới thiệu với anh, Lãng em ruột tôi. Vào đây chờ anh một chút.

Ông chủ bút bắt chuyện với Lãng trong khi Ngữ đọc tiếp các lá thư. Ông gợi chuyện thế nào mà Lãng hứng chí kể hết những trận đẫm máu đã dự, từ trận Mậu Thân ở Huế cho tới vụ giải tỏa khu Trường Đua trong trận tấn công vừa qua của Việt cộng tại Sài gòn.

Ông chủ bút vui mừng nói với Ngữ:

\- Anh có một kho tài liệu để viết, sao lâu nay không khai thác. Chuyện Lãng vừa kể tôi nghe có thể viết được một cuốn truyện vừa chừng gần 100 trang, in trên Bách Khoa được bốn hoặc năm kỳ. Anh viết, tôi đăng cho.

Lãng nghe nói thế, kể càng hứng thú. Bên ngoài, trời bỗng nổi mưa. Nhưng cả chủ lẫn khách mãi nói chuyện không ai để ý. Lúc Ngữ nhìn đồng hồ, đã ba giờ chiều. Chàng xin phép về.

Ông chủ bút đưa hai anh em ra tận chỗ để xe. Đang bắt tay từ biệt Ngữ, đột nhiên ông rút vội tay về, quay lưng chạy vào tòa soạn. Ngữ đoán ông quên thứ gì chưa đưa cho Ngữ. Hai ba phút sau, ông trở ra, trên tay cầm một cái khăn. Ông lau giùm cái yên Honda còn đọng nước mưa cho anh em Ngữ.

Cả Ngữ và Lãng đều bị bất ngờ, đến nỗi xe chạy rồi, cả hai đều im lặng. Một lúc Lãng nói:

\- Tay này chịu chơi thiệt!

Còn Ngữ thì nghĩ:

\- Bây giờ mình mới hiểu tại sao Bách Khoa qui tụ được nhiều cây bút từ nhiều khuynh hướng: Cái không khí gia đình!

***

Ngữ trở lại thăm tòa soạn Bách Khoa nhiều lần, nhờ thế gặp hầu hết những cây bút chính của tờ báo. Phần lớn những người này đều đứng tuổi, giữ địa vị cao trong các ngành. Người nào cũng ăn mặc chững chạc, nói năng nhỏ nhẻ, dù là quan điểm của họ nhiều lúc đối nghịch nhau. Ngữ nhỏ tuổi, mới viết, nên ngồi nghe nhiều hơn nói. Những người Ngữ từng đọc bài họ viết, nhất là giới khảo cứu chuyên biệt, hình dáng ngoài đời ít khác với sách vở họ làm, không như giới sáng tác. Họ không gây cho Ngữ những bất ngờ. Nhiều hôm Ngữ ngồi mỉm cười ngắm họ hăng hái bênh vực cho quan điểm của mình, cảm thấy thân quen vì chỉ những lúc đó, họ bỏ được cái áo ngoài họ mặc theo qui ước xã hội. Họ biến thành nghệ sĩ dù họ làm những nghề, viết những điều có vẻ như rất xa với tâm hồn nghệ sĩ. Ngữ yêu cả những cực đoan của họ. Ông bác sĩ thú y viết về heo nọc cho rằng các khám phá mới của ngành kinh doanh lạ lùng này có thể manh nha một cuộc cách mạng toàn diện. Khi cái nghề cho thuê giống hiện nay ở nông thôn đã được tân-tiến-hóa, người ta sẽ không phải dẫn heo nọc đi đầu làng cuối xóm nữa. Nhu cầu nhiều, tinh heo nọc sẽ phải được lấy ra và lưu giữ hợp lý hơn. Tinh khí được cho đông lạnh thành viên, kỹ thuật đó, các nước Âu Mỹ đã áp dụng từ lâu. Từ gieo giống heo, tất nhiên phải đến thời kỳ người ta gieo giống người. Tại sao không? Giá tinh khí đàn ông sẽ tùy thuộc vào trí thông minh, sức khỏe của người bán giống. Do cạnh tranh thị trường, giống xấu sẽ bị đào thải, các bệnh tật hay ác tính do di truyền của nhân loại sẽ giảm. Về mặt văn minh, vai trò người cha không quan trọng như trước. Tình yêu và hôn nhân không liên hệ mật thiết nữa, tình yêu trở thành một quyền lợi hưởng thụ trọn vẹn mà không bị ràng buộc bởi nghĩa vụ rắc rối nào. Rồi quan niệm về tôn giáo cũng phải đổi thay. Tóm lại, ông cho ngành thú y của ông là khoa học sẽ làm đảo lộn cả thế giới, đặt lại căn bản cho một nền văn minh.

Học giả chuyên nghiên cứu về Nho học thì lại cho rằng thế giới loạn từ lúc nhân loại bắt đầu để cho hạt bụi đầu tiên bám vào bộ Tứ thư. Nếu nhân loại hiểu được lấy hai chữ của Đấng Vạn Thế Sư Biểu như ông bỏ cả đời tìm hiểu, thì thời thanh bình thịnh trị Nghiêu Thuấn đã đến từ lâu rồi, không đến nỗi bi thảm như ngày nay. Ông cho rằng hai chữ đó là TRI CHỈ, biết dừng lại ở chỗ phải dừng. Hai chữ đó tuy đơn giản, nhưng ảo diệu vô cùng. Nôm na có thể ví như người lái xe không biết dùng cái thắng, chỗ đáng nhả thắng ra để đạp ga thì lại nhấn thắng, chỗ đáng lẽ phải thắng lại thì lại nhấn ga. Định được chỗ nên dừng lại là biết rõ ranh giới của âm dương, phải trái, thiện ác. Nó đòi hỏi trí sáng suốt, óc biện biệt và kinh nghiệm. Có biết tri chỉ ở nơi chí thiện, như lời Đức Khổng phu tử dạy, người ta mới hữu định, có hữu định mới tĩnh, có tĩnh mới an, có an mới lự, có lự mới đắc (Tri chỉ nhi hậu hữu định, định nhi hậu năng tĩnh, tĩnh nhi hậu năng an, an nhi hậu năng lự, lự nhi hậu năng đắc – Sách Đại học).

Ông giáo sư triết học ở Đại học Văn khoa thì lại cho rằng thuyết cơ cấu, hoặc có người còn dịch là thuyết cấu trúc, mới là chất xúc tác cho một cuộc cách mạng toàn diện trên địa cầu, giống như phát minh về máy hơi nước tạo thành chế độ tư bản Âu châu. Ông quên mất rằng chỉ vài năm trước đây, ông đã từng cho rằng triết lý hiện sinh cũng làm một nhiệm vụ tương tự. Học giả nho học tồn cổ tối đa, ông thì tân thời tối đa. Một ông khoe cuốn Trung dung mới xuất bản ở Hồng kông căn cứ theo cổ bản già nhất, trung thực nhất, còn một ông khoe cuốn sách triết mới được người bạn học ở Paris gửi biếu, ngày xuất bản chỉ cách ngày ông ngồi ở tòa soạn Bách Khoa có một mùa hè. Cẩn thận hơn, ông mở ngoặc đơn là ở Paris, mùa hè không ai làm việc cả, thiên hạ đóng cửa tiệm, khóa cửa nhà, đổ về các bãi biến tắm nắng, ngắm ngực ngắm mông. Các triết gia lỗi lạc của Pháp cũng không thể sống ngoại lệ. Sách cũ chỉ một mùa hè, có nghĩa là mới cắt chỉ, mới toanh.

Nhờ tới thăm tòa soạn Bách Khoa, Ngữ ngẫu nhiên được gặp một ông tá chỉ huy ngành Tâm lý chiến. Ông này có đọc truyện của Ngữ không, chàng không rõ. Hình như không, vì ông chỉ bàn lơ mơ vành ngoài về những gì Ngữ viết. Nhưng thiện cảm ông dành cho những người cầm bút như ông thì rõ ràng lắm. Ông buộc Ngữ không được gọi ông là Đại tá. Gọi bằng anh đi. Anh em văn nghệ cả mà. Ông chủ bút Bách Khoa nhân cơ hội nhắc đến cái chết của Y Uyên, một nhà văn trẻ quân nhân. Ông tiếc công vận động để đưa anh này về chỗ an toàn mà kết quả không kịp thời. Rồi ông chủ bút hỏi nhà thơ đại tá liệu có thể giúp Ngữ hay không. Nhà thơ đại tá hơi do dự, nhưng sau đó hứa sẽ điện thoại hỏi bên báo Tiền Tuyến. Ông chủ bút trỏ cái điện thoại trên bàn, bảo:

\- Toa gọi ngay đi. Chắc giờ này Phúc nó chưa ra khỏi tòa báo đâu!

Ngữ được điều về làm việc ở báo Tiền Tuyến do cú điện thoại ấy!
Chương 89

Quỳnh Như đã cho tin sai khi bảo là Mân sẽ thuê một căn nhà cho già đình ông Bỗng để có chỗ làm đám cưới Diễm. Căn nhà ông bà Bỗng dọn về, của ông thầu khoán Toàn mua rẻ lại từ một gia đình cũng bỏ Huế mà đi như gia đình Ngữ.

Căn nhà nhỏ, lợp tôn, tường vôi xây cất đã lâu đời. Trước đây có lẽ mái nhà lợp ngói, nhưng sau nhiều lần hư hại, chủ cũ đã dùng tôn làm mái cho rẻ tiền. Giá trị thực của căn nhà không còn bao nhiêu. Ông Toàn bằng lòng mua, vì nhắm vào khu vườn rộng hơn một mẫu trồng ổi, mít và chuối.

Nhà xa đường cái, muốn ra con đường nhựa dẫn tới phố chợ An cựu, phải qua con đường mòn chạy dọc theo hàng rào dâm bụt của hai ngôi nhà cổ phía trước. Những nhà này toàn người già, con cháu đi làm ăn xa, người luống tuổi ở lại lo hương khói tổ tiên và chăm sóc mồ mả, nên nuôi chó dữ. Mỗi lần có ai đến thăm gia đình ông Bỗng, khách từ xa người nhà đã biết ngay nhờ tiếng chó sủa hằn học, dai dẳng theo bước chân người.

Ông Bỗng bằng lòng với chỗ ở mới vì ngay bên kia vườn sau là đường rầy xe lửa. Có thế chứ! Ông tận tụy suốt đời cho ngành hỏa xa, bọn chóp bu ngành này nhỏ nhen tị hiềm sa thải ông, nhưng những đầu máy diesel, những toa hàng, đường rầy không đoạn tình với ông. Ông đi đâu, đường rầy cũng theo ông, dẫn những chiếc bánh sắt chạy về phía ông, đem tiếng còi trầm và đục cho ông. Nếu hàng ngày không có tiếng xe lửa đập từng nhịp khi chuyển qua một đoạn rầy vỗ về ông, có lẽ ông đã phát điên vì hận đời, hận người.

Từ ngày bị sa thải rồi bị dời nhà, trông mặt ai ông cũng thấy ghét! Đời ông quen di chuyển, nên không chịu đựng được cảnh nằm co chờ tới bữa, rồi lóng ngóng nhìn mặt trời chờ đêm. Không có ai để đổ thù hận lên họ, ông đổ lên đầu vợ con.

Ông Bỗng cũng bực dọc vì biết cuộc sống hiện tại chỉ là tạm bợ. Diễm sắp theo chồng vào Sài gòn, vợ chồng ông không còn mong hưởng già bằng đồng lương của con gái. Bà Bỗng đã thử ra chợ An cựu buôn bán rau quả lặt vặt nhưng không đi tới đâu. Bà không hề có kinh nghiệm, đi buôn rau quả cò con chỉ là cái cớ để bà thoát khỏi những dằn vặt giận dữ của chồng. Ông Bỗng biết điều đó. Ông cũng biết thế nào ông bà cũng phải nương tựa vào chàng rể mới, phải đi những đâu Mân muốn ông bà đi. Ông có gì để mặc cả, ngoài hy vọng tình yêu vợ của Mân. Ông còn có một hy vọng khác mong manh hơn: nếu dọn về Sài gòn, có lẽ Ngọc con ông cũng tìm cách giúp đỡ ba mạ chút đỉnh.

Sống trong tình trạng ấy, ông Bỗng không tha thiết gì đến việc chuẩn bị đám cưới của con gái. Ông cũng muốn tổ chức đám cưới thật linh đình, mời thật nhiều người, để chửi vào mặt những kẻ đã ám hại ông, đã cười hể hả khi thấy ông thất thế. Nhưng tiền đâu! Cả đến bộ đồ veste ông sẽ mặc để đón nhà trai, Mân cũng phải mang đến cho ông. Mân bảo bộ áo này Mân vừa lấy ở tiệm về, nhưng ông biết đây là một bộ quần áo cũ, của một người nào đó. Quần áo mới không bao giờ có mùi long não hãm mùi mồ hôi và mùi mốc.

Trong những ngày sắp về nhà chồng, Diễm đỡ cảm thấy tủi thân và cô đơn nhờ có Quỳnh Như bên cạnh. Hai chị em đưa nhau đi may áo cưới, đưa nhau đi chợ mua thức ăn, giúp bà Bỗng nấu nướng, dọn dẹp, bày biện bàn ghế. Ngoài giờ học, Quỳnh Như về nhà Diễm, tối ở lại trò chuyện với Diễm, ngủ chung giường với Diễm. Quỳnh Như nôn nao chờ thư phúc đáp của thầy me, nên cũng sống trong tâm trạng đầy lo âu khắc khoải, cần phải tìm một người bạn để nương tựa. Hai cành cây yếu, trước cơn gió chuyển mùa (cơn gió mà họ biết sẽ mang theo những thay đổi lớn cho đời họ) đều cảm thấy se lạnh và tìm hơi ấm của nhau.

Đêm hôm đó, bên ngoài trời gió dữ. Những mảnh tôn trên mái bị gió lay va vào nhau, rên siết từng hồi. Bà Bỗng đã ngủ say, nhưng ánh đèn dầu chỗ ông Bỗng nằm vẫn còn sáng. Giường hai người bạn gái nằm chỉ cách phòng trước bằng một tấm màn vải hoa đã cũ, nên họ phải hạ thật thấp giọng, gần như thì thào. Diễm hỏi:

\- Như nói thật đi! Tiền trả cho hiệu may áo cưới của mình hồi chiều là tiền túi của Như hay tiền của hai bác.

\- Không! Tiền của thầy me gửi ra làm quà cưới cho Diễm đấy. Mình làm gì có nhiều tiền thế!

Diễm chưa tin hẳn, thở dài nói:

\- Anh Mân bảo ngày mai lại đây sẽ mang tiền ra trả mọi khoản. Nếu tiền của Như, Như cứ thật tình, để cho Diễm gửi lại.

\- Không! Tiền của thầy me Như mà. Không tin, mình đưa thư cho Diễm xem.

Diễm không nói gì, bất đầu tin lời bạn. Một lúc lâu, Diễm hỏi:

\- Kỳ về Sài gòn vừa rồi của Như có vui không?

Như ngẫm nghĩ một lát, rồi đáp:

\- Không vui không buồn. Diễm này, tụi mình bây giờ không còn được vui buồn rõ rệt và hồn nhiên như hồi còn học Đồng Khánh nữa. Nhớ lại hồi đó, sao giản dị quá. Chuyện không đâu cũng cười được. Kình nhau vì một cái chuyện vặt cũng khóc. Bây giờ đôi lúc giật mình tự hỏi mình đang sướng hay đang khổ, đang vui hay đang buồn? Chịu! Không đáp được.

\- Chị Trang độ này ra sao?

\- Vẫn thường. Có trắng ra, vì không phải lặn lội lên tận Buôn mê thuột buôn sỉ cà phê trà nữa.

\- Cứ giản dị như chị Trang mà hạnh phúc!

\- Sao Diễm biết chị Trang giản dị?

\- Nét mặt chị ấy. Phúc hậu, điềm tĩnh như Thúy Vân!

\- Chắc không đúng đâu. Chị ấy chỉ khác tụi mình ở chỗ không biểu lộ hết ra lời nói, nét mặt mà thôi! Chị ấy không nói, nhưng cái gì cũng biết hết. Chẳng hạn...

Quỳnh Như ngưng không nói hết câu, có vẻ băn khoăn không biết nên nói hay không. Diễm chờ hồi lâu, nóng một hỏi:

\- Chẳng hạn cái gì?

\- Thôi, Diễm biết rồi mình giấu làm gì! Chẳng hạn hôm về Sài gòn, chủ đích của Như là muốn hỏi ý kiến thầy me Như về Dale. Thế mà không có cách nào mở miệng được. Chị Trang tinh ý, hỏi có phải Như muốn thưa với thầy me chuyện gì đó không. Mình chối. Chị ấy không căn vặn, nhưng mỉm cười. Ngày cuối ở Sài gòn, Như tự hẹn là phải nói chuyện Dale, cuối cùng mở miệng vẫn không ra. Đành về Huế viết thư vậy!

Đến lượt Diễm im lặng hồi lâu, rồi thì thào:

\- Mình tin là thầy me Như sẽ bằng lòng. Chúc Như hạnh phúc.

\- Như cũng chúc Diễm như vậy!

\- Mình không được như bạn đâu!

\- Tại sao Diễm nói thế? Chính Diễm quyết định lấy ông... lấy anh Mân mà. Có ai ép uổng Diễm đâu!

Quỳnh Như nói xong, cảm thấy ngượng. Cho tới nay, Quỳnh Như vẫn không quên được vụ cha con ông Toàn quịt tiền hùn hạp buôn bán với gia đình mình. Thời gian Diễm cứ nhẩn nha không tỏ ra chấp thuận mà cũng không cự tuyệt những săn đón thăm hỏi ân cần của ông Mân, Quỳnh Như vẫn ngầm hy vọng bạn mình sớm dứt khoát với kẻ mà theo Quỳnh Như, chỉ đem đến những rủi ro, bất hạnh cho người bạn thân của mình. Nàng thất vọng khi nghe tin Diễm chấp nhận lấy chồng. Quỳnh Như đoán Diễm không quyết định vội vã, cũng không thoải mái lựa chọn. Đó là cái thế chẳng đặng đừng. Vì tế nhị, nàng không muốn hỏi cặn kẽ. Có hỏi, Như đoán trước là Diễm cũng không chịu nói. Diễm nhìn lên đỉnh mùng hồi lâu, tuy mở mắt nhưng bất động như đã ngủ. Diễm nói:

\- Mình thù ghét cái nghèo, Như biết không?

Rồi không chờ bạn hỏi, Diễm tiếp:

\- Chắc Quỳnh Như không hiểu được đâu. Nhà Quỳnh Như giàu, lớn lên chỉ lo đi học, không từng thắc mắc đến cái ăn, cái mặc. Sau vụ đó, tuy gia đình Như gặp nhiều hoạn nạn, nhưng vẫn chưa tới cái mức đến bữa nấu cơm vào bếp giở nắp thạp gạo, thấy chỉ có cái lon sữa bò đong gạo nằm chỏng chơ. Cái nghèo làm người ta không còn danh giá gì nữa. Gia đình là địa ngục. Bữa cơm nào mạ Diễm cũng cằn nhằn chuyện tiền bạc, chuyện gạo củi. Bữa nào ba đi làm về có chút cá, chút thịt, bữa cơm tươm tất hơn. Nhưng... nhưng Diễm biết những món đó từ đâu mà có. Một lần mình với anh Ngô bị ba mắng, hai anh em ra gốc nhãn đứng khóc ròng. Anh Ngô kể mình nghe cảnh ba quát tháo mấy chị buôn cá ở Lăng Cô, rồi bảo cái soong cá đầy mình vừa kho mặn, ba đem từ Lăng Cô về. Mình nghẹn, hồi đó không gắp lấy một miếng cá tuy mạ chỉ cho cách kho rất ngon. Như trải qua những cảnh đó mới biết mình thù ghét cái nghèo đến mức nào. Nói ra Như đừng cười, Diễm thề là Diễm phải giàu. Nếu Trời không thương không cho Diễm giàu có, thì con cái Diễm cũng phải được đầy đủ, không đến nỗi gắp một miếng thịt mà phải nhìn chừng xem có ai cau mày hay không. Diễm không bao giờ để cho con cái Diễm phải nghẹn ở cổ, nuốt không trôi miếng cơm trong miệng, như mạ và các cậu của nó.

Quỳnh Như e dè hồi lâu, mới hỏi nhỏ:

\- Diễm lấy ông... lấy anh Mân vì vậy?

Giọng Diễm hơi bực bội:

\- Không hẳn thế.

Tự ái bị tổn thương, Diễm tiếp:

\- Nhiều cô chạy theo anh Mân mà không được. Con Thanh Hoa học bên Nguyễn Du này. Con Liễu ở Mai Khôi này. Cô Lệ Khánh trên Văn khoa này... họ có thua gì Diễm đâu. Mà anh Mân cũng có kém thớ hơn ai đâu! Không bị động viên, anh ấy cũng lấy xong cái cử nhân luật rồi. Gia thế anh ấy như vậy, họ chạy theo anh ấy là phải.

Quỳnh Như thấy bạn có vẻ giận, tìm cách làm vừa lòng bạn:

\- Anh Mân bị Diễm hành hạ đủ điều mà vẫn đeo đuổi, yêu như vậy là đậm quá rồi. Nhất định Diễm sẽ hạnh phúc.

\- Mình cũng mong vậy!

***

Đêm đó Quỳnh Như định trao mấy lá thư của Ngữ nhờ chuyển cho Diễm, nhưng thấy không thuận tiện. Soeur Christine giữ bốn lá thư dày chờ Quỳnh Như ra để trao lại, kèm theo lời nhắc nhủ là tu viện chỉ cho nhận thư thân nhân gửi cho người nội trú, chứ không nhận làm hộp thư chuyển cho người ngoài. Quỳnh Như bực, muốn vứt mấy lá thư ấy đi. Nàng cũng tò mò muốn biết Ngữ viết gì cho Diễm. Lòng tự trọng ngăn Quỳnh Như làm việc đó. Vấn đề còn lại, là lựa chọn hủy thư hay trao thư cho người nhận. Nàng không muốn phụ lòng tin cậy của Ngữ, đồng thời lại sợ những lá thư ấy chỉ gây rối cho Diễm. Nàng mang sẵn thư Ngữ trong xắc tay, mỗi lần về nhà Diễm, nấn ná nhiều lần vẫn chưa trao thư. Buổi sáng, Quỳnh Như nhận được lá thư dài của ông bà Thanh Tuyến. Giọng thư vừa nghiêm khắc vừa âu yếm làm cho Quỳnh Như tuyệt vọng. Cả buổi học, Quỳnh Như ngồi chăm chú nghe giảng mà không hiểu gì hết, trên trang giấy ghi chép đầy những đường viết Bic ngoằn ngoèo rối rắm như một cuộn chỉ rối. Không muốn dịch thư cho Dale biết vội, Quỳnh Như cố tỉnh táo, tự nhiên, như chưa nhận được ý kiến của gia đình.

Buổi chiều về nhà Diễm, Quỳnh Như bắt gặp bạn đang ướm thử chiếc áo cưới và tự ngắm nghía trước gương. Hình như nét mặt Diễm lúc đó đỏ hồng, vừa bẽn lẽn vì bị bắt gặp vừa như hân hoan nôn nao. Như mím môi lại, đến gần bảo bạn:

\- Diễm, có người nhờ mình chuyển cho Diễm mấy cái thư!

Diễm kinh ngạc, vừa lẹ làng móc chiếc áo cưới vào góc phòng, vừa hỏi:

\- Mình có thư à? Của ai thế?

Giọng Quỳnh Như trầm xuống vừa đủ một người nghe.

\- Của anh Ngữ.

Diễm tái mặt, mắt ngơ ngác nhìn Quỳnh Như. Lòng Quỳnh Như dịu lại. Nàng thấy ở Diễm một người đồng hành, cùng chia sẻ với mình những trắc trở, những bất hạnh. Diễm liếc nhìn quanh, rồi hỏi nhỏ:

\- Thư đến hồi nào?

\- Lâu rồi! Hồi mình về Sài gòn.

Quỳnh Như cố bi thảm hóa:

\- Mẹ nhất muốn trả ngay cho bưu điện, nhưng soeur Christine tử tế lắm, giữ lại cho mình. Bốn lá thư mình để trong xắc kia!

Diễm chợt hỏi lớn cho bà Bỗng nghe thấy:

\- Mạ có mua bột nổi chưa mạ?

\- Bột nổi à? Mày có dặn tao đâu!

Diễm chạy xuống chỗ cửa thông ra bếp, giọng líu ríu:

\- Ấy chết, con quên mất! Không bột nổi làm sao làm bánh. Con phải nhờ Quỳnh Như chở đi mua ngay, trước khi phố đóng cửa. Mạ thăm chừng giùm nồi thịt kho cho con.

Bà Bỗng nói:

\- Thì lúc khác hãy mua, đâu cần vội. Trời mưa thế kia!

Diễm không trả lời, cũng không thay đổi quần áo, khoác cái áo mưa đưa mắt ra dấu bảo Quỳnh Như ra đi. Quỳnh Như hiểu ý bạn. Chiếc Solex đưa hai cô gái đến một quán sinh tố gần chợ An Cựu, cất dọc theo bờ sông. Quán vắng. Quỳnh Như chờ người chủ quán đặt hai ly nước dừa xuống bàn rồi quay trở ra cửa, mới mở xắc đưa bốn lá thư dày cho Diễm.

Diễm không mở ngay thư, ngại Quỳnh Như nhìn thấy đôi tay mình run. Quỳnh Như nói:

\- Để lúc khác hãy đọc.

Diễm vội vã đáp:

\- Đâu được. Mình đọc xong, nhờ Quỳnh Như giữ giùm, hay hủy đi. Mình không nỡ.

Quỳnh Như xúc động nhìn vẻ bối rối của bạn. Diễm đọc được trong ánh nhìn ấy tình bạn thắm thiết, nỗi ái ngại trìu mến, lòng thương bao dung... Diễm yên tâm hơn, không sợ đôi mắt của Quỳnh Như nữa. Nàng ngượng nghịu nói:

\- Mình đọc một chút nhé!

Quỳnh Như giả vờ than ly nước dừa quá nhạt cần xin thêm đường, để bỏ bàn đi về phía quầy sinh tố. Chị chủ đang đứng ở cửa nhìn cảnh chợ vãn bên kia đường. Chủ khách mau chóng tìm được một đề tài chung, là cảnh sống vất vả, chuyện mua bán ế ẩm từ sau Tết Mậu Thân. Câu chuyện sa đà, Diễm được thoải mái đọc thư. Nàng không đủ bình tĩnh đọc kỹ ngày tháng trên dấu ấn của quân bưu, nên đọc thư viết sau cùng trước những lá thư khác. Diễm đoán được điều đó vì Ngữ mở đầu bằng nỗi khắc khoải gần như tuyệt vọng khi lóng ngóng chờ mãi vẫn không thấy Diễm hồi âm cho ba lá thư trước. Ngữ ôn lại trên giấy những cuống quít dào dạt của đêm ái ân, những cảm giác hôi hổi không kịp nhận ra lúc đang yêu nhau nhưng trong xa cách và tiếc nuối lại hiển hiện rõ ràng, những dư vị về sau vừa ngon ngọt vừa đắng như giọt cà phê còn lại dưới đáy cốc.

Những gì Ngữ say sưa viết ra mà không dám đọc lại đã làm cho Diễm đỏ mặt vì thẹn thùng, sau đó bị lôi cuốn vào tê mê điên dại, đến nỗi Diễm cảm thấy lòng rạo lực y như lúc nằm trong vòng tay Ngữ. Trước mắt Diễm, mọi hình ảnh đều chập chờn. Nhịp thở dồn dập trong khi đầu óc căng thẳng, không thể chịu đựng hơn nữa, Diễm ngả người dựa lưng vào thành ghế, nhắm mắt lại cho tỉnh trí.

Nàng đọc tới bức thư đầu Ngữ viết ngay hôm vừa từ Qui nhơn lên Pleiku. Lá thư nhẹ hơn. Ngữ tỉ tê kể chuyện nhà, ấn tượng đầu tiên khi bước chân tới Qui nhơn. Nói tới gió núi khi trở về, nói tới đêm cuối đạp xe nhiều vòng qua nhà Diễm chờ một tín hiệu vui. Diễm bật cười. Nếu Ngữ biết đêm ấy Diễm cũng lượn xe đạp qua lại trước nhà Ngữ nhiều lần, thấy ánh sáng bên trong, thấy cả chiếc Solex của Quỳnh Như dựng trước cửa mà do dự không dám vào. Nếu Ngữ biết nàng cũng đã đạp xe lang thang như người mất hồn khắp các phố Gia hội, lúc mệt nhoài, phố vắng mới quyết định trở về.

Quỳnh Như trở lại bàn, thấy Diễm mỉm cười một mình, liền đùa:

\- Có gì vui chia sẻ cho Như bớt đi!

Diễm giật mình đưa tay chặn lên mấy lá thư, rồi kịp thời thấy mình phản ứng kỳ cục. Diễm cố cười tự nhiên,làm ra vẻ bất cần, chìa cả bốn lá thư cho bạn:

\- Được! Như đọc đi!

Quỳnh Như cười phá lên:

\- Thôi thôi! Mình không ngây thơ đâu! Ủa, chưa đọc hết à?

\- Ừ! Còn hai cái nữa.

\- Tại anh Ngữ viết dài, hay tại Diễm quên quốc ngữ?

Diễm đột ngột nghiêm nét mặt, giọng buồn:

\- Tại đời rắc rối quá! Những cái mình ước ao mơ tưởng đều không thành.

Quỳnh Như vội hỏi:

\- Diễm! Đã vậy sao Diễm còn bằng lòng lấy chồng. Chẳng lẽ anh Ngữ không bao giờ tỏ tình với Diễm?

Diễm không trả lời. Nàng ngồi im thật lâu, mắt nhìn phía trước, hướng về phía sông. Hai giọt nước mắt đọng ở khoé, rồi từ từ lăn xuống má!

***

Diễm lục tìm cái khăn tay trong túi áo mưa, mím môi cố dằn cơn sụt sùi và lau nước mắt trên má. Nàng hỏi mượn cái gạt tàn thuốc. Chị chủ quán kinh ngạc nhìn hai cô gái, ánh mắt bắt đầu ngờ vực khinh rẻ. Quỳnh Như không hiểu Diễm đòi cái gạt tàn thuốc làm gì, nhưng không lên tiếng hỏi. Diễm đi lấy cái gạt tàn thuốc, mượn thêm hộp diêm. Chị chủ quán hỏi mỉa:

\- Hai cô thích Salem hay Kent?

Diễm không đáp, đem cái gạt tàn trở lại bàn. Nàng bắt đầu đốt bốn lá thư, chậm rãi, trân trọng như người ta đốt vàng mã để cúng âm hồn. Quỳnh Như nói:

\- Trông Diễm khổ sở quá!

Diễm nói:

\- Riết rồi cũng quen đi. Nhưng để rồi Như xem, mình cứng cỏi lắm! Đời không vật nổi mình đâu! Không ai ép mình phải lấy anh Mân cả! Chính mình ép mình. Quỳnh Như đừng thương hại mình. Mà thôi, mỗi người mỗi số phận. Phải không?

Bốn lá thư của Ngữ chỉ còn là những mảnh tro cong queo trên cái gạt tàn. Mùi giấy khét làm cho Quỳnh Như hắt hơi nhiều lần. Diễm lấy lại được điềm tĩnh, ngồi thẳng nhìn bạn như một bà chị. Quỳnh Như thấy Diễm thay đổi từng lúc, hoang mang không hiểu lúc nào mới nhìn thấy một Diễm thực. Diễm kể:

\- Chưa về nhà chồng, Như biết không, mình đã làm cho bên nhà anh Mân ngạc nhiên. Diễm biết họ chờ gì ở Diễm mà! Diễm biết mạ anh Mân nghĩ gì trong đầu khi gặp Diễm. "Này! O dâu trưởng của tôi ơi! O phải biết hoàng tộc cũng có lắm đường hoàng tộc. Chi phái nào không biết, chứ chi phái này thì không bao giờ sui gia với hạng hạ tiện! Hạng đứng bến ở bến xe nhà ga! Nhà này vô phúc mới có một thằng con trưởng nam bất hiếu, không lo làm ăn chỉ lo nay hết chạy cho người này ra tù, mai chạy cho người khác. Bao nhiêu vốn liếng buôn bán làm ăn đổ hết vào những chuyện tầm phào! Tôi nằm một chỗ nhưng mắt tôi thấy hết, tai tôi nghe hết. Tôi..."

Quỳnh Như cắt lời bạn:

\- Diễm nói gì thế? Bà cụ anh Mân đau bệnh gì?

\- Bà cụ bị tê liệt nằm một chỗ từ khi sanh ra cô út. Gần mười năm nay rồi! Ăn uống, đại tiện, tiểu tiện đều phải có người giúp, không ai chịu nổi tính khó của bà cụ. Người ta mới nghĩ tới Diễm.

\- Sao? Ông... anh Mân nói với Diễm như vậy à?

\- Không! không ai nói trắng ra như vậy cả. Nhưng Diễm biết. Diễm đâu có ngu khi nghe ông cụ nói xa nói gần, bảo mình ra trường rồi, nếu không được bổ dụng cũng không sao, như thế càng tiện. Phần anh Mân thì mỗi lần mình hỏi chuyện nhà cửa ở Sài gòn đã xếp đặt chưa, anh ấy cứ ấp úng, nói bỏ bà cụ không nỡ. Mình hiểu liền. Họ cần một người kiêm được nhiều việc: con ở này, nữ y tá này, gác dan này, "nữ hộ lý" này!

Quỳnh Như kêu lên:

\- Diễm! Sao Diễm nghĩ toàn những chuyện độc địa cho người ta! Như không thích Diễm lấy ông Mân, thành thực mà nói, Như vẫn ghét cha con nhà đó sau cái vụ hùn hạp làm ăn trong Đà nẵng. Nhưng ông Mân mê Diễm như vậy, chắc không cưới Diễm về để hầu hạ mẹ đâu!

Diễm mỉm cười, ánh mắt lóe lên tia dữ:

\- Mình cũng biết thế nên có vũ khí để tự vệ. Họ tưởng ăn hiếp con bé nhà nghèo dễ! Không đâu! Khó lắm! Bọn nhà giàu quá tự tin, không thể nào hiểu hết được dân nhà nghèo như mình!

Quỳnh Như nóng mặt vì bị bạn ghép vào phe giàu rồi lăng mạ chung cả đám, nên cãi lại:

\- Giàu nghèo mà quan hệ gì? Tại sao Diễm cứ bị ám ảnh về chuyện tiền bạc của cải? Giàu nghèo chỉ là tạm bợ, cái chính là lòng tốt, là lòng chân thành.

Diễm tức tối nói:

\- Lòng tốt có tẩm ngũ vị hương để thành vịt tiềm được không? Lòng chân thành có ướp lạnh để khui cho nổ đôm đốp như khui Champagne đãi bạn bè họ hàng hay không? Như nói đi. Được không? Như quay nhìn bạn bè quen biết chung quanh xem, bao nhiêu người tốt, người chơn chất mà được giàu có, sung sướng? Con cái họ ra sao, làm gì?

Quỳnh Như biết khó lòng bàn chuyện phải trái với bạn lúc này, nên im Iặng không đáp. Diễm được thế, giọng đắc thắng:

\- Quỳnh Như có tìm ra ai đâu? Quỳnh Như vừa bảo là anh Mân quịt tiền của thầy me Quỳnh Như.

Quỳnh Như bực quá, la lớn:

\- Mình không nói như thế! Diễm...

Diễm cướp lời bạn:

\- Quỳnh Như không nói thế nhưng trong lòng nghĩ thế. Hùn hạp làm ăn với nhau, bị lỗ lã mất vốn là chuyện thường. Có ăn thì phải có chịu...

Diễm hăng hái bênh vực cha con ông Toàn. Quỳnh Như ngơ ngác nhìn bạn, không hiểu Diễm yêu Mân hay bị hoàn cảnh đưa đẩy phải lấy Mân. Diễm nói liên miên, như một thương gia chính hiệu bênh vực cho nghề của mình. Chờ cho bạn nói xong, Quỳnh Như chậm rãi bảo:

\- Như xin lỗi đã làm cho Diễm bực.

Rồi trỏ những mảnh tro trên cái gạt tàn, nàng tiếp:

\- Và xin lỗi đã làm phiền Diễm.

Diễm giật mình nhìn bạn đăm đăm, giọng run run thì thào như tự hỏi mình:

\- Sao Quỳnh Như lại xin lỗi Diễm? Diễm chưa kịp cảm ơn Như về chuyện bốn lá thư, Như lại xin lỗi? Như mỉa mai Diễm cái gì? Diễm nói như người điên, chắc có điều gì xúc phạm Như phải không?

Giọng Quỳnh Như vẫn còn hờn dỗi:

\- Không có gì đâu! Diễm có nói điều gì làm mình buồn đâu!

Đột nhiên Diễm nói:

\- Như có biết là dù lấy Mân, mình vẫn là vợ anh Ngữ không? Diễm muốn thế! Như đừng nhìn mình như một quái vật, một con điên. Một ngày nào đó, Như sẽ hiểu!
Chương 90

Giờ tan học qua đã lâu mà không thấy Quỳnh Như đến, Diễm nôn nao không yên tâm, nghĩ hôm qua mình đã nói nhiều điều làm cho bạn giận. Diễm cố nhớ lại xem đêm trước ở quán nước sinh tố và trước khi đi ngủ, Diễm đã nói với Quỳnh Như những gì. Trí óc Diễm những ngày sắp cưới như trí óc một người mộng du, nghiêng chao bất định, cây kim cầm trên tay mà cứ quẩn quanh tìm kiếm, khiến bà Bỗng phải gắt lên:

\- Đi lấy chồng thì cũng như dọn nhà mới, có gì đâu mà mày như người mất hồn vậy!

Chờ không được Diễm xách xe đạp lên Jeanne d'Arc tìm Quỳnh Như. Quỳnh Như có mặt ở nội trú, mặt mày ủ rũ, ăn nói nhát gừng. Diễm lo ngại hỏi:

\- Như còn giận mình à?

Quỳnh Như vội cải chính:

\- Không đâu!

Hai cô bạn đẩy đưa khách sáo một lúc, cuối cùng Quỳnh Như phải thú thật:

\- Mình buồn vì lá thư này!

Quỳnh Như đưa lá thư của ông bà Thanh Tuyến cho Diễm. Diễm hỏi:

\- Mình đọc được không?

\- Được. Đọc để biết là Như không giận Diễm. Như buồn chuyện khác.Diễm cắm cúi đọc thư, càng đọc khuôn mặt càng tươi vì thỏa mãn được lòng tò mò. Thỏa mãn cả lòng tự ái. Đọc xong, Diễm ngước lên, nụ cười không hợp thời vẫn còn trên môi, trong ánh mắt. Diễm nói:

\- Phải nhận là Quỳnh Như bạo thật. Đòi lấy chồng Mỹ, biết người da trắng họ ăn ở ra sao, đối với vợ thế nào mà dám xông vào. Diễm cứ thắc mắc hoài.

Diễm đỏ mặt, ngập ngừng, rồi tiếp:

\- Họ to lớn như thế, khoẻ như thế...

Quỳnh Như biết bạn đang nghĩ gì, cũng đỏ mặt, xua tay ngăn:

\- Thôi thôi! Mày lại bắt đầu tiếu lâm như hồi xưa rồi.

Quỳnh Như nói lảng sang chuyện khác:

\- Thầy me Như... thầy me tao viết thế, phải làm gì bây giờ?

Diễm thấy bạn cũng gặp cảnh trắc trở như mình, giọng đáp có vẻ kẻ cả:

\- Ông cụ bà cụ cũng có lý phần nào trong chuyện này. Tao hỏi thật Quỳnh Như nhé: Bộ con trai Việt nam đui què mẻ sứt hết hay sao mà mày nằng nặc đòi phải lấy cho được một ông Mỹ.

Cách hỏi của Diễm làm cho Quỳnh Như giận. Nàng hỏi lại:

\- Bộ người Mỹ không phải là người à?

\- Vẫn là người, nhưng không phải "người mình".

\- Thế nào là "người mình"?

\- Là người thân thiết, người mình yêu thương được.

\- Người Mỹ không đáng yêu thương hay sao?

Bị chất vấn riết, Diễm cười thích thú, nói:

\- Mày bênh ông Dale chầm chập tao còn nói gì được nữa.

\- Thì hôm qua mày cũng bênh ông Mân chầm chập vậy!

Diễm xịu mặt xuống, mất ngay vẻ hớn hở hồn nhiên. Quỳnh Như biết mình Lỡ lời, dịu dàng nói:

\- Như cũng chẳng hiểu tại sao từ lúc mới lớn Như không chú ý tới anh con trai Việt nào. Giao thiệp, chuyện vãn, đùa cợt với họ như những người bạn những người anh thì có. Nhưng tuyệt nhiên không nghĩ tới họ như là người tình, người chồng của mình. Lúc chưa gặp Dale, đôi lúc mình cũng tự hỏi: hay mình mắc chứng lãnh cảm rồi! Nhiều người nói bà mụ bắt lộn, đáng lẽ mình là con trai chứ không phải con gái. Có lẽ như thế thật. Mình không ưa cái kiểu quanh co sướt mướt của mấy anh trai Việt ở đây. Sự đời đã rắc rối rồi, muốn gì cứ nói thẳng ra cho được việc. Mình thích Dale ở chỗ đó. Có nhiều chuyện nếu xảy ra cho người Việt mình thì rối rắm lần lữa, cân nhắc thế này, bàn cãi thế nọ. Lôi thôi lắm. Người Mỹ họ làm được là làm liền.

Diễm cười, hỏi:

\- Mày bị làm gì chưa?

Quỳnh Như hằng ca tụng tính tháo vát của Dale, mãi tới lúc thấy cách cười của Diễm khác thường, mới hiểu. Quỳnh Như đập vào vai bạn, nói:

\- Mày chuyên môn xuyên tạc, kể cả chuyện mày đang nghĩ...

\- Tao có nghĩ gì đâu!

\- Thôi đừng chối. Kể cả chuyện đó, tao cũng nói thẳng với Dale. Tao nói tao cũng thích lắm, nhưng quan niệm của người Việt là thế này, thế này. Dale bảo ở Mỹ nhiều gia đình vẫn giữ quan niệm như vậy, dù có cuộc cách mạng tình dục từ đầu thập niên 60 này. Thế là hai đứa tao sòng phẳng với nhau. Làm sao mày có thể nói được tự nhiên những điều đó với một người con trai Việt. Họ sẽ chê mày là người giả dối, hoặc là người sỗ sàng.

\- Quỳnh Như đã đưa cho ông Dale xem thư này chưa?

Quỳnh Như buồn rầu đáp:

\- Chưa!

Diễm bật cười, nói:

\- Mày chỉ được cái hùng hổ ngoài miệng.

***

Chỉ còn ba ngày nữa Diễm về nhà chồng. Mọi việc cứ tuần tự đến, như một bộ máy điều hòa đã vận chuyển trơn tru từ đời này sang đời khác, bất chấp mọi đổi thay của thời cuộc. Ông Toàn đã cho người đến giúp ông bà Bỗng dọn dẹp lại vườn tược, cắt hàng rào dâm bụt hai bên con đường đất dẫn vào nhà cho ngay ngắn. Bằng tôn cũ dỡ ra từ những căn nhà đổ ông mua lại, từ những mảnh ván ép và gỗ thông ông đấu thầu được với giá rẻ từ các doanh trại quân đội, ông cho thợ dựng một cái chái khá rộng trước nhà để đủ chỗ đãi khách khứa hai họ. Ông Toàn viện cớ sức khoẻ của bà không được tốt, nên không tổ chức lễ cưới rình rang bên nhà trai. Ông muốn đãi khách của hai họ tại nhà gái, cô dâu chú rể ra mắt thân nhân bè bạn ở nhà gái, sau lễ rước dâu, bên trai chỉ lập một bữa cỗ nhỏ cúng ông bà để đôi vợ chồng mới làm lễ gia tiên. Thế thôi!

Ông Bỗng đủ khôn ngoan để hiểu rằng bên nhà trai không có gì để khoe khoang với họ hàng trong cuộc hôn nhân này, nên quyết định như vậy. Ông căm lắm, càng căm càng tỏ ra bất cần, chẳng thèm phụ giúp hai mẹ con Diễm việc gì cả. Thợ thầy đến sửa rào, dựng chái, quét vườn, căng màn, ông giả vờ như không phải họ đến giúp ông. Ông không bắt chuyện với họ, không góp ý, không ân cần chào hỏi.

Ngọc ở Sài gòn về thấy thái độ khác thường của cha, tự thấy áy náy, xăn tay lăng xăng giúp những người làm công cho ông Toàn. Thật ra Ngọc chỉ làm thợ vịn, không làm được cái gì rõ ràng, cụ thể. Nhưng cố gắng tỏ lòng hợp tác của Ngọc vớt vát được phần nào thái độ lạnh lẽo của cha.

Suốt thời gian ấy, chiều nào Quỳnh Như cũng về nhà Diễm. Họ như hai người sắp bước vào một khúc quanh bất trắc, nên dựa vào nhau hưởng vội những ngày hồn nhiên còn lại. Diễm cứ bám lấy Quỳnh Như, đi đâu cũng rủ Quỳnh Như đi theo. Ông Mân đến nhà cô dâu thấy có Quỳnh Như cũng cố biểu diễn sự lịch duyệt, am tường mọi vấn đề, biểu diễn quá cái mức cần thiết. Mân không cần làm việc đó với Diễm. Với Quỳnh Như, Mân cứ áy náy sợ cô gái từng sống cuộc đời đầy đủ tiện nghi và quảng giao ấy chê mình cả quỷnh, nhà quê. Mân tìm dịp tỏ ra mình thông thạo cuộc sống trưởng giả, rượu nào là rượu ngon, nước hoa nào là nước hoa đắt tiền, thời trang phụ nữ nào đang được thịnh hành ở Paris. Bản nhạc pop nào đang ăn khách ở New York, Los Angeles. Diễm vừa ngượng vừa ghen với bạn vì các màn biểu diễn của Mân. Cho nên mỗi lần Mân lái chiếc xe Jeep dân sự đến đầu ngõ hẻm bóp còi thông báo trước, rồi đóng bộ lịch sự vào nhà đưa Diễm đi mua sắm vài thứ cần, Diễm đều đẩy việc về cho Ngọc. Diễm sợ Quỳnh Như xem thường chồng mình mà cũng sợ Mân âm thầm so sánh mình với bạn.

Quỳnh Như không lưu ý thái độ khác thường của Mân, nên Mân và Ngọc đi rồi, cười bảo Diễm:

\- Trông ông Mân của Diễm có vẻ hí hửng lắm!

Diễm im lặng không nói gì. Quỳnh Như tưởng Diễm ngượng, nói tiếp:

\- Ông Mân là típ người dễ thích nghi, có óc hoạt động, tháo vát, không mơ mộng quẩn quanh như mấy ông nghệ sĩ, nên phải là một người chồng tốt.

Diễm cáu, hỏi bạn:

\- Sao tự nhiên mày khen ông Mân chầm chặp thế?

Quỳnh Như cười, nói tỉnh:

\- Ông ấy đáng khen thì khen. Mày chọn, thì nhất định là chọn sáng suốt. Chẳng lẽ...

Giọng Diễm bực tức hơn trước:

\- Chẳng lẽ thế nào?

\- Thôi bỏ qua chuyện đó đi!

\- Sao lại bỏ qua, xưa nay mày có giấu tao cái gì đâu. Sao bây giờ...

Cách xưng hô "mày tao" thân mật trong những lúc tâm sự gần gũi nhất giữa hai người bạn gái, giờ đây qua giọng nói của Diễm, đã không còn như trước nữa. Quỳnh Nhu bắt đầu cảm thấy có gì bất ổn. Quỳnh Như nhìn quanh, rồi hạ giọng bảo:

\- Chẳng lẽ Diễm bằng lòng lấy anh Ngữ. Quỳnh Như vừa muốn hỏi câu đó.

Diễm thấy mình giận bạn vô cớ, nét mặt dịu lại. Quỳnh Như lắc đầu nhẹ, giọng trêu chọc cốt để làm hòa:

\- Tính khí mày mấy hôm nay mưa nắng thất thường, không biết đâu mà lần. Nhưng tao đã tìm ra được phong-vũ-biểu để dự đoán thời tiết rồi. Mày chợt đổ cơn mưa hay đột ngột chói nắng, tao đoàn được hết.

Cách pha trò ỡm ờ của Quỳnh Như làm cho Diễm tò mò. Diễm hỏi:

\- Mày nói gì tao không hiểu gì cả!

Quỳnh Như chớp mắt vì cảm động, nhìn bạn nói nhỏ:

\- Mỗi lần tao nhắc đến anh Ngữ là mày chùng lại.

Diễm đỏ mặt nói:

\- Tầm bậy!

\- Tao thương mày vì vậy. Nhưng tao cũng mong mày được hạnh phúc.

Diễm mím môi suy nghĩ, không nói gì. Một lúc sau, Diễm nói:

\- Mình cũng mong như thế. Nếu không may mắn cũng cam chịu, vì chính mình quyết định lấy anh Mân. Nhìn cảnh vợ chồng ba mạ mình, mình ớn quá rồi!

Quỳnh Như nắm tay bạn:

\- Tao hiểu mày. Làm thân con gái, chán dễ sợ. Tao cũng không biết chuyện của tao ra sao nữa!

\- Chừng nào ông Dale phải hồi hương?

\- Tháng sau. Nếu thầy me tao chấp thuận, thì đã lo đính hôn trước khi anh ấy về Mỹ để anh ấy làm giấy tờ.

Diễm lo lắng hỏi:

\- Còn bây giờ?

\- Dale được tao dịch lá thư cho nghe, bảo sẽ tìm cách trở lại Việt nam ngay. Chắc anh ấy được hãng UPI thuê làm phóng viên.

\- Còn nếu không qua?

Quỳnh Như vội nói:

\- Sao lại không?

\- Mày tin lòng ông Dale quá vậy?

\- Không phải chỉ là tin. Đó là sự thực.

\- Nếu ông ấy trở lại Việt nam nhưng thầy me mày vẫn không đổi ý, thì mày làm gì?

Quỳnh Như mất hẳn vẻ tự tín. Nàng thở dài, nói gượng:

\- Chắc ít lâu nữa thầy me tao sẽ đổi ý.

***

Đêm ấy là đêm cuối cùng Diễm còn ở nhà cha mẹ.

Mọi chuẩn bị cho ngày cưới đã xong xuôi, Bà Bỗng đi một vòng kiểm soát lại lần chót mọi thứ, rồi gọi riêng Diễm ra sân trước. Thấy mẹ sai vào nhà đem ra hai cái ghế đẩu, Diễm biết mẹ sắp nói điều gì quan trọng lắm. Nàng thấy càng gần đến ngày cưới, nét mặt mẹ càng thêm thẫn thờ, buồn rầu. Không cần nghĩ sâu xa, Diễm cũng biết mẹ có quá nhiều nỗi lo. Đời sống bấp bênh, con gái đi lấy chồng, trong nhà chỉ còn hai vợ chồng già. Ông chồng lại bất đắc chí nóng giận thất thường, bà Bỗng biết những ngày còn lại, không có Diễm, sẽ là những ngày đau khổ nhất của đời bà.

Diễm ái ngại cho mẹ, nên mỗi khi thấy mẹ ngồi một mình im lặng ngó mông lung ra ngoài vườn, Diễm thường đến bên cạnh mẹ vỗ về an ủi:

\- Mạ đừng lo. Con sẽ về đây luôn để thăm ba mạ. Con và anh Mân không để cho ba mạ khổ đâu. Dù ở đây hay về Sài gòn, con với anh Mân cũng sẽ đem ba mạ đi theo.

Những lúc con gái hứa hẹn, bà Bỗng cảm động, và thường bắt đầu sụt sịt khóc. Bà hối hận là từ lúc lấy chồng đến lúc về già không chịu lăn lưng ra đời buôn bán như hồi chưa lấy chồng, để đến nỗi lúc hoạn nạn, chồng mất việc, trở thành vụng về lúng túng, thắc thỏm lo gạo cho từng bữa. Bà tin ở lời hứa của con gái, nhưng vẫn lo, vì chưa biết có tin được rể và gia đình ông Toàn hay không. Chính bà, từ hồi lấy ông Bỗng, bà cũng ít đi lại thăm viếng gia đình mình, nhất là từ lúc người mẹ góa của bà mất đi, và bà sinh được đứa con trai đầu lòng. Liệu bây giờ Diễm sẽ cưu mang giúp đỡ được ba mạ trong bao lâu? Và họ hàng nhà chồng, hay chính Mân có vui lòng cho phép Diễm làm việc trả hiếu ấy không! Trước đây, bà còn một chút hy vọng ở đứa con trai ngoan của mình: hy vọng ở Ngọc. Nhưng Ngọc về dự đám cưới em gái cho bà thấy hy vọng ấy chỉ là hão huyền. Ngọc đi kèm trẻ chỉ đủ tiền tự túc ăn ở và mua sách. Nếu ông bà Bỗng có muốn vào Sài gòn, Ngọc cũng không có cách nào để chu cấp giúp đỡ cho cha mẹ được.

Diễm thấy mẹ bảo đặt ghế vào bóng tối dưới gốc cây ổi hơi xa căn nhà, đoán biết mẹ muốn nói chuyện riêng với mình, không muốn cho Quỳnh Như lúc đó đang ở trong bếp nghe thấy.

Diễm chờ mẹ mở lời, nhưng hồi lâu vẫn chưa thấy bà Bỗng nói gì. Bà nhìn đăm đăm vào bóng đêm. Diễm nghe mẹ thở dài. Nàng nắm tay mẹ, khẩn khoản nói:

\- Mạ đừng buồn. Con không xa mạ đâu! Con sẽ về thăm mạ hàng ngày.

Bà Bỗng bóp nhẹ bàn tay lạnh của con, hỏi:

\- Con có lạnh thì vào lấy cái áo ấm mặc vào, không lại đau!

\- Không đâu mạ! Con vào lấy áo cho mạ nghe!

\- Thôi! Mạ không lạnh. Diễm, mạ lo quá.

\- Con đã nói nhiều lần là mạ đừng lo gì cả. Con đi lấy chồng nhưng chẳng khác gì con còn ở với ba mạ.

\- Không. Mạ lo cho con!

Diễm ngạc nhiên:

\- Con có gì đáng cho mạ lo đâu!

Bà Bỗng im lặng hồi lâu, rồi bảo con:

\- Mạ ít kể chuyện của ba mạ hồi mới gặp nhau cho các con nghe, vì thật ra cũng không có gì để kể. Mạ đi buôn cau và các thứ khác bằng đường tàu hỏa, nên mạ gặp ba. Rồi về sống với ba. Mạ sinh con ở căn nhà trên ga, từ nhỏ tới hồi Tết con vẫn ở đó, không biết họ hàng bên nội bên ngoại có ai cả. Quê mạ ở Đồng hới, mạ lại không liên lạc gì với gia đình bên mạ từ hồi sinh anh Ngô của con nên con không biết. Làng ngoại cách Đồng hới hơi xa, hồi trước đi xe lửa tới ga Đồng hới phải lấy xe ngựa đi về chợ, rồi từ chợ đi bộ hai ba giờ nữa mới tới. Ngoại nghèo lắm, mạ lên 13, 14 phải ra chợ đi buôn rau quả, rồi theo xe ngựa lên ga Đồng hới, lớn chút nữa dạn đường lại lên tàu hỏa buôn hàng chuyến vào tận Huế, cửa Hàn. Bên nội con cũng ở vùng Đồng hới, nhưng gần ga hơn. Và giàu có hơn. Ba con được gửi vào Huế học ở Pellerin cũng nhờ nhà giàu. Mạ lấy ba con, bên nội không bằng lòng. Nội không cho mạ theo ba con sống ở ga Vinh, bắt phải hầu hạ mẹ chồng một năm. Cảnh lấy chồng nhà giàu có hơn mình, mạ trải qua rồi, khổ lắm con ơi! Nhà nội con ruộng nương nhiều, tá điền người làm công lên cả trăm. Lo nấu ăn cho người làm, cho các chú các bác, cho khách khứa, cho các anh các chị, mọi việc đều do mạ cả.

Dọn bữa cho mọi người rồi, dọn dẹp xong xuôi hết, mạ mới được ngồi ăn với mấy chị vú, chị ở. Còn gì ăn nấy. Có bữa hết cơm, có bữa hết mắm. Cái gì nội cũng la rầy mạ. Nấu cơm khô một chút thì bị nói mỉa là ăn xong răng gãy hết. Nấu nhão một chút bị rầy là đem gạo đi nấu cháo. Bữa cơm nào mạ cũng phải ngồi cầm đũa bếp xới cơm cho cả nhà. Ban đầu mạ vụng tính, ngay thật, cả nhà ăn hết cơm, mạ phải nhịn đói. Về sau mạ vờ quấy đũa bếp vào cái nồi đồng bảo là hết cơm rồi, các chú các bác thôi ăn, mạ mới còn chút cơm cháy dính kẹt ở hông nồi.

Mạ thoát được cảnh làm dâu nhà nội cũng nhờ liều lĩnh, lấy cớ đi thăm ba rồi ở luôn trên ga Vinh không chịu về nữa. Bên nội từ mạ, nhưng mạ không cần. Mạ sinh anh Ngô con, cháu đích tôn của dòng họ mà bà nội cũng không hề thăm viếng, hay gửi lời nhắn thăm một tiếng. Càng nghĩ đến cái năm làm dâu đó, mạ càng lo cho con. Mạ mừng là con chịu lấy anh Mân, nhưng cũng lo.

Diễm rưng rưng cảm động ôm lấy vai bà Bỗng, dịu dàng vỗ về bà:

\- Hồi trước khác bây giờ khác, mạ ạ! Con ra trường, có nghề nghiệp, nhà anh Mân tử tế thì con đi lại, không tử tế thì con "từ" họ, chứ không đợi cho họ "từ" con đâu! Nếu anh Mân bênh gia đình không chịu nghe lời con, thì con về đây sống với ba mạ. Con có lương của con, tuy không nhiều nhưng cũng đủ nuôi thân con, và chu cấp cho ba mạ. Mạ biết không, anh Mân mới ngỏ ý nhờ con chăm sóc bà cụ trong thời gian chờ bổ dụng, con gạt ngay. Con hỏi thẳng là anh ấy còn ý định đưa con vào Sài gòn sống với ảnh hay không, còn ba mạ thì tính sao. Nếu chưa tính được chuyện đó, thì để cho con sống với ba mạ. Bà cụ bên đó lâu nay đã có kẻ hầu người hạ, họ quen tay lại quen tính bà cụ, hãy để cho họ lo, đừng cho họ nghỉ việc.

Bà Bỗng lo lắng hỏi:

\- Rồi anh Mân nói gì?

\- Anh ấy bối rối. Hôm anh ấy từ Sài gòn ra, con bảo nếu chưa dứt khoát, hãy hoãn làm đám cưới lại, chưa cần vội. Không biết anh ấy thưa chuyện với ông bà cụ thế nào mà hôm sau, anh ấy bảo việc đó xong xuôi rồi.

\- Mạ tin là con cứng cỏi hơn mạ, đời con sẽ bớt vất vả. Mạ mong con may mắn hơn mạ... Con có rủi ro gì, mạ ân hận cả đời.

\- Không đâu mạ! Mạ có thúc, có khuyên con lấy anh Mân, nhưng chính tự con quyết định lấy chứ không phải do mạ đâu! Mạ đừng áy náy chuyện đó.

Bà Bỗng chưa tin, hỏi lại:

\- Con nói thật không. Có thật vì con thương người ta nên lấy người ta không?

Diễm do dự một lúc, nhưng thấy đôi mắt bà Bỗng có vẻ khẩn khoản chờ đợi, nên vội nói:

\- Nếu không yêu anh Mân, Trời cũng không ép được con lấy chồng. Tính con cứng đầu cứng cổ, mạ biết rồi.

Bà Bỗng mừng rỡ, giọng nói líu ríu vì vui:

\- Thế sao trước đây lúc nào con cũng vùng vằng trở chứng khi Mân nó tới đón con đi công chuyện vậy? Con gái thời nay, mạ chịu, không hiểu được.

Bà Bỗng liếc nhanh về phía nhà bếp, hạ thấp giọng xuống:

\- Mà còn đỡ, con ngủng ngoẳng một thời gian rồi đâu cũng vào đó, chọn yên phận ở chỗ đàng hoàng. Chớ như ông bà Thanh Tuyến... Mạ chẳng hiểu làm sao con Như nó dám đòi lấy chồng Mỹ.

Diễm kinh ngạc:

\- Sao mạ biết chuyện đó?

\- Ở Huế thì chuyện gì mà thiên hạ không biết. Thằng Ngọc mới về hôm trước, hôm sau ra chợ An Cựu uống cà phê gặp bạn cũ là đã nghe chuyện con Như rồi! Nhà bác Thanh Tuyến kể cũng xui. Mấy năm liên tiếp gặp toàn chuyện không may. Nghề buôn bán nó vậy!

Rồi đột ngột bà Bỗng hỏi:

\- Lâu nay Ngữ nó có còn viết thư cho con không?

Diễm giật mình, bối rối nhìn mẹ. Nàng hỏi:

\- Sao mạ hỏi thế?

Bà Bỗng nói:

\- Mạ chỉ hỏi cho biết thế thôi. Con kịp nghĩ lại, là mạ mừng.

\- Nhưng sao mạ biết anh Ngữ có viết thư cho con?

Giọng bà Bỗng có vẻ đắc thắng:

\- Cứ thấy mỗi lần con Quế lên, hai chị em rù rì cả giờ với nhau, mạ hiểu. Ngày thường con đâu có ưa con Quế.

Diễm mừng rỡ, vì cứ tưởng mạ đã biết đến những lá thư Quỳnh Như vừa trao cho nàng hai hôm trước. Lòng Diễm chợt đau nhói. Tiếng lá xì xào trong vườn che lấp mất tiếng Diễm thở dài. Nhờ thế, bà Bỗng có được một giấc ngủ yên đêm ấy!

***

Quỳnh Như chờ bạn hơi lâu vẫn chưa thấy vào, nên đi ngủ trước. Diễm vén màn thấy bạn đã nhắm mắt, tưởng Quỳnh Như đã ngủ, sẽ sẽ thay quần áo để khỏi đánh thức bạn dậy. Có tiếng Quỳnh Như cười khẽ sau lưng Diễm, rồi giọng Quỳnh Như nói nhỏ vừa đủ cho Diễm nghe:

\- Tao đang tưởng tượng tao là chàng rể tốt số đêm mai đây!

Lúc đó Diễm chưa mặc lại bộ đồ ngủ may bằng lụa lèo, nên ngượng, lấy cái áo ngủ che phần dưới thân thể. Tiếng Quỳnh Như cười rúc rích dưới tấm chăn trùm lấp mặt. Diễm khoác vội cái áo, mặc quần, rồi đến nằm cạnh bạn. Quỳnh Như hất tấm chăn khỏi mặt, quay về phía Diễm nói:

\- Tao được nhìn trộm mày thoát y, thấy anh chàng Mân thật có phúc. Ông ấy chịu đựng cho mày làm-tình-làm-tội bao nhiêu lâu nay, cũng xứng công.

Diễm cấu vào vai bạn, nói:

\- Mày nói xỏ xiên, phải không?

\- Ơ hơ, có gì xiên xẹo trong đó đâu.

\- Mày nhắc lại từng chữ câu mày vừa nói đi, con quỉ!

Thấy bạn vui vẻ đùa cợt, Quỳnh Như đoán cuộc tâm sự của hai mẹ con không có gì bi đát, đáng lo. Nàng cố ý tìm cách đùa cợt cho bạn vui trọn đêm còn lại.

\- Ngày mai thành tem đóng dấu rồi! Mày sợ không?

Diễm không trả lời ngay, vì chợt nhớ đến đêm ái ân với Ngữ,

Quỳnh Như tưởng bạn ngượng, trêu thêm:

\- Mày rán ngủ đi, đêm mai không ngủ được đâu!

Diễm nói bạo cố lấp nỗi bối rối vì hồi tưởng:

\- Chắc chắn vậy rồi. Ông ấy đâu cho phép mình ngủ!

Quỳnh Như tò mò nhắc lại câu hỏi:

\- Mày sợ không?

\- Mày quên là tao học nữ hộ sinh sao Như? Tao phải biết là vì sao phụ nữ mang thai rồi sinh con đẻ cái chứ!

\- Biết rõ không?

Diễm cười, đáp bừa:

\- Rõ lắm.

Rồi biết thế nào bạn cũng tò mò căn vặn, Diễm nói tránh sang hướng khác:

\- Tao đi thực tập, gặp nhiều bà lạ lắm. Có bà cứ nằng nặc đòi phải cho phép ông chồng vào bên bàn đẻ, làm như phải bắt được tay vây được cánh kẻ làm nên bao nhiêu đau đớn mới yên tâm.

\- Đau đớn lắm sao?

\- Không. Tao nói là nói chuyện sinh đẻ kia!

\- Mày "biết" rồi hay sao mà bảo chỉ sinh con mới đau đớn!

\- Con quỷ này nữa! Trước sau gì rồi cũng đến phiên mày, tò mò làm gì! Tao nói tới đâu rồi? À, chuyện các bà đi sinh con. Có bà vừa rặn vừa ỉ ôi than: Anh ôi là anh ôi! Em đã bảo đừng, anh ham hố làm chi cho em khổ cực vậy anh! Mấy chị ở thôn quê phần nhiều cắn răng chịu đau không than thở gì. Nhưng đôi lúc cũng có chị đào mồ cuốc mả dòng họ ba đời ông chồng lên mà chửi. Làm như chỉ có tác giả là tội phạm, mình vô can.

Quỳnh Như cảm thấy sợ, giọng nói mất hẳn vẻ đùa cợt:

\- Mày đi hộ sinh chứng kiến bao nhiêu cảnh ấy mà còn dám lấy chồng, tao phục thật! Đàn ông họ sướng nhỉ!

\- Mày còn liều lĩnh hơn bọn tao nhiều.

Quỳnh Như nằm im không nói gì, biết Diễm nhắc tới chuyện Dale. Tuy hoang mang, nhưng Quỳnh Như vẫn thấy đây là một cuộc phiêu lưu đáng giá.
Chương 91

Quỳnh Như xin phép nghỉ vài ngày để đưa Dale vào Sài gòn hồi hương. Nàng lên Viện Đại học xin bác Phiệt phát ngân viên cho lãnh tiền học bổng trước để mua vé máy bay và lộ phí. May mắn, giờ chót Dale xin được hai chỗ miễn phí trên các chuyến Air America của cơ quan USAID vẫn thường đi về giữa Sài gòn và Huế.

Chiếc Cesna mười hai chỗ ngồi ghé Đà nẵng bốn giờ đồng hồ, lấy nhiên liệu và hồ sơ của Tổng lãnh sự Mỹ tại đây rồi lại ghé Nha trang thêm hai tiếng nữa, cho nên Dale và Quỳnh Như đến Tân Sơn Nhất lúc trời đã tối. Ra khỏi phi trường, trong lúc Dale mượn điện thoại của phi cảng gọi cho Bob Newsman đem xe ra đón, Quỳnh Như ngồi thẫn thờ như người mất hồn trước ly Seven Up trên bàn quán ăn. Một phần vì cuộc hành trình kéo dài phải chịu nhiều chờ đợi, máy bay nhỏ gặp trời xấu chao liệng như cánh én trước bão, nhưng phần lớn hơn là do đột ngột Quỳnh Như có ý nghĩ muốn liều lĩnh sống với Dale những ngày giã biệt cuối cùng này, giấu không cho gia đình biết. Quỳnh Như vẫn biết thế nào cái tin nàng xin nghỉ học để đưa Dale về Sài gòn cũng tới tai thầy me. Ở Huế, tiếng nan giường trăn trở của một cô gái dậy thì đã là đề tài xì xào cho cả thành phố, huống chi mối tình thầy trò dị chủng của Dale – Quỳnh Như. Ông bà Thanh Tuyến trước sau cũng phải biết hành động dại dột của con gái. Nhưng lúc đó, một hai tháng sau, mọi sự đã rồi. Biết đâu nhờ thiên hạ đàm tiếu mà ông bà không có cách nào khác là chịu cho con gái lấy Dale.

Ý nghĩ táo bạo quá, Quỳnh Như vừa nghĩ tới đã choáng váng như bất thần bị ngộ gió độc. Nàng tìm cách xua đuổi dự tính liều lĩnh ấy đi, nhưng không được. Nhìn Dale đang đứng gọi điện thoại bên cạnh, cái lưng dài và gầy, đôi vai khỏe, mái tóc màu hung hơi dài và quăn phủ ót, cái quần jeans bó sát lấy đôi mông tròn, gọn và chắc nịch, nàng cảm thấy khao khát vu vơ.

Dale gọi điện thoại xong, trở về bàn vui mừng bảo:

\- Xong rồi. Bob nó nói chỉ nửa giờ nữa là tới đây. Nếu kẹt xe, quá lắm là 45 phút. Em đói không, ta tìm cái gì ăn.

Thấy Quỳnh Như không trả lời, đôi mắt ươn ướt đăm đăm nhìn mình khác thường, Dale đâm hoảng vội hỏi:

\- Em sao thế? Bị đau hả?

Quỳnh Như tỉnh lại, giật mình tự trách đã có những ý tưởng ngông cuồng. Nàng cố giấu sự bối rối bằng cách cúi xuống ngậm đầu ống hút nút một ngụm Seven-Up, rồi mới đáp:

\- Em hơi mệt vì máy bay xóc quá.

Dale yên tâm hơn, hỏi:

\- Em ăn gì, hay chờ Bob tới ba đứa mình đi ăn luôn thể. Bây giờ mới 8 giờ 15, chắc các tiệm Tàu trong Chợ lớn còn mở cửa.

Quỳnh Như lo ngại nói:

\- Không. Bob đến anh nhờ Bob chở cho em về nhà ngay. À quên, thầy me biết em về đây với anh chắc không bằng lòng đâu. Em sẽ nói dối là về Sài gòn bằng Air Việt Nam. Anh nhờ Bob bỏ em xuống đâu đó gần nhà, rồi em gọi taxi về Lý Thái Tổ.

Dale nhíu mày khó chịu, không thể hiểu được cái phức tạp vô ích của cung cách sống Việt nam. Dale hỏi:

\- Như vậy làm sao anh gặp lại em?

\- Em sẽ thưa trước với thầy me để anh đến thăm. Cho ông bà biết mặt anh, nói chuyện với anh. Em tin là gặp anh xong, thầy me sẽ có cảm tình với anh.

Dale vẫn còn băn khoăn, hỏi:

\- Ông cụ bà cụ nói tiếng Anh được không? Anh nói tiếng Việt bập bẹ, sợ chỉ làm trò cười lố bịch thôi!

Quỳnh Như vui vẻ đáp:

\- Dĩ nhiên em phải thông ngôn. Me không biết tiếng Anh, còn thầy thì chỉ đọc được thôi, nghe và nói không được. Anh yên tâm, em làm thông ngôn, câu nào anh nói vụng em bỏ đi, câu nào tầm thường em thêm gia vị. Em biết sở thích của thầy me, chắc chắn thế nào anh cũng trả bài được, và được chấm đậu!

Dale suy nghĩ một lúc, lại hỏi:

\- Ông cụ bà cụ sẽ hỏi anh những gì?

Quỳnh Như cười:

\- Thì vẫn những điều anh thường phải khai trong các đơn xin việc. Bao nhiêu tuổi? Học lực? Con cái nhà ai? Từ lúc ra trường đến nay đã làm những nghề gì? Quan trọng nhất là hỏi anh có đủ sức kiếm tiền nuôi vợ nuôi con hay không?

Dale vui vẻ nói:

\- "Interview" như thế thì dễ lắm. Anh từng đi xin việc và gặp những ông chủ hắc búa hơn nhiều. Chốc nữa Bob đưa em về nhà. Mai làm sao anh liên lạc với em để biết ông cụ bà cụ "interview" anh lúc nào.

\- Anh viết ngay cho em số điện thoại nhà Bob. Sáng mai, khoảng 10 giờ, em sẽ điện thoại. À quên, nhà em đâu có điện thoại. Thôi, mai 10 giờ đúng anh chờ em ở bến xe buýt Ngã Bảy. Anh biết chỗ chưa? Đưa bản đồ đây em chỉ cho. Nhà Bob ở đâu. Hồng Thập Tự à? Như vậy thì dễ lắm. Anh đi thẳng lên đây, đến Ngã Sáu có cái tượng cảnh sát thì gặp đầu đường Lý Thái Tổ, cứ theo Lý Thái Tổ đi lên một đoạn nữa dặm nữa là tới đây, Ngã Bảy. Nhà em ở chỗ này. Chốc nữa Bob tới, em sẽ chỉ đường cho Bob. Mai anh lại nhờ Bob lái xe đưa đi chứ gì?

\- Không! Chắc anh mượn chiếc xe Jeep của nó để sau khi gặp em, còn phải lên Tòa Đại sứ.

***

Cuộc "thẩm vấn" xảy ra vào buổi chiều, đúng 5 giờ. Và những người trong cuộc chuẩn bị cho cuộc thẩm vấn ngay từ buổi trưa, sau khi đã thỏa thuận với nhau về giờ giấc, một cách gián tiếp qua trung gian của Quỳnh Như. Dale chỉ có ba bộ quần áo, mà bộ nào cũng thuộc loại dã chiến không thích hợp với các dịp lễ lạc hay biến cố long trọng. Đi dạy hay chạy đi xoay bàn ghế vật liệu phế thải ở các doanh trại Mỹ để giúp các trường, các cơ quan xã hội, Dale thường mặc cái áo khaki vàng có cầu vai dân Mỹ thường mặc trong những cuộc cắm trại hay picnic. Quần là thứ quần may sẵn bán trong P.X., mầu áo mầu quần thường mầu sậm hay màu đất nâu nhạt cho đỡ tốn thì giờ gìn giữ sạch sẽ và giặt ủi. Không cần Quỳnh Như nhắc, Dale biết ăn mặc như thế đến nhà thầy me Quỳnh Như chỉ rước lấy thảm họa. Đi ăn sáng với Quỳnh Như xong, Dale về căn phòng Bob thuê mở tủ tìm mượn quần áo của bạn. May quá, Bob có mấy bộ đồ vía để dành cho các cuộc dự họp báo hay tiếp tân. Khổ người của Bob mập và lùn hơn Dale, nên khi mặc cái áo veste vào, Dale cảm thấy tức ngực khó thở, hai vai bị bó lại, phải thun người mới gài được hai hạt nút. Cái quần ngắn trên mắt cá, không che được giùm Dale đôi tất trắng màu cháo gà. Cái cà vạt trên cần cổ làm tình làm tội Dale không thua cái áo veste. Chải tóc xong, nhìn vào gương. Dale thấy mình đang đối diện với một anh chàng nhà quê học làm sang, mặt mày đỏ rần vì ngượng. Bob ưa xài nước hoa và các thứ lỉnh kỉnh như lọ nước trị hôi nách, phấn rắt vào giày, sáp bôi lên môi cho da khỏi nứt... Dale ngần ngừ một lúc, cuối cùng cũng vẩy một ít nước hoa lên bàn tay rồi xoa lên má, ướm lên chiếc sơ mi, quẹt lên cổ. Dale còn cẩn thận lấy kéo tỉa lại tóc, cắt lông mũi cho sạch sẽ.

Trời Sài gòn buổi trưa nóng bức, căn phòng Bob thuê loại rẻ tiền không có máy lạnh, chiếc quạt máy cho chạy hết tốc độ nhưng mồ hôi Dale cứ vã ra như tắm. Dale nôn nao đi ra đi vào, nhìn đồng hồ cứ sợ trễ giờ. Còn hai giờ nữa mới tới giờ hẹn, Dale chợt sợ cảnh kẹt xe của Sài gòn, hoặc biết đâu trên đường tới nhà Quỳnh Như chàng không gặp một tai nạn, một điều bất thường nào đó. Dành ba mươi phút để đi là một tính toán sai lầm. Phải một giờ. Một giờ chưa đủ. Kẹt xe cả nửa giờ là thường. Phải một giờ rưỡi... Dale lái xe ngang qua nhà Quỳnh Như lúc 3 giờ rưỡi, và suốt nửa giờ cứ quanh quẩn lái nhiều vòng không dám dừng lại, cũng không dám lái đâu xa hơn. Nóng nực, nôn nao, cuối cùng Dale phải ghé một quán nước gọi một hộp Coca. Lũ trẻ con khu lao động đường Nguyễn Tri Phương thấy ông Mỹ tóc vàng mắt xanh ăn mặc lịch sự, ngồi uống Coca một mình, tò mò bu quanh nhìn vào, chỉ trỏ xì xào. Chủ quán ra đuổi, chúng không chịu đi. Vài đứa bé bạo dạn nói chõ vào quán:

\- You, You. Give me five "pi".

\- You, Boum Boum!

Dale bực quá, trả tiền, rồi lên xe lái đi. Chạy ba vòng nữa, đồng hồ chỉ 4 giờ 45. Dale tìm chỗ đậu xe cách xa nhà Quỳnh Như, cho đứa bé con bán thuốc lá gần đó 100 đồng nhờ nó canh chừng xe hộ, rồi đi bộ tới nhà ông bà Thanh Tuyến.

Gia đình Quỳnh Như chuẩn bị cho "cuộc thẩm vấn" cũng công phu không kém. Từ trưa, ăn cơm xong, bà Thanh Tuyến đã bảo Quỳnh Trang đóng cửa hiệu, treo một tấm bảng bên ngoài cửa sắt là hiệu trà tạm nghỉ buổi chiều "xin quí khách trở lại vào ngày mai". Bà Thanh Tuyến không muốn các thân chủ chứng kiến cảnh bà tiếp một ông Mỹ tại nhà. Bà cũng dặn Quỳnh Như là gần tới năm giờ phải chờ sẵn để hễ Dale tới, là mời ngay vô nhà, đóng cửa lại, cho bà con kế cận không chú ý. Như một người chủ chuẩn bị để từ chối một người đến xin việc mà mình không ưa, bà Thanh Tuyến nghĩ hết cách để biểu lộ ác cảm của mình. Bà ăn mặc xuềnh xoàng để tỏ cho thấy mình xem thường khách. Sổ sách đồ đạc bừa bộn trên bàn, Quỳnh Trang muốn dẹp đi, bà bảo cứ để đó "giấy tờ của me, dọn dẹp rồi me tìm không ra". Trong khi đó, bà âm thầm nghĩ trước những câu hỏi thật khó để cho con gái thấy mình đã dại dột chọn một anh Mỹ nghèo xác xơ, chuyện ăn cơm nhà vác ngà voi, một anh Mỹ vô tích sự không kiếm nổi việc ở Mỹ phải qua Việt nam làm những việc lăng nhăng.

Ông Thanh Tuyến thấy Quỳnh Như lo lắng, thất thần trước thái độ của mẹ, đâm thương hại đứa con gái yêu dấu. Ông tránh đôi co với vợ vì biết vào lúc này, cãi cọ nhau việc chỉ thêm rối. Ông tỏ lòng thương con bằng cách chọn bộ quần áo tươm tất nhất, bảo con ủi phẳng, mặc vào, thắt cà vạt, mang giầy, chải tóc, rồi nghiêm chỉnh ngồi trước bàn chờ đợi.

***

Quỳnh Trang núp ở phòng sau tò mò lắng nghe cuộc hỏi cung hấp dẫn, nhiều lần không nín cười được phải lấy tay bịt miệng lại, sợ bên ngoài Dale, thầy me và em gái nghe thấy.

Quỳnh Trang nghe đầu tiên Quỳnh Như lí nhí giới thiệu Dale với ông bà Thanh Tuyến, sau đó ông Thanh Tuyến nói bằng thứ tiếng Anh phát âm theo Pháp ngữ:

\- Good morning. Sit down, please.

Ông quên mất bấy giờ đã 5 giờ chiều. Tiếng kéo ghế, tiếng guốc đi lại trên nền nhà, và chừng vài phút im lặng nặng nề Quỳnh Trang chỉ nghe có tiếng cái quạt trần kẽo kẹt quay. Rồi đột ngột, giọng bà Thanh Tuyến cất lên:

\- Hỏi nó về Mỹ rồi có định trở lại Việt nam hay không?

Quỳnh Như dịch câu hỏi của mẹ thành:

\- Me em nói rất mừng vì được gặp anh. Me em chúc anh thượng lộ bình an, và mong anh tìm cách trở qua Việt nam càng sớm càng tốt.

Dale nói, dĩ nhiên bằng Anh ngữ:

\- Xin cảm ơn bà. Thế nào tôi cũng tìm cách trở lại đây sớm. Hãng UPI đã đồng ý thuê tôi, chỉ cần phỏng vấn lần chót để bàn về điều kiện làm việc, lương bổng. Tôi về Berkeley thăm mẹ tôi, rồi sẽ đi New York sắp xếp việc làm. Có lẽ chỉ mất hai tháng.

Quỳnh Như dịch lại:

\- Anh Dale nói là hãng thông tấn UPI đã thuê anh ấy làm đặc phái viên ở Việt nam, lần này về để bàn chuyện với ông giám đốc ở Nữu Ước. Anh ấy cũng về để thăm mẹ ở Berkeley. Trong lá thư anh ấy nhận được sáng nay, bà cụ gửi lời vấn an thầy me.

Giọng bà Thanh Tuyến:

\- Vấn an với không vấn an! Đã quen biết nhau đâu mà hỏi thăm hỏi nom. Người ta bảo dân Mỹ giỏi môi miếng ngoài miệng, thật không sai.

Giọng ông Thanh Tuyến cất lên, cáu kỉnh, bực dọc:

\- Bà để cho tôi hỏi đôi điều. Chưa chi bà đã võ đoán. Người nước nào thì cũng có kẻ tốt người xấu, vơ đũa cả nắm sao được. Như, con hỏi giùm thầy là bà cụ thân mẫu của Dale hiện sống với ai? Sức khỏe ra sao?

Quỳnh Như dịch nguyên văn câu hỏi, và cũng dịch nguyên văn lời đáp:

\- Trước bà cụ sống với người cháu kêu bằng dì ở San Antonio, nhưng hồi tháng 2 năm nay, em gái của bà cụ ở Berkeley mời bà cụ về ở chung.

Bà Thanh Tuyến:

\- Nó không có anh chị em nào lo cho bà sao?

Quỳnh Như trả lời giùm Dale:

\- Anh ấy là con một.

Bà Thanh Tuyến:

\- Thế bố nó đâu, không lo cho vợ?

Quỳnh Như dịch câu hỏi, nhưng lược bớt phần sau. Quỳnh Trang nghe Dale cười, rồi tiếng Dale hỏi lại (dĩ nhiên vẫn bằng Anh ngữ):

\- Bố nào ạ? Mẹ tôi lấy chồng hồi mới 17 tuổi, một năm sau hai ông bà ly dị. Ông này mới mất năm ngoái. Sau đó mẹ tôi lấy bố tôi, và hai ông bà chỉ được một mình tôi, đứa con trai duy nhất. Tôi lên mười thì bố mẹ tôi lại ly dị, tôi được tòa cho sống với mẹ, bố tôi dời lên New York lập gia đình khác, được một gái. Từ năm năm nay, tôi không liên lạc được với bố tôi nữa.

Quỳnh Như dịch lại:

\- Anh Dale bảo là bố anh ấy hiện sống ở Nữu Ước, về Mỹ lần này thế nào anh ấy cũng ghé thăm. Bố mẹ anh ấy không sống chung với nhau, vì hai ông bà ly dị nhau hồi anh ấy lên mười. Lỗi là phần ông bố, mê một bà khác trẻ hơn nên bỏ bê gia đình. Bà cụ giận, từ đó một mình ở vậy nuôi con.

Bà Thanh Tuyến:

\- Sao bên Mỹ họ ly dị nhau xoành xoạch thế nhỉ! Thay vợ đổi chồng như thay áo! Bố nó thế, biết nó có khá hơn không?

Dale hỏi:

\- Bà cụ nói gì thế?

Quỳnh Như đáp:

\- Me em bảo me cầu chúc cho anh có cuộc sống gia đình may mắn hơn bố mẹ.

Bà Thanh Tuyến lo lắng hỏi:

\- Nó hỏi gì thế?

Quỳnh Như đáp liền:

\- Anh ấy hỏi thăm việc buôn bán của me có khá không?

Có lẽ ông Thanh Tuyến bắt đầu sốt ruột vì câu chuyện cứ dây dưa loanh quanh, nên Quỳnh Trang nghe cha lớn giọng, nói:

\- Bà để tôi hỏi thẳng ông ấy một số điều quan trọng đến con Quỳnh Như. Như con, con hỏi Dale cho ba vài điều. Trước hết, Dale có thực sự yêu thương con không?

Bắt đầu từ đây, Quỳnh Như dịch gần nguyên văn các câu vấn đáp:

***

Dale: Thưa ông, tôi yêu tha thiết Quỳnh Như. Vì vậy, mới quyết định xin ông bà chấp thuận cho phép cưới Quỳnh Như, dù biết cuộc hôn nhân Âu-Á này cũng có nhiều phức tạp, khó khăn.

Ông Thanh Tuyến: Anh thấy như vậy, và chúng tôi cũng thấy như vậy. Chúng tôi không muốn con gái mình phải xa gia đình, phải sống bơ vơ giữa những người lạ. Chúng tôi không muốn mất con, anh hiểu! Liệu anh có thể ở lại Việt nam được không?

Dale: Tôi thích ở Việt nam hơn ở Mỹ. Ở đây, tôi thấy đời sống có ý nghĩa hơn. Nhưng như ông đã biết, tôi được qua đây làm việc, rồi sắp trở qua đây làm phóng viên, là nhờ có chiến tranh Việt nam. Cuộc chiến tranh này kéo dài bao lâu nữa, tôi không biết. Nhưng tôi hy vọng ở lại đây càng lâu càng tốt.

Ông Thanh Tuyến: Kể cũng khôi hài! Nước tôi bị chiến tranh thì anh mới ở lại đây được. Chúng tôi thì chỉ mong được hòa bình. Trớ trêu ở chỗ đó, anh thấy không?

Dale: Vâng. Kể cũng trớ trêu thật!

Ông Thanh Tuyến: Dù sao, anh vẫn không muốn ăn đời ở kiếp tại đây. Trước sau gì anh cũng phải về Mỹ với bà cụ, có đúng thế không?

Dale: Vâng, đúng thế!

Ông Thanh Tuyến: Và nếu Quỳnh Như lấy anh, Quỳnh Như cũng phải theo anh về Mỹ.

Dale (giọng nói bối rối): Tôi nghĩ lúc đó đã hết chiến tranh, việc đi lại giữa Mỹ và Việt nam dễ dàng...

Ông Thanh Tuyến: Chúng tôi rất thương con, rất thương Quỳnh Như. Hễ thương thì không muốn xa. Cái khó cho chúng tôi là ở chỗ đó. Nếu anh là người Việt nam, thì mọi sự đổi khác...

Bà Thanh Tuyến: Con nói với nó, con trai Việt nam lấy vợ ngoại quốc không sao, chứ con gái Việt nam lấy chồng ngoại quốc thiên hạ họ khinh chê! Họ xách mé gọi là "me Tây", "me Mỹ"!

Quỳnh Như dịch:

\- Me em ngại em lấy chồng ngoại quốc thì trước sau gì em cũng phải qua đó, me em nhớ con không chịu được!

***

Cuộc hội kiến đến hồi bế tắc. Dale buồn rầu đứng dậy xin phép về, không quên chào giã biệt trước để mốt lên máy bay hồi hương. Bà Thanh Tuyến thỏa mãn vì thắng lợi, bảo Quỳnh Như dịch câu bà nhờ Dale nhắn lời hỏi thăm thân mẫu của Dale.

Trên đoạn đường ngắn từ cửa hiệu trà đến chỗ để xe, cả Dale lẫn Quỳnh Như im lặng lầm lũi bước, lòng nặng trĩu không nói được gì. Mãi tới lúc sắp lên ngồi trên chiếc Jeep dân sự, Dale mới than:

\- Thầy me em muốn anh học giỏi hơn mới được lấy em, thì anh sẽ rán lấy cho được cái Ph.D. Muốn anh giàu hơn, thì anh rán làm hai ba jobs. Nhưng muốn anh trở thành người Việt nam mới chịu gả em cho anh, thì anh chịu thua! Làm sao đây, Quỳnh Như!

Quỳnh Như chỉ biết thút thít khóc, giữa đám trẻ con hiếu kỳ đang vây quanh chiếc Jeep của Dale.
Chương 92

Bà Thanh Tuyến nhất quyết không cho phép Quỳnh Như đưa Dale ra phi trường, nên buổi sáng hôm cuối cùng, Dale phải nhờ Bob chở tới từ biệt. Dale nằn nì bạn cùng đi, vì sau buổi hội kiến, Dale ngại phải một mình đối diện với cha mẹ Quỳnh Như.

Buổi chia tay nặng nề và tẻ nhạt. Hai bên nói vài câu xã giao ngắn ngủi, nét mặt bà Thanh Tuyến cứ đăm đăm, như muốn đuổi khách về càng sớm càng tốt. Đã thế, lũ trẻ con cứ tụ tập trước hiệu trà để tò mò theo dõi hai ông Mỹ. Quỳnh Như chỉ nói được với Dale hai câu, gượng gạo pha trò lúc Bob nhắc lại thời kỳ nàng bị thương ở Jeanne d'Arc, rồi hai ông khách ra về. Câu cuối cùng Quỳnh Như nói với Dale gọn ghẽ như một câu xã giao lấy lệ:

- Hope to see you again!

Giờ máy bay cất cánh, Quỳnh Như nôn nao không nằm yên được. Cứ đi ra đi vào vô cớ. Quỳnh Trang thấy em như vậy, kêu riêng ra bảo:

\- Chị thấy đây cũng là một thử thách tốt, em đừng buồn. Chị nghe nói người Mỹ họ vô tâm lắm. Cái gì họ cũng làm ồn ào, rồi quên ngay, lại bắt đầu hăng hái xông vào chuyện khác. Họ ly dị nhau hoài là vì thế. Dale cũng cần phải trải qua thử thách này, để em biết đích xác là anh chàng có thực sự thương em không. Nếu về Mỹ Dale thấy không thể sống thiếu em, thì anh chàng sẽ xoay mọi cách để trở lại. Còn nếu anh chàng ở lì bên đó, tức là...

Quỳnh Như cắt lời chị:

\- Thế nào Dale cũng trở lại. Em biết chắc chắn.

\- Vâng, cứ cho như vậy đi. Còn nếu về Mỹ xong, Dale trở lại đời sống bình thường, coi em, coi Việt nam chỉ là một cuộc phiêu lưu nhỏ và êm đềm, thì em vẫn không có gì phải buồn. Ngược lại, em phải thấy là mình vừa thoát được một tai nạn.

Quỳnh Như buồn rầu cúi đầu, suy nghĩ về lời của chị. Nàng thấy Quỳnh Trang có lý. Quỳnh Như cảm động ngước nhìn chị, giọng âu yếm:

\- May mà em còn có chị.

Buổi chiều, Quỳnh Như nằm lịm người vì biết chắc giờ này Dale đã rời khỏi phi trường Tân Sơn Nhất, thì Ngữ ghé thăm. Ngữ không biết trước có Quỳnh Như trong nhà, nên khi gặp, chàng vui mừng như được một món quà bất ngờ. Ít ra, chàng cũng được biết chi tiết đám cưới Diễm. Biết đâu, nhờ Quỳnh Như chàng còn biết được Diễm đã làm gì, nghĩ gì, tâm sự gì trước khi về nhà chồng.

Bà Thanh Tuyến và Quỳnh Trang nhờ Quỳnh Như trông hàng để đi thu tiền các tiệm cà phê còn nợ nên nàng được dịp nói chuyện thoải mái với Ngữ. Nàng đang cần một người có thể nói chuyện, bất cứ chuyện gì, để khỏi bị chìm trong kỷ niệm, hối tiếc, lo âu, chán nản. Quỳnh Như hỏi Ngữ:

\- Em nghe chị Quỳnh Trang nói anh xin về làm ở báo Tiền Tuyến phải không? Anh lẩm rẩm mà lanh ghê. Xoay được ở Sài gòn, hay thật!

\- Nhờ ông Thần Văn chương phù hộ anh đấy!

Ngữ kể lại đầu đuôi cái may được về Tiền Tuyến. Quỳnh Như tò mò:

\- Anh được phân cho làm gì? Phụ trách trang văn chương à?

\- Ồ không, Quỳnh Như lãng mạn quá đà rồi đấy! Làm thầy cò thôi.

\- Thầy cò? Thầy cò là thầy gì?

\- Là làm correcteur, sửa bản vỗ cho đúng chính tả trước khi lên khuôn trang báo. Việc đó tiếng Anh gọi là gì nhỉ?

\- Proofreading, vâng, em hiểu. Thế họ không nhờ anh viết bài à?

\- Lại lãng mạn quá đà lần nữa. Tờ nhật báo chính thức của quân đội, mục đích chính là kích thích tinh thần chiến đấu, nên văn chương chỉ là phần hoa hòe lấy có. Vả lại bên đó cũng có nhiều cây bút quân nhân nổi tiếng, làm những bài thơ thép súng, viết những phóng sự bút ký hực lửa, họ cần gì tới anh. Nhưng nhờ thế mà thoải mái hơn.

\- Sao thế?

\- Quỳnh Như biết đã vào quân đội thì cái gì cũng theo hệ thống quân giai, tướng bảo thì tá vâng, tá bảo thì úy dạ, úy bảo thì sĩ răm rắp tuân lệnh. Thi hành lệnh trước, khiếu nại sau. Quân đội mạnh là nhờ thế. Trong khi đó quân nhân có khả năng viết lách hoặc có máu văn nghệ làm việc tại một cơ quan dính dáng tới chữ nghĩa thì bị hoang mang loay hoay, không thoải mái như làm việc ở một cơ quan quân đội khác. Quỳnh Như biết vì sao không? Vì cái "hệ thống văn nghệ giai"nó lại không theo cấp bậc. Nó dựa vào giá trị của tác phẩm. Có gì bảo đảm là bài thơ của một ông đại tá hay hơn bài thơ của một anh hạ sĩ, hoặc một truyện ngắn của một ông thiếu úy phải kém hơn truyện ngắn của một ông trung úy. Trong làng văn, ai viết hay, ai viết dở, dù không nói ra, nhưng trong lòng, họ đánh giá nhau đúng lắm. Nếu làm một tờ báo dân sự, bài thơ của một ông tướng mà dở, toàn thơ con cóc, thì vất vào sọt rác. Một tờ báo quân đội mà ông sĩ quan lo bài vở dám làm thế là có chuyện. Cứ phải loay hoay hoài là vì vậy! Làm thày cò, khỏe thân!

\- Như mừng cho anh! Bây giờ anh ở đâu?

\- Bên Khánh hội. Thuê chung cái gác xép với một thằng bạn, cũng làm trong tòa báo. Căn gác thơ mộng lắm. Nền ván, mái tôn đi đụng đầu nên rất ấm cúng, đi đứng lúc nào cũng phải lễ mễ khom lưng, hai đứa đối xử nhau như tân khách, cẩn thận từng cái bước chân như là đệ tử của cụ Khổng. Ngoài cửa sổ, nhìn được một vạt sông Sài gòn. Gió sông mát rượi, dù lâu lâu có mang thêm mùi bùn. Mùi vị quê hương mà. Quí hơn nước hoa Chanel nhiều.

Quỳnh Như cười thành tiếng:

\- Anh khéo khôi hài! Ủa, mà anh ở Khánh hội phải không? Con Diễm bảo bác Bỗng cũng sẽ dọn vào Khánh hội nếu chuyện mua nhà xong xuôi.

***

Cả giờ loanh quanh, mãi bây giờ Ngữ mới được Quỳnh Như hé mở cho cánh cửa. Cái tên Diễm, Quỳnh Như vô tình nhắc tới làm câu chuyện đang vui tự nhiên khựng lại, Quỳnh Như nhìn Ngữ dò xét. Ngữ nôn nao chờ đợi nhưng cố làm ra vẻ ơ hờ.

\- Mua nhà làm chi ở cái khu ồn ào đó.

Quỳnh Như hỏi:

\- Nhà của anh ngoài đó, ông Toàn đã bán lại cho người khác rồi, anh biết không?

Ngữ thấy nhói ở tim, dù biết căn nhà đổ nát không còn của gia đình mình nữa. Hai lần mất, nỗi đau đớn cũng tăng gấp hai. Quỳnh Như thông cảm nỗi đau của Ngữ, nói:

\- Em cũng vậy. Mỗi lần đi ngang qua căn phố cũ đường Trần Hưng Đạo, em vẫn bùi ngùi. Bây giờ chỗ đó trống trơn, người ta đã dọn quang gạch ngói vỡ và bắt đầu xây móng. Nghe nói ông chủ định xây một căn lầu ba tầng bằng bê-tông.

Ngữ không dằn được thêm, đột ngột hỏi:

\- Quỳnh Như có đi ăn đám cưới của Diễm không?

Quỳnh Như chơi khăm, nấn ná không chịu trả lời ngay. Nàng vào phòng trong mang ra bình nước và hai cái tách, chậm rãi rót nước ra tách, Quỳnh Như nói:

\- Em phải thấm giọng cho tốt để kể anh nghe cho êm tai. À, Diễm nó có gửi thiệp báo hỉ cho anh không?

\- Không thấy. Sao lại gửi?

Quỳnh Như cười:

\- Sao lại không gửi! Em quên không hỏi nó, có thể nó có gửi về Pleiku cho anh theo địa chỉ nhà Trung tá Phan. Tâm lý đàn bà kỳ cục lắm, anh không biết được hết đâu. Em dám cá là nó có gửi thiệp cho anh!

\- Nếu là Quỳnh Như, Quỳnh Như gửi không?

\- Gửi chứ! Làm cho một người đau khổ vì mình, khoái lắm! Em học tâm lý học, sách có nói chuyện đó.

\- Hôm đám cưới ra sao?

\- Nản! Diễm nó cứ ép em làm phù dâu. Em bảo nó nhờ các bạn bên trường Nữ Hộ sinh tiện hơn, nhưng nó không chịu. Nó bảo đã nhờ được hai người phù dâu rồi, nhưng phải có em nó mới yên tâm. Hôm đó bác Bỗng trai giở chứng, làm cho cả hai họ lẫn khách khứa ngớ ra, lúng ta lúng túng. May nhờ ông Toàn xoay xở tìm cách gỡ bí, mọi việc mới êm. Diễm nó phát khóc vì ngượng, và giận cha.

\- Nhưng chuyện gì vậy?

\- Buổi sáng thấy mặt bác trai đăm đăm, em đã nghi là bác sắp toan tính điều gì rồi. Đám cưới ở ngoài Huế mình, anh biết rồi, lễ nghi cổ truyền bày ra nhiều thứ lỉnh kỉnh nào lọng, nào ngỗng, nào khăn vành áo dài, nào tráp sơn nào đèn lồng... May mà mọi thứ đều do nhà cưới cho thuê cả, nên cũng không nhọc bao nhiêu. Đêm hôm trước em với Diễm nói chuyện tới khuya, nhưng Diễm trong bộ áo cưới đỏ, đội khăn vành vàng, trông vẫn rực rỡ. Chú rể thì mặc cái áo dài gấm chữ thọ mầu xanh. Anh đừng buồn, trông họ đẹp đôi lắm!

Sau khi hai vợ chồng làm lễ gia tiên, có cha mẹ cô dì hai họ đứng hai bên bàn thờ chứng kiến, đột nhiên bác Bỗng trai lớn giọng gọi: "Mân, Diễm lại đây!" Cô dâu chú rể ngớ ra, nhưng thấy nét mặt bác Bỗng nghiêm nghị quá, líu ríu tới trước mặt bác chờ lệnh. Mọi người đoán bác sắp ban cho đôi trẻ vài lời căn dặn dạy bảo như thường lệ, để lấy oai. Bác trai kéo bác gái tới ngồi trên ghế đặt gần vách. Thiên hạ hoang mang chẳng biết nhà gái sắp làm gì. Khách khứa giạt ra hai bên, chờ đợi. Bác Bỗng gái ngồi nhấp nhổm không yên, lo ngại nhìn bác trai. Bác trai an vị xong, bảo Diễm và ông Mân: "Hai con nên vợ nên chồng là nhờ công ơn cha mẹ nuôi nấng dạy dỗ. Ăn quả phải nhớ kẻ trồng cây. Mân, Diễm, hai con lại đây lạy tạ ba mạ, rồi về bên đó cũng lạy tạ ông bà để cảm cái ân từ đây tiếp tay ba mạ bảo bọc cho hai con." Ông Toàn xanh mặt vì giận. Diễm ngơ ngác, còn ông Mân thì mím môi, nhìn bác Bỗng như nhìn kẻ thù. Rõ ràng bác Bỗng muốn hạ nhục ông rể nhà giàu trước mặt mọi người. Cái lệ lạy cha mẹ, Huế mình đã bỏ từ lâu. Trong vài đám cưới, ông đứng chủ hôn có lên tiếng nhắc cho có lệ để cha mẹ hai bên từ chối, chứ không có ai tự tiện bắt chàng rể cúi rạp người lạy cha mẹ vợ cả!

\- Rồi về sau ra sao?

\- Bấy giờ em mới thấy vì sao ông Toàn đáng mặt là tay thầu khoán thành công. Khi nhận ra được thâm ý của bác Bỗng, ông cười tươi tỉnh, hớn hở vui mừng là khác. Ông giục con trai: "Mân, hai bác đã muốn con biết đâu là nề nếp gia phong, thì con với Diễm phải lạy tạ hai bác. Lễ không nghiêm, thì gia phong suy, cho nên hai bác có bàn trước với ba là phải giữ lễ. Nhưng hai bác cũng thuận chước giảm cho hợp với ngày nay, hai con khỏi phải quì lạy, chỉ cần cúi đầu cung kính trước hai bác là đủ. Về bên nhà, hai con cũng lập lại lễ kính phụ mẫu y như vậy với ba mạ".

Ngữ thắc mắc:

\- Ông ấy quẫn rồi! Làm như thế có khác nào hại đời Diễm. Rồi Diễm sống sao nổi với gia đình chồng! Sau đám cưới, Như có gặp lại Diễm không?

\- Không. Diễm đã ra trường nên tìm gặp nó cũng khó. Trước đây mỗi lần buồn em có thể đi bộ từ Jeanne d'Arc đến trường Nữ Hộ sinh tìm Diễm. Bây giờ thì... em không muốn tới nhà lão Toàn. Em nghe Diễm kể là nó có đòi ông Mân cho đi Sài gòn, sau đám cưới, như là tuần trăng mật vậy mà. Nhưng bà cụ không cho phép. Em có tới thăm bác Bỗng gái trước khi vào đây. Tội nghiệp, bác ấy xa con như già thêm mười tuổi.

\- Thế ai bảo là gia đình bác Bỗng sẽ vào Khánh hội?

\- Diễm! Đêm hôm trước ngày cưới, em với nó ôm nhau nói chuyện đến ba giờ sáng. Em nói để anh mừng, đêm đó tên anh được Diễm nhắc nhiều lần lắm.

Ngữ cảm thấy thỏa mãn lòng tự ái, tim đập rộn rã, nhưng vẫn giả vờ không tin.

\- Thôi, cô bịa làm gì chuyện trên trời đó! Làm như anh với Diễm có gì khắng khít lắm vậy.

Quỳnh Như cười, nhìn Ngữ với ánh mắt giễu cợt:

\- Không khắng khít mà phải nhờ em chuyển hộ từng ấy thư trong vòng có một tháng. Đó là đường dây em biết, còn qua những đường dây khác, anh tốn bao nhiêu tiền tem?

Ngữ kinh ngạc hỏi:

\- Quỳnh Như có nhận được thư à? Anh tưởng...

\- Sao không được. Bưu điện mà làm mất mấy lá thư đó, anh dám xúi mấy ông bạn lính của anh đặt mìn nổ tung mấy nhà bưu điện lắm.

\- Quỳnh Như có...

\- Thôi anh khỏi lo. Dĩ nhiên là em trao tận tay người nhận. Chúa còn thương anh, nên soeur Christine không vất thư vào thùng rác khi em không có mặt ở đó. Nội qui khu nội trú cấm không được mượn Jeanne d'Arc làm hộp thư cho người ngoài, cả những người ở nội trú cũng không được thư từ nhiều.

Ngữ hồi hộp hỏi:

\- Diễm nhận thư anh, rồi làm gì?

Quỳnh Như cười to tiếng khi thấy vẻ mặt bẽn lẽn tội nghiệp của Ngữ:

\- Nó vứt xuống sông An cựu.

Ngữ ngồi yên, nửa tin nửa ngờ. Quỳnh Như quan sát phản ứng của Ngữ, thích thú cười hoài. Ngữ biết Quỳnh Như nói đùa. Cuộc chơi do đó bớt hào hứng. Quỳnh Như kể lại cho Ngữ nghe buổi tối hai cô bạn gái rủ nhau đi uống nước sinh tố để đọc thư Ngữ. Ngữ nói:

\- Anh chỉ sợ Diễm khổ. Diễm yếu đuối, không như Quỳnh Như.

Quỳnh Như trố mắt nhìn Ngữ:

\- Anh nói sao? Diễm mà yếu đuối hơn em à? Anh lầm. Đàn ông các anh xét đoán đàn bà sai bét! Để rồi anh xem, không ai ăn hiếp được con Diễm đâu! Nó đã quyết tâm làm cái gì thì phải làm cho được.

Ngữ im lặng, phân vân thầm hỏi liệu Diễm có quyết tâm trong tình yêu hay không. Hình ảnh Ngữ tưởng tượng Diễm bình thản ngồi cân nhắc những hình nộm trên bàn lại lảng vảng hiện về.
Chương 93

Vé máy bay của Dale có ghi rõ là chiếc Boeing 747 của hãng PAN AM sẽ hạ cánh xuống phi trương San Francisco lúc 16 giờ 37 phút. Dale dự tính từ phi trường chàng sẽ đi xe buýt về ga tàu BART chính ở đường Market, thời gian mất độ nửa giờ. Lấy vé tàu BART về Berkeley, nửa giờ nữa. Chậm nhất là 9 giờ tối thứ Tư chàng gặp lại mẹ. Nhưng giờ giấc chính xác từng phút lẻ chỉ có trên giấy tờ. Phi cơ khởi hành chậm đến 1 giờ 48 phút.

Sở dĩ Dale ghi rõ đến từng phút chậm trễ, là vì chàng muốn viết một bài báo về chuyến hồi hương của mình, loạt bài nửa phóng sự nửa tâm tình các nhật báo Mỹ vẫn thường đăng ở các mục "Life" hoặc "People". Chiến tranh kéo dài đã lâu, những chương trình TV tường thuật chiến tranh Việt nam đều đặn mang máu, nước mắt, bom đạn, xác chết vào từng căn nhà kín cửa mỗi ngày, nên độc giả Mỹ ớn đến tận cổ các phóng sự chiến trường nồng nặc thuốc súng và tanh tưởi mùi máu. Họ cần thêm cái gì ngộ nghĩnh, exotic. Dale muốn dùng bài bút ký này làm quà ra mắt khi trình diện ông chủ bút phần tin tức Đông Nam Á của hãng tin UPI. Sau mười sáu giờ bay và một giờ ghé lại phi trường Tokyo, chiếc Boeing lượn một vòng trên vịnh San Francisco đen thẫm nhấp nhánh những ánh đèn viền, rồi từ từ hạ cánh. Hành khách xôn xao đứng dậy sửa soạn đồ đạc. Phần lớn những bạn đồng hành của Dale là phụ nữ, họ là những người vợ, những vị hôn thê, những người mẹ qua Việt nam thăm chồng con. Vài người đàn ông làm ở các ngành dân sự có công tác liên quan tới Việt nam.

Dale ngồi giữa một ông công chức Bộ Ngoại giao nhiệm sở ở Hoa thịnh đốn, và một thiếu phụ vợ lính. Chị này tuổi khoảng trên dưới 30, có chồng là trung úy công binh đóng ở Long bình. Ông công chức do thói quen nghề nghiệp, rất kín đáo, không muốn đưa ra một ý kiến rõ rệt nào về chiều hướng của chiến tranh Việt nam. Ông không bênh vực chính sách của chính phủ hiện tại, cũng không muốn tiên đoán Tổng thống mới đắc cử Richard Nixon sẽ áp dụng chính sách nào. Dale gợi chuyện, đặt câu hỏi, nêu thắc mắc, đưa cả bài viết về chiến tranh Việt nam trên tờ Newsweek cho ông xem rồi hỏi quan điểm của ông, ông công chức ngoại giao vẫn lịch sự luồn lách như một nhà ảo thuật đại tài, có nói đó, có trả lời đó nhưng rốt cuộc không nói gì cả.

Bà vợ ông trung úy công binh thì ngược lại, nghĩ gì cứ nói oang oang. Chị ta bảo hạn phục vụ tại Việt nam của chồng chỉ còn 78 ngày nữa là hết, và chị đã căn dặn chồng nếu thương vợ thương con thì suốt 78 ngày ấy phải nằm lì trong doanh trại, không được léng phéng ra Biên hòa hoặc lên Sài gòn ăn nhậu, la cà, làm cái bia dễ cho bọn khủng bố cộng sản. Chị trề môi trỏ vào bài báo đoán già đoán non chuyển hướng chính sách của Tổng thống Nixon sau khi nhậm chức, giọng chắc nịch và đanh đá:

\- Tôi mà làm tổng thống ấy hả? Tuyên thệ nhậm chức ngày hôm trước, hôm sau tôi gửi tối hậu thư cho Thiệu: bảo ông Tổng thống Việt nam là nếu còn muốn nhận viện trợ, thì trong vòng 24, à không, trong vòng 48 tiếng đồng hồ phải đem xe xúc hết bọn đàn ông thanh niên sống nhởn nhơ ở Sài gòn chở chúng vào trại lính tập cho biết bắn, rồi đẩy ra chiến trường. Thật vô lý. Trong khi chồng tôi phải qua Việt nam làm bia cho bọn Vi-xi một năm dài, bỏ mẹ con tôi nheo nhóc, thì đàn ông Việt nam ăn diện đú đởn la cà tràn ngập các phố Sài gòn. Thú thật với hai ông, qua Sài gòn tôi không tin là đang ở tại một nước chiến tranh. Tôi cứ tưởng Sài gòn cũng giống như các thành phố Âu châu trong chiến tranh thứ hai, có những hàng dài chờ nhận khẩu phần bánh mì, phố xá vắng vẻ, có trẻ con đói, có phụ nữ con nhà lành bán thân để đổi một mẩu chocolate hay gói thuốc lá của lính Mỹ. Tôi lầm. Dân Sài gòn ăn chơi còn hơn cả dân San Francisco nữa. Thế là thế nào! Ông làm ở Bộ Ngoại giao hở? Ông phải nói cho ông nào sắp làm ngoại trưởng đó biết là mình phí tiền thuế của dân nhiều lắm. Tôi è cổ đóng thuế đâu phải để cho chồng tôi phải khép nép giữ thân suốt 78 ngày, ồ không, suốt 77 ngày nữa.

Những cuộc tranh luận đại loại như trên chỉ có vào lúc máy bay vừa rời Việt nam. Những điều mắt thấy tai nghe, những ý kiến còn nóng hổi, họ không chờ về nhà mới nói ra. Mỗi người một ý, phòng hành khách của chiếc Boeing ồn ào như cái chợ. Nhưng khi máy bay ghé Tokyo lấy thêm nhiên liệu, sau đó trên đoạn đường vượt biển Thái bình dương dài đằng đẵng, hành khách ai nấy đều mệt. Cuộc tranh luận tàn, rồi tắt ngấm. Ông công chức ngoại giao (mà Dale không biết thuộc cấp cao hay cấp thấp) nới lỏng cái cà vạt, mở dây giày, gọi cô tiếp viên hàng không đến mượn cái chăn mỏng, bấm nút cho ghế ngã ra sau, rồi ngủ khò cho đến lúc đèn hiệu trong máy bay bật sáng, yêu cầu tắt thuốc lá và khóa dây an toàn trước khi máy bay hạ cánh. Chị vợ lính cũng ngủ gà ngủ gật một lúc, về sau ngả hẳn đầu dựa vào vai trái của Dale đánh một giấc vô tư, quên mất số ngày nguy hiểm của chồng.

Dale chờ lấy hành lý xong, đã tám giờ tối. Hỏi cô gái ngồi ở quầy giao tế của hãng cho thuê xe Avis, chàng biết là chuyến tàu BART cuối cùng từ ga trung ương về Berkeley rời cảng sớm hơn chuyến xe buýt chở Dale từ phi trường về đó. Dự tính đột ngột gõ cửa để gây ngạc nhiên cho mẹ già như vậy không thành.

Dale đổi mấy tờ đô la ra tiền xu, dùng điện thoại công cộng gọi về nhà mẹ. Điện thoại reng một hồi không có ai trả lời. Hết hạn giờ gọi viễn liên. Dale lại gọi lần nữa. Lần này, bên kia đầu dây có người nhấc máy, và giọng bà mẹ Dale càu nhàu:

\- Ai đó, đã bảo việc gì cũng chờ tới ban ngày.

\- Con đây mom! Dale đây!

\- Ai?

\- Con đây. Dale đây!

\- Dale hả con? Có việc gì gấp mà phí tiền gọi viễn liên từ Việt nam về đây vậy?

\- Không đâu mom! Con đã về đây rồi! Con gọi mom từ phi trường San Francisco.

Bên kia đầu dây, có tiếng ho cố gằn lại trong cổ họng. Dale biết mẹ mình đang xúc động, vì mỗi lần như vậy, bà cụ thường bị ngộp thở, và cái bệnh suyễn kinh niên lại hành hạ cụ. Một lúc lâu, giọng bà cụ đầy hờn dỗi:

\- Mày bỏ già này suốt hai năm, bây giờ mới chịu vác mặt về. Mom của mày có chết đến thối xác cũng không ai chôn!

Dale cười, vì quá hiểu các trái chứng của mẹ. Cô điện thoại viên ở tổng đài lại nhắc là thời hạn điện thoại đã quá ba phút và nếu muốn nói thêm phải bỏ thêm tiền. Dale cảm ơn, và nhét vội vài đồng hai mươi lăm xu. Khi nghe lại được, Dale nghe mẹ trách:

\- Sao tự dưng lại cúp không nói chuyện với mom?

\- Con gọi điện thoại công cộng mà mom! Tối nay con không về được, vì trễ chuyến tàu BART. Mai con về sớm. Con sẽ đến nhà người bạn ở Việt nam để trao quà do người ta gửi, và chắc ở nhờ tại đó đêm nay.

\- Không đi được tàu BART thì đi taxi. Ờ, mà thôi. Đi taxi tốn tiền lắm. Mai con về sớm nhé!

Bà cụ lại nổi cơn ho. Dale bồi hồi thương mẹ, nghẹn giọng cố nói:

- Bye, mom!

***

Đồ đạc Dale mang từ Việt nam về không có bao nhiêu. Ngoài một ít quần áo và sách vở tối cần thiết, Dale chỉ đủ tiền mua tặng mẹ một bộ đồ ngự hàn may bằng vải gấm giả lót bông, cắt theo kiểu Tàu. Còn cô em gái Lisa cùng cha khác mẹ của Dale, hiện sống ở San Jose với chồng con, thì Dale mua tặng một cái áo dài Việt nam. Chính Quỳnh Như đem kích tấc của Lisa ra tiệm may áo dài ở Huế đặt may chiếc áo dài quá khổ thông thường này. Để cho thêm exotic, Dale dặn thợ thêu thêm một bản đồ VN hình chữ S ở ngực trái, với chữ "Huế"' ghi chú nơi Dale làm việc.

Đống hành lý cồng kềnh còn lại là quà của Jack Nicholson, bạn chung của anh ký giả Bob Newsman và Dale. Jack là phi công trực thăng ở phi trường Phú bài, và đã giúp Dale rất nhiều trong việc mua giùm Dale những thức ăn thức uống cần thiết từ PX, cũng như hướng dẫn Dale liên lạc xin bàn ghế vật liệu phế thải từ các doanh trại Mỹ để giúp cho các trường học. Một lần nhờ Jack mà Dale khuân được nguyên si một thư viện Mỹ của đơn vị Thủy quân Lục chiến, khi đơn vị này di chuyển hoạt động tại một vùng khác. Thư viện của một đơn vị nhỏ nhưng sách báo (dĩ nhiên toàn là sách Mỹ) còn đầy đủ hơn thư viện của Đại học Văn khoa Huế, có từ những cuốn sách cổ điển đau đầu như bộ Lịch sử Văn minh Nhân loại của Will Durant, Tư Bản luận của Karl Marx... cho đến những cuốn thực dụng lè tè như Làm thế nào để trừ mối, Tất cả những điều bạn muốn biết về tình dục...

Jack Nicholson còn phải phục vụ ở Việt nam thêm 10 tháng 19 ngày nữa (Dale đã trừ thêm một ngày từ lúc chàng rời phi trường Tân Sơn Nhất), lại làm một công việc dễ gặp nguy hiểm bất trắc, nên thư viết về San Francisco cho vợ, quà gửi về cho vợ đều "đậm đà", quá số lượng thông thường, quá nồng độ cần thiết, như một người sắp xông vào một đoạn đường chết sống cách nhau bằng sợi tóc luôn luôn nghĩ cái gì mình làm cũng là việc cuối, lời nào mình viết cũng thành lời trối trăng.

Dale rất ghét đi đâu phải mang xách linh linh, nhưng không thể từ chối Jack được. Sau khi điện thoại cho mẹ, Dale giở sổ ghi số điện thoại tìm số của Kathy Nicholson. (415) 577-8240. Điện thoại vừa reo hai tiếng, bên kia đã có người nhấc lên, và một giọng reo vui hối hả hỏi:

\- John đó hả cưng?

Dale vội nói:

\- Xin lỗi, không phải. Tôi là Dale, bạn của anh Jack vừa từ Việt nam về. Cho tôi nói chuyện với Kathy.

Giọng trả lời ngập ngừng, hơi khó chịu:

\- Thế à! Kathy đang nghe đây!

Dale mừng quá:

\- Jack có nhờ tôi mang quà về cho chị. Nhiều lắm. Hiện tôi đang ở phi trường San Francisco. Từ phi trường đến nhà chị xa không?

Dale thầm hy vọng Kathy sẽ đem xe đến đón mình. Nhưng bên kia đầu dây, im lặng khá lâu, cuối cùng Kathy nói:

\- Sáng mai tôi đi làm sớm. Chiều 4 giờ mới về nhà. Anh có lại thì sau 5 giờ chiều.

Dale thất vọng:

\- Nhưng tôi phải về Berkeley, đồ đạc Jack gửi nhiều thứ quá, không biết tính cách nào. Chẳng lẽ khệ nệ mang về Berkeley, rồi lại mang trở lại San Francisco cho chị.

Người đàn bà bên kia đầu dây ngần ngại một lúc, rồi đáp:

\- Thôi được. Anh chờ đó, tôi sẽ lên phi trường đón anh. Chừng nửa giờ nữa tôi sẽ tới. Anh chờ tôi ở chỗ nhận hành lý nhé. Anh đi hãng nào?

\- PAN AM.

\- Chuyến bay số mấy?

\- 846. Tôi mặc cái áo khoác mầu nâu. Tóc hung. Mắt xanh. Cao 5 feet 9. Nặng 140 pounds.

Dale tưởng pha trò như thế Kathy sẽ cười. Nhưng không. Bên kia đầu dây, chỉ có tiếng cảm ơn ngắn, rồi tiếng máy cúp.

***

Kathy Nicholson trẻ hơn là Dale tưởng. Suy từ vẻ mặt trầm tĩnh, tính tình khắc khổ của Jack, Dale chờ gặp một bà nội trợ tóc chải rẽ ngôi giữa, không son phấn, mặc áo sơ mi mầu sậm, váy dài, theo hình ảnh các bà nội trợ các gia đình nề nếp chịu ảnh hưởng Thanh giáo (Puritan). Không biết từ lúc nào, Dale có thói quen nghĩ rằng các cặp vợ chồng đều có tính tình và hình dáng, nét mặt tương tợ nhau. Chàng lầm lẫn lớn lần này!

Người phụ nữ đẩy tấm cửa kính của phòng giao hành lý hãng hàng không PAN AM, vào bên trong dáo dác nhìn quanh tìm kiếm, rồi tiến thẳng về phía Dale, là một cô gái trẻ mặc cái mini jupe vải jeans để lộ cặp giò thon không mang vớ, chân chỉ mang một đôi dép quai chéo. Cặp giò trắng và đẹp thu hút ngay hướng nhìn của mọi người trong phòng, kể cả Dale. Chiếc áo sơ mi rộng mầu trắng có sọc xanh vạt ngắn bỏ ngoài váy, tuy vậy bước chân đi vẫn làm cho vạt áo trước phập phồng nhấp nhô, ơ hờ che giấu chiếc ngực căng không mang nịt vú. Mái tóc đen và dài phủ lấy hai bờ vai, làm khung cho một đôi mắt đen sâu khêu gợi và não nùng như đôi mắt phụ nữ Ả rập. Có lẽ Kathy vợ Jack Nicholson gốc Ý hay là Tây ban nha.

Dale bị bất ngờ, nói đúng ra là không thể cưỡng lại được vẻ cuốn hút quyến rũ mời gọi của thân thể cô gái, chỉ biết đứng nghệch ra nhìn. Cô gái nhận ra Dale, và nét mắt từ đăm đăm cau có đột nhiên cũng đổi ra vui mừng thích thú. Kathy nói:

\- Anh là Dale đấy hả?

Đưa mắt nhìn quanh khắp thân thể Dale như một chuyên viên quảng cáo cân nhắc kích thước, mức hấp dẫn của một người mẫu, Kathy nói với giọng chế giễu thân mật:

\- Cao 5 feet 9. Nặng 140 pounds. Tóc hung. Mắt xanh. Anh khai đúng lắm. Chỉ khác một điều anh không khai là anh có vẻ phong trần giống như Davy Crockett, ồ không, giống như mấy anh chàng thích qua tận Phi châu săn voi trong tiểu thuyết của Hemingway. Tôi thích cái mẫu ấy!

Cách ăn nói bạo dạn tự nhiên của Kathy khiến Dale thoải mái ngay. Dale nói:

\- Tôi cũng ngạc nhiên về chị, Kathy ạ. Jack không hề cho tôi xem ảnh chị, nên tôi cứ tưởng...

\- Ôi! Anh ấy như một ông cụ trong ban thánh ca nhà thờ. Lại gửi những bao nhiêu đồ này về à? Khổ! Tôi đã viết thư bảo đừng gửi những thứ ấy về. Trưng những thứ ấy trong nhà chỉ phiền thêm ra! Ở đây hễ nhắc tới Việt nam là thế nào cũng có cãi cọ to tiếng. Nhiều lúc tôi phải giấu, không cho bạn bè biết là mình có chồng hiện đang "giết người" ở Việt nam.

\- Chị nói cái gì?

\- Đấy, anh thấy không! Tôi chỉ mới nhắc tới những điều họ viết trên báo, họ nói trong các cuộc biểu tình, là anh sắp nổi sùng lên rồi! Thôi, dẹp chuyện đó đi. Anh để tôi mang bớt cho hai cái thùng này. Gửi gì mà nhiều thế. "Ông cụ" lẩm cẩm mất rồi.

Kathy bảo Dale đứng đợi ở lề đường trước phi cảng, trở lại parking lấy xe rồi lái sát chỗ Dale đứng để chất hàng lên. Chiếc Ford Scout ngổ ngáo rất hợp với chủ nhân. Và cũng rất hợp với Dale, một thứ Davy Crockett tân thời dưới mắt Kathy.

Từ phi trường về nhà Kathy không xa. Kathy lái chiếc Scout như là phi ngựa trên các cánh rừng hoang ở Phi châu, nên chỉ 15 phút sau, chiếc xe thắng gấp trước một căn nhà nhỏ nằm sau cách xa đường lớn.

Dale khuân các thùng quà xuống, đem đặt lên bậc thềm, rồi hỏi Kathy:

\- Gần đây có cái motel nào không?

Kathy nắm hai chéo vạt áo trước kéo xuống, đứng tréo chân nhìn Dale, hỏi lại:

\- Anh hỏi để làm gì?

\- Bây giờ về Berkeley không kịp nữa. Phải tìm chỗ ngủ tạm đêm nay.

Kathy nắm hai chéo áo thắt nút lại, ngửa mặt cười lớn:

\- Anh chỉ vẽ chuyện. Hãy ngủ lại đây đêm nay, việc gì phải ra motel. À quên, tôi phải điện thoại cho John biết. Chìa khóa cửa đâu rồi! Chết mất. Lại để quên trong xe. Anh cầm chìa khóa xe ra mở và lấy hộ. Chìa khóa cửa Kathy móc ở ngay cái nút mồi lửa thuốc lá. Đừng phiền nhé...

Dale hơi ngạc nhiên vì cái giọng sai bảo thân mật của Kathy. Ánh điện trong nhà chiếu ra khoảng vườn tối, tạo một đường viền uốn khúc hấp dẫn quanh thân thể Kathy. Dale lấy giùm chìa khóa cửa đem vào. Phòng khách bừa bộn, vương vãi trên thảm nào những cái gạt tàn thuốc đầy ắp, lon bia rỗng, báo chí... Dường như đêm trước tại đây có một cuộc họp bạn và chủ nhà lười không muốn dọn dẹp. Kathy để mặc cho Dale khuân đồ đạc vào, đến ngồi dựa ngửa trên ghế sofa gọi điện thoại:

\- John đó hả? Ủa anh ấy đi đâu? New York à? Sao không nói gì với tôi hết? Vâng, anh ấy hẹn tới đây đêm nay mà! Chừng nào về? Thôi được. Nói giùm với John khi anh ấy về là đừng vác mặt tới đây nữa. Cứ nói nguyên văn như thế. John về, anh nhớ nói ngay như thế, hoặc nếu John có điện thoại viễn liên về, cũng nhớ nói như thế. OK? Bye.

Dale đẩy xấp báo bừa bộn sang một bên để ngồi lên ghế nệm lớn đặt gần cái đèn chân đồng, ánh sáng dịu lại nhờ cái chụp đèn bằng vải màu hoàng yến. Kathy gọi điện thoại xong, bỏ mặc Dale ngồi một mình đi vào phòng tắm. Dale lơ đãng nhặt một tờ báo cũ lên. Trang nhất đăng hình Bộ trưởng Quốc phòng Clark Clifford đang nói chuyện trước một hàng micro đủ cỡ. Bức hình lớn chiếm ba cột của trang nhất, in ngay dưới cái tựa đề lớn 48 points chạy ngang trọn sáu cột: "Clifford nghiêm khắc cảnh cáo Thiệu". Dale không thể dằn được tò mò, chăm chú đọc hết bản tin quan trọng nhất của số báo ngày 12-11. Trong cuộc họp báo tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn một hôm trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lên tiếng cảnh cáo rằng nếu chính quyền Sài gòn không chịu tham dự hội đàm Paris, thì Hoa kỳ sẽ tự mình điều hành cuộc thương lượng rút quân với Hà nội. Trong phần bổ túc tài liệu và bối cảnh ngay sau phần tin, bài báo nhắc lại rằng hôm 8-11, tổng thống Thiệu đã đưa ra điều kiện để Việt nam Cộng hòa bằng lòng tham dự vào cuộc hòa đàm mở rộng tại Paris. Điều kiện đó là: Việt nam Cộng hòa không chấp nhận đề nghị hòa đàm bốn phe gồm Hoa kỳ, chính quyền Hà nội, chính quyền Việt nam Cộng hòa và Mặt trận Giải phóng Miền Nam. Hòa đàm giữa bốn phe có nghĩa là mặc nhiên công nhận tư cách hợp pháp của Mặt trận Giải phóng Miền Nam. Tổng thống Thiệu tuyên bố rằng Việt nam Cộng hòa sẽ tham dự hòa đàm nếu cuộc hòa đàm này diễn ra giữa hai phe mà thôi: Phe xâm lăng gồm có chính quyền Hà nội và tổ chức con đẻ của Hà nội là Mặt trận Giải phóng Miền Nam. Phe nạn nhân của cuộc xâm lăng gồm Việt nam Cộng hòa, và các đồng mình đã yểm trợ cho Việt nam Cộng hòa chống lại cuộc xâm lăng, trong đó có Hoa kỳ. Nói tóm lại, Tổng thống Thiệu đòi Việt nam Cộng hòa đóng vai chính hòa đàm với Hà nội. Đề nghị đó bị cả Hà nội lẫn Hoa Thịnh Đốn bác bỏ, và lời tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Clifford phản ảnh nỗi bực dọc của chính phủ Mỹ.

Đòi hỏi của Tổng thống Thiệu, sau đó là lời cảnh cáo của Clifford là đề tài cho nhiều bài báo sau số ra ngày 13-1 1. Nhiều bài viết, nào bản tin, phỏng vấn, phiếm luận, thư độc giả... nhao nhao đòi chính phủ phải nghiêm khắc hơn với Thiệu, phải gửi cho Sài gòn một tối hậu thư nói rõ phải thế này thế nọ nếu không thì cúp viện trợ. Phần những cột báo dành riêng cho chiến sự Việt nam thì kê khai đầy đủ và cập nhật bao nhiêu GI Mỹ đã chết, bao nhiêu bị thương, bao nhiêu phần trăm dân Mỹ phản đối chiến tranh, bao nhiêu phần trăm tin tưởng tân tổng thống sẽ rút được hết quân Mỹ ra khỏi vũng lầy Việt nam mà nước Mỹ không bị mất danh dự. Báo chí đang vất vả đua tranh với truyền hình để mang chiến tranh Việt nam tới từng nhà, vào những lúc gia đình đông đủ nhất. Và cũng như các chương trình truyền hình, báo chí phải biến những trang chiến sự Việt nam thành một món cocktails pha phách đầy đủ nào máu cao bồi Viễn Tây, cao trào cách mạng tình dục, phong trào thiền, thị hiếu thích phim ma quái, và đấu vật Wrestling, bản năng bạo động, chất exotic... vân vân và vân vân. Càng đọc Dale càng hoang mang. Chàng tưởng hồi hương là được trở lại sống ít lâu trong cái êm ả thanh bình của quê hương, để bắt đầu một cuộc phiêu lưu mới trong nghề báo. Chàng tưởng mình là người từ mặt trận trở về, người biết quá nhiều, người được chứng kiến và kề cận với chiến tranh nên trong chuyến hồi hương này, những thiếu nữ ngây thơ vừa tốt nghiệp trung học, những cậu trai mới lớn mơ ước rời khỏi vòng kiềm tỏa của gia đình, những bà già dành hết thời giờ cho các việc từ thiện, những nhân sĩ uy tín của các cộng đồng xã hội, y như các phim quay cảnh hồi hương của quân Mỹ sau thế chiến thứ hai, sẽ mời mọc chàng tới kể cho họ nghe chuyện Việt nam. Từ già tới trẻ sẽ nín thở uống từng lời chàng, ánh mắt bọn thiếu nữ thiếu niên sẽ sáng rực lên như hồi nhỏ cậu bé Dale từng sáng rực đôi mắt khi nghe cô giáo kể chuyện Davy Crockett. Mới đọc sơ qua vài tờ báo cũ, Dale đã biết mình quá lầm lẫn. Chàng không phải là người về từ mặt trận. Quê hương của chàng hiện cũng là mặt trận. Thứ mặt trận chẳng những khốc liệt, mà còn phức tạp rối rắm hơn là cuộc chiến tranh phi qui ước tại Việt nam. Kẻ thù địch ở Việt nam, tuy lấp ló khi ẩn khi hiện nhưng đối với các quân nhân Mỹ, vẫn còn một tiêu chuẩn đơn giản tối thiểu để phân biệt: đó là mầu da. Ở đây, chiến tranh không có tiêu chuẩn để phân biệt bạn và thù. Một cuộc nội chiến thứ hai trong lịch sử Mỹ. Dale thầm nghĩ như vậy.

***

Kathy từ phòng tắm đi ra, trên thân thể chỉ có một tấm khăn lớn cột ngang trên ngực, chéo dưới phủ tới trên đầu gối. Tóc Kathy ướt dán lên đỉnh đầu tròn, đuôi tóc kết mảng rỏ từng giọt nước lên tấm thảm không mấy sạch. Kathy thấy Dale đang đọc báo, liền giục:

\- Anh đi tắm đi. Báo với chí. Vẫn bấy nhiêu chuyện về Việt nam. Tôi ớn lên đến tận cổ!

Dale nhìn hai cái xắc của mình, hỏi Kathy:

\- Tối nay chị cho tôi ngủ ở đâu?

Kathy cười, một tay nắm cái nút khăn trên ngực, tay kia trỏ bâng quơ quanh phòng:

\- Ở đâu mà chẳng được, Jack đi rồi, tôi lấy phòng ngủ làm phòng kho. Thường ngày tôi nằm ở đây, trên cái sofa. Vào phòng ngủ, thấy lạnh dễ sợ. Bạn bè nhiều đêm tới đây ca hát tán nhảm chán rồi cũng lăn quay ra ngủ tại đây. Anh cần khăn tắm không?

Dale đang ngồi xuống kéo fermeture trên nắp xắc để lấy quần áo sạch, nghe Kathy hỏi, vội ngước lên đáp:

\- Tôi có đây.

Chàng chỉ đáp được có thế. Cách đứng của Kathy rõ ràng cố ý mời mọc. Và bấy giờ, Dale mới hiểu câu hỏi của cô gái cũng là một cách mời mọc. Tự nhiên Dale thấy lợm ở cổ họng, mặc dù sự thèm khát thỏa mãn nhục dục ngày càng tăng. Ba tháng qua, Dale không có cơ hội gần gũi đàn bà. Nhưng cơ hội này, Chúa ơi! Con được phép không? Jack hỡi Jack! Nhà hiền triết! Ông cố đạo! Người chiến sĩ gương mẫu! Bạn có biết là bạn chiến thắng ở chỗ cách đây nửa chu vi quả đất, nhưng bạn đã thua trận thảm bại ngay tại quê nhà. Những John, những Dan, những Chuck đồng hương của bạn đã đâm vào sau lưng bạn. Bây giờ đến lượt Dale của bạn đây sao?

Dale túm vội bộ quần áo và cái khăn chạy vào phòng tắm. Tiếng Kathy cười khanh khách đuổi theo sau lưng.

Dale đã tự thắng trong trận "nội chiến" gay go đầu tiên.
Chương 94

Cụ Lucy thân mẫu của Dale bỏ San Antonio về Berkeley ở với bà em gái Cindy trong thời gian Dale còn ở Việt Nam. Trong thư gửi cho con, bà cụ viết rằng Cindy thương chị già yếu cô độc, nên mời bà về Berkeley để hầu hạ, phụng dưỡng. Từ đó, lá thư nào bà cụ cũng hết sức tán dương lòng tốt của bà em gái. "Cindy đã tốn cả nghìn tiền thuốc để đưa mom đi bệnh viện chữa cho dứt cái chứng suyễn của mom. Bác sĩ Karl Johnesburg nổi tiếng nhất ở vùng vịnh San Francisco, con biết không?"... "Cindy đã mua cho mom một cái áo da cổ cao, giá sale đã 300 đô. Từ hôm có cái mới, đêm về mom bớt bị suyễn hành hạ như trước"... "Cindy đã thuê thợ thay lại hệ thống sưởi ấm trong phòng của mom. Nhà vùng này xây cất từ lâu đời, cái mới nhất cũng già trên ba mươi tuổi, nên hệ thống sưởi bằng nước nóng cứ bị hỏng hoài. Tiền già mom lãnh hằng tháng vào cả túi của bọn plumbing"... "Cindy thương mom, đã chịu thay lại hết hệ thống sưởi bằng hệ thống gaz...".

Lá thư nào bà cụ cũng có phần "Cindy đã..." làm quà tặng con. Dale mừng là về già, cùng cô độc già yếu như nhau, hai chị em vốn hay kình cãi ghen ghét nhau thời trẻ bây giờ đã biết thương yêu đùm bọc nhau, như hai cây lau phải dựa vào nhau chống chọi với gió tuổi tác, gió bệnh hoạn.

Về Berkeley, Dale mới biết những "Cindy đã" chẳng qua chỉ là ước mơ của mẹ. Bà dì giàu có làm chủ một số ngôi nhà quanh khu Đại học Berkeley đang cần một quản gia tin cẩn và ít đòi hỏi tăng lương theo vật giá. Sau khi thuê rồi thải nhiều người, bà Cindy mới nghĩ tới bà chị già ở San Antonio. Điều kiện thuê người của bà Cindy rõ ràng phân minh ngay từ lá thư đầu gửi cho bà Lucy. Tiền máy bay San Antonio đi San Francisco cộng tiền tàu điện BART từ San Francisco về Berkeley, bà Cindy sẽ ứng trước và trừ hàng tháng vào tiền lương.

Công việc chính là coi sóc tổng quát các căn nhà cho sinh viên thuê, giữ điện thoại để nhận các than phiền, các yêu cầu sửa chữa, liên lạc các tiệm chuyên sửa sang lặt vặt về điện nước, ống thoát nước, dặm mái, thay thảm, điện thoại thúc giục hay dọa nạt những sinh viên trả tiền nhà chậm, giữ số sách theo dõi tiền thu chi... Tóm lại, công việc không đòi hỏi di chuyển. Chỉ cần ngồi một chỗ trực điện thoại và nếu cần (cần hay không, bà Cindy giảng giải kỹ lưỡng cho chị ngay từ ngày đầu, để chị khỏi lãng phí) gọi điện thoại đi.

Vì công việc nhẹ, lại vì bà chị đã được hưởng tiền già, nên số lương hàng tháng của quản gia không thể cao hơn lương tối thiểu do luật lao động ấn định. Quản gia được cấp cho một căn phòng, vừa làm chỗ ở, vừa làm văn phòng, cho nên một cách sòng phẳng, bà Lucy phải trả một nửa tiền thuê phòng. Do tình máu mủ, bà Cindy đồng ý biếu không cho chị khoản tiền điện, nước và tiền rác.

Các chi tiết sau chỉ được thông báo cho bà Lucy sau khi bà đến Berkeley, cho nên điều kiện khấu trừ tiền vé máy bay bà lỡ chấp nhận từ đầu không ăn ý với mức lương thấp mới biết về sau. Không đường lùi, con trai lại lo "vác ngà voi" tận bên kia Thái bình dương, bà cụ đành cắn răng nhận việc. Mỗi tháng, sau khi khấu trừ đủ thứ, bà chỉ còn được 100 đô. Cộng với tiền già, lẩm nhẩm tính toán, bà cụ thấy cuộc sống mới cũng không khá gì hơn cuộc sống cũ bên Texas. California được gọi là Golden State. Theo bà cụ, mỹ danh này hoàn toàn dối trá, giả hiệu!

Mỗi lần bất mãn hoặc buồn phiền điều gì, bà cụ lại lấy giấy viết thư cho Dale, và lặp lại điệp khúc "Cindy đã"... Dale về thấy cảnh sống của mẹ, giận quá nói:

- Mom dối với con làm gì? Mom sợ dì Cindy à?

Bà cụ rơm rớm nước mắt, giọng khàn đặc lại thêm khàn vì xúc động không nói được lớn:

\- Không đâu! Mom đâu có sợ con quỉ cái ấy. Mom sợ con buồn!

Dale quên cả thực tế, ôm vai mẹ hứa hẹn:

\- Con về đây, sẽ tìm job nhiều tiền để nuôi mom. Con không muốn mom khổ nữa. Con sẽ đòi dì Cindy thay hệ thống sưởi cho phòng này, con sẽ đưa mom đi bác sĩ Johnesburg, con sẽ mua áo dạ cho mom, con thề là con không để cho mom cô đơn...

Bà Lucy quá biết tính con, đưa tay ngăn lại:

\- Thôi. Mom biết tính con. Con không chịu chôn chân ở cái đất ồn ào lộn xộn này lâu đâu. Con đừng hứa ở lại bên mom mãi mãi. Trước hết, hãy tìm cách thay hệ thống sưởi cái đã. Cindy nó không chịu trả tiền thì mom trả. Mom có để dành được ít tiền.

***

Hãng tin UPI trả lời rất ỡm ờ về chuyện xin việc của Dale. Qua điện thoại, và qua thư chính thức của sở Nhân viên UPI, Dale rút được hai điều chính yếu núp sau những câu chữ rất ngoại giao, rất văn chương. Điều thứ nhất: họ nghi ngờ cái vốn kiến thức quân sự của Dale, cho rằng chàng chưa đủ để trở thành một phóng viên chiến trường. Điều thứ nhì: Do nhiều nguồn gửi gắm rất nặng ký, họ vẫn không nỡ nói "không" dứt khoát. Họ bảo đang tìm một chỗ thích hợp hơn với khả năng của Dale tại Việt nam, và vì nhân sự UPI tại Đông Nam Á đổi thay xoành xoạch, chắc thế nào từ đây đến tháng Bảy, họ cũng tìm cho Dale một chỗ thích hợp. Dale biết lời hứa này không phải là đầu môi chót lưỡi của những tay bán xe hơi hay chào hàng. Dale tự an ủi: Thế cũng được. Ít nhất mình cũng còn được nửa năm để lo cho mẹ.

Dale lao vào việc kiếm tiền, nhận làm bất cứ thứ gì từ cắt cỏ, cưa cây, phụ đổ rác, thợ phụ sửa ống nước, thợ phụ sửa điện, thợ phụ lợp mái... Sở dĩ Dale chỉ làm thợ phụ mà thôi, dù việc gì chàng cũng thành thạo, là vì luật bắt buộc làm gì cũng phải có giấy phép hành nghề. Dale không có thì giờ ghi danh học nghề ở một đại học cộng đồng hay trường chuyên nghiệp tư nào đó để lấy giấy phép hành nghề. Vì chỉ phụ, nên tiền công ít, bù lại, Dale làm nhiều việc nên số tiền thu nhập rất khá. Những cái "Cindy đã..." thì bây giờ trở thành "Dale đã...". Những căn phòng cho thuê của dì Cindy cần sửa chữa gì đều do Dale phụ trách. Dì Cindy không để lỡ cơ hội, nại cớ Dale chưa có môn bài và giấy phép, trả tiền công cho cháu thấp hơn.

Bà cụ Lucy thấy con trổ tài tháo vát và kiếm tiền giỏi, một hôm nghiêm trang bảo Dale:

- Mom không hiểu vì sao con tháo vát và khéo tay như thế, mà chưa chịu đốt quách cái bằng M.A. chết tiệt ấy đi, để học vài tháng lấy môn bài mở tiệm sửa chữa nhà cửa như thằng David, chồng con Lisa. Nó đâu có khéo tay bằng con, thế mà bây giờ trong tay đã có bốn cái nhà, một cửa hiệu bán đồ xây cất, con Lisa khỏi phải làm gì cả, chỉ ngồi sơn móng tay và xem tivi. Con nên xuống San Jose nhờ David nó chỉ vẽ cho.

Dale hứa lấy lệ cho mẹ vui lòng:

\- Vâng. Con sẽ hỏi David. Lisa mới điện thoại cho con hôm qua. Tức cười lắm. Mom biết gì không?

\- Cái gì?

\- Con biếu nó cái áo dài Việt Nam. Nó khen áo dài đẹp, nhưng sexy quá, sexy hơn cả chiếc xường xám của đàn bà Tàu. Con lấy làm lạ, bảo phụ nữ Việt Nam đàng hoàng đều mặc áo dài khi ra đường, nhất là tại Huế nơi con dạy. Nó cười, bảo cái áo xẻ lên đến tận nách, vải lại mỏng dính thì chỉ một làn gió nhẹ cũng đủ phơi cả đồ lót cho thiên hạ nhìn rồi, không sexy thì là cái gì! Chúa ơi! Con nghe mới biết là mình quên không gửi tặng cho Lisa cả chiếc quần dài lụa mặc đôi với chiếc áo dài. Nó tưởng ở Việt nam phụ nữ chỉ mặc có cái áo.

Bà cụ Lucy cười sặc sụa, thích thú gọi điện thoại cho các bà bạn già láng giềng. Bà cũng khoe là Dale sắp mở văn phòng thầu xây cất tại San Jose. Để cho lời khoe hợp lý, dễ tin hơn, bà bảo Dale có rất nhiều kinh nghiệm nhờ đã làm việc suốt hai năm cho hãng thầu RMK.

Dale thực tình không muốn lập nghiệp theo con đường của ông em rể, nhưng chiều lòng mẹ, hôm sau lái chiếc Ford pick-up xuống San Jose thăm gia đình Lisa.

***

Sau khi ly dị với bà Lucy, bố của Dale lấy một người vợ gốc Ý, nên Lisa có đôi mắt đen lớn và mái tóc mun thật dày, thân thể nhỏ nhắn, ai mới trông có cảm tưởng thân quen như đã gặp Lisa nhiều lần ở đâu đó. Moi tìm trong ký ức mãi cuối cùng người nào cũng khám phá ra rằng sở dĩ lầm tưởng đã gặp Lisa chỉ vì Lisa rất giống với cô đào điện ảnh Natalie Wood. Lisa rất hãnh diện về điều này, mỗi lần có người mới quen bối rối mở miệng nói:

\- Tôi trông cô quen lắm, hình như tôi đã gặp cô ở đâu rồi!

là Lisa phá lên cười sung sướng, nói ngay:

\- Thôi, ông (hay bà, cô, cậu...) đừng mất công hành hạ trí nhớ nữa. Tôi là em ruột của Natalie wood đây!

Khách lạ "ồ, à" vì tìm ra được nguyên cớ, và câu chuyện lan man bắt đầu hào hứng thân mật, nhờ đề tài về cô đào điện ảnh khả ái này. Lisa giúp rất nhiều cho David trong việc kinh doanh, cũng nhờ giống Natalie Wood.

Căn nhà hai vợ chồng David-Lisa chẳng khác gì một ngôi biệt thự của một tay nhà giàu ở Beverly Hills. Quanh nhà có hàng rào sắt bắt chước theo kiểu cọ quyền quí của hàng rào các cung điện Âu châu, khu vườn có nhiều cây lớn nhưng hơi hẹp, không khí cổ kính xanh mát tương phản với ngôi nhà xây theo lối kiến trúc mới không có đường cong. Người sành sỏi biết ngay chủ nhân là một tay giàu nổi, vừa muốn có cái vẻ quyền quí cổ thời nhưng vẫn muốn giữ các tiện nghi hiện đại.

Vợ chồng người em rể đãi Dale như một gia đình quyền quí Anh quốc tiếp đón một người bà con vừa từ thuộc địa Ấn độ về thăm nhà. Một chút thương hại, và một chút thích thú tò mò. Dale kể cho họ nghe đời chàng trong hai năm sống tại Huế. Chàng còn cho Lisa xem ảnh Quỳnh Như, và thành thật kể riêng với em gái là chàng không thuyết phục được ông bà Thanh Tuyến. Dale cố lấy giọng khôi hài để nhái lại câu chàng từng than với Quỳnh Như:

\- Ông bà cụ không chê anh điều gì được cả. Học vấn, thì cái bằng M.A. là mảnh giấy lộn ở đây, nhưng ở Việt nam, nó to lắm. Tiền tài, thì nếu muốn giàu, anh không phải là người không biết xoay xở. Nhưng chê anh là người Mỹ, thì anh chịu thua. Họ chỉ thích gả con gái cho người Việt nam thôi!

Lisa tính nóng nảy, kêu lên:

\- Họ kỳ thị ngược. Họ tưởng con gái họ quí lắm sao!

Dale nói:

\- Không phải đâu. Chỉ vì họ không muốn xa con.

Câu chuyện loanh quanh một hồi, cuối cùng lại tới chuyện đau đầu: chiến tranh Việt nam.

Dale ngạc nhiên vì cả hai vợ chồng em rể đều chống chiến tranh Việt nam. Lisa rảnh rỗi, hưởng thụ cuộc đời bằng cách chạy theo tất cả mọi thời trang, trong đó có thời trang phản chiến. Điều đó dễ hiểu. Với Lisa, chân lý là bất cứ thứ gì mọi người đang bàn tới. Suốt thời gian qua, báo chí, đài truyền hình không hề thiếu chuyện bàn: hết vụ ông tướng Loan cầm súng xử tử một tên Việt cộng trên phố Sài gòn (Lisa có "tức cảnh sinh tình" viết cho tờ San Jose Mercury News một thư phản đối tướng Loan, và được tờ báo trích đăng trong phần ý kiến bạn đọc), đến vụ xáo trộn tại đại hội đảng Dân chủ ở Chicago, từ vụ Thượng nghị sĩ Kennedy bị ám sát chết ở Los Angeles cho tới sự đắc cử của Richard Nixon. Lisa bỏ hẳn các mục tâm tình phụ nữ, lơ là với bà Abby, hùng dũng nhảy sang các thời trang chính trị. Lisa tự nhận mình thuộc vào tầng lớp trẻ, cấp tiến, yêu chuộng cái đẹp, tha thiết với hòa bình... Cho nên Lisa xếp hàng gián tiếp (vì Lisa không bao giờ tham dự các cuộc biểu tình xuống đường của sinh viên tại Berkeley hay San Francisco) sau lưng các "chiến sĩ" chống đối chiến tranh Việt nam. Một lý do khác: Lisa thích, rất thích câu tuyên ngôn ngắn của phong trào: "Make love, not war". David ham làm giàu nên cứ lơ là chuyện làm tình. Lisa cảm thấy thiếu thốn. Phong trào phản chiến Mỹ nói hộ cho Lisa nhiều lắm!

David ông nhà giàu đáng lẽ bảo thủ thì lại gia nhập vào hàng ngũ những người phản chiến thì cũng hơi lạ. Là một nhà kinh doanh ngành xây cất ở cái tuổi 35, David phải biết sự thành công của mình không phải chỉ do sự nhạy cảm thức thời biết trước nhu cầu thị trường của anh, hoặc sắc đẹp và sự quảng giao của vợ. David thừa biết mình làm giàu mau chóng cũng nhờ chiến tranh Việt nam. Một quân nhân Mỹ qua Việt Nam là một gia đình xáo trộn, người vợ phải đổi việc làm hay đổi chỗ ở. Một quân nhân từ Việt nam trở về lại gây một xáo trộn khác. Lại đổi việc, đổi nhà. Ngành xây cất và địa ốc trở thành một thị trường bềnh bồng bất trắc, tạo cơ hội làm giàu cho những tay có tài bắt mạch được cái chuyển biến sắp tới. Nói chuyện hồi lâu với David, Dale mới biết lý do David đưa ra để phản chiến là lý luận thật thô sơ này: có chiến tranh thì phải hao tổn, số chi phí to lớn này do dân nộp thuế gánh chịu. Mà David thì phải ép bụng nộp thuế quá nhiều. David cảm thấy mình hy sinh cho một dân tộc lạ hoắc ở xa nửa vòng trái đất một cách lãng xẹt. Xem tivi, David thấy những người anh hy sinh cho họ cũng không đẹp đẽ, hấp dẫn gì! Họ nhỏ con, ốm yếu, nét mặt sợ sệt, ăn nói líu lo trầm bổng như chim hót. Họ không có gì hùng vĩ, tương xứng với số tiền thuế David phải nộp. Thế là David quyết chống cuộc chiến tranh ấy!
Chương 95

Căn nhà hai mẹ con Dale ở nằm góc đường Vine và Oxford, cách khuôn viên trường Đại học Berkeley không bao xa. Những ngôi nhà của dì Cindy đều là nhà gỗ hai tầng kiến trúc xưa cũ mỗi ngôi chia làm nhiều phòng có bếp và buồng tắm nhà tiêu riêng, rất tiện việc cho thuê, khác với những thành phố kỹ nghệ tân tiến hơn ở miền Nam Califomia, hoặc ở San Francisco, Berkeley hấp dẫn Dale bằng cái vẻ cổ kính mà buông thả hoang dại trong nếp sống. Đường sá tráng nhựa không được phẳng phiu, các khu vườn đều hẹp, cây cối mọc hoang dã không bị cắt xén thẳng hàng tỉ mỉ. Hai bên vệ đường không lát gạch, ngoài những lối mòn do dấu giày đi về của sinh viên, từng khóm cỏ dại mọc chen chúc, lâu lâu điểm những đóm hoa dại mầu tím nhỏ nhắn.

Berkeley như một cậu sinh viên tài hoa ăn mặc cẩu thả nghệ sĩ, nhưng cái quan trọng không phải là dáng dấp bề ngoài. Sự buông thả trong cách đi đứng, cách sống như một tín hiệu âu yếm gửi tới những tâm hồn trẻ: hãy tiến tới, hãy bỏ lối cũ, hãy làm ngay những điều bạn nghĩ trong đầu, hãy phá các khuôn thước. Tín hiệu ấy rất hợp với tâm hồn Dale.

Dale rất thích ra ngồi ở cái quán cà phê ở góc đường Vine và Walnut. Nói cho đúng, ở đây không có chỗ cho khách ngồi nhấm nháp ly cà phê thơm đặc biệt của quán. Nguồn lợi chính của quán là bán cà phê hột đã rang và ướp tẩm sẵn cho những khách ghiền cà phê mua về nhà tự xay nhỏ thành bột và pha lấy. Nghề nghiệp đó mà sống được giữa hàng triệu những máy bán cà phê mười xu một ly mọc nhan nhản nơi chợ búa, trạm xăng, thương xá khắp nước Mỹ, đã đủ chứng tỏ Berkeley vẫn còn duy trì được cái đạo cà phê, như người Nhật duy trì được trà đạo. Hàng kệ gỗ bên trái quán, ngay chỗ cửa ra vào, chủ nhân cho bày tất cả những dụng cụ cần thiết cho người nghiện cà phê, từ những cối đá giã cà phê nhỏ xíu bằng đá hoa cương, những bình lọc cà phê đủ cỡ, đủ kiểu, những bình chứa nước sôi dành riêng cho việc pha cà phê, những hộp gỗ đựng đường, những thìa bằng bạc hay bằng gỗ hình dáng phù hợp với tách dĩa như một bộ ba của một tác phẩm điêu khắc. Hương cà phê thơm ngát cả góc đường. Trước cửa, lúc nào cũng có một hàng dài khách nối đuôi nhau mua cà phê đem đi uống ở nơi khác. Giá mỗi tách là mười lăm xu nếu khách không mang theo tách của nhà, phải dùng tách giấy của quán. Muốn tiết kiệm, các sinh viên nghèo có thể mang tách nhà ra mua, mỗi ly chỉ tốn 10 xu.

Phần lớn khách hàng đều là sinh viên học ở Berkeley. Họ ăn mặc xuềnh xoàng, chân đi giày không tất, trời lạnh thêm một cái áo khoác cũ lên chiếc sơ mi ít khi ủi phẳng. Dale hòa nhập dễ dàng vào thế giới của họ. Chàng thấy mình trẻ lùi lại năm năm, nhớ lại thời còn đi học.

Thường thường Dale bưng tách cà phê thơm bốc khói thơ thẩn suốt dọc đường Vine, có lúc đến tận đại lộ Telegraph chạy đâm thẳng vào trường đại học. Cách buôn bán, người đi lại trên khúc đại lộ này cũng đầy chất nghệ sĩ. Những cô gái đẹp tóc vàng ngồi bán các đồ thủ công lưu niệm cho du khách dường như không mấy quan tâm đến việc chào hàng, họ vừa bán vừa chăm chú đan áo hay may cắt quần áo cho những chú búp bê nhỏ. Một ông già đội chiếc mũ nỉ đã cũ dùng đàn banjo đệm cho những bài dân ca lạ tai, vừa hát vừa lim dim không thèm biết người qua lại có lắng nghe lời ông hát hay không, hoặc có vứt vài xu lên cái mũ dạ cũ nát khác của ông hay không. Một thi sĩ điên Dale nghe nói đã từng nổi tiếng một thời, thường ngồi bệt lên lề đường ngay trước hiệu sách Black Oak Books góc đường Vine và Shattuck. Đầu tóc ông để dài, nhìn mặt ông khó lòng đoán ông bao nhiêu tuổi. Quần áo nhớp nhúa. Bọn sinh viên thường lẳng lặng mua cà phê hoặc cái bánh sandwich đặt bên cạnh cái túi ni lông chứa đầy bản thảo nhàu nát của ông, lặng lẽ kính cẩn như đám môn đệ đối với một đạo sư đang nhập niệm. Thi sĩ thường không mở mắt lớn. Ông nhắm mắt, hay lim dim, miệng lầm bầm những câu chữ không ai nghe, hoặc có nghe cũng chẳng ai hiểu. Không ít du khách tự tiện đến ngồi hoặc đứng gần ông để bạn bè chụp hình lưu niệm, lâu dần ông trở thành một "thắng cảnh du lịch" đặc sắc của Berkeley. Có người tò mò tìm đọc thơ ông. Họ vỡ mộng quyết đoán ông là một tên điên dại chữ. Cũng có người nhất định cho ông là một thiên tài xuất hiện hơi sớm.

Dường như Berkeley tự tách ra khỏi dòng cuốn khủng khiếp của xã hội chung quanh, tự cao tự đại đặt mình vào vai quan sát viên, khinh chê ước lệ và những gì đa số đang chấp nhận. Thái độ vừa lãng mạn vừa kiêu ngạo ấy có thể là chất dưỡng khí nuôi nấng, kích thích tất cả những hoạt động bên trong khuôn viên đại học. Thường thường, Dale chỉ thích la cà ở bên ngoài, ở cái tầm nghệ sĩ chàng còn chấp nhận được. Trong phạm vi sáng tạo, cái lãng mạn ấy dễ thương, được phép, và vô hại. Vào đến bên trong khuôn viên, cái lãng mạn trở thành không tưởng, cực đoan và vô trách nhiệm. Dale từng chứng kiến một số cuộc hội thảo hoặc biểu tình phản chiến của sinh viên Berkeley. Nếu chàng chưa từng ở Việt nam, có lẽ chàng sẽ bị thu hút vào cuộc như đa số sinh viên khác. Khổ nỗi Dale đã từng ở Việt nam, quen biết nói chuyện với nhiều giới, thấy rõ hai mặt của bạo động, đêm ngày của cuộc chiến, phải trái của đồng đô la. Có so sánh đối chiếu, Dale đâm ra khó tính hơn. Chàng dừng lại ở chỗ chàng cho là lẽ phải chăng: ở cổng trường đại học.

***

Tuy nhiên về sau Dale phải bước qua cái chỗ đáng dừng lại ấy, vì nhu cầu nghề nghiệp.

Giám đốc nhân viên của hãng UPI phúc đáp lá thư thứ nhì của Dale hỏi về chuyện xin việc bằng một lá thư lời lẽ đơn giản, rõ ràng hơn lá thư trước. Ông bảo chắc chắn chậm nhất là cuối tháng Bảy sẽ có quyết định dứt khoát tuyển dụng Dale hay không, và theo chỗ ông biết, phần được lên tới 75%. Phần 25% còn lại, ông giám đốc giải thích, do vấn đề thủ tục. Một phóng viên ngoại quốc muốn hành nghề lâu dài ở Việt nam cần phải được chính quyền Sài gòn chấp thuận. Thực tế cũng có những trường hợp phóng viên Mỹ đi theo đường tắt, chỉ cần được quân đội Mỹ ở Việt nam gật đầu là đủ. Nhưng phóng viên thường trực thì phải được chấp thuận theo ngõ chính thức.

Trong khi chờ đợi, ông gợi ý cho Dale nên thực tập cho quen nghề, bằng cách theo sát các hoạt động sinh viên phản chiến ở San Francisco, Berkeley, Los Angeles, gửi tin về các trưởng biên tập làm tin chính thức của UPI. Làm việc đó, Dale chỉ được xem là một cộng tác viên tài tử, chi phí di chuyển hay thu tin, chụp hình, bưu phí phải móc tiền túi trước, sau đó bản tin dùng được mấy phần, và tin tổng hợp phổ biến được bao nhiêu cơ quan truyền thông, sở kế toán sẽ có giá biểu chi tiết để tính trả cho Dale.

Đề nghị ấy đến Dale vào đầu tháng Tư, thì ngay lập tức sau đó, trong hai ngày 5 và 6 tháng Tư, phong trào phản chiến tổ chức biểu tình rầm rộ ở công viên Central Park tại New York. Cuối tuần lễ sinh viên lại xuống đường đòi rút quân ra khỏi Việt Nam tại San Francisco, Los Angeles, Washington D.C., và nhiều nơi khác. Dale vác máy hình thu tin và viết bài tường thuật cuộc biểu tình ở San Francisco, thứ hai hôm sau đọc tờ San Francisco Chronicle và tờ San Jose Mercury News, chàng sung sướng nhận ra được đoạn tin do mình gửi trong một bản tin mà hai tờ nhật báo chạy tít bốn cột trang nhất, góc trái phía dưới. Cẩn thận đếm từng chữ, Dale thấy "tác phẩm" của mình được 102 chữ, thu gọn trong một cột báo rộng 11 picas và dài 5 inches rưỡi. Những bức ảnh chàng chụp không được dùng, UPI cũng không giải thích vì sao không dùng được. Tiền nhuận bút cho 102 chữ ấy vừa đủ cho phí tổn mua xăng lái lên San Francisco, hai miếng Hamburger, hai lon Coke và một cuộn phim. Chàng bị lỗ tiền gửi ảnh và telex đánh tin. Khởi nghiệp như vậy kể cũng đáng khích lệ.

Dịp thực tập thứ hai thuộc một thể loại khác của nghề báo. Thể loại phỏng vấn. Hôm 9-5, ký giả chuyên trách các vấn đề quân sự của tờ New York Times – William Beecher – đột ngột tung ra một cái tin làm điên đầu Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng, Hội đồng An ninh Quốc gia, CIA, FBI, dĩ nhiên cả Tòa Bạch ốc. William Beecher không hiểu nhặt tin từ ngõ ngách nào, tường thuật tỉ mỉ cuộc oanh tạc bằng B-52 của Không quân Mỹ bên trong nội địa Kampuchia. Dư luận khắp nước nổi lên ồn ào, cho rằng Tổng thống Nixon chẳng những đã không giảm bớt cường độ can thiệp vào chiến tranh để tuần tự rút bớt quân về, mà còn nới rộng chiến tranh sang một nước Đông dương khác. Các trung tâm phản chiến được thêm dầu để đốt đuốc xuống đường. Hãng UPI nhờ Dale thử làm một cuộc phỏng vấn những mẫu người đại diện cho nhiều tầng lớp xã hội ở Califomia, ghi nhận trung thực những điều họ lo sợ nhưng phải lựa mẫu và xếp đặt thế nào để toàn bài phỏng vấn gửi đi được một tín hiệu đủ sức thuyết phục.

Dale bỏ một tuần lễ vác máy ghi âm thực hiện cuộc phỏng vấn này. Địa bàn phỏng vấn là Berkeley, vì rút kinh nghiệm lần trước, chàng không dám bỏ tiền túi đi nhiều nơi với phí tổn cao. Kết quả không mấy hấp dẫn, chính Dale đã đoán trước. Đa số lo sợ chiến tranh leo thang, và quân Mỹ mắc kẹt thêm ở một chiến trường mới.

Bài phỏng vấn này không được hãng tin UPI dùng. Nó chỉ có ích cho Dale: là nhờ nói chuyện với một số người ở nhiều thành phần khác nhau, Dale mới thấy người Mỹ hiểu biết quá ít về những gì đang xảy ra tại Việt nam. Họ chống hay bênh cuộc chiến tranh đó theo quyền lợi trước mắt của mình, hoặc theo một số định kiến khô cằn cũ kỹ có từ thời sau thế chiến thứ hai. Nhận ra điều đó, Dale lo ngại cho những người thân, cả Mỹ lẫn Việt, hiện còn ở Việt nam.
Chương 96

Đầu tháng Sáu, Dale nhận thêm được nhiều tin vui từ hãng thông tấn UPI, và vài tin buồn từ Việt Nam.

Việc làm đặc phái viên tại Việt nam cho UPI càng thêm chắc chắn. Sở Nhân viên đã chính thức gửi văn thư yêu cầu Dale bổ túc chi tiết hai năm làm việc cho cơ quan thiện chí (IVS), do đòi hỏi của Bộ Nội vụ Việt nam Cộng hòa, đặc biệt là phần giao thiệp với các sinh viên tranh đấu đã bỏ trường đi theo cộng sản trước và sau Tết Mậu Thân. Sợ Dale cho rằng đấy là một trở ngại lớn không thể vượt qua, ông giám đốc Sở Nhân viên UPI viết thêm cho Dale vài dòng trên tờ giấy nhỏ, cho biết vấn đề chỉ là thủ tục, còn trên nguyên tắc Việt nam Cộng hòa đã chấp thuận. Muốn Dale yên tâm hơn, ông gửi kèm cho Dale bản chiết tính kế toán về lương bổng của Dale, cùng các phụ cấp về nhà cửa, xe cộ, chi phí di chuyển, giao tế và săn tin.

Dale bắt đầu chuẩn bị cho mẹ chấp nhận và làm quen trước với cuộc sống cô độc xa con sắp tới. Dale vẽ vời nói xấu nghề sửa chữa xây cất nhà cửa và địa ốc, vạch ra những bất trắc của thị trường, những mưu mẹo của nghề nghiệp. Chàng tô điểm thêm vẻ đẹp của nghề phóng viên. Bà Lucy không mấy tin lời con. Dale phải vẽ thêm viễn tượng một ngày đẹp trời nào đó, đứa con trai cưng quí của bà sẽ nhận giải thưởng báo chí Pulitzer trước rừng ống kính nhiếp ảnh, báo chí và truyền hình; buổi lễ trao giải được trực tiếp truyền đi khắp thế giới, hơn hai trăm triệu dân Mỹ và mấy tỉ người khác trên địa cầu biết mặt biết tên đứa con trai của bà Lucy Davidson. Đứa con hiếu ấy sẽ nhân cơ hội tỏ lòng cảm tạ ơn sinh thành và nuôi dưỡng của một hiền mẫu cao quí nhất trong các hiền mẫu.

Bà Lucy nghe xong, nét mặt vẫn dàu dàu. Bà hỏi:

\- Nhưng họ trả con bao nhiêu tiền một tuần? Một năm được nghỉ phép mấy ngày để về đây thăm mom?

Dale nhân đôi số lương do hãng UPI đề nghị, và nhân ba số ngày nghỉ phép thường niên. Bà cụ lẩm nhẩm tính, rồi nói:

\- Thì cũng đâu có hơn gì số tiền con kiếm được ở đây! Đã thế lại phải xa mom nữa. Con ăn uống thất thường, lỡ đau yếu ai lo cho con.

Dale đành phải thưa thực với mẹ là tính anh chỉ hợp với những nghề phóng khoáng, đi đây đi đó nhiều. Dale nói:

\- Ở đây người ta không cần con. Những việc con làm, một tay sinh viên nhà nghèo cần tiền mua bánh mì dằn bụng chưa hề cầm tới cái kềm cái búa cũng làm được. Trong khi đó, con cần Việt nam và Việt nam cũng cần con.

Bà Lucy đột nhiên nổi giận:

\- Việt nam cần gì mày? Chỉ có cái con "Nu" con "Ni" gì đó cần mày thôi!

Dale thấy mẹ ghen tức với Quỳnh Như, cười xòa ôm chầm lấy mẹ. Bà cụ bắt đầu khóc:

- Mom biết mom chỉ giữ được con khi còn bé tí. Lớn lên, là những con đàn bà khác cướp mất con của mom.

Bà cụ chới với bất lực, nhận ra rằng không thể giữ chân con được. Rồi bà cụ bắt đầu một chiến dịch rỉ tai để giữ thể diện với, trước hết là bà em Cindy, sau đó là các bà bạn già vẫn thường điện thoại chuyện vãn.

Bà bảo vì Dale nổi tiếng qua hai năm làm việc tại Huế nên hãng thông tấn UPI phải khẩn khoản nhờ Dale làm đặc phái viên cho họ. Bà quên mất rằng chỉ cách đây vài tuần, bà bảo Dale làm việc cho hãng thầu xây cất RMK. Dì Cindy, và cả những bà bạn già kém trí nhớ của cụ Lucy, không ai nhận ra điểm khác biệt bất nhất này. Đối với họ, Dale làm cho hãng nào, làm cái trò quái quỉ gì, không quan trọng.

Họ chỉ sáng mắt tò mò khi bà Lucy khoe con trai mình được một công chúa cành vàng lá ngọc Việt nam yêu mê yêu mệt, cứ hai tuần là một lá thư Việt nam tới địa chỉ của bà. Bà nhắc đi nhắc lại trong điện thoại:

- A princess, you know, a real princess. She's so beautiful, like a... a... princess.

Dale ngượng quá, càu nhàu với mẹ:

\- Quỳnh Như đâu phải là công chúa công chiếc gì. Vả lại ở Việt Nam họ có quí trọng hoàng tộc như mình quí trọng các ông hoàng bà chúa Âu châu đâu! Mom khoe làm gì!

Bà Lucy nghiêm mặt nói:

\- Mày cứ để đó cho mom. Không nói thế, chúng nó xem thường... Mom còn lạ gì cái trò đời. Chính con Cindy nghe mom kể vậy, cũng có vẻ nể mom hơn.

***

Những lá thư Quỳnh Như đều đặn gửi qua Mỹ cho Dale đều mang tin buồn.

"...Không biết lúc 16 giờ 37 phút hôm đó anh có bị hắt hơi nhiều không Dale? Em nhìn đồng hồ đếm từng giây, chờ cho tới lúc cây kim chỉ đúng số 37, em đã nói thầm: "Tạm biệt anh thân yêu, tạm biệt người yêu đầu của em, một nửa tâm hồn em, một nửa cuộc đời em". Em cứ ngỡ bản tính mình cứng cỏi, không phải Dale ơi! Em chỉ cứng cỏi đùa cợt được với những gì em thờ ơ. Còn với anh, em mềm như... như sợi bún bò Huế (Em đùa cho thấy mình yêu đời thêm một chút). Có anh bên cạnh mọi sự đều bình thường, như không có gì đáng nói cả. Nhưng không có anh, tự nhiên bước chân em hụt hẫng. Em tự hỏi có thể chịu đựng nỗi khổ mới mẻ này trong bao lâu, và em sẽ ra sao nếu không còn được gặp anh được nữa.

Em có một kinh nghiệm này, chợt nhớ, muốn kể cho anh nghe, không lại quên! Hồi sáng, trước khi nhờ chị Quỳnh Trang đèo lên trạm Air Việt Nam về Huế em vô ý làm đứt ngón tay trỏ. Máu không ra nhiều, nhưng vết đứt vì dao hơi sâu, em phải lấy băng keo quấn lại. Em đi rửa mặt để chuẩn bị ra đi. Bấy giờ, em mới khám phá ra rằng lâu nay khi cần rửa mặt, bàn tay trái giúp cho em nhiều hơn tay phải. Em tránh không cho nước thấm vào vết thương nên chỉ dùng bàn tay mặt vốc nước kỳ cọ. Ôi! Tay mặt của em vụng về làm sao! Em cứ ngỡ tay mặt mới là người bạn cần thiết cho em. Tay mặt giúp em viết thư cho anh, giúp em vén lại tóc mỗi khi bối rối trước cái nhìn của anh, giúp em vuốt lại một nếp nhăn trên áo anh, sửa lại cái cổ áo khaki phong trần của anh. Bàn tay trái có vẻ vô tích sự. Em lầm quá rồi. Nó là phụ tá đắc lực và tối cần thiết của tay mặt, âm thầm vô danh bảo bọc em, vuốt ve em. Tay mặt của em đưa ra bắt tay chào hỏi mọi người, nhưng chính tay trái thuận chiều cho em vuốt mồ hôi trên trán, chùi nước mắt trên má, bóp trán cho em suy nghĩ, ấn lên ót cho em đỡ mệt nhọc. Rồi em có ý nghĩ kỳ thú này: Anh là tay trái, hay tay mặt của em? Tiếng Pháp, xin cầu hôn với cô con gái nào thì bảo là "demander la main". Dale, anh muốn xin em tay nào? Em thì sẵn sàng trao cho anh cả hai bàn tay. Xa xôi quá, anh có vươn tay qua Thái bình dương mênh mông để nắm lấy tay em không? Viết lách lẩm cẩm quá, chắc anh đọc chán lắm...

...

...Sáng nay em vừa lên gặp thầy Clark để xin đổi đề tài tiểu luận ra trường của em. Anh biết rồi, thấy Clark chuyên dậy văn chương Anh thời kỳ Victoria, nên cứ nằng nặc đòi em viết một tiểu luận về Vanity Fair của William.M.Thackeray. Em không chịu được không khí văn chương của ông này. Em đòi đổi đề tài, cho em viết về tiểu thuyết của Mark Twain. Em bảo bản tính của em thích hợp với tác phẩm của Mark Twain hơn. Hai thấy trò cãi qua cãi lại một hồi. Ông già Ái nhĩ lan tính cố chấp, anh biết rồi. Thế mà cuối cùng, em thắng. Thắng xong mới lo! Nếu làm tiểu luận về Thackeray, thầy Clark sẽ lấy "tủ" hướng dẫn hết cho em, cho em tài liệu, gợi các ý chính v.v... Còn viết về Mark Twain thì em phải tự xoay xở lấy. Em lên lục sách ở thư viện thì chỉ được sáu cuốn vừa tác phẩm của Mark Twain vừa những cuốn khảo luận về tác giả, tác phẩm. Anh phải ra tay giúp em gấp. Please! Anh cứ nhớ mỗi lần em nghiêng đầu lim dim mắt và nói Please, bộ dạng em thiểu não đáng thương đến bậc nào. Em nói lại: Please! Please! Please!

Anh lục Thư viện Berkeley, lựa những chương sách nào cần thiết cho chủ đề "Truyện Mark Twain và Ý thức Tự Do" thì chạy (em nhắc lại: chạy) đi photocopy gửi ngay qua cho em. Chỉ còn ba tháng nữa em phải nộp bài cho thầy Clark. Please!

Tái bút: Nếu được, anh viết quách hộ em một số chương. Anh dư sức viết hộ em. Lại Please!...

...

Em phải thú nhận với anh: Tình em yêu anh càng ngày càng gây cho em nhiều phiền lụy. Em cô đơn quá chừng chừng! Cô đơn vì xa anh đã đành. Còn cô đơn vì thấy mình như bị cô lập. Anh đi rồi, bạn bè trong lớp nhìn em với đôi mắt khác. Họ chẳng nói gì cả, nhưng em tinh ý, em biết. Đất Huế cổ kính, bảo thủ, mưa gió chì chiết, quá khứ đè nặng lên từng mái đầu nên em thấy cái gì cũng cực đoan: hễ bảo thủ thì bảo thủ đến cùng cực, mà khi có cơ hội, thì bao nhiêu ưu uất dồn nén lại trào lên, nổ bùng, trở thành một thứ cực đoan khác. Em nghiệm ra rằng Huế là nạn nhân của chính cái quá khứ vàng son của mình, như một công án thiền, thuật chuyện một người dùng đò qua sông mà qua đến bờ bên kia rồi vẫn ì ạch vác theo cái đò nặng. Qua một biến cố, Đà nẵng, Sài gòn phủi bụi đứng dậy, cười tỉnh như không. Huế thì cứ cúi mặt ôm lấy vết sẹo, lo trở trời vết thương cũ lại hành hạ.

Em có vẻ bất công với Huế lắm, phải không? Tại em giận người, rồi giận lây cả Huế. Thiên hạ độc mồm độc miệng, em chán quá chỉ mong ra trường cho nhanh rồi đi khỏi đây. Bạn bè trong trường xì xầm với nhau anh làm việc cho CIA, khoác bộ áo thanh niên thiện chí để làm việc giám sát theo dõi sinh viên trong viện đại học. Em tự nhiên trở thành phụ tá đắc lực cho anh, người anh cài lại để tiếp tục nhiệm vụ chờ người khác tới thay thế. Họ nghĩ như vậy, anh thử tưởng tượng, em còn cười đùa như xưa sao được. Em bi quan, nghĩ rằng tìm hạnh phúc đích thực khó quá, người ta xoay sang tìm hạnh phúc bằng cách làm khổ người khác...

...

...Em đã nhận được chú nhỏ da đen Huckleberry Finn của anh gửi qua. Trời Phật ơi! Không ngờ em gửi theo gió mấy chữ Please mà bùa chú của em linh thiêng đến thế. Em lật qua xấp giấy anh xerox cho, đọc qua các chương anh viết, lòng tự nhiên nhẹ hẫng. Khỏe rồi! Ông Clark đọc phần sách tra cứu của em chắc phải lác mắt! Em chỉ cần viết thêm ba chương nữa là đủ. Em giả vờ đem một câu anh trích dẫn trong sách ra hỏi ý kiến thầy Clark xem có nên tin vào lối giải thích của học giả này không, thầy trố mắt nhìn em, rồi hỏi làm sao em tìm được sách của ông ấy tại đây. Em được dịp hươu vượn, bảo đã nhờ người chị lục tìm ở các Thư viện Sài gòn. Ông Clark hỏi mượn cuốn sách. Em nhanh miệng nói là thư viện họ đòi lại vì quá hạn hai tuần, em chỉ giữ lại bản xerox các chương cần thiết. Em học hành bết bát hơn hai năm trước, ra trường chắc đậu hạng thấp, nhưng hy vọng điểm tiểu luận kéo em lên được vài hạng.

Em cũng kinh ngạc về chuyện sinh viên bên đó hăng đi biểu tình phản đối chiến tranh Việt nam. Bộ không ai cho họ thấy hình ảnh các mồ chôn tập thể trong vụ Mậu Thân hay sao? Anh gặp mấy tay vua xuống đường bên đó thì bảo họ thử qua Việt nam một chuyến cho biết. Nếu họ lỡ bị kẹt giữa hai lằn đạn như thầy Eric người Đức bên Y khoa, liệu họ có được người cộng sản choàng vòng hoa hay không? Nhân có thân nhân thầy Eric qua đây tìm cách bốc mộ thầy đem về chôn ở Đức, Y khoa có tổ chức một lễ truy điệu. Cảm động lắm. Nhiều người khóc nức nở vì thương tiếc. Hôm đó em có đi dự. Và Dale ơi, người ta lại nhìn em như nhìn một người đáng ngờ. Em làm gì nên tội? Em mất hết vô tư, mất hết an lạc rồi...

...

...Sáng nay Ty Cảnh sát đưa giấy cho trường gọi em qua để bổ túc hồ sơ an ninh xin bổ dụng. Thầy Khoa trưởng thấy em lo quá, an ủi là không có gì trầm trọng đâu, họ chỉ muốn em xác nhận một đôi điều, để bạch hóa hồ sơ trước khi gửi cho Sở Nhân viên Bộ Giáo dục.

Họ cật vấn em đủ điều. Trăm sự cũng do anh Tường cả! Họ hỏi lâu nay anh Tường có cho người liên lạc với gia đình, hoặc thư từ gì không. Họ còn hỏi hồi Tết Mậu Thân em gặp anh Tường mấy lần, và anh Tường sai em làm gì. Họ làm như em có gặp anh Tường và được giao công tác vậy. Em ức quá, cãi lại, rồi khóc. Bấy giờ viên trung úy biên tập viên cảnh sát mới dịu lời lại. Anh ta bảo anh ta biết em bị tố cáo oan, suốt thời kỳ Huế bị chiếm đóng em ở khu nội trú Jeanne d'Arc, không hề trực tiếp giáp mặt với bộ đội chính qui Bắc Việt hay du kích. Điều này các soeur có xác nhận. Nhưng phận sự của anh ta là vẫn cứ điều tra, mà điều tra thì cần phải dùng các thủ thuật đã được truyền dạy. Từ giọng trấn áp đe dọa đến giọng vỗ về hiền lành, em ngơ ngác không hiểu đâu là giọng nói chân thành nhất của ông ấy. Liên tiếp ba bốn đêm sau em không ngủ được. Em chán Huế quá rồi! Bao giờ anh qua lại đây hở Dale? UPI họ đã trả lời gì chưa?

...

Cho em gửi lời ngưỡng mộ thi sĩ điên của anh. Em đọc mấy câu thơ của ông ấy, chẳng hiểu mô tê gì cả! Chắc trình độ Anh văn của em còn kém. Em ngu ngơ đem tên ông thi sĩ điên hỏi thầy Clark, thầy ấy lắc đầu bảo không hề biết. Bữa nào anh chụp hình ông ấy gửi qua cho em coi thử có giống với thi sĩ điên Bùi Giáng của Việt nam không?

Ngay sau khi nhận được thư này, anh cũng lấy hai cái tách ra cái quán cà phê độc đáo anh tả trong thư mua hai tách cà phê, rồi ngồi ở cái băng gỗ đóng dính vào vách gỗ mặt trước quán (như anh đã tả) nhẩn nha uống tách của anh, rồi thay em uống tách kia. Ý tưởng có vẻ lãng mạn, ngông cuồng, nhưng "thơ"' lắm, "điên" lắm. Anh thử làm đi, biết đâu không cảm thấy gần em hơn...

...

...Em mừng đến phát khóc khi biết hãng UPI đã chịu gửi anh trở lại Việt nam. Ngày nào anh qua? Biết đích xác ngày nào, chuyến máy bay số mấy, anh đánh điện tín ngay cho em. Nếu trước ngày 15-6 thì anh đánh về địa chỉ trường Jeanne d'Arc. Còn sau đó, thì anh nhớ đừng đánh về địa chỉ hiệu trà. Em không muốn me biết. Anh đánh điện về địa chỉ này. Anh Ngữ là bạn thân của anh Tường em, hiện làm ở báo Tiền Tuyến của quân đội, cuối tuần nào cũng ghé lại chơi đằng nhà em. Anh nhớ dặn anh Ngữ hễ nhận được điện tín thì trao riêng ngay lập tức cho em. Hay thôi, để em dặn anh Ngữ. Anh đánh điện tín dài quá, tốn tiền. Em mừng quá, không viết dài được. Em đi bỏ thư ngay đây! Thương...

***

Dale đánh điện tín cho Ngữ ngày 19-6. Năm ngày sau, chàng trở lại Sài gòn. Vé máy bay do hãng UPI mua có ghi trạm dừng đầu tiên là Bangkok. Chàng phải trình diện văn phòng hãng UPI ở đó để sau này phối hợp tin tức do văn phòng Bangkok thu lượm được và viết tin chính xác hơn. Bận bịu ở Bangkok hai ngày, Dale lấy vé Air Việt Nam từ Bangkok về Sài gòn. Cuộc đời chàng bắt đầu một chặng mới, với khuôn mặt Quỳnh Như đầy lo âu và trầm tư phảng phất mờ ảo bên kia cửa kính phòng đợi. Dale biết cả hai đã xa vùng an lạc thái bình của hai năm quen biết cũ!
Chương 97

Công việc của Ngữ ở tòa báo Tiền Tuyến tương đối nhẹ nhàng, nên từ nửa năm nay, chàng âm thầm mua sách toán lý hóa về ôn lại, tự luyện thi để lấy bằng bán phần tú tài ban văn chương vào cuối tháng Sáu. Ngữ giấu biệt chuyện học hành, cho đó là một cách xét lại, một sự thỏa hiệp yếu đuối với qui ước xã hội. Cái nhìn khinh rẻ (dù cố ý hay vô tình) của bạn bè thân sơ khi nhìn cái cánh gà trên tay áo lính của Ngữ trở thành một ám ảnh khó chịu. Ngữ tìm được một cái cớ để tự bào chữa: phải là sĩ quan thì mới đủ thế để làm những gì cần làm, ngay cả trong sinh hoạt viết lách, sáng tác, không thể một sớm một chiều dứt bỏ các ràng buộc của xã hội.

Những môn nhân văn như Việt văn, Sử Địa, Công dân giáo dục, Sinh ngữ, trong chương trình đệ nhị văn chương không mấy khó khăn đối với Ngữ. Chàng chỉ cần ôn lại các môn khoa học như Toán, Lý Hóa, Vạn vật. Chương trình khoa học ban C lại dễ, nên Ngữ không phải vất vả nhiều.

Hôm đi thi, Ngữ cũng giấu không cho anh em trong tòa báo biết, kể cả việc xin giấy chứng nhận của cơ quan để hưởng điểm ưu tiên cho quân nhân Ngữ cũng không làm. Ngay khóa đầu, chàng đậu tú tài bán phần với hạng bình thứ.

Lãnh được mảnh chứng chỉ tạm xong, Ngữ sao ngay và làm đơn gửi cho Tổng Quản trị xin học khóa sĩ quan Thủ đức. Cả việc này, Ngữ cũng làm âm thầm. Trung tá chủ bút tờ Tiền Tuyến chỉ biết được tin Ngữ đậu tú tài và xin học sĩ quan khi Tổng Quản trị Trung ương gửi văn thư hỏi ý kiến của tòa soạn Tiền Tuyến. Thợ in, thợ sắp chữ, xếp typo, ban biên tập chúc mừng Ngữ, đòi Ngữ khao một bữa tại Ngân đình. Thi sĩ trung tá, thi sĩ đại tá nhân dịp làm hai bài thơ Đường mừng trung sĩ Ngữ được đại đăng khoa. Cả hai bài thơ so sánh Ngữ như là anh học trò nghèo ở chùa Long tuyền dùng ánh sáng đom đóm học thuộc lòng Tứ thư Ngữ kinh và đậu giải nguyên trong sách Quốc văn Giáo khoa thư thời Pháp thuộc:

Một anh trò kiết chùa Long Tuyền

Ai ngờ nay đã đỗ giải nguyên

Ở đời không có việc gì khó

Người ta lập chí phải nên kiên.

Rượu vào lời ra, anh nhà văn phụ trách trang văn nghệ cao hứng nói cái chí của Ngữ phải là tung hoành bốn bể, thanh gươm bắc phạt bình nam, trong khi túi văn vẫn nặng trên vai, thực hiện được giấc mộng "gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo" của đáng trượng phu.

Ngữ ngượng quá, lí nhí mấy lời cảm ơn. Chàng mơ ước được vô tư chấp nhận những lối mòn, những sáo ngữ như các bạn già các bạn trẻ chung quanh. Chữ nghĩa nói cho cùng chẳng qua chỉ là phương tiện ở đời. Cần làm quả bóng thả lên để chơi, thì bơm phồng nó lên, rồi reo hò nhảy múa. Có chết ai đâu!

Từ khi biết chắc Ngữ sắp chuyển ngành, không khí làm việc ở tòa soạn khác hẳn. Chàng trở thành khách tạm trú. Người ta đã mau chóng tìm ra người điền thế vào một chỗ tốt, và anh hạ sĩ tốt số nhận việc ngay. Ngữ được cho ở không suốt thời gian chờ ngày nhập khóa Thủ đức. Đáng lẽ khóa học bắt đầu từ tháng Bảy, nhưng vì Ngữ đã là hạ sĩ quan, nên chàng được miễn ba tháng huấn luyện quân sự căn bản.

Suốt ba tháng rảnh rỗi ấy, Ngữ có nhiều thì giờ lui tới chuyện vãn với chị em Quỳnh Trang, ông bà Thanh Tuyến, viết truyện đưa đăng ở các tạp chí, và chui vào những rạp xinê rẻ tiền có gắn máy lạnh như Lê Lợi, Vĩnh Lợi. Chiều nào, chàng cũng đi nhiều vòng ở phố Lê Lợi, xem sách cũ sách mới, và hít thở cái không khí rộn rã rất "người" của Sài gòn.

***

Quỳnh Như trả cái công làm chim xanh của Ngữ bằng cách kêu riêng ra thì thào cho chàng biết tin Diễm vừa thoát một cái nạn lớn, Diễm sinh con thiếu tháng, thai nhi chưa đến ngày không lớn bao nhiêu nhưng xương chậu của Diễm hẹp hơn bình thường, bác sĩ phải mổ để đem đứa bé ra. Đứa bé cân nặng không tới ba ký, Diễm phải nằm ở phòng hồi sức một tuần mới được về nhà. Đến nay thì mọi nguy hiểm đã qua, có thể nói là mẹ tròn con vuông.

Ngữ nghe tin với một tâm trạng phức tạp. Trước đây, khi Diễm đã về nhà chồng, chàng vẫn chưa có cảm giác đau xót là mình mất Diễm. Hôn lễ của Diễm và Mân, chàng coi như một thủ tục hành chánh thông thường nào đó, như đúng 18 tuổi thì phải đi làm thẻ căn cước, con trai thì khai báo để hợp lệ tình trạng quân dịch. Diễm vẫn còn đó, như tự lúc nào. Sở hữu do hôn nhân, Diễm thuộc về Mân hay thuộc về Ngữ, điều đó mơ hồ. Mân ở Sài gòn, lâu lâu chàng có gặp, và lối sống buông thả bè bạn đông vui, nay quán cà phê mai phòng trà không có gì giống với mẫu mực cuộc sống một người chồng. Gặp Mân như thế, Ngữ càng nghĩ Diễm vẫn là Diễm xưa. Chàng đã định vị cho Diễm như thế như thế, chẳng khác nào một điêu khắc gia nặn được bức tượng mỹ nữ rồi đâm mê mẩn bức tượng thạch cao của mình, đem ra triển lãm khoe khoang với đời nhưng cấm thiên hạ đến gần sờ mó và treo bảng "tác phẩm dành riêng, không bán".

Nay đột ngột được tin Diễm có con, Ngữ ngỡ ngàng nhận ra rằng Diễm ngày nay không thể mãi mãi là Diễm xưa. Ngữ ganh tị với Mân, không còn nhắm mắt trước sự thực được nữa: Mân cái anh chàng ngày ngày thong dong dạo chơi giữa Sài gòn lại được thêm cái độc quyền chiếm hữu Diễm, làm chủ thân xác Diễm, tự do hôn lên môi Diễm, ôm lấy tấm thân ấm của Diễm, dày vò thỏa mãn trên người Diễm như một chủ nhân ông hợp pháp, muốn cày xới trồng tỉa thứ gì tùy ý trên mảnh vườn sở hữu của mình. Tất cả những điều ấy phải có thực, bằng chứng là đứa con Diễm vừa sinh ra.

Quỳnh Như thấy Ngữ cắn môi suy nghĩ hồi lâu, tưởng chàng còn lo lắng cho người xưa, cười và nói:

\- Anh còn si con nhỏ Diễm quá chừng! Đến khổ! Hôm nào nó dọn vào đây, anh phải tìm cách xa Sài gòn, không thì có ngày ông Mân ông ấy giết anh!

Ngữ vội hỏi:

\- Diễm vào Sài gòn thật à?

\- Sao không thật! Nó nói với em làm dâu bấy nhiêu là xong phận sự rồi. Nó đi làm, lương đủ để nuôi con. Ông Mân không xoay cho nó đổi từ bệnh viện hộ sinh Phú vang về Sài gòn, thì nó cũng không cần. Nó sẽ thuê nhà ở hẳn dưới quận lỵ Phú vang, rồi đem ba mạ ra ở chung. Nó nhất định không ở lại nhà ông Toàn. Nghe đâu, ông Mân sợ, đang vận động cho vợ thuyên chuyển về đây.

Ngữ chưa tin, hỏi lại:

\- Diễm dám cứng cỏi như thế à?

\- Thì em đã nói với anh một lần rồi. Anh không hiểu gì con Diễm cả. Để rồi anh xem em nói có đúng không. Anh vẫn còn nghi em nói xấu bạn chứ gì! Thôi tùy anh.

Ngữ thấy Quỳnh Như giận, tìm cách nói sang chuyện khác. Trong thâm tâm, chàng vẫn nghĩ Diễm yếu đuối, bị cảnh sống nghèo khó và hoàn cảnh đưa đẩy không cưỡng lại được phải tìm một chỗ khuất gió, và từ đấy âm thầm chịu đựng số phận người vợ hẩm hiu của một anh chồng quá lõi đời, tự do rong chơi và làm tiền để vung phá ở một nơi cách xa gia đình. Ngữ nhìn Quỳnh Như, thương hại người bạn gái. Những cuộc hẹn gặp Dale lén lút qua trung gian của Ngữ, cảnh sống thắc thỏm lo sợ không được bổ dụng đã biến Quỳnh Như thành một người khác. Quỳnh Như ít cười hơn trước, đôi mắt bớt sáng, bước đi bớt mạnh bạo linh hoạt. Cái vẻ tự tin yêu đời, như một của gia bảo, không dành riêng cho đứa con nào trong gia đình. Quỳnh Như đã giữ của gia bảo ấy khá lâu, bây giờ đến lượt cô chị được phép giữ, sau ba năm xắn tay áo tạo dựng được một căn cơ buôn bán vững vàng cho cả nhà.

***

Không biết bắt đầu từ lúc nào, nhưng một hôm Ngữ nhận thấy mình thích lui tới nhà ông bà Thanh Tuyến, vì ông Thanh Tuyến và Quỳnh Trang hơn là vì Quỳnh Như và bà mẹ. Trước đó, Ngữ chỉ có một lối giải thích chung chung là tới hiệu trà để được sống cái không khí ấm cúng gia đình. Ngữ được xem như một người thân thuộc, không phải khách sáo kiểu cách. Ngữ nghĩ đến đó, gặp ai cũng vui. Bà Thanh Tuyến có cái dịu dàng kín đáo của người mẹ. Ông Thanh Tuyến từ ngày đi lại được dễ dàng, khỏi nằm liệt trong phòng, gần như đứa trẻ con qua thời kỳ chập chững tập đi muốn thử sức, cái gì cũng muốn bước tới với lấy cho được. Ông như người hồi xuân. Tóc tai chải gọn, những mảng tóc bạc được nhuộm đen nháy bằng thuốc Biden. Ông bỏ thói quen theo dõi thời sự quốc tế và quốc nội, thích điện ảnh ca nhạc. Chính ông đòi Quỳnh Như đèo ông bằng chiếc Honda mới mua đi xem cái phim mới nhập cảng đang được tờ Điện Ảnh ca tụng. Ông thuộc tên các tài tử điện ảnh thuộc đợt sống mới như Ali Mac Graw, Faye Dunaway, Steve Mc Queen, Omar Sharif... và ra mặt khinh chê lớp tài tử già như Liz Taylor, Lana Turner, Ava Garner, Sophia Loren, Gary Cooper, James Stewart, Frank Sinatra, Burt Lancaster v.v... Ông cũng sành những hoạt động nhạc trẻ không kém. Ông làm Ngữ kinh ngạc khi kể vanh vách ban Beach Boys gồm những ai, Sonny & Cher nỗi danh từ năm nào, Beatles rã đám vì ai, Ban Shotguns vừa ra băng nhạc gì, Trường Kỳ vừa trình diễn ở đâu, Tùng Giang học được cái gì của nhạc pop Mỹ...

Quỳnh Như quan sát cha thay đổi với lòng thích thú và hy vọng. Có lần nàng hỏi ý kiến Ngữ xem có nên xếp đặt cho ông Thanh Tuyến gặp Dale hay không. Ngữ thấy đề nghị táo bạo quá, hậu quả không biết ra sao nên không dám có ý kiến. Đã đành ông Thanh Tuyến đổi mới nên sẽ đứng về phe Quỳnh Như để "cải tạo" đầu óc cổ hủ của bà Thanh Tuyến. Nhưng ông Thanh Tuyến không nói được tiếng Anh, Ngữ cũng chẳng giỏi dang gì. Thành hay bại đều do tài thông ngôn của Quỳnh Như. Việc gì Ngữ phải can dự vào để nếu có sơ sẩy, sẽ lãnh đủ với bà Thanh Tuyến.

Ngữ gặp ông Thanh Tuyến bây giờ không cùng ông bàn những chuyện trừu tượng đau đầu như trước nữa. Gần như ông Thanh Tuyến là ông thầy đang khảo bài một anh học trò về những kiến thức thời trang. Ngữ cũng thích cái trò chơi lạ lùng đó. Chàng càng thấy con người phức tạp lạ lùng. Chàng không thể tưởng tượng ông Thanh Tuyến lúc mới bị thương nằm một chỗ trở thành triết gia tập sự với ông Thanh Tuyến chuyên viên điện ảnh đợt sóng mới, nhạc yé yé thời trang, vẫn là một con người. Mấy năm nằm một mình, cách biệt với cảnh đời rối loạn và hối hả bên kia cửa phòng, ông đã nghĩ gì. Ông ôn lại quá khứ, tất nhiên. Ông gặm nhấm những lỡ lầm, những rủi ro, những thất bại. Dĩ nhiên. Ông lo âu trước hiện tại. Dĩ nhiên. Nhưng từ lúc nào, do đâu, Ông khám phá ra nguồn suối ẩn tắm mát thần trí trì trệ của ông, ngọn lửa bí nhiệm nung sôi máu trong người ông. Ngữ chịu thua, không hiểu được. Ngữ thích nói chuyện với ông để tìm kiếm ra động cơ bí mật ấy.

Nhiều bữa Ngữ đến thì Quỳnh Như đã chở cha đi xem xi nê, bà Thanh Tuyến vắng nhà. Ngữ vui hơn bình thường. À, hóa ra từ lâu Quỳnh Trang không còn là cái bóng lặng lẽ ở hậu trường, một bè đệm cho những giọng ca chính. Giống như cha, Quỳnh Trang đột ngột tìm ra một sức sống mới. Nàng đã bỏ những bộ quần áo màu sậm. Bắt chước theo những mẫu thời trang in trên tờ Tin Ảnh, Quỳnh Trang biến chế, tự cắt may cho mình những bộ áo màu tươi có điểm hoa, cổ rộng không cân đối, nút cài lệch một bên, tay ngắn để lộ hai cườm tay trắng có lông măng. Nhiều hôm Ngữ thấy Quỳnh Trang có thoa một lớp son nhạt lên môi hoặc đôi má ửng một màu hồng không tự nhiên.

Những câu đối đáp với Ngữ cũng thoải mái và bạo dạn hơn. Một lần Quỳnh Trang cười, ranh mãnh nhắc lại một câu hỏi cũ:

\- Anh thú thật đi, có phải hôm nghe tin Diễm nó đi lấy chồng, anh uống rượu cho say để quên phải không?

Dĩ nhiên Ngữ lại chối.

Quỳnh Trang mỉm cười bỏ qua, chốc sau lại hỏi:

\- Anh viết một lúc tới bốn lá thư cho Diễm, nó có trả lời anh không?

Ngữ giật mình. Hóa ra Quỳnh Như đã kể hết cho chị nghe. Chàng trách Quỳnh Như. Quỳnh Như chống chế:

\- Lạ lắm. Chị ấy cứ hỏi chuyện anh với con Diễm. Lâu nay chị ấy đâu có vậy. Chị ấy vẫn cứ la em là hay thích chen vào chuyện người khác. Ngữ cảm thấy thích thú. Chàng khám phá ra rằng ngoài cái không khí trầm lặng êm đềm Quỳnh Trang mang đến cho mọi người thân, nàng còn điều gì khác nữa, điều gì nửa vời hứa hẹn, e ấp mà buông thả như một cửa khẩu dẫn thuyền vào một dòng sông hiền chỉ lăn tăn gợn sóng.

***

Chính vì vậy mà Ngữ chọn Quỳnh Trang để báo cho gia đình Thanh Tuyến tin chàng sắp vào Thủ đức vào đầu tháng Mười sắp tới. Chàng vẫn giấu biệt không cho gia đình này biết chuyện tự học để thi đậu bán phần tú tài, và làm đơn xin học khóa sĩ quan trừ bị. Cái mặc cảm bằng cấp đè nặng lên Ngữ, gỡ bỏ không phải dễ.

Thấy Ngữ tới, Quỳnh Trang nói:

\- Anh tới sớm một chút đã giúp được gia đình em nhiều việc. Chuyện em Quỳnh Như ấy mà!

\- Chuyện gì nữa? Dale...

\- Không. Chuyện bổ dụng. Nó nghe tin các bạn đồng khóa đậu thấp hơn nó đều đã có sự vụ lệnh, còn nó thì chưa có gì, nó quýnh lên. Nó khóc rưng rức cả buổi sáng, lại đòi chở thầy lên Bộ Giáo dục để khiếu nại.

\- Chắc vì chuyện Tường.

\- Em cũng đoán thế!

Ngữ cố an ủi:

\- Nhưng không sao đâu. Chỉ trễ ít lâu thôi!

\- Em cũng an ủi như vậy, nhưng nó như người ngồi trên lửa. Nó đòi thầy phải làm đơn chất vấn Sở Nhân viên.

\- Rồi thầy... rồi bác trai có chịu đi không?

Quỳnh Trang cười lớn:

\- Sao lại không! Thầy bây giờ như một cậu trai mới lớn, thấy chuyện gì khó là xông vào.

Quỳnh Trang nhìn đồng hồ, rồi nói:

\- Chắc lúc này ông Giám đốc Sở Nhân viên Bộ Giáo dục đang khốn khổ với thầy. Anh ở đây chơi, chờ thầy về để nghe thầy kể thành tích.

Ngữ chộp cơ hội, nói nhanh cho đỡ ngượng:

\- Vâng. Phải chờ bác về để chào từ biệt trước.

\- Ủa, anh sắp đi đâu?

\- Thứ hai tuần tới tôi trình diện ở Thủ đức.

\- Anh bị thuyên chuyển khỏi tờ Tiền Tuyến à? Vì sao vậy?

\- Không. Tôi xin học khóa sĩ quan trừ bị.

\- Nhưng...

\- Tôi lấy cái bằng bán phần để chuyển ngành.

Quỳnh Trang mừng rỡ, giọng líu ríu:

\- Trời! Me biết tin sẽ mừng lắm. Me cứ thắc mắc chẳng hiểu hồi trước tại sao anh học giỏi như thế lại bỏ ngang. Thủ đức gần, anh còn dịp đi lại đây, từ biệt với từ giã làm gì!

Ngữ không ngờ mọi sự diễn ra êm đẹp tự nhiên như thế. Như vậy là đủ. Chàng khỏi cần chờ ông bà Thanh Tuyến và Quỳnh Như về, để bối rối kể lể việc học hành, thi cử. Ngữ xin phép về. Quỳnh Trang vội hỏi:

\- Anh không chờ thầy em về sao?

\- Khỏi cần.

\- Nhưng trước hôm trình diện, anh trở lại chứ?

\- Vâng.

\- Em và con Như sẽ làm tiệc tiễn hành.

\- Thôi thôi! Tôi xấu hổ vì chuyện này, đừng bày vẽ. Vì sao xấu hổ. Trang hiểu không?

Quỳnh Trang dịu dàng nhìn Ngữ, mỉm cười nhỏ nhẹ đáp:

\- Em hiểu! Em hiểu! Anh không thích nhưng làm như vậy là phải.
Chương 98

Bước đầu hành nghề phóng viên của Dale khá êm ái, êm ái đến độ nhàm chán. Các đồng nghiệp đã từng trải lâu năm trong nghề giao cho chàng một công việc đơn giản, là hàng ngày liên lạc hoặc dự họp báo của phát ngôn viên Quân lực Việt nam Cộng hòa để biết tình hình chiến sự trong ngày hôm trước. Những tài liệu thống kê Dale xin được, hoặc những tin tức Dale ghi chép trong các cuộc họp báo ở Bộ Tổng Tham mưu không được văn phòng UPI xem là tin. Họ chỉ xem là tài liệu tham khảo. Dale hơi nản, một phần vì việc nhàm chán, một phần vì đấy là dấu hiệu chứng tỏ UPI chưa thật tin ở khả năng của Dale.

Suốt một tháng, tin chiến sự hấp dẫn nhất đối với Dale là diễn tiến cuộc đấu khẩu, đấu lý giữa ông Thanh Tuyến và Sở Nhân viên Bộ Giáo dục. Cuộc chiến bất phân thắng bại, vì Bộ Giáo dục đổ thừa cho Cảnh sát Quốc gia. Ông Thanh Tuyến định khiếu nại ở bên Tổng nha Cảnh sát, nhưng bà Thanh Tuyến ngăn lại. Bà đủ tinh nhạy để biết dừng lại ở chỗ đáng dừng, kẻ bại trận còn lại là Quỳnh Như. Và người đứng ngoài nhưng lãnh hậu quả của chiến sự là Dale. Những cuộc hẹn hò lén lút vốn đã không vui, mỗi lần gặp, Quỳnh Như lại trút hết bực tức, chán nản lên đầu Dale. Chưa hết. Từ Berkcley, bà Lucy viết thư đều đặn cho con, và thay vì nhắc điệp khúc "Cindy đã...", bà cụ lập một điệp khúc mới: "Cindy lại...". Thôi thì đủ hết nết xấu tật hư bủn xỉn ích kỷ của cô em gái đều bị bà chị liệt kê đầy đủ từng mục, mỗi mục bắt đầu bằng hai chữ "Cindy lại...". "Cindy lại đòi mom phải trả mấy đô la điện thoại mom gọi cho mấy bà bạn trên San Francisco. Cindy lại trách mom sao không gọi thợ sửa ống nước cho căn phòng thằng Smith. Cindy lại cằn nhằn tại sao mấy tháng con ở chung với mom mà mom chỉ trả có một nửa tiền thuê phòng"... vân vân và vân vân.

Nói chung, dù Dale có làm đúng vai trò một phóng viên chiến tranh lành nghề, thì tin tức chiến trường ở Việt nam giai đoạn đó cũng đơn giản. Sau Mậu Thân, sức tấn công và phá hoại của cộng quân sa sút thấy rõ. Chỉ có các cuộc tấn công nhỏ, phe Sài gòn và đồng minh quay ngược đóng vai chủ động chiến trường. Nhiều đơn vị chủ lực của cộng sản phải rút về bên kia biên giới Kampuchia để chấn chỉnh và chờ bổ sung lực lượng. Tin tình báo cho biết khắp mọi mật khu đều có mở các cuộc học tập, để kích động tính thần cán bộ và bộ đội, du kích đang đà sa sút. Tin chiến thắng thì vẫn là tin, nhưng đối với thị hiếu dân Mỹ và dân Âu châu lúc ấy, nơi phản chiến trở thành nhãn hiệu của tiến bộ và hợp thời trang, thì tin quân đội Việt nam Cộng hoà và quân đồng minh thắng không có tính hấp dẫn. Khách hàng của báo chí, đài truyền thanh, truyền hình không ưa nghe hoặc đọc tin về một nhà từ thiện cởi áo khoác đắp lên thân một bà lão vô gia cư. Tin đó giới ký giả chuyên nghiệp xếp vào loại tin xe cán chó. Ngược lại, bà lão vô gia cư dơ dáy bệnh tật ấy mà bị một thằng vô lại cưỡng hiếp, thì báo chí truyền thanh truyền hình đua nhau loan. Tin xe cán chó trở thành tin chó cán xe, nó lạ, nó kích thích tánh hiếu kỳ, nó giúp cho các bà nội trợ ngồi lê đôi mách xì xào cười rúc rích với nhau qua hàng rào, giúp cho các chị mệnh phụ ngồi vêu sơn móng tay có thú giải trí.

Theo tiêu chuẩn lọc tin ấy, suốt hai tháng 9 và 10, UPI trung ương vứt hết tin từ Việt nam gửi về và khai thác triệt để các tin quốc nội Mỹ. Dale so sánh bản telex nhận được hàng ngày từ Mỹ gửi qua và bản tin từ Việt nam đánh về Mỹ, thấy ngay chủ trương của trung ương.

Tháng Chín "nổ" với cái chết của chủ tịch Hồ Chí Minh và vụ tàn sát ở Mỹ Lai. Tháng Mười "nổ" với những đêm cầu nguyện cho hòa bình, những hội thảo, những tuần hành phản đối chiến tranh Việt nam trên khắp nước Mỹ và vụ xử tám người bị cáo buộc phá rối trị an tại Đại hội Đảng Dân chủ tại Chicago hồi tháng Tám năm trước. Rõ ràng những đầu óc tinh nhạy về thị trường và thị hiếu quần chúng điều khiển thông tấn xã UPI dồn hết cố gắng khai thác tin tức ở hai điểm nóng gây được tò mò của nhiều người: là phong trào phản chiến ngay trên đất Mỹ, và những gì xảy ra tại Bắc Việt sau cái chết của chủ tịch Hồ Chí Minh. Không phải chỉ một mình Dale bị xem thường, mà cả văn phòng UPI tại Việt nam bị cho nghỉ xả hơi, được relax.

Dale chỉ thực sự gặp thử thách xứng đáng khi UPI trung ương ra lệnh cho văn phòng Sài gòn thực hiện một cuộc điều tra phỏng vấn những người còn sống sót sau vụ tàn sát ở Mỹ lai. Văn phòng trung ương cử Bob Newsman và Dale điều tra tại chỗ đó.

Dale rất yên tâm, tự tín. Bob là bạn thân của chàng, lại có kinh nghiệm nhiều về chiến sự cũng như tình hình chính trị phức tạp của Miền Trung. Chưa hề đặt chân tới Mỹ lai, nhưng Bob biết rõ lực lượng chính qui Bắc Việt và du kích địa phương hoạt động quanh đấy bao nhiêu người, bí số là gì, tình trạng tranh chấp quyền hành giữa các đảng phái quốc gia ra sao, tư lệnh sư đoàn, tỉnh trưởng, quận trưởng có tính tốt tật xấu nào. Đi với một thổ công lão luyện bậc ấy, lại là bạn học từ xưa, Dale không yên tâm sao được. Về phương diện nghề nghiệp, Bob xứng đáng là "sư huynh" của Dale. Nội chuyện trong vòng có một năm Bob từ vai một phóng viên thường của tờ báo địa phương Houston Post leo lên vai trò phóng viên cột trụ của UPI, bài viết được hãng thông tấn bán cho hàng trăm tờ báo lớn khắp thế giới, đã là tấm huy chương cao quí và rực rỡ của dân làm báo làm tin. Chính Bob cũng nói với ông bạn tân binh:

\- Mày mới ra quân đã gặp may, không như tao thuở đầu phải tự mình xoay xở lấy. Kỳ này hai đứa mình làm chung, nhưng tao để cho mày lãnh phần biên tập, tao chỉ nhận chụp ảnh. Mày được cú đầu ngoạn mục, về sau nói gì họ cũng chịu nghe.

Hai anh em bạn từ Sài gòn ra Quảng ngãi bằng phương tiện không quân Mỹ. Bob thấy Dale mệt nhoài, lại đói, hỏi Dale có muốn ăn một bữa thịnh soạn hay không. Dale hỏi ở tỉnh lỵ bé nhỏ này có tiệm ăn Tàu nào nổi tiếng. Bob cười, chê Dale nhà quê. Bob điện thoại cho Cố vấn trưởng, và lấy ngay được cái hẹn phỏng vấn viên Đại tá Tỉnh trưởng vào nửa giờ sau đó. Dale ngơ ngác hỏi bạn mục phỏng vấn này đâu có được dự liệu trong chương trình làm việc đã nộp cho Văn phòng trưởng. Bob càng cười to hơn, bảo Dale cứ im lặng mà làm những điều Bob dặn.

Viên Tỉnh trưởng ăn mặc tề chỉnh, bên cạnh có Cố vấn trưởng da đỏ như vừa nốc nguyên một chai Whisky. Trước mặt họ, một sĩ quan cấp úy đứng cạnh những biểu đồ, cầm cái que gỗ sơn đen chờ phụ họa cho bài thuyết trình của viên Tỉnh trưởng. Bob nói ngay là hãng UPI chỉ dành nữa giờ cho cuộc phỏng vấn này, nên xin chỉ nghe năm phút báo cáo tổng quát về tình hình bình định an ninh, còn hai mươi lăm phút còn lại dành trực tiếp phỏng vấn cá nhân ông Tỉnh trưởng. Viên đại tá cười rạng rỡ, ngoan ngoãn ngồi thẳng ngồi nghiêng hoặc giả bộ đang cầm que chỉ lên biểu đồ thuyết trình cho Bob chụp ảnh. Sau đó là một cuộc phỏng vấn "tâm tình thân mật" - intimate – như lời giải thích của Bob. Dale chăm chú ghi chép. Với tài đạo diễn lành nghề của Bob, mọi việc xong xuôi trong vòng hai mươi hai phút. Sau đó viên tỉnh trưởng hân hạnh mời hai phóng viên UPI đi nếm thử "bữa cơm thanh đạm" của một tỉnh nghèo. Dale chưa từng ăn được những món ngon và lạ như vậy. Ăn xong, họ được mời về tư dinh tỉnh trưởng nghỉ một giờ, trong khi chờ xe của Tòa Hành chánh đưa về quận.

Khi chỉ còn hai người với nhau, Dale đưa tập giấy ghi chép cho Bob, cười gượng và xin 1ỗi:

\- Ông ấy nói tiếng Anh khó nghe quá, tao chỉ ghi được bấy nhiêu.

Bob cầm cả xấp giấy vứt vào sọt rác. Dale hớt hải kêu lên:

\- Sao mày quăng đi? Công trình của tao...

\- Đấy là xấp giấy lộn mình dùng để trả tiền bữa ăn ngon, tiền khách sạn deluxe này và tiền thuê xe về quận. Mày hiểu chưa, anh ngố Texas!

***

Đến quận đường, họ bắt đầu gặp khó khăn. Thiếu tá Quận trưởng người dong dỏng cao, da ngăm, mặt xương xương và khắc khổ. Nếu không có bộ đồ lính và cái hoa mai bạc trên cổ áo, vận bộ bà ba đen, ông thiếu tá đầu quận không khác gì một bác nông dân cày sâu cuốc bẫm trên những cánh đồng khô rốc và cằn cỗi xơ xác ở vùng này.

Bob nghiêng mặt nói nhỏ với Dale trước khi theo Thiếu tá Quận trưởng bước vào văn phòng:

\- Tay này khó chơi hơn. Dân địa phương, nguyên là Tiểu đoàn trưởng Biệt động quân, có bằng cử nhân luật. Một típ militant, kiểu nhân vật tiểu thuyết của André Malraux.

Viên thiếu tá nói tiếng Anh lưu loát, tuy cách phát âm lai kiểu đọc tiếng Pháp. Dale càng tin nhân vật này mê truyện Malraux. Bob cẩn thận lựa lời trình bày mục đích cuộc điều tra để yêu cầu ông quận trưởng bảo vệ an ninh và cho người hướng dẫn tiếp xúc với các nạn nhân sống sót ở Mỹ lai. Thế là ông Thiếu tá Quận trưởng khai pháo:

\- Tôi không thể nào hiểu nổi các ông. Mấy tháng nay tôi mất thì giờ vì hết đoàn quay phim này đến đoàn phóng viên nọ đổ về đây. Tờ Life của các ông chạy nguyên một cái hình bìa, chưa đủ hay sao? Đã đành đó là việc riêng của các ông, đáng lẽ chúng tôi nên đứng ngoài, không nên xía vô. Nhưng các ông cho phép chúng tôi được góp vài ý kiến: hình như người Mỹ các ông ưa chơi cái trò cao bồi Django một tay súng hạ hàng loạt mọi da đỏ hay dân Mễ tây cơ, sau đó lại ưa thấy anh chàng Django nọ phủ phục trước ông cố đạo đấm ngực thồm thộp kêu lớn "Mea Culpa, Mea Culpa!" Cái đó là cái gì? Là một thứ bệnh điên, một thứ khổ dâm. Các ông ưa tự đấm ngực thồm thộp thì mặc xác các ông, nhưng không được làm phiền đến chúng tôi. Các ông mở cuộc hành quân mà không thèm hỏi ý kiến chúng tôi, rồi lại chính người của các ông chụp hình đăng báo, kêu rêu khóc lóc như các ông sắp sửa thu hết súng làm củi đun, xổ hết thuốc đạn ra làm pháo tết, các ông muốn cái gì?

Bob kiên nhẫn chịu đựng trọn cơn phẫn nộ. Viên Thiếu tá nói lớn tiếng, cuối cùng ho một tràng. Ông phải chiêu một ngụm nước lọc. Nhân cơ hội tốt, Bob nhỏ nhẻ nói:

\- Vâng, chính vì những cái nghịch lý khôi hài Thiếu tá vừa nói, mà chúng tôi được cử đến đây. Hãng tin UPI muốn biết rõ đâu là nguyên nhân đưa tới vụ thảm sát. Đổ hết tội lỗi cho Đại úy Medina, cho Trung úy Calley, thì dễ quá. Nhưng hãng tin chúng tôi không muốn làm việc một cách tắc trách, vô trách nhiệm. Không phải tự nhiên mà người ta lạnh lẽo nã súng giết bấy nhiêu người, kể cả những bà cụ già, những đứa bé như hai em bé đến lúc nguy hiểm thằng anh còn biết lấy thân che đạn cho thằng em. Nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa quân lực Mỹ và chính quyền địa phương, nếu các GI trong Đại đội C không ở vào một tình trạng căng thẳng bất thường, nếu cuộc chiến tranh này là một cuộc chiến tranh qui ước giữa những quân nhân thuần túy với nhau, nếu... nếu... nhiều cái "nếu" khác nữa, thì sẽ không có vụ Mỹ lai. Hai anh em chúng tôi có phận sự đi tìm biết càng nhiều càng hay những cái "nếu" ấy!

Quả nhiên Thiếu tá Quận trưởng thay đổi nét mặt. Giọng ông trầm lại, chậm rãi, tâm tình. Ông thổ lộ những khó khăn của địa phương, nhất là ở các vùng xôi đậu. Ông trách người Mỹ không chịu học hỏi để biết thế nào là một cuộc chiến tranh du kích nói chung, và những đặc thù của cuộc chiến tranh ý thức hệ ở Việt nam. Dale hăng hái góp chuyện, và cả ba vô tình tham dự vào một cuộc hội thảo nhỏ về đủ mọi vấn đề. Viên Thiếu tá quên cả giờ giấc, cả Bob và Dale cũng vậy. Lúc trực nhớ nhìn đồng hồ, thì đã bốn giờ chiều. Viên quận trưởng mời hai phóng viên UPI nghỉ đêm với ông tại quận, và xếp đặt để sáng hôm sau đưa họ về Mỹ lai. Dale cảm thấy bắt đầu yêu cái nghề mà hai tháng qua chàng tưởng là nhàm chán vô vị.

***

Thiếu tá Quận trưởng phải cử một thiếu úy trẻ khoảng 24, 25 tuổi tên Tuân đi theo Bob và Dale để vừa thay mặt Quận trưởng liên lạc sắp xếp cho cuộc điều tra vừa làm thông ngôn cho hai phóng viên Mỹ. Viên thiếu úy này có đủ tất cả mọi điều kiện để chu toàn nhiệm vụ. Anh đang học Đại học Văn khoa ban Anh văn thì bị động viên. Ra trường sĩ quan trừ bị Thủ đức, anh chuẩn úy mặt còn hôi sữa lại mê những thứ văn chương bí hiểm cỡ James Joyce, Kafka, Beckett, Alain Robbe- Grillet này được giao ngay cho chỉ huy một đồn địa phương quân đóng trên chóp một ngọn đồi trọc. Ban ngày nắng cháy da. Ban đêm rét cắt thịt. Cảnh vật chung quanh là những tiền đồn chỉ có cỏ áy hoe vàng và những bụi cây thấp và cằn vì thiếu nước. Phía chân đồi cũng là những cánh đồng đã bị bỏ hoang vì chiến tranh, lâu lâu trên cánh đồng cỏ dại vàng úa mùa trước chen lẫn cỏ xanh rán nhô lên mùa sau lại có một khu vườn trống và những ngôi nhà tranh sụp mái, tường đất bị nước mưa làm sập, hoặc trơ những sườn tre bên trong. Không hiểu từ đâu, từ sách vở đọc loáng thoáng đâu đó hay từ trí tưởng tượng thơ ngây, cậu sinh viên mê văn chương bí hiểm nghĩ rằng bọn du kích chỉ có thể hoạt động ở những nơi có cây cối um tùm. Đóng đồn ở một nơi đồng không mông quạnh cây cao nhất không quá đầu gối, cậu cảm thấy an toàn. Cậu yên tâm, tìm quên cái buồn, cái chán, cái nóng, cái khổ bằng cách vùi đầu đọc tiếp mấy cuốn tiểu thuyết loại tiểu-thuyết- mới của Sarraute, Simon, Robbe-Grillet...

Dưới quyền chỉ huy của đồ đệ James Joyce là trung đội địa phương quân gồm đủ mọi tuổi tác, thành phần. Học trò 18-19 bỏ học đi lính cũng có, mà bác nông dân 40 già khằn như ông lão 60 vì kham khổ cũng có. Phần lớn họ là người địa phương. Bác Tị cao tuổi nhất, con gái lớn đã đi lấy chồng, thằng con út của một gia đình tám con đã 12, nên được Tuân giao hết cho mọi việc. Kính lão đắc thọ mà! Chính bác Tị phân công canh gác, đốc thúc việc sửa sang tu bổ các công sự, kiểm tra việc chùi lau súng ống. Bác còn bảo vợ lâu lâu nấu cho một vài món ăn tươi để ông chuẩn úy có chất tươi, đủ sức chống chọi với cái nóng nung người của đồn.

Bác Tị chỉ là lính trơn, mới bị nhập ngũ chưa đầy hai năm, nhưng Tuân cứ gọi đùa là thượng sĩ thường vụ. Quen miệng, lại do công việc của bác chẳng khác gì công việc một thượng sĩ già thường vụ thường thấy trong quân đội, nên cả đồn mặc nhiên phong cho bác làm thượng sĩ.

Những hôm bác phải ở giữ chốt, bác Tị gái thường sai thằng Út đem cơm lên cho cha. Rồi lâu dần cũng trở thành nếp, thằng Út trở thành một thứ liên lạc viên của đồn với dân dưới ấp, với các đồn khác lân cận, với đại đội.

Một đêm quá khuya, đột nhiên đồn bị tấn công. Chuẩn úy Tuân lúng túng không biết phải làm cái gì vì đã lỡ cho "thượng sĩ thường vụ" nghỉ phép hai ngày để đi dẫy mả. Những anh lính còn lại cũng bối rối không kém. Súng quanh đồn nổ dòn, nào tiểu liên, nào AK, nào M-16, nào phóng lựu. Sau phút bàng hoàng, trước cái chết, cả trung đội lấy lại được bình tĩnh. Họ núp trong các công sự cố chống trả để chờ trực thăng từ Quảng ngãi về oanh kích giúp giải tỏa áp lực địch. Anh hạ sĩ truyền tin chụp máy gọi cho đại đội, mới biết máy đã hết pin. Hy vọng được tiếp viện không còn, vì các chốt khác tuy biết chốt của Chuẩn úy Tuân bị nạn, nhưng họ phải tự phòng thủ vì ít khi cộng quân chỉ tấn công có một chốt trong một dây những chốt phòng thủ ngay trên đường chuyển quân của họ. Quả nhiên chẳng bao lâu sau, lửa đạn cũng lóe sáng cả một vùng, về hướng những đồn khác.

Cuộc giao tranh kéo dài gần một giờ thì trực thăng võ trang từ Đà nẵng vào thả hỏa châu và oanh kích dữ dội những triền đồi dưới dồn. Tiếng súng địch thưa thớt dần, rồi ngưng hẳn. Sáng hôm sau, chuẩn úy trưởng đồn kiểm tra chu vi phòng thủ thì tìm được xác hai du kích quân nằm vắt lên một bụi gai. Một cái xác nhỏ con mặc quần cụt đen, áo cánh từ áo treillis cắt lại, lật hai xác chết lên nhận diện, thì một lạ mặt, một chính là thằng Út con bác thượng sĩ già.

Sau trận đó, Chi Cảnh sát quận cho người về bao vây bắt gia đình bác Tị thì bác Tị đã biến mất. Quận giải cả đàn vợ con nheo nhóc về giam ít lâu, không điều tra được gì, lại thả ra. Họ không dám về làng, sống cầu bơ cầu bất ở chợ quận vài tháng, về sau không biết họ đi đâu. Phần Tuân thì được thăng lên thiếu úy, và nhờ khả năng Anh văn, được Thiếu tá Quận trưởng xin Tiểu khu cho về phụ tá với mình để liên lạc với quân đội đồng minh, và cố vấn Mỹ làm việc ở chương trình bình định và phát triển, chiến dịch Phượng Hoàng.

***

Thiếu úy Tuân nói:

\- Đây là lần thứ năm tôi làm thông ngôn cho phái đoàn cả Việt lẫn ngoại quốc về đây điều tra vụ Mỹ lai. Mới tuần trước đây, có phái đoàn điều tra của Quốc hội Việt nam, do một ông tướng cầm đầu. Tuần trước nữa, có ba phóng viên của báo gì ở Nhật. Những người sống sót trí óc còn minh mẫn và nói năng mạch lạc chỉ có chừng ấy người. Các ông đến rồi đi, chỉ nghe họ kể có một lần. Tôi thì nghe họ kể nhiều lần. Mỗi lần mỗi khác. Không phải họ nói dối. Đại thể thì giống nhau. Lính các ông được trực thăng đổ xuống, bao vây làng, dân sợ dắt díu nhau núp dưới hầm. Các ông vào lục soát, đốt nhà, tập trung giam họ lại, dẫn ra cái mương cạn, rồi súng nổ, rồi xác chồng lên xác. Báo chí các ông tường thuật lại cũng khá đầy đủ. Nhưng đi vào chi tiết thì các nhân chứng sống sót tùy theo trường hợp mà gia giảm thêm bớt. Với phái đoàn Quốc hội Việt nam, họ nói khác với phái đoàn báo chí Mỹ. Với báo Nhật, họ nói khác với phái đoàn điều tra của tỉnh. Các ông đừng quên họ là những người dân sống ở vùng xôi đậu. Các ông đến và không bao giờ trở lại. Họ phải ở lại. Họ phải lo cho an toàn của họ sau này. Chính quyền Việt nam cho người tới tìm hiểu, họ phải khai thế nào để khỏi bị nghi là cộng sản nằm vùng. Thấy mấy ông Mỹ mặc đồ lính tới hỏi, họ phải nói thế nào để lỡ các ông ấy là bạn của những Medina, Calley, các ông ấy không phải bênh bạn mà tìm cách trả thù. Với các ông nhà báo mặc thường phục như hai ông, họ hy vọng mơ hồ là nhờ bài viết của các ông, họ sẽ nhận được những món tiền bồi thường nào đó, và tội ác càng ghê tởm, mất mát càng cao thì số tiền bồi thường càng lớn.

Thiếu úy Tuân cười, rồi tiếp:

\- Nhưng tất cả những lời khai ấy đều vẫn phải qua một cái lọc. Các ông biết tại sao không? Vì có tôi! Giá họ nói chuyện thẳng được với các ông, thì tùy trường hợp, họ khai trọn vẹn theo nhu cầu hay ước mong. Nhưng họ cần tôi thông ngôn, thành ra họ phải quan tâm gia giảm thế nào để tôi khỏi báo với ông quận những điều có hại cho họ. Vậy thì đâu là sự thật? Các ông muốn biết loại sự thật nào?

Dale hỏi:

\- Có lẽ anh mê truyện Kafka lắm!

Thiếu úy Tuân hớn hở đáp:

\- Ông ấy là nhất!

Bob hỏi:

\- Theo Thiếu úy cái gì đã đưa tới vụ thảm sát này? Xin lỗi, Thiếu úy có cho phép chúng tôi thu băng không?

Thiếu úy Tuân chợt do dự một chút, rồi đáp:

\- Vâng, các ông cứ ghi âm. Cái gì hả? Nó nằm ngay chính trong lịch sử lập quốc của các ông, nền văn minh của các ông. Cho đến ngày nay, các ông vẫn còn khoái cảnh những chàng cao bồi hạ hàng loạt thổ dân da đỏ, hoặc những tướng cướp rút súng bắn hạ địch thủ rồi an nhiên tiếp tục nhậu Whisky. Các ông thuê những người Mỹ gốc Mễ đóng vai phụ, trả lương giờ, để cho các tài tử cao lớn da trắng các ông cầm tiểu liên hạ hàng loạt cho vui mắt khán giả điện ảnh. Người da đỏ, người Mễ cao lớn chẳng thua gì các ông, văn minh chẳng thua gì các ông, mà còn bị làm bia thử súng như thế, huống chi những người Việt gầy ốm, bé nhỏ, mặt mày ngơ ngáo. Khi cầm súng bắn chừng ấy người dân làng Mỹ lai, chắc chắn Trung úy Calley không hề thấy bà cụ này giống mẹ anh ta, em bé kia giống em hay con anh ta. Trước họng súng của Calley, không có những con người. Lầm lẫn lớn của các ông nằm ở chỗ đó. Chúng tôi, những người Việt, dù nghèo dù nhỏ bé, vẫn là những con người. Chúng tôi đau xót nhục nhã hơn các ông khi nhìn thấy bức ảnh tô màu ấy. Chúng tôi bị xúc phạm.

Nhưng chúng tôi cũng nhớ rằng giữa người Việt chúng tôi với nhau, nhiều lúc chúng tôi cũng cư xử với nhau tàn tệ không kém. Có những người Việt không xem đồng hương của họ là những con người y như Calley của các ông. Hai tháng trước, chắc các ông có làm phóng sự, chụp ảnh điều tra phỏng vấn về hầm xác khổng lồ ở Đá mài. Hôm kia, tôi được biết ngoài Huế, người ta lại vừa khai quật một mồ chôn tập thể khổng lồ khác tại làng Hương viên quận Phú thứ Thừa thiên. Các ông có dự định ra đó lấy tin hay chưa?

Các đồng hương tác giả của những mồ tập thể khổng lồ ấy cũng không xem nạn nhân của họ là người. Họ chỉ chôn những con số, chỉ thủ tiêu một ý niệm. Các ông đem quân qua đây, chở súng ống qua đây để chống với những ý niệm. Các ông bị hụt chân, các ông lúng túng. Thằng bé con bụng ỏng mũi chảy thò lò có thể là địch thủ đặt mìn làm nổ xe các ông ngồi. Các ông đem đại bác 155 ly giã nát thằng bé à? Dĩ nhiên các ông làm được chuyện đó dễ dàng, nhưng báo chí các ông sẽ làm rùm beng lên, quốc hội các ông, các cơ quan thiện nguyện, các hội nhà thờ của các ông sẽ lên tiếng phản đối, viện Gallup sẽ điện thoại phỏng vấn và công bố tỉ lệ tín nhiệm của tổng thống qua một đêm sút giảm thê thảm. Thế là các ông rét. Lính của các ông thấy trên loạn, họ nổi điên. Sẽ có nhiều Calley nữa. Sẽ có nhiều em bé đặt mìn, nhiều bà lão gài lựu đạn nữa. Các ông chẳng hiểu gì về cuộc chiến tranh này hết. Các ông sẽ sa lầy. Và chính quyền chúng tôi, nếu không khôn, có thể sẽ sa lầy theo các ông.

***

Chuyến điều tra ở Mỹ lai tạo ấn tượng đậm lên tâm trí Dale. Bob lão luyện hơn, có thể đã từng gặp những người như Thiếu tá Quận trưởng, Thiếu úy Tuân nhiều lần, nên Bob thấy thường. Việc phỏng vấn diễn ra dễ dàng, êm ả. Làm việc với Bob, Dale học được cái tinh nhạy của nghề báo. Thay vì hỏi những điều tổng quát hoặc có tính cách thuật sự, Bob xoáy sâu vào những chi tiết đặc thù kích thích tò mò. Chẳng hạn khi Dale đang phỏng vấn một bà cụ để nghe bà kể lại cảm giác khi từ dưới hầm lên hớt hải chạy ra cái mương cạn và đau đớn đến quị ngã khi thấy đứa cháu nội của mình giữa đống xác nhầy nhụa máu me, Bob chen vào hỏi:

\- Làm sao cụ nhận ra được xác cháu?

\- Tui nhìn là biết nó liền.

\- Cháu nằm ngửa hay nằm sấp?

\- Nằm sấp.

\- Không thấy mặt nó, làm sao cụ biết là nó?

\- Cặp mông nó còn in lằn roi tím bầm.

\- Nó không mặc quần à?

\- Không. Chỉ có cái áo.

\- Ai đánh cháu vậy?

Bà cụ thút thít khóc:

\- Tui đánh nó đêm trước. Biết cơ sự thế này, tui đâu nỡ nào đánh nó.

\- Cháu nó hỗn với cụ à?

\- Không. Nó lễ phép lắm. Chỉ ham ăn. Tui bảo nó đem nửa cái trứng luộc cất vào cũi để dành cho cha nó ăn. Tối tui thắp đèn dằn lại nồi niêu cho chuột khỏi phá, mới thấy nửa cái trứng chỉ còn lòng trắng. Tui giận quá, bắt nằm xuống đánh cho ba roi. Cháu ơi là cháu ơi! Cháu có thiêng thì về đây để bà cúng cho cháu nguyên cả một cái trứng luộc!...

Về Đà nẵng, Dale bảo Bob về Sài gòn trước, còn mình thì xoay máy bay quân sự ra Huế. Anh muốn thăm lại các bạn dạy học và sinh viên ở trường cũ sau mấy tháng xa cách. Quỳnh Như cũng nhờ Dale lên trường Đại học Sư phạm, hoặc qua Ty Cảnh sát Thừa thiên hỏi cho rõ vì sao hồ sơ an ninh của nàng bị trục trặc.

Dale về Huế vì một chủ ý khác nữa. Lời Thiếu úy Tuân làm cho chàng suy nghĩ nhiều. Chàng muốn biến bài phỏng vấn ở Mỹ lai thành một bài điều tra có tính cách khách quan, toàn diện hơn về các tội ác chiến tranh tại Việt Nam, tội ác của cả hai phía, với những động cơ sâu xa của nó. Lương tâm nghề báo, lương tâm trí thức không cho phép Dale nhìn một chiều, viết theo thiên kiến. Chàng muốn xuống tận làng Lương viên để chụp hình, phỏng vấn, thu thập tài liệu về mồ chôn tập thể mới khai quật được.

Không có Bob, phần điều tra ở Lương viên trở thành "tác phẩm" đầu tay trong nghề báo của riêng Dale. Chàng hãnh diện thấy mình đã học được hết bí quyết nghề nghiệp của Bob. Chẳng những thế, với khả năng suy luận và tổng hợp, Dale còn khéo léo dùng các lời chứng để minh họa cho quan điểm mà Thiếu úy Tuân đã nói. Chàng đồng ý với viên thiếu úy, cho rằng nguồn gốc của mọi tội ác là do kẻ phạm tội không nhìn nạn nhân của mình như những con người.

Nguyên nhân đưa tới cái nhìn lệch lạc tai hại ấy có nhiều: do khác màu da, do khác chủng tộc, do khác ý thức hệ, do khác tín ngưỡng, do khác phái tính, do khác giai cấp, do thu nhỏ con người thành một dụng cụ, hoặc do bơm phồng con người thành một ý niệm, một hệ thống.

Trở lại Sài gòn, Dale viết một bài dài tổng kết cả hai cuộc điều tra, sau đó có thêm phần nhận định hàm súc. Chiều dài bản thảo cuối cùng được 20 trang đánh máy dòng đôi. Dale hân hoan đưa cho Bob đọc. Bob đọc xong, nhíu mày bảo:

\- Sao mày tự tiện thêm cái phần Lương viên vào?

\- Vì hai vụ có liên quan với nhau. Tao hoàn toàn đồng ý với Thiếu úy Tuân.

\- Tao cũng vậy. Nhưng mày hãy thực tế một chút. Hãng bảo làm vụ Mỹ lai thì chỉ nên làm vụ Mỹ lai.

\- Nhưng đến hiện trường mình thấy điều gì cần, thì phải thêm vào.

Bob không vui, im lặng một lúc, rồi nói:

\- Thôi! Mày thích thì cứ để y như thế. Nhưng tao biết trước là hãng thông tấn không xài phần sau đâu!

Bob nói đúng. Ngày 15-11, khi nhiều báo Mỹ đăng bài điều tra phỏng vấn những người còn sống sót ở Mỹ lai, Dale thấy không có báo nào nhắc đến một dòng vụ Lương viên. Ngay cả phần Mỹ lai, Dale cũng không nhận ra được phần nào là của mình, phần nào của người khác nữa. Bản tin tập viết chàng làm ở San Francisco khi đăng lên báo, Dale còn nhận ra được cột báo dài năm inches rưỡi gồm 102 chữ "made by Dale Davidson". Bây giờ, bài phỏng vấn lai đủ năm cha bảy mẹ, tác phẩm yêu dấu của chàng bị chặt đầu xắn đuôi, khúc giữa bị thái nhỏ pha phách gia vị phản chiến để hợp với khẩu vị khách hàng. Riêng con số 567 nạn nhân Mỹ lai bị tàn sát thì bài báo bảo là của đặc phái viên hãng UPI. Dale không biết ngoài chàng và Bob, UPI còn gửi thêm đặc phái viên nào khác để lấy con số ấy không?

Chàng bắt đầu thấy nghề phóng viên cũng có lắm nỗi nhục!
Chương 99

Văn phòng UPI Sài gòn mau chóng nhận ra những cái thiếu và cái thừa trong nghề nghiệp của Dale. Sau vụ điều tra Mỹ lai, Dale chỉ được giao cho làm những tin "xe cán chó". Vẫn việc cũ. Hàng ngày cầm một cuốn sổ con, bút chì giắt lên mép tai, một vai đeo máy ảnh, máy thu băng Uher trong một cái túi quàng vai khác, chàng đến phòng họp báo quen thuộc để nghe phát ngôn viên quân sự Việt Nam Cộng hòa phổ biến những câu chữ quen thuộc và những con số. Mỗi ngày các con số tổn thất ta và địch, số vũ khí tịch thu được hay mất đi có đổi. Nhưng người ta đã quen với những con số trăm, số ngàn, nên bây giờ con số nào cũng không gây được xúc động hoặc tò mò.

Dale ít khi phải dùng tới những dụng cụ hành nghề mang theo. Tin chiến sự thì văn phòng phát ngôn viên đã quay ronéo sẵn để phát cho báo chí. Dale không có gì cần hỏi hay chất vấn mà thu băng. Khuôn mặt ông Trung tá phát ngôn viên thì cũng không có gì hấp dẫn để chụp hình. Dale chỉ tốn mỗi ngày độ một giờ để hành nghề, phần thì giờ rỗi còn lại dùng để tập chụp hình, la cà ở phố Lê Lợi, Nguyễn Huệ, ngồi nhìn thiên hạ lũ lượt ở Catinat, Continental.

Chính trong một buổi "nhàn cư" như vậy, Dale đột nhiên nghĩ tới chuyện đổi nghề. Chàng không còn khoái nghề phóng viên nữa. Nhưng bỏ nghề này thì làm gì? Về San Jose nhờ David giúp xây dụng một cơ sở sửa chữa nhà cửa à? Hay về lại Berkeley làm thợ phụ sửa điện nước? Dale vẫn còn lưu luyến Việt nam, nơi chôn nhau cắt rún của một cô gái chàng biết là không bao giờ chàng quên được. Nhớ lại hai năm dạy học tại Huế, Dale vẫn thấy đó là thời kỳ hào hứng, vô tư, hạnh phúc nhất của mình. Dale thấy yêu nghề dạy học.

Ý tưởng đổi nghề có bám riết lấy Dale. Một hôm khác ngồi một mình ở Givral, Dale chợt nghĩ: Sao mình không xin một chân dạy học ở Việt nam? Vừa tự hỏi, Dale đã cau mày thất vọng. Bằng cấp mình thấp quá. Dạy học theo chương trình thiện chí thì sao cũng được vì dạy "free", nhưng muốn dạy học chính thức, phải có bằng Ph.D. như ông Clark, như ông Woodward, như cô Larrington. Hay mình về Mỹ học tiếp cho xong cái Ph.D. rồi trở lại Việt nam. Ủa, mà tại sao không vận động để Quỳnh Như cùng đi học với mình luôn thể? Hai vợ chồng cùng có học vị cao, trở về Việt nam dưới danh nghĩa hai giáo sư đại học, Chúa ơi! Còn gì đẹp hơn!

Dale đem "giấc mộng huy hoàng" đó nói ngay với Quỳnh Như trong cuộc hẹn sau đó. Nét mặt Quỳnh Như biến đổi như có phép lạ. Một phép lạ ngắn ngủi, vì ngay sau đó, nét mặt Quỳnh Như xịu xuống. Nàng buồn rầu nói:

\- Làm sao em đi với anh được!

\- Không đi với anh thì ở đây làm gì?

Mắt Dale sáng lên, giọng hăng hái:

\- Quỳnh Như, chúng ta thử cố gắng một trận quyết định cuối cùng. Anh tin là chúng ta sẽ thắng. Em nghĩ mà xem: em không đi dạy được. Thầy me em chắc chắn cũng đang hoang mang. Tại sao nhân cơ hội này, chúng ta không xin thầy me cho phép mình lấy nhau, để em được đi Mỹ học. Chỉ còn cách đó em mới xuất ngoại được. Vừa hợp lý, vừa hợp tình, em thấy không?

Quỳnh Như im lặng suy nghĩ, càng nghĩ nét mặt nàng càng rạng rỡ. Nàng vẫn còn ấm ức vì những lời xì xào của bạn bè, những cái nhìn đố kỵ khinh dễ của thiên hạ. Thù ghét đôi mắt lạnh lẽo xoi mói của thẩm sát viên cảnh sát, thù ghét vẻ mặt mệt mỏi lờ đờ của tay Giám đốc Sở Nhân viên Bộ Giáo dục. Nàng muốn đi khỏi đây, ngay lập tức.

***

Quỳnh Như chờ bữa cơm chiều có đông đủ cả nhà gần xong, mới đem đề nghị của Dale ra thưa chuyện với ông bà Thanh Tuyến. Tuy chuẩn bị kỹ từng câu từng chữ, Quỳnh Như vẫn run, nhiều đoạn nói lấp bấp, nhiều tiếng bị hơi thở lấp mất. Quỳnh Như dứt lời, không khí trong nhà chợt lạnh như một nhà mồ. Cổ họng ai cũng nghẹn lại. Không ai tiếp tục và nổi miếng cơm. Đũa bát vẫn cầm trên tay, nhưng cả bốn người ngưng ăn cúi đầu im lặng, người nọ chờ người kia nói trước.

Quỳnh Như chờ lâu quá, bật khóc, vừa khóc vừa kể lể:

\- Con khổ quá! Họ không chịu bổ dụng, chẳng lẽ con nằm đây ăn bám hoài. Con cũng không bỏ anh Dale được. Thầy me thương con thì cho phép con lấy anh ấy, để lập hôn thú, từ đó con mới đi Mỹ du học được. Hai vợ chồng tốt nghiệp về lại đây, đi dạy học, chắc cũng không làm hại đến danh giá của thầy me. Trên đại học, những cặp vợ chồng Mỹ Việt, Pháp Việt dạy học ở các phân khoa rất đông. Thầy me thương con...

Lâu nay không hề nghe Quỳnh Như nhắc tới Dale nữa, hai ông bà vẫn tưởng cơn ngông cuồng cũ đã qua. Chỉ còn lo cho con được bổ dụng, đi dạy, lấy chồng, yên ổn sống cuộc đời bình lặng của một cô giáo trung học. Bất ngờ Dale lại hiện về, ở ngay tại Sài gòn, và trong hoàn cảnh này, lại trở nên người duy nhất có thể cứu Quỳnh Như ra khỏi bế tắc, đưa Quỳnh Như lên một địa vị hứa hẹn hơn. Ông bà Thanh Tuyến choáng váng, rồi bối rối không tìm được phản ứng. Quỳnh Như khóc làm cho bà Thanh Tuyến cũng khóc theo. Bà trở thành người cho ý kiến trước.

\- Thầy me không thương con thì thương ai, hở Quỳnh Như! Cả tháng nay thấy con ray rứt bồn chồn, me ăn không ngon, ngủ không yên. Nhưng me tin rằng trước sau con cũng được đi dạy. Con đi dạy học ở đây, thầy me có một ông rể người Việt, hè Tết các con đem cháu về cho thầy me hôn hít, thầy me chỉ mong có thế. Chứ nếu con...

Quỳnh Như bình tĩnh hơn, biết nắm lấy vai chủ động. Nàng cố tạo giọng rên rĩ, bi thảm:

\- Con biết chắc là họ không cho con đi dạy đâu! Bao năm đi học tốn tiền thầy me chỉ phí đi! Anh Dale cũng chán nghề báo, muốn về Mỹ học tiếp để lấy cái bằng tiến sĩ. Có anh ấy chỉ dẫn, con đậu đạt bên đó cũng không khó. Chỉ một hai năm sau, chúng con về đây lại gần gũi thầy me.

Bà Thanh Tuyến nói:

\- Mẹ nó cho nó bỏ xứ qua đây ở luôn hay sao?

\- Thì lâu nay anh ấy vẫn xa nhà, bà cụ quen rồi. Vả lại, bà cụ đang sống với bà em, hai chị em giúp đỡ nương tựa nhau.

Bấy giờ ông Thanh Tuyến mới hỏi:

\- Nhưng con đã dò hỏi thủ tục xin xuất ngoại theo lối đó chưa?

Quỳnh Như thấy có hy vọng, đáp bừa:

\- Anh Dale đã hỏi rất kỹ, thầy ạ! Hễ có hôn thú thì đương nhiên Tòa Đại sứ Mỹ phải lo hết. Con không phải là sinh viên Việt nam xin đi du học mà là thân nhân của công dân Mỹ xin qua theo thể thức di dân.

Bà Thanh Tuyến vội vã hỏi:

\- Đã cưới xin gì đâu mà có hôn thú? Me đau đầu quá đi mất! Thôi, cứ ăn cho xong bữa cơm đi đã. Còn nuốt sao cho trôi nữa! Thầy me sẽ bàn riêng với nhau chuyện này.

Quỳnh Như cố gắng lần chót:

\- Thầy me thương con... chỉ còn cách ấy!

***

Cơm nước dọn dẹp xong, Quỳnh Như tìm cớ ra khỏi nhà để cha mẹ bàn chuyện được tự nhiên hơn. Ông bà Thanh Tuyến chỉ mong có thế. Khi Quỳnh Như xin phép đi thăm một người bạn từ Huế vào, bà Thanh Tuyến gật đầu, chỉ dặn lấy lệ:

\- Lái Honda ban đêm nhớ cẩn thận! Về sớm nhé!

Quỳnh Như đi khỏi, bà Thanh Tuyến hỏi chồng:

\- Ý mình thế nào? Tôi nghi hai đứa chúng nó toa rập nhau chuyện gì đây.Ông Thanh Tuyến ôn tồn bảo vợ:

\- Mình đừng nghĩ như vậy tội nghiệp con! Tôi...

\- Không toa rập nhau sao lâu nay thằng đó ở đây mà nó giấu? Hai cha con thường đi xi nê với nhau, nó có nói với mình không?

Ông Thanh Tuyến nói dối:

\- Có, Như nó có nói với tôi!

Bà Thanh Tuyến tức tối nói lớn:

\- Sao ông không cho tôi hay!

Ông Thanh Tuyến nổi dóa:

\- Cho hay thì bà làm gì? Cấm cửa không cho con Như ra khỏi nhà à. Nó lớn rồi, hai mươi bốn tuổi đầu, bà nhớ không?

\- Nó lớn bao nhiêu tuổi thì vẫn là con nhỏ dại dột vô tâm như thường. Tôi không để cho người ta lừa dối nó.

\- Ai lừa dối ai đâu? Mình, mình bình tĩnh lại đi. Thằng "Đeo"...

\- Trời hỡi! Tên gì không đặt lại đặt tên "Đeo"!

\- Bà kỳ quá! Tên Mỹ người ta vậy, chẳng lẽ người ta đặt tên Tí tên Tèo! Mình, hãy nghe tôi nói đây. Thằng "Đeo" cũng cao ráo, học thức, không đui què sứt mẻ, không ăn chơi đàng điếm. Với cái bằng cao học, nó là người trí thức, biết lẽ phải, biết xử thế. Hôm nó đến đây, cách ăn nói của nó chứng tỏ rõ ràng nó là người đàng hoàng. Nó chỉ có mỗi cái tội không phải là người Việt nam. Mình sợ gả con cho Mỹ bà con sẽ chê cười. Mỹ cũng ba bảy thứ Mỹ chứ! Nếu hai vợ chồng nó về dạy đại học, ai dám chê cười mình.

\- Chắc gì nó đậu được tiến sĩ!

\- Sao không chắc. Nó lấy được bằng M.A. ở đại học Michigan, một đại học nổi tiếng nhất nhì của Mỹ, thì lấy tiến sĩ đâu có khó.

\- Sao ông rành rẽ quá vậy? Hay con Như đã năn nỉ trước với ông?

Ông Thanh Tuyến bực dọc một cách thành thực:

\- Chiều nay tôi mới nghe nó nói lần đầu như bà. Nhưng mình này, tôi lên Bộ Giáo dục, qua cách họ nói, tôi đoán việc bổ dụng của con Như gặp trục trặc lớn lắm.

Bà Thanh Tuyến ngồi bần thần hồi lâu không nói. Ông Thanh Tuyến mỉm cười chờ đợi. Cuối cùng bà liếc nhìn xuống phía bếp. Quỳnh Trang đang lo xếp đặt lại soong chảo, quay lưng về phía nhà trên. Bà Thanh Tuyến hạ thấp giọng, nói nhỏ với chồng:

\- Nhưng con chị còn đó, cho con em đi trước, sao tiện!

Ông Thanh Tuyến bị bất ngờ, ngồi lặng suy nghĩ. Phải, lâu nay ông đã quá bất công đối với Quỳnh Trang. Chưa bao giờ ông thắc mắc tìm hiểu xem Quỳnh Trang đã làm quen với người con trai nào, Quỳnh Trang đã yêu thương ai, đã mơ ước hy vọng gì. Cho nên câu hỏi của vợ làm ông ngơ ngẩn, rồi áy náy. Ông hỏi nhỏ:

\- Lâu nay con nó có giao thiệp quen biết với ai không?

\- Không thấy.

\- Có ai ngỏ ý với bà không?

\- Cũng không. Nhiều hôm tôi cũng lấy làm lạ. Bạn bè buôn bán của tôi cũng nhiều, người nào cũng có con trai lớn cả. Quỳnh Trang lại đảm. Thế mà không có ai, dù là nói đùa, ngỏ ý muốn làm sui gia với mình. Nó hai mươi sáu tuổi rồi! Cho con Như đi trước, nó càng thêm tủi. Mình thấy không?

\- Nhưng chắc con Trang cũng để ý tới ai chứ?

\- Ở đâu ngoài đường khi nó đi lại buôn bán thì tôi không biết, nhưng ở nhà thì tôi không thấy. Cũng chẳng có ai thư từ gì với nó cả. Mấy tháng nay thằng Ngữ thường tới chơi. Nhưng tôi nghĩ nó đến vì ông, và vì có con Quỳnh Như. Chắc giữa hai đứa không có tình ý gì.

Ông Thanh Tuyến mỉm cười. Ánh mắt ông sáng. Giọng ông vui:

\- Nếu chúng nó có tình ý thì bà tính sao?

Bà Thanh Tuyến ngẫm nghĩ một chút, giọng uể oải:

\- Chắc không có gì đâu. Giữa đàn bà con gái với nhau, nếu có, tôi đã biết. Mà nếu có, thì... thì cũng tạm được. Số con Trang nó vất vả!

***

Lần nghỉ phép đầu tiên về Sài gòn, ghé thăm gia đình Thanh Tuyến, Ngữ nhận ra ngay không khí khác lạ. Dường như ai cũng tươi tắn, niềm nở hơn trước. Nhất là Quỳnh Như. Ngữ thấy lại được hình ảnh cô bé lém lỉnh ưa khôi hài những năm nàng còn học Đồng Khánh. Nhìn bộ quần áo khóa sinh sĩ quan ủi phẳng, đôi giày chùi bóng đến soi gương được của Ngữ, Quỳnh Như chào Ngữ theo lối nhà binh rồi nói:

\- Xin trình diện tân khóa sinh.

Nói xong, Quỳnh Như phá lên cười. Ngữ ngượng đỏ mặt. Quỳnh Như lại tiếp:

\- Anh làm mình làm mẩy cho lắm, cuối cùng cũng phải theo dòng như người ta. Thế là phải!

\- Còn Như thì sao?

Quỳnh Như sáng mắt lên. Nàng kéo Ngữ ra cửa trước, khoe:

\- Xong rồi! Bây giờ được hay không được bổ dụng, em không cần nữa.

\- Cái gì xong rồi?

\- Cái anh này. Giả vờ! Chuyện em với Dale.

\- Hai bác thuận rồi à?

\- Rồi.

Quỳnh Như kể lại diễn tiến, rồi tiếp:

\- Chủ nhật trước, thầy me mời Dale lại ăn cơm. Vẫn em thông ngôn. Lần này em thông ngôn y nguyên văn, khỏi cần kiểm duyệt thêm bớt như lần trước. Thầy me em đã bằng lòng "trên nguyên tắc".

\- Bằng lòng "trên nguyên tắc" là sao?

Quỳnh Như cười giải thích:

\- Đấy là chữ thầy em dùng. Thầy em nói chêm tiếng Pháp, đến đó thì dùng chữ en principle, em dịch là bằng lòng trên nguyên tắc, đúng không? Thầy em nói rành rẽ như một kế hoạch gia vậy. Thầy nói với Dale trên nguyên tắc, thầy me bằng lòng cho em lấy Dale. Nghĩa là tụi em có thể lập hôn thú trước, để Dale làm hồ sơ cho em đi Mỹ. Khi hồ sơ đã xong, em đã có giấy xuất cảnh, thầy me cho làm đám cưới. Bấy giờ mới chính thức là vợ chồng. Anh đã hiểu vì sao thầy dùng chữ en principle chưa?

\- Hiểu! Thủ tục lâu không?

\- Dale nói không lâu. Tối đa chừng ba, bốn tháng. Trong ba bốn tháng ấy, Dale sẽ phải lo nhiều thứ lắm. Đáng kiếp, ai bảo mê con gái Việt! Dale phải... à quên... thầy me em nói đám cưới phải làm theo lễ nghi Việt nam, và phải có bà con thân mẫu anh Dale qua đây dự. Tốn khối tiền đấy!

\- Dale chịu không?

\- Ảnh phải cắn răng mà chịu chứ. Thấy anh ấy cái gì cũng vui vẻ gật, em thương quá!

Ngữ nói nịnh:

\- Kể cũng đáng công gật!

Quỳnh Như không giấu được sung sướng.

Ông Thanh Tuyến đi xi nê xuất trưa về gặp Ngữ, bắt Ngữ ngồi nghe ông kể nội dung cuốn phim xuất sắc được năm giải Oscars ông vừa xem. Ông kể không được liên tục, gãy gọn, cái gì ông thích ông kể trước, kể một lúc ông lại "à quên" và móc ngoặc đơn một đoạn dài thoòng. Ngữ thấy ông thích thú vì chuyện khác, còn cuốn phim nếu nội dung chỉ có vậy thì được lây cái thích thú của ông khán giả mà thôi.

Bà Thanh Tuyến cũng ân cần niềm nở với Ngữ hơn bình thường. Bà hỏi cặn kẽ ở Trường Bộ binh Thủ đức người ta cho Ngữ ăn những món gì, chương trình học mỗi ngày ra sao. Nghe Ngữ bi thảm hóa cách nấu nướng hổ lốn của "nhà bàn" (phòng ăn), bà lo âu ra mặt, hỏi Ngữ có cần bà làm cho mấy thẩu thịt chà bông đem vào trường ăn dặm cho đủ chất bổ dưỡng luyện tập, học hành.

Bữa cơm chiều dọn sớm cho Ngữ ăn kịp vào trường cũng thịnh soạn hơn thường lệ. Trong bữa ăn, mọi người cười nói vui vẻ. Chỉ có Quỳnh Trang là lặng lẽ hơn thường lệ, dè dặt xa cách Ngữ hơn thường lệ.
Chương 100

Cuối tháng 12, mới có sự vụ lệnh bổ dụng Quỳnh Như làm giáo sư Anh văn đệ nhị cấp ở trường Cường Để Qui nhơn. Trước đó hai tuần, nàng và Dale đã lập giấy hôn thú, hồ sơ xin xuất cảnh di dân sang Mỹ cũng đã nộp xong.

Vì biết trước việc đi Mỹ với Dale sẽ không gặp khó khăn gì, vấn đề là thời gian mau hay chậm, nên Quỳnh Như vui vẻ ra Qui nhơn nhận việc. Nàng thấy mình may mắn. Mọi sự an bài để Quỳnh Như bước đến đâu là chiếu hoa trải đến đấy, mỏi chân thì gặp ngay ghế ngồi. Ra Qui nhơn, nàng đã có chỗ trọ chờ sẵn. Căn nhà bà Văn thuê ở ngay trước mặt ngôi trường nàng sắp tới dạy. Như có chuẩn bị trước, số mệnh dành phần ưu tiên cho Quỳnh Như.

Đa phần giáo sư trong trường đều xuất thân từ Viện Đại học Huế, có người thuộc khóa kỳ cựu đi dạy một lượt với các thầy cô của Quỳnh Như ở Đồng Khánh, có người Quỳnh Như biết mặt quen tên vì chỉ học trước nàng một, hai lớp, không khí trong trường nhờ vậy rất "gia đình".

Quỳnh Như được bổ dụng muộn, nên các lớp đi thi như đệ nhị (nay gọi là lớp 11), đệ nhất (gọi là lớp 12) đã có thầy cô kinh nghiệm lâu năm phụ trách. Nàng được Phòng Giám học phân cho dạy 8 giờ Anh văn sinh ngữ phụ lớp đệ tam, và 15 giờ lớp đệ lục. Tính nàng linh hoạt nên việc dạy dỗ khá thành công. Lớp học vui mà không ồn, hào hứng mà không mất trật tự. Bài vở soạn cũng không có gì vì chương trình qui định sẵn sách giáo khoa Anh văn cho các lớp trung học là bộ English For Today. Thì giờ rảnh còn nhiều, Quỳnh Như tìm hết cách để sống sao cho trọn vẹn, cho ý nghĩa trong mấy tháng còn lại ở Việt nam.

Ý định như thế, nhưng nàng không định nghĩa được thế nào là sống trọn vẹn, có ý nghĩa. Nàng chỉ thấy được thế nào là sống dở dang vô nghĩa: nàng thấy ở mẫu sống của Nam.

Quỳnh Như cố hết cách để bắt chuyện với chị dâu. Thất bại! Hình như Nam đã vạch một đường ranh thật rõ giữa quá khứ với hiện tại, giữa mình và người khác.

Nàng tự xây thành quanh đời sống mình, rồi dồn hết năng lực để ngày đêm canh chừng vòng thành ấy, phập phồng lo sợ những kẻ xâm nhập, hờm sẵn khí giới để phản ứng với những kẻ xồng xộc bước qua cửa cấm, mất ăn mất ngủ cảnh giác đến nỗi không còn biết trong thành còn có gì đáng giữ.

Quỳnh Như thừa biết Nam trải qua những biến cố đau lòng và vì yếu đuối, đến bây giờ vẫn chưa vươn dậy nổi. Nhưng thiếu gì người ở vào hoàn cảnh của Nam, rồi tai họa qua đi, họ vẫn cười, vẫn sống. Khả năng bẩm sinh của sống-còn là sức mạnh huyền nhiệm, là thứ thuốc hồi sinh thần kỳ chữa được tất cả các vết thương đời. Nam là trường hợp ngoại lệ.

Quế than với Quỳnh Như:

\- Tao không hiểu được chị Nam. Tao chịu thuê cái nhà này là vì địa điểm thuận tiện để mở một quán bún bò. Trước khi dọn nhà tao đã nói với má và chị Nam rồi. Như thấy không, có chỗ nào đắc địa hơn!. Xế phía đường Nguyễn Công Trứ người ta đã mở hai cái quán bún bò và phở đấy, nhưng nếu mình mở quán ở đây là họ ế khách. Bên này là Ty Tiểu học, giáo viên các quận về đây liên lạc với Ty đông nườm nượp. Rồi Quân bưu, Quân vụ Thị trấn. Bên phải là Ty Kiến thiết, Ty Bưu điện, và Tòa Hành chánh. Trước mặt là trường của Như. Một quán bún ngon, có cà phê thơm và rẻ, chắc chắn nấu bún không kịp bán. Thế mà vào đây ổn định chỗ ở xong xuôi, tao đem chuyện mở quán ra nói, chị ấy ngồi nghe như người mất hồn. Nói một lúc nữa, chị cũng không hiểu tao nói gì. Má muốn làm, nhưng làm một mình đâu nổi. Tao mà làm thì nhất định thành công, nhưng buôn bán kiếm được khá hơn. Tao chịu, chẳng hiểu chị ấy muốn gì!

Quỳnh Như chỉ đống sách bừa bộn hỏi:

\- Chị ấy còn mê sách không?

\- Không. Sách vở của ba, anh Ngữ định đem lên Pleiku nhưng rồi anh vào Sài gòn nên còn để đây. Cháu Thúy nó nghịch kéo đổ xuống đấy từ hôm qua. Thế mà chị ấy cứ để mặc, không dọn lại cho ngăn nắp.

\- Chắc chị Nam ở thui thủi trong nhà không làm gì lâu ngày nên quẫn trí.

\- Ấy, có lần mình bận nhờ chị ấy xuống chợ trông hàng giùm, mới một ngày chị ấy về than quá trời. Tao xúi chị xin đi dạy giờ, chị chạy đi hỏi vài nơi, rồi im luôn. Có Trời mới hiểu!

\- Để tao rủ chị ấy đi chơi biển rồi lần lần hỏi xem. Nhiều khi mày là em, lại nóng nảy, không nói chuyện riêng tư với chị ấy được!

***

Qui nhơn thời bấy giờ là một thành phố thở theo nhịp thở của chiến tranh. Ra đường, nhất là vào hai ngày cuối tuần, chỉ gặp lính. Quân cảng này tiếp tế quân nhu và đạn dược lên cao nguyên theo đường 19, nên tàu bè ra vào tấp nập. Lấy Qui nhơn làm tâm điểm, nhìn một thị trường rẽ quạt bán kính 60 dặm đã thấy vô số những doanh trại quan trọng: khu 6 bên trong thành phố là một kho quân nhu và tiếp liệu khổng lồ, những xe truck công ty chuyên chở Sea-Land liên tiếp chở hàng lên cao nguyên hoặc theo quốc lộ 1 vào Phú yên, ra Quảng ngãi. Những xe tải nặng này chạy theo một con đường khác dọc theo núi không qua cây cầu độc đạo: Cầu Đôi. Ngay bên kia ngọn núi trọc Bà Hỏa là kho đạn. Chỉ chạy xe thêm mười phút, gặp ngay đại bản doanh của Sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn. Chạy ngược ra hướng bắc thêm 20 dặm là phi trường Phù cát do Không quân Mỹ thiết lập để không yểm và kiểm soát suốt một dọc đất nhiễu nhương ven biển, từ Bồng sơn vào đến đèo Cả. Theo đường 19 cách Qui nhơn 60 dặm là Sư đoàn Một Không vận Mỹ. Bấy nhiêu lính ngoại nhập, bao nhiêu nhu cầu vận chuyển và sinh hoạt, bao nhiêu nhu cầu nhà ở, điện nước và giải trí đột ngột ập xuống một thị trấn vốn chỉ có độ 80.000 dân, phần lớn là quân nhân công chức làm việc tại tỉnh lỵ và một số thương gia buôn bán nhỏ trên đường Gia Long, Võ Tánh, Phan Bội Châu. "Cầu" nhiều mà "cung" có giới hạn, nên giá thuê nhà lên vùn vụt, làm khốn đốn các quân nhân công chức lương ít ỏi. Các tay kinh doanh nhạy bén từ khắp các nơi đổ về, quán rượu, tiệm giặt ủi, tiệm may, ổ điếm mọc lên nhan nhản. Người ta cất vội thêm nhà, đã có nhà rồi thì nâng vội thêm nhiều tầng lầu để thêm phòng cho Mỹ, Đại hàn, Phi luật tân thuê. Điện nước không đủ cung cấp, những nhà mới xây tự đào giếng riêng, tự mua máy phát điện, để cung cấp tiện nghi tối thiểu cho những người quen nếp sống cao. Buối tối đèn lù mù, nhưng ở những nhà nhiều tầng có người Mỹ ở, máy điện nổ ồn ào, trên sân thượng có bao bọc bằng lưới sắt B-40, nhạc pop nhạc Country mở lớn lấn át tiếng máy điện nổ.

Các bảng hiệu đồng loạt biến ra tiếng Anh: Steak House, Laundry Shop, Tailor's Shop. Tên quán được Mỹ hóa: Góc này là quán Chicago, góc kia là Joe's Restaurant... Đường phố vốn làm từ sau Genève với kỹ thuật công chánh thời Pháp thuộc, đủ sức chịu đựng một vài chiếc Jeep của các ông tỉnh ông quận, vài chiếc Mobylette của công chức già, thì bây giờ phải dằn mình chịu sức nặng của những chiếc xe truck dài chở đầy quân cụ. Nhựa hư, đường lồi lõm ổ gà, xe chạy qua bụi bốc lên mù mịt.

Qui nhơn mà lần đầu tiên Quỳnh Như đặt chân tới như thế đó! Ồn ào, hỗn loạn, rậm rật, lòe loẹt. Quỳnh Như cảm thấy ngộp, thu người lại như lúc nào cũng sợ cơn lốc cuốn đi. Nàng hối tiếc bị đưa đẩy ra chỗ bụi bặm náo nhiệt này để sống những tháng cuối cùng trước ngày lên đường xa quê hương. Nàng nghĩ kỷ niệm cuối chỉ âm vang lâu dài nếu nó êm đềm. Người tha phương dễ mơ màng bồi hồi về một đêm trăng rằm hơn là một đám cháy.

Quỳnh Như lầm. Sau này nàng nhớ mãi những ngày tháng ở Qui nhơn chỉ vì đó là một vết thương lâu lành trên cơ thể đất nước. Cái nhớ trong đau đớn quằn quại, cái nhớ ghê gai như bị một mũi kim đâm sâu vào da thịt và nằm mãi đó, khi bận bịu tạm quên nhưng hễ dừng lại là nỗi đau nhức lại về.

Kỷ niệm đậm nhất là lần nàng kèo nài được Nam đồng ý đưa nàng đi thăm nhà thương phung Qui hòa.

Bệnh viện dành riêng cho những người mắc chứng nan y có thể lây lan này ở một khu vực cách thành phố Qui nhơn bằng một ngọn đèo cao. Xe gắn máy leo lên dốc đèo khó khăn, nhưng Quỳnh Như quen đi Honda, cuối cùng hai chị em cũng đến được cổng bệnh viện. Thật là một thế giới êm ả khác hẳn với Qui nhơn ngoài kia. Khu rừng thông rậm rạp vi vu nhờ những đợt gió từ biển thổi vào. Bờ biển uốn một vòng cung dịu dàng, nhờ vắng vẻ nên cát trắng xóa. Quỳnh Như lại được gặp hình ảnh thanh khiết của các nữ tu. Mẹ nhất ở đây là một soeur già người Pháp, hy sinh cuộc đời chăm sóc cho các bệnh nhân phung từ hồi 1945. Phụ tá cho Mẹ là một nữ tu gốc Anh. Có lẽ nhờ tài vận động của các soeurs quản đốc mà bệnh viện được thiết kế, xây cất và tu bổ kỹ lưỡng, từ thánh đường, y viện cho tới những dãy nhà dành cho bệnh nhân thường trú, kiểu kiến trúc theo lối Âu châu, pha trộn khéo léo mẫu-thức gô-tíc và tân thời. Quỳnh Như nghĩ người vẽ kiểu nhà toàn khu bệnh viện phải là một kiến trúc sư tài ba và lãng mạn. Tầm vóc các nhà đều nhỏ nhắn, như những lâu đài búp bê, núp dưới bóng thông và dừa xanh.

Mẹ nhất ở đây có quen với mẹ nhất Jeanne d'Arc, nên Quỳnh Như nhờ Mẹ dẫn đi thăm khắp nơi. Khu con cái những vợ chồng bệnh nhân vẫn có lớp mẫu giáo và tiểu học. Quỳnh Như hỏi:

\- Các em này cũng là bệnh nhân hở mẹ?

Mẹ nhất lắc đầu:

\- Không. Các em không bị di truyền. Cách ly các em sớm, các em là người khỏe mạnh bình thường. Chỉ có một tỉ số rất nhỏ bị bệnh như cha mẹ.

\- Đã bị bệnh nan y còn lập gia đình làm chi hở mẹ?

Mẹ nhất cười hiền:

\- Bệnh nhân nữ và nam vào đây, họ yêu nhau thì mẹ và các soeurs cũng khuyến khích cho họ chung sống với nhau. Khi hai nỗi đau nương tựa vào nhau, thì đau khổ lại thành hạnh phúc.

Mẹ khôi hài thêm:

\- Cũng như trong đại số học, âm nhân với âm thành dương vậy mà.

Quỳnh Như mạnh dạn cãi lại:

\- Không, thưa Mẹ. Đây là âm cộng với âm thành hai âm.

Mẹ nhất nghiêm mặt lại, giọng nói đều đều chậm rãi như cầu kinh:

\- Cũng không hề gì! Nếu hiểu, đó là ơn thiên triệu. Cái ơn được Đức Chúa Trời chọn để thay Ngài cứu chuộc tội lỗi của nhân loại. Nhiều lúc Mẹ nhìn thấy nơi những bàn tay co quắp hay rụng mất vài ngón của bệnh nhân ở đây thật giống với bàn tay Chúa Jesus sau khi bị đóng đinh trên thập tự giá.

Câu nói của Mẹ nhất đeo đuổi Quỳnh Như suốt đời. Câu ấy cũng lay thần trí đang lãng đãng chập chờn của Nam dậy. Hai chị em mạnh dạn hơn khi bước vào phòng dành cho những bệnh nhân nặng. Hầu hết những người này đều bị căn bệnh quái ác làm dị dạng. Một số thấy người lạ vào lên tiếng chào Mẹ nhất rồi quay mặt đi. Chỉ có những người nặng nằm im trên những giường sắt phủ drap trắng. Tóc họ đều rụng gần hết. Xương sống mũi bị vi trùng làm sụm xuống, khuôn mặt đỏ hỏn sần sùi và phẳng lì. Gân bị rút nên đa số đi lại khó khăn. Một bệnh nhân phụ nữ Quỳnh Như chỉ thấy từ sau lưng dùng hai tay có quấn băng tì lên hai nạng gỗ để cố đi nhanh về phía cái giường đặt ở góc tối.

Mẹ nhất liếc mắt về phía chị, nói nhỏ vừa đủ cho Nam và Quỳnh Như nghe:

\- Cô này mới vào được một tháng. Gia đình giấu không cho ai biết con gái bị bệnh, đến lúc thật nặng mới chịu đưa xuống đây. Cô ấy biết làm thơ đấy.

Nam bật hỏi:

\- Cô ấy là em của Hàn Mặc Tử?

Mẹ nhất có lẽ được nhiều người Việt nói tới tên nhà thơ này, nên hiểu ngay Nam nói gì. Mẹ cười:

\- Ồ không! Nhưng được che chở trong vòng tay Chúa Jesus, phải, họ cũng là anh em một nhà. Mẹ có dịch mấy bài thơ cô ấy làm sang tiếng Pháp và gửi đăng trên tờ La Croix báo của Dòng bên Thụy sĩ. Cha chủ bút khen bài thơ hay lắm!

***

Mẹ nhất nói:

\- Mẹ phải dẫn hai con lên trên thánh đường để khoe mới được. Mẹ rất hãnh diện về thánh đường này, vì chính mẹ vẽ kiểu, và theo dõi từng chút từ khi mới bắt đầu đổ nền xây móng.

Quỳnh Như tò mò hỏi:

\- Kiến trúc sư nào vẽ họa đồ cho toàn khu này mà đẹp thế hở mẹ?

Mẹ nhất không giấu được hân hoan:

\- Chính mẹ vẽ đấy! Trước khi vào nhà tập, mẹ là sinh viên kiến trúc. Ôi! Thời xa xưa rồi. Tận hồi trước thế chiến thứ hai!

Thánh đường cũng nhỏ nhắn như tất cả những kiến trúc khác trong khu Qui hòa. Tháp chuông chỉ cao quá tầm những cây thông cây dừa rậm lá chung quanh, có lẽ trên phi cơ nhìn xuống chỉ thấy được cây thánh giá sơn trắng nổi bật lên một nền xanh um. Lan can bằng sắt uốn theo hoa văn cổ điển Âu châu, mà Quỳnh Như đoán có dấu ấn đậm nét trong trí nhớ của Mẹ nhất những ngày chủ nhật đi xem lễ trong thời thơ ấu, tại ngôi nhà thờ nhỏ tại một làng quê nào đó vùng Provence. Ánh sáng được lọc một lần qua những tầng lá, lại được lọc kỹ lần nữa qua lớp kính mầu xanh nhạt gắn ba mặt sau, trái và phải của thánh đường, nên khi Nam và Quỳnh Như theo Mẹ nhất bước vào bên trong, hai người chợt có cảm giác mát mẻ dịu nhẹ như bước qua một thế giới khác. Thế giới không có màu chói, không có mùi nồng, không có tiếng động mà chỉ có âm nhạc, không có đường thẳng mà chỉ có uốn khúc uyển chuyển. Nền thánh đường lót gạch hoa mầu vàng nhạt sạch loáng không vương một hạt bụi. Ba hàng ghế gỗ đánh vẹc ni mầu nâu xếp theo hình cánh cung chầu về cây thánh giá cao đến quá nửa bức tường trước mặt. Tượng Chúa Jesus bị đóng đinh trên thánh giá trắng lạnh trên nền tường mầu xanh lơ. Chỉ có một bệnh nhân đang quì cầu nguyện ở hàng ghế đầu dãy trái.

Gió bên ngoài lay động tầng lá dừa, nên ánh sáng chiếu lên khuôn mặt tượng Chúa thường xuyên lung linh, khi mờ thì ảm đạm quằn quại như nỗi đau đớn Ngài đang cam chịu, khi tỏ thì rạng rỡ như ánh sáng báo hiệu phục sinh.

Ba người đứng lặng im vài phút, rồi Mẹ nhất nhắc:

\- Thôi ta đi. Hai con lên nhà khách cho mẹ đãi nước cam do nhà dòng trồng rồi tự biến chế lấy thành orange juice để dành. Nhờ Cha tuyên úy Mỹ chở vào cho một máy ướp lạnh mới làm được orange juice đấy, trước đây chỉ làm được nước cam tươi dùng liền. Nhiều mùa dư cam, phải đem bán hoặc tặng bớt cho Cô nhi viện Xuân phương. Ờ, trước khi lên dốc, hai con có thấy Cô nhi viện ấy không?

Nam đáp:

\- Thưa Mẹ con không chú ý

Mẹ nhất nói:

\- Hai con nên vào đó thăm. Và nếu rảnh cuối tuần đến giúp cho các soeurs ở đấy một tay. Các soeurs ít người mà số cô nhi ngày càng nhiều. Lo không xuể.

***

Quỳnh Như gửi chiếc Honda cho cụ bán quán phía bên kia đường, rồi cùng Nam tiến vào con đường nhỏ trải đá chạy giữa những mái nhà tôn vách ván thấp bé.

Cổng Cô nhi viện Xuân phương để mở. Ba dãy nhà lợp fibro-ciment xếp hàng dọc, và cùng nối liền với một dãy nhà ngang làm thành hình chữ E đều. Trước các dãy nhà, mấy bụi bông giấy hoa đỏ và vàng gạch mọc um tùm, phủ kín gần hết mái nhà xám. Ngay đầu dãy nhà gần cổng nhất, một nhóm trẻ em trai đang ngồi đánh cờ giấy, mải chú ý đến nước cờ nên không chú ý đến người lạ. Nhưng dì phước mặc áo đen cạnh đấy đứng dậy trước. Dì phước tiến về phía hai người khách lạ, dì đã già khoảng trên năm mươi. Dì hỏi:

\- Các cô cần hỏi ai?

Quỳnh Như bối rối đứng im dưới sân sỏi nhìn lên, chưa đủ bình tĩnh để nói cho gãy gọn. Mãi một lúc, Quỳnh Như mới hỏi được:

\- Dạ thưa, con muốn gặp bà nhất.

Dì phước cười dễ dãi, ánh mắt vui và để lộ cả hàm răng không mấy đều:

\- Bà nhất nào? Bà nhất nhà dòng hay bà nhất cô nhi viện?

\- Thưa bà nhất giám đốc ở đây.

Dì phước bước xuống sân, cười lớn và bảo:

\- Nếu vậy tôi là bà nhất đây. Các cô muốn hỏi gì đó?

Nam chen vào trả lời:

\- Chúng con vào thăm bệnh viện Qui hòa. Tiện đường, chúng con muốn thăm cô nhi viện của Mẹ!

\- Được. Nếu thế thì mời các cô vào văn phòng ngồi chờ cho chút. Các con đi chơi đi. Đã dặn nhiều lần là khi các con thấy khách đến phải chào hỏi lễ phép rồi đi chơi chỗ khác, không được tò mò việc của người lớn.

Cả lũ trẻ bấy giờ mới nhớ phận sự, cùng vòng tay cúi đầu thật thấp, đồng thanh:

\- Chào các cô ạ!

Bà nhất cười khanh khách có vẻ bằng lòng, ra lệnh:

\- Thôi. Các con đi chỗ khác chơi. À Thiện, lại bà dặn đây. Con chạy đi tìm soeur Maria, bảo lên văn phòng cho bà có việc nhờ một chút nghe không. Gấp lắm. Con nói vậy. Nhưng con không được chạy té như hôm trước đấy.

Lũ trẻ đứa trở về phòng, đứa ra vườn rau lấy nước tưới mấy luống rau muống và mấy dây bầu.

Hai người theo Mẹ nhất lững thững đi lên văn phòng. Lúc đi ngang qua một căn phòng rộng ở dãy giữa, họ nghe thấy nhiều tiếng trẻ sơ sinh khóc thé. Tiếng khóc hơi khác thường, cay xé mà lại vỡ như phát từ một buồng phổi rách. Thấy hai người khách lắng tai tò mò, Mẹ nhất mời:

\- Đây là phòng nuôi trẻ dưới một tuổi. Các cô có muốn vào xem không?

Không chờ đồng ý, Mẹ nhất bước lên thềm. Nam và Quỳnh Như bước theo. Trong phòng, giường nôi con nít xếp dày, cái nọ sát cái kia và cùng sơn một màu xanh đậm. Một đứa con gái khoảng mười tuổi đang cố nhét núm vú cao su vào miệng đứa bé da đen đang khóc, trong khi trên các nôi khác, lũ trẻ nằm im ngậm núm vú mắt lim dim thỏa mãn. Chỉ được chừng bốn năm em nằm ngay ngắn trên nôi và dùng hai tay cầm vững bình sữa nhựa dốc lên cao. Số còn lại hoặc nằm lệch ra khỏi chiếc chiếu ni lông nhỏ khiến cái nôi nghiêng hẳn sang một bên, hoặc để bình sữa rơi xuống một phía cằm không biết sửa lại cứ nhay núm vú vàng xỉn một cách kiên nhẫn. Mẹ nhất tiến đến gần con bé hỏi:

\- Sao đó, Lan?

\- Thưa bà, nó cứ khóc hoài. Thằng đen xấu xí này khó chịu quá. Khi hôm nó không cho con ngủ.

Mẹ nhất vừa an ủi vừa khuyên răn:

\- Con đừng nói vậy. Tội nghiệp thằng nhỏ. Khi hôm cả phòng đều khóc chứ đâu phải một mình nó.

Thấy Nam tiến đến gần, Mẹ nhất giải thích:

\- Thằng nhỏ này òi ọp nhất đám, đau yếu hoài, từ ngày vào đậy tốn không biết bao nhiêu tiền thuốc.

Đúng như lời bà nhất, thằng bé da đen thật bất thường. Đầu to, mắt lồi lờ đờ. Bụng ỏng và chân tay co rúm nhăn nheo. Khắp mình mẩy đầy những mụt nhọt li ti. Đứa bé nằm trên một cái nôi loại đặc biệt để trên bàn gần cửa sổ, thân thể trần truồng. Một cái đai cột quàng xuống dưới cái bụng lớn nhô cao hơn cả mũi mặt. Nam không dám nói cho dì phước biết đây là kết quả của bệnh phong tình ở thời kỳ trầm trọng, hoặc di truyền nơi người lính da đen viễn chinh hoặc nơi người mẹ làm gái giang hồ quanh các trại lính Mỹ. Đứa con gái đã nhét được núm vú vào miệng đứa bé bệnh, nên tiếng khóc nghẹn ậm ừ trong cổ họng.

Bé gái quay lại phân trần:

\- Hễ con rút bình sữa, là nó lại ré lên. Nó bày đàn cho lũ kia chướng theo. Khi hôm con với soeur Jeanne lớ quớ không biết làm sao nữa.

Mẹ nhất vuốt tóc bé gái an ủi, giải thích cho hai người khách hiểu:

\- Ở đây chúng tôi bực nhất là tiếng súng. Cô nhi viện gần trại lính Mỹ quá. Tối tối, có tiếng súng nổ thình lình, mấy đứa nhỏ phòng này giật mình khóc ré lên. Một đứa khóc, mấy đứa kia khóc theo. Nếu không có đứa nào khởi xướng thì không sao. Khổ là cái thằng này lại hay bắt giọng cho ban hợp ca.

Mẹ nhất cười. Nam và Quỳnh Như cũng cười theo với cái hồn nhiên của dì phước. Họ đi ra hiên và đến bấy giờ mới kịp nhận thấy mùi tanh tanh xông lên từ căn phòng sơ sinh. Qua cửa lớn đầu phòng bên kia, Mẹ nhất dừng lại nói chuyện với một dì phước trẻ tuổi đang đổ sữa từ cái soong nhỏ qua biberon. Trao đổi vài câu ngắn xong, Mẹ nhất lại tiếp tục đi qua dãy khác. Chờ hai người khách đến trước một cửa phòng quét vôi vàng, Mẹ nhất giải thích:

\- Phòng này dành cho cô nhi từ một tuổi đến ba tuổi. Tương đối nuôi tụi này dễ chịu hơn tụi sơ sinh. Đã bắt đầu tập cho chúng quen với giờ giấc rồi.

Căn phòng trống trơn. Nam và Quỳnh Như ngạc nhiên đưa mắt hỏi thầm. Mẹ nhất nói:

\- Ở đây có tất cả hai mươi tám em. Bây giờ phải lo cho chúng "đi bô".

Nam quay lại ngầm ý xin giải thích động từ lạ lùng đó. Dì phước cười bí mật, tiếp tục đi vài bước nữa rồi dừng lại chờ hai người:

\- Chúng nó đây.

Nam và Quỳnh Như nhìn theo ngón tay dì phước chỉ. Phía trong có một dãy nhà tiêu. Một cái bể chứa nước rộng ở ngay sát lối vào. Vòi nước đang róc rách chảy. Hai em bé gái đứng gần hồ nước, có lẽ chờ cho đầy để khóa máy. Không có gì lạ. Nhưng khi bước tới chút nữa, theo hướng nhìn của Mẹ nhất mà hạ mắt xuống thấp, họ mới ngạc nhiên. Lúc nhúc một lũ trẻ nhỏ đứa nào cũng chỉ mặc có mỗi chiếc áo, đang ngồi trên bờ thành hàng dọc, sát theo vách đối diện dãy nhà cầu. Phía ngoài cùng có bốn em bé da đen tóc xoăn ngồi yên như tượng. Một đứa lai trắng quá bé đến nỗi như gần lọt tõm vào lòng bô, cố rướn lên bằng cách gập người lên trên cặp đùi lỗ chỗ thuốc đỏ. Một bé gái đầu tóc bị kéo cắt lăm nhăm vì những mụt lở, bình thản ngồi ngay trên bô không lo ngại vì cái bụng ỏng kê vừa vặn lên thành bô nhựa. Thấy khách lạ nhìn đến, nó toe toét cười. Cười xong, nét mặt lại bình thản như không có gì xảy ra. Mẹ nhất nói:

\- Con bé này hơi bất thường. Tôi có cho đem xuống bệnh viện Thánh gia, nhưng họ không cho biết bệnh gì.

Quỳnh Như hỏi, hơi e dè:

\- Chúng nó ngồi trong bao lâu thì... thì đi xong, thưa ma soeur?

\- Chừng một giờ đồng hồ. Nhiều đứa chỉ ngồi chơi, không chịu đi.

Vừa lúc ấy, phía trong cùng, hai đứa bé nắm tóc nhau mà giằng. Đứa con gái có phận sự canh chừng vội đóng vòi nước lại, chạy vào can thiệp, trong khi đứa con gái kia lấy chổi quét nhẹ cho nước dơ trên sàn chảy vào hầm rút.

Nam nói cảm tưởng:

\- Phần lớn các em ở đây đều có vẻ bất thường. Hình như chúng òi ọp ngay từ lúc nhập viện?

Mẹ nhất vui mừng tìm được người tâm sự:

\- Phải rồi. Họ đem cho chúng tôi toàn những đứa trẻ khó nuôi. Hoặc bị chứng này, hoặc bị chứng kia. Cô tính viện có hơn hai trăm năm mươi em từ sơ sinh đến mười lăm tuổi. Thế mà chúng tôi chỉ có bốn người. Nội chuyện thay nhau thức đêm canh gác lũ nhỏ nhất đã lo không xuể, nữa là...

Mẹ nhất lấy chìa khóa mở cửa văn phòng, rồi mời hai cô khách vào. Họ ngồi xuống ghế nệm trước mặt bà. Quỳnh Như cố gắng tìm một lời an ủi:

\- Xã hội ngoài đời phạm tội, rồi quăng lũ trẻ bất hạnh vào đây cho các soeurs. Các soeurs chữa bệnh cho chúng, lo cái ăn cái mặc cho chúng lớn lên, lớp này chưa hết, thì đời lại đẩy thêm vào lớp khác.

Mẹ nhất cười buồn, nói:

\- Chứ biết làm sao. Mình rán làm, như một việc cứu chuộc cho thế gian. So với Đấng Cứu Thế chịu đóng đinh trên thánh giá, thì công việc của mình thấm gì. Nhưng những lúc mệt mỏi quá sức, cũng hơi có chán nản. Mỗi ngày chúng tôi nhận cô nhi càng đông, và hình thù các em càng thê thảm hơn, đến tội nghiệp. Nhiều lúc chúng tôi nghĩ mình đang lội ngược một làn sóng dữ.

Ánh sáng căn phòng chợt tối lại.

Ngoài cửa hai em bé da đen khoảng ba, bốn tuổi lấp ló, không dám vào.

Mẹ nhất gọi:

\- Vào đây. Hai con chào các cô đi!

Hai bé cô nhi trai tóc xoăn, môi vều giống y giòng giống của cha, cúi đầu thật thấp nói lớn: Chào cô. Những câu tiếng Việt phát ra từ khuôn mặt tí hon đặc biệt Phi châu tạo cho Nam và Quỳnh Như cảm giác thích thú bất ngờ. Mẹ nhất cười sung sướng, bảo hai đứa bé:

\- Hai con xưng tên cho các cô biết đi. Con tên gì?

\- Con tên Dũng.

\- Còn con tên gì?

\- Con tên là Duy.

\- Lớn con về Mỹ không?

Cả hai đứa trẻ đồng thanh trả lời, đầu lắc quầy quậy:

\- Không không. Con ở lại với mẹ.

Mẹ nhất vuốt tóc hai đứa bé, ôm chúng vào lòng hôn nhẹ lên mái đầu:

\- Ở lại với mẹ khổ lắm. Về Mỹ sướng hơn.

Rồi Mẹ quay về phía khách giải thích:

\- Tuần trước, ông cố vấn bên Tỉnh có đến đây lập danh sách các em lai Mỹ. Ông ấy bảo có thể có một chương trình đưa các em lai này về bên ấy nuôi nấng. Dầu sao, đấy là trách nhiệm của chính phủ Mỹ. Không thể để con của lính mình cầu bơ cầu bất được.

Nam hỏi:

\- Ở dãy này, con thấy chỉ có các em trai trên sáu tuổi thôi. Bé như hai đứa này, phải ở bên kia chứ.

\- Lúc mới vào, hai đứa này đau yếu luôn. Tôi thấy tội nghiệp quá, xin soeur Josse cho qua bên này tôi nuôi riêng. Tốn không biết bao nhiêu tiền thuốc, nhiều lúc phải đem đi bác sĩ tư nữa. Nuôi mạnh xong, tôi gửi trả lại bên đó, nhưng hai đứa nó khóc quá, không chịu. Cả tôi cũng quyến luyến không nỡ rời chúng. Đáng lý tôi được về Dòng ngoài đó từ kỳ hè, nhưng tôi đã xin ở lại đây.

Bấy giờ hai đứa trẻ đã thoát khỏi vòng tay Mẹ nhất, đang lại phía tủ kính cổ mở cửa để lấy đồ chơi. Mẹ nhất mắng không cho phá, rồi gọi thằng bé lớn lại hỏi:

\- Duy, lớn con làm gì?

Giọng thằng bé đã sõi:

\- Lớn con đi tu.

Mẹ nhất cười sung sướng, lấy khăn tay trong bọc áo thằng bé chùi mũi cho nó. Mẹ hỏi tiếp:

\- Nhưng trước khi đi tu con làm gì?

\- Con đi học i, a, o, e.

\- Các cô này đến xin con, Mẹ đã cho con về với các cô. Chịu đi không?

Thằng bé mặt mày bần thần, nước mắt rơm rớm nơi hai khóe, trong khi thằng kia cười nụ hí hửng. Mẹ nhất cảm động ôm Duy hôn lấy hôn để, trấn an:

\- Mẹ nói giỡn đó. Hai con ra ngoài chơi đi. Ngoan nào.

Thằng Duy vui mừng chạy ra khỏi phòng, như sợ hai cô khách lạ bắt lại. Mẹ nhất nhìn theo, nét mặt hiền hòa trìu mến. Mẹ quay lại phía khách, giọng nói hơi run run:

\- Lúc nhỏ thì ngoan lắm. Nhưng lớn lên một chút, hoang không chịu được. Đánh lộn suốt ngày. Lại lười biếng không chịu đi học nữa.

\- Các em ở đây học ngay trong Cô nhi viện, hay phải học ở ngoài, thưa Mẹ?

Mẹ nhất chưa kịp trả lời thì một người đàn bà mặc đồ tang bước vào. Mẹ nhất vội vàng bảo:

\- À chị Trầm. Vô đây tôi nhờ một chút. Sao, chuyện đắp mộ đi đến đâu rồi?

Người đàn bà nét mặt bất động lầm lì, giọng nói khao khao buồn hiu:

\- Dạ họ đòi nhiều quá. Đến 20.000.

Mẹ nhất an ủi:

\- Thôi. Chị để tôi xoay cho. Hoặc xin ngoài Dòng hoặc xin đâu đó. Còn chị với hai đứa nhỏ thì dọn vào ở trong này luôn cho tiện. Chị dẫn hai chú nhỏ này ra tắm cho chúng nó bớt hôi một chút.

Rồi Mẹ nhất quay lại hỏi Nam và Quỳnh Như:

\- Hai cô muốn đi xem chỗ nấu bếp và phòng ăn của các cháu không? Nam đáp:

\- Thật làm phiền mẹ quá. Chúng con ở đây về chắc sẽ thấy đời đổi khác.

Mẹ nhất hiểu Nam muốn nói gì, nhưng vẫn mỉm cười hỏi:

\- Khác như thế nào?

Nam đáp:

\- Con cũng không hiểu rõ. Có thể chúng con sẽ thấy cuộc đời mình dù sao cũng còn may mắn hơn nhiều người. Và thấy còn có nhiều chuyện đáng làm, ngoài chuyện ngồi đó mà than vãn, ủ dột.

Quỳnh Như nhìn Nam, cảm động thấy người bạn lớn có ánh mắt sáng và một làn da hồng vì xúc động.
Chương 101

Ông hiệu trưởng Trường Trung học Cường Để tốt nghiệp Đại học Sư phạm Pháp văn Đà lạt, người gốc Huế nhưng gia đình đã bỏ xứ lập nghiệp ở Nha trang. Người ông mập mạp, vui tính, bặt thiệp, rất khéo léo trong việc cư xử với cả cấp trên lẫn cấp dưới. Ông mê đánh mạt chược, và nhờ vậy, liên lạc rất thân tình với các ty sở trưởng và sĩ quan có nhiệm sở trong thành phố. Những giờ giải trí phụ trội không tốn công nho nhà nước của ông, ngược lại, đem về cho nhà nước nhiều lợi lộc. Qua những tối mạt chược, ông vận động được công binh sửa sang lại vòng rào quá rộng quanh trường, giăng dây thép gai để ngăn ngừa những kẻ lạ đêm đêm vẫn lén vào trường rình mò chui vào xâm nhập qua kho vật liệu của Mỹ ở ngay sát phía tây trường Cường Để. Lúc Quỳnh Như ra nhận việc, xe truck của Công binh Đại hàn đang chở đất tới lấp các chỗ trũng của sân trường, xe ủi đất san phẳng để dãy A và dãy B không còn bị cách trở bởi một vùng đất lồi lõm cỏ dại mọc đầy như trước. Cũng do những canh mạt chược của ông, sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn đã bằng lòng xây biếu trường một đại thính đường làm nơi sinh hoạt chung cho học sinh. Họ đã bắt đầu cho lính công binh tới đo đạc, nhắm hướng để vẽ họa đồ xây cất.

Ông có hình dáng một người anh cả vui tính xuề xòa. Nhưng không phải vậy. Gặp những lúc cần sự cương quyết, ông trở thành một "người nguyên tắc". Ông nắm vững kỹ thuật lãnh đạo, mềm nắn rắn buông. Nhờ vậy mà suốt bao năm biến động từ khi nhà Ngô đổ đến nay, trong vai trò giám học cũng như hiệu trưởng một trường trung học lớn nhất tỉnh, nơi xuất phát những cuộc xuống đường biểu tình, nơi học sinh bàn thảo kế hoạch những đêm không ngủ, nơi một ông tỉnh trưởng thời Phong trào Cứu quốc lên cao bị học sinh Cường Để bắt cóc để yêu sách, ông hiệu trưởng vẫn không bị cả chính quyền tỉnh lẫn học sinh nghi ngờ hay ác cảm. Ông có tài làm cho mọi phe nghĩ ông thuộc vào phe họ, nhưng vì hoàn cảnh này nọ, vì tế nhị, ông xin phép không đứng công khai vào phe nào.

Tài lãnh đạo của ông cũng hòa giải được những tranh chấp ngầm trong hàng ngũ giáo sư. Phần lớn giáo sư trong trường đều là người Huế, tốt nghiệp từ Đại học Sư phạm Huế. Một số giáo sư khác, như ông hiệu trưởng, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Đà lạt hoặc Sài gòn, nhưng cũng là dân gốc Huế. Người địa phương dạy trong trường rất ít. Không hề có một xếp đặt hay là kỳ thị nào đã tạo ra tỉ số chênh lệch đó. Chẳng qua là hậu quả của lịch sử. Thời kháng chiến chống Pháp, Qui nhơn, Bình định thuộc Liên khu Năm do cộng sản kiểm soát, sau Genève mới được Quốc gia tiếp quản. Những học sinh địa phương học tới các lớp cấp 3 thời kháng chiến (tức là trung học đệ nhị cấp) đều tập kết ra Bắc theo cán bộ và bộ đội. Số còn lại nhỏ tuổi, năm 1955 nếu có điều kiện học tiếp chuyển từ lớp Bảy hồi kháng chiến qua đệ tứ của hệ thống trung học vùng quốc gia là cao nhất. Số này không nhiều. Nếu họ học đều, không bỏ ngang vì trình độ sinh ngữ kém (các trường hồi kháng chiến không dạy Anh văn và Pháp văn mấy năm cuối trước Genève chỉ dạy một sinh ngữ là Hoa văn), thì đợt học sinh địa phương đầu tiên có trình độ tốt nghiệp đại học ra trường năm 1963. Sĩ số ít, thế lực yếu, lý lịch xấu vì nhà nào cũng có anh em bà con tập kết ra Bắc, nên lớp trí thức ít ỏi này phân tán mỏng đi khắp nơi, không nắm được các chức vụ điều khiển như người Huế.

Khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, hệ thống quyền lực của ông cố vấn Ngô Đình Cẩn tại các tỉnh Miền Trung tan rã theo, thì các tay hoạt động chính trị người địa phương mới có cơ hội ngoi lên. Họ nắm được một số vai trò trong Hội đồng Tỉnh, Hội đồng Thị xã, họ làm dân biểu hạ viện qua thế lực của tôn giáo hay đảng phái. Bị thất thế quá lâu, nay bắt đầu tập bước vào trò chơi quyền lực, họ muốn chạy nhanh tới đích. Từ đó, ở những ty sở, cơ quan có đông nhân viên, tự nhiên nẩy sinh những tranh chấp địa phương ngấm ngầm, và các hội đồng dân cử là chỗ xuất phát các vận động tranh chấp loại đó.

Ông hiệu trưởng quen đối phó với những biến động phức tạp dĩ nhiên ngửi thấy trước cái mùi khói từ bên ngoài lan vào khuôn viên ngôi trường thân yêu của ông. Ông phải tìm cách tháo ngòi nổ chậm không cần thiết. Dịp may đến. Ông giám học cũ người Huế xin đổi vào dạy một trường lớn tại Sài gòn. Ông hiệu trường cần một giám học mới. Bạn bè đồng khóa hay giáo sư bạn mạt chược của ông không thiếu. Nhưng ông cần một "right man in right place". Người đó là ông giám học. Quỳnh Như đến gặp lần đầu để trình sự vụ lệnh, để sau đó hai người gặp ông hiệu trưởng. Ông giám học người địa phương, tốt nghiệp Đại học Sư phạm Huế, có vợ cũng là người Huế. Các giáo sư Huế trong trường đều là bạn của ông hoặc là bạn bè các anh chị của vợ ông. Các giáo sư địa phương cũng là những anh học trò "kháng chiến" mặc bà ba đen lơ ngơ trước những cuốn giáo khoa Anh Pháp văn như l'Anglais vivant, Cours de langue bậc sơ đẳng như ông, trong những năm đầu học lại ở các trường quốc gia. Còn nhịp cầu nào hợp thời hơn để làm tắt ngay những nhen nhúm kỳ thị địa phương trong trường.

Quỳnh Như thường liên lạc với ông giám học nhiều hơn hiệu trưởng. Ông phân giờ dạy cho Quỳnh Như, dẫn Quỳnh Như tới giới thiệu cho học sinh trong các buổi dạy đầu tiên, sau đó đi lảng vảng ngoài hành lang đề phòng trường hợp cô giáo mới thiếu kinh nghiệm bị học trò phá thì can thiệp lập tức để tái lập trật tự. Có vẻ như ông biết khá nhiều về Quỳnh Như.

Một hôm Quỳnh Như vào Phòng Giám học để trả cuốn sổ điểm, ông mời Quỳnh Như ngồi chơi, rồi đột nhiên nói:

\- Hồi học Sư phạm, tôi có đi thực tập mấy buổi ở lớp anh Tường dạy. Hình như đệ tam B2 Quốc Học thì phải!

Như con chim từng nhiều lần bị tên, Quỳnh Như vội hỏi:

\- Anh có biết anh Tường của em à?

Ông giám học mỉm cười nói:

\- Có. Nhà tôi cũng học một năm Việt văn với thầy Tường. Lúc đó anh ấy "hiện sinh" lắm. Tóc để dài phủ ót, bài giảng lúc nào cũng có "choáng váng", "nôn mửa", "phi lý", "tha nhân là địa ngục", "hư vô"... không như sau này. Cô có được tin gì của anh ấy không?

Quỳnh Như dè dặt nhìn ông giám học. Ánh mắt chờ đợi của ông có vẻ thân tình. Nàng yên tâm hơn:

\- Từ Tết vừa qua, em không biết tin gì cả. Ngay hôm Tết, cũng chỉ nghe nói về anh ấy, chứ không gặp mặt anh ấy.

\- Tết vừa rồi cô bị kẹt ở Huế?

\- Vâng.

\- Ở đây cũng loạn lắm, nhưng nhẹ hơn Huế nhiều. Cô đã thấy đống gạch vụn di tích của Ty Thông tin và Đài Phát thanh góc đường Võ Tánh – Nguyễn Công Trứ, và Quân trấn bị cháy. Đó, chỉ hai nơi ấy là bị nặng. Họ liều lắm, bắt chước cái kế liều của Nguyễn Nhạc.

Quỳnh Như tò mò hỏi:

\- Là sao ạ?

\- Tay chỉ huy trận đột kích Qui nhơn, nghe nói thuộc hàng tỉnh ủy, liều mạng tìm cách để cho bị bên mình chộp vào dịp cận Tết. Bên mình giam ông ấy ở Quân trấn. Ông ấy khai thực cấp bậc và đòi chỉ khai kế hoạch tấn công Mậu Thân vào Qui nhơn cho Tỉnh trưởng mà thôi. Lúc đó họ đã cho người mai phục quanh Đài Phát thanh và Quân trấn rồi. Kế hoạch là khi Tỉnh trưởng tới, quân của họ sẽ tấn công Quân trấn, bắt Tỉnh trưởng phải lên đài phát thanh đọc lời đầu hàng.

\- Rồi sau ra sao?

\- Vỡ! Tỉnh trưởng không tới. Đến giờ hành động đêm mồng Một, họ phải tấn công Quân trấn và Đài Phát thanh, nhưng ông trưởng đài đã cẩn thận lấy bộ phận chủ yếu nào đó của máy truyền thanh trước khi trốn khỏi đài. Họ chiếm giữ đài và Ty Thông tin hai ngày ròng, về sau Đại hàn phải cho xe tăng tới nã đạn san bằng. Cô về đây là về đúng chỗ chiến trường rồi!

\- Em cũng thấy thế! Đêm nào cũng nghe súng nổ.

\- Rồi cô sẽ quen. Nhiều khi không có gì cả, nhưng lính gác cứ nổ chỉ thiên để lỡ có bọn phá hoại hay trộm cắp thật, thì chúng tưởng bị lộ, không dám ra tay. Trong khu Sáu, ban đêm lính Mỹ xả hàng loạt liên thanh lên núi để đề phòng Việt cộng lén về đặt cà nông pháo kích vào phi trường. Nghe lâu êm tai như nghe pháo mà thôi!

\- Em chưa quen được.

\- Rồi sẽ quen.

***

Thật vậy, ở Qui nhơn một tháng, Quỳnh Như đã quen tiếng súng. Nàng không còn giật mình choàng dậy sợ toát mồ hôi mỗi khi có tiếng nổ như thời gian đầu. Đêm, nàng ngủ ngon giấc. Sáng dậy, trong phòng chỉ còn cháu Thúy thiêm thiếp ngủ trên cái giường nhỏ gỗ tạp. Nam đã đi khỏi, mền gối xếp đặt ngay ngắn trên giường. Từ hôm thăm bệnh viện Qui hòa và Cô nhi viện về, Nam có thay đổi. Nàng chịu tham dự vào cuộc sống hơn. Dường như hình ảnh những bệnh nhân phung mất mũi dị dạng, tay chân co quắp, túm tụm nhau dưới gốc dừa cười nói râm ran (giọng nói của họ nghèn nghẹn khó nghe vì hư hệ thống thanh quản), hoặc hình ảnh hàng dãy trẻ cô nhi đủ màu da ngồi xếp hàng đi bô ở Cô nhi viện đã nhắc nhở cho Nam nhớ nỗi đau của nàng chỉ là cơn heo may giữa trời bão tố, chỉ là hạt cát nhỏ nhất trong sa mạc, chỉ là một giọt tranh rỏ xuống vực nước mắt. Sự so sánh giúp Nam hồi sinh. Nàng chịu liên lạc với ông Hiệu trưởng trường Cường Để để đi hỏi cách làm đơn xin đi dạy giờ. Nam cũng ý thức thật rõ trở lại (và thản nhiên chấp nhận) những rắc rối của thực tế. Nam nói với Quỳnh Như:

\- Chị biết là do anh Tường, chị xin làm công chức không được đâu. Xem vụ bổ dụng của em, chị đủ hiểu. Cho nên tốt hơn hết là chị chỉ xin dạy giờ. Mình ký hợp đồng với Nha Trung học, dạy giờ nào ăn lương giờ nấy. Lạ thật! Xoay qua trở lại, cuối cùng rồi cũng trở về nghề đi dạy.

Trong khi chờ đợi, Nam thường lấy xe đạp lên Cô nhi viện giúp việc cho các soeurs. Công việc tự nguyện giúp cho Nam chóng bình phục. Quan sát theo dõi những đổi thay của chị dâu, Quỳnh Như nghiệm ra rằng giữa những cơn bão cuốn, luôn luôn có đâu đó những điểm bình yên thanh tịnh lạ lùng, những chốn khuất tịch êm ả nằm an nhiên ngay giữa cái xô bồ hối hả vây quanh. Vấn đề là tìm cho ra chỗ thanh tịnh ấy, bên ngoài và cả trong lòng mình. Thực hiện được điều đó, thật khó!

Quỳnh Như đã quen với tiếng ồn ban ngày, tiếng nổ ban đêm. Nhưng khoảng lạnh tanh lặng ngắt tiếp sau tiếng nổ bị bỏ ngoài tai nhiều khi còn chấn động hơn chính tiếng nổ.

Một buổi tối, nàng nghe một tiếng nổ lớn gần như ngay bên kia vách. Cả nhà giật mình thức dậy, lao xao hỏi nhau. Bên ngoài có tiếng xe cứu thương hụ còi chạy tới, rồi tiếng xe rồ máy chạy đi. Đêm giới nghiêm từ 12 giờ khuya đến 6 giờ sáng nên không ai dám ra khỏi cửa cho thỏa lòng tò mò, kể cả Quế. Đêm hôm đó Quỳnh Như vẫn ngon giấc. Sáng ra mới biết đêm qua, ông bưu tín viên Quỳnh Như vẫn gặp bên Quân bưu đã trốn xuống hầm công sự đắp bằng bao cát góc khuôn viên Quân bưu mở chốt lựu đạn tự vận. Ông lấy tiền mặt của Quân trạm đốt hết vào sòng xì tố, sợ bị tù, nên tự vận trốn nợ.

Một đêm khác, nhiều loạt súng bên kia trường không đủ sức đánh thức Quỳnh Như dậy. Sáng hôm sau, băng qua đường vào cổng Cường Để để dạy hai giờ Anh văn đầu buổi lớp đệ tam A2, nàng thấy xe Quân cảnh Mỹ, Quân cảnh Việt, Cảnh sát, xe cứu thương đậu đầy một góc rào trường. Học sinh đi học sớm bu đen quanh đấy. Xác một đứa trẻ bò qua rào ăn cắp hàng doanh trại Mỹ bị bắn vẫn còn vất vẻo trên những vòng dây kẽm gai.

Quỳnh Như cảm thấy nhức buốc như cũng bị đầu kẽm gai đâm lên da thịt. Cảm giác ấy giúp Quỳnh Như đọc lại thơ Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Quách Tấn, văn Võ Phiến (tức là các nhà văn nhà thơ xuất thân từ Bình định) thấy hay hơn trước, phong phú đậm đà hơn trước, phức tạp đa dạng hơn truớc. Dường như những hồn ma Hời vẫn còn lẩn quất đêm đêm trên xứ sở chói chang bụi bặm này, để trong tận cùng thẳm của hồn chữ nghĩa, vẫn có một mạch nhất quán là nỗi quằn quại lặng lẽ và những u uất dồn nén mấy trăm năm trong các ngôi tháp đổ nát và rêu phong. Dường như tại đó chỉ còn hai hạng người, một hạng hiếm hoi là các anh hùng hào kiệt đột ngột xuất hiện làm nghiêng ngửa lịch sử như Quang Trung Nguyễn Huệ, một hạng nữa chiếm đa số là những tử tội cắn răng cho Lịch sử lăng trì! Qui nhơn vì thế đậm nét trong trí nhớ Quỳnh Như.
Chương 102

Những lần về phép trước, Ngữ thường ở chung với người bạn làm báo Tiền Tuyến trên căn gác bên Khánh hội. Lười thì ra đầu ngõ mua bánh mì gặm, uống một ly nước mía, rồi chui vào một rạp xi nê nào đó. Nhớ không khí gia đình thì lấy xe buýt lên thăm gia đình Thanh Tuyến, chuyện trò với người nào có mặt ở nhà, ăn cơm chiều rồi mua vé xe Lam về thẳng Thủ đức cho kịp giờ hết phép.

Một lần bà Thanh Tuyến hỏi kỹ Ngữ thường làm gì trong một ngày rưỡi phép thường kỳ. Bà nhăn mặt trách Ngữ sống không điều độ, có hại cho sức khỏe, và bắt hứa là từ đây nếu về phép phải ở nhà bà.

Dạo sau này, Ngữ ít được cơ hội hàn huyên với ông Thanh Tuyến. Từ khi đi lại được, ông thường vắng nhà. Hơn ba năm cấm cung, bây giờ ông như con ngựa khỏe vừa xổng chuồng. Ông thấy mình lỗi thời về đủ mọi mặt, nói cái gì, làm cái gì cũng không theo kịp người ta. Ông muốn đốt giai đoạn, cái gì cũng tò mò. Một lần Ngữ thấy ông vừa từ trên phố Sài gòn về, tay ôm một cái bì giấy. Bà Thanh Tuyến hỏi ông mua thứ gì vậy. Ông lúng túng, bảo là mấy tờ báo điện ảnh đọc cho đỡ buồn. Ông vào phòng nằm riết trong đó thật lâu, trong khi bà Thanh Tuyến và Ngữ tưởng ông vào thay đồ xong sẽ ra nhà trước vui vẻ góp chuyện với "ông khách người nhà" (gần đấy ông gọi Ngữ như vậy). Ngữ chờ không được, lại sợ làm rầy không cho bà Thanh Tuyến buôn bán xin về sớm. Lần sau ghé chơi, ông lại đi vắng. Bà Thanh Tuyến thấy Ngữ có vẻ mệt, bảo:

\- Cháu vào phòng bác trai nằm nghỉ chốc lát đi. Có nóng thì vặn quạt máy.

Ngữ nằm trên tấm drap quá sạch của ông Thanh Tuyến, vì áy náy mà không ngủ trưa được. Táy máy tìm cái gì đọc, chàng mở những tờ Điện Ảnh Tin Ảnh ra xem hình nữ tài tử, hết số nọ đến số kia. Tới một số báo có bọc giấy nâu cẩn thận và chiều dày nhiều hơn, Ngữ nghĩ chắc đây là tờ Điện Ảnh số Xuân. Không phải. Một cuốn Penthouse còn mới, trang giữa chưa bị xé mất. Khám phá đó làm cho Ngữ vô cùng thích thú. Chàng mừng là đằng khác, vì đó là gì, nếu không phải là dấu hiệu của một sức sống đã phục hồi sau cơn khủng hoảng, một khát vọng tái tạo những gì tưởng đã mất. Sự tò mò, ray rứt nhục cảm không hề có ở những người đã thật sự già nua.

Năng lực hồi phục, máu kinh doanh của ông Thanh Tuyến lại nổi lên. Ông có ý trở lại nghề cũ. Ông bảo rằng số máy cassette qua các PX Mỹ, hiện đang lan tràn khắp nơi, nhà nào cũng sắm một chiếc. Có máy cassette thì phải có băng để nghe. Ông tiên đoán ngành kinh doanh sẽ phát đạt tột độ trong vài năm sắp tới là sản xuất băng nhạc và buôn máy truyền hình. Ông đang tìm hiểu ngành ca nhạc và ngành sản xuất băng nhạc. Khi đã chắc ăn, ông sẽ lao vào đầu tư. Ngữ bây giờ cũng trở thành một "ông khách người nhà" lỗi thời của ông. Gặp Ngữ ông vui, nhưng không gặp hay gặp mà không có thì giờ chuyện vãn lâu, cũng không sao. Ngữ biết rất ít về nhạc trẻ, và hoàn toàn "mù chữ"' về thương trường.

Từ khi về phép tạm trú ở hiệu trà, Ngữ được bà Thanh Tuyến coi hẳn như người nhà. Nghĩa là nếu cần, không khách sáo, bà nhờ Ngữ đi giùm nơi này nơi nọ. Việc nhỏ, đi gần, thì bà nhờ Ngữ. Nếu việc phức tạp ở xa, bà nhờ Ngữ lấy Honda chở Quỳnh Trang đi hộ. Sự tin cậy ấm áp và tự nhiên. Đến những chỗ bạn bè buôn bán của bà, Ngữ ngồi ngoài xe chờ Quỳnh Trang giao dịch giải quyết công chuyện xong, lại đèo nàng đi. Có lúc Quỳnh Trang rủ Ngữ cùng đi mua sắm vài thứ lặt vặt.

Một hôm Quỳnh Trang rủ Ngữ lên thương xá Crystal cho nàng mua một ít đồ trang điểm. Sợ Ngữ ngại, Quỳnh Trang nói:

\- Anh đi tới những chỗ bán những thứ lỉnh kỉnh của phụ nữ có ngại không? Có ngại thì qua hiệu sách xem sách đợi em!

Ngữ ngại, nhưng cách nói của Quỳnh Trang khéo quá, chàng bằng lòng đi theo Quỳnh Trang. Chẳng những vậy, Ngữ còn coi việc Trang rủ mình cùng đi mua phấn son là một biểu hiện thân tình đầm ấm cũng giống như bà Thanh Tuyến nhờ chàng đi mua giùm một lọ xì dầu. Những gian bán y phục phụ nữ, đồ lót và đồ trang điểm nằm ở lầu trên.

Quỳnh Trang tự nhiên lựa mua một thỏi son Elizabeth Arden mầu hồng nhạt, một lọ kem, và một cặp soutien giá trung bình. Cách đó mấy gian là một quầy bán băng nhạc, cặp loa Pioneer lớn đặt trước cửa quầy đang phát bài ca ăn khách của Nhật Trường, giọng ca Thanh Lan. Ngữ và Quỳnh Trang đi qua gian hàng băng nhạc, tò mò nhìn vào. Cả hai giật mình sững người. Ai như là Diễm! Mà Diễm thật! Diễm đang thu tiền của một người khách mua băng mặc đồ lính. Diễm bỏ tiền vào hộc, ngửng lên cười thật tươi và nói "Cảm ơn ông" thì cũng vừa trông thấy Ngữ với Quỳnh Trang. Diễm trố mắt, kêu lên:

\- Ớ... anh... à... chị Trang! Sao chị biết em bán ở đây?

Quỳnh Trang cũng vui mừng nói:

\- Ơ kìa, Diễm. Vào đây hồi nào?

\- Một tháng rồi chị. Có cả anh Ngữ kìa! Anh không nhận ra Diễm hay sao mà ngơ ngác thế? Chừng nào anh ra trường?

Ngữ kinh ngạc hỏi:

\- Sao Diễm biết?

\- Anh làm gì mà em không biết. Nói đùa đấy! Tuần trước có ông bạn anh Mân tới nhà chơi, vô tình ông ấy có nhắc tới anh. Ông Thành, anh biết không?

\- Thành nào?

\- Đại úy Thành bên Tổng Tham mưu.

\- Tôi không biết.

Quỳnh Trang chen vào hỏi:

\- Diễm vào đây luôn à? Còn hai bác?

\- Em vào đây luôn. Xin thuyên chuyển, họ cho cũng được, không cho thì thôi. Lo nhà cửa xong ba mạ em cũng sẽ vào.

\- Cửa hàng này của... của Diễm à?

Diễm hãnh diện đáp:

\- Của em chứ của ai nữa. Em làm áp lực lắm, anh Mân mới chịu sang cửa hàng này lại cho em trông coi.

Quỳnh Trang hỏi:

\- Rồi ai trông coi cháu?

\- Hiện giờ thì thuê người. Mạ em vào thì em nhờ mạ.

Ngữ nghe nhắc đến chuyện con cái của Diễm, giật mình nhìn Diễm chăm chú hơn. Chàng thấy Diễm mập ra, chiếc cằm thon ngày trước bây giờ hơi đầy, dưới cằm bắt đầu lờ mờ hiện thêm một ngấn cằm đôi. Diễm trang điểm kỹ lưỡng, mí mắt tô xanh, hàng lông mày con gái thuở trước được tỉa mảnh, đuôi mày có kẻ thêm một đường bút chì mỡ đen thành hình gần bán nguyệt. Diễm khoe với Quỳnh Trang:

\- Chị buôn trà có khá không? Em mới mở hàng được nửa tháng, khách quen chưa có nhưng cũng khá lắm. Băng nhạc em đang mở cho khách nghe hiện rất ăn khách. Giọng Thanh Lan, chị nhận ra không? Thanh Lan là nhất!

Khi phát âm chữ NHẤT, Diễm uốn lưỡi cố bắt chước theo giọng Bắc. Bây giờ Ngữ mới nhận thấy thêm một điều mới lạ nơi Diễm: nàng không còn nói giọng Huế ròng nữa!

Tự thấy chưa nói được gì nhiều với Ngữ, Diễm quay về phía Ngữ hỏi:

\- Anh còn nửa tháng nữa ra trường phải không?

Ngữ lại ngớ ngẩn hỏi:

\- Sao Diễm biết?

Diễm cười rất tự nhiên:

\- Em là gián điệp mà!

Ngữ cố tìm đề tài ít khách sáo hơn:

\- Có dạo nghe Quỳnh Như cho biết Diễm sinh khó, anh... tôi hơi lo.

Diễm cảm động, nói rặt giọng Huế:

\- Em cũng tưởng không qua khỏi... Đi học làm nữ hộ sinh, gặp trường hợp sinh khó em cứ nghĩ đó là chuyện thiên hạ, không liên can tới mình. Rồi chính em lại sinh khó. Con nó dễ thương lắm.

Quỳnh Trang hỏi:

\- Diễm ở đâu, hôm nào rảnh chị lại thăm cháu xem sao!

Diễm trở lại giọng Huế lai Bắc:

\- Em với anh Mân ở tận Bà Chiểu. Không biết từ nhà chị tới đó xa gần. Nhưng chắc hai vợ chồng em không còn ở đó lâu. Anh Mân đang tìm mua một căn nhà vùng Đakao. Khi nào dọn nhà mới, em sẽ tin cho chị. Nhà chị ở gần Ngã Bảy phải không?

Đến lượt Quỳnh Trang hỏi:

\- Sao Diễm biết?

\- Quỳnh Như ghi địa chỉ cho em, em vẫn còn giữ. Em cũng mừng cho Quỳnh Như. Hôm nó về dự đám cưới em, nó thiểu não quá. Ra Qui nhơn, Như nó có thường viết thư về không hở chị?

\- Lâu lâu có viết.

Diễm quay sang hỏi Ngữ:

\- Chắc Quỳnh Như ra đó ở chung với chị Nam?

\- Vâng.

Có hai khách hàng vào hỏi mua cuốn băng mới của Khánh Ly. Quỳnh Trang đưa mắt thầm hỏi ý kiến Ngữ. Ngữ tiện tay chọn một cuốn băng thu toàn những bài do Thái Thanh hát, đưa cho Quỳnh Trang. Quỳnh Trang hiểu ý. Chờ hai cặp thanh niên trả tiền xong, nàng đưa cuốn băng cho Diễm, nói:

\- Diễm cho chị "mở hàng" muộn cuốn cassette này.

Diễm thích thú, đáp:

\- Chị phúc hậu, mở hàng cho em thì em làm ăn vững vàng. Còn anh Ngữ mở hàng thì bấp bênh. Chị cho em xin hai trăm rưởi, giá vốn đấy.

Ngữ mau mắn mở ví rút ra hai tờ giấy 200. Diễm cầm tiền hỏi:

\- Anh Ngữ mua hay chị Trang mua?

Quỳnh Trang bực dọc nói:

\- Ai mua cũng thế thôi. Cô này bày vẽ.

Diễm nghiêm mặt lại, quay hỏi Ngữ:

\- Anh có 50 đồng lẻ không?

Ngữ lục ví nói:

\- Có đây!

Diễm trả tờ 200 cho Ngữ và nhận tờ bạc 50. Cả ba người đều cảm thấy không còn được thoải mái nữa. Ngữ nói:

\- Thôi để cho Diễm làm việc.

Diễm hỏi:

\- Anh ở đằng nhà chị Trang à?

Trang nói:

\- Thôi tụi này về đã.

Xuống khỏi cầu thang, Quỳnh Trang bảo:

\- Sao Diễm nó thay đổi chóng thế!

Ngữ nói:

\- Diễm mập ra!

\- Ý em không phải thế!

***

Ngữ trở lại chỗ gửi xe sau khi dặn Quỳnh Trang chờ mình ở trước nhà hàng Thanh Thế. Phố xá đông đúc, người ta chen lấn nhau, bộ hành không có chỗ đặt chân đi tràn cả xuống lòng đường. Xe cộ bóp còi inh ỏi. Ngay cổng tây của thương xá là một chợ vải lộ thiên nên các cô các bà đổ về đây lại càng đông. Quỳnh Trang cứ thắc thỏm sợ Ngữ không thấy mình, khi bị lấn giạt vào sâu phía trong lề đường lại cố chen để ngoi ra ngoài. Trong mấy phút nôn nao chờ Ngữ lẫn lo sợ Ngữ không tìm ra mình, Quỳnh Trang chợt thấy tâm trạng chờ đợi của mình không bình thường, không phải nỗi chờ đợi trong an nhiên như một hành khách chờ chuyến xe buýt. Mà như một bộ hành về trễ ngong ngóng chờ chuyến xe cuối. Không, còn hơn thế nữa. Như chờ một cái gì quí giá đã thuộc về mình, sợ mất đi nên nhìn đâu cũng thấy đe dọa. Năm phút, mười phút vẫn không thấy Ngữ. Mười lăm phút, khi Ngữ phanh chiếc Honda ngay sau lưng Quỳnh Trang, nàng cau có hỏi:

\- Anh đi đâu để Trang chờ cả tiếng đồng hồ?

Ngữ chưa bao giờ nghe Quỳnh Trang nói với Ngữ với giọng gay gắt đó. Ngữ xin lỗi:

\- Chạy tới đây nhìn quanh không thấy Trang đâu, tưởng Trang đứng ở hè bên kia, đường một chiều muốn trở lại, phải đi một vòng bên cửa Tây, xuống Lê Thánh Tôn, rồi trở lại.

Quỳnh Trang thấy mình bất công, ghé ngồi sau yên Honda, tay phải nắm lấy quai da bắc ngang qua yên, tay trái nắm chặt cái túi giấy đựng các món vừa mua. Người đông. Ngữ phải lách chiếc Honda khéo léo mới ra được đường Lê Lợi. Chiếc xe nhiều lúc nghiêng hẳn một bên. Quỳnh Trang sợ té, phải ôm lấy lưng Ngữ. Xe rẽ về phía chợ Bến Thành, qua nhà ga thì xe cộ thưa hơn. Quỳnh Trang đỏ mặt khi thấy mình ôm lấy lưng Ngữ, tay phải lại nắm lấy quai yên. Ngữ đã rẽ xe về đường Hồng Thập Tự. Bóng cây cao hai bên lề che rợp con đường rộng và thẳng phía dưới, cành lá giao nhau làm thành một vòm cung xanh mắt. Tiếng máy nổ đều. Ngữ cảm thấy phía sau lưng có hơi ấm của một phần vai Quỳnh Trang tin cậy dựa vào, thứ hơi ấm nhẹ nhàng như một tách trà ủ trong lòng tay về mùa đông. Rồi làn hơi ấm ấy loang rộng ra, như cả phần thân thể bên trên của Quỳnh Trang dựa sát vào lưng Ngữ. Ngữ cảm được (hay có thể là Ngữ đã tưởng tượng ra) qua hai lần áo, cả cái mềm mại của đôi vú, cả nhịp đập đều của trái tim. Ngữ tự hỏi: Đây là hạnh phúc, phải không? Thứ hạnh phúc đơn giản, chậm chạp, đến lúc nào không hay, tự nhiên như trái cây phải chờ nắng hè nung tới độ để chín, và khi đã chín rồi thì sẵn sàng rơi vào túi người có lòng chờ. Mải suy nghĩ, Ngữ không tránh kịp một ổ gà ở mép đường Lý Thái Tổ. Chiếc xe chao nghiêng. Quỳnh Trang vội ôm lấy hông Ngữ cho khỏi té. Ngữ lấy được thăng bằng, nhưng trước khi Quỳnh Trang kịp rút tay về, chàng thả một bên tay lái, nắm lấy bàn tay Quỳnh Trang, bóp nhẹ. Quỳnh Trang để yên bàn tay phải trong tay Ngữ. Phía sau lưng, Ngữ cảm thấy hơi ấm của cả một tấm thân ép sát vào, tin cậy. Họ lặng lẽ trao nhau lời tỏ tình đầu tiên, mà không phải dùng lời!
Chương 103

Dale quá lạc quan khi nghĩ rằng thủ tục xin xuất cảnh Việt Nam và nhập cảnh vào Mỹ cho Quỳnh Như, với tư cách là vợ một công dân Mỹ, hoàn tất tối đa là bốn tháng. Dale nộp đơn từ tháng Mười. Mãi đến tháng Năm năm sau mọi thủ tục mới xong. Quỳnh Như được biết tin lúc đã về Sài gòn nghỉ hè và chuẩn bị khăn gói đi làm giám thị lẫn giám khảo cho các kỳ thi trung học. Việc chuẩn bị đám cưới bây giờ đi vào chi tiết tỉ mỉ phức tạp hơn trước. Nhất là về phía Dale.

Bà Thanh Tuyến vẫn khăng khăng đòi cho được phải có thân mẫu Dale qua Việt nam. Dale viết thư, đánh điện tín, gọi điện thoại viễn liên về cho bà Lucy. Biết mẹ không thể đủ sức lo giấy tờ, Dale trả tiền hẳn cho hãng du lịch để họ thu xếp mọi thứ, kể cả xe rước bà lên phi trường San Francisco. Hãng du lịch có chi nhánh khắp thế giới đã mau chóng mở văn phòng chi nhánh tại Sài gòn, Đà nẵng, để hốt bạc, nhờ các thân nhân Mỹ qua Việt nam thăm chồng con, hoặc các quân nhân viên chức Mỹ phục vụ ở Việt nam qua Hồng kông, Bangkok, Tokyo, Đài loan giải trí trong các kỳ phép. Lần đầu tiên dì Cindy tỏ tình máu mủ ruột thịt. Dì gửi tặng cho cô dâu chú rể một tấm gift certificate của hãng Sears trị giá 100 đô, và biếu cho bà chị Lucy hai tuần lương, thời gian tối đa bà Lucy được phép vắng mặt. Bà Lucy viết thư than với con rằng lâu nay bà cụ vẫn hy vọng khi Dale lấy vợ, bà em giàu có sẽ giúp bà chút đỉnh để làm lộ phí qua thăm Việt nam cho biết. Bây giờ, bà trắng tay. Hơn trăm bạc trong túi, theo bà lo xa, đi San Francisco sợ còn không đủ, chứ đừng nói bay qua tận Sài gòn. Dale đã vất vả chạy tiền trả cho hãng du lịch, bây giờ lại phải mượn Bob tiền gửi cho mẹ làm lộ phí. Quỳnh Như biết Dale kẹt tiền, nhưng sợ mẹ trở chứng vào phút chót, đã nhân gấp đôi số lương Dale được hãng UPI trả, sẵn trớn tuyên bố là bà cụ thân mẫu Dale xin phép được gánh vác chi phí tiệc tùng đãi hai họ và bạn bè.

Tuyên bố vung vít xong, Quỳnh Như không ăn không ngủ được suốt mấy ngày liền. Nàng gầy xọp, mắt lờ đờ, nghĩ hết kế không biết phải vay mượn ai tiền để đặt cọc cho nhà hàng Song Hỷ. Cuối cùng Quỳnh Như phải thú thật với chị. Hai chị em ôm nhau khóc. Quỳnh Trang mếu máo vỗ lưng em:

\- Sắp phải xa em mấy năm, chị buồn lắm. Chị em mình từ nhỏ tới lớn sống bên nhau, bây giờ mỗi người một ngả. Em qua bên xứ lạ, lỡ đau yếu, bên này me với chị không yên tâm.

Quỳnh Như cũng sụt sịt khóc:

\- Em cũng nhớ chị lắm. Em hay chọc ghẹo chị, em ăn hiếp chị. Chị của em là không ai bằng.

Quỳnh Trang cười:

\- Thôi mày đừng nịnh tao nữa! Được, để chị lo số tiền đó cho. Mai, ồ không, đến mốt, chị sẽ đưa cho em, rồi em đưa cho me để lấy oai!

Hai chị em ôm nhau cười, cười rồi lại thút thít khóc. Quỳnh Như nói:

\- Chị Trang biết không, bà cụ sinh ra anh Dale cũng y như me của mình. Bà cụ khoe ầm với bà con bên đó là anh Dale lấy được một công chúa Việt nam.

\- Sao Như biết?

\- Anh Dale kể cho em nghe.

Quỳnh Trang cười giòn giã:

\- Chắc bà cụ không biết là ở ngoài Huế mình, ra ngõ là gặp tôn nữ, tôn thất. Kệ, em qua đó cứ xưng là cành vàng lá ngọc cho nó oai. Có thánh mới biết!

Quỳnh Như nổi tính tinh nghịch:

\- Em xưng luôn là hoàng thái hậu cho tiện! Công chúa còn thấp lắm.

Bà Thanh Tuyến bảo Quỳnh Như gọi Dale đến để bà thông báo kế hoạch chi tiết của bà. Bà đã nghĩ sẵn mọi thứ, từ y phục, giờ giấc, nghi lễ, số khách mời, kiểu xe rước dâu, chàng rể quí cứ việc theo đó mà thi hành.

Bà sai Quỳnh Như chở bà lên gặp thầy tướng số Huỳnh Liên để xin ngày tốt. Ông ta hỏi tuổi Quỳnh Như, tuổi của Dale, lắc đầu than hai tuổi bị khắc nhau, nhưng ông sẽ tìm hết cách chọn cho một ngày giải được hết các xung khắc ấy. Ông tra cứu cả giờ đồng hồ mới mừng rỡ tìm được giờ Tị, ngày 14 âm lịch. So lịch âm dương, thì ra khoảng giờ này là lúc bà Lucy mới được xe hãng du lịch chở ra phi trường San Francisco để gửi hành lý và lấy thẻ chuẩn bị lên máy bay. Thêm ít trăm tiền trà nước cho thánh nữa, ông tìm cho một ngày giờ khác: giờ ngọ, ngày 17. Thần thánh nhân nhượng đến mức này là mức cuối.

Đầu tiên, bà Thanh Tuyến thông báo cho Dale biết ngày giờ. Dale rút cây bút chì ở túi (nhờ Quỳnh Như nhắc, chàng đã đổi vị trí cây bút chì trước khi bước vào cửa hiệu trà) ra dò tìm trong cuốn Agenda bỏ túi. Dale lúng túng thấy rõ. Ngày tháng ở Việt Nam trội hơn Mỹ một ngày. Bà cụ mất 16 giờ qua tới Sài gòn, mắt chưa quen giờ giấc thức ngủ mới thì hai mươi bốn giờ sau đã phải lo rước dâu. Thôi cũng rán năn nỉ bà cụ, đời chỉ phải nhọc một lần duy nhất!

Bà Thanh Tuyến bảo vì gia thế hai họ, nên thuê phòng cho bà cụ ở khách sạn tiếng tăm một chút, như Continental, Majestic chẳng hạn. Rất tiếc là hai cụ ông cụ bà đã ly dị từ lâu, nhưng việc đã lỡ, Dale nên mời một bạn đồng nghiệp lớn tuổi, tóc bạc trắng càng tốt, tạm làm một đôi đi chung xe với bà cụ đến nhà gái, chưa kể các bạn hữu khác của Dale, con số không quá 10 người vì nhà chật không có chỗ đứng, nhưng cũng không được dưới 6 người. Nhà trai kể cả các cậu phù rể phải đi trên 4 chiếc xe. Trên đường đi thì mặc Âu phục mầu sậm, nhưng đến nơi thì Dale phải thay lễ phục Việt Nam. Cụ Lucy nếu mặc áo dài Việt Nam thì nhà gái rất cảm động, vì điều đó chứng tỏ cho họ hàng nhà gái thấy: dù là người Âu Mỹ, cụ Lucy vẫn hết sức ngưỡng mộ và yêu mến cái hay cái đẹp của phong tục tập quán xứ sở bốn nghìn năm văn hiến.

Dĩ nhiên hôm đó Quỳnh Như phải mặc áo cưới may bằng gấm vàng, đội khăn vành cũng mầu vàng, mang hài. Dale mặc áo gấm xanh của chú rể, đội khăn đóng mầu đen. Làm lễ xong, nhà gái chỉ dọn đồ ăn nhẹ, và đãi rượu, bánh trái có hương vị đất cố đô. Thế là xong phần lễ nghi. Họ gái sẽ đưa cô dâu về khách sạn trên bốn chiếc xe, cũng có các cô phù dâu đi kèm. Phải làm sao cho bà con hai bên phố thấy đây là đám cưới của một cặp vợ chồng con nhà danh giá, có học, hai bên tôn trọng văn minh lễ nghi của nhau. Cho nên, bà Thanh Tuyến nhấn mạnh, xe đi khỏi Ngã Bảy thì coi như khỏi cần câu nệ lễ nghi nữa. Về khách sạn, Dale muốn mời khách uống chút rượu ăn tí bánh cũng được, mà kéo nhau ra một hiệu ăn Tàu ăn hủ tiếu cũng xong. Khách khứa đều là người quen cả, họ cần dằn bụng rồi nghỉ vài giờ, chờ tối đi ăn tiệc cưới ở hiệu ăn Tàu Song Hỷ.

Bà Thanh Tuyến chỉ giành phần quyết định đến đó. Buổi tối ở Song Hỷ, bà để cho Dale và Quỳnh Như tự tiện, muốn làm gì thì làm. Bao nhiêu khách, thực đơn gồm mấy món, thuê thợ chụp hình ra sao, ai lên thưa chuyện với hai họ và quí thân bằng quyến thuộc, ai lên cảm tạ, tùy! Theo ý bà, lời mở đầu tiệc nên dành cho ông Thanh Tuyến, và lời cảm tạ dành cho cụ Lucy, Quỳnh Như đứng phiên dịch ra tiếng Việt.

***

Dale dở khóc dở cười trước một kế hoạch chi li phức tạp như vậy. Ở nhà Quỳnh Như về, Dale nằm vật xuống giường, úp mặt vào gối. Bob đang ngồi ở bàn kiểm lại phim chụp được ngày hôm trước, không thèm quay lại, chỉ hỏi:

\- Bà già đòi con gái lại phải không?

Dale vẫn úp mặt vào gối, đáp:

\- Tao nản quá!

\- Tao giúp được gì không? Cần bao nhiêu tiền nữa!

Dale ngồi dậy, kể cho bạn nghe. Mắt Bob sáng lên:

\- Rồi! Tao có cách cho mày kiếm tiền trả nợ đám cưới. Mày cứ chịu khó làm y những gì bà cụ đòi. Tao đi kèm mày, chụp hình, rồi mày với tao làm một feature về một đám cưới điển hình Việt Mỹ bán cho các báo. Chắc chắn ăn tiền!

Nhưng... ồ không! Làm như thế phí đi. Có cách này kiếm được nhiều tiền hơn. Bên Mỹ hiện nay khán giả truyền hình bắt đầu chán những cảnh nhà cháy, quán rượu, gái điếm, bom nổ, xác chết. Họ cần những thứ romance ướt át ly kỳ lồng trong khung cảnh chiến tranh Việt Nam. Tại sao không quay một cuốn phim tivi ngắn thuộc loại Facts of Life về mối tình của mày, đám cưới của mày. Phải lắm. Cảnh đấm đá cao bồi Viễn Tây hay thế chiến thứ hai thì mình xài các đoạn phim quay được hồi Tết năm ngoái. Đám cưới xong, mày với Quỳnh Như chịu khó ra Huế cho tao quay thêm vài cảnh tụi mày gặp nhau ở đại học, cảnh mày đưa Quỳnh Như lên trực thăng để cấp cứu ở Đà nẵng, thêm vài thắng cảnh lăng tẩm ở Huế, cảnh các hầm xác tập thể. Phần cuối là cảnh đám cưới cổ truyền. Chúa ơi! Mới nghĩ sơ tao đã thấy hấp dẫn rồi. Làm một cuốn phim dài tốn bạc triệu còn được, huống chi một cuốn phim ngắn cho tivi. Mày đồng ý không, tao soạn script liền. Hãng mình không chịu bỏ tiền thì tao liên lạc bên CBS. Dĩ nhiên nếu mày thuận, tất cả chi phí đám cưới đều do tụi tao trả.

Dale lắc đầu:

\- Không được đâu. Tao nghe cũng hấp dẫn lắm. Nhưng chắc chắn Quỳnh Như sẽ không chịu.

Bob mất hứng, lắc đầu ra chiều thương hại:

\- Mày không bao giờ trở thành một ký giả chuyên nghiệp được. Mày nên về Mỹ săn sóc ba cái cầu chì, ống nước thì hơn.

Dale không giận, lại cười thoải mái:

\- Mày nói đúng.

Bob cố vớt vát:

\- Nhưng mày đồng ý viết chung với tao một cái feature chứ! Không viết feature đó, mày đào đâu tiền để trả nợ cho tao.

\- OK. Tùy mày. Từ đây đến hôm mom tao qua, tao bận nhiều việc. Mày lo giùm tao.

***

Đây là lần đầu tiên trong đời cụ Lucy xuất ngoại. Đời cụ không di chuyển nhiều. Sinh ra và lớn lên tại một nông trại nhỏ tiểu bang Kentucky, cô gái quê chỉ mơ ước một ngày nào đó được ra khỏi cuộc sống quá bình lặng nhàm chán, ngày nào cũng thấy trước mắt những luống bắp, những đàn bò, những chiếc cày máy dơ bẩn thô kệch, những đàn ông từ già đến trẻ ăn mặc xốc xếch, hùng hục làm việc, giờ rảnh không làm gì khác hơn là tụm lại nốc rượu rồi đánh lộn đến sứt trán u đầu. Nhìn quanh làng, Lucy không thấy có chàng trai nào giống được một góc các tài tử điện ảnh hoặc các nam nhân vật truyện diễm tình nàng lén đọc được.

Vì thế, năm 17 tuổi gặp được anh tài xế xe truck chở hàng từ thị trấn kế cận về giao cho tiệm thực phẩm của bác Steven, Lucy mê cậu này ngay. Lucy bỏ nhà leo lên ngồi bên cạnh cậu tài xế, sống cuộc đời du mục nay đây mai đó đến chán chê suốt một năm để chua chát khám phá ra rằng dân tỉnh thành cũng say rượu và thô lỗ không thua gì dân nông trại. Đã thế, ở trạm nào, dường như cậu tài xế cũng có những người em bà con rất đáng ngờ. Lucy ghen, một lần giận quá xe đang chạy đẩy tung cửa ca-bin nhảy xuống đường, suýt tí nữa bị chiếc xe chạy sau cán nát thây. Lucy bị gãy xương ống chân trái và xây xát cả một vạt lưng. Suốt thời gian nằm chịu băng bột, cậu tài xế thăm viếng đều đều. Đến lúc bác sĩ cho phép tháo gỡ lớp thạch cao, chống nạng trở lại cái ca-bin xe truck thân yêu, Lucy thấy chỗ ghế mình vẫn ngồi còn vương vãi nào vụn bánh mì, mẩu phó mát thừa, một áo lót phụ nữ và hộp băng vệ sinh. Quá lắm rồi! Lucy muốn trở về nhà, nhưng cô em gái Cindy viết thư cho chị biết ông bố còn giận, về thế nào cũng bị đòn. Lucy dứt tình với cậu tài xế, quá giang lên một thị trấn khác lớn hơn, và xin làm bồi bàn cho một quán ăn do người gốc Ý làm chủ. Đây là thời kỳ tương đối yên tĩnh của đời Lucy. Thị trấn toàn những gia đình ngoan đạo, nếp sống bảo thủ, đàn ông ra đường lúc nào ăn mặc cũng chững chạc, đàn bà mặc váy dài gần chấm gót. Lucy được người chủ quán cho ăn ở ngay tại nhà ông, chủ nhật ông đưa cả gia đình và Lucy đi lễ ở nhà thờ, mời nàng vào ban thánh ca vì ông chủ là một nhân vật quan trọng của hội đồng giáo xứ. Chính ông chủ giới thiệu cho Lucy gặp bố của Dale. Bà đã trải qua những kinh nghiệm bạc bẽo, nên khi để cho người chồng mới dìu lên trước bệ Chúa chịu phép hôn phối, bà tin tưởng rằng từ đây Ơn Trên sẽ phù hộ bà, bảo bọc bà, cuộc sống vợ chồng của bà sẽ êm ả như cuộc sống các gia đình hạnh phúc nơi thị trấn an lành này. Bà đặt hy vọng nhiều quá, nên khi thất vọng, cũng thất vọng quá đáng. Sau khi ly dị, bà thù ghét tất cả đàn ông, và nghĩ rằng người đàn bà nào cũng đều là những sinh vật đáng thương, đã đang hay sắp sửa bị phản bội. Bà ghét nhất sự phản bội. Trên chiếc xe cũ bà mua trả góp dùng làm phương tiện đi làm nuôi con ở San Antonio, bà dán một cái sticker ngay ở kính sau, với hàng chữ: "Sau khi ly dị, tôi chỉ còn yêu loài chó". Mặt kính hông bên phải: "Chúa ơi! Sao Ngài nặn lão Adam ra làm chi?" Hai tấm stickers ấy gây phiền nhiễu cho Lucy thật nhiều. Đi đâu bà cũng bị bọn đàn ông chế giễu, chọc ghẹo. Bà càng ghét đàn ông hơn, tất cả loài đàn ông, trừ đứa con trai ngoan của bà. Bà quyết luyện cho đứa con này trở thành một mẫu đàn ông đúng theo mong ước của bà, mẫu Adam mà khi Chúa muốn nặn thêm một người nữ để cho Adam bớt lẻ loi ở vườn Địa đàng, Ngài phải lấy nửa trái tim và nửa bộ óc của hắn để tạo ra bà Eva, chứ không phải chỉ nhón tạm ba cái xương sườn lẻ. Lucy cho đó là sự nghiệp, là ý nghĩa của cuộc đời còn lại. Bà ăn ở cần kiệm, bao nhiêu tiền dành hết cho con học hành. Dale được học bổng vào Đại học Michigan là niềm hãnh diện lớn nhất của bà. Chỉ tiếc là Dale lại chọn một ngành không thực tế, lại không học tiếp cho tới nơi tới chốn, đang học bỏ quê nhà lang bang ở cái xứ xa tít hai năm. Tin Dale quyết định lấy một người vợ Việt nam làm cho bà không vui, cũng không buồn. Mà cảm thấy bị con bỏ rơi, bị mất mát. Nhưng bà không quá ghen tị với một người phụ nữ mà qua ảnh Dale gửi về trông nhỏ nhắn, thơ ngây, như một đứa bé gái lên 11, 12 tuổi ở Mỹ. Quỳnh Như không cao lớn, không phải là khổ người Mỹ bà đã gặp trong đời, nên sau này ra sao chưa biết, ngay lúc này đây, bà chưa thấy cô gái Việt nam ấy là một địch thủ, một mối đe dọa cho bà.

***

Chiếc PAN AM hạ cánh xuống phi trường Tân Sơn Nhất lúc 5 giờ chiều, giờ Sài gòn. Cô tiếp viên hàng không dìu cụ xuống chân cầu thang, sau đó hai người vợ lính đi thăm chồng ngồi cạnh cụ Lucy suốt hành trình dìu cụ từ máy bay vào phi cảng. Quan thuế khám xét đồ đạc, đóng dấu thẻ thông hành, hỏi qua quít vài câu, chỉ mất nửa giờ. Dale chờ mẹ ngay trước cửa phòng quan thuế. Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau, mừng rỡ. Nhiều ánh đèn flash phủ chụp lấy họ. Cụ Lucy ngạc nhiên hỏi:

\- Ai chụp hình mom vậy?

Dale cười, giới thiệu Bob với mẹ, rồi nói đùa:

- Mom qua đây rước công chúa Việt nam về làm dâu, thì báo chí phải săn tin chứ!

Cụ Lucy cười, hở cả hai hàm răng giả đã vàng ố vì thiếu chăm sóc. Bà cụ nói:

\- Mom kể cho hai chị ngồi bên mom trên máy bay, họ cứ trầm trồ mãi. Một chị sẽ ra Đà nẵng thăm chồng đóng ở Chu lai, nghe mẹ kể, nói thế nào cũng ra Huế thăm cung điện vua chúa Việt nam cho biết. Chị ta nói hè năm ngoái có đi Paris chụp một lô hình cung điện Versailles, đẹp lắm.

Bob chụp thêm một số hình nữa, rồi gài nắp máy ảnh, tiến tới chỗ cụ Lucy ngồi, ân cần hỏi:

\- Bác có mệt lắm không?

\- Hơi mệt. May có đem đủ thuốc suyễn theo. Trời nóng nhỉ!

\- Xứ nhiệt đới mà, bác!

Rồi quay sang Dale:

\- Tao đi lấy xe nhé. Mày dìu cụ ra phía trước đợi tao.

Dale đỡ mẹ đứng dậy, vừa dìu mẹ đi vừa nói:

\- Quỳnh Như gửi lời xin lỗi không lên đây đón mom được. Có chút việc bận. Tối nay, Quỳnh Như sẽ lại khách sạn ra mắt mom, sẵn tiện đem cái áo dài Việt nam mom mặc thử có vừa không. Quỳnh Như chỉ đoán chừng để đặt thợ may thôi.

Cụ Lucy thắc mắc:

\- Áo dài Việt nam? Mom có đem theo bộ đồ dì Cindy cho mượn mà!

Dale cố giải thích:

\- Bên thầy me Quỳnh Như muốn mom mặc đồ Việt Nam chụp ảnh lưu niệm cho lạ. Mom đem ảnh về khoe các bà Chris, bà Mary, chắc họ trầm trồ thích lắm.

Quả nhiên bà Lucy cũng thấy thích. Cụ cười rồi hỏi:

\- Nhưng con có nhớ may cả cái quần cho mom không? Hay mom phải mặc sexy như con Lisa?

Hai mẹ con cười vui vẻ. Bob phanh xe trước mặt họ, và không quên nghề nghiệp, nhanh tay chụp được tấm hình hai mẹ con Dale đang cười tít mắt, cánh tay trái đứa con đang ôm choàng lấy đôi vai ốm của bà mẹ.

***

Bà Thanh Tuyến quả là một kế hoạch gia đại tài và độc tài! Diễn tiến của đám cưới đúng boong theo những điều bà dự liệu, đúng đến từng chi tiết, giờ giấc...

Nhưng bà không thể tiên liệu một số bất ngờ ngoài chương trình, quá trình độ hiểu biết của bà.

Bà muốn lễ cưới tổ chức ở hiệu trà đường Lý Thái Tổ phải vừa đơn giản chóng vánh vừa đầy đủ các lễ nghi cổ truyền. Hơn ba năm sống ở đoạn phố ồn ào đông đúc, phần lớn là dân lao động nghèo, bà còn lạ gì cái tính hiếu kỳ quái ác của lũ trẻ, và của cả người lớn ở khu Lý Thái Tổ. Nếu đám cưới diễn ra vào buổi chiều, sau giờ tan sở, số người tò mò sẽ kéo đến đông nghịt, gia đình bà sẽ trở thành diễn viên bất đắc dĩ của một màn kịch bi hài, mà kết cuộc không biết sẽ về đâu. Còn nếu làm lúi húi khuất lấp, thì không tránh khỏi những lời xì xầm, những cái bĩu môi. Bà nghĩ nát óc mới tìm được kế hoạch hợp lý đó. Bà chỉ cho Quỳnh Như trang hoàng bên trong cửa hiệu, còn bên ngoài, không có dấu hiệu gì khả nghi để thiên hạ phải tò mò.

Bà Thanh Tuyến chỉ nhìn xa được đến đó. Bà không biết, không thể biết cái tinh nhạy thiên biến vạn hóa của dân làm báo. Bob tưởng mình là người duy nhất thấy được cơ hội khai thác đám cưới của Dale. Bob lầm. Dale vừa gửi thiệp báo hỉ cho các đồng nghiệp ở Sài gòn, là đặc phái viên các báo, phóng viên truyền hình thấy ngay đấy là một cái tin nguội mà rất nóng, rất thích hợp với cột báo lề bên trái của trang nhất, phần còn lại với hình ảnh cho leo vào nguyên trang 3 hay trang 5. Mỗi phóng viên bạn Dale đều âm thầm tự hào mình là người duy nhất nghĩ ra sáng kiến, cho nên mới tờ mờ sáng, người nào cũng vác máy ảnh, máy quay phim, lặng lẽ bí mật đến đường Lý Thái Tổ. Họ ngỡ ngàng thấy nhau đông đủ ở đó, rồi cùng cười xòa. Lũ con nít dậy sớm chuẩn bị cơm nước hoặc phụ giúp cha mẹ mở hàng thấy tự nhiên phóng viên Mỹ bu đến khúc phố này, một đồn mười, lớn nhỏ già trẻ đứng bên lề đường lóng ngóng chờ cái gì ghê gớm lắm sắp xảy ra. Một vụ xuống đường? Một vụ tự thiêu được báo trước? Một vụ hành quyết chớp nhoáng cẩn mật như vụ xử Tạ Vinh ở pháp trường cát trước chợ Bến Thành?

Đám đông hiếu kỳ đợi cái bất ngờ kinh khủng nhất, ngoạn mục nhất, đến khi họ thấy đây chỉ là một đám cưới của cô con gái bà chủ hiệu trà và một ông Mỹ, thiên hạ thất vọng. Từ thất vọng tẽn tò, họ phẫn nộ. Họ bu quanh hiệu trà, ngăn lối đi của họ nhà trai. Họ cười nói ồn ào không kiêng nể. Và khi nhà gái đưa cô dâu ra cửa, đám trẻ con (và cả người lớn) chỉ trỏ, văng tục, và la lớn: "Ê! Me Mỹ! Me Mỹ".

Quỳnh Như được Dale và Bob đưa lên xe hoa an toàn. Khi xe chạy rồi, nhìn ngoái phía sau thấy cha mẹ và bạn bè họ hàng cũng đang vất vả lách khỏi đám đông hỗn tạp để leo lên ba chiếc xe còn lại, Quỳnh Như tủi thân, bật khóc nức nở!
Chương 104

Đám cưới Quỳnh Như trùng với thời gian sôi động cả trên đất Mỹ lẫn chiến trường Việt nam; các tòa báo, các hãng thông tấn và truyền hình thiếu người gửi đi săn tin ở các điểm nóng, nên Dale không được phép thôi việc ngay để đưa Quỳnh Như về Mỹ.

Cuối tháng Tư, Tổng thống Richard Nixon đã chính thức ra lệnh cho quân đội Mỹ ở Việt nam phải hợp tác với quân lực Việt nam Cộng hòa trực tiếp lâm chiến để diệt các căn cứ địa của Cộng sản Việt bên trong đất Campuchia. Nixon đơn phương đưa ra quyết định quan trọng này, hai bộ trưởng liên hệ mật thiết đến quyết định là Ngoại trưởng William Rogers và Bộ trưởng Quốc phòng Melvin Laird không hay biết gì, chỉ được thông báo cùng lúc với lần tổng thống loan báo cho toàn dân biết hôm 28-4. Dư luận nổi lên đặt vấn đề với Tòa Bạch ốc, chỉ trích cách làm việc độc đoán nguy hiểm của Tổng thống và Cố vấn Kissinger. Ba thành viên Hội đồng An ninh Quốc gia, các phụ tá cao cấp của Kissinger loan báo từ chức để phản đối.

Phong trào phản chiến ở các đại học lại được dịp bùng nổ. Ngày 4-5, tại đại học Kent State, một trăm vệ binh quốc gia đã nổ súng thẳng vào đám sinh viên biểu tình chống mở rộng chiến tranh sang Campuchia, bốn sinh viên bị bắn chết, mười một sinh viên khác bị thương. Thế là phong trào xuống đường bạo động đòi chấm dứt chiến tranh lan rộng nhanh chóng khắp các đại học. Sinh viên của hơn một trăm đại học tham dự bãi khóa vô thời hạn để xuống đường. Ba mươi bảy viện trưởng đại học ký một lá thư yêu cầu Tổng thống Nixon phải kiên quyết minh định chủ trương chấm dứt chiến tranh Việt nam. Tại California, thống đốc Reagan đã phải ra lệnh đóng cửa toàn thể các trường đại học gần một tuần lễ để ngăn ngừa sinh viên bạo động, ảnh hưởng đến việc học hành của 280.000 sinh viên tại hai mươi tám đại học. Tổng hội Sinh viên Quốc gia tuyên bố với báo chí rằng hơn ba trăm đại học đã lãng khóa để phản đối chiến tranh.

Tại Việt Nam, ngay từ 29-4, sáu nghìn quân Việt nam Cộng hòa đã mở một cuộc tổng tấn công vào vùng Mỏ vẹt bên trong nội địa Campuchia, quân lực Mỹ yểm trợ pháo binh và không tạc.

Không quân Mỹ cũng ồ ạt oanh tạc các mục tiêu tại hai tỉnh Quảng bình và Nghệ an, với một lực lượng hùng hậu lên tới gần 130 phản lực cơ. Ngày 6-5, quân lực Việt nam Cộng hòa và quân lực Mỹ phóng thêm ba mũi tấn công vào các căn cứ địa cộng sản tại vùng Lưỡi câu, nâng tổng số quân tham dự trận càn quét, cả Mỹ lẫn Việt, lên tới 50.000 người.

Trong tình thế đó, nỗi khổ của Quỳnh Như, dư vị ê ẩm sau biến cố trọng đại nhất của đời mình, thật không có nghĩa lý gì. Mọi người đều có cảm tưởng đã đến lúc có một trận sống mái cuối cùng. Nản quá rồi, những cuộc bàn cãi nhì nhằng về hình dáng của cái bàn họp, những đề nghị và phản đề nghị ai cũng biết không thể chấp nhận được, những lời lẽ ngoại giao rỗng tuếch, những lời tuyên bố tiền hậu bất nhất. Đánh thì đánh một trận cho ra ngô ra khoai đi, rồi thôi, thắng bại phân minh cho người ta còn làm ăn!

Tuy nhiên những cơn bão thời sự vẫn không quét được hết lên mọi ngóc ngách của đời.

Suốt mấy tháng phong ba đó, Ngữ và Quỳnh Trang vẫn tà tà, khơi khơi như người ngoại cuộc. Họ thản nhiên, như chung quanh họ không hề có chuyện gì xảy ra, cây cối vẫn đâm chồi nẩy lộc, trăng vẫn sáng trong các cuộc hò hẹn, nhạc tình vẫn ngọt ngào, phố xá vẫn hớn hở. Ngữ kinh ngạc tự hỏi tại sao lâu nay mình cứ vất vả chạy đi tìm những ánh pháo bông, trong khi ngay bên cạnh mình, trong vòng một tầm tay, chỉ cần với nhẹ đã có sẵn một bếp lửa ấm. Phần Quỳnh Trang, ban đầu nàng giơ tay đón Ngữ trở về với một tâm trạng pha lẫn nhẫn nhục và bao dung, như một người chị hiền kiên nhẫn chờ cho đứa em mỏi chân ngồi lại mới chậm rãi đến một bên, ngồi xuống đặt bàn tay lên vai, xoa nhẹ những vết bầm trên bàn chân em, nâng dậy, và dịu dàng đưa trở về nhà.

Tâm trạng đó, Quỳnh Trang chỉ có trong thời gian đầu. Ít lâu sau, nàng đổi khác. Lần đầu tiên được một người con trai ôm trong tay, hôn lên môi, lần đầu tiên được nếm cái cảm giác chới với hụt hẫng như không còn đủ sức đứng vững trên đôi chân phải trao gửi trọn vẹn cho một cánh tay rắn chắc hơn bảo bọc, lần đầu tiên thấy sức quyến rũ lạ lùng của một mùi mồ hôi, một hơi thở, nàng biến thành một người khác. Nàng trẻ lại, chú ý đến cách chọn một màu áo, quan tâm đến cái móng tay, móng chân của mình. Có thể nói trong hai tháng trước ngày Quỳnh Như lên đường đi Mỹ, hai chị em đã hoán vị cho nhau, một Quỳnh Như lặng lẽ trầm tư, và một Quỳnh Trang yêu đời, linh hoạt.

***

Ngữ ngẫu nhiên gặp trung tá Thanh ở quán kem Mai Hương, một tuần lễ sau ngày ra trường Bộ binh Thủ đức. Hôm đó chàng đi một mình, định vào Mai Hương ăn kem chờ mua vé coi cuốn phim mới có Charles Bronson và Alain Delon đóng vai chính ở rạp chiếu bóng bên kia đường. Ông Thanh mới đầu không nhận ra Ngữ. Có lẽ vì bộ quần áo chỉnh tề, đầu tóc hớt cao và cái lon chuẩn úy trên cổ áo. Ngữ nhận ra ông Thanh trước. Chàng mừng rỡ đến bàn ông đang ngồi. Bên cạnh ông, có cô bé độ mười tuổi và một cậu trai độ bảy tuổi cùng đang ăn kem. Hai người gặp lại nhau bất ngờ, mừng quá, cầm tay nhau lắc lắc, cười mãi, không tìm được câu gì để hỏi han. Cuối cùng, Ngữ hỏi:

\- Hai con của Trung tá đây à?

\- Ừ, tôi về phép dẫn chúng nó đi ăn kem cho phải đạo làm cha. Cậu... cậu thành chuẩn úy hồi nào vậy?

Ngữ ngượng, đổ thừa cho ông Thanh:

\- Tại hồi ở Huế, Trung tá nói khích, tôi mới chuyển cấp cho Trung tá biết.

Ông Thanh không nhớ mình đã nói khích Ngữ điều gì, nhưng biết lời nói khích ấy không phải vô ích, nên vui vẻ nói:

\- Thế hả? Vậy phải uống gì để mừng. Lại đây ngồi chung với tôi được không? Đã kêu gì chưa? Kem à? Thôi bỏ ly đằng đó đi. Anh, cho tôi hai chai 33.

Con bé nhắc nhỏ:

\- Bố, mẹ cấm bố uống rượu.

Ông Thanh cười ha hả xoa đầu con gái:

\- Bố mày! Kềm kẹp bố mày vừa thôi chứ! Gặp bạn quí, phải cho phép bố mày nhấm nháp tí bia. Không được mách mẹ. Vả lại bia 33 không phải là rượu.

Thằng con trai ngưng ăn kem cãi:

\- Mẹ bảo bia cũng là rượu.

Ông Thanh lườm yêu con trai, rồi làm bộ năn nỉ:

\- Thôi, bố chịu bia 33 là rượu. Nhưng hai đứa đừng mách mẹ, bố mua cho hai thỏi kẹo cao su.

Hai đứa trẻ chấp nhận của hối lộ. Ông Thanh quay hỏi Ngữ:

\- Ra trường hồi nào?

\- Mới tuần trước.

\- Định xin về đâu?

\- Đậu khá cao nên chắc chọn được chỗ tốt. Có thể là chỗ nào gần Sài gòn...

Ông Thanh cắt lời:

\- Để làm lính kiểng hả. Tôi nghe nói có hồi cậu xoay được về làm ở tờ Tiền Tuyến. Cậu lim lỉm thế mà xoay xở giỏi ra phết.

\- Chỉ gặp may thôi, Trung tá.

\- Muốn làm lính kiểng thì tiếp tục đóng chốt ở Tiền Tuyến, bày vẽ đi Thủ đức làm chi cho mất chỗ.

Ngữ cải chính:

\- Không đâu. Tôi đâu có ưa làm kiểng. Tưởng về đó để viết lách.

Ông Thanh đột nhiên ngồi thẳng người, nhìn Ngữ hồi lâu như dò xét, rồi hỏi:

\- Cậu chịu ra làm việc với tôi không?

\- Bây giờ Trung tá ở đâu? Vẫn ở Huế chứ?

\- Không. Cậu đi rồi, tôi đổi vào Quân đoàn ở Đà Nẵng. Kỳ này về đây để chuẩn bị ra nhiệm sở mới.

Ngữ đưa mắt ngầm hỏi, và chờ. Trung tá Thanh hỏi:

\- Cậu chịu ra Bình định với tôi không?

Ngữ hồi hộp khi nghe nhắc tới cái tỉnh hiện mẹ và các em đang ở. Chàng vội hỏi:

\- Trung tá được cử làm gì ngoài đó?

\- Phó tỉnh trưởng nội an. Tiểu khu phó. Tay tỉnh trưởng ngoài đó thuộc hạng dày dạn kinh nghiệm, nhưng đa đoan công việc quá, xin Tổng Tham mưu cho một Tiểu khu phó thạo trận mạc. Tỉnh đó tình hình an ninh căng lắm, có cả hai sư đoàn quân Mỹ và Đại hàn đóng trong tỉnh mà vẫn căng. Tổng Tham mưu gọi tôi về hỏi có nhận cái miếng khó nuốt này không. Tôi nhận...

Ngữ nói:

\- Hiện má tôi ở Qui nhơn...

\- Ờ, hồi đó cậu có nói với tôi. Vậy thì tiện lắm. Ra Qui nhơn giúp tôi một tay. Cậu đồng ý tôi sẽ làm đơn ngay để xin cậu về. Có nhớ hồi ở Mang cá không?

\- Chừng nào Trung tá ra nhận việc?

\- Một tuần nữa. Tôi đã điện thoại để nhờ ngoài đó nếu xếp đặt được sẽ đem gia đình ra luôn. Một bổn hai quê, tốn kém lắm. sao, cậu chịu không?

\- Trung tá ở đâu?

\- Cậu không thích thì thôi.

\- Không phải. Tôi rất thích. Nhưng cũng cần hỏi ý kiến gia đình.

\- Thôi được. Địa chỉ của tôi ở đây. Cư xá Chí hòa, cậu biết chứ gì. Cậu có bút không. Ghi lên tấm giấy này. Chừng nào cậu đến.

\- Chiều mai.

\- Mấy giờ?

\- Khoảng năm giờ.

\- Không có khoảng khiếc gì cả. Đúng năm giờ chiều, tôi chờ cậu.
Chương 105

Lúc Trung tá Thanh ra Bình định nhận chức Tiểu khu phó thay thế cho vị tiền nhiệm chán cái phức tạp của hành chánh xin trở lại đơn vị chiến đấu, tình hình an ninh toàn tỉnh tương đối khá hơn trước. Khoảng 1965, 1966, chính quyền Quốc gia chỉ thực sự kiểm soát được tỉnh lỵ, quận lỵ, và một số làng mạc nằm dọc theo các quốc lộ 19 và quốc lộ Một. Đi sâu xa quốc lộ độ năm cây số đã là vùng xôi đậu, dân vẫn bám đất cày cấy nhưng trong nhà phải có hai lá cờ. Viên chức chính quyền cấp xã ấp hễ tới ba giờ chiều là chuẩn bị dọn hết giấy má về quận đường ngủ, sáng hôm sau mười giờ mới trở về làng. Cảnh đặt mìn khủng bố, ám sát cán bộ xảy ra thường xuyên. Đa số dân chúng không chịu đựng nổi cuộc sống trên đe dưới búa, bỏ làng tản cư lên vùng ven quốc lộ. Ai có đủ điều kiện tài chánh thì dời gia đình về hẳn quận lỵ để buôn bán. Khá hơn nữa, dứt khoát bỏ mồ mả tổ tiên về hẳn Qui nhơn.

Dân số các quận lỵ và Qui nhơn vì thế tăng vùn vụt. Từ một thị trấn mới được tái thiết sau hiệp định Genève và phát triển dưới thời Đệ nhất Cộng hòa với dân số khoảng bảy,tám chục ngàn người, Qui nhơn trở nên chỗ trú ẩn an toàn cho 200.000 dân. Nhà cửa mọc lên vô trật tự, gia chủ có chút vàng bạc mang theo trên đường tản cư thì xây nhà ngói tường xi măng, nhà nghèo thì mái tôn vách ván, rất ít nhà nhiều tầng.

Chiến tranh leo thang thì tiền càng đổ về các thị trấn. Cho tới lúc tình trạng an ninh quá tồi tệ, Sư đoàn Một Không vận Mỹ phải đổ quân ở đèo Phù ly rồi tận dụng chiến thuật đánh bằng trực thăng để giải tỏa áp lực cộng sản tại miền Bắc Bình định. Ở miền Trung Bình định, phi trường Phù cát được xây dựng, tạo thành một điểm hỏa lực hùng hậu trùm lên một diện tích rộng trăm dặm vuông. Sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn đổ bộ lên cảng Qui nhơn và từ bản doanh chỉ huy đóng tại làng Phú tài, tung các đợt càn quét đẫm máu và hung bạo lên hướng Tây, giải tỏa áp lực địch hai bên đường 19, sau đó hướng mũi càn quét về hướng Bắc, đóng chốt mạnh tại núi Đất để khống chế các xã phía nam quốc lộ Một của An nhơn, Tuy phước. Như vậy là chỉ riêng trong một tỉnh dài không đầy 100 dặm rộng 60 dặm, đã có hai sư đoàn quân đồng minh trang bị tối tân và đầy đủ nhất, một sư đoàn bộ binh của Quân lực Việt nam Cộng hòa, chưa kể địa phương quân và các lực lượng cảnh sát, nhân dân tự vệ, xây dựng nông thôn...

Tiểu khu Bình định trên danh nghĩa là cơ quan chịu trách nhiệm chính về an ninh trên khu vực thuộc tỉnh và thị xã Qui nhơn. Nhưng với lực lượng quân sự đồng minh hùng hậu cả quân số lẫn vũ khí trấn đóng trong lãnh thổ tỉnh, thực tế vai trò của Tiểu khu như một nàng dâu nghèo sống giữa đại gia đình nhà chồng. Sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn, phi trường Phù cát của Không quân Mỹ, Sư đoàn Một Không vận Mỹ hoạt động theo hệ thống chỉ huy dọc của riêng họ, nguyên tắc thì họ phải liên hệ với lực lượng quân sự Tiểu khu và hệ thống hành chánh để thảo kế hoạch hành quân, phối hợp tấn công tảo thanh và công tác dân sự vụ, nhưng trên thực tế, sự phối hợp không phải lúc nào cũng suông sẻ. Để đối phó với các hoạt động phá hoại khủng bố của chiến tranh du kích, guồng máy chiến tranh qui ước khổng lồ của Mỹ và Đại hàn tận dụng pháo binh và không quân. Sau đó đưa bộ binh tới áp dụng chiến thuật tiêu thổ. Diện tích canh tác ngày càng thu hẹp, đất hoang cỏ mọc tại nơi trước đây là những cánh đồng phì nhiên. Hằng trăm nghìn dân tị nạn đổ về thành phố. Chiến tranh xua họ chạy khỏi nơi chôn nhau cắt rún, rồi cũng nhờ chiến tranh mà họ sống còn.

Trung tá Thanh nhận ngay ra nhiệm vụ quá phức tạp và khó khăn của mình. Vai trò chính của ông là điều hợp hơn là chỉ huy. Ông là một anh đầu bếp mà các món rau cải, thịt cá, gia vị, do người khác đem tới nhiều ít tùy hảo tâm, người đầu bếp không có quyền ra lệnh phải mua thứ này thứ kia. Ông chỉ được quyền yêu cầu, chứ không có thế để yêu sách với lực lượng đồng minh đồn trú trong tỉnh hoặc Bộ Chỉ huy Sư đoàn 22. Đó là liên hệ hàng ngang.

Theo hàng dọc, thì trên nguyên tắc, ông thay mặt Tiểu khu trưởng trực tiếp chỉ huy và đôn đốc các Chi khu, bằng lực lượng địa phương quân bảo đảm an ninh trên toàn tỉnh, và phối hợp với Ty Cảnh sát, Tỉnh đoàn Bình định và Phát triển Nông thôn, các ty sở chuyên môn thực hiện chương trình bình định và phát triển. Tuy nhiên trên thực tế, các sĩ quan cấp tá nắm chức Quận trưởng kiêm Chỉ khu trưởng đều do Tiểu khu trưởng lựa chọn, họ chịu trách nhiệm trực tiếp với Tỉnh trưởng kiêm Tiểu khu trưởng, mật thiết liên đới nhau về quyền lợi cũng như bổn phận. Tiểu khu phó trở thành một thứ tướng không có quân, cũng chẳng có cờ súy để phát. Trung tá Thanh mau chóng nhận thức được vị trí hàm hồ của mình.

***

Trung tá Thanh từ Sài gòn đáp máy bay quân sự ra Qui nhơn vào chiều chủ nhật. Sáng thứ hai, ông qua Tiểu khu trình diện với Đại tá Tỉnh trưởng. Ông đến cổng Tòa Hành chánh đúng vào lúc toàn thể nhân viên dân sự và quân nhân làm việc tại Tòa Hành chánh và Tiểu khu làm lễ chào cờ sáng thứ hai. Phe quân nhân y phục chỉnh tề xếp hàng ngay ngắn đúng theo quân cách. Phe công chức lè phè hơn, hàng ngang hàng dọc không thẳng, nhưng vẫn giữ được sự nghiêm chỉnh cần thiết.

Đứng một hàng dài đối diện với toàn thể quân cán chính là các chức sắc chỉ huy: Đại tá Tỉnh trưởng, hai ông Phó tỉnh và Phó thị, cố vấn Mỹ, sĩ quan liên lạc Đại hàn, và vài sĩ quan cấp tá, ông Thanh đoán là trưởng các ban thuộc Tiểu khu.

Ông Thanh chưa quen biết ai, cũng chưa ai biết ông, nên ông xếp hàng vào đuôi một đơn vị quân nhân. Buổi lễ thượng kỳ đơn giản nhưng nghiêm chỉnh, nhờ một toán quân nhạc năm người mặc lễ phục mang găng tay trắng dùng kèn đồng và trống trực tiếp tấu hai bản quốc ca và truy điệu mặc niệm tử sĩ.

Sau nghi lễ thượng kỳ, ông Tỉnh trưởng tiến lên trước micro ứng khẩu một bài phủ dụ ngắn. Nghe ông nói, Trung tá Thanh thấy lời đồn ở Tổng Tham mưu về tài làm tỉnh trưởng của ông thật không sai. Ông nói từng câu ngắn, lời lẽ giản dị không văn hoa. Ban đầu, ông khen ngợi "anh em quân cán chính" đã nỗ lực làm việc trong tuần lễ qua. Ông nêu vài ban phòng đáng được vinh danh tại buổi lễ thượng kỳ này, nêu chung cả một khối chứ không nêu tên cá nhân, nói rõ đây là thành quả của một tập thể đầy nhiệt huyết chứ không phải do riêng ai. Giọng ông trầm xuống, ngọt ngào, y như một câu chuyện tâm tình trong gia đình. Sang phần khiển trách, giọng nói của ông hoàn toàn đổi khác. Mặt ông cau có, tiếng nói chì chiết, rít giữa hai hàm răng cắn chặt lại để nén giận. Ông không nêu tên các cá nhân đáng khiển trách, cũng không nêu tên các đơn vị bê bối. Ông nêu sự việc, để những người liên quan tự hiểu. Khiển trách xong, ông ra lệnh:

"Thứ hai tuần sau, đúng 7 giờ rưỡi sáng, tôi ra đây thì tất cả đã hàng ngũ chỉnh tề, không được thiếu mặt ai. Không được trễ một phút. Việt cộng chúng nó không nghỉ giải lao, không giấu súng đi nhậu ngoài giờ hành chánh, không đi uống cà phê trước khi phục kích ám sát. Hãy nhớ cho rõ".

"Thứ hai tuần sau, đúng 9 giờ, bản phúc trình về hoạt động các đoàn xây dựng nông thôn phải có sẵn trên bàn tôi. Cuộc họp lúc 9 giờ rưỡi phải có mặt hai ông Phó, Tỉnh đoàn trưởng Xây dựng Nông thôn, ông Trưởng ty Kiến thiết, ông Trưởng ty Xã hội, ông Trưởng ty Tài chánh. Ông Phó tỉnh chịu trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ cho cuộc họp, và mời đại diện Hội đồng Tỉnh..."

Càng nói, giọng ông càng giống như tiếng lưỡi dao phập vào thớt. Cả sân Tòa Hành chánh im phăng phắc, con ruồi bay qua cũng nghe thấy tiếng cánh làm xao gió.

Trung tá Thanh gặp anh trung sĩ ngồi ở cái bàn nhỏ chắn một nửa lối đi đầu cầu thang trên lầu, đưa sự vụ lệnh và bảo ông cần trình diện với Tỉnh trưởng. Viên trung sĩ ơ hờ liếc tờ giấy vừa nhận, đặt lên bàn, rồi nói:

\- Trung tá ngồi đây chờ một chút. Đại tá đang tiếp chuyện ông Cố vấn trưởng.

Trung tá Thanh đến ngồi trên cái ghế đặt trước bàn giấy của trung sĩ. Bấy giờ, anh ta mới đọc kỹ sự vụ lệnh. Anh ta đổi ngay thái độ. Viên trung sĩ vội đứng dậy, nói:

\- Trung tá về thay Trung tá Chuyên mà em không biết. Xin lỗi Trung tá. Để em vào trình với Đại tá Tỉnh trưởng. Trung tá chờ cho vài phút.

Viên trung sĩ vội đi về phía văn phòng Tỉnh trưởng. Anh ta đứng nép bên cánh cửa đóng kín, gõ nhẹ hai tiếng, chờ. Anh gõ thêm hai tiếng nữa. Có lẽ bên trong đã có lệnh cho phép vào, nên viên trung sĩ cầm hột xoài vặn một vòng, mở cửa, rồi từ bên trong khép kín cửa lại. Năm phút sau, anh ta trở ra, lễ phép nói:

\- Mời Trung tá vào. Trung tá nhớ cầm theo sự vụ lệnh.

***

Trung tá Thanh có cảm tưởng đang đứng trước một người khác, không phải cùng một ông đại tá vừa chắp tay ra sau lưng, người thẳng như một cây cột sắt, bằng giọng đanh thép ra huấn lệnh cho công chức và quân nhân thuộc hạ mới đây.

Vẫn khuôn mặt chữ điền nâu sậm, hai cằm bạnh, đôi lông mày rậm gần giao nhau ở đấu sống mũi, vẫn bộ quân phục cắt theo kiểu riêng (pha trộn giữa kiểu quần áo treillis nhà binh và kiểu áo cán bộ thông tin có cầu vai), vẫn nhân dáng gọn ghẽ nhưng bệ vệ. Nhưng nụ cười và cái nhìn đầy thân thiện đã biến ông đại tá thành một người khác. Không chờ Trung tá Thanh tiến tới bàn làm việc của mình, viên đại tá xô ghế nệm đứng dậy, chạy tới bắt tay Trung tá Thanh. Thấy Trung tá Thanh đứng nghiêm sắp sửa giơ tay chào theo kiểu trình diện nhà binh, viên đại tá xua tay, cười rồi nói:

\- Thôi anh em trong nhà cả, bày vẽ làm gì. Mình lại ngồi đây nói chuyện.Viên đại tá dẫn Trung tá Thanh tới ngồi trên cái sofa rộng và êm đặt trước bàn làm việc, phía dưới chân dung tổng thống Thiệu. Ông ấn vai mời Trung tá Thanh ngồi xuống sofa, đưa cái gối nệm cho khách chèn thêm sau lưng, còn mình thì ngồi ở cái ghế chiếc đối diện. Ông không dựa thân vào mặt nệm lưng ghế, mà ngồi chồm tới trước, hai bàn tay chống lên đầu gối. Ông hỏi:

\- Toa uống gì không?

\- Thôi, xin cảm ơn Đại tá.

\- Ở chỗ công khai thì xưng cấp bậc, nhưng chỗ riêng tư thì "anh em" với nhau cho thoải mái. Moa nhận được thư của Đại tá Trình, kèm theo bản sơ lược quân bạ của toa, moa chịu quá. Chuyên nó cũng cừ lắm, nhưng nó là dân Võ bị Đà lạt, nhà binh chuyên nghiệp, nó không chịu được cái phức tạp chó chết của hành chánh. Moa thì quen rồi. Thắng được thứ trận mạc này còn khó hơn chỉ huy trung đoàn dàn trận đánh nhau với bộ đội cộng sản nhiều. Rồi toa sẽ thấy.

Tối nay, moa sẽ gọi hai ông phó, vài tay ty trưởng chịu chơi, và cùng mấy anh sĩ quan toa sẽ cùng làm việc với họ đến nhà moa, moa sẽ sai đi mua cái gì nhau để anh em làm quen với nhau, cho toa dễ làm việc. Bây giờ thì...

Nói đến đây, chợt nhớ điều gì, ông tỉnh trưởng vội đứng dậy, lại bàn làm việc bấm chuông. Anh trung sĩ mở cửa, rồi đứng ở cửa chờ lệnh. Viên đại tá hỏi:

\- Chương trình hôm nay gồm những việc gì?

Anh trung sĩ không cầm tờ giấy, kể làu làu:

\- 9 giờ, ông Phó sẽ thuyết trình về kế hoạch bầu cử Hội đồng xã, 11 giờ Đại tá có cho ông Trưởng ty Kiến thiết xin gặp để duyệt xét đơn thầu tu bổ chợ Qui nhơn, 12 giờ rưỡi bà có hẹn từ Sài gòn gọi điện thoại cho Đại tá, 2 giờ chiều có cuộc họp của Hội đồng Tỉnh và họ có mời Đại tá tới dự kiến, 4 giờ có lễ khánh thành Thư viện Trường Nữ Trung học, 5 giờ...

Ông đại tá xua tay:

\- Thôi, 12 giờ rưỡi bà có điện thoại ra nói là tôi bận, 10 giờ đêm gọi lại. Các vụ khác chú chuyển hết cho hai ông phó để họ liệu chia nhau mà đi thế tôi. Ngay bây giờ, chú gọi cho thiếu tá Thủ bảo Đại tá cần gấp trực thăng. Cho chuẩn bị đầy đủ, 9 giờ Đại tá sẽ tới bãi.

Cửa văn phòng khép lại. Ông đại tá chụp điện thoại, quay số:

\- Ông Phó hả? Này, có Trung tá Thanh đang ở văn phòng của moa. Tối nay toa rủ anh em đến moa như thường lệ. Sáng mai, toa tổ chức cho moa cuộc họp gồm những ai toa thấy cần, để họ thuyết trình cho Tiểu khu phó nắm được tình hình chung. Bây giờ, moa đưa Trung tá Thanh đi xem qua một vòng các quận. Chắc khoảng 6 giờ chiều moa mới về. Ở nhà mọi việc toa với Phó thị lo liệu sao cho xong thì thôi. Việc quan trọng, bảo ôm hồ sơ về nhà moa để tối giải quyết.

Ông tỉnh trưởng gác điện thoại, hỏi:

\- Toa đã ăn sáng chưa?

\- Cảm ơn Đại tá, rồi ạ!

\- Nếu vậy thì mình đi. Moa với toa dùng trực thăng thị sát qua một vòng, ghé các quận để toa gặp các Quận trưởng cho biết. Chừng một tuần là toa rõ những gì cần làm. Không lâu đâu!

***

Viên đại tá bảo trung úy phi công chiếc trực thăng UH-D1 lái một vòng khu vực Qui nhơn để Trung tá Thanh xem cảnh thành phố nhìn từ trên không. Chiếc trực thăng bay ra hướng biển. Từ cửa trực thăng nhìn xuống, mặt biển xanh nhưng màu sắc thay đổi tùy theo độ sâu. Gần bờ, nước xanh màu lơ nhạt. Xa hơn một chút, mầu nước biển thẫm lại, mặt sóng biến dạng khi nhìn từ cao độ nhưng vẫn nhận ra được nhờ những đường sóng trắng lâu lâu hiện lên trên nền xanh mênh mông. Chiếc trực thăng nghiêng về phía tay trái, bay qua một chỏm núi đá có cái tượng lớn đứng ngay chóp núi. Tiếng viên đại tá nói lớn để cố át tiếng cánh quạt trực thăng:

\- Tượng Trần Hưng Đạo đấy.

Máy bay lấy lại thăng bằng. Trung tá Thanh nhìn thấy một dải xanh đậm chạy dài từ ngoài khơi vào tới mũi chóp của một eo đất có hình tam giác, trên đó những chiếc tàu tí hon hoặc đang di chuyển chậm vào cảng, hoặc bỏ neo đứng yên một chỗ. Chiếc trực thăng bay dọc theo hải đạo vào cảng, quần trên vịnh Thị nại. Nhìn ra phía trước, những dãy núi cát trắng xóa như núi tuyết các xứ hàn đới, trên viền trắng óng ánh cát lóa lâu lâu lại có những mảng cây cối chen lẫn, trông như da một giống heo Mỹ màu trắng điểm những vết lang đen. Chiếc trực thăng lại nghiêng về phía trái, bay vòng lên một vùng núi. Mẩu đất tam giác ở dưới cửa trực thăng trở thành rẻo dư dính vào một cuộc đất núi non trùng điệp.

Viên đại tá ra lệnh cho trực thăng hạ thấp cao độ. Các doanh trại quân sự hiện ra rõ ràng hơn. Trung tá Thanh nhận thấy thành phố thực sự đã trở thành một trại lính. Nhìn về hướng nào cũng thấy hàng dãy những nhà tôn tiền chế xám xịt xếp thành hàng, những dãy xe nhà binh xếp trên bãi đậu, những đụn khí cụ đóng trong thùng gỗ lớn nằm ngoài trời chờ xe chở đi các chiến trường, những hàng rào kẽm gai phân chia từng khu vực. Viên đại tá nói lớn cho phi công nghe thấy:

\- Anh cho chúng tôi ra Bồng Sơn trước.

Chiếc trực thăng lại hướng ra phía biển, rồi bay ra hướng Bắc. Phong cảnh bờ biển đẹp hơn trước. Các rặng núi cao và xanh ngắt lấn đến sát biển, sóng xanh đập vào những mỏm đá tung tóe thành những cánh hoa màu trắng nở rộ rồi lại tan đi, trang điểm một tràng hoa suốt dọc bờ biển dài mấy mươi dặm. Nhiều đoạn núi nhường nhịn nằm sâu một chút trong đất liền, tạo thành những bãi cát trắng xóa.

Trung tá Thanh nhận ra được dấu vết con người nhờ những đường thẳng hiện ra sâu bên trong, hơi xa bờ biển. Trước hết là một sợi chỉ dài căng thẳng theo từng đoạn, nối từ nam ra bắc mà ông đoán là quốc lộ Một. Đồng bằng phì nhiêu của một tỉnh nổi tiếng trù phú trước đây, dưới cánh cửa rộng của trực thăng, chỉ còn là một vùng mênh mông màu nâu nhạt, lâu lâu hiện lờ mờ ranh giới những đám ruộng hình chữ nhật nằm kề bên nhau. Đại tá Tỉnh trưởng vỗ vai Trung tá Thanh chỉ về phía một vùng đất đỏ hiện trên nền màu lam pha xám như một vết thương trên làn da người chết, lớn tiếng giải thích:

\- Chỗ kia là phi trường Phù cát. Còn cái khoảnh tròn kia là căn cứ Phù ly. Chúng ta sắp tới rồi.

Trực thăng lại nghiêng cánh và hạ thấp. Rừng dừa hiện rõ dần phía dưới. Họ sắp đến Bồng Sơn, quận ly của Hoài nhơn.

Đại tá Tỉnh trưởng ra đột ngột không báo trước. Thiếu tá Quận trưởng không có mặt tại quận đường, báo hại ông Phó quận mặt trắng học trò lính quính láng quáng như đứa trẻ bị bố mẹ bắt quả tang đang vất sách luyện chưởng Kim Dung.

Anh phó quận nói dối chưa lành nghề ấp a ấp úng thưa rằng Thiếu tá Quận trưởng vừa ra Hoài hương để kiểm tra công tác nhân dân tự vệ. Anh phó không nhìn thấy cái mũ vải, bao thuốc Winston và chiếc bật lửa Zippo của xếp vẫn còn nằm trên bàn, ông tỉnh trưởng chỉ cần với tay là tới. Và ông đại tá đã với tay thật. Ông gài một điếu Winston lên môi, lấy cái bật lửa Zippo châm thuốc, hút hai hơi, rồi đanh mặt bảo ông phó quận:

\- Các anh làm ăn như thế, Việt cộng nó lấn đến cổng Quận đường là phải. Ông Quận về, anh nói lại là tôi ra tận đây hỏi vì sao tới nay mà bản phúc trình mật về an ninh lãnh thổ chưa gửi cho tôi. Bảo ông ấy chậm nhất là ngày mai, về họp Tiểu khu phải mang tay vào cho tôi.

Ông phó đáp:

\- Thưa Đại tá, vâng.

Rồi anh nói thêm, giọng hơi e dè:

\- Bản phúc trình tình hình bình định và phát triển tháng vừa qua, Quận đã gửi từ tuần trước, chính tôi về họp có đưa cho phòng Công văn, có ghi số và ngày Công văn đến...

Đại tá Tỉnh trưởng gạt đi:

\- Không phải bản đó. Đây là phúc trình riêng của bên quân sự, Chi khu nộp cho Tiểu khu. Anh cứ nhắc ông Quận như thế!

Đại tá bảo ông phó dẫn đi thăm một vòng các ban ngành thuộc Chi khu và Quận đường, giới thiệu ông tân Tiểu khu phó, hỏi thăm qua loa vài người, rồi lên trực thăng vào Phù mỹ, Phù cát, An nhơn, Tuy phước.

Vì mục đích chỉ là "vi hành" đột ngột để biết các quận làm việc thế nào, nên ở đâu viên đại tá cũng chỉ ghé độ nửa giờ, tìm một vài điều để khiển trách lập uy, nói vài câu an ủi khuyến khích, rồi lại đi. Trung tá Thanh thấy ông tỉnh trưởng có vẻ hắc búa, quá "règlo", ăn nói cư xử "quá nhà binh" với các quận trưởng và phó quận. Ông đoán cấp thuộc hạ sợ hay kính ông tỉnh trưởng, nhưng khó thân mật được với cấp trên. Trung tá Thanh thầm nghĩ mình sẽ là cái gạch nối để làm dịu bớt mối quan hệ cứng nhắc đó.
Chương 106

Tư dinh tỉnh trưởng nằm ngay trong khuôn viên tòa hành chánh, là một tòa biệt thự có lầu quay mặt ra hướng biển. Khi xây cất, họa đồ thiết kế có cho mở một cổng chính ra đường Nguyễn Huệ, cách mặt tiền tư dinh bằng một hoa viên rộng có trồng hoa và những hàng bông giấy phủ lên trên những giàn cao bằng xi măng, che chở cho các ghế đá bên dưới. Có lẽ do nhu cầu an ninh, cổng chính ấy đã bị bít lại từ lâu, dây kẽm gai chằng chịt nhiều lớp quanh hai cánh cổng sắt tróc sơn đã có nhiều lớp dây leo dại bám lên, ngẫu nhiên làm thành tấm bình phong che các cặp mắt tò mò muốn nhìn vào dinh.

Ngay cửa ra vào là một phòng khách rộng đủ tiếp cả trăm khách, bài trí sang trọng bằng các loại bàn ghế đặt ở những nhà sản xuất đồ gỗ Sài gòn. Thợ "vườn" ở Qui nhơn, lâu nay quen cung cấp đồ dùng cho giới công chức hạng trung và tiểu thương, quanh đi quẩn lại chỉ có bấy nhiêu kiểu bàn ghế tiện dụng rẻ tiền, không thể làm được những bộ bàn khách, ghế sofa tân thời như vậy. Trên tường, có treo các bức tranh vẽ theo các chiến tích trong lịch sử Việt nam, như trận Bạch đằng, trận Đống đa, cuộc khởi nghĩa cửa hai bà Trưng, nét vẽ tỉ mỉ cổ điển của một họa sĩ khá nổi tiếng ở Sài gòn.

Đến giờ hẹn, Trung tá Thanh tới tư dinh tỉnh trưởng. Ông tưởng cuộc họp mặt thân mật giữa "anh em" sẽ diễn ra tại phòng khách rộng rinh và lạnh lẽo này. Ông lầm. Đại tá Tinh trưởng dẫn ông lên cầu thang uốn khúc đẹp mắt, qua một đoạn hành lang có cửa gương nhìn ra vườn hoa, rồi tới một phòng khách khác hẹp hơn, nhưng rõ ràng ấm cúng hơn, thân mật hơn, "người" hơn. Ở quầy rượu, có đủ các loại từ loại nặng như Gin, Seven Crowns cho đến loại rượu ngọt dành cho các cô các bà như Dubonnet, Bisquit. Sau quầy rượu là một khung kính lộng bức ảnh phóng lớn của thành phố Nữu Ước chụp ban đêm. Bức họa một thiếu nữ mặc áo dài vẽ bằng sơn dầu được treo trên bức tường khác.

Lúc Trung tá Thanh bước vào phòng, "anh em" đã đến gần đủ.

Hầu hết mọi người, kể cả đại tá tỉnh trưởng, đều mặc thường phục. Ông Thanh tự nhiên cảm thấy bộ đồ lính trên người ông trở nên vướng víu, không hợp thời.

Có lẽ nhận thấy Trung tá Thanh bối rối, nên Đại tá Tỉnh trưởng nói:

\- Anh em thay đồ dân sự cho nó thoải mái. Lại đây tôi giới thiệu. Đây là ông Phó tỉnh, đây Phó thị. Ba anh nhãi này thì tuần tự là các ông Trưởng ty Thuế vụ, Kiến thiết, và Tài chánh. Ê Lộc, lại đây ra mắt xếp mới của toa. Đây là Trung tá Thanh tân Tiểu khu phó. Đây là ông tướng hồi sáng bỏ nhiệm sở đi o mèo. Đừng chối! Chi Cảnh sát đã cho moa hồ sơ đầy đủ của cô nữ hộ sinh đó.

Người đàn ông bị gán cho tội danh đáng yêu ấy bắt tay ông Thanh, tự giới thiệu:

\- Tôi là Thiếu tá Tuấn, Quận trưởng Hoài nhơn.

Trung tá Thanh hết nhìn Tuấn lại nhìn Đại tá Tỉnh trưởng. Viên đại tá kéo lại cổ áo sơ mi sọc đỏ bỏ ngoài quần, mỉm cười thích thú theo dõi vẻ kinh ngạc ngớ ngẩn của ông Thanh. Hai người còn lại, một là Đại úy Trưởng phòng 5, một là Thiếu tá Trưởng phòng 2 Tiểu khu. Đại tá thân mật vỗ vai ông Thanh, đưa tay chỉ một vòng phòng khách ấm cúng nói:

\- Ở đây làm việc căng quá, tụi moa phải có một chỗ trú ẩn như ở đây để lâu lâu gặp nhau, lon lá chức tước vứt hết bên ngoài, thoải mái với nhau vài giờ sau đó lại xông vào công việc. Nhờ thế mới khỏi phát điên ở cái xứ bụi bặm rối rắm này. Ở ngoài Huế, toa có tổ chức được những chỗ trú ẩn như vầy không? Toa ngồi xuống đi!

Trung tá Thanh ngồi xuống ghế sofa, bên cạnh ông Phó tỉnh, đối diện với viên tỉnh trưởng và thiếu tá quận trưởng. Ông đáp:

\- Không được thoải mái như ở đây đâu! Ông tướng ngoài đó khắc khổ quá, lúc nào cũng công việc!

Đại tá nói:

\- Như vậy là trái luật thiên nhiên. Có động phải có tĩnh, có dương phải có âm. Điều quan trọng là phân biệt cho rõ, đâu là chơi, đâu là làm! Tụi Mỹ nó hay ở chỗ đó: Bình thường sao cũng được, nhưng vào việc, business là business. Moa thành công nhờ học được bài học quí giá ấy.

Vợ con ông tỉnh trưởng về Sài gòn đã một tuần nay, nên ông có vẻ hớn hở tự do của một chàng độc thân. Bồi hiệu ăn Tàu chở đồ nhậu tới. Bữa tiệc thịnh soạn bày trên các bàn kính hình chữ nhật dài có phủ khăn trắng. Chim mía quay tẩm ngũ vị hương, món ăn độc đáo của địa phương. Lẩu lươn. Dê hầm thuốc Bắc. Bánh tráng xúc ăn với nhộng xào nghệ, cũng là một sản phẩm địa phương khác. Mọi người ăn uống thoải mái, không khách sáo, không mời mọc nhường nhịn đãi bôi. Ông Thanh quên cả sự dè dặt ban đầu, quên cả bộ quần áo nhà binh trên người, bị lôi cuốn vào không khí nhộn nhịp vô tư chung. Ông nốc hai cốc Hennessy, đầu óc hơi chao đảo nhưng vẫn tỉnh trí.

Ăn xong, cả đám quay sang sòng bài xì phé, trừ ông Phó tỉnh và Trung tá Thanh.

Khác với ông Phó thị nước da trắng trẻo, tóc dài đen mượt như một tài tử điện ảnh chuyên đóng vai con nhà lành, ông Phó tỉnh để tóc ngắn, người nhỏ nhưng rắn chắc, rất "nhà binh" dù ông chưa hề ăn cơm lính bữa nào. Trung tá Thanh biết mình sẽ làm việc với ông phó này nhiều hơn là với tỉnh trưởng, nên thầm cảm ơn viên đại tá đã xếp đặt cho hai người nói chuyện lâu với nhau. Ông Phó nói:

\- Trung tá sẽ thấy, làm việc ở đây chẳng khác nào chơi trò đi dây, cho nên nhiều sĩ quan chuyên nghiệp ưa đánh mau đánh mạnh về Tiểu khu một thời gian là chán, lại xin trở về Quân đoàn. Trung tá Chuyên không phải là người đầu tiên. Tôi về đây làm Phó tỉnh được ba năm đã thấy bốn ông Tiểu khu phó đến rồi đi. Hy vọng lần này Trung tá ở lại lâu, ít ra là cho tới lúc tôi đi.

\- Anh định đổi đi tỉnh khác à?

\- Chưa! Nhưng làm xiếc hoài phải có lúc mệt, hoặc có lúc trật chân không lấy được thăng bằng. Làm dâu trăm họ mà!

\- Họ nào gay go khó tính nhất?

Ông Phó suy nghĩ một lúc rồi đáp:

\- Chẳng có họ nào dễ tính cả. Họ nào cũng dư sức, thổi nhẹ một cái mình cũng đủ mất thăng bằng ngã chúi xuống đất không bể đầu thì giập mật. Không được ông tướng Vùng thương thì khó ăn khó ở. Sư đoàn mà không quí thì đấy, các anh cứ dẫn mấy ông địa và lính kiểng các anh ra "oánh" nhau với Sư đoàn Sao Vàng. Rồi ông khách Đại hàn hay nổi cộc, giỏi thái cực đạo và karaté. Thêm ông tướng Sư đoàn Một Không vận... Một đám cháy mà phải nhờ vả chừng ấy xe chữa lửa, không nhờ không được, lần sau gọi các ông ấy làm ngơ. Mà nhờ thì nhờ làm sao để các ông ấy chịu hợp nhau mà chữa nhanh cho lửa tắt.

Trung tá Thanh tự tín bảo:

\- Tôi ở Sư đoàn Một có kinh nghiệm qua chuyện đó. Công nhận điều hợp rất khó, nhưng không đến nỗi rối bời không gỡ được.

Ông Phó cãi lại:

\- Trung tá chỉ mới có kinh nghiệm thuần túy về quân sự. Ngoài đó, Sư đoàn là chính, còn phần kia chỉ là làm sao phối hợp được các nguồn yểm trợ. Ở đây còn có phần dân sự nữa. Tôi chưa biết Đại tá sẽ phân công như thế nào. Phần liên lạc giao tế với bên quân sự, tôi nghĩ ổng rành rẽ quá rồi. Ổng cầu viện tới Trung ương là vì cần một người đỡ cho ổng cái gánh bên dân sự.

\- Thế là thế nào? Tôi tưởng phần dân sự là trách nhiệm của anh chứ!

\- Trên giấy tờ là thế. Thực tế khác. Dân Quốc gia Hành chánh chúng tôi "quyền rơm, vạ đá", chúng tôi học nhau kinh nghiệm làm phó nên ai cũng có ngón để thủ thân. Chúng tôi rán làm một thầy ký lục, cùng lắm là ký ghé một chữ tắt để chứng nhận là tờ giấy đệ trình lên tỉnh trưởng đã đúng thủ tục hành chánh, không sai lỗi chính tả, đã ghi số công văn lưu chiếu đầy đủ, thế thôi. Gọi đó là kỹ thuật làm phó quận phó tỉnh, hoặc nghệ thuật làm phó cũng được.

Máy điện thoại ở góc phòng reo vang. Ông tỉnh trưởng lật đật từ sòng bài chạy tới nhấc điện thoại nghe một lúc, rồi đáp:

\- Thưa chị vâng, vâng. Nhà em có điện thoại cho em hôm qua. Vâng, em tính chờ đến cuộc họp hàng tháng, nhưng chị đã nói thế thì em sẽ gắng. Dạ không chậm lắm đâu. Nhà em có thưa chuyện với chị rồi mà! Vâng, được chị hiểu cho là quí lắm. Ngoài này vẫn thế... Họ đồn thổi lên đấy, không có đâu chị ơi! Nếu có chị đã biết! Vâng, cảm ơn chị!

Ông Phó tỉnh nói nhỏ vừa đủ cho Trung tá Thanh nghe:

\- Bà mẹ chồng khắc nghiệt nhất đấy!

\- Ai thế?

Ông Phó khựng lại, biết mình nói hớ. Ông đáp dối:

\- Bà chị vợ ông đại tá.

Trung tá Thanh hỏi:

\- Tôi nghe nói gia đình vợ ông tỉnh trưởng ở Huế mà!

Đã lỡ, ông Phó nói luôn cho thuận lý:

\- Họ dời vào Sài gòn từ năm ngoái. Lâu lâu bà ấy cứ nhấc điện thoại léo nhéo nhờ ông Tỉnh mua khi thì cái máy ghi âm Akai 500A, khi thì hộp đồ sứ Nhật. Đến khổ!

Bên sòng xì phé, ông Tỉnh trưởng nói với Thiếu tá Quận trưởng Hoài nhơn:

\- Tuấn, mày đã nghe tao trả lời chị Hai ra sao rồi! Mày tính sao thì tính!

Tiếng viên thiếu tá đáp:

\- Được được, Đại tá đừng lo. Em dám vào đây chơi là Đại tá hiểu.

Ông đại tá nói lớn về phía ông Phó tỉnh và Trung tá Thanh:

\- Ê, hai toa tả oán gì với nhau thế? Công việc còn dài, mai hãy tính. À, tối nay ông Phó kéo Trung tá Thanh về bên đó nói chuyện đi! Moa "bán cái" khách cho toa đó!

Điện thoại lại reo. Lần này ông Thanh biết chắc là ông tướng Vùng gọi, căn cứ vào cấp bậc ông Tỉnh trưởng gọi người đang nói ở đầu dây bên kia. Ông tướng Vùng cho biết sẽ xuống kinh lý vào thứ Tư, máy bay đến 11 giờ. Ông cần những phương tiện di chuyển, chỗ ăn chỗ ở cho chín người, làm việc tại Qui nhơn hai hôm. Ông tỉnh nhận lệnh, rồi "bán cái" ngay cho ông Phó thị: "Toa nhớ ghi ngay vào sổ công tác. Như lần trước, toa nên nhờ tay hiệu trưởng Trường Sư phạm cho nữ giáo sinh ra làm hàng rào danh dự. Nói bên Tài chính xuất tiền mua hoa. Ông ấy thích lai-dơn màu nhung đỏ.

***

Tắm rửa xong, mặc bộ pyjama nhàu nhò vì lôi thẳng từ đáy xách tay ra, Trung tá Thanh trở lại phòng khách nhà ông Phó tỉnh. Ông Phó vẫn còn ngồi chỗ cũ. Trên bàn bày sẵn một khay trà. Ông Phó hỏi:

\- Trung tá buồn ngủ chưa? Nếu chưa, nói chuyện chơi một lúc đã.

Trung tá Thanh nói:

\- Mình gọi nhau bằng anh cho tiện! Tôi chưa buồn ngủ. Chỉ sợ anh ngày mai phải dậy sớm đi làm. Tôi lông bông còn được vài hôm nữa.

Nói thế, nhưng ông Thanh biết ông Phó dường như đã được lệnh Tỉnh trưởng phải trình bày rõ tình hình cho tân Tiểu khu phó biết. Ông vào đề ngay:

\- Mới tới đây một ngày, tôi thấy công chuyện đã lu bu rồi. Không biết có kham nổi không, hay lại bắt chước ông Trung tá Chuyên nào đó.

Câu nói của Trung tá Thanh làm cho ông Phó thỏa mãn tự ái. Nhưng ông giả vờ khiêm nhường:

\- Không đến nỗi khó lắm đâu. Tôi thư sinh còn chịu được, thì đối với anh, quen trận mạc, nhằm nhò gì. Vả lại tôi đã ở đây lâu, anh cần cái gì, khả năng tôi có thể giúp được, tôi xin sẵn sàng.

\- Ngoài mấy bà mẹ chồng anh kể hồi nãy, còn ai nữa?

\- Còn nhiều lắm. Nhà thờ. Nhà chùa. Đảng phái. Hội đồng tỉnh. Dân biểu... và cả dân thường ở đây nữa. Dân ở đây không hiền như vẻ bề ngoài của họ đâu. Họ dữ ngầm. Họ không kiện thì thôi, chứ kiện thì gửi đơn đi khắp, nào Tổng thống, Phó tổng thống, Thượng viện, Hạ viện, Giám sát viện, dân biểu, Hội đồng tỉnh, bản sao còn gửi đi khắp các báo lớn nhỏ trong Sài gòn. À quên, còn thêm lâu lâu có mấy nhô đặc phái viên báo Sài gòn ra làm phóng sự điều tra tại chỗ nữa. Tuần trước, tôi vừa tiễn một nhô ra Air Việt Nam thì một nhô khác vác máy ảnh tới. Tôi liền đá ban lông qua cho xừ Phó thị. Tuy vậy, đó mới là những chuyện vặt. Tôi ngờ rằng ông Tỉnh sẽ giao cho anh vụ Bình định và Phát triển Nông thôn.

\- Tôi có nghe phong thanh vụ đó ở Sài gòn. Tôi chưa hiểu vì sao một kế hoạch bình định qui mô như vậy tự nhiên cứ chìm dần, chìm dần, như con voi bị sa lầy.

Ông Phó lắc đầu:

\- Thú thật tôi cũng không hiểu rõ. Thay đổi là từ Trung ương, làm cho cán bộ xây dựng nông thôn các tỉnh ở cái thế kẹt – bơ vơ như là con bị đem đi bỏ chợ. Tình trạng hiện nay giữa ông Tỉnh với Tỉnh đoàn trưởng Xây dựng Nông thôn căng thẳng quá rồi, anh không gỡ được thì chắc hai bên tới cái thế sống mái với nhau. Tay đó cũng là bạn tôi. Nhưng tôi bó tay! Mong anh thành công. Tôi sẽ xếp đặt để anh gặp tay đó.
Chương 107

Ông bà Thanh Tuyến đã đi ngủ sớm.

Từ ngày Quỳnh Như ra đi, gia đình ông bà như vừa trải qua một đám tang. Đưa con và rể lên phi trường Tân Sơn Nhất xong, trở về, cả ông lẫn bà bắt đầu ít nói hơn trước. Quỳnh Như đã đem qua xứ người một phần thân thể của ông bà, một phần linh hồn của ông bà. Những lo toan rối rắm suốt thời gian lo đám cưới và các chuẩn bị sau đó làm cho họ bận rộn, đầu óc lúc nào cũng có điều gì phải lo làm cho xong, nên không còn thì giờ biết mình. Máy bay cất cánh, ông bà vừa thở phào chấm dứt được một công việc trọng đại, thì ngay sau đó, thấm thía nhận ra cái trống rỗng mênh mông của những ngày còn lại. Sự mất mát ngày càng lớn, ngày càng đậm, đảo lộn hết nếp sinh hoạt trong gia đình.

Biết sáng hôm sau Ngữ ra Qui nhơn nhận việc, ông bà chỉ gửi lời thăm bà Văn, nhờ Ngữ mang ra biếu bà Văn một hộp trà sâm và một gói quà khác cho Nam và cháu Thúy. Phần chi tiết còn lại, ông bà để cho Quỳnh Trang nói với Ngữ.

Đèn trong phòng đã tắt. Ở phòng ngoài nơi bày hàng, Quỳnh Trang tắt cái đèn nê-ông 1m2 vì sợ ánh sáng chói làm cho thầy me không ngủ được. Chỉ có cái đèn bàn 25 watts ở chỗ quầy thu tiền.

Quỳnh Trang và Ngữ sửa soạn hành lý cho Ngữ đi sớm vào sáu giờ rưỡi sáng hôm sau. Quỳnh Trang giải thích cho Ngữ:

\- Hộp trà sâm này me em gửi biếu má. Em nghe con Như nói ngoài đó trong PX Sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn họ bán nhiều trà sâm nên giá ngoài đó rẻ lắm. Nhưng thứ này là loại khác, anh ạ. Loại nhập cảng và chế tạo ở Đài loan. Me em mua ở tiệm thuốc Bắc dưới Chợ lớn, họ bảo sâm này lâu đời tìm được trên núi cao nên bổ hơn loại sâm Đại hàn vẫn trồng hàng mẫu này mẫu nọ.

Ngữ cười, nói đùa:

\- Không biết nên tin mấy anh Ba Chợ lớn, hay nên tin mấy ông Kim!

Quỳnh Trang phật lòng, cau mày. Ngữ hiểu vì sao Quỳnh Trang khó chịu, vội nói:

\- Anh nói đùa thôi. Sâm thiên nhiên trồng trên núi cao phải quí hơn sâm trồng cả vườn, bón phân hóa học.

Quỳnh Trang mừng rỡ:

\- Phải đấy. Sâm bị phân hóa học, bớt công hiệu đi. Còn gói này là bộ áo đầm em lựa mua cho cháu Thúy. Em chỉ phỏng chừng để mua, chắc là vừa. Vả lại, cả cái jupe và cái áo em đều mua số lớn hơn cỡ ba tuổi, trừ hao cho cháu mặc được lâu. Cái cặp da này của em gửi tặng Nam, cho Nam xách đi dạy. Em nghe Nam chịu xin đi dạy ở trường Nữ, cũng mừng. Trong cặp, em có để lá thư của me, và một ít tiền. Anh cứ vờ như không biết bên trong cặp có gì, để con Nam nó tự tìm thấy. Đàn bà với nhau, em hiểu tâm lý lắm. Nó biết anh biết, là tự ái lại nổi dậy đùng đùng, đòi gửi trả lại tiền cho me.

Ngữ hỏi:

\- Chỉ có bấy nhiêu thôi à?

\- Dạ, chỉ có thế. Em còn muốn mua đủ thứ, nhưng sợ anh mang xách lôi thôi.

\- Còn phần của anh đâu?

Quỳnh Trang ngơ ngác hỏi: .

\- Phần gì?

\- Không có quà cho anh sao?

Bấy giờ Quỳnh Trang mới hiểu, đỏ mặt âu yếm nhìn Ngữ:

\- Cái anh này!

Rồi đổi sang giọng buồn buồn chân thành, nàng nói:

\- Có gì vui ở đây, con Như đã mang đi một nửa, bây giờ anh mang đi mất phần còn lại, chưa đủ sao!

Ngữ cảm động nắm lấy hai tay Quỳnh Trang. Để yên tay mình trong tay Ngữ, nàng hạ giọng cho cha mẹ khỏi nghe thấy:

\- Me bảo em nói lại với anh, về ngoài đó anh thưa ngay với má chuyện hai đứa mình. Thưa luôn chuyện hôm trước me có nói với anh, là dù gì chăng nữa em cũng không thể rời thầy me em được. Em lấy anh, nhưng em vẫn ở đây. Em cũng thích anh đi đâu em theo đấy, nhưng, làm sao em bỏ thầy me được. Các cụ gọi là gửi rể. Anh tìm cách nói khéo, để má khỏi mất lòng.

\- Em yên tâm. Không có gì mất lòng đâu!

Quỳnh Trang mỉm cười có vẻ bẽn lẽn trước khi nói:

\- Anh ra ngoài đó, em yên tâm hơn...

Ngữ ngạc nhiên hỏi:

\- Sao vậy?

Quỳnh Trang đắn đo một lúc, mới nói:

\- Em sợ ở đây hoài, anh gặp lại con Diễm!

Ngữ cười, cố lấy giọng thật tự nhiên, quả quyết:

\- Em lẩm cẩm lắm. Người ta có chồng con rồi. Với lại, em có thấy Diễm hoàn toàn khác trước không? Anh không quên được cái cảnh Diễm lấy năm mươi đồng tiền lẻ của anh.

Quỳnh Trang vui sướng trong lòng, nhưng vẫn giả vờ bênh vực Diễm:

\- Mua bán thì phải thế. Chứ bộ anh muốn Diễm tặng không cuốn băng cassette cho anh hay sao. Nó mới vào nghề, mà đã sành sõi lắm. Anh nhớ không. Diễm nó bảo hai trăm rưởi là giá vốn. Cuộn băng đó ở chỗ khác chỉ một trăm rưởi mà thôi.

Quỳnh Trang cố ý hạ bớt năm mươi đồng. Thực ra giá hai trăm đồng cho một cuộn băng mới là giá sỉ nhà tổng phát hành bán cho các đại lý.

***

Mọi chuẩn bị cho Ngữ ra đơn vị đã xong xuôi. Quỳnh Trang đến chỗ cánh cửa sắt, nhưng thay vì khẽ đẩy vào cho hai cánh cửa đóng lại, nàng lại đẩy ra. Cửa hé một lối hẹp đủ cho một người nghiêng vai lách ra ngoài. Nàng khẽ gọi Ngữ:

\- Anh.

Ngữ hiểu, đến chỗ Quỳnh Trang đang chờ. Nàng lách ra ngoài trước, chờ Ngữ cũng ra ngoài đường rồi, khe khẽ đóng ập cửa lại. Tiếng cái khóa ngàm kêu tách một tiếng nhỏ. Quỳnh Trang giơ chìa khóa cầm trong tay phải cho Ngữ yên tâm, cười nhỏ thích thú trước vẻ lo sợ của Ngữ, rồi nói:

\- Em thích được đi dạo với anh. Ở nhà nói chuyện sợ thầy me nghe thấy, mất cả tự nhiên.

Cửa trước hàng phố đã bắt đầu đóng, nhưng xe cộ vẫn còn chạy đông đúc trên đường. Nàng nắm lấy tay Ngữ, đi sát vào Ngữ và nói với vẻ mãn nguyện trên nét mặt:

\- Chẳng hiểu sao, từ lâu lắm, từ hồi thầy bị thương nằm một chỗ và anh thường lui tới, em đã nghĩ anh là của em. Trước sau gì cũng là của em. Trong lúc đó chẳng bao giờ anh quan tâm tới em.

Quỳnh Trang nói đúng quá, nên Ngữ không thể tìm ra được một lời đãi bôi nào để cải chính . Ngữ chỉ biết im lặng, và thầm xin lỗi bằng cách bóp mạnh lên bàn tay Quỳnh Trang. Giọng Quỳnh Trang đang hớn hở, chợt run run tủi thân vì chính lời mình:

\- Có lúc em nghĩ những người chung quanh em coi em như một kẻ không hề biết buồn, biết tủi, biết mơ ước, biết thương yêu. Em mặc áo gì, em có trang điểm không, không ai chú ý. Đến nỗi một hôm me thấy trên giường em có thỏi son, me ngạc nhiên lắm. Me hỏi có phải của con Như bỏ quên lại không!

Họ đã đến đầu đường Trần Quốc Toản. Mùi hôi của chợ cá xông lên nồng nặc. Ngữ kéo Quỳnh Trang lùi lại:

\- Hai đứa mình điên rồi. Tại sao đi về hướng này.

Quỳnh Trang mỉm cười, trỏ ra phía trước:

\- Mình rẽ qua đường Nguyễn Tri Phương cho dài đường một chút. Em đi với anh cả đêm nay cũng được.

Ngữ đã tìm được một câu nói nịnh:

\- Hãy đi với anh cả đời, không phải chỉ một đêm nay.

Quỳnh Trang sung sướng, nép người sát vào Ngữ, đáp nhỏ:

\- Dạ, cả đời. Em tin như vậy. Em thấy anh đã qua được hồi khó khăn, rủi ro. Từ đây, anh gặp nhiều may mắn. Anh ra ngoài đó làm việc tại Tiểu khu, ở nhà với má và các em, chẳng khác nào đi làm công chức thời bình. Đám cưới xong, hàng tháng hoặc anh vào, hoặc em ra đó thăm anh. Còn mấy tháng nữa anh hết tang ba.

\- Ba tháng nữa.

\- Chóng quá, mới đó đã gần ba năm.

\- Phải. Chóng thật! Anh ba mươi tuổi đầu, nửa đời người mà chưa làm được gì nên thân cả. "'Thành tích" vẻ vang duy nhất là được em.

Quỳnh Trang xúc động mạnh, dừng lại bấu lấy vai Ngữ, ngước mắt nhìn đăm đăm vào khuôn mặt chàng. Ánh đèn đường ở quãng phố toàn nhà sang trọng kín cổng chiếu trọn lên khuôn mặt Quỳnh Trang. Đôi mắt cô gái rực sáng, đôi môi mấp máy.

Ngữ định cúi xuống hôn lên môi Quỳnh Trang, nhưng một chiếc xe từ đằng sau chạy chậm chạp rồi bóp còi báo hiệu sắp quẹo vào cái cổng biệt thự trước mặt. Quỳnh Trang hơi thất vọng, kéo tay Ngữ nói nhỏ:

\- Thôi, mình quay trở lại. Em biết đằng kia có đường hẻm đi tắt về cạnh nhà mình.

***

Ngữ nằm trằn trọc, thao thức hy vọng một lúc nào đó, có tiếng chân trần rón rén đi về phía giường mình, mặt giường nệm khẽ chao nghiêng sang một bên, rồi một tấm thân ấm áp run rẩy nằm xuống sát bên mình. Ngữ sẽ nhẹ nhàng nghiêng người lại, ôm chầm lấy tấm thân đã cởi sẵn quần áo, sau đó quay cuồng điên đảo giữa khoái cảm nhục dục không còn biết gì nữa. Ngữ chờ, chờ hoài, cho đến mệt mỏi thất vọng, và ngủ lúc nào không hay. Quỳnh Trang đánh thức Ngữ dậy lúc năm giờ. Nàng không khỏa thân mà quần áo chính tề, bên ngoài chiếc sơ mi màu tím than có khoác thêm cái áo len màu đen. Quỳnh Trang trách nhỏ:

\- Anh ngủ gì mà mê man vậy! Đồng hồ reo bên tai vẫn ngáy đều. Em ra ngoài chờ, anh rửa mặt nhanh, thay quần áo cho em chở lên phi trường.

Ngữ đỏ mặt vì ước mơ thầm kín đêm qua, liếc nhìn Quỳnh Trang lần nữa. Trông Quỳnh Trang không khác gì một người chị hiền, Ngữ vội nói:

\- Em chờ anh mười phút thôi. Có nên đánh thức thầy me dậy để chào từ biệt không?

\- Thôi khỏi. Thầy me dặn khỏi cần.

Ngữ giành lái Honda chở Quỳnh Trang ra phi trường. Thì giờ gấp gáp, sợ trễ chuyến máy bay quân sự, họ không có dịp nói chuyện với nhau nhiều. Ngữ chỉ hôn vội lên má Quỳnh Trang lúc trao tay lái chiếc Honda cho người yêu, còn Quỳnh Trang chỉ kịp nói: "Thôi anh đi, nhớ viết thư cho em ngay", trước khi Ngữ xách cái túi vải chạy vào phi cảng.

Chiếc C 130 chở những thùng gỗ đựng quân cụ choán hết bề ngang thân phi cơ, hai hàng ghế gắn bên hông phải xếp sát vào lườn cho đủ chỗ nên những người lính quá giang phải ngồi bệt xuống sàn, ở phần đuôi. Tấm cửa lớn ở bụng máy bay từ từ khép lại. Chiếc máy bay quân sự bò ra khỏi chỗ đậu, lên phi đạo, rồi rồ máy cất cánh.

Ngữ có cảm tưởng mình bước vào một thế giới khác hẳn. Từ hơn hai năm nay, chàng được sống trong một thế giới đầy nữ tính. Những người đàn bà vây quanh đời chàng, họ đến rồi đi, họ là những người mẹ hiền hay những người bạn gái, họ là những người yêu ra khỏi tầm tay chàng hay những người yêu từ xa cách trở nên gần gũi, họ là cô gái điếm hay là gái nhà lành, tất cả đều góp tay giúp chàng sống được một đoạn đời êm đềm đượm mùi phấn son. Ngữ cũng lấy làm lạ là những bạn trai chàng quen biết vào giai đoạn này không hề để lại những ấn tượng đậm đà. Họ đến rồi đi như những cái bóng. Nhiều lúc chàng sống chung nhà với họ, đi nhậu với họ, tranh cãi đủ thứ chuyện đầu cua tai nheo với họ, chà láng, tập trận giả với họ, nhưng họ chỉ hiện diện lúc đó. Họ như những trạm xe buýt trên hành trình hai năm của đời Ngữ. Mùi phấn son ấy, về sau Ngữ tìm thấy bàng bạc trong các truyện ngắn chàng viết vào thời kỳ này, khác hẳn không khí những truyện chàng viết trước đó, và không khí những truyện chàng viết sau đó, như một đóa hoa dại ngẫu nhiên nở giữa một vùng cỏ áy, tự thấy thẹn thùng và lạc loài.

Chiếc C-130 hạ cánh xuống phi trường Thành sơn ở Phan rang, bỏ những thùng quân cụ xuống, rồi lại bốc những thùng khác lên, cất cánh. Số quân cụ lần này ít hơn, nên mười lăm người lính quá giang từ Sài gòn, cộng thêm ba người khác từ Phan rang lên, đã có thể kéo những chiếc ghế ở hai bên hông phi cơ ra để ngồi thoải mái hơn.

Ngữ ngồi cạnh một hạ sĩ ra đơn vị đóng ở Bồng sơn, và một thượng sĩ về phép thăm gia đình ở Phù mỹ. Anh hạ sĩ lần đầu ra nhiệm sở là một địa danh xa lạ ở miền Trung, nên cứ chồm qua người Ngữ hỏi ông thượng sĩ người Bình định về nhiệm sở mới. Được trớn, ông thượng sĩ già tô điểm cho quê hương của mình:

\- Từ chỗ tôi ra Bồng sơn không xa. Hai mà coi như một. Xứ tôi giàu lắm, rừng dừa bát ngát, đi một ngày ròng không thấy mặt trời.

Anh hạ sĩ trố mắt thán phục:

\- Dữ ác hôn! Cả ngày không thấy mặt trời!

\- Chớ sao! Con gái ở trong mát, tắm bằng nước dừa, da dẻ trắng như trứng gà bóc.

\- Đã quá héng. Da trắng như trứng gà bóc.

\- Ừ! Hồi xưa vua ngoài Huế muốn chọn thêm cung tần mỹ nữ là phải sai quan thái giám vô Bồng sơn lựa.

\- Mặc sức lựa! Điệu này tôi ra đó chắc lập nghiệp luôn khỏi về quê quá!

\- Chớ còn gì nữa! Mà tao dặn chú mày, đi tán gái nhớ đội mũ sắt.

\- Sao kỳ vậy?

\- Lớ xớ dừa khô nó rụng xuống bể đầu. Tháng nào cũng có người chết vì rủi ro điệu đó.

\- Dễ sợ! Mà mình có mũ sắt, còn họ thì sao?

\- Họ nào?

\- Mấy cô da trắng đó!

\- Lạ lắm, ít khi dừa rụng trên đầu mấy ả. Như là dừa có mắt, cứ nhằm đầu mấy thằng con trai mà rụng.

Ngữ thấy ông thượng sĩ ba hoa quá đà, chen vào nói:

\- Thôi ông ơi! Dừa rụng đâu không thấy, chỉ thấy mấy ổng cho mỹ nhân ra dụ mấy ông lính Cộng hòa hảo ngọt cho vào bẫy phục kích. Vùng Hoài nhơn nghe nói Việt cộng như rươi!

Ông thượng sĩ hỏi:

\- Như rươi là như cái giống gì?

\- Là đông như kiến. Phải không?

Ông thượng sĩ đáp nghiêm chỉnh:

\- Tại sư đoàn sao vàng cứ lẩn quẩn hoạt động ở đó. Núi cả dãy, xuống sâu một chút có rừng dừa che chở, tụi nó cứ xuống hoài, Mỹ tới khai quang mới đỡ bớt.

Anh hạ sĩ hỏi:

\- Thuốc khai quang làm chết được dừa à?

\- Sao không! Không chết liền. Tự nhiên dừa héo đọt, rồi lá rụng dần, cuối cùng chỉ còn những hàng trụ như dãy cột nhà cháy. Trên máy bay nhìn xuống rõ ràng ràng hết mọi sự trên mặt đất.

Anh hạ sĩ biết nãy giờ mình bị lừa, la lớn:

\- Ông xạo hoài! Vậy mà hồi nãy bảo dừa cả rừng.

\- Tao nói hồi trước kìa. Bây giờ chiến tranh nói làm chi. Nhưng con gái Bồng sơn bây giờ vẫn đẹp, da có nắng ửng như trái hồng quân. Mày không tin ra đó thì biết!

Anh hạ sĩ không tin, nhưng vẫn cười mơ màng!
Chương 108

Trên giấy tờ, Ngữ là sĩ quan thuộc quân số của Ban Tâm lý chiến tiểu khu Bình định, nhưng đại tá tỉnh trưởng đã chấp thuận biệt phái Ngữ sang làm sĩ quan phụ tá cho Trung tá Tiểu khu phó. Viên đại úy Trưởng ban Chiến tranh Chính trị không thấy có gì trở ngại. Trong năm ban thuộc Bộ Chỉ huy Tiểu khu, Ban Tâm lý chiến ít việc nhất, do đó ít quyền lợi nhất. Trừ một vài lễ lạc như ngày Quân lực 19-6, Quốc khánh 11-11, lễ mừng chiến thắng hay tuyên dương công trạng, Đại úy Hà chỉ xách xe đi lông nhông. Dưới quyền ông, phần lớn là lính kiểng từ mọi thế lực gửi tới. Chỉ huy một đám quân con ông cháu cha, Đại úy Hà phải có một kiểu lãnh đạo rất bình dân và nghệ sĩ. Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân trong Ban Tâm lý chiến cư xử với nhau như một ban nhạc trình diễn lưu động, không nệ cấp bậc, không cứng nhắc về giờ giấc; khi có việc, cả Ban xúm lại làm việc với nhau, khi xong tan hàng cố gắng, có việc gì khẩn thì nhân viên trực bốc điện thoại cho chỉ huy trưởng, sau đó Đại úy Hà phải đích thân lấy chiếc Dodge 4 đã cũ đi một vòng bốc các "ông tướng" về. Làm việc theo cung cách "phi quân sự" như thế nhưng ít khi Đại úy Hà bị cấp trên khiển trách. Lính dưới quyền ông biết ông cũng chẳng được cái dải gì, ăn cơm nhà vác ngà voi, sở dĩ ông rán giữ cái chức ngồi chơi xơi nước chỉ vì muốn yên thân, khỏi bị đưa vào chỗ nguy hiểm. Nói cho đúng, ngoài số lương đại úy thâm niên ít ỏi của ông, ông cũng được một ít bổng lộc phụ trội: những bữa nhậu do các đơn vị khác thết đãi "anh chị em văn nghệ khaki" sau khi Đoàn Văn nghệ Tâm lý chiến đến đàn địch giúp vui, một vài món biếu xén nho nhỏ của những lính kiểng nhà giàu có cửa hiệu buôn bán lớn ngoài phố Gia Long, Phan Bội Châu. Họ là lính kiễng thật đấy, nhưng vì con nhà giàu, quen ăn chơi đàn địch nhảy múa từ nhỏ nên đều có khiếu văn nghệ. Một vài người dưới quyền Đại úy Hà còn đủ khả năng lập những ban nhạc riêng, lấy tên "Crazy Boys", "Three Bears", "Four Stars", chuyên chơi nhạc tại các phòng trà và quán rượu có đông quân nhân Mỹ lai vãng. Họ kiếm được nhiều tiền, mà không hề quên nhiệm vụ đối với đất nước. Họ rống nhạc pop ở phòng trà, nhưng khi đi tác động tinh thần chiến đấu của các đồng đội cầm súng, họ cũng biểu diễn xuất thần những bài ca đượm tình huynh đệ chi binh. Tóm lại, đại úy Hà thỏa mãn với vai trò rất nghệ sĩ của mình. Công việc Ban Tâm lý chiến vừa đủ cho ông và hai sĩ quan khác, một trung úy một chuẩn úy lo, không nhọc quá mà cũng không nhàn quá. Thêm Chuẩn úy Ngữ, chỉ thừa! Cho nên khi nghe Trung tá Tiểu khu phó xin Ngữ sang làm việc với ông, Đại úy Hà gật đầu chấp thuận liền.

Trung tá Thanh nhờ Ngữ sắp xếp lại hồ sơ văn phòng Tiểu khu phó, lấy tài liệu do vị tiền nhiệm để lại, xin thêm tài liệu ở các ban trong Tiểu khu để cập nhật hóa tình hình quân số và an ninh trong tỉnh. Ông nhờ Ngữ lập các biểu đồ để dễ theo dõi tình hình. Tất cả công việc đó, Ngữ phải dành ra ba tuần lễ liền mới hoàn tất. Các chi tiết rời rạc khi được hệ thống hóa giúp cho Trung tá Thanh một cái nhìn tổng quát sát với thực tế hơn. Quân số địa phương ở các Chi khu có thể nói là đủ hoặc lớn hơn cấp số cần thiết. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn số vũ khí, lượng tiếp liệu cũng như các cuộc hành quân tảo thanh, Trung tá Tiểu khu phó nhận ra ngay sự chênh lệch giữa lượng và phẩm. Mặc dù quân số địa phương quân (chưa kể con số đáng kể nhân dân tự vệ), và vũ khí đạn dược đủ để mở những cuộc hành quân hoặc phản phục kích cấp đại đội, nhưng theo thống kê quân sự, những cuộc hành quân lớn một chút, Chi khu đều nhờ quân đội đồng minh đảm trách. Tình trạng ỷ lại đó ngày càng trầm trọng, đến nỗi ở các quận có quân đội đồng minh trấn đóng, gần như các Chi khu giao khoán lãnh thổ cho những người xa lạ, nếu có phối hợp cũng chỉ nhận vai trò dân sự vụ sau khi cuộc tảo thanh đã xong. Hậu quả là các đơn vị Đại hàn hoặc Mỹ chỉ thông báo lấy lệ mỗi khi cần mở rộng phạm vi an toàn cho doanh trại hoặc đồn bót của mình, họ thông báo vào phút chót để các đơn vị quân đội hoặc chính quyền ở vùng liên hệ biết mà tránh đi, đề phòng bị dội bom hoặc nã đại bác lầm.

So với tình hình một năm trước đó, Trung tá Thanh nhận thấy vùng Quốc gia kiểm soát có mở rộng hơn. Hai quận phía Bắc là Hoài ân và Hoài nhơn vẫn còn bị áp lực nặng của địch, vòng kiểm soát thu nhỏ dọc quốc lộ Một và các quận lỵ. Tuy vậy, xê dần vào phía Nam, các làng xôi đậu hoặc bị xếp vào vùng oanh kích tự do đã bớt. Sư đoàn Một Kỵ binh Không vận Mỹ đóng ở đèo Phù ly chặn đường liên lạc giữa căn cứ địa và cái địa bàn hoạt động duyên hải của sư đoàn Sao vàng, cứu một số làng xôi đậu ở quận Phù mỹ thành xã ấp an toàn, và cứu một số vùng đất xơ xác vì bị oanh kích tự do lâu nay thành vùng xôi đậu, tuy chưa an ninh đủ để cán bộ chính quyền xã ấp ở lại đêm nhưng đã đủ an ninh cần thiết để dân chúng phác cỏ, cày cấy trở lại.

Cứ như thế, phi trường Phù cát được mở rộng tăng thêm hỏa lực cho Không quân Mỹ làm cái dù che cho một số xã quận Phù cát, Sư đoàn Mãnh hổ Đại hàn biến hai quận An nhơn và Tuy phước thành hai quận được Trung ương khen về mặt an ninh...

Tuy nhiên Trung tá Thanh cũng lấy làm lạ vì dân số ở dưới sự kiểm soát của chính phủ không gia tăng thuận chiều với số gia tăng diện tích được bình định. Ở nhiều Chi khu, dân số ấy giữ y như cũ, hoặc giảm xuống. Rà lại cơ cấu chính quyền xã ấp, Trung tá thấy cơ quan hành chánh địa phương có tăng thuận chiều với mức độ bình định. Vì sao có hiện tượng lạ lùng như vậy? Ông phăng ra được nguyên nhân không lâu về sau!

***

Về Bình định được một tháng, một hôm Trung tá Thanh và Đại úy Bình Trưởng ban Ba được mời lên Bộ Chỉ huy Sư đoàn Mãnh hổ ở Phú tài để bàn về phương thức phối hợp hành quân tảo thanh và bình định một số xã thuộc quận An nhơn nằm phía nam quốc lộ Một, đặc biệt là hai xã Nhơn phong và Nhơn hạnh. Quân đội Đại hàn muốn lập một đầu cầu ở Núi Đất để sau khi ổn định phòng thủ căn cứ này, sẽ khống chế một vùng đồng bằng rộng lớn và phì nhiêu bao quanh Núi Đất, từ đó đưa quân sâu về phía bờ biển giải tỏa áp lực địch ở mạn Bắc Qui nhơn. Đấy là một kế hoạch hành quân qui mô cấp trung đoàn, mà theo phân công, mũi dùi công phá chính do quân đội Đại hàn đảm trách, lực lượng địa phương quân của Tiểu khu, quân số tăng phái của Sư đoàn 22 Việt nam Cộng hòa chỉ đóng vai tiếp trợ và tổ chức lại, sau khi quân đội Đại Hàn đã làm xong phần của họ. Với số lính cơ hữu và vũ khí hạn chế trong tay mình, Trung tá Thanh không còn cách nào hơn là nhận lấy phần việc khiêm nhường của ông chủ nhà yếu thế.

Tài liệu Ban Hai Tiểu khu và tài liệu xin ở Ty Cảnh sát Quốc gia cho Trung tá Thanh biết hai xã này thuộc vào vùng oanh kích tự do. Cộng sản đã lập được hệ thống chính quyền ở hai xã này, nhưng ngay cả cán bộ chính quyền cộng sản cũng không dám bám trụ. Họ chỉ hoạt động từ bốn giờ chiều về đêm, ban ngày hoặc rút lên núi, hoặc nằm im dưới hầm bí mật đề phòng bị đột kích. Đa số dân hai xã đã tản cư lên Đập đá, An nhơn hoặc xuống lập nghiệp hẳn ở tỉnh lỵ. Số dân nghèo còn lại phải bám đất để sống, thì cày cấy mưu sinh bằng những đám ruộng phì nhiêu dễ làm bị bỏ lại, số thu hoạch mỗi mùa phải nộp cho du kích. Trai tráng cũng phải gia nhập vào lực lượng du kích, hoặc lên núi gia nhập hẳn vào Sư đoàn Sao vàng. Mỗi lần quân đội Quốc gia hành quân sâu xuống những vùng bất an ninh đó, quân nhân Việt nam Cộng hòa chỉ gặp toàn đàn bà, người già cả và trẻ em. Sau một cuộc hành quân, lại có thêm những gia đình theo chân quân đội Việt nam Cộng hòa tản cư lên quận lỵ hoặc về các trại tị nạn, sống bằng gạo cứu trợ và những vụ buôn bán lặt vặt khác. Dân số ở đó vì thế ngày càng ít đi, nhà cửa bỏ hoang lâu ngày bị sập hoặc bị bom đạn thiêu hủy.

Bộ Chỉ huy hành quân Đại hàn gồm có một thiếu tướng, hai đại tá và bốn trung tá, người nào cũng cao lớn, vạm vỡ. Ông Thiếu tướng tuổi đã cao, ông Thanh đoán phải gần sáu mươi vì Thiếu tướng Kim I. Chung khoe đã từng tham dự vào cuộc tấn công ngược lên Bắc hàn, trước khi hai phe đồng ý ngưng chiến và thỏa thuận phân đôi đất nước như trường hợp Việt nam. Tướng Chung, qua một thông ngôn cũng người Đại hàn, nói với Trung tá Thanh:

\- Tôi có dùng trực thăng thị sát một số nơi mất an ninh của tỉnh quí vị. Và tôi hiểu ngay vì sao quí vị không thắng được cộng sản. Từ trên trực thăng nhìn xuống, tôi thấy ở các làng quí vị xếp vào loại mất an ninh do cộng sản kiểm soát vẫn còn những lũy tre xanh, những vườn rau, thậm chí những ruộng lúa sắp chín nữa. Tôi tự hỏi tại sao có cảnh lạ lùng như vậy! Ở nước tôi trong cuộc chiến tranh Triều tiên, nơi nào chúng tôi đã đi qua thì ngọn cỏ cũng không ngóc lên được khỏi mặt đất. Phía trước còn mầu xanh thì còn mầu đỏ. Đó là châm ngôn hành quân của chúng tôi. Xin Trung tá đừng nhíu mày hay mỉm cười ngờ vực. Thực tế lịch sử cho thấy chúng tôi có lý. Bằng chứng là cuộc nội chiến giữa Nam Bắc ở nước chúng tôi đã chấm dứt, trong khi cuộc chiến tranh tại đây biết đến bao giờ mới xong. Không hề có du kích chiến giữa bãi sa mạc. Đất nước quí vị nhiều rừng, cây cối rậm rạp. Rất tiếc là quá ít sa mạc, thiên tạo cũng như nhân tạo.

Trung tá Thanh không giữ lễ với khách được nữa, hỏi lại:

\- Rồi quí vị làm gì với những sa mạc ấy?

Tướng Chung cười:

\- Sẵn cát, chúng tôi đúc bê-tông dựng nhà, xây hệ thống dẫn thủy. Chẳng bao lâu, cây cối lại xanh um.

Nhận thấy tranh luận không đi đến đâu, Trung tá Thanh yêu cầu bắt đầu cuộc họp. Bộ Chỉ huy Đại hàn tuy nói thế nhưng kế hoạch hành quân họ đề nghị có vẻ nhân nhượng, cho thích nghi với phong tục chủ nhà. Mũi dùi tấn công chính từ quốc lộ Một đâm xuống vẫn do quân lực Đại hàn đảm trách, nhưng cánh quân bên hữu từ Nhơn an đâm qua thì do Sư đoàn 22 phối hợp với địa phương quân của Tiểu khu. Theo mức độ tiếp trợ vũ khí và phương tiện vận chuyển cũng như do quân số, chắc chắn quân đội Đại hàn sẽ áp đảo nhanh chóng các tổ kháng cự của du kích và làm chủ chiến trường trước khi cánh quân Việt nam Cộng hòa tới nơi. Cánh quân này chủ yếu giữ giùm an toàn bên hông cho quân lực Đại hàn, sau đó làm các nhiệm vụ thanh lọc, cứu trợ và tảo thanh. Tướng Chung cho biết quân đội Đại hàn cũng có một đơn vị dân sự vụ đi theo, với đầy đủ dụng cụ y tế và những phần quà chuẩn bị để phát cho dân các làng vừa được giải phóng. Thấy Trung tá Thanh vẫn còn đăm đăm, tướng Chung nói:

\- Trung tá đừng lo. Chúng tôi đến đó, rồi ở lại đó để lập cho được căn cứ Núi Đất. Chúng tôi không thể để cho dân địa phương ghét chúng tôi được.

***

Những chiếc trực thăng VH-lD cất cánh từ phi trường Phù cát bay về hướng Bắc được chừng hai mươi phút, rồi đột ngột cùng bay về hướng Đông, trở lại hướng xuất phát, sà xuống đổ quân trên một cánh đồng trống hoang vu. Mặt trời chưa mọc, cỏ lác cao ngã rạp dưới sức gió cánh quạt trực thăng. Tiếng máy trực thăng gầm rú, tuy vậy không át được tiếng nổ của từng đợt trọng pháo từ xa rót về ngôi làng trước mặt. Những chiếc trực thăng võ trang từ trên cao chúi xuống như những con chim bói cá, những loạt đạn đại liên gắn trên máy bay phóng các tia lửa vào những khóm tre và vùng cây cối um tùm, tiếng nổ liên hồi và đục nghẹn như tiếng những con heo bị chọc tiết. Nhiều đụn khói bắt đầu bốc lên, ban đầu vươn lên cao như một cây cột nhưng về sau tỏa rộng ra hình nấm, loại thảo mộc chiến tranh này lần lượt sinh sôi nẩy nở, chiếc nấm khói này vừa tan đi thì chiếc khác lại nở.

Những người lính nhảy xuống khỏi trực thăng, cẩn thận lấy họng súng vẹt cỏ lác chậm chạp tiến tới phía làng. Súng nổ mỗi lúc một dày, mùi khói khét lẹt theo gió bay về phía hàng quân đang vượt qua khoảng đồng hoang ngăn cách nơi đổ quân và rìa làng.

Trung tá Thanh và Thiếu tá Quận trưởng có mặt trong cánh quân phía trái. Máy liên lạc vô tuyến cho ông biết cuộc hành quân cho đến giờ phút đó tiến hành tốt đẹp. Không thấy địch kháng cự gì. Có lẽ đúng như tin tình báo của Ban Hai, lực lượng du kích địa phương ở đây không đông, quân chủ lực của địch lại chú tâm quấy phá mạn Bắc, nên sức kháng cự nếu có của địch cũng không đáng kể. Quá lắm, theo ước lượng của Ban Hai Tiểu khu, lực lượng du kích hiện diện tại hai xã không quá một đại đội, vũ khí trang bị chỉ có AK-47, lựu đạn và vài khẩu trung liên. Trong lúc đó, quân bao vây tảo thanh đông gấp mười lần địch, nên dù có liều lĩnh đến mấy, quân địch cũng phải né tránh, chém vè hoặc nằm im dưới các hầm bí mật.

Đúng theo dự liệu, cánh quân của Đại hàn vào làng trước. Khi Trung tá Thanh tới nơi, ban chỉ huy cuộc hàng quân của Đại hàn đã cho quân rải ra giữ các chốt quan trọng và thiết lập trung tâm chỉ huy dã chiến tại một ngôi đình đã bị bom phá sập một nửa.

Thiếu tá Quận trưởng ra lệnh cho đại đội địa phương quân rải ra nằm theo tuyến phòng thủ đã được chỉ định, bảo vệ cho từng toán quân Đại hàn lùng xét từng khu vườn, từng nhà. Loa phóng thanh mắc trên cành thấp của cây mít trước đình loan đi một giọng tiếng Việt lơ lớ khó nghe:

"Đồng bào chẳng sợ. Chúng tôi đến đây để giúp đồng bào. Bọn Cộng sản không giúp đồng bào. Đồng bào hãy yên tâm ra khỏi hầm. Chúng tôi không giết đồng bào. Ai nấy ra khỏi chỗ núp, phải đặt hai tay vào đầu, và đi từng người một. Không ai nên chạy. Đồng bào chẳng sợ. Chúng tôi đến đây để giúp đồng bào. Bọn cộng sản không giúp đồng bào...".

Trung tá Thanh nhăn mặt hỏi ông Quận trưởng:

\- Không ai nghĩ tới chuyện ghi âm giùm họ những câu dễ nghe hơn sao? Nghe lơ lớ, lại ngô nghê chẳng chịu được. Mình đứng ở đây nghe còn chưa lọt tai hết, làm sao dân họ núp dưới hầm hay ở xa nghe rõ được.

Viên thiếu tá đáp:

\- Họ không nhờ, mà mình cũng quên chi tiết nhỏ này. Tôi...

Trung tá Thanh cắt lời ông Quận trưởng:

\- Không nhỏ đâu! Dân họ chỉ nghe lầm một tiếng là họ đứng giữa sống với chết. Anh cho người đến dùng micro trực tiếp kêu dân họ tập trung lại đi.

Viên thiếu tá tuân lệnh, đi về phía đình, theo con đường mòn hai bên cỏ bị dẫm nát. Trung tá Thanh vừa quay lưng định trở về chỗ đại đội Một nằm phòng thủ, thì một tiếng nổ lớn sau lưng ông, hơi gió xô ông ngã chúi. Thiếu tá Quận trưởng dẫm phải một quả mìn. May cho ông đây là loại mìn Trung cộng, loại cá nhân. Viên thiếu tá chỉ bị cưa mất bàn chân trái, và được giải ngũ sau khi xuất viện.

***

Tin Thiếu tá Quận trưởng bị mìn làm cho không khí êm ả đột nhiên căng thẳng. Mỗi cái nhìn đều đăm đăm xoi mói. Mỗi bước chân đều hoang mang, ngại ngùng. Trung tá Thanh phụ với một người lính nữa giữ chặt thân hình viên thiếu tá không cho ông quằn quại vùng vẫy để y sĩ Đại hàn băng bó cái chân trái lủng lẳng bầy nhầy máu và đất. Chiếc giày saut đã tan xác hay rơi đâu mất, nhưng không ai quan tâm đến một chi tiết vô ích.

Trung tá Thanh đưa Thiếu tá Quận trưởng lên trực thăng tải thương xong, vội quay trở lại để phân công đôn đốc hai đại đội Một và Hai địa phương quân. Lính Sư đoàn Mãnh hổ bắt đầu dẫn những tốp đàn bà, trẻ con quần áo rách rưới và nhem nhuốc tới tập trung trước đình. Mặt mày họ ủ rũ, lơ láo, đôi mắt mờ đục thất thần vì khiếp đảm. Theo lệnh phát ra từ cái loa phóng thanh, từ già tới trẻ phải ngồi chồm hổm trên khoảng đất trống trước đình, hai tay để sau lưng. Trên bức tường đình loang lổ rêu đã bị sập phân nửa, có mấy khẩu hiệu vẽ bằng than nét đậm: "Đả đảo đế quốc xâm lược Mỹ". "Tiến lên toàn thắng ắt về ta!" "Toàn dân thi đua ra sức lập công tiêu diệt Mỹ Ngụy". Người lớn không dám nhìn về phía bức tường có vẽ mấy khẩu hiệu, nhưng bọn trẻ con sau thời gian sợ sệt, bắt đầu ngửng lên nhìn quanh tò mò, hoặc nháy mắt, chỉ trỏ, nói chuyện thầm với nhau bằng dấu hiệu.

Thấy mọi sự diễn tiến bình thường, Trung tá Thanh trở lại chỗ tạm thời làm bãi đáp lấy trực thăng đi thị sát một mục tiêu hành quân khác. Vài trái lựu đạn do du kích gài, vài quả mìn đã nổ nhưng không có thêm thiệt hại nào. Tiếng súng đã êm từ lâu. Chỉ trừ tiếng cánh quạt trực thăng xành xạch trên không, buổi sáng nắng lên có vẻ thanh tịnh êm ả như một buổi sáng bình thường. Những đụn khói đã tan, mùi khét đã hết. Trung tá Thanh nghĩ tới tên một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng ông rất thích: "Mặt trận miền Tây vẫn yên tĩnh". Cuốn truyện của nhà văn Đức Remarque.

Rồi bỗng nhiên súng lại nổ dồn, và một cột khói đùn lên từ phía cái đình trước mặt.

Trung tá Thanh ra lệnh cho anh hạ sĩ truyền tin và hai người lính nữa đi theo ông. Tuy họ không đi theo các đường mòn, họ băng qua đám cỏ lác dày để trở lại làng, nhưng họ vẫn dè dặt từng bước. Trước mặt họ, phía sau một rặng tre dày, khói vẫn bốc lên hết đụn này đến đụn khác. Tiếng nổ lép bép vang đến tận tai ông Thanh. Ông đoán nhà trong làng đang cháy. Khi tới nơi, ông Thanh thấy một đám đông quân nhân Đại hàn đã tụ tập quanh ngôi đình. Họ nhìn ông và ba người lính hộ tống với ánh mắt ác cảm, gần như căm thù. Người nào súng cũng lăm lăm trong tay, sẵn sàng nhả đạn về phía trước. Nhóm lính Đại hàn ông Thanh vừa gặp đang bàn cãi nhau gì đó ông không hiểu, chỉ đoán có lẽ đề tài gay go và sinh ra bất đồng. Họ cãi nhau một hồi, rồi tản ra, chia thành đội hình hàng ngang tiến về hai ngôi nhà tranh đã hư dột bên kia vườn mít.

Trước mắt Trung tá Tiểu khu phó, ngôi đình đang bốc cháy, ngọn lửa bốc cao, lém tới những cành đa cao bao phủ mái đình, và đã thiêu đen mấy gốc mít thấp bên phía chái tây.

Nhưng cảnh tượng khiếp hãi nhất là đống xác người nằm la liệt trên sân đình, máu chảy lênh láng trên nền đất dẽ vì bước chân qua nhiều đời và khô cứng vì nắng hè. Một đứa trẻ khoảng ba tuổi, do một phép lạ khó hiểu, đang ngồi khóc bên cạnh xác một phụ nữ mặc quần áo đen bạc màu nằm sấp mà Trung tá Thanh đoán là xác bà mẹ.

Anh trung sĩ được phân công thông dịch cho sĩ quan Đại hàn kể cho Trung tá Thanh nghe nguyên nhân vụ tàn sát. Sau khi kiểm soát và tảo thanh cả làng, toán Dân sự vụ Đại hàn bắt đầu làm công tác tuyên truyền. Toán Y tế đặt một cái bàn trong đình để khám sức khỏe và phát thuốc cho những người vừa tập trung trước đình. Các em nhỏ hoặc bà mẹ dẫn theo con cái được biếu những gói trà sâm nhỏ, hoặc những lon đồ hộp nấu theo kiểu Đại hàn. Mọi sự đang diễn ra êm ả, thì một phát súng bắn sẻ không biết từ đâu giết chết một ông thiếu úy Đại hàn lúc đó đang đứng dưới gốc mít. Thế là mọi sự thay đổi. Cuộc tàn sát bắt đầu. Xác viên thiếu úy đã được gói trong poncho và khi Trung tá Thanh tới phân ưu cho phải phép, viên trung tá đứng cạnh gói xác nhìn ông nhưng không nói năng gì. Trung tá Thanh cũng yên lặng nhìn thẳng vào mặt viên trung tá đồng minh, rồi đưa mắt về phía những xác chết còn nằm rải rác trước đình. Đứa bé mồ côi vừa được anh hạ sĩ truyền tin đến bồng đi để dỗ dành, nhưng nó vẫn khóc đến khan tiếng. Trung tá Thanh nói với viên trung tá Đại hàn:

\- Chúng tôi sẽ phúc trình lên Tướng Chung về vụ này.

Ông nói bằng tiếng Anh, nhưng viên trung tá đồng minh không hiểu. Ông Thanh thấy không cần phải nhờ người thông ngôn Đại hàn dịch lại. Ông biết trước câu đáp. Lòng ông quặn đau, phải vịn vào vai anh hạ sĩ truyền tin mới rời khỏi nơi ngập ngụa mùi máu tanh, và mùi cháy khét.
Chương 109

Đại úy Hà giơ cả hai tay lên trời, giọng thiểu não:

\- Trung tá thông cảm. Ban Tâm lý chiến chúng tôi không làm được việc đó. Cả nhân sự lẫn phương tiện đều không cho phép. Trung tá thấy đó, trong năm ban của Tiểu khu, Ban Tâm lý chiến là ban ngồi chơi xơi nước. Danh từ thì kêu lắm, nào "chiến tranh tâm lý, chiến tranh chính trị, chiến tranh ý thức hệ", nhưng thành thực mà nói, tất cả đều rỗng tuếch. Trung tá là sếp trực tiếp của tôi, tôi giấu làm gì. Rỗng tuếch. Rỗng tuếch. Trong khi bốn ban kia là con ông cháu cha, là cháu nội, Ban Tâm lý chiến là cháu ngoại, tệ hơn nữa là con ngoại hôn. Trung tá cho tôi nói hết đã. Đã đành mới nhìn ai cũng tưởng tụi Tâm lý chiến chúng tôi đang lên chân. Các cấp chỉ huy đều được gửi đi Đài loan học cách tổ chức ngành Tâm lý chiến của họ, từ đó mới có các danh từ lai Tàu như là "phòng văn khang", "cục chính huấn", "nữ huấn đạo". Trời đất! Mấy cái con ca sĩ vườn hát như mèo kêu mà gọi là "nữ huấn đạo" thì lính họ đuổi đi dọa bắn bể loa là phải. Tôi không nói quá đâu. Mới tháng trước đây, tôi dẫn đoàn ca nhạc Tâm lý chiến đi ủy lạo một đơn vị ở Phù cát, sau khi họ giữ được đồn dù địch tấn công toàn lực với một quân số đông gấp năm, một hỏa lực mạnh gấp mười lần. Chiếc Dodge IV Tâm lý chiến vừa đậu lại, mới gắn dây loa chuẩn bị cho các em huấn đạo hát vài bài em gái hậu phương nhớ anh Tiền Tuyến, thì vài chú lính mặt mày xơ xác áo quần bẩn thỉu đến gặp tôi, hỏi có chở thuốc lá xuống không. Tôi nói chúng tôi chỉ có phận sự ủy lạo giúp vui anh em. Họ nhìn sơ qua mấy cô nữ huấn đạo, hỏi mấy ả son phấn này đến đây "hộ lý" phải không. Họ hỏi to tiếng, tôi sợ nhân viên của tôi bất mãn, giải thích thế nào là nữ huấn đạo. Một anh lính không kiên nhẫn nghe tôi giải thích dài dòng, chửi thề: "Đù mẹ! Huấn huấn cái con khỉ! Cút ngay đi, không tụi ông bắn bể loa bây giờ". Trung tá thấy đấy, chúng tôi là con hoang nên có nhiều cái tủi thân phải cắn răng chịu đựng. Nhiều lúc tôi nản, nghĩ cả ban chẳng khác nào một đám chầu văn. Chiến tranh tâm lý, chiến tranh chính trị, thôi nói nghe thêm rầu!

Trung tá Thanh hỏi:

\- Nếu tôi quyết biến Ban Tâm lý chiến thành một cơ quan làm đúng chức năng của nó, chức năng quan trọng chẳng kém gì chiến tranh bằng súng đạn, xe tăng, phi cơ oanh tạc, Đại úy có hợp tác với tôi không?

\- Trung tá sẽ không làm được! Ai cho Trung tá làm! Nói đúng hơn là phương tiện đâu Trung tá làm! Người đâu để làm!

\- Người chúng ta có đông có sẵn nhưng lâu nay không biết xài. Phương tiện thì từ nhân lực mà ra. Tại sao phải đòi cho được những cái loa Pioneer thật tốt, những máy ghi âm Akai mới toanh. Các toán võ trang tuyên truyền của cộng sản đâu có cần micro với loa. Chúng nó ngồi chồm hổm bên mâm cơm của gia đình dân để thủ thỉ, tỉ tê, nào Mỹ Ngụy thế này, nào cách mạng thế kia. Đứng trên xe Dodge IV dùng loa để nói chuyện với đồng bào thì đồng bào đứng xa khép nép giả vờ chăm chú nghe, nhưng họ đâu có nghe gì. Họ nhớ nằm lòng những lời tỉ tê của cộng sản hơn các lời hiệu triệu, các lời huấn từ ghi âm phát qua loa phóng thanh. Điều quan trọng theo tôi là có quyết tâm hay không. Hôm kia tôi có theo quan sát cuộc hành quân của quân đội Đại hàn ở An nhơn. Không! Không! Tôi không có ý muốn Đại úy dẫn đoàn văn nghệ tạp lục lên biểu diễn trả lễ quân đội Đại hàn. Đại úy để tôi nói tiếp. Tôi chứng kiến cảnh quân đội đồng minh tức giận vì một sĩ quan của mình bị du kích bắn sẻ đã quay súng tàn sát những người họ định giúp đỡ, lôi kéo về phe mình. Tôi biết những vụ tương tự như thế xảy ra nhiều lần, nhưng vì số người chết hoặc ít, hoặc thấp cổ bé miệng, hoặc vì chính họ cũng giấu du kích trong nhà, nên không bị khui ra dư luận như vụ Mỹ lai. Nhưng đó là việc của họ. Việc của chúng ta là làm sao song song với sức mạnh quân sự, phải có một cố gắng vận động tuyên truyền, một thứ chiến tranh chính trị đúng nghĩa, nếu không, chúng ta chỉ phá mà không xây dựng được gì cả. Việt cộng hoạt động được là vì chúng ta chờ cho quân đội đồng minh giã nát bấy làng xóm người dân rồi, mới lái Dodge IV tới, đậu lại ở chỗ trống trải để tránh bị bắn sẻ, rồi đội mũ sắt ngồi trong ca-bin an toàn dùng loa "tâm lý chiến".

Đại úy Hà cảm thấy bị chạm tự ái, cãi lại:

\- Trung tá hơi bất công với Ban tụi tôi. Chúng tôi phải xài cái Dodge IV cũ mèm hư lên hư xuống trong khi các đại úy trưởng ban 1, 2, 3, 4, lái Jeep lùn mới toanh, đi đâu tiền bạc cũng rủng rỉnh.

Trung tá Thanh biết mình mỉa mai không đúng chỗ, vội nói:

\- Tôi không có ý chê trách Đại úy. Tôi công nhận Ban Tâm lý chiến bị xem thường, bị bạc đãi. Sai lầm ngay từ lối nhìn về chiến tranh, lối quan niệm về chính sách ở Trung ương. Nhưng trong phạm vi của mình, mình thử làm một cái gì. Công việc lớn đó, không thể chỉ giao khoán cho Ban của Đại úy. Phải có phối hợp giữa nhiều ban ngành cả Tiểu khu lẫn bên dân sự. Chẳng hạn tại sao chúng ta không nghĩ tới số người đông đảo của lực lượng nhân dân tự vệ. Tại sao không phối hợp với cán bộ Bình định Phát triển các cấp.

Đại úy Hà đang ngồi yên lắng nghe ông Tiểu khu phó nói, đến lúc đó vội ngồi thẳng dậy như bị điện giật. Giọng Đại úy Hà hấp tấp và đầy thân tình:

\- Chớ! Chớ! Trung tá mới về đây chưa quen nước quen cái, tôi xin lấy thân tình mà khuyên trung tá đừng động tới bên Bình định Phát triển. Gay go lắm, Trung tá động vào đó, là cháy. Ở đây phức tạp lắm, bên nào cũng có bửu bối cả, nên cuộc chiến cử dằng dai nghiêng ngửa. Trung tá đã gặp xừ Thường chưa?

\- Thường nào?

\- Cựu đại úy Thường, Tỉnh đoàn trưởng Bình định Phát triển.

\- Chưa! Tôi hẹn qua thăm ông Thường thứ hai này.

\- Trung tá tự động qua Tỉnh đoàn à?

\- Không. Ông Đại tá bảo tôi qua.

\- Vậy thì được. Nhưng Trung tá vẫn phải coi chừng. Đừng để bị kẹt vào giữa hai lằn đạn.

\- Cái gì mà ghê gớm thế! Giữa chiến hữu với nhau...

\- Chiến hữu! Ai là chiến hữu của ai? Rồi Trung tá sẽ thấy.

***

Sau những buổi lễ bàn giao long trọng giữa người tiền nhiệm và người có sự vụ lệnh làm tân tỉnh trưởng Bình định, khi những câu chúc tụng "thượng lộ bình an" và "hân hoan chào mừng" khách sáo đã hết, luôn luôn có những giờ phút ngắn ngủi, hiếm hoi và quí giá để hai ông tân cựu tỏ tình huynh đệ chi binh ở những chỗ chỉ có hai người mà thôi. Vào cơ hội ấy, thế nào ông tân cũng thành khẩn nhờ ông cựu chỉ vẽ cho đường đi nước bước, những kinh nghiệm xương máu trong thời gian cầm đầu một tỉnh rộng và đông dân. Chắc chắn trong các cuộc tâm sự thân mật này, tên của Đại úy Thường được nhắc tới nhiều lần, trong phần kê khai danh sách những kẻ cần phải coi chừng.

Đại úy Thường (người ta vẫn quen miệng gọi như thế, mặc dù ông đã được phép đặc phái qua làm bên Bộ Xây dựng Nông thôn, rồi Bình định Phát triển từ lâu) đứng đầu danh sách đen của các vị tỉnh trưởng Bình định. Tên của ông nằm trên cả tên ông dân biểu bạo mồm bạo miệng bí thư Việt quốc, Thượng tọa Hội trưởng Tỉnh hội Phật giáo, ông Chủ tịch Hội đồng Tỉnh, đại diện báo Sóng Thần... Ông đáng để cho người ta phải đề phòng, vì nhiều lẽ.

Trước hết, ông là người địa phương, thuộc một gia đình theo đạo dòng ở Kim châu, An nhơn. Ông sinh năm 1930 nên vừa lớn lên, bắt đầu hiểu biết là thấy ngay thái độ nghi kỵ thù hằn của các cán bộ xã, huyện thời kháng chiến đối với gia đinh ông. Học hành khó khăn, con đường tiến thân bị bít kín, ông đi buôn gà, một cái nghề khó hợp với một thanh niên mới lớn có nhiều ước vọng cao xa. Nhưng nhờ nghề buôn gà mà ông được vác xe đạp len lỏi đến nhiều hang cùng ngõ hẹp, làm quen với nhiều chị đồng nghiệp miệng lưỡi cũng như những ông trí thức thất thế bị chế độ thải hồi về lấy việc nội trợ, đan bao lác và nuôi gà làm lẽ sống. Một tổ chức chống đối chính quyền móc nối ông, và nghề buôn gà rất hợp với vai trò liên lạc viên của tổ chức. Tổ chức bị bể, những người cầm đầu bị đưa ra xử bắn, chàng thanh niên ngoan đạo bị ba năm tù ở trại Phú nhiêu, được phóng thích kịp lúc hiệp định Genève phân đôi nước Việt và cộng sản phải tập kết về bên kia vĩ tuyến 17.

Khỏi phải nói, ông Thường là một trong những cán bộ hăng hái nhiệt thành nhất thời truy lùng và tiêu diệt các thành phần cộng sản cài lại và xây dựng chính quyền quốc gia sau khi chiếc tàu Ba lan chở số bộ đội cán bộ cộng sản Bình định cuối cùng nhổ neo ngoài khơi Qui nhơn, quay mũi ra hướng Bắc. Ông thành cán bộ hành chánh xã, rồi lên Phó quận trong vòng có hai năm. Tuổi trẻ háo thắng, máu nóng ưa nói thẳng, không chịu lùi khi tạm thời phải lùi, ông "đụng" lung tung, với ông Quận trưởng gốc gác lớn từ Huế vào, với nhân viên xã ấp, với cán bộ dinh điền , với cả Cha sở. Ông chán, xin thôi việc, bỏ đi học lại, định theo ngành luật để làm luật sư bênh vực cho kẻ cô thế. Học được đến năm thứ ba luật khoa thì ông bị động viên, vào Thủ đức, ra địa phương quân, lưu lạc các tỉnh miền Nam một thời gian trước khi xin đổi về tỉnh quê nhà. Các bạn đồng khóa người chậm chân khù khờ nhất đã mang hoa mai bạc, ông vẫn lẹt đẹt một đại úy già.

Ông về Tiểu khu Bình định lúc chế độ Ngô Đình Diệm đã bị đổ, nhiều bạn hữu cũ của ông đeo đẳng ngành hành chánh, vì tôn giáo của mình, bị thế lực mới moi móc hồ sơ cũ thời sau Genève và đẩy vào tù. Ông thu người lại nín thở qua sông. Một vài lá đơn thưa kiện định hại ông, nhưng địa vị của ông lúc bấy giờ chẳng cao trọng gì, nên người ta để ông yên.

Tuy vậy, lòng ông không yên. Ông ngỡ ngàng, trước những đố kỵ thù hằn ngày càng sâu giữa Công giáo và Phật giáo, trước những cuộc xuống đường, những cuộc hội thảo, những đêm không ngủ. Gặp ai ông cũng hỏi: "Làm như vậy để làm gì, chỉ có lợi cho cộng sản". "Chỉ có lợi cho cộng sản", câu nói đó trở thành câu nói liệu của ông, và trở thành câu bạn bè của ông, người quen ông vẫn dùng để chế giễu ông. Một người bạn hỏi một người khác:

\- Ê, sáng nay mày có gặp thằng Thường không?

Người kia cười, trả lời:

\- Mày hỏi làm gì? Coi chừng có lợi cho cộng sản.

hoặc:

\- Thằng Thường nằm bệnh viện đã ra chưa?

\- Chưa. Thật xui. Nó nằm một chỗ, có lợi cho cộng sản!

Ông Thường thấy người ta chế giễu nỗi lo âu chính đáng của mình, nhưng không giận. Để an ủi, ông cho rằng mình lỗi thời, bi thảm hóa những điều trái tai gai mắt dưới chế độ Miền Nam và đánh giá quá cao sức mạnh của kẻ thù.

Đại úy Thường được Quân đội đặc phái qua Bộ Xây dựng Nông thôn (bộ này sau đổi thành Bộ Bình Định và Phát Triển, rồi thu nhỏ thành Tổng nha Bình định và Phát Triển, một nha nhỏ thuộc Bộ Nội vụ trước khi bị giải thể hẳn) do các vận động địa phương ngoài chủ ý của ông.

Ban đầu bộ Xây dựng Nông thôn (có thể coi như hậu thân của bộ Công dân vụ thời Đệ nhất Cộng hòa) có thế lực rất mạnh. Được Mỹ viện trợ trực tiếp và dồi dào, Bộ đủ khả năng huấn luyện đào tạo cán bộ để gởi về hoạt động khắp các nơi, từ Trung ương cho đến xã ấp. Những cán bộ áo đen sinh hoạt gần gũi với dân chúng, lại dồi dào phương tiện, nên mau chóng trở thành một mạng lưới quyền lực làm cho cả cộng sản lẫn chính quyền cấp xã, quận, tỉnh nể sợ. Trưởng đoàn Xây dựng Nông thôn là một khuôn mặt quan trọng trong các lễ lạc, một tiếng nói quyết định trong các cuộc họp, cán bộ áo đen là cái khung chặt chẽ hữu hiệu cho mọi cuộc vận động, mọi chiến dịch hay phong trào.

Một thế lực như vậy trở thành mục tiêu tranh giành giữa các phe phái. Nơi tinh thần địa phương loãng, Tỉnh đoàn trưởng Xây dựng Nông thôn thường là một sĩ quan biệt phái, tuy không đeo cấp bậc, mặc đồ dân sự nhưng mối quan hệ với quân đội vẫn chặt chẽ, làm dễ dàng công việc các ông tá đầu tỉnh, đầu quận. Riêng tại Miền Trung, nhất là ở các tỉnh thuộc vùng kháng chiến cũ như Quảng nam, Quảng ngãi, Bình định, Phú yên, chính quyền trung ương nhận thấy rằng vai trò chủ chốt này nên giao cho người địa phương, vì chỉ có họ mới đi sâu đi sát với đồng hương của họ, hiểu được nguyện vọng và nhu cầu của đồng hương hơn. Đại úy Thường được các nghị viên và dân biểu hợp nhau vận động qua nhiều ngả, và được bổ nhiệm làm Tỉnh đoàn trưởng Xây dựng Nông thôn vào lúc Bộ này còn giàu có tiền bạc và uy quyền. Bên dưới, họ có tiếng nói của dân. Bên trên, họ được Mỹ tài trợ tận tình.

Đủ thế, đủ lực, bầu nhiệt huyết cũ vẫn sôi âm ỉ, ông Thường mau chóng bị các ông tỉnh trưởng, quận trưởng, xã trưởng bê bối thù ghét. Họ sợ ông. Mà ông đáng sợ thật! Hai ông tỉnh trưởng phải xin đổi đi nơi khác hay trở lại ngành cũ vì các tài liệu dân tố cáo qua các cán bộ áo đen. Một ông bị án tử hình.

Nhưng đột nhiên từ sau trận Tết Mậu Thân, Mỹ không còn viện trợ đầy đủ cho Xây dựng Nông thôn nữa. Trong vòng một năm, Bộ thất thế, cải danh thành Bộ Bình định và Phát triển. Cán bộ bình định phát triển thiếu phương tiện, quân số giảm, việc làm vẫn như cũ, nhưng rõ ràng lực bất tòng tâm. Lại thêm cán bộ nào cũng có thể trả về đơn vị cũ, hay bị loại dễ dàng ra khỏi ngành để thi hành quân dịch. Nhiều dự án tái thiết bị bỏ dở, nhiều chương trình bình định không thực hiện được vì thiếu ngân sách.

Từ trên xuống dưới, cán bộ bình định phát triển từ vai người xung kích tiền phong hiện diện khắp hang cùng ngõ hẹp giúp dân đào lại giếng, mở lại trường, sửa lại bệnh viện, đắp lại đường, làm lại cầu, nhen lại cuộc sống đã tắt khói, bỗng chốc thành anh nhà quê lúng ta lúng túng đứng xớ rớ cho các quan trên sai vặt. Kẻ thất thế dễ thành nạn nhân cho kẻ thắng thế.

Ông Thường ở vào hoàn cảnh khó khăn đó, lúc Trung tá Thanh ra Qui nhơn nhận chức Tiểu khu phó.

***

Trung tá Thanh giành cầm tay lái, bảo Ngữ đem theo tài liệu tình hình bình định phát triển tỉnh, để cùng với ông qua thăm Tỉnh đoàn Bình định Phát triển. Trước đó mười lăm phút, Đại úy Thường có điện thoại qua cho biết mọi chuẩn bị đã sẵn sàng, và "Tỉnh đoàn hân hoan được đón tiếp Trung tá Tiểu khu phó" lúc chín giờ. Lối ăn nói kiểu cách nơi một người địa phương quen nói không kiểu cách là một dấu hiệu xấu. Đại tá Tỉnh trưởng cũng điện thoại dặn:

\- Toa qua nắm tình hình, và cho lũy hiểu thời thế đã đổi khác. Lũy nên biết dừng lại ở đâu. Moa tin ở toa.

Trung tá Thanh hỏi Ngữ:

\- Cậu có nhớ hồi gặp cậu ở Huế, tôi nói gì không?

Ngữ không nhớ gì cả, chỉ nhớ những gì liên quan tới Diễm, Ngữ thú thật:

\- Tôi không nhớ.

\- Tôi nói với cậu là nếu có cơ hội làm việc với nhau, cậu đóng giùm vai giám sát viên cho tôi. Cậu nhắc ngay cho tôi biết tôi làm gì hồ đồ, sai trái. Tôi biết vụ này quan trọng, và khó khăn. Nếu dễ thì một tay tỉnh trưởng lão luyện như Đại tá không phải sai đến thằng mới chân ướt chân ráo đến đây như tôi. Mà tôi cũng linh cảm đây không phải chỉ là mâu thuẫn đố kỵ giữa hai cá nhân. Có cái gì khác rộng lớn hơn, như là hai quan điểm, hai lối nhìn, hai triết lý.

Ngữ nói:

\- Có thể sự thực đơn giản hơn Trung tá tưởng.

\- Tôi cũng mong vậy.

Chỉ có một mình Đại úy Thường chờ tiếp Trung tá Thanh và Ngữ tại văn phòng. Bên ngoài, nơi làm phòng hành chánh của Tỉnh đoàn, chỉ có một nhân viên đang cắm cúi đánh máy. Bàn ghế, cách bày biện chung rõ ràng chứng tỏ cơ quan đang trên đường đi xuống. Mọi vật mọi sự vẫn ngăn nắp, gọn ghẽ. Các biểu đồ về tình hình an ninh, diễn tiến công tác, bảng phân công... vẫn treo ngay ngắn ở vách tường bên trái. Nhưng có cái gì lạnh lẽo đìu hiu phủ lên trên mọi vật. Sự ngăn nắp gọn ghẽ của ngôi nhà dành cho người già cả, lạnh lẽo thiếu hẳn sinh khí.

Ban đầu, Đại úy Thường tiếp chuyện dè dặt, khách sáo. Cả chủ lẫn khách vừa hỏi qua đáp lại những câu xã giao thông thường, vừa quan sát lẫn nhau. Ngữ có cảm tưởng đã gặp Đại úy Thường ở đâu đó, quen lắm. Chàng dùng phương pháp loại suy để cố nhớ xem đã gặp ông Tỉnh đoàn trưởng ở đâu: ở Huế? ở Sài gòn? ở trường học? ở các tòa báo? ở các cơ quan quân đội? ở quán ăn? ở hiệu sách? Không! Cuối cùng, Ngữ tìm ra: ông Thường đúng là mẫu "militant" mà Ngữ vẫn thường phác họa trong tưởng tượng, qua những sách vở Ngữ đọc về mẫu người đó.

Có một thời Ngữ mê những cuốn tiểu thuyết của André Malraux như Les Conquérants, La Condition humaine, bị quyến rũ bởi những nhân vật đấu tranh Đông phương trong tiểu thuyết văn hào Pháp này. Hành động, nói đúng hơn là bạo động, và hấp lực huyền nhiệm của cái chết đã tạo cho các nhân vật militant một thứ hào quang kỳ bí cuốn hút như sức cuốn hút của ánh đèn đối với loài thiêu thân. Ngữ nhớ trên bìa cuốn La Condition humaine loại Livre de poche có vẽ một militant người Tàu đang đứng nép mình núp tại một góc phố, mắt nhìn về phía trước. Đôi mắt ấy, Ngữ cho là cửa sổ của một tâm hồn militant. Ngữ lại tìm thấy đôi mắt ấy trên khuôn mặt ông Thường.

Khuôn mặt tiêu biểu của một người dân Miền Trung quen sống thiếu thốn và cần cù. Da nâu, mặt xương, tóc thưa cắt ngắn. cổ cao lộ hầu. Bộ bà ba đen rộng, không phải vì thợ may đo lầm mà vì thân hình ông Thường ốm, lại mặc một bộ đồng phục may sẵn, không chịu sửa lại cho vừa tầm. Bao nhiêu nét bình thường ấy làm nền cho một đôi mắt, Ngữ không thể quên được đôi mắt, nhiều lần muốn ghi lại đặc điểm của đôi mắt ấy mà vẫn thấy bất lực.

Một bác sĩ nhãn khoa có thể không cần khám, yên tâm cho toa để chủ nhân đôi mắt ấy hoặc ra hiệu thuốc mà mua một vài lọ thuốc nước như Visine về nhỏ, hoặc ra hiệu kính làm lại cặp gương khác đúng độ cận hay viễn thị hơn. Đôi mắt có vẻ mệt mỏi vì làm việc trong một điều kiện không thích hợp.

Nhưng sự mệt mỏi lờ đờ không làm nên một militant. Ngược lại. Vậy thì đâu là đặc điểm? Nếu ý chí phấn đấu, tinh thần dấn thân tích cực thể hiện nơi ánh mắt, thì có gì khác nhau giữa ánh mắt một militant với ánh mắt một tay kinh doanh sừng sỏ và hiếu thắng? Có gì khác nhau giữa sự say mê tiền bạc và say mê hành động chính trị, say mê ý tưởng? Những chỉ huy trưởng quân sự, hành chánh Ngữ gặp lâu nay mỗi người đều có những say mê riêng, và đều quyết tâm theo đuổi mục tiêu của mình. Họ cũng say sưa ước mơ, buồn rầu khi thất vọng hoặc hớn hở khi thành công. Nhưng tại sao ánh mắt của họ đều đơn giản, dễ hiểu. Họ không có đôi mắt của ông Thường.

Ông không có đôi mắt tươi vui hồn nhiên của người may mắn gặp được nhiều thành công ở đời. Ông có ánh nhìn hơi mệt mỏi, chịu đựng pha đôi chút thờ ơ thản nhiên của người đã nếm qua nhiều thử thách, trải qua lắm bất ngờ đến nỗi không còn kinh ngạc về bất cứ điều gì. Mới gặp, Ngữ thấy ông Thường có vẻ lạnh nhạt, xa cách, tách ra ngoài cuộc, nhìn ngắm mọi sự với đôi chút tự cao và bao dung.

Nhưng khi đã qua khỏi giai đoạn quanh co đầu môi chót lưỡi, khi đã nhận diện được người đối thoại, ánh nhìn của ông Thường thay đổi. Từ lạnh lẽo bàng quan, ánh mắt ông trở nên cuồng nhiệt bất thường như ánh mắt của người lên đồng. Từ bên lề đời sống, ông chuyển qua vị trí lênh đênh bên trên đời sống, bay lượn trong những đám mây ý tưởng, hăng hái xây đắp những hệ thống lý thuyết phủ trùm cả cõi nhân sinh.

Những lúc đó, Ngữ thấy ông Thường giống y như một nhà thơ, và tự hỏi phải chăng đấy là mấu chốt thất bại của đời ông!
Chương 110

Ông Thường nói:

\- Tôi biết ông Tỉnh trưởng cử Trung tá qua đây để làm gì. Tất cả hồ sơ tôi đã sưu tập đầy đủ, làm thành một xấp dày kia! Trung tá đem về đọc cho biết. Nhưng đó là chuyện phụ. Giải quyết được hay không, đối với tôi cũng thế thôi. Không có ông tỉnh này thì có ông khác, không có vụ này thì có vụ kia. Đó chỉ là cái ngọn. Vấn đề là truy cho ra cái gốc, nếu không, sẽ có ngày Trung tá phải đem vợ con di cư một lần nữa.

Trung tá vừa kể vụ hành quân của quân đội Đại hàn. Tôi cũng được Quân đoàn trưởng An nhơn báo cáo vụ đó. Nhưng tôi không báo về Bộ như những lần trước, vì biết có báo cáo cũng vô ích. Vì đó cũng là cái ngọn, cái gốc là quan niệm của phe Quốc gia chúng ta về cuộc chiến tranh này.

Quân đội Đại hàn có một triết lý chiến tranh phù hợp với tình hình lịch sử của họ, phong tục tập quán của họ, điều kiện địa lý của họ. Cuộc chiến tranh Triều tiên không phải là cuộc chiến tranh du kích, mang chiêu bài tranh đấu cho độc lập dân tộc. Đây là một cuộc chiến tranh qui ước với giới tuyến phân biệt bạn thù rõ rệt. Họ có lý của họ, khi không cho phép một ngọn cỏ trước mặt được sống (như lời Trung tá vừa kể). Cuộc chiến tranh ấy không khác gì thế chiến thứ nhất hoặc thế chiến thứ hai. Trong lúc đó, bản chất cuộc chiến tranh hiện nay trên đất nước chúng ta khác hẳn.

Đây là một cuộc chiến tranh không có giới tuyến, một cuộc chiến tranh kẻ thù không mặc quân phục và ở bên kia một lằn ranh. Kẻ thù ở trong đầu của từng người, nhiều lúc ở ngay trong đầu của Trung tá, hay của tôi. Một người Việt nam bình thường nào cũng vừa là bạn vừa là thù, bạn ta ban ngày, thù ta ban đêm, bạn ta trong cuộc rượu và thù ta trong cuộc chiến, bạn ta trong canh bạc và thù ta trên võ đài. Ngay cả cái họng súng nhả đạn về phía trước, sau khi ta bấm cò cũng có thể là thù của ta nữa. Cuộc chiến đó, làm sao giải quyết được bằng B-52, xe tăng M-48, trọng pháo 155 ly?

Người Mỹ không làm quen được với một cuộc chiến tranh phức tạp rắc rối như vậy. Họ mang nửa triệu quân qua đây để mong thanh toán nhanh chiến trường, rồi rút về đại thắng, có hàng triệu người rắc confetti tiếp đón những anh hùng hồi hương như hồi thế chiến thứ hai. Rồi Trung tá sẽ thấy, họ sẽ thất vọng, sẽ quẫn trí điên khùng, rồi một lúc nào đó, đùng đùng bỏ đi như đã đùng đùng kéo tới. Họ sẽ mất kiên nhẫn trước một cuộc chiến tranh quái dị không giống như những cuộc chiến tranh họ từng tham dự trước đó.

Từ lúc Sư đoàn Một Không kỵ Mỹ và Sư đoàn Mãnh hổ về đây, tình hình an ninh trong tỉnh tiến triển thấy rõ. Điều đó không thể phủ nhận được. Nhưng làm sao biết quân số địch hiện tăng hay giảm, vì phải định nghĩa cho chính xác thế nào là địch. Cố vấn bình định phát triển mỗi lần tổng kết để báo cáo về Sài gòn vẫn thường dùng cách thống kê đơn giản. Họ cộng tổng số quân chính qui và du kích lại, trừ đi số xác địch bị giết, trừ đi số bị ta bắt, và vui mừng có kết quả khả quan: quân số địch giảm sút thấy rõ. Nhưng các ông cố vấn không chịu tìm hiểu thế nào là địch! Mười mấy cái xác quân đội Đại hàn cho phơi trước mắt Trung tá, về phương diện thống kê, dĩ nhiên được kể vào tổn thất của địch. Nhưng sau trận càn quét đó, có bao nhiêu thân nhân các người tử nạn ấy trở thành du kích, có bao nhiêu người con người chồng từ du kích xã trở thành bộ đội chính qui? Trong bao nhiêu đồng bào được ta giải thoát đưa về trại tị nạn Phú tài, có bao nhiêu người là cán bộ, du kích địch trá hàng cho ta phí gạo nuôi nấng, mượn trại tị nạn làm nơi dưỡng quân? Cuộc chiến này không thể thống kê được, không thể lấy cái tiêu chuẩn qui ước để đo lường được. Chúng ta đã nhiễm quá sâu cái thói quen ỷ lại vào vũ khí của người ngoài, và quên rằng trong tay chúng ta cũng có những vũ khí sắc bén, hữu hiệu. Cái kẹt nằm ở chỗ đó.

Trung tá Thanh hỏi:

\- Vũ khí gì vậy?

\- Lòng dân. Trung tá mỉm cười hoài nghi chứ gì! Tôi nói như một nhà truyền giáo nói theo kiểu tình thương sẽ giải quyết được tất cả mọi tranh chấp trên quả đất này. Không. Tôi nói theo kinh nghiệm thực tế. Đa số dân Việt chúng ta chỉ có những ước mơ đơn giản: được có cơm ăn, áo mặc, được có một mái nhà, con cái được học hành, người già cả được yên vui. Có thể khi đạt được những mơ ước đơn giản ấy rồi, họ lại có những mơ ước khác. Nhưng người dân quê từ nhỏ tới già chưa từng được ăn no mặc ấm, nên hễ ai làm cho họ tin tưởng, là họ ủng hộ. Họ không tin cộng sản đem cơm no áo ấm cho họ. Dân ở đây đã nếm mùi cộng sản thời kháng chiến chống Pháp, họ không dễ bị lừa như người trong Nam. Họ mong được sống dưới một chế độ tự do, dân chủ, không phải đi dân công, không phải nộp thuế nông nghiệp nặng, không phải hội họp suốt đêm để thi đua làm đủ thứ công tác... Sau hiệp định Genève, chúng ta có một cơ hội thuận lợi để tranh thủ lòng dân, củng cố chế độ Quốc gia, tiêu trừ các mầm mống tạo loạn của cộng sản. Chúng ta đã bỏ lỡ cơ hội.

Trung tá Thanh biết tiểu sử ông Thường, nên dè dặt hỏi:

\- Đại úy muốn nói tới các thành công thời Đệ nhất Cộng hòa...

Ông Thường vội nói:

\- Trung tá nghĩ tôi dân Công giáo nên sẽ bênh vực ông Diệm chứ gì! Tôi sẽ lập luận như đa số giáo dân Thiên chúa, là nếu ông cụ còn, đã không ra nông nỗi như ngày nay chứ gì? Tôi xin thưa ngay rằng nếu ông cụ còn, nông nỗi vẫn y như ngày nay, tuy có nhạt hơn, chậm hơn.

Người ta thần thánh hóa ông Diệm vì so với các ông tướng cầm quyền sau ngày đảo chánh 1-11-63, ông Diệm vẫn sáng giá hơn, đạo đức hơn, trong sạch hơn, bề thế hơn. Người ta còn thần thánh hóa ông để lấy uy tín của ông làm cái mộc che cho họ, bảo vệ quyền lợi của họ, chức tước của họ. Tôi không nghĩ ông Diệm là nhà lãnh đạo đủ tầm vóc để lật ngược được thế cờ, đưa dân tộc thoát ra khỏi cái guồng máy khắc nghiệt hiện chúng ta đang chứng kiến phần đuôi của dây chuyền mắc xích.

Ông Diệm đã bỏ lỡ cơ hội nghìn năm một thuở để phát khởi một vận hội mới, tạm gọi là một cuộc cách mạng quốc gia, một vận hội mới may mắn khởi đầu sau hiệp định Genève để rồi chết yểu sau đó chỉ vì cái guồng máy quan lại. Lỗi ấy, nói cho cùng, không do ông Diệm. Ông chỉ là một ông quan còn sót lại của triều Nguyễn nên không thể biết đến một phương thức cai trị nào khác hơn là phương thức quan lại. Ông lỗi thời ngay từ lúc được Mỹ đưa về nước chấp chánh. Ông là một nhà cải cách của thời bình, và là một kẻ bảo thủ trong thời loạn. Ông chỉ an tâm thoải mái giữa đám đốc phủ sứ và đám sĩ quan gốc lính khố đỏ thời thuộc địa. Để đối phó lại với một guồng máy khổng lồ có tổ chức, có chỉ đạo, có lý thuyết hành động qui định từ cách ngụy biện để giết người không nhợn tay đến cách vuốt ve đứa bé, có phối họp quốc tế, phe chúng ta chỉ có những người xuất thân tri phủ, tổng đốc quen thói coi mình là "dân chi phụ mẫu". Lúc mới về nước, ông Diệm có đủ cả. Một nửa đất đai trù phú. Hai triệu dân di cư dứt khoát từ chối chủ nghĩa cộng sản sẵn sàng xăn tay áo lên lập một quốc gia tự do thật sự, dân chủ thật sự, hạnh phúc thật sự. Mỹ và các nước tự do tân tiến viện trợ mạnh mẽ. Chúng tôi không quên được không khí hào hứng của thời kỳ mấy năm sau hiệp định Genève. Đoàn Cán bộ Hành chánh Lưu động chúng tôi làm việc với tinh thần xả thân thật sự, cố gắng tổ chức một hạ tầng cơ sở vững mạnh và hữu hiệu từ ấp, xã, quận đến tỉnh. Các sĩ quan được cử làm quận trưởng, tỉnh trưởng trong thời kỳ quân quản ban đầu, sau đó là các viên chức hành chánh được Huế đưa vào, tuy nắm vai chủ chốt, nhưng họ trở thành những chuyên viên hành chánh, tất cả mọi sinh hoạt, mọi vận động đều do chúng tôi làm. Trong vòng ba năm, những tỉnh bị chiến tranh tàn phá và bị cộng sản bần cùng hóa thời kháng chiến mau chóng thay da đổi thịt, nhà ngói mọc lên đỏ au trên những cánh đồng xanh um. Người ta cho rằng sự thịnh vượng của Miền Nam từ 1955 đến 1960 là do tài lãnh đạo của ông Diệm. Tôi không nghĩ như vậy. Tôi cho rằng chính sức sống mãnh liệt của một nửa dân tộc sau chín năm chiến tranh đã tạo vận hội mới cho giai đoạn lịch sử này, nhờ bản chất thư lại của nền Đệ nhất Cộng hòa trong thời chuyển tiếp chưa đủ thời giờ tái hiện và ổn cố.

Đến khi ông Diệm đã nắm vững được quyền bính, thì tính chất cách mạng bị tính chất thư lại thay thế. Những người trẻ nhiệt thành thời gian đầu dần dần bị loại bỏ, thay vào đó là các quan lại cũ hay quan lại mới đào tạo. Những phó quận trưởng, chủ tịch xã, kể cả phó tỉnh trưởng trở nên lép vế về ngạch trật, yếu thế về thế lực tôn giáo, những hành động của họ trở thành khả nghi. Lý lịch của họ bị xoi mói, ngờ vực. Từng là nạn nhân của cộng sản thời kháng chiến chống Pháp, họ trở thành nạn nhân của những quan lại lý lịch tốt nhờ cộng tác với Pháp suốt từ thời thuộc địa cho đến thời Pháp trở lại Đông dương, rồi Bảo Đại lập chính phủ Quốc gia đầu tiên. Do vô tình hay do định mệnh khắc nghiệt, phe chúng ta để cho cộng sản giành mất chính nghĩa chống ngoại xâm đấu tranh cho độc lập dân tộc. Những ông đốc phủ sứ, tri huyện, tổng đốc, những hạ sĩ quan quân đội Pháp sau trở thành tướng tá chỉ huy quân lực phe chúng ta, khiến cho phe chúng ta, trước mắt người dân bình thường, trở thành hậu duệ của những Hoàng Cao Khải, Nguyễn Thân, Đỗ Hữu Vị... Ngay từ thời Đệ nhất Cộng hòa chúng ta đã bị đẩy vào thế kẹt như vậy, huống chi sau khi ông Diệm bị giết, và nửa triệu quân Mỹ tham chiến ở Việt Nam. Chúng ta đã không có cờ phất lên để vận động quần chúng, trong khi vẫn với chiêu bài chống ngoại xâm giành độc lập, cộng sản tận dụng được sức mạnh của quần chúng. Khi nào chúng ta chưa tự gỡ mình ra khỏi thế kẹt đó, chúng ta khó thắng được cộng sản.

Trung tá Thanh thắc mắc:

\- Nhưng Đại úy vừa nói là người dân ở đây đã từng nếm mùi cộng sản!

\- Vâng, dân Liên khu Năm thời kháng chiến đã nếm mùi cộng sản, nào dân công, nào thuế nông nghiệp, nào thi đua, nào học tập cải tạo tư tưởng, nào đấu tố cải cách ruộng đất... nhưng đi sát với dân nông thôn, Trung tá sẽ thấy tâm lý của họ không đơn giản. Đối với dân thành thị là thành phần hưởng được nhiều ân huệ của chính thể tự do dân chủ nhất, thì chỗ nào sướng họ đến, chỗ nào khổ họ bỏ. Dân quê không bao giờ muốn bỏ ruộng vườn. Họ phải bám đất mà sống.

Ngữ lắng nghe ông Thường nói từ đầu đến giờ dè đặt không lên tiếng. Những điều viên Tỉnh đoàn trưởng vừa nói khá mới lạ đối với Ngữ. Nhưng Ngữ cũng lờ mờ cảm thấy có điều gì mâu thuẫn chưa ổn. Chàng chen vào hỏi:

\- Lúc nãy Đại úy vừa bảo dân quê ở đây ăn nên làm ra từ sau hiệp định Genève. Vậy tại sao họ lại giúp cho cộng sản trở lại hoạt động?

\- Đã đành dân quê (tôi muốn nói đến đa số dân nghèo ở thôn quê) được no ấm hơn thời kháng chiến, nhưng không phải vì vậy mà họ hoàn toàn chống cộng. Ở Tây phương, người ta thường nói con người không phải chỉ sống bằng bánh mì. Dân quê cũng có những mơ ước của họ. Ban đêm vợ chồng con cái tụm quanh mâm cơm hẩm dưới ánh đèn chai lù mù, họ nghĩ tới ánh đèn măng-sông trên phủ huyện. Lâu lâu về Qui nhơn, họ mơ ước được ngọn đèn điện trong nhà. Mức sống của họ so với dân thành thị vẫn còn quá thấp. Họ mơ con cái được đi học để làm ông này bà nọ. Họ ước được làm quan, khỏi chân lấm tay bùn, được thiên hạ kính nể, sợ hãi. Tôi có kinh nghiệm về chuyện này từ hồi kháng chiến.

Hồi Pháp thuộc, gia đình chúng tôi nhờ có một số ruộng đất và cửa hiệu tạp hóa ở chợ Thành Bình định nên anh em chúng tôi được gửi xuống Qui nhơn hoặc ra Huế học. Anh cả tôi làm trợ giáo, anh hai tôi làm thông phán tòa sứ, anh ba tôi làm ông phán quan thuế, cả bà chị kế của tôi cũng được cho ra Huế học trường dòng Jeanne d'Arc, lên tới lớp đệ nhị bậc cao đẳng tiểu học (tức trung học đệ nhất cấp bây giờ) trước khi lấy chồng làm ông thông thú y. Bấy giờ, cả một gia đình học hành đậu đạt như vậy có thể xem là gia đình khoa bảng, trí thức.

Cách mạng tháng Tám năm 45 bùng nổ. Việt Minh địa phương tổ chức cướp chính quyền, thì nhìn quanh quất, các vai trò chỉ huy còn biết giao ai ngoài những người có chút học hành thời Pháp thuộc. Các anh tôi, cả bà chị bà con của tôi cũng đều làm quan cách mạng hết! Ông anh thứ ba nắm chức Chủ tịch huyện. Anh thứ hai thì Huyện đoàn trưởng Thanh niên. Anh cả, thấp nhất, nắm Chủ tịch xã. Chị tôi làm Hội trưởng Phụ nữ Cứu quốc. Các tá điền gia đình tôi hầu hết là dân nô lệ của thực dân Pháp, nhưng vẫn là dân dưới quyền các cô các cậu nhà địa chủ. Có lẽ họ thấy thời thế thay đổi nhưng mọi sự trong đời họ vẫn như trước. Cho tới khi chính quyền Cộng sản bắt đầu ra tay "phát động quần chúng cải cách ruộng đất". Họ cho cán bộ về "xây dựng" riêng các gia đình tá điền, xúi giục để những người này tố cáo gia đình tôi bóc lột sức lao động của họ. Lần lượt toàn gia đình tôi bị cô lập kinh tế, bị truất chức. Họ thay đổi hết các chức vụ chỉ huy ở xã, huyện, tỉnh. Những người mới này là ai, Trung tá và Chuẩn úy biết không? Chính những tá điền mù chữ của nhà tôi! Chủ tịch xã là một người làm thuê không nhà cửa không vợ con tạm trú ở đình làng. Huyện đoàn trưởng Thanh niên là một anh con tá điền học chưa hết tiểu học. Họ đưa những người này đi huấn luyện vài tháng. Trở về, họ thành những con người khác. Họ nắm chính quyền, và cái mộng được làm lý trưởng, trương tuần họ giấu kín bao nhiêu đời, bây giờ họ nắm "giấc mộng" ấy trong tay. Cộng sản thuyết phục được dân quê nghèo khổ vì cái tham vọng quyền lực bị ẩn ức đời đời kiếp kiếp ấy. Chúng ta theo truyền thống thư lại từ trên đưa người xuống ngồi lên đầu dân quê. Cộng sản làm ngược lại. Chúng ta quên dân nghèo khó vẫn là con người muôn thuở, không chỉ sống bằng bánh mì. Họ cần bánh mì trước hết, nhưng bấy nhiêu chưa đủ. Họ còn cần được quyền hành, cần được thăng tiến, cần được kính nể. Trước những ông quan từ tỉnh từ huyện về, họ thấy họ không có cơ hội. Cộng sản phe phẩy trước mặt họ không biết bao nhiêu cái bánh vẽ hoa mỹ, và dần nghèo ngã lòng.

Dường như đã lâu lắm rồi, Đại úy Thường không có dịp nói hết những điều ông ấp ủ trong lòng, nên ông nói liên miên, nói không kịp thở, cũng không cần biết hai người khách nghĩ gì, phản ứng ra sao.

Dường như trực giác cho ông biết rằng hai người khách lần đầu tiên ông gặp là những người có thể hiểu ông, ít nữa cũng vô hại dù họ không đồng ý với ông. Ông cảm nhận được điều đó qua ánh mắt tiếp nhận của họ, qua sự chú ý trân trọng của họ. Ông quên mất rằng đáng lẽ mình phải nói thật ít, dành lời cho khách còn ông thì dè dặt dò xét, đo lường đối thủ. Phe kia đang dàn trận tấn công ông, và hai "sứ giả" này đâu thuộc về phe bênh vực ông.

Lúc nhớ ra, ông khựng lại. Ông hết hứng nói tiếp. Trung tá Thanh thấy viên Tỉnh đoàn trưởng chợt đổi thái độ, vội trấn an:

\- Đại úy đã giúp cho tôi một bài học lịch sử. Thú thật, cho tới nay tôi vẫn chưa hiểu hết những điều phức tạp của tình hình nông thôn. Tôi chỉ kém Đại úy có sáu tuổi. Vâng, Đại úy đã đoán ra rồi. Trước khi tới đây, tôi đã biết đôi điều về Đại úy. Tuy tuổi tác không chênh lệch bao nhiêu, nhưng những điều từng trải lịch sử của tôi không dày dặn cho bằng Đại úy. Chuẩn úy Ngữ lớp sinh sau lại càng thiếu kinh nghiệm hơn nữa.

Tôi sinh trưởng ở Hà nội, lớn lên suýt phải bị động viên thì Điện Biên Phủ mất. Di cư vào Nam, học hành được ít lâu tôi chọn nghiệp lính, từ đó chỉ biết tới những vấn đề thuần túy quân sự. Đây là lần đầu tiên tôi thử ra ngoài phạm vi chuyên môn của mình, vì nhận thấy cuộc chiến tranh này không thể chỉ giải quyết được bằng quân sự. Nhiều khi chúng ta thắng ở đây, nhưng lại thua ở Sài gòn, hoặc thắng ở Việt Nam nhưng lại thua ở Paris, Hoa Thịnh Đốn. Trận Tết Mậu Thân cho tôi thấy điều đó. Không biết hồi ấy ở đây thế nào, chứ ở Huế, trận Mậu Thân diễn ra khốc liệt nhất, dai dẳng nhất, bi thảm nhất. Tôi và Chuẩn úy Ngữ gặp nhau lần đầu ở Mang cá, cùng nhau tử thủ cho đến lúc Cộng quân bị đánh bật khỏi Huế. Không còn nghi ngờ gì nữa, đó là một chiến thắng quân sự của chúng ta. Tôi nói như thế vì có bằng chứng hẳn hoi.

Sau vụ Mậu Thân, Sư đoàn Một chúng tôi có nhận được một số tin tình báo cho biết việc chuẩn bị tấn công Huế cũng như diễn tiến hành quân của họ đầy cả lầm lẫn, thiếu phối hợp, thiếu tiếp tế, thiếu cả những lượng định chính xác về tình hình của ta. Về phương diện quân sự thuần túy, đây là một chiến dịch kém cỏi đủ mọi phương diện. Một cuộc thí quân vô cùng tai hại, chưa kể tới một cuộc tàn sát điên cuồng thất nhân tâm nhất từ trước tới nay. Lê Minh, nguyên Tư lệnh chiến dịch và Bí thư Thành ủy Huế than phiền đưa quân vào chiếm Huế mới một tuần lễ đã bị thiếu đạn trầm trọng. Trung đoàn Sáu Chủ lực, theo báo cáo của Lê Minh và Phó tư lệnh Nam Long, do phí phạm đạn trong những ngày đầu đến tuần lễ thứ hai mỗi tay súng chỉ còn từ 12 đến 15 viên, súng máy chỉ còn trên 100 viên. Đạn trợ chiến thấp, không còn được nửa cấp số. Số thương vong tại Thành nội lên tới 300 người, quân số hao hụt, đạn sắp hết. Thấy thế nguy, Lê Minh xin Trung ương cho rút lui. Hắn đánh điện về Bộ Tổng chỉ huy "chúng tôi hết đạn, chỉ làm kế hoạch được từng buổi". Năm tiếng đồng hồ sau đó, Võ Nguyên Giáp, Văn Tiến Dũng và Song Hào đánh điện vào hứa sẽ chi viện đầy đủ, cứ tiếp tục chiếm Huế. Nguồn chi viện được Hà Nội hứa tăng cho Lê Minh gồm hai trung đoàn bộ binh, một trung đoàn trợ chiến. Hà Nội còn bảo các lực lượng du kích ngoại thành Huế đốt lửa ba cụm làm hiệu để phi cơ cộng quân thả vũ khí đạn dược xuống. Chẳng những vậy, còn ra lệnh cho Lê Minh phải làm tín hiệu ở Mang cá cho phi cơ Bắc Việt bay vào ném bom Bộ Chỉ huy Sư đoàn Một chúng tôi.

Lê Minh và Nam Long, đợi đến cuối tuần lễ thứ nhì vẫn chưa thấy gì. Một trung đoàn từ Bắc tăng viện cho Lê Minh mới tới Quảng điền, chưa qua được sông Bồ đã bị Sư đoàn Ba Thủy quân Lục chiến Mỹ chận lại, đánh cho tan tác chỉ còn một tiểu đoàn. Tiểu đoàn sống sót này không lần mò được tới Huế. Lê Minh rán chờ thêm một tuần nữa, chịu trận các đợt phản công từ Mang cá đánh ra, từ hữu ngạn đánh qua, từ trên trời dội xuống. Chúng phải đối đầu với bốn sư đoàn của cả Mỹ lẫn Việt, chưa kể Sư đoàn Một. Lê Minh báo cáo về Hà nội, lại xin rút. Hà nội không trả lời. Lê Minh và Nam Long cứ quyết định rút, vì cho rằng bây giờ dù quân tăng viện có tới cũng không làm nên cơm cháo gì. Bên quân sự như thế, bên chính trị lại càng tệ hơn, các ổ nằm vùng lộ hết, số người chúng bắt quá nhiều, dẫn lên rừng thì không gạo nuôi, để lại thì bao nhiêu cơ sở tổ chức ngầm lâu nay ở nội thành coi như phơi ra hết. Cuối cùng quyết định giết hàng loạt. Hậu quả ra sao, Đại úy đã rõ. Sư đoàn Một, từ một sư đoàn khả năng chiến đấu kém, sau Tết Mậu Thân, thành sư đoàn thiện chiến nhất của quân lực Việt nam Cộng hòa. Xem thế thì Mậu Thân là một thất bại nặng của Hà nội.

Nhưng oái oăm là họ thua ở Huế, ở Sài gòn, mà lại thắng trên chiến trường Hoa Thịnh Đốn. Họ đảo ngược thế cờ ở một chỗ cách Việt nam hơn nửa vòng quả đất. Họ làm cho Johnson không dám tái ứng cử tổng thống, làm cho tất cả những tổng thống Mỹ sau Johnson đều chỉ có con đường độc đạo là phải rút quân khỏi Việt nam. Thế là Hà nội đã thắng lớn.

Đại úy Thường vội nói:

\- Tôi không nghĩ như Trung tá. Quân Mỹ rút khỏi Việt nam chưa phải là yếu tố để Hà nội thắng trận cuối cùng. Nếu chúng ta biết giật mình, không dựa hoàn toàn vào nửa triệu quân và kho vũ khí khổng lồ của Mỹ, nếu thay những cuộc hành quân như cuộc hành quân Đại hàn Trung tá vừa kể bằng những cuộc hành quân bình định khác do chính dân quê tự nguyện tổ chức hoặc tham dự, thì chúng ta vẫn có thể thắng. Tổng thống Nixon hiện đang hô hào Việt nam hóa chiến tranh. Cộng sản tuyên truyền bảo đó chỉ là "thay màu da cho xác chết". Nếu chúng ta vẫn còn dựa vào vũ khí Mỹ để chiến đấu thì quả đúng như cộng sản rêu rao thật. Khi nào chúng ta nhận ra được thứ vũ khí lợi hại nhất mình có mà không dùng là vận động nhân tâm, nhất là sự ủng hộ của đa số dân quê, khi đó chúng ta mới thực sự Việt nam hóa chiến tranh, và Việt nam hóa cả hòa bình.

Trung tá Thanh hỏi:

\- Đại úy có tin là chúng ta làm được việc ấy không?

\- Làm được. Nhưng chúng ta cần ít nhất mười năm. Thời gian đủ cho lớp trẻ nắm được những chức vụ then chốt. Và cho lớp tri phủ tri huyện, đốc phủ sứ chết đi!
Chương 111

Ra khỏi Cơ quan Bình định và Phát triển, Trung tá Thanh hỏi Ngữ:

\- Cậu nghĩ sao?

\- Về việc gì ạ?

\- Về ông Thường.

Ngữ suy nghĩ một lúc, rồi đáp:

\- Ông ấy nói nhiều mà nghe ít. Những người như vậy thường là lý thuyết gia hơn là người hành động.

Trung tá Thanh nhíu mày:

\- Cậu nói thế đâu được. Dù là lý thuyết hay thực hành đều cần phải có nhiệt tín. Ông Thường là người nhiệt tín.

Ngữ cãi lại:

\- Những người nhiệt tín thường không chịu chấp nhận cái tương đối, cái chưa hoàn hảo, nói đúng hơn là cái không đúng với ý mình. Họ là quân sư hay lý thuyết gia thì được, nhưng nếu họ hành động thì một là họ dễ ngã lòng, hai là họ dễ trở thành người độc tài, cực đoan.

\- Người nào khác có thể như vậy, nhưng tôi nghĩ ông Thường có quá đủ kinh nghiệm thực tế để biết cái gì làm được, cái gì không thể làm được, cái gì chưa làm được. Tôi thích cái típ người này. Có lẽ tôi sẽ hợp sức với ông ta để thử làm một cái gì, chẳng hạn thử lấy một xã xôi đậu vừa chiếm lại để làm thí điểm, xem cuộc vận động nhân tâm theo ý ông ta còn có thể thực hiện được không. Tôi sẽ đưa đề nghị này cho Đại tá.

Ngữ hỏi:

\- Trung tá nghĩ có thể hòa giải được hai bên? Họ có vẻ sống mái với nhau dữ, mà ông Thường lại ở thế yếu. Trung tá đứng về phe ông Thường?

Trung tá Thanh đáp ngay:

\- Không. Tôi đứng về phía lẽ phải.

Sợ Ngữ hiểu lầm, ông tiếp:

\- Cho đến nay tôi chưa biết bên nào trái, bên nào phải. Hai bên đều có vũ khí để chơi nhau, và nếu tôi đoán không lầm, vũ khí đó là tài liệu tố tham nhũng. Ông Tỉnh nói mé mé cho tôi hiểu có một vài hồ sơ về tiền bạc của Tỉnh đoàn, còn ông Thường nghe đâu cũng có nhiều hồ sơ về ông Tỉnh.

Ngữ nhắc:

\- Không khéo Trung tá lọt vào giữa lãnh đủ hai lằn đạn.

Trung tá Thanh cười, thả vuột tay khỏi tay lái chỉ vào ngực:

\- Việt cộng bắn vào ngực tôi đến năm lần mà tôi không chết, chẳng lẽ tôi bị chết lãng xẹt vì đạn của phe mình! Cậu tin đi, tôi có áo giáp.

Ngữ dè dặt trước khi hỏi:

\- Trung tá có thế riêng ở Sài gòn à?

Trung tá Thanh cười lớn, nói:

\- Không, cậu hiểu lầm rồi! Tôi mà thế lực gì! Thế mạnh của tôi, là khả năng mà người ta cần nơi tôi. Chỉ có thế. Nhưng thôi đó là chuyện về sau. Sáng nay mình chưa nói được với Đại úy Thường chuyện gì cụ thể cả. Chiều nay hay tối nay, cậu thay tôi liên lạc với lũy, tìm hiểu sâu vụ xích mích giữa Tỉnh đoàn với ông Tỉnh. Tôi nài cậu đi theo tôi qua Tỉnh đoàn là cốt như vậy. Tôi cũng biết qua lại thân mật nhiều lần với ông Thường, ông Đại tá sẽ bực mình. Cậu nhớ nhé.

***

Trung tá Thanh vừa về tới văn phòng thì có điện thoại của ông Phó tỉnh. Giọng ông Phó mừng rỡ:

\- Trung tá đi đâu mà tôi gọi mãi không được. Tưởng qua bên đó, tới trưa Trung tá về.

\- Tôi đi ăn cơm ngoài phố. Đi lại bất tiện quá, có lẽ tôi tìm chỗ nấu cơm tháng cho tiện. Ở đây họ có nấu cơm tháng và đem đến tận nhà cho mình không nhỉ?

Giọng ông Phó ngập ngừng:

\- Tôi cũng không rõ. Có lẽ có. Hồi trước quán bà Lâm Huế có đưa cơm tháng, nhưng tôi nghĩ bây giờ Mỹ qua, họ có nhiều việc khác kiếm nhiều tiền hơn. Sao Trung tá không kiếm một anh lính lo việc cơm nước cho.

\- Tôi thấy không cần đến vậy. Bên Tiểu khu nhân số thiếu...

\- Thiếu gì thì thiếu nhưng Trung tá đã cần, chắc Đại tá phải cho. Hay Trung tá lại ăn cơm thường xuyên đằng tôi.

\- Phiền anh chị lắm! Vả lại giờ giấc đi về của tôi thất thường. Có lẽ tiện nhất là tôi sắm một cái tủ lạnh, và cái bếp gaz. Ngoài Huế, tôi vẫn quen nấu ăn lấy.

Bên kia đầu dây, giọng ông Phó gấp gáp như sợ lỡ mất cơ hội.

\- Trung tá cần tủ lạnh à? Ôi, ở đây tủ lạnh trong PX Mỹ có khối, người ta buôn ra bán ngoài chợ rẻ lắm. Nhưng việc gì phải mua? Tỉnh có xin được mấy cái tủ lạnh lớn của Mỹ dự định làm Trung tâm Sinh hoạt Thanh niên. Trung tá cần, tôi sai tài xế chở qua cho một cái.

Trung tá Thanh ngần ngừ rồi nói:

\- Loại đó lớn quá, chắc tôi không dùng hết. À, ông Phó gọi tôi có việc gì vậy?

\- Tối nay Trung tá có rảnh không? Vợ chồng tôi mời Trung tá đến dùng cơm. Hôm nay là sinh nhật của cháu út.

\- Thế à? Cháu lên mấy rồi anh?

\- Vừa thôi nôi Trung tá ạ. Trung tá nhớ đến nhé, tám giờ. Có lẽ Đại tá cũng đến, nếu ông ấy về kịp.

\- Đại tá đi đâu?

\- Lên ủy lạo chiến sĩ trên Sư đoàn 22.

Bên kia đầu dây yên lặng khá lâu. Trung tá Thanh tưởng ông Phó đã muốn chấm dứt câu chuyện, vừa định lên tiếng chào để cúp máy, thì tiếng ông Phó lại vang trong ống liên hợp:

\- Hồi sáng Trung tá gặp xừ Thường chưa?

\- Rồi!

\- Thế nào? Mà thôi... để chờ tối nay nói chuyện được dài hơn. Chào Trung tá nhé. Hẹn gặp lại tối nay!

Trung tá Thanh có cảm tưởng cả Đại tá Tỉnh trưởng lẫn ông Phó đều nóng ruột muốn giải quyết cho xong vụ Đại úy Thường. Ông nghĩ: không ngờ cuộc xích mích âm ỉ mà trầm trọng đến thế. Ông hơi lo ngại vì cả buổi sáng hôm nay, Trung tá chưa nói với viên Tỉnh đoàn trưởng được điều gì cụ thể, cần kíp trước mắt. Toàn là chuyện trời trăng. Ông hy vọng Đại tá Tỉnh trưởng bận công vụ không về kịp để dự tiệc thôi nôi.

Ông lầm. Đúng tám giờ bước vào phòng khách tư dinh Phó tỉnh trưởng, ông đã thấy Đại tá ngồi ở đó. Viên tỉnh trưởng mặc quần soọc trắng hiệu Adidas, áo thun trắng hiệu Cá Sấu, mang giày thể thao. Cây vợt tennis vẫn còn dựng ở cạnh chiếc bàn kính. Trên bàn, hai chai soda mở sẵn, cạnh hai cái ly thủy tinh. Chai Napoléon VSOP mầu da chai đục ở cạnh hai dĩa đồ nhậu chắc chắn mua từ tiệm ăn Tàu đem về. Vụ mừng thôi nôi chỉ là cái cớ.

Trong lúc ông Phó bận việc gì ở trong phòng, viên đại tá nghiêng đầu ngắm bộ đồ treillis của ông Tiểu khu phó, thân mật khuyên:

\- Trung tá về đây nên chơi tennis đều với tụi này, khí hậu ở đây xấu, phố xá đầy bụi bặm, việc lại nhiều, không chơi thể thao đều, dễ bị bệnh lắm.

Trung tá Thanh lễ phép đáp:

\- Vâng. Tôi sẽ tập chơi tennis trở lại!

\- Trước kia anh chơi khá không?

\- Đại khái thôi, thưa đại tá.

Viên đại tá xua tay nói:

\- Ở chỗ riêng tư xưng anh em với nhau cho thân mật. Ông Phó đâu rồi?

Từ bên kia tấm vách ngăn, giọng ông phó đáp với ra:

\- Thưa Đại tá, tôi ra ngay.

Viên Phó tỉnh trưởng từ trong buồng đi ra, đầu còn ướt, mặc bộ pyjama mầu vàng nhạt có sọc trắng. Cách tiếp thượng cấp có vẻ thoải mái. Trung tá Thanh nhờ vậy cũng bắt đầu cảm thấy dễ chịu, bớt kiểu cách khách sáo. Ông tự tiện rót soda vào ly, còn pha thêm một ít rượu cognac, rồi đưa lên môi nhắp từng ngụm nhỏ. Chờ cho ông Phó ngồi xuống ghế nệm, bên cạnh Trung tá Thanh, viên đại tá mới ngồi thẳng dậy, hỏi:

\- Thế nào, hắn chịu ký giấy tiếp nhận chứ?

Trung tá Thanh đang cúi xuống mở dây giày, tưởng viên đại tá hỏi ông Phó. Hồi lâu không nghe ông Phó trả lời, ông ngửng lên, thấy Đại tá nhìn mình chờ đợi, ngơ ngác hỏi lại:

\- Tiếp nhận gì ạ?

Giọng Đại tá bắt đầu mất kiên nhẫn:

\- Thế ông Phó chưa nói gì với Trung tá à?

Ông Phó vội phân bua:

\- Thưa Đại tá, chưa! Tôi muốn thư thả một chút cho Trung tá dễ làm việc.

\- Thư thả sao được. Ngân sách tài khóa này sắp hết hạn, không thanh thỏa số tiền quỹ bình định phát triển cấp thì sang năm xin được bao nhiêu. Thư thả! Các ông hành chánh cái gì cũng thong dong tới đâu hay đó. Các ông thư thả không sao, trách nhiệm đổ hết lên đầu tôi!

Không khí trong phòng khách đột nhiên căng thẳng. Ông Phó ngồi im, nhưng đường như ông đã quen đối phó với những cơn thịnh nộ tương tự, nên nét mặt ông bình thản, không tỏ ra bối rối, hối tiếc hoặc lo sợ. Viên tỉnh trưởng uống một hớp rượu, và như thói quen nghề nghiệp; ông dằn ngay được cơn giận. Giọng ông hòa nhã trở lại.

\- Trung tá gặp ông Tỉnh đoàn trưởng lần đầu, cảm tưởng chung thế nào?

Trung tá Thanh dè dặt đáp:

\- Nói chung thì Đại úy Thường là một người có nhiệt tâm. Và rất am hiểu tình hình địa phương.

Viên tỉnh trưởng nói:

\- Hắn là người địa phương mà! Rắc rối là ở cái tinh thần địa phương cục bộ đó. Làm như tỉnh này là của riêng của những người sinh trưởng tại đây. Tôi đã làm tỉnh trưởng nhiều nơi, không đâu có tinh thần địa phương kỳ cục như ở đây. Ở các tỉnh Miền Nam, dễ hơn nhiều. Không hề có cái vụ phân biệt Trung, Nam, Bắc. Ở đây mỗi lần tổ chức bầu cử là mấy ông ứng cử viên địa phương cứ đem cái chiêu bài "tỉnh mình dân mình" ra khai thác. Bên Hội đồng Tỉnh, Hội đồng Thị xã, mỗi lần qua dự họp là nghe luận điệu cũ rích ấy. Thật chán. Hắn có vẻ chịu nghe lời Trung tá không?

\- Tôi không dám chắc. Chúng tôi bàn với nhau nhiều chuyện chung chung. Và phải nhận là Đại úy Thường có cái nhìn khá rộng về chính sách, về tình hình...

Viên đại tá mất kiên nhẫn lần nữa, bảo ông Phó:

\- Anh trình bày cho Trung tá Tiểu khu phó vụ tiếp nhận, để gắng giải quyết cho xong nội trong tuần này đi. Từ đây đến cuối năm, còn khối chuyện phải làm, nhì nhằng mãi một việc không ra gì.

Ông Phó bắt đầu một bài thuyết trình ngắn gọn mà đầy đủ, hết sức chuyên nghiệp.

Đại khái ông cho biết trong các tỉnh Việt nam Cộng hòa thì Bình định là tỉnh đông dân vào hàng thứ nhì, chỉ thua có Gia định. Gia định chiếm một phần dân số của thủ đô, tình hình an ninh được bảo đảm cho nên các ngân sách khác thì sao không biết, riêng ngân sách bình định phát triển thua ngân sách của Bình định. Nguồn ngân sách cho chương trình vãn hồi an ninh và xây dựng tái thiết nông thôn này do Mỹ viện trợ, dĩ nhiên chỗ nào chiến sự càng sôi động, bị tàn phá càng nhiều thì quỹ bình định phát triển càng lớn. Các dự án làm đường, xây cầu, dựng lại bệnh viện, trường học, xây lại các cơ sở hành chánh, trợ cấp cho đồng bào tị nạn tản cư và hồi cư, bấy nhiêu công việc cần không biết bao nhiêu là tiền, các nhà thầu nhỏ ở địa phương không đủ sức làm hết, phải nhờ đến các thầu khoán cỡ lớn tại Sài gòn.

Nếu các công trình tái thiết ấy được thực hiện lúc đã vãn hồi an ninh hoàn toàn, thì không có gì đáng nói. Đằng này, bảng xếp loại tình hình an ninh các xã cứ thay đổi xoành xoạch, hàng tháng, một trường học chưa kịp tiếp nhận đã bị thiêu rụi vì mồi lửa của du kích hay vì đạn pháo kích từ quận câu về. Vì vậy, nhiều nơi đoàn tiếp nhận phải dùng trực thăng bay tít trên cao nhìn xuống một bệnh viện mới xây nằm nhỏ xíu như một hạt đậu ở tít dưới xa, rồi về Tỉnh đường ký giấy tiếp nhận công trình hoàn tất, sau đó dự bữa tiệc khánh thành thịnh soạn của đại diện nhà thầu.

Tỉnh đoàn Bình định Phát triển, với tư cách là cơ quan đại diện dân trực tiếp tiếp quản các công trình ấy, nên là một trong các thành viên của hội đồng tiếp nhận.

Lúc còn là Tỉnh đoàn Xây dựng Nông thôn với số cán bộ đông đảo hiện diện khắp vùng thôn quê, với ngân sách cơ hữu dồi dào, với thế lực mạnh từ trung ương cho tới địa phương qua trung gian của các cố vấn Mỹ hoặc CIA, Đại úy Thường đã từng dứt khoát không ký nhận những công trình xây dựng thiếu tiêu chuẩn, không đúng với hợp đồng. Qua cán bộ xây dựng nông thôn tại chỗ, Tỉnh đoàn đã theo dõi sát việc xây cất, và trong các đợt họp thanh toán tài chánh từng phần cho nhà thầu, tiếng nói của Tỉnh đoàn bao giờ cũng chính xác, có trọng lượng vì sát với thực tế.

Nhưng từ khi thế lực của Tỉnh đoàn giảm sút, cán bộ ít, phương tiện eo hẹp, thì các cuộc tiếp nhận trở nên khó khăn, đầy khả nghi. Theo tin riêng, Đại úy Thường biết có nhiều công trình xây cất chỉ có trên giấy tờ, một trụ sở hành chánh xã có thể được xây lại nhiều lần trong khi trên thực tế đó chỉ là một mái đình cũ đã sập, và cả cơ quan chính quyền xã làm việc tại trại tạm cư. Biết thì biết, nhưng chứng cớ đâu để không ký tiếp nhận. Mà ký, là thong dong bước vào một guồng máy khổng lồ không biết sẽ đưa Đại úy về đâu.

Có lần một ông tỉnh (nay đã đổi về một tỉnh khác) bực bội với Tỉnh đoàn, đòi cử một trung đội nghĩa quân hộ tống cán bộ tiếp nhận của Tỉnh đoàn về một xã xôi đậu để tận mắt chứng kiến trường học ở đó đã làm xong trước khi bị dội bom. Lần ấy, Đại úy Thường đã định đích thân đi quan sát, nếu không có người bạn nối khố khuyên ông nên giữ thân.

Tình trạng an ninh càng khó khăn, tiền đổ vào chương trình bình định phát triển càng nhiều, và theo tỷ lệ thuận, tư thế của Đại úy Thường cũng khó khăn theo. Ông trở thành chướng ngại vật cồng kềnh, và cứ theo cái đà này chắc chắn trong tài khóa sau, Bình định sẽ không còn được ưu tiên hưởng ngân sách cao để xây dựng và bình định nông thôn nữa. Chính Sài gòn cũng không muốn điều đó. Tiền ngoại viện không tiêu hết tức là nhu cầu không cấp thiết, do đó năm sau phải giảm.

Đại tá Tỉnh trưởng không chờ ông Phó tỉnh trình bày hết, chen vào nói:

\- Hắn cố chấp, cứng đầu, là kẹt cho dân. Năm nay không tiêu cho hết quỹ bình định phát triển, sang năm tình hình an ninh khá lên, lấy tiền đâu để tái thiết. Hắn chỉ thấy cái nhỏ, mà không thấy cái lớn. Trung tá về đây thì như người trong nhà, tôi nói thẳng không phải không có những chuyện lem nhem trong việc xây cất hay tiếp nhận. Có nhiều công trình không đúng như qui định trong hợp đồng. Nhưng làm sao được. Mình phải ở vào hoàn cảnh các nhà thầu mới thấy hết cái khó khăn của họ. Cất một trường học ở vùng bất an ninh, họ phải đối đầu với đủ thứ khó khăn. Ai cũng đòi họ vài thứ quà cáp được hết. Nghĩa quân, các chức sắc địa phương, du kích cộng sản. Trên giấy tờ, mình phải có trách nhiệm bảo vệ an ninh cho họ làm. Nhưng chẳng lẽ mình cử người cầm súng túc trực bên cạnh họ ngày đêm, hộ tống xe chở vật liệu cho họ! Họ phải tự xoay lấy. Xi măng chở về, làm sao từ chối không cho ông chủ tịch xã vài bao để ông ấy tráng nền nhà. Cộng sản đến đòi một ít gạo, làm sao chống? Đấy, cứ nghĩ sơ sơ đã thấy cần phải châm chước cho họ.

Trung tá Thanh nói:

\- Tôi nghe nói có những nhà thầu không làm gì cả vẫn được tiếp nhận và thanh toán.

Đại tá Tỉnh trưởng xẵng giọng:

\- Ai nói với anh thế? Xừ Thường phải không? Tôi nghe nói hắn tập trung một số hồ sơ để gửi về Bộ Bình định Phát triển, tố cáo tôi toa rập với các nhà thầu. Tôi thách hắn đấy! Hồi còn Bộ Xây dựng Nông thôn làm còn chưa được, huống chi bây giờ. Hắn đâu có biết nhà thầu ở Sài gòn là ai. Trung tá gặp hắn, cứ nói là tôi thách hắn gửi hồ sơ đi.

Ông Phó thấy tình trạng căng thẳng quá, vội nói:

\- Chắc không đến như thế đâu, thưa Đại tá. Tuần trước tôi có nói kheo khéo về chuyện này, thấy xừ ấy cũng hiểu nhà thầu không phải là hạng không có thế lực. Tôi nghĩ nếu Trung tá thuyết phục được lũy, cho lũy thấy cái thế nó phải vậy, phải gác qua một bên điều nhỏ để cố giữ cho được ngân sách ngoại viện dành cho tỉnh, thì thế nào mọi việc cũng được giải quyết êm đẹp.

Giọng viên tỉnh trưởng vẫn còn giận:

\- Hắn giỏi thì thử ngồi chỗ của tôi, xem thử ngồi đó được mấy giờ. Sáng nay tôi với Đại úy Hà mang quà lên Sư đoàn 22 ủy lạo anh em quân nhân vừa thắng trận ở Phù mỹ. Phí tổn hết 200.000. Tiền đó lấy ở đâu? Bắt dân Phù mỹ đóng góp để trả ơn những người đến cứu họ à? Bắt họ bẻ răng, lột khố ra ủy lạo à? Tôi sai Đại úy Hà điện thoại cho nhà đại bài gạo. Xong! Mất có mười phút. Dĩ nhiên sau đó ông Phó cũng phải tìm cách dễ dãi cho nhà thầu để họ lấy lại chút ít chứ. Ông Phó làm hồ sơ, nhưng tôi chịu trách nhiệm. Tôi đứng giữa không ăn cái dải gì nhưng dám chịu trách nhiệm, vì Trung ương hiểu tôi. Trung ương không tin vào ba cái đơn tố cáo vớ vẩn.

Ông Phó nói:

\- Nhiều lúc phải du di mới làm được việc, Trung tá ạ! Cứ theo nguyên tắc để tới đâu hay tới đó thì quá dễ.

Viên đại tá vẫn còn cau có:

\- Không hiểu sao ở các tỉnh khác mọi việc êm xuôi, mà tỉnh này gặp hết chuyện này tới chuyện khác. Vừa giải quyết êm mấy ông bên Hội đồng Tỉnh thì lại tới vụ hoàn tất tiếp nhận bình định phát triển. Tôi chịu đựng hắn hết nổi rồi. Tôi giao việc này cho Trung tá với ông Phó. Hạn chót là hai tuần nữa.

Trung tá Thanh nghiêm mặt nói:

\- Xin Đại tá cho tôi chịu trách nhiệm những việc thuộc phận sự của một Tiểu khu phó. Còn việc này, ông Phó tỉnh chịu trách nhiệm chính.

Ông Phó vội nói:

\- Vâng, trách nhiệm chính ở tôi. Nhưng Trung tá mới về, chưa hề quen biết xừ Thường, Trung tá giúp một tay sẽ hiệu quả lắm. Đại tá bận quá, lo không xuể.

Vẻ mặt ông tỉnh trưởng dàu dàu. Ông nhìn Trung tá Thanh, định nói gì đó, nhưng lại thôi. Ông Phó tỉnh nói:

\- Tôi nghĩ thế nào trong vòng hai tuần việc đó phải xong. Thôi, mời Đại tá, mời Trung tá. Không đồ nhắm nguội mất.
Chương 112

Ngữ đẩy cửa bước vào nhà thì từ buồng sau có giọng Quế hỏi lớn:

- Is it you, Mario? Wait one minute!

Ngữ biết em lầm mình với anh chàng Phi luật tân làm việc trong PX Mỹ lâu nay vẫn đi lại buôn bán với Quế. Chàng không nói gì – ngồi xuống cái ghế gỗ cởi giày. Bên kia vách ngăn, dường như có một người đàn bà Huế đang thì thầm to nhỏ gì đó với Quế. Giọng người lạ hạ thấp nên Ngữ không nghe thấy gì – lâu lâu tiếng cười của Quế ngắt quãng câu chuyện tâm sự giữa chủ và khách. Ngữ cởi xong đôi tất thì nghe Quế nói:

\- Chị chờ em một chút, để em ra xem bữa nay thằng Mario muốn bán món gì. Chị muốn mua băng cassette sỉ đem về Sài gòn cho bác, em hỏi nó luôn.

Quế chạy ra phòng ngoài. Thấy Ngữ, Quế mừng rỡ định reo lên, nhưng cô em gái kịp bụm miệng lại, đến bên anh thì thầm:

\- Đố anh biết khách quí của nhà mình là ai?

Ngữ hỏi nhỏ:

\- Cô bạn Huế nào à?

Quế bí mật nói:

\- Còn hơn cả bạn nữa. Thân với em, còn với anh thì... Thôi, để em dẫn anh vào giới thiệu cho hai bên làm quen với nhau.

Nói xong, Quế lôi Ngữ dậy. Ngữ đi chân đất, áo bỏ ngoài quần, tò mò chiều theo ý em. Qua khỏi cửa ngăn, chàng thấy một người con gái ngồi quay lưng về phía chàng, cô gái bận thu xếp đồ đạc trong cái xách vải đặt bên cạnh giường ngủ của Quế. Quế hô lớn:

\- Anh Mario, giới thiệu anh chị dâu của tôi!

Quỳnh Trang quay lại. Ngữ kêu lên, giọng rối rít mừng rỡ:

\- Em ra hồi nào? Sao không cho anh biết trước để đi đón.

Quỳnh Trang cũng đỏ mặt vì sung sướng, nhưng không biết phải làm gì trước mặt Quế. Quế hiểu ý, nói với Ngữ:

\- Thôi, em bàn giao chị Trang cho anh đấy.

Ngữ lúng túng hỏi em:

\- Nam đi dạy chưa về à?

\- Chiều nay chị ấy phải họp.

Quế nhíu mũi khó chịu vì khói dưới bếp bay lên tận phòng trên, nhân dịp nói với Ngữ và Quỳnh Trang:

\- Hai anh chị lên nhà trên nói chuyên cho đỡ bị khói... Để em xuống giúp má làm cơm.

Quỳnh Trang e ngại, nói lấy lệ:

\- Quế cần chị giúp gì không?

\- Thôi, chị cần thì giờ làm chuyện khác.

Nói xong, Quế cười lớn, rồi xuống bếp.

Quỳnh Trang thấy Quế đi khỏi rồi, quay lại nhìn Ngữ, ánh mắt sáng vui nhưng chưa muốn đi lên phòng trước như lời Quế đề nghị. Ngữ nói:

\- Em lên nhà trên cho đỡ khói.

Quỳnh Trang bước theo Ngữ. Lúc đã yên tâm tránh được sự tò mò của Quế hoặc bà Văn, nàng vẫn cứ lúng túng không biết phải biểu lộ lòng nhớ thương trong xa cách, nỗi mừng rỡ khi gặp lại bằng cách nào. Ngữ muốn đưa tay ôm lấy đầu Quỳnh Trang, nhưng thấy Trang lúng túng, cũng đâm ngượng ngập. Đột nhiên, Quỳnh Trang nói:

\- Để em vào mang quà ra cho anh.

Nàng vào trong một lúc, trở ra, tay cầm một hộp quà nhỏ bọc giấy hoa màu xanh. Nàng chưa đưa cho Ngữ vội, mỉm cười nói:

\- Đố anh thứ gì?

Ngữ bất chợt nảy ra một câu nịnh đầm, nói ngay:

\- Anh biết rồi: Tình yêu.

Câu nói hơi "cải lương" vừa thốt khỏi miệng, Ngữ đâm thẹn đến đỏ mặt, nhưng Quỳnh Trang thì quá sung sướng. Nàng đưa hộp quà cho Ngữ, âu yếm nói:

\- Em mua cho anh cái đồng hồ thay thế cho cái Seiko bị hư của anh. Em có khắc mấy chữ mặt sau đồng hồ. Đừng mở ra đọc bây giờ, em ngượng.

Ngữ thấy cái vẻ bối rối ngượng ngùng của Quỳnh Trang dễ thương quá, nhân cơ hội đưa tay nhận quà, lấy bàn tay còn rảnh ôm lấy vai Quỳnh Trang, kéo về phía mình.

Thân thể đầy đặn của Quỳnh Trang mềm nhũn và nóng hổi trong đôi tay ôm của Ngữ. Thấy Ngữ định cúi xuống hôn lên môi mình, Quỳnh Trang lo ngại nhìn về phía cánh cửa thông xuống bếp, rồi kéo Ngữ đến chỗ góc tối sát vách. Khi đã hơi yên tâm, nàng ngửng lên chờ đợi. Ánh mắt nàng sáng long lanh. Ngữ thấy Quỳnh Trang đẹp quá, đưa hai bàn tay nâng đầu người yêu lên, rồi cúi xuống hôn say sưa lên trán, lên má, lên cằm, lên đôi môi mềm và ướt đang khao khát. Quỳnh Trang dựa người vào vách đón nhận nụ hôn dài cuồng si của Ngữ, thân thể ép sát vào thân thể Ngữ. Người Ngữ nóng ran, hai bàn tay chàng đầu tiên còn ôm chặt lấy vai Quỳnh Trang để hôn, về sau chàng ve vuốt tấm lưng ướt mồ hôi của người yêu, cuối cùng chàng đặt tay lên mông Quỳnh Trang nâng lên, ép chặt tấm thân run rẩy quằn quại của nàng vào thân mình. Quỳnh Trang mớn người ôm chặt lấy vai Ngữ, hơi thở nóng và dồn dập. Cả hai đều thèm khát được tự do ân ái ngay lúc đó, ở đó, bất chấp mọi sự, bất chấp mọi người. Nhưng cả hai đều biết không thể được. Quỳnh Trang ra khỏi cơn mê trước, khẽ đẩy Ngữ ra, nói nhỏ:

\- Nhớ anh dễ sợ.

Ngữ lấy lại được bình tĩnh, đăm đăm ngắm khuôn mặt trắng hồng đầy đặn đang ngửng lên. Vài giọt mồ hôi nhỏ đọng dưới chân những sợi lông măng trên môi Quỳnh Trang. Đôi lông mày của Quỳnh Trang cũng được chăm sóc cẩn thận hơn trước, nàng đã bỏ thì giờ soi gương nhổ đi những sợi lông mày không cần thiết, chỉ để lại một vành nguyệt mỏng thanh nhã. Ngữ hãnh diện thầm vì biết Quỳnh Trang chịu khó trang điểm chỉ vì Ngữ, cho Ngữ.

Ngữ vẫn ôm chặt thân thể người yêu trong tay, Quỳnh Trang đặt hai tay lên vai Ngữ để nhìn Ngữ nhưng vẫn ngoan ngoãn để cho vòng tay Ngữ khép chặt phần dưới thân thể hai người lại. Ngữ thấy mắt Quỳnh Trang đột nhiên sáng lên, gần như dại và lạc hồn. Nàng nói giữa hơi thở:

\- Nhiều đêm ngủ một mình em mơ được ôm anh trong tay như thế này!

Ngữ nói:

\- Anh cũng vậy. Tối hôm đó, anh cứ thao thức chờ em vào, không ngủ được.

\- Tối hôm nào?

\- Hôm cuối cùng ở nhà em, trước khi ra đây nhận việc.

Quỳnh Trang cười thích thú:

\- Em cũng có nghĩ tới, nhưng sợ đánh thức me dậy.

Cả hai cười xòa. Ngữ lại hôn Quỳnh Trang thật lâu. Nhưng lần này, chàng không còn bị lôi cuốn vì khao khát như trước. Chàng cảm thấy lòng êm đềm, an tâm, như vẻ an tâm bình lặng của một người chắc chắn làm chủ vĩnh viễn được một kho tàng, và được mọi người đồng lòng công nhận quyền sở hữu thiêng liêng.

Ngữ thấy Quỳnh Trang đã uốn tóc theo kiểu khác, cắt ngắn hơn và hai lọn tóc hai bên uốn úp lên hai má, che bớt khuôn mặt bầu bĩnh. Chiếc áo Trang đang mặc cũng được may cắt khéo léo và công phu, vải màu vàng nhạt có in những hoa cúc trắng nho nhỏ, cổ và ống tay áo viền vải nâu sẫm. Đôi vú đầy đặn phập phồng dưới lớp vải áo mỏng hơi ướt vì mồ hôi. Thấy Ngữ cúi xuống nhìn ngực mình, Quỳnh Trang vội rùn vai lại, lấy hai tay che ngực, bối rối nói:

\- Em định đi tắm nên không mặc soutien. Kỳ quá!

Rồi Quỳnh Trang lách ra khỏi tay Ngữ, nói nhỏ:

\- Em phải xuống giúp má làm cơm. Anh đi tắm đi.

Ngữ giả vờ giận dỗi:

\- Sao lại đuổi anh đi tắm?

Quỳnh Trang cười:

\- Tại quần áo anh bẩn quá. Em có may cho anh mấy bộ pyjama. Em quên không lấy kích tấc anh, nhưng chắc là vừa.

\- Sao em biết là vừa?

Quỳnh Trang lại cười, giọng lém lỉnh ít thấy trước đây:

\- Hôm cắt vải, em phải tìm cách để đoán chiều cao và bề rộng của thân thể anh. Bằng cách nào anh biết không? Em đứng dậy, lúc đó không có me chứ có me em không dám đâu! Em đứng dậy, ngước lên như em ngước lên nói chuyện với anh bây giờ, rồi đoán tầm vai của anh tới đâu.

Ngữ thích thú hỏi:

\- Còn chiều rộng?

\- Em cung tay tưởng tượng đang ôm anh.

Ngữ cười:

\- Vậy chắc chắn là em may chật cho anh rồi!

Quỳnh Trang hiểu Ngữ muốn nói gì, lại đỏ mặt vì sung sướng và ngượng nghịu. Ngữ chợt nhớ chưa hỏi thăm chuyện nhà Quỳnh Trang cho đúng phép tắc, vội hỏi:

\- Thầy me vẫn khỏe chứ?

Quỳnh Trang xịu mặt, buồn rầu nói:

\- Có vài chuyện buồn. Nhưng hãy thư thả, tối nay em kể cho anh nghe. Anh đi tắm đi. Để em xuống nhà dưới trước, đi với anh, con Quế nó nhìn ranh mãnh, kỳ lắm!

***

Cơm nước xong thì đã tám giờ tối. Sau khi phụ với Quế và Nam dọn dẹp chén bát, Quỳnh Trang lên nhà trước hỏi Ngữ:

\- Anh đưa em đi xem phố Qui nhơn một chút được không?

Ngữ đáp:

\- Phố xá ở đây thì có gì mà xem. Tối nay cuối tuần, lính Mỹ, lính Đại hàn xả trại đông lắm. Để anh đưa em xuống bờ biển cho biết. Đi phố tối thứ bảy chỉ rước bực vào người.

Quỳnh Trang hỏi:

\- Sao thế?

\- Quán rượu mọc lên khắp nơi, con gái ra đường không tiện.

Quỳnh Trang không hỏi thêm, đứng ngắm bộ quần áo ngủ Ngữ mặc để tự thưởng thức công lao chăm chút của mình. Nàng cười, rồi nói:

\- Em không cần đo vẫn may đúng kích thước của anh.

Ngữ nói:

\- Không đúng đâu. Chiều cao thì được, nhưng hơi rộng. Anh hiểu tại sao rồi?

Quỳnh Trang đoán Ngữ sắp nói ra điều gì hợp lòng mình, hỏi:

\- Tại sao?

\- Vì em đo vòng tay ôm của em những hôm giận anh. Chỉ ôm hờ lấy lệ, ôm cho có.

Quỳnh Trang thích thú vì câu nói nịnh khéo léo, nên giả vờ làm ra vẻ giận dỗi, trách móc:

\- Có lẽ như thế thật. Nhiều hôm em giận anh, vì trông thư mãi, chỉ lác đác được vài lá.

Ngữ cãi:

\- Anh viết nhiều đấy chứ. Tuần nào cũng có thư cho em.

\- Không. Nhiều tuần anh quên mất em. Nhưng thôi. Em tha tội đó. Bây giờ thay đồ đưa em đi xem một vòng Qui nhơn cho biết, rồi hãy xuống biển.

Ngữ lấy chiếc Honda của Quế chở Quỳnh Trang xuống đường Võ Tánh, rẽ ngược ra phố Gia Long, quay lên theo đường Phan Bội Châu, trở lại Võ Tánh ra bờ biển. Quỳnh Trang ngồi yên sau ôm chặt lấy hông Ngữ, áp mặt vào lưng Ngữ để tránh bớt gió. Quỳnh Trang nhận xét:

\- Anh nói đúng, đi đâu cũng thấy quán rượu và lính tráng. Đúng là thành phố chiến tranh. Mình ra biển đi anh.

Ngữ lái Honda chậm chậm trên đường Nguyễn Huệ chạy dọc theo bờ biển. Ngoài khơi, những chiếc tàu đậu chờ bốc chiến cụ và hàng hóa xuống quân cảng quan trọng này xếp từng hàng dài, đèn đuốc nhấp nháy sáng trưng như một thành phố nổi. Bờ biển hơi vắng người. Ngữ khóa xe, dẫn Quỳnh Trang đến khúc bờ biển xa những quán nhậu cho yên tĩnh.

Quỳnh Trang nói:

\- Em quên đem chiếc áo khoác, gió mạnh quá hơi lạnh.

Ngữ lo lắng hỏi:

\- Em không được khỏe à?

\- Không. Nhưng không sao đâu. Tụi mình ngồi xuống đây đi.

Quỳnh Trang ngồi xuống bờ cát trước, mặt cát vẫn còn ủ hơi mặt trời nên âm ấm. Mùi gió biển pha lẫn mùi rêu tanh và mùi cát bị nung sau một ngày nắng đổ.

Ngữ ngồi xuống cạnh Quỳnh Trang, đưa tay trái quàng lấy vai nàng, kéo sát vào mình, nói nhỏ:

\- Để anh ủ em cho ấm.

Ngữ cười nói thêm:

\- Anh là chiếc áo len loại deluxe đây.

Quỳnh Trang nói:

\- Em biết rồi. Nhưng cái áo này em đã mua rồi, khoác ẩu lên vai cô nào khác, không được với em đâu. À, anh Ngữ này!

\- Cái gì?

\- Thầy em lại định hùn với vợ chồng con Diễm mở tiệm thu băng cassette. Thầy me em cãi cọ nhau hoài vì chuyện đó. Lâu nay anh có liên lạc gì với Diễm không?

\- Sao tự nhiên em hỏi vậy? Anh ở ngoài này...

\- Em chỉ hỏi cho biết vậy thôi. Em vẫn còn ghen với con Diễm.

Ngữ ôm chặt vai Quỳnh Trang, cố lấy giọng âu yếm:

\- Em lẩn thẩn! Chuyện cũ, coi như qua rồi!

\- Nhưng anh còn nhớ tới Diễm không?

\- Nhớ làm gì?

\- Những tuần không viết thư cho em, chắc anh....

Ngữ cười, cắt lời Quỳnh Trang:

\- Chắc anh viết thư cho Diễm! Trời hỡi!

\- Phải thú thực với anh là càng ngày em càng không ưa con Diễm, không phải chỉ vì anh. Me cũng ghét nó nữa. Vụ hùn hạp của thầy chỉ vì nó. Nó cứ mượn cớ lên thăm em để ỉ ôi với thầy, nó khoe hiệu bán băng cassette của nó lời nhiều, mỗi tháng kiếm vài trăm nghìn, nhưng có thể kiếm được bạc triệu nếu đứng ra sắm máy móc lập phòng thu âm sản xuất băng nhạc. Thầy nghe nó nói, mê quá, đòi me đưa tiền hùn hạp làm ăn với vợ chồng nó. Me đem chuyện ông Mân quịt tiền vốn thầu rác ở Đà nẵng ra, thầy cãi, nói lúc trước khác, bây giờ khác. Thầy bảo vì thầy bị nạn nên hồi đó mới mất tiền, chứ bây giờ thầy nắm đằng cán, đích thân trông coi phòng thu âm và sổ sách thu chi. Bây giờ anh gặp lại con Diễm chắc không nhận ra đâu. Nó mới vào Sài gòn chưa đầy năm đã thay đổi hẳn. Nói giọng Bắc, trang điểm như ca sĩ, ghê lắm!

Ngữ im lặng ngồi nghe Quỳnh Trang thao thao về sự đổi thay của Diễm, thầm đoán thế nào Quỳnh Trang cũng nói quá vài phân. Quỳnh Trang vẫn say sưa nói:

\-...Nó khoe đã quen thân hầu hết giới ca sĩ đang ăn khách ở Sài gòn, nào tuần trước dự đêm mừng sinh nhật của chị Lệ Thu ở Maxim's, nào hôm qua mới đi ăn sáng với chị Khánh Ly, nào chị Thái Thanh cứ mời lên nhà chơi để chị hát cho nghe mấy bản nhạc Phạm Duy mới sáng tác, nào Trường Kỳ, Tùng Giang, Ngọc Chánh rất khoái đi nhậu với anh Mân... Em nghe riết hóa bực, bỏ đi nơi khác. Còn thầy thì hào hứng lắm. Thầy đổi tính hẳn, ưa nghe nhạc pop, mua Kịch Ảnh, Điện Ảnh đều đều. Mỗi lần con Diễm ra về, thầy me lại cãi nhau. Em ra đây thăm anh, thầy căn dặn phải dò cho biết đích xác giá sỉ băng cassette trong PX là bao nhiêu, nếu được dò cho biết một máy thu âm hiệu Akai mới nhất có bốn đầu và auto-reverse mua có dễ không. Loại Akai nào, em có ghi vào giấy để hỏi Quế, chứ cả hàng số dài nhằng làm sao nhớ.

Ngữ hỏi:

\- Rồi em đứng về phe ai?

\- Dĩ nhiên về phe me. Em quen buôn bán giao thiệp, nên có trực giác biết người nào nên tin cậy hùn hạp, người nào không.

Ngữ buột miệng nói:

\- Tay Mân thì không chơi được, nhưng...

\- Anh bênh vực con Diễm hả? Tại anh chưa gặp lại con Diễm. Nó thay đổi nhiều lắm. Em nói thực, chứ không phải vì ghen với nó đâu. Em nghe nhiều người nói đến gia đình bên chồng nó bây giờ còn sợ nó nữa là! Họ chỉ định rước về một cô dâu nhà nghèo thủ phận để lo cho bà mẹ chồng tàn phế. Ông Toàn không ngờ rước nhằm một cô đâu không vừa gì! Mọi sự bây giờ Diễm nó quyết định hết. À, bác Bỗng cũng dời vào Sài gòn rồi. Hai bác mua nhà ở chung với Ngọc ở bên Khánh hội. Anh thấy không, cha con ông Toàn lâu nay chỉ lấy của người ta chứ có bao giờ chịu thua thiệt, thế mà bây giờ phải bấm bụng bỏ một khoảng tiền lớn ra mua nhà cho ba mạ con Diễm ở, phải nhận là nó có bản lãnh. Anh mà nghe nó ngon ngọt rủ thầy hùn hạp, mới thấy. Em nhớ hồi trước nó qua chơi với con Như, so với con Diễm bây giờ, cứ ngớ ra, không tin mắt mình nữa.

Ngữ vội hỏi:

\- À, Quỳnh Như thường viết thư về không?

\- Lại thêm chuyện con Như nữa! Hồi mới qua Mỹ nó còn giấu, thư nào viết về cũng bảo mọi sự tốt đẹp, nó với Dale ở chung với bà cụ khỏi tốn tiền nhà tiền ăn, được cấp học bổng để tiếp tục học ở Berkeley. Về sau, chịu không được, nó viết thư riêng than với em. Nó kể tình cảnh sống của bà cụ, nghe thảm quá. Như nó vẫn học tiếp Anh văn ở Berkeley, nhưng Dale thì phải đi làm công cho cậu em rể dưới San Jose, cách xa chỗ con Như, cuối tuần nếu không có việc mới về thăm vợ được. Bà cụ bị cô em gái ăn hiếp, bao nhiêu uất ức cứ đổ hết lên đầu con Như. Lạ lắm anh Ngữ! Con Như nó kể hình như bà cụ ghen cả với dâu nữa. Làm như Quỳnh Như cướp mất đứa con trai độc nhất của bà. Trong lá thư em nhận được tuần trước, con Như nó nói có lẽ nó phải tìm thuê một phòng nhỏ để ra ở riêng, rồi đi làm thêm để trả tiền nhà. Hoặc có thể nó bỏ học để xuống San Jose ở với Dale. Em chưa dám đưa thư của con Như cho thầy me em đọc, vì thế nào hai ông bà cũng cãi nhau to.

Quỳnh Trang im lặng hồi lâu, rồi ôm chặt lấy Ngữ, thì thào:

\- Em mừng vì có anh. Trong các con của thầy me, em may mắn nhất.

Ngữ cảm động, quay người lại ôm hôn người vợ chưa cưới. Nụ hôn dài, nhưng không khỏi phảng phất nỗi lo âu vu vơ!
Chương 113

Ngữ và Quỳnh Trang về tới nhà thì Quế cho biết có ông nhà báo nào ở Sài gòn ra có đến tìm Ngữ hai lần. Ngữ ngạc nhiên hỏi:

\- Ông ta tên gì?

\- Em không nhớ, tên bốn chữ nghe lạ lắm, như là một nhân vật kiếm hiệp. Ông ta còn trẻ, tóc để dài, nói giọng Bắc.

Ngữ không nhớ đã quen với người bạn làm báo nào đúng như Quế mô tả. Quế nói:

\- À, ông ấy có viết cho anh mấy chữ đây.

Trong khi Quế đi tìm mảnh giấy của người khách, Ngữ hỏi Quỳnh Trang:

\- Em buồn ngủ chưa? .

Quỳnh Trang được hỏi han, sung sướng làm ra vẻ buồn ngủ và mệt nhọc, hỏi lại:

\- Em hơi mệt. Tối nay em ngủ ở đâu?

Ngữ thấy Quế vẫn chưa ra, nói nhỏ với Quỳnh Trang:

\- Với anh.

Quỳnh Trang giẫy nẩy nhưng giọng nói khao khao mệt mỏi và hơi ngái ngủ. Ngữ nghe giống như giọng một người vợ vừa lơ mơ thức dậy trong tay chồng sau một đêm ái ân:

\- Chết! Không được đâu. Em cũng mong tới ngày cưới. Còn ba tháng nữa đoạn tang ba, phải không anh?

Quế trở ra nhà ngoài nên Ngữ không trả lời Quỳnh Trang được. Trong khi Ngữ đọc lời người lạ nhắn, Quỳnh Trang nói với Quế:

\- Tối nay chị ngủ với em nhé?

Quế nói:

\- Chị Nam giành mất rồi. Chị Nam chờ chị cả buổi tối.

Hai cô gái đi vào phòng sau. Ngữ đọc thấy mấy lời nhắn viết tháu trên tờ giấy vở học trò xé vội:

"Tôi là Tiểu Hồng Thất Công, giữ mục phóng sự điều tra cho nhật báo Thép, ra đây có chút việc. Trước khi đi, tôi có gặp Tân ở Givral, nó bảo ra Qui nhơn, thì nên tìm gặp anh để nhờ giúp đỡ tôi vụ điều tra. Tôi tới đây lần thứ hai mà anh vẫn chưa về. Tôi ở phòng 224 khách sạn Hòa Bình, anh có rảnh ra chơi. Có thể khoảng 11 giờ tôi sẽ trở lại một lần nữa, để hỏi anh vài điều chuẩn bị ngày mai gặp ông Tỉnh trưởng. Tân gửi lời thăm anh".

Ngữ chịu, không thể biết ông nhà báo này là ai. Thời gian làm việc ở tòa báo Tiền Tuyến, tuy Ngữ không được viết bài, chỉ sửa bản vổ nhưng mỗi lần gặp bạn bè trong giới viết lách ở quán Pagode, Givral, các nhà báo khác vẫn nửa đùa, nửa thật liệt chàng vào loại ký giả nhà nước, ký giả gia nô.

Ngữ không hề tha thiết với nghề báo, được khen hay chê trong tư cách một ký giả, Ngữ không hề quan tâm, nên mỗi lần gặp các tay nhà báo, Ngữ giữ một khoảng cách lạnh lẽo nào đó, không thân thiện hòa đồng như cách đối xử của Tân, người bạn cùng làm việc ở Tiền Tuyến và thuê chung phòng với chàng tại Khánh hội. Không phải Ngữ xem thường nghề làm báo, hoặc phủ nhận vai trò của báo chí. Chàng chỉ thấy tâm tính mình không hợp với nghề này. Ngữ là một người phản ứng chậm, thích ứng kém với các biến chuyển bên ngoài, đối phó dở với các thử thách, nên chàng biết mình không thể nào thoải mái được với nghề báo. Chưa kể vì thích văn chương nên Ngữ cho rằng đời sống đích thực là cái gì huyền nhiệm phức tạp, phải cần một khoảng cách thời gian và không gian mới có thể viết được. Văn chương xài đồ nguội, trong khi báo chí xài đồ nóng, có khi do nhu cầu cạnh tranh và nhu cầu lôi kéo thị hiếu quần chúng, báo chí không cần cả những món nóng nấu chín. Một mảng thời sự bay tới, nếu hấp dẫn, báo chí có thể chộp ngay lấy, thêm mắm muối loan ngay, hư thực về sau nếu biết sẽ tính. Đời sống phải luôn luôn tươi rói, nóng hổi, xơi tái đã là chậm, huống hồ chờ đợi đĩnh đạc cho chín nhừ như mấy ông làm văn chương!

Ngữ vò mảnh giấy vứt vào sọt rác ở chân bàn, ngồi xuống divan cởi giày. Bộ pyjama mới vẫn còn vất trên thành ghế. Chàng định thay quần áo rủ Quỳnh Trang đi dạo trước đường Cường Để một chút rồi mới về ngủ, thì có tiếng gõ cửa.

Ngữ xỏ dép, ra vặn chìa khóa mở cánh cửa gỗ nhìn ra mặt đường. Ánh đèn đường giúp cho Ngữ thấy một thanh niên trạc tuổi Ngữ đang đứng chờ, chiếc cyclo vẫn còn đậu dưới tàn keo.

Người lạ hỏi:

\- Anh là Ngữ phải không?

\- Vâng.

Người lạ không tỏ ra vẻ gì vui mừng, chỉ đưa tay bắt, và nói:

\- Tôi là Lĩnh, báo Thép. Cô gì đó có đưa cho anh mảnh giấy tôi gửi?

\- Vâng!

\- Để tôi ra cho ông cyclo đi, khỏi phải chờ. Tôi tưởng xa phải kêu cyclo. Ai ngờ gần quá. Nói chuyện với anh một chốc, tôi đi bộ về khách sạn cũng được chứ gì?

\- Được. Chỉ cần đi hết đường Cường Để này, rẽ tay phải là tới khách sạn Hòa Bình.

Anh nhà báo trở ra đường, cò kè cãi vã với bác phu cyclo một lúc về giá cả, rồi trở vào. Ngữ đứng chặn cánh cửa để gió khỏi thổi đóng ập tấm ván ép vào khung, mời anh nhà báo vào nhà. Thấy khách thản nhiên kéo ghế ngồi không đợi mời, Ngữ cũng không khách sáo, ngồi lên chiếc divan chờ nghe. Anh nhà báo hỏi:

\- Ngoài này anh có đọc báo Thép không?

Ngữ thành thật đáp:

\- Tôi đọc không thường xuyên báo nào cả. Đọc đều nhất là tờ Chính Luận, vì có sẵn ở cơ quan.

\- Hồi chiều xuống máy bay, lấy phòng khách sạn xong, tôi đi thăm các hiệu sách và sạp báo ở đây, mới thấy là ban phụ trách phát hành của tờ Thép làm ăn kém quá. Báo gửi ra quá lèo tèo, so với Chính Luận và Sóng Thần. Một phần cũng do ông chủ nhiệm lâu nay chỉ quan tâm tới Sài gòn và miền Tây. Ông người Nam mà! Tôi hy vọng sau loạt điều tra phóng sự tôi thực hiện ở các tỉnh Miền Trung, tờ Thép dễ bán ở đây hơn.

Ngữ hỏi thẳng:

\- Anh ra đây vì vụ gì vậy?

Giọng anh nhà báo cất cao lên, đầy tự mãn:

\- Anh biết bút hiệu của tôi là Tiểu Hồng Thất Công chứ gì. Tôi đi một vòng các tỉnh để xài cây đả-cẩu-bổng. Mới ở đây vài tiếng đồng hồ, tôi đã thấy có lẽ tôi đã tìm được đất để vung cây gậy đánh chó rồi!

Ngữ mím môi vì giận, nhưng dằn lòng không nói gì. Người khách thấy Ngữ im lặng, vội nói:

\- Tôi biết anh làm việc ở đây, bị kẹt. Anh khỏi lo. Tôi đã quen việc đấu trí với các ông đầu tỉnh, đầu quận. Quan trọng là họ có biết điều hay không... có hối lỗi và dừng lại hay không. Nếu họ biết điều, tòa báo sẵn sàng bỏ qua. Tờ Thép cứng, nhưng không phải lúc nào cũng cứ lăn xả vào người ta mà rêu rao bêu xấu. Anh đọc tờ Thép, chắc thấy điều đó. Anh không nên ngại.

Ngữ chịu đựng không nổi, nhưng cố lấy giọng ôn hòa nói:

\- Có lẽ tôi không giúp được gì cho anh đâu. Tôi mới về Tiểu khu ít lâu, không biết gì nhiều. Có lẽ còn biết ít hơn anh nữa.

Anh nhà báo cười:

\- Có lẽ thế. Tôi có mang theo tài liệu hai bên tố nhau. Tôi xoay được ở Bộ, nhờ một thằng bạn giữ phòng sắp xếp hồ sơ. Ông chủ nhiệm đồng ý đây là một vụ lớn, nên mới chịu chi cho tôi ra đây một tuần lễ, muốn tiêu gì thì tiêu khỏi cần suy tính. Này, tôi hỏi anh cái này: ở đây mỗi lần dân làm báo ở Sài gòn ra, Tòa Tỉnh cho ở khách sạn nào?

\- Tôi không rõ.

\- Tôi vừa ra khỏi phi trường, leo lên cyclo, đã hỏi ở Qui nhơn khách sạn nào sang nhất. Họ nói khách sạn Hòa Bình. Tôi bảo chở thẳng tới. Có khá thật, tuy so với Sài gòn chẳng nhằm nhò gì. Tôi có lấy điện thoại của khách sạn gọi cho xừ Tỉnh phó, nhưng không gặp. Lũy ra sao?

\- Tôi không hiểu rõ lắm. Tôi làm việc ở Tiểu khu, lâu lâu mới có chuyện liên lạc với Tòa Hành chánh.

Anh nhà báo cười lớn, giọng pha chế giễu thương hại:

\- Anh có vẻ ngại, cái gì cũng không nghe, không thấy, không biết.

Ngữ nổi giận:

\- Xin lỗi anh, tôi với anh chưa hề quen nhau. Tôi thấy nói chuyện bấy nhiêu đã đủ.

Anh nhà báo ngớ ra, chưa tin là chủ nhà giận mình. Anh nhìn đăm đăm vào mặt Ngữ. Ngữ cũng nhìn thẳng vào mắt anh nhà báo, môi mím để tỏ sự bất mãn. "Tiểu Hồng Thất Công" nói:

\- Thôi được. Anh đã không chịu giúp tôi thì tôi tự xoay xở lấy. Tôi tiếc cho anh.

Ngữ đứng dậy tỏ ý muốn đuổi khách về. Anh nhà báo đứng lên khỏi ghế, trước khi quay gót ra cửa còn nán lại dụi tắt điếu thuốc Craven A mới hút được không đầy một nửa vào cái gạt tàn.

***

Quỳnh Trang đưa cho Ngữ một bao giấy gói ghém cẩn thận, dặn:

\- Anh đem cái này theo để ăn trưa. Sáng nay em hỏi Quế, nó ú ớ không biết buổi trưa ở lại sở anh ăn uống thế nào. Thật bậy.

Ngữ cảm động vì được săn sóc bất ngờ, nói quá đi một chút:

\- Ôi, hơi đâu lo cho anh. Nhiều bữa bận quá, anh uống cà phê hút thuốc trừ cơm. Có chết chóc ai đâu!

Quỳnh Trang trợn mắt, trách:

\- Anh cẩu thả thế, có ngày vật xuống đau đấy! Trong chỗ anh làm không có câu lạc bộ à?

\- Có đấy. Nhưng toàn mì gói với lại cà phê Mỹ. Anh không chịu được cà phê Mỹ. Còn mì thì ớn đến tận cổ.

Quỳnh Trang nói:

\- Em bới cho anh ổ bánh mì thịt và lon Coca. Có cả một gói trà sâm Đại hàn, nếu trong đó có nước sôi anh pha để uống.

Ngữ nắm lấy tay Quỳnh Trang bóp nhẹ để cảm ơn. Vết chai trong lòng bàn tay Quỳnh Trang cộm lên trong tay Ngữ. Ngữ cảm thấy lòng thương cảm nhè nhẹ, êm đềm. Chàng hỏi:

\- Em đúng là một bà nội trợ gương mẫu. Chương trình hôm nay em làm gì?

\- Em xuống chợ xem hàng hóa ở đây ra sao, liệu có thể mua được thứ gì đem về Sài gòn không.

Quỳnh Trang đưa tay che miệng ngáp, mỉm cười giấu bối rối, và nói:

\- Đêm qua em với Nam nói chuyện, khuya mới ngủ. Anh coi đã tới giờ đi làm chưa?

Ngữ nhìn đồng hồ thấy đã trễ mười phút. Chàng vội nói:

\- Thôi anh phải đi. Chiều nay về sớm anh chở em đi quanh đây cho biết.

***

Ngữ vào văn phòng Tiểu khu phó thì Trung tá Thanh nói:

\- Không biết có chuyện gì gấp mà ông Phó hai ba lần điện thoại hỏi cậu. Cậu gọi lại cho ông ấy ngay.

\- Gọi ở nhà hay ở văn phòng?

\- Ở văn phòng.

Ngữ quay số điện thoại văn phòng ông Phó tỉnh trưởng. Bên kia đầu dây, giọng cô thư ký đáp:

\- Ông Phó bận tiếp khách. Xin lỗi xin cho biết quí danh để chúng tôi trình ông Phó.

\- Tôi là Chuẩn úy Ngữ ở văn phòng Tiểu khu phó. Ông Phó tỉnh trưởng vừa gọi hỏi tôi. Cô trình với ông Phó là tôi xin hầu chuyện.

Giọng cô thư ký vui mừng:

\- May quá, ông Phó đang chờ điện thoại của anh. Xin anh giữ máy.

Có tiếng lục cục trong ống nghe, và một lúc sau, giọng ông Phó tỉnh:

\- Anh Ngữ hả? Có anh Lĩnh báo Thép hiện đang ngồi ở văn phòng tôi. Đã ăn sáng chưa qua đây đi ăn điểm tâm với tụi này.

Ngữ bối rối không biết phải trả lời thế nào. Trong thâm tâm, chàng không muốn gặp lại anh nhà báo đó. Ngữ tìm cách trì hoãn:

\- Ông Phó để cho tôi hỏi Trung tá xem có việc gì cần làm gấp không. Xin ông Phó chờ cho một chút.

Ngữ bịt ống liên hợp lại, quay sang nói với Trung tá Thanh:

\- Có tay phóng viên nhật báo Thép ra đây điều tra vụ gì đó. Hình như vụ xích mích giữa Đại tá với Tỉnh đoàn. Hắn đang ngồi bên văn phòng ông Phó.

Trung tá Thanh hỏi:

\- Cậu có quen hắn không?

\- Thưa không.

\- Họ cần gì mình?

\- Ông Phó chỉ rủ đi ăn sáng với tay nhà báo.

Trung tá Thanh suy nghĩ một lúc, rồi nói:

\- Cậu nên đi, để nếu được, tìm cách đừng cho báo chí khai thác vụ này. Chẳng có lợi gì cả, chỉ thêm rối!

Ngữ bỏ tay khỏi mặt ống liên hợp nói:

\- Ông Phó vẫn nghe tôi đấy chứ?

\- Vâng, tôi đang chờ đây.

\- Chừng mười lăm phút nữa tôi sẽ qua bên văn phòng ông Phó.

Bên kia đầu dây, ông Phó nói:

\- Được, chúng tôi chờ.

Ngữ vào văn phòng ông Phó thì chỉ thấy một mình ông ngồi đấy, chứ không thấy ông nhà báo đâu. Không đợi Ngữ hỏi, ông Phó nói:

\- Tôi vừa sai bác tài xế đưa anh ta xuống chợ mua mấy hộp thuốc lá Craven A.

Ông Phó cười, giọng mỉa mai:

\- Các ông nhà báo xài sang dữ. Than hết thuốc lá, tôi đưa bao Marlboro ra mời, anh ta nói chỉ quen hút Craven A, mà là Craven A loại năm mươi điếu đựng trong hộp thiếc chứ không phải loại bao hai mươi điếu. Tôi từng tiếp nhiều ông nhà báo ở Sài gòn ra "kinh lý", chưa thấy ông nào ghiền thuốc lá cầu kỳ như ông này. Chắc phải hút đúng hiệu thuốc lá đó thì sử dụng cây đả cẩu bổng mới chính xác, phát huy đủ mười hai thành công lực. Này, anh quen thân với hắn không?

Ngữ đáp:

\- Tôi không quen.

Ông Phó ngạc nhiên:

\- Thế sao anh ta bảo đã từng làm báo với anh. Tối hôm qua, anh ta đi chơi tới khuya với anh mà!

Ngữ bực dọc nói:

\- Anh ta nói với ông Phó thế à? Tối hôm qua anh ta có đến tìm tôi, vì có người bạn ở chung với tôi ở Sài gòn giới thiệu. Hồi làm ở tờ Tiền Tuyến, tôi rất ít thích tiếp xúc với giới ký giả nên không quen ai. Anh này, tôi chưa hề biết mặt, cả tên của anh ta, tôi mới biết lần này là lần đầu.

Ông Phó nhìn Ngữ, ánh mắt chưa hoàn toàn tin lời Ngữ, nhưng ông che giấu ngay được thái độ hoài nghi, vui vẻ nói:

\- Vậy là ông nhà báo này xạo quá. Anh thấy tờ Thép có bán ngoài tiệm không?

\- Có. Nhưng bán không chạy bằng Sóng Thần và Chính Luận.

Có tiếng giày đi lại ngoài hành lang, và tiếng gõ cửa. Ông Phó vội nói:

\- Hắn đã về. Ta chuẩn bị đi ăn sáng đi.

Anh nhà báo đẩy cửa vào văn phòng, tay ôm một bọc giấy khá lớn. Thấy Ngữ, Lĩnh mừng rỡ chạy đến ôm chầm lấy, hớn hở nói:

\- Lại gặp cậu! Tôi hôm qua ngủ ngon chứ?

Rồi quay về phía ông Phó, anh nhà báo nói:

\- Tôi giành trả tiền nhưng bác tài nhất định không cho. Ông Phó chu đáo quá, không biết lấy gì để đáp lễ ông Phó đây. Thuốc lá ở đây rẻ thật. Giá chỉ bằng nửa giá ở Sài gòn. Có điều khách sạn đắt quá. Có lẽ lính Mỹ thuê phòng nhiều nên giá tiền phòng cao gấp đôi Sài gòn. Tôi cứ tưởng rẻ, lấy phòng ở khách sạn Hòa Bình. Ông Phó có quen chủ khách sạn Hòa Bình không, nói cho một tiếng để họ bớt cho dân nhà báo nghèo chút đỉnh.

Ông Phó cười rất tếu:

\- Anh đừng lo. Ở đây nhỏ như cái lỗ mũi, quen biết nhau cả.

Lĩnh đặt bao thuốc lá lên bàn ông Phó, bất kể đống công văn trên bàn, rồi quay lại hỏi:

\- Ở đây có tiệm ăn nào ăn được không? Tôi mời ông Phó và bạn Ngữ ăn sáng.

Ông Phó vội xua tay:

\- Tôi là chủ nhà, tôi mời. Nào, chúng ta đi!
Chương 114

Ngữ được mười ngày phép để về Sài gòn cưới vợ, sau hai tháng đoạn tang cha. Để đỡ tốn kém, chỉ có bà Văn đi theo con trai vào rước dâu. Bên phía gia đình ông bà Thanh Tuyến, cũng không muốn bày vẽ nhiều chuyện lỉnh kỉnh để biểu diễn với hàng phố như hồi Quỳnh Như lấy chồng. Hai bên đồng ý chỉ làm một buổi lễ gia tiên thân mật trong vòng gia đình, và một bữa tiệc cưới khoản đãi cả bạn bè và thân nhân tại nhà hàng Đồng Khánh. Ngữ rất mừng khỏi phải chịu đựng những màn nhiêu khê thường thấy trong các vụ cưới xin của những gia đình Bắc và Huế. Chỉ có Quỳnh Trang lòng không vui. Tuy không nói ra, nhưng Quỳnh Trang cảm thấy ghen tị với em, thầm oán thầy me bất công với một đứa con lúc nào cũng phải nai lưng ra gánh vác trọng trách của gia đình.

Về Sài gòn lần này Ngữ còn có niềm vui khác: một nhà xuất bản nhỏ đồng ý xuất bản tập truyện đầu tay của chàng. Ông chủ nhà xuất bản muốn tặng quà cưới cho người bạn văn bằng cách thúc giục thợ sắp chữ, thợ in hoàn thành gấp tập truyện này cho kịp phát hành đúng ngày Ngữ lấy vợ. Thiện chí của ông giám đốc nhà xuất bản có kèm theo món tiền cà phê thuốc lá và tiền thưởng khá hậu, nên hôm Ngữ đưa mẹ vào Sài gòn, chàng đã thấy cuốn sách của mình được bày bán ở các hiệu sách Khai Trí, Nguyễn Trung. Ngữ bận bịu ký tặng sách cho bạn bè, bận bịu đi đến khắp các hiệu sách lớn nhỏ và những quầy sách dọc vỉa hè Lê Lợi để "chiêm ngưỡng" đứa con tinh thần đầu tiên, xem chuyện lấy vợ là thứ yếu. Một lý do nữa để Quỳnh Trang tủi thân.

Thành thực mà nói, vóc dáng đứa con tinh thần đầu tiên của Ngữ không có gì khôi ngô, tuấn tú. Sách in vội nên đầy lỗi chính tả. Giấy xấu. Tập truyện chỉ có 156 trang, nhà xuất bản sợ mỏng quá khó bán nên in chữ lớn như cỡ chữ mấy cuốn kinh Phật nhật tụng dành cho ông già bà cả. Bìa sách in bốn màu, nhưng chiếc máy in chuyên in sách giáo khoa hàng vạn cuốn trục mòn máy lỏng không thể canh đúng các mảng mầu nằm cạnh nhau, mảng nọ chập lên mảng kia làm nhòe các đường nét, nhìn một lúc là hoa mắt.

Ngữ chỉ nhận ra được các khuyết điểm đó mãi về sau. Lúc đó, Ngữ thấy chưa có cuốn sách nào đẹp đẽ, đồ sộ, giá trị cho bằng cuốn sách của mình. Đến các hiệu hay sạp sách, việc đầu tiên là Ngữ phải đảo mắt tìm xem cuốn sách của mình được cô chủ bày ở đâu.

Chàng bực mình thấy bọn lái sách không đủ trình độ nhận thức được tài năng của mình: sách của chàng thường bị bày ở những chỗ tối tăm, chung chạ với những thứ khó nuốt, bán ế. Không đủ can đảm giả vờ làm độc giả để hỏi tên sách của mình, hoặc hỏi thăm sách bán được không, Ngữ chỉ làm được một việc: là len lén đem đặt cuốn sách vào chỗ trang trọng hơn, dễ thấy hơn.

Ngữ cũng tốn không ít tiền cà phê để đo lường phản ứng của người đọc. Thay vì phụ với Quỳnh Trang đi lo cho đám cưới, Ngữ lấy chiếc Honda của nàng chạy đi kiếm hầu hết những bạn cũ, rủ họ đi uống cà phê tìm chuyện nói rồi chờ lúc thuận tiện nhất, làm ra vẻ ơ hờ: "À, moa mới ra được cuốn sách. Sẵn tiện biếu toa để đọc cho biết!" hoặc: "Moa vừa được in cho cuốn sách đầu tay. Nhà xuất bản dành cho vài chục bản biếu bạn bè. Sẵn gặp toa ở đây, gửi toa một cuốn đọc cho vui." Những người được bao cà phê lại vừa được Ngữ tặng sách dĩ nhiên đều vui vẻ nhận món quà văn chương, họ hứa sẽ "đọc cho biết", "đọc cho vui" như lời tác giả. Đem sách phát chán khắp nơi, nôn nao chờ vài hôm, Ngữ lại lấy Honda đi rủ những bạn được tặng sách đi uống cà phê, để chờ nghe nhận xét của họ. Ngữ nghĩ người nào cũng phải thức đêm hay gác hết mọi việc đọc ngấu đọc nghiến tập truyện của mình, nên thế nào chàng cũng được nghe những lời khen chê chân thành. Ngữ lầm. Chưa ai rờ tới cuốn truyện của chàng, đôi người còn quen bẵng là đã được Ngữ tặng sách. Nhờ thế, Ngữ nhớ lại vì sao chàng về Sài gòn. Quỳnh Trang bỡ ngỡ không hiểu lý do tự nhiên Ngữ trở lại chăm chú lo chuẩn bị cho lễ cưới và tiệc cưới, không hề biết rằng nàng vừa thắng văn chương được hiệp đầu mà không phải phí sức phẩy nhẹ ngón tay.

Tuy vậy, Ngữ vẫn chưa hoàn toàn hồi chánh. Mỗi lần chở Quỳnh Trang đi đâu, Ngữ cũng tìm cách ghé lại các sạp báo để liếc qua tất cả những tờ nhật báo, tuần báo, tạp chí bày bán.

Sau khi mang sách đến các tòa báo tặng cho bạn bè, Ngữ tránh trở lại những nơi đó. Chàng muốn họ khỏi bị vướng víu vì có mặt chàng mà viết những lời điểm sách hoặc phê bình thiếu khách quan. Chàng không muốn được "đánh bóng" hay "nâng bi" để quảng cáo theo lối hàng tôm hàng cá. Quỳnh Trang thấy Ngữ đặc biệt quan tâm tới báo chí, ngạc nhiên hỏi:

\- Tin tức có gì sôi động không mà lúc nào anh cũng tìm xem báo, hết tờ này tới tờ khác thế?

Ngữ đỏ mặt, chối:

\- Không. Anh muốn theo dõi tình hình chiến sự ngoài tỉnh có gì lạ không!

Quỳnh Trang tin lời Ngữ, âu yếm trách:

\- Anh nghỉ phép lấy vợ mà không quên được công việc à?

Ngữ nói dối một lần nữa:

\- Vì ở Tiểu khu sáng nào anh cũng có thói quen đọc hết báo cáo về tình hình an ninh các nơi trong ngày hôm trước để tổng kết cho Trung tá Thanh, nên vào đây... .

Quỳnh trang vội hỏi:

\- À, anh đã gửi thiệp mời cho bà Thanh chưa?

\- Rồi. Hôm qua. Bà ấy có vẻ thích em!

\- Em cũng vậy. Bà ấy tự nhiên, không kiêu kỳ như mấy bà tá khác. Em chẳng hiểu vì sao nhà cửa bà ấy sơ sài, đạm bạc vậy. Vào nhà thấy không có cái gì đáng giá. Chỉ toàn giường bố, bàn nhôm, ghế xếp.

\- Ở ngoài đó Trung tá Thanh cũng sống cần kiệm lắm. Ông ấy muốn mua một cái radio ba băng để nghe đài VOA, đài BBC mà cứ suy tính mãi.

\- Làm Tiểu khu phó có cơ hội kiếm chác gì không anh?

\- Anh không rõ. Cứ theo chỗ anh biết thì không có. Nhưng tay nào có máu tham nhũng thì thiếu gì cơ hội. Mà không có cơ hội thì họ tạo cơ hội, mấy hồi!

\- Bà Thanh nói với em là khi nào công việc ngoài đó ổn định, bà sẽ đem các con ra ở Qui nhơn. Chỉ phiền là con gái đầu lòng đang học Gia Long, bà ấy sợ ra ngoài đó không có trường tốt. Lũ con bà Thanh có vẻ nề nếp, lễ phép. Em mong con mình sau này cũng được như vậy. Anh có nghe em nói gì không? Anh lật tìm cái gì vậy?

Ngữ bối rối đáp:

\- Không. Có tìm gì đâu. Anh vẫn nghe em nói đấy chứ!

Ngữ không dám thú thực với Quỳnh Trang là mình tìm đọc những bài giới thiệu hoặc điểm cuốn sách đầu tay của mình. Quỳnh Trang thấy Ngữ lúng túng bối rối, chộp cơ hội nói nhanh:

\- À, em có mời vợ chồng con Diễm dự tiệc cưới đấy!

Ngữ quên cả suy nghĩ, vội hỏi:

\- Em mời Diễm làm gì?

Nói xong, Ngữ hối hận, nhìn mặt Quỳnh Trang dò xét. Quỳnh Trang mỉm cười có vẻ tự tin, và ranh mãnh hỏi lại:

\- Anh không muốn mời con Diễm à?

\- Không phải thế. Anh ghét cái lão Mân!

\- Anh nói trớ hay lắm. Nhưng em không mời thì thầy cũng mời. Anh quên là thầy đã bỏ vốn hùn hạp làm ăn với họ à? Me cũng mời mấy bà bạn hàng cà phê và trà của me. Không mời họ sẽ trách. Em cũng muốn mời càng đông càng tốt, nếu có nhiều tiền.

\- Sao thế?

\- Em muốn mọi người thấy rõ rành rành từ nay về sau anh là của em. Nhất là con Diễm.

Ngữ phá lên cười để cố xua đuổi những lo âu phức tạp bắt đầu nhen nhúm qua đầu. Chàng nhìn Quỳnh Trang, và thấy khuôn mặt hồng hào của nàng sống động linh hoạt khác thường, khác hẳn khuôn mặt chàng vẫn đặt tên là "khuôn mặt Thúy Vân" trước đây.

***

Người hàng phố quanh tiệm trà không hề hay biết gì về đám cưới Quỳnh Trang. Thấy một số khách khứa ăn mặc lịch sự, đàn bà mặc áo dài, đàn ông mặc đồ lớn đeo cà vạt ra vào nhà ông Thanh Tuyến, họ nghĩ đấy là một bữa tiệc thân mật trong gia đình. Ngữ ở rể nên không có cái màn xe hoa rước dâu về nhà chồng. Đó là điều kiện tiên quyết ông bà Thanh Tuyến đưa ra, khi bà Văn chính thức viết thư vào Sài gòn xin Quỳnh Trang về làm dâu nhà mình. Hai bên đều thấy không có giải pháp nào tốt đẹp hơn, kể cả hai đương sự.

Quỳnh Trang không thể vì lấy chồng mà xa cha mẹ. Ngữ cũng thấy đời lính bấp bênh của mình không đủ vững để tìm một tổ ấm cho hai vợ chồng. Giải pháp gửi rể trở nên hợp lý nhất, tốt đẹp nhất.

Nghi lễ buổi sáng hôm đó cũng đơn giản, không phức tạp bày vẽ để biểu diễn như trong đám cưới Quỳnh Như. Quỳnh Trang mặc chiếc áo cưới màu vàng nhạt do mình may lấy, nàng cũng không phí tiền đến mỹ viện để thợ lành nghề làm tóc và trang điểm cho cô dâu. Nước da Quỳnh Trang vốn đã trắng và mịn, nàng chỉ cần thoa một lớp phấn hồng lên má để che dấu vết những đêm nôn nao lo âu mất ngủ là đã có cái vẻ "cô dâu" rồi! Chưa kể vành son màu hồng Elizabeth Arden Quỳnh Trang bắt buộc phải tô để làm mỏng và thanh bớt đôi môi hơi dày. Vì thiếu ngủ, mắt nàng sâu xuống, buồn và có vẻ lạc lõng hơn thường lệ, nhưng nét buồn bất đắc dĩ trong ánh mắt lại rất hợp với nét bút chì đậm tô bên trên và bên dưới mi mắt. Ngữ quen nhìn Quỳnh Trang không phấn son, thấy người vợ sắp cưới ăn mặc trang điểm đàng hoàng từ trong phòng bước ra, rồi bẽn lẽn hỏi:

\- Em tự trang điểm lấy, coi có kỳ lắm không?

Ngữ cũng phải kinh ngạc như gặp một Quỳnh Trang khác, đẹp hơn, mong manh hơn, não nùng hơn, huyền nhiệm hơn.

Phần Ngữ cảm thấy vướng víu khó chịu trong bộ đồ veste mầu xanh đen, cổ bị nghẹt thở vì cái cà vạt đỏ có chấm trắng hành hạ.

Tuy đám cưới được tổ chức đơn giản thân mật, nhưng ông bà Thanh Tuyến và bà Văn cảm động thực sự, hy vọng nhiều về cuộc hôn nhân này. Bà Văn sụt sùi khóc gọi hồn chồng về chứng giám đám cưới của trưởng nam. Tuy Nam đã cho bà một đứa cháu ngoan, nhưng đây là lần đầu tiên bà Văn được hân hạnh chính thức làm sui gia với ông bà Thanh Tuyến, lần đầu tiên thực hiện được ước nguyện dựng vợ gả chồng cho con cái sau khi đã nuôi dưỡng cho chúng lớn lên.

Phía ông bà Thanh Tuyến cũng vậy! Những điều Tường làm, những lá thư của Quỳnh Như giống như những vết thương không chịu lành, lâu lâu chợt nhớ lòng ông bà đau nhói lên, lòng thương con ngút ngàn nhưng chới với không biết phải làm gì. Quỳnh Trang lấy Ngữ, ông bà cảm thấy yên tâm. Tuy biết Ngữ không đem lại cho Quỳnh Trang được cái gì huy hoàng rực rỡ, tuy biết những dịp gặp thân bằng quyến thuộc ông bà không thể đem Ngữ ra khoe khoang về tiền tài danh vọng, nhưng cả hai ông bà đều biết Ngữ là mẫu người chồng xứng hợp nhất cho Quỳnh Trang.

Lúc hai vợ chồng mới cưới lạy bàn thờ tổ tiên, cả bà Văn lẫn bà Thanh Tuyến đều xúc động, sụt sùi khóc. Khách tham dự đang nói cười, thấy hai bà mẹ cùng khóc, cũng phải ngưng chuyện vãn. Căn phòng trở nên trang nghiêm thành kính. Hương trầm tỏa ra, ánh nến lung linh, tiếng thút thít của hai bà mẹ, những khuôn mặt nghiêm nghị chung quanh, tất cả ngoại cảnh khiến Ngữ cảm thấy như mình đã bước vào một thế giới khác linh-khiết hơn cuộc đời bao lâu nay, cảm thấy như mình vừa được giao cho một trách nhiệm quan trọng và thiêng liêng hơn những gì xưa nay vẫn làm. Liếc nhìn Quỳnh Trang chắp tay thầm khấn nguyện bên cạnh mình, Ngữ chợt tự hỏi: "Từ nay mình làm chủ người con gái hiền hậu tháo vát này sao? Quỳnh trang đã là của mình rồi sao? Mái tóc đó, đôi má đó, ánh mắt đó, đôi tay đó, tấm thân đó không thuộc một kẻ diễm phúc nào khác hơn ngoài mình hay sao?" Lòng Ngữ rộn lên hân hoan. Nếu không bị lễ nghi ràng buộc, chàng đã ôm chầm Quỳnh Trang vào lòng ngay lúc đó để bằng một cái hôn sâu, một vòng tay chặt, mở đầu thong thả rồi vồ vập cuống quít cuộc ân ái mà từ lúc biết chắc Quỳnh Trang yêu mình, Ngữ vẫn hằng mơ tưởng.

***

Vì nhà đơn chiếc nên sau khi đưa khách ra về, Quỳnh Trang bảo Ngữ lấy Honda chở nàng xuống nhà hàng Đồng Khánh để chuẩn bị cho buổi tiệc tối. Nhà hàng dành cho họ một phòng ăn rộng ở lầu ba, rộng đủ để chứa 120 thực khách. Trên tấm bảng nhỏ dựng ngang cầu thang gần quầy quản lý, nhà hàng có viết tên cô dâu chú rể của ba đám cưới tổ chức tối hôm đó, trên một tấm giấy bản mầu đỏ.

Chữ viết bằng viết nỉ đen, nét chữ nguệch ngoạc không thông thạo, tên của Ngữ viết thành Lê đình Ngủ, may mắn là tên của Quỳnh Trang viết đúng chính tả. Quỳnh Trang cười ngặt nghẽo, bảo nhà hàng chữa lại, rồi nói với chồng:

\- Anh được nhà hàng Đồng Khánh đặt đúng tên rồi đấy, thấy không? Từ nay anh không phải nói gì cả, chỉ lo ngủ.

Ngữ cười:

\- Nếu được thế là hạnh phúc lắm! Có em bên cạnh, nói gì cũng bằng thừa. Chỉ lo...

Quỳnh Trang biết Ngữ sắp nói tiếu lâm, ngăn lại:

\- Thôi thôi! Anh khỏi cần nói em cũng biết.

Rồi nàng nói sang chuyện khác, mặt đỏ rần:

\- Anh lên phụ với em xem qua họ dọn bàn ra sao.

Ngữ cảm thấy hơi mệt, nói:

\- Em lo chuyện không đáng lo. Họ lấy hết tiền của biết bao nhiêu cặp vợ chồng mới cưới, đã lão luyện trong chuyện này rồi, lo thêm làm chi! Đi tìm cái gì uống với anh đi!

Quỳnh Trang thấy Ngữ nói có lý, theo Ngữ qua tiệm nước bên kia đường. Ngay trước mặt quán, người Tàu già đặt một cỗ xe bán những thứ nước giải khát nấu từ các loại dược thảo giải nhiệt, mỗi ly nước một màu khác nhau. Nồi nước sôi trên xe bốc hơi, tỏa ra một mùi thơm ngọt. Quỳnh Trang thường đi lại giao hàng ở Chợ lớn nên thành thạo kêu hai ly nước giải nhiệt nấu từ mía lau và thuốc bắc.

Chiếc quạt trần cũ kỹ trên trần quán không xua nổi hết hơi nóng hâm hấp từ lò than tỏa ra, chiếc áo dài Quỳnh Trang mới thay đẫm mồ hôi dán lên cả da thịt. Thấy Ngữ chăm chăm nhìn mình, Quỳnh Trang ngượng, trách nhẹ:

\- Anh xấu lắm!

Ngữ bị bắt quả tang, đổ bựa hỏi lại:

\- Anh làm cái gì mà xấu.

Quỳnh Trang cười:

\- Làm cái gì thì anh tự biết lấy.

Rồi Quỳnh Trang đổi giọng nghiêm chỉnh, mắt sáng lên nhìn Ngữ:

\- Em thích có con gái đầu lòng để chưng diện quần áo cho nó, chải tóc cho nó. Con gái em sẽ thật mũm mĩm, má thơm mùi sữa. Chỉ nghĩ tới đã thấy thích rồi!

Ngữ nói:

\- Làm sao em có con được, nếu...

\- Thôi, không nói chuyện với anh nữa. Nói cái gì anh cũng bắt qua chuyện đó! Mấy giờ rồi anh? Thôi, mình qua xem họ bày biện ra sao, rồi em với anh phải thay đồ đón khách. Chú ơi! Cho tôi trả tiền.

Ngữ thấy dấu hiệu đầu tiên của tình vợ chồng. Những lần trước đi ăn uống với Quỳnh Trang, lúc nào Ngữ cũng giành phần trả tiền và Quỳnh Trang tìm cách nhìn đi chỗ khác khi Ngữ mở ví.

***

Vì bà Thanh Tuyến tự nguyện nhận thanh toán chi phí của buổi tiệc cưới (Ngữ đoán chính Quỳnh Trang đề nghị với mẹ điều này), nên Ngữ giữ ý không hỏi nhà gái đã mời những ai, đến nỗi số phần ăn đặt cho nhà hàng chuẩn bị lên đến 120. Bên phía nhà trai, Ngữ chỉ mời những bạn nhà văn, nhà báo chàng quen ở Sài gòn, tổng số không đến 20 người. Chàng đoán số 100 khách còn lại là những bạn buôn bán của bà Thanh Tuyến và Quỳnh Trang.

Ngữ không ngờ khách được mời dự tiệc cưới đa phần là những bạn mới của ông Thanh Tuyến, không phải bạn già! Họ đều trẻ, ăn mặc theo mốt mới nhất, tóc tai để dài. Đàn ông bụi đời, còn phụ nữ đều đẹp, trang điểm như là trang điểm để lên sân khấu. Vâng, họ đều là nghệ sĩ trình diễn: Các ca sĩ, nhạc sĩ Ngữ từng nghe danh họ nhưng chưa từng gặp ngoài đời, tuy khuôn mặt họ được in trên khắp báo và bìa băng nhạc.

Ông Thanh Tuyến bắt đầu xông vào ngành kinh doanh băng nhạc, và với óc tổ chức kinh doanh của ông, ông nhanh chóng làm quen và giao tiếp thân mật giới ca nhạc. Đám cưới Quỳnh Trang là cơ hội tốt để ông được giới ca nhạc xem là người nhà.

Lúc Ngữ và Quỳnh Trang trở lại nhà hàng Đồng Khánh, hai người đã thấy ông Thanh Tuyến đến đó rồi. Ông diện một bộ "com-lê" cắt khéo, áo sơ mi trắng tinh, cà vạt xanh có sọc chéo đỏ, túi đeo một cái hoa vải nhỏ mầu trắng. Tuy bước đi của ông hơi khập khiễng, nhưng bù lại, ông bước chậm, lưng thẳng, nên tạo được cái vẻ chững chạc tự tín, giống như một ông anh nghiêm túc sẵn lòng thông cảm cho đám em út trẻ tuổi sống buông thả nghệ sĩ.

Chính ông Thanh Tuyến bảo nhà hàng xếp bàn tiệc theo ba khóm chính: một cho giới nghệ sĩ, một cho giới viết lách bạn bè của Ngữ, và một cho "các cụ các bác". Ông trân trọng xếp vợ vào khóm cuối cùng, còn mình thì thong dong chạy quanh lo cho các cô các cậu văn nghệ sĩ. Nhờ ông, tiệc cưới được một ban nhạc trẻ (đang được ái mộ từng thu hút được cả vạn thính giả ở sân vân động Hoa Lư mấy tháng trước) đến giúp vui. Ông Thanh Tuyến rất hãnh diện về thành tích này, nên ông đến sớm cả tiếng đồng hồ để xem cách trang hoàng, bắt dây điện, kiểm soát hệ thống loa, hệ thống đèn trên cái sân khấu nhỏ. Sau khi đã yên tâm, ông mới xuống chỗ đầu cầu thang đứng bên Ngữ và con gái để đón khách.

Lãng cũng đến sớm để có thì giờ nói chuyện với mẹ và anh. Bà Văn thấy cậu con út đi chung với một đám bạn lính ăn mặc cẩu thả như vừa từ mặt trận về, tỏ ra không bằng lòng. Lãng xếp đặt chỗ ngồi cho mấy người bạn, rồi đến ngồi bên mẹ. Bà Văn trách:

\- Sao lâu nay con không thư từ gì về cho má hết cả? Nếu không có con Trang lâu lâu viết thư cho biết con có ghé lại chơi, má không biết con sống chết thế nào nữa. Ba mày mất đi, má...

Bà Văn không nói tiếp hết câu, cổ nghẹn lại vì nhớ tới chồng. Lãng cầm tay mẹ, vỗ nhẹ lên lưng bàn tay bà Văn an ủi:

\- Má đừng lo cho con. Con lớn rồi mà! Con đi trận hoài, bạn bè dần dần đứa chết đứa tàn phế, nhưng con không việc gì cả. Đạn tránh con mà má! Nhiều lúc con tin chắc là ba theo phù hộ che đạn cho con. Mới tuần trước đây...

Bà Văn lo âu hỏi:

\- Sao? Con gặp chuyện gì vậy?

\- Tụi con bị phục kích. Tiểu đội con đang đi, con vấp một cái rễ cây, vừa ngã xuống thì tụi nó khai hỏa. Mấy thằng đi bên con đều vướng đạn cả.

\- Có ai chết không?

\- Có chứ má! Má thấy không, ba luôn luôn đi theo con để che chở cho con. Trước đây con không tin, nhưng sau nhiều lần thoát nạn trong sợi tơ kẽ tóc, con tin.

Bà Văn lấy tờ giấy lau dưới cái ly chặm nước mắt, giọng run run:

\- Ừ, lúc còn sống ba con chỉ lo ngại cái tính bốc đồng cẩu thả của con thôi. Có cách nào xin đổi về chỗ bớt nguy hiểm hơn không?

Lãng hứa cho qua:

\- Dạ, con cũng đang tìm cách.

Rồi không muốn mẹ tiếp tục nói về mình, Lãng cười hỏi bà Văn:

\- Má có biết ai làm ông mai để có đám cưới hôm nay không?

\- Ai thế?

\- Con chứ ai!

Bà Văn bật cười:

\- Mày làm ông mai thì chỉ có hư, làm sao nên!

\- Con nói thật đó! Mỗi lần đến nhà bác Thanh Tuyến chơi, con cứ gọi chị Trang là chị dâu. Có lẽ bị gọi riết, chị ấy đâm ra thương anh Ngữ. Má không tin hỏi chị Trang thì biết!

Bà Thanh Tuyến dẫn tới giới thiệu với bà Văn hai người bạn buôn trà của bà. Thấy mẹ phải tiếp khách, Lãng lặng lẽ tìm cách rút lui, trở về chỗ bàn các bạn đang ngồi.

***

Tuy đã dọn lòng từ trước, Ngữ vẫn không thể giữ được bình tĩnh khi thấy Diễm và Mân bước lên khỏi thang lầu. Quỳnh Trang không hề thêm thắt điều gì khi kể cho Ngữ nghe là Diễm đã thay đổi. Ngữ ngỡ ngàng không nhận ra cô Diễm ngày xưa nữa. Nàng hơi mập ra, chiếc áo dài xanh gấm Thượng hải tuy cắt khéo và thướt tha, nhưng không thể che bớt vòng eo không còn thon, và đôi vai đầy của Diễm. Chuỗi hạt trai Diễm đeo trên cổ làm cho Ngữ nhận ra thêm một cần cổ không còn là ngó sen. Đầu tóc Diễm được bới cao, hai mảng tóc mai được chải ngược lên đỉnh đầu, kết dính với con bướm xòe cánh lấp loáng óng ánh những hạt kim cương giả. Mầu da hồng quân của Diễm rất thích hợp với mầu son hồng pha ngân nhũ và đôi mắt kẻ đậm bút chì đen. Ngữ nuối tiếc tà áo tím nách xẻ quá eo mỗi lần gió sông Hương thổi nhẹ để lộ một mảng da thịt ngây thơ hai bên hông cô nữ sinh Đồng Khánh thời xưa!

Biết Quỳnh Trang kín đáo theo dõi mình, Ngữ cố làm ra vẻ tự nhiên bước tới bắt tay Mân, rồi quay sang Diễm nói:

\- Tôi tưởng Diễm và anh Mân bận việc không tới chia vui với tôi và Trang được. Diễm vẫn khỏe?

Diễm đáp giọng tự nhiên:

\- Làm sao tụi em không tới được! Không tới thì chị Trang từ em mất! Tụi em đến hơi trễ vì còn phải ghé lấy quà cưới đặt làm.

Vừa nói Diễm vừa liếc về cái hộp quà nhỏ Mân cầm ở tay trái. Diễm quay về phía Trang, cười vui vẻ và khen:

\- Hôm nay chị Trang của em đẹp quá! Anh Ngữ thật tốt phúc! Đám cưới cũng lớn nữa. Em nghe bác trai bảo giới nghệ sĩ chiều nay không thiếu mặt ai cả. Hai bác tới chưa chị?

Quỳnh Trang bực dọc vì giọng khách sáo của Diễm, nghiêm mặt đáp:

\- Tới rồi. Diễm và anh Mân vào đi!

Mân cố nói với Ngữ một câu cho phải phép:

\- Lâu quá không gặp anh. Xin phép anh tụi này vào trước để anh chị tiếp khách.

Rồi Mân quàng vai Diễm bước vào phòng tiệc.

Khách khứa đến mỗi lúc mỗi đông. Ông Thanh Tuyến vồn vã giới thiệu các khách quí của ông với con gái và chàng rể, khéo léo kèm theo thành tích văn nghệ độc đáo nhất của khách, làm cho ai nấy đều vui sướng cảm ơn "bố" rối rít. Ngữ được biết giới ca nhạc trẻ ở Sài gòn bắt đầu thân ái gọi ông Thanh Tuyến là "bố". Cũng qua giới thiệu của "bố", Ngữ lần lượt được bắt tay đủ các nghệ sĩ tiếng tăm: từ "nữ hoàng của tình ca", "ngưới mở đường của âm thanh mới", "dân ca chi bảo", "Sóng Thần của tuổi trẻ", cho tới "những ngón tay phù thủy trên phím dương cầm", "tiếng hát Liêu trai của thời đại", "Sonny and Cher Đông phương", "thần đồng với cây vĩ cầm bằng vàng"... Sau mỗi lời giới thiệu, ông Thanh Tuyến đứng nghiêm một lúc, rồi khẽ cúi người xuống, dùng bàn tay phải chậm chạp đưa tay mời khách bước vào phòng tiệc y như điệu bộ các hoạt náo viên sân khấu giới thiệu ca sĩ rồi kiểu cách nhường micro lại cho ca sĩ trình diễn. Ngữ băn khoăn không tìm ra được mối liên hệ nào giữa một ông Thanh Tuyến nằm ủ dột một chỗ lặng lẽ gặm nhắm những ân hận của đời mình, vói ông Thanh Tuyến hôm nay. Quỳnh Trang hơi ngượng trước kiểu cách của cha, đứng nghiêm trang một chỗ chỉ khẽ gật đầu cảm tạ khách, chứ không nói gì. Như không thể một mình chịu đựng nỗi chới với, nàng đứng sát cạnh Ngữ, tay trái nắm chặt tay phải của Ngữ.

Lúc khách khứa đã đến đủ, theo cha trở lại phòng tiệc để bắt đầu tiệc cưới, nàng nói nhỏ với Ngữ:

\- Tự nhiên hôm nay thầy lạ quá! Chắc tại thầy vui vì em.

Trong giọng nói, Ngữ thấy Quỳnh Trang không tin mấy ở cách giải thích của mình.
Chương 115

Ngữ băn khoăn không hiểu tại sao sau tiệc tàn, chàng không có niềm nô nức hay cảm giác êm ả lãng mạn mà theo văn chương phải có cho đêm tân hôn. Mấy ngày đầu óc căng thẳng và bận rộn chuẩn bị ngày cưới, thân thể chàng ê ẩm, rã rời. Số lượng thuốc lá đủ loại chàng đã hút để che giấu bối rối, số lượng rượu chàng đã uống để vừa lòng bạn bè thân sơ, những lễ nghi kiểu cách chàng phải chịu đựng, tất cả hợp nhau lại quay Ngữ đảo điên. Trên xe về nhà, Ngữ cảm thấy ngầy ngật, ruột cồn cào.

Người bạn lái xe ngồi trước tế nhị không nói gì, để cho hai vợ chồng mới cưới ở băng sau được tự do. Ông bạn nhất định ép Ngữ ngồi ở băng sau với Quỳnh Trang khi Ngữ đòi ngồi ở băng trước. Ông bạn nói:

\- Không sao. Người ta có lầm tôi là tài xế của quí vị cũng là điều hân hạnh. Nói thế cho vui chứ ông bà cứ yên tâm ngồi sau mà tâm sự đi. Ngữ, cậu cẩn thận. Vạn sự khởi đầu nan đấy!

Ngữ ngồi bên Quỳnh Trang, không tiện nói điều gì quá thân mật, chỉ lặng lẽ cầm tay người vợ mới cưới bóp nhè nhẹ để tỏ dấu thân ái. Bàn tay Quỳnh Trang nằm ơ hờ thụ động trong tay Ngữ. Quỳnh Trang cũng có vẻ mệt. Nhưng ngoài vẻ mệt nhọc ra, Ngữ mơ hồ cảm thấy có điều gì khác thường, như Ngữ đã vô tình làm điều gì Quỳnh Trang không bằng lòng. Ngữ cố nhớ lại những gì mình đã làm, đã nói trong tiệc cưới. Chàng có làm gì đâu! Khi ông Thanh Tuyến cao hứng giới thiệu chàng rể quí với quan khách như một "nhà văn trẻ tài ba" vừa trình làng một "tác phẩm nói lên tâm trạng của thế hệ mới", một "tác phẩm nóng hổi thương yêu mà cũng hừng hực căm thù", vân vân... và vân vân, Ngữ nhíu mày khó chịu nhưng cố không tỏ thái độ bất mãn nào trước những lời bốc thơm nặng mùi trình diễn của ông cha vợ.

Những bạn bè viết lách cứ nhìn Ngữ với nụ cười hóm hỉnh chế giễu, nhưng cười thông cảm chứ không có ác ý. Trước đó họ đã nghe ông Thanh Tuyến giới thiệu các khuôn mặt ca nhạc như thế nào, nên nghe ông giới thiệu Ngữ, họ không ngạc nhiên. Ngữ cũng cảm thấy khó chịu khi dắt Quỳnh Trang lên sân khấu trình diện với họ hàng và bạn bè, hình như do xếp đặt của ông Thanh Tuyến, ban nhạc đột nhiên đánh trống thổi kèn inh ỏi, làm như hai vợ chồng Ngữ là những nghệ sĩ trình diễn lừng danh mà sự xuất hiện làm rộn rã cuộc đời, làm rung rinh nhật nguyệt!! Đứng trước micro lí nhí nói vài lời cảm tạ, Ngữ đã gắng tươi vui, dằn hết bực dọc vào lòng. Chàng thấy Quỳnh Trang thực sự cảm động trước những "vinh quang" bất ngờ, nên lại càng cố gắng tươi vui gấp bội.

Có lẽ Quỳnh Trang phật lòng vì Ngữ đứng nói chuyện hơi lâu với Diễm. Theo thông lệ, hai vợ chồng đến mời rượu từng bàn, và đứng sau lưng khách để chụp hình kỷ niệm. Lúc đến bàn Mân và Diễm ngồi, Quỳnh Trang vui vẻ mời:

\- Anh Mân và Diễm phải chụp chung với "vợ chồng chị" một tấm hình thật đẹp mới được. Diễm cứ ngồi yên đó. Chị đứng ở đây. Anh Ngữ, anh đứng thẳng cho người ta chụp hình đi.

Ngữ làm theo lời Quỳnh Trang, đứng thẳng người phía sau chiếc ghế Diễm đang ngồi, mắt nhìn thẳng vào ống kính chuẩn bị chịu đựng ánh đèn flash. Hai tay Ngữ vịn vào thành ghế, và không hiểu vô tình hay cố ý, Diễm ngả người ra phía sau, vai ấn mạnh lên hai bàn tay Ngữ. Chụp hình xong, Ngữ phải theo Quỳnh Trang đi sang bàn khác mà hai bàn tay Ngữ bị vai Diễm ấn chặt vào thành ghế không rút ra được. Quỳnh Trang lấy làm lạ khi thấy Ngữ nấn ná phía sau lưng Diễm, đưa mắt dò hỏi. Thấy đùa như vậy đã đủ, Diễm ngồi thẳng dậy cho Ngữ rút tay về. Vì thế mà Quỳnh Trang hiểu lầm chăng?

Hay là cuộc nói chuyện ngắn sau đó, lúc khách khứa lần lượt ra về. Diễm nhân cơ hội Quỳnh Trang bận thay mẹ cảm ơn những bạn buôn của bà Thanh Tuyến, thấy Ngữ chỉ đứng một mình, đã đến gần cười tinh nghịch và hỏi:

\- Em chọc quê anh, chắc chị Trang sẽ giận.

Ngữ nói cho có nói:

\- Không hề gì đâu!

\- Em mừng cho anh!

\- Cảm ơn Diễm.

\- Chị Trang hiền, em biết anh sẽ hạnh phúc, không như em.

Ngữ không hiểu rõ Diễm muốn nói gì, không hiểu Diễm muốn nói nàng không hiền như Quỳnh Trang, hay không được hạnh phúc như Ngữ. Ngữ tin ở cách hiểu thứ hai, nên nhìn Diễm mà lòng cảm động bồi hồi. Thấy Quỳnh Trang đang đi về phía hai người, Diễm nói nhanh:

\- Em có điều muốn nói với anh, nhưng thôi. Để lúc khác!

Và nàng đổi ngay giọng nói lẫn nét mặt, hớn hở:

\- Diễm "bàn giao" anh Ngữ lại cho chị đấy!

Quỳnh Trang rất bực vì hai tiếng "bàn giao" Diễm thốt ra, cho đó là một lời sỉ nhục. Nàng hỏi Ngữ, khi Diễm đã đi khá xa chỗ hai vợ chồng đang đứng.

\- Diễm nói chuyện gì với anh mà vui vẻ thế?

\- Diễm chỉ chúc mừng anh!

Quỳnh Trang nhìn Ngữ, ánh nhìn đầy ngờ vực. Ngữ cố vớt vát:

\- Em nói đúng. Diễm đổi khác quá!

Quỳnh Trang không nói gì. Từ đó về sau, nét mặt Quỳnh Trang đổi khác khi đứng trước Ngữ. Lúc có người thứ ba, nàng cười nói tự nhiên, nhưng khi chỉ còn hai vợ chồng, Quỳnh Trang giữ nét mặt nghiêm nghị, không cười, và chỉ nói khi thật cần thiết. Cái không khí lạnh lẽo ngột ngạt ấy bàng bạc suốt đường về, và bàng bạc cả đêm tân hôn.

***

Từ ngày ông Thanh Tuyến không còn là phế nhân nằm một chỗ cho vợ con săn sóc, ông dọn qua ở chung phòng với vợ. Phòng cũ của Quỳnh Trang thì đã chất đầy hàng hóa từ ngày Ngữ ra Qui nhơn. Quỳnh Trang không còn chia chung phòng ngủ với mẹ được nữa. Đáng lý nàng dọn qua phòng ông Thanh Tuyến, nhưng cha nàng muốn có một khoảng không gian riêng biệt cho mình. Ông nói với vợ con là vẫn cần một "phòng làm việc", nhưng tận thâm tâm, ông nghĩ dù sao cũng phải có một căn phòng độc thân, một thứ garçonnière cho riêng ông.

Ông cho rằng bà Thanh Tuyến đã không còn sống kịp với trào lưu nữa. Suốt ngày bà chỉ nói tới chuyện mua bán làm ăn, nếu họa hoằn có nghĩ tới giải trí, bà chỉ nghĩ tới những thú vui hết sức lỗi thời: đi xuống bến tàu hóng mát, hay đi ăn tiệm. Làm sao bà có thể chịu đựng nổi những băng nhạc pop của ông, những bích chương tài tử điện ảnh và ca nhạc ông treo trên tường (chưa nói tới trường hợp sơ sẩy bà khám phá ra cái kho báo Penthouse và Playboy ông giấu dưới gầm giường, ông sẽ ăn làm sao nói làm sao đây!). Ông nhất quyết giữ căn phòng cũ, và để bù đắp sự thiệt thòi (nếu có) của con gái, ông thuê thợ về quây ván làm một phòng kho chứa hàng, rồi nới rộng căn phòng cũ của Quỳnh Trang cho tiện nghi hơn phòng ông. Căn phòng bà Thanh Tuyến nằm sát với gian bày hàng phía trước, kế đến là "phòng độc thân" của ông Thanh Tuyến, phòng của Quỳnh Trang tiếp theo phòng cha. Quỳnh Trang rất bằng lòng với cách bố trí này. Nàng biết cha đang ở cái tuổi hồi xuân, lại là cái tuổi hồi xuân kế sau một thời kỳ nằm yên cùng quẫn, nên càng sống vội sống vàng gấp nhiều lần. Lâu lâu giữa khuya, nàng thấy căn phòng độc thân của cha bật đèn sáng, và ông Thanh Tuyến chờ vợ ngủ đã lẻn qua phòng mình để đeo headphone nghe nhạc. Có lúc ông quên nghe nhạc bằng headphone, hoặc có lúc vặn lộn nút âm độ, tiếng nhạc rậm rật, giọng ca da đen the thé làm Quỳnh Trang giật mình. Nàng không giận hoặc oán cha, không cả giễu cợt kín đáo nữa! Nàng thấy thương sự sống vồ vập hối hả của cha. Nàng giả vờ như không hề hay biết cha đã làm gì trong căn phòng kín cửa, và ông Thanh Tuyến cũng biết con gái mình biết mà tế nhị giả lơ. Sự thông cảm trầm lặng, nhưng đầm ấm và sâu xa.

Để chuẩn bị cho đêm tân hôn, Quỳnh Trang may lại màn cửa, áo gối và khăn trải giường mới. Nàng tìm cái thú trong việc tự chuẩn bị cho đời sống hôn nhân của mình, chẳng những không tủi thân mà còn hãnh diện là chính mình tự lo cho cuộc đời làm vợ, làm mẹ, không cần nhờ vả ai khác.

Nàng xem đêm nay là đêm thiêng liêng nhất của đời mình, và với tính trầm tĩnh cẩn thận, nàng chuẩn bị chu đáo mọi thứ: bộ quần áo ngủ sẽ mặc lần đầu trong đời làm vợ, cái chụp đèn màu hồng ánh sáng vừa đủ để gây mơ, hai cái bót đánh răng mới tinh, cái lớn mầu xanh cho Ngữ, cái nhỏ màu hồng cho nàng, bộ quần áo ngủ cho Ngữ, đôi khăn tắm... Nàng ngượng không muốn cho mẹ thấy công trình chuẩn bị của mình, mặc dù bà Thanh Tuyến đòi vào xem thử con gái đã dọn dẹp phòng tân hôn tử tế chưa. Nàng muốn dành hân hạnh lớn lao đó cho Ngữ, vì những hôm trước đám cưới, Ngữ phải ở chung với bà Văn tại nhà một người bà con xa.

Xe đưa cặp vợ chồng mới cưới và ông bà Thanh Tuyến về tới nhà lúc quá nửa đêm. Giờ giới nghiêm ấn định từ một giờ khuya đến sáu giờ sáng, nên tiệc phải tan lúc mười hai giờ cho nhà hàng và hai họ còn dọn dẹp. Ông Thanh Tuyến ham vui với "anh chị em văn nghệ", nốc rượu quá nhiều, về tới nhà sau khi mửa thốc tháo là lăn quay ra ngủ. Bà Thanh Tuyến vất đống quà cưới ở phòng ngoài, lo ướp khăn lau mặt cho chồng, thay quần áo cho chồng, quên mất cô dâu chú rể.

Ngữ và Quỳnh Trang chỉ mong có thế. Phòng ông Thanh Tuyến cửa khóa, căn phòng của họ hoàn toàn biệt lập với thế giới. Thôi trả xong cái nợ lễ nghi, thôi khỏi phải cười nói cho đúng phép, thôi khỏi phải ngay ngáy lo âu! Họ chỉ còn có nhau!

Và vì chỉ còn có nhau nên Quỳnh Trang khỏi cần phải cố gắng hớn hở hay âu yếm với Ngữ nữa! Ngữ khép cánh cửa phòng đằng sau lưng, để thấy trước mặt một cô vợ ủ rũ buồn rầu. Quỳnh Trang vẫn mặc chiếc áo dài gấm xanh mặc trong tiệc cưới, ngồi bất động trên giường, mắt nhìn đăm đăm ra phía trước như người mất hồn. Ngữ ái ngại đến rón rén ngồi xuống bên cạnh Quỳnh Trang, muốn nắm lấy tay vợ mà không dám, chỉ hỏi nhỏ:

\- Em mệt lắm phải không?

Quỳnh Trang không đáp, không quay nhìn Ngữ, chỉ lắc đầu nhè nhẹ. Ngữ lấy bạo nắm hai bàn tay Quỳnh Trang, ân cần hỏi:

\- Anh đi lấy cho em ly nước nhé?

Quỳnh Trang đáp nhỏ:

\- Thôi, anh!

Ngữ lúng túng không biết phải làm gì để không khí bớt lạnh lẽo. Chàng cúi đầu tìm một câu khôi hài nào đó. Lúc đã tìm ra, ngửng lên định nói, Ngữ thấy hai dòng nước mắt từ từ lăn trên má vợ. Ngữ hốt hoảng hỏi:

\- Em sao thế? Anh đã làm gì cho em buồn?

Quỳnh Trang không dằn được nữa, nức lên khóc. Ngữ ôm lấy Quỳnh Trang dỗ dành. Quỳnh Trang úp mặt vào ngực Ngữ, vừa khóc vừa nói:

\- Em biết anh vẫn chưa quên được con Diễm. Em cứ tưởng...

Ngữ nói át đi:

\- Em quá lẩn thẩn. Chuyện qua đã lâu rồi, em còn đem ra để tự làm khổ mình.

\- Qua lâu nhưng anh vẫn không quên được nó. Em theo dõi nét mặt của anh lúc đứng nói chuyện với nó, em thấy hết.

\- Anh phải nói sao để em tin đấy! Anh không cố ý nói chuyện riêng với Diễm vì biết em không thích, mà anh cũng không thích. Chính em mời vợ chồng Diễm chứ không phải anh. Anh với Diễm chỉ hỏi thăm vài câu thông thường. Anh thề với em là không có gì cả. Nếu không gặp lại Diễm, anh có thể còn vương vấn vì hình ảnh cô "Diễm Ga" ngày trước. Bây giờ Diễm thay đổi quá nhiều, anh...

Lòng Quỳnh Trang có vẻ nguội lại, nàng ngồi thẳng dậy, đưa lưng bàn tay chùi nước mắt, giọng bình tĩnh hơn:

\- Em cũng nghĩ như vậy nên muốn mời Diễm cho anh dứt khoát đi. Anh hãy thề với em là từ nay về sau không bao giờ tìm gặp Diễm nữa.

Ngữ mau mắn đưa tay lên cao, giọng cố nghiêm trọng:

\- Anh xin thề!

\- Nếu có cần gặp Diễm, anh phải đi với em. Mà anh có việc gì cần gặp Diễm đâu!

\- Ờ, anh đâu cần gặp Diễm.

Chưa yên tâm, Quỳnh Trang nói thêm:

\- Vì việc hùn hạp làm ăn với thầy, Diễm vẫn thường tới nhà em. Nếu anh về đây lỡ gặp Diễm, không được... không được...

Quỳnh Trang lúng túng không tìm ra lời cấm đoán nào cho tạm hợp lý. Ngữ được dịp may, khôi hài:

\- Không được nhìn!

Quỳnh Trang bật cười. Cuộc chiến tranh lạnh chấm dứt! Quỳnh Trang vừa thút thít vừa cười, hỏi Ngữ:

\- Anh cần đi tắm không? À, em quên khoe anh căn phòng tân hôn. Em trang hoàng có đẹp không?

Ngữ nhìn quanh, bấy giờ mới nhận ra tất cả những chuẩn bị nên thơ và âu yếm của vợ. Ngữ ôm chặt Quỳnh Trang, áp má lên mái tóc thơm nồng mùi keo xịt tóc, cố nhịn để khỏi phải hắt-xì vào một lúc không hợp cảnh, thì thào nói:

\- Em dễ thương dễ sợ! Em là người vợ gương mẫu nhất.

Quỳnh Trang cười nhỏ nhưng nét mặt hân hoan, khẽ đẩy Ngữ ra và nói:

\- Anh đi tắm đi! Rồi tới phiên em. Cả ngày quay như cái vụ người đầy cả mùi dầu mỡ và khói thuốc lá. Em có may cho anh bộ pyjama mới. Em để dưới gối kia kìa. Cái khăn tắm mới em mắc chỗ mắc áo.

Ngữ hôn cảm ơn Quỳnh trang, rồi đi tắm.

***

Ngữ nằm dang hai tay hai chân trên mặt nệm êm phủ drap mới, cảm thấy nao nức và thỏa mãn với đời sống. Vải mới còn phảng phất mùi hồ chua chua, nhưng khắp phòng, có lẽ từ hộc giường đựng đồ trang điểm, từ quần áo của Quỳnh Trang, đồng tỏa ra mùi thơm dịu dàng của xà phòng trầm. Quỳnh Trang vẫn trước sau trung thành với loại xà phòng thơm tho mà giá rẻ hơn những loại như Cadum, Dove đang tràn ngập khắp các hang cùng ngõ hẻm.

Quỳnh Trang đẩy cửa bước vào phòng. Bộ quần áo ngủ mầu hồng cổ chéo và tay ngắn quá cùi chỏ mang thêm hơi ấm cho căn phòng vốn đã êm ả. Mái tóc nàng đã gội hết những lớp keo, và mặc dầu đã lau kỹ, vẫn còn ướt. Quỳnh Trang mỉm cười âu yếm nhìn Ngữ, đến cái bàn con kéo hộc lấy máy sấy tóc. Tiếng máy sấy điện chạy rù rì vui tai. Quỳnh Trang vừa nghiêng đầu hết bên này đến bên kia để vừa sấy khô tóc vừa tự ngắm mình. Đôi mắt sáng. Đôi má nóng. Rồi khuôn mặt Ngữ hiện ra trong gương. Từ phía sau lưng, Ngữ ôm lấy thân thể mát dịu của Quỳnh Trang.

Sau làn vải mỏng, chiếc ngực no tròn phập phồng dưới đôi bàn tay Ngữ. Người Quỳnh Trang nhũn lại, tiếng máy sấy đã im. Ngữ vén mái tóc chưa sấy khô hôn lên chiếc gáy trắng, cắn nhẹ lên vành tai. Quỳnh Trang thả rơi cái máy sấy tóc, quay người lại. Ngữ say mê hôn lên đôi môi nóng đang mở sẵn chờ đợi, hôn lên đôi mắt đang nhắm nghiền, hôn lên chóp cằm đầy đặn mát lạnh. Không tự chủ được nữa, Ngữ giật tung hàng nút của chiếc áo mỏng để áp mắt hôn lên đôi vú trắng mầu sữa. Quỳnh Trang chới với ôm lấy đầu Ngữ ngăn bớt cơn mê điên, thì thào nhắc:

\- Để em tắt đèn đi, anh!

Ngữ nói:

\- Anh thích để đèn sáng. Thích ngắm em khỏa thân!

Hai tiếng cuối cùng của Ngữ có mãnh lực thức tỉnh Quỳnh Trang. Nàng đẩy Ngữ ra, bước tới bấm lên cái công tắc đèn ngủ. Bóng tối tràn ngập đột ngột. Ngữ chưa kịp định ý thì Quỳnh Trang đã trở lại bên Ngữ, ôm lấy hai vai Ngữ, và có bóng tối che chở, nàng mới bạo dạn áp mặt vào ngực Ngữ hít trọn mùi da thịt chồng. Bị cái áo làm vướng, nàng đích thân cởi hàng nút áo cho Ngữ, áp đôi vú trần ấm áp vào ngực Ngữ. Cả hai đều thở gấp vì thèm muốn, hai đôi tay ôm riết lấy nhau, nụ hôn ẩm ướt và say sưa. Ngữ dìu Quỳnh Trang về phía giường, hai người quên mất khoảng cách nên vấp phải thanh giường, ngã xuống mặt nệm. Ngữ không kiên nhẫn được nữa, đưa tay cởi nốt phần quần áo còn lại của Quỳnh Trang và của mình. Giọng Quỳnh Trang thì thào trong bóng đêm:

\- Trước khí gặp em, anh... anh có... ân ái với người nào khác chưa?

Ngữ bị câu hỏi bất ngờ vào lúc gay cấn nhất, cảm thấy bị dội ngược lại, sững sờ rồi bối rối không biết phải đáp thế nào. May mắn là bóng tối che chở giúp Ngữ, không cho Quỳnh Trang thấy vẻ mặt sượng sùng của chồng. Nhưng Ngữ cũng đủ khôn ngoan để nói dối lúc cần nói dối:

\- Không bao giờ. Dù bị bạn bè rủ rê hoài, anh vẫn...

Ngữ không đủ can đảm nói hết câu. Quỳnh Trang vùng dậy ôm chặt lấy Ngữ. Đêm tân hôn dạt dào cuống quít của họ thực sự bắt đầu!
Chương 116

Đây là lần đầu bà Văn được dịp vào "Sài gòn hoa lệ" nên bà Thanh Tuyến và cô dâu mới nài bà Văn ở lại thêm một tuần nữa để thăm các thắng cảnh của Sài gòn. Hơn một tuần qua bận lo cho đám cưới của con, bà chưa được đi đâu ngoài những nơi cần đi cho đám cưới.

Ngữ hết phép phải về trước. Quỳnh Trang đưa Ngữ lên tận phi trường Tân Sơn Nhất để đáp máy bay về Qui nhơn. Nàng và Ngữ đi sớm để có dịp ngồi nói chuyện riêng với nhau thật lâu. Ngữ đề nghị ghé một tiệm ăn nào đó để hai vợ chồng ăn điểm tâm, nhưng Quỳnh Trang gạt đi:

\- Mình lên phi trường cho chắc, sợ kẹt xe trễ chuyến bay. Lên tới đó mình ăn sáng cũng được.

Ghi vé, gửi hành lý xong xuôi, họ còn được bên nhau hơn một giờ. Ngữ đưa Quỳnh Trang lên câu lạc bộ Hàng không Việt nam trên tầng lầu, và gọi hai đĩa cơm gà. Quỳnh Trang nhìn bản thực đơn, chắt lưỡi tiếc rẻ:

\- Hồi nãy mình ghé tiệm Tàu ăn điểm tâm thì tiết kiệm được mấy trăm bạc. Giá ở đây cao quá!

Ngữ mỉm cười nhìn vợ, thấy thương cho cái tính tiết kiệm tảo tần của người con gái bao nhiêu năm nay phải bỏ học để mua bán gánh vác cho cả gia đình. Ngữ nói:

\- Phải, giá ở đây gấp đôi giá bên ngoài. Nhưng đây là bữa tiệc chia biệt của Ngưu lang với Chức nữ, phải tiêu hoang một chút. Em uống gì?

\- Anh gọi cho em một ly chanh muối. Để xem một ly chanh muối họ tính bao nhiêu? Một trăm. Trời hỡi! Thôi anh gọi cho em một lon Coca cho nó rẻ! Anh này!

\- Em hỏi gì?

\- Mỗi tháng anh lãnh bao nhiêu lương?

Ngữ đỏ mặt, nhưng cũng cố thành thực với vợ:

\- Lương chuẩn úy có 11.000.

Rồi Ngữ lấy bạo nói luôn một điều khó nói:

\- Anh bất tài, lấy em mà không đủ sức nuôi em.

Quỳnh Trang chớp mắt cảm động, giọng hơi run:

\- Em biết. Nhưng em tự lo được, anh khỏi cần áy náy. Anh cứ lo cho anh trước đã. Anh ở chung với má và mấy đứa em, có góp tiền ăn không?

Ngữ lại bối rối, thú thực:

\- Không.

Giọng Quỳnh Trang hô hoán kinh ngạc:

\- Sao vậy?

\- Má biết đồng lương của anh không bao nhiêu, nên không hỏi. Vả lại... vả lại con Quế nó giỏi lắm!

Giọng Quỳnh Trang trở nên kẻ cả, như nói với một đứa em hư:

\- Không được. Nhất là bây giờ anh đã lập gia đình. Tụi em gái anh trước đây thông cảm với ông anh độc thân , nhưng em là con gái, em hiểu tâm lý Quế và Nam bây giờ đổi khác. Tụi nó sẽ nghĩ bây giờ trách nhiệm lo cho anh thuộc về em, anh không được quyền sống theo cách hồi trước nữa. Từ đây, anh nên góp tiền ăn cho má.

\- Má sẽ không lấy đâu. Mà... vả lại góp bao nhiêu?

\- Tiền cơm tháng ngoài đó bao nhiêu?

\- Anh không biết.

Quỳnh Trang cười, mắng yêu:

\- Anh như người đi trên mây. Giá một tô phở ngoài đó bao nhiêu?

\- 100 đồng. Điều này thì anh biết.

\- Vậy thì anh góp cho má mỗi tháng 7.000 là tối thiểu.

Ngữ phân vân ra mặt, nhẩm tính những khoản cần phải tiêu mỗi tháng. Quỳnh Trang nghiêng đầu nhìn vẻ mặt Ngữ, phá lên cười:

\- Chưa hết! Anh có em, mỗi tháng còn phải gửi tiền về Sài gòn để nuôi vợ nữa. Anh không làm việc đó, me sẽ xem thường anh. Đáng lý đám cưới xong, anh phải đem em ra ở với anh, phải thuê nhà, phải sắm bàn ghế...

Ngữ nghe Quỳnh Trang nói, lòng càng rối như tơ vò. Bồi bàn đã mang hai dĩa cơm gà và tách cà phê sữa nóng, lon Coca ướp lạnh ra. Quỳnh Trang lấy giấy lau nĩa và muỗng đưa cho Ngữ, rồi mới lau nĩa cho mình. Ngữ tìm được kế nói lảng sang chuyện khác:

\- Anh bắt đầu thấy những khác biệt giữa tình yêu và tình vợ chồng. Trước ngày cưới, vào quán anh kéo ghế cho em ngồi, rồi lau bát đũa cho em. Bây giờ em không chờ anh kéo ghế, và mau mắn lau muỗng nĩa cho anh. Lấy vợ sướng thật!

Quỳnh Trang lườm Ngữ, giả vờ giận dỗi:

\- Tại anh không ga-lăng như trước nên bắt buộc em phải làm. Anh ăn đi, không lại trễ giờ. Anh chuyển cho em lọ xì dầu.

Hai người bắt đầu ăn. Ngữ nhìn khuôn mặt bầu bĩnh hồng hào dù không phấn son của Quỳnh Trang lúc nàng cúi xuống lấy nĩa xé miếng gà quay, chợt nhớ đến mấy đêm ái ân miệt mài sau ngày cưới, lòng thèm muốn lại nổi dậy. Ngữ thấy tiếc vì phải về Qui nhơn đúng hạn hết phép. Ngữ hỏi:

\- Hôm nào em ra thăm anh?

Quỳnh Trang ngưng nhai, đáp:

\- Còn tùy con Quế. À, em quên chưa nói với anh chuyện này. Kỳ trước ra Qui nhơn em có bàn với Quế cách mua bán thêm. Giá đồ Mỹ ở Qui nhơn khá hạ so với giá Sài gòn. Không phải thứ gì cũng hạ cả đâu. Em so giá, thấy nhiều thứ còn đắt hơn trong này nữa. Nhưng cũng có thứ quá thấp. Như thuốc lá Anh Garrick chẳng hạn. Hoặc như Craven A. Em bàn với Quế là hai chị em hùn nhau buôn đồ Mỹ. Em thường xuyên báo cho Quế biết giá hàng sỉ ở đây, Quế thấy thứ gì Qui nhơn hạ giá hơn, mua gửi vào cho em liền. Anh lấy tiền lời Quế chia hằng tháng gửi về cho me khoảng 10.000, cho me thấy anh đủ sức nuôi vợ như ai. Em và anh hiểu nhau, nhưng me bây giờ cũng sẽ như con Quế con Nam ngoài đó, sẽ nhìn anh theo cách khác.

Ngữ đâm lo hỏi:

\- Nếu lỡ chuyện em hùn với Quế không xuôi thì sao?

Quỳnh Trang cười:

\- Thì em gửi tiền ra cho anh, để anh gửi vào cho me.

Ngữ bật cười, nhưng ngay sau đó, nghiêm giọng nói:

\- Tại sao lại phải làm vậy? Mình sống tự nhiên như xưa nay không được sao? Làm như vậy anh chỉ thêm mặc cảm mà thôi!

Quỳnh Trang thấy Ngữ băn khoăn quá, hạ giọng an ủi:

\- Em lấy anh là lấy cả cái vụng về đáng yêu của anh. Anh chưa hiểu sao?

Ngữ cảm động, nói:

\- Em sẽ khổ vì anh!

\- Không đâu! Em được hạnh phúc nhờ có anh. À, em có một món quà đặc biệt cho anh trong xách tay. Cấm anh mở ra bây giờ, em ngượng! Lên máy bay anh mới được mở.

\- Em để ở đâu?

\- Em kẹp giữa đống báo anh nhờ em mua khi sáng. Sao anh mua đủ loại báo thế?

Ngữ lại đỏ mặt, lí nhí một lúc, cuối cùng thú thực:

\- Anh vẫn theo dõi xem có tờ báo nào nhắc tới cuốn truyện của anh không?

Quỳnh Trang phá lên cười:

\- Tội nghiệp anh! Anh thật dễ thương!

***

Chiếc DC-6 Hàng không Việt nam bắt đầu chuyển bánh và ra phi đạo. Không khí trong phi cơ nóng bức. Ngữ ngồi ở chiếc ghế sát cửa sổ nên khi phi cơ quay ngang song song với tòa nhà phi cảng, chàng cố nhìn để xem Quỳnh Trang có đứng ở đâu đó vẫy tay từ biệt chàng hay không. Ngữ quên là luật phi cảng cấm những người không phải là hành khách qua khỏi tấm cửa kính dày. Nhìn kỹ lớp kính phản chiếu ánh nắng, Ngữ chỉ thấy những ánh lóa chói mắt. Ngữ tin rằng Quỳnh Trang ở phía sau lớp kính kia đang vẫy tay chào mình, hy vọng Ngữ nhìn thấy mình đang làm dấu tạm biệt, hoặc thấy cả những giọt nước mắt đang đọng trên khóe mắt. Phi cơ rồ máy và bắt đầu cất cánh. Qua khỏi không phận của phi trường, bên dưới đã là những cánh đồng bỏ hoang, những nhà cửa bị sụp hoặc cháy vì bom đạn. Cái thế giới an lạc phồn thịnh thu hẹp là Sài gòn trở nên nhỏ nhoi mong manh hơn, nếu nhìn bao quát từ trên cao.

Chiếc phi cơ bay quanh một vòng trên không phận Sài gòn, rồi hướng mũi về phía Bắc. Dấu hiệu nhắc nhở hành khách tắt thuốc lá và khóa dây an toàn đã tắt. Những người ghiền thuốc lá vội lấy thuốc ra hút bù khoảng thời gian ngắn phải nhịn.

Phần Ngữ, chàng vội vã tháo dây nịt an toàn ngang bụng để cúi xuống mở xắc tay lôi đống báo ra. Đúng như lời Quỳnh Trang nói, giữa đống nhật báo và tạp chí, có một phong bì mầu nâu dán keo kín. Bên trong, có thứ gì mềm mại như là vải vóc. Ngữ nghĩ thầm:

\- Hay là Quỳnh Trang theo kiểu lãng mạn cổ điển tặng mình một cái khăn có thêu chữ.

Liếc nhìn cụ già ngồi cạnh, Ngữ yên tâm thấy cụ đã ấn nút ghế ngả ra sau để ngủ. Chàng vội vã xé phong bì lớn ra, nhưng kiên nhẫn chậm rãi giơ lên nhìn qua khe bì chứ không lôi kỷ vật của vợ ra vội. Một cái gì đó bằng vải mầu xanh nhạt. Lúc đã hết kiên nhẫn, Ngữ nhón hai ngón tay kéo quà tặng của vợ ra khỏi lớp bì bọc. Chàng vội giấu đi dưới tờ nhật báo: Quỳnh Trang gói cho chàng một cái áo lót.

Ngữ mỉm cười thú vị. Chàng nhớ lại hết. Trong những đêm ái ân say mê sau ngày cưới, Ngữ thường thích áp mặt lên từng phân da thịt Quỳnh Trang để hít mùi mồ hôi ươm trầm của vợ. Chàng kể cho Quỳnh Trang nghe trong cuốn Bướm Trắng, Nhất Linh viết được những trang tiểu thuyết thơ mộng nhất, hiện thực nhất, "người" nhất khi cho anh chàng Trương lén vơ một cái áo lót của Thu và áp mũi vào để tận hưởng mùi da thịt của người con gái Trương yêu thầm.

Ngữ còn ngăn không cho Quỳnh Trang đi tắm trước khi ái ân, bảo rằng chàng muốn giữ nguyên mùi thịt da thơm tho đặc biệt của nàng. Quỳnh Trang vừa lạ lẫm vừa thích thú với trái chứng bất ngờ của chồng. Nàng hỏi:

\- Rồi ra ngoài đó, làm sao anh nhớ em?

Nàng hỏi, rồi tự trả lời:

\- Em có cách.

Ngữ nhìn quanh thấy hàng ghế ngang không ai còn thức, nên yên tâm đưa chiếc áo lót của vợ lên áp mặt vào đó. Mùi da thịt Quỳnh Trang vẫn ủ trọn nguyên vẹn dưới lớp vải. Ngữ nóng bừng cả mặt, rồi không thể chịu đựng được nỗi tiếc nuối và thèm khát ngày càng dâng cao, Ngữ quyết định cất chiếc áo lót đi, cầm tờ báo lên đọc. Không có tờ nào nhắc tới, dù là một dòng, cuốn truyện đầu tay của chàng. Ngữ chán nản vất hết tờ báo này tới tờ báo khác xuống gầm phi cơ. Tờ cuối cùng là nhật báo Thép. Ngay trang đầu, bản tin sáu cột chạy dài hết chiều ngang của tờ báo là một tin nổ – tin độc quyền của "bổn báo đặc phái viên" – tố cáo một hệ thống tham nhũng khổng lồ ở Qui nhơn. Ngữ vội đọc ngấu đọc nghiến bản tin. Ký giả Tiểu Hồng Thất Công viết một loạt phóng sự điều tra tham nhũng ở Miền Trung, và chọn Qui nhơn Bình định làm mục tiêu đầu tiên. Tuy nhiên, toàn bài báo chỉ mới là những lời rao đầy đe dọa chứ chưa tường thuật các chi tiết cụ thể. Ngữ đọc xong sáu cột báo, nhìn dòng chữ "xin xem tiếp vào ngày mai" mà lòng tự nhiên sôi lên giận dữ, lẫn hoang mang.

Phi cơ bay qua một vùng rừng núi mịt mù, và lúc lọt hẳn vào một vùng mây xám, rừng núi trùng trùng phía dưới biến mất. Thân phi cơ lay dữ dội. Bảng hiệu nhắc nhở hành khách buộc dây an toàn bật đỏ trước mặt Ngữ!
Chương 117

Ngữ về đến nhà vất cái xách lên divan liền cầm tờ Thép vào Tiểu khu ngay. Trung tá Thanh có mặt ở văn phòng. Thấy Ngữ bước vào, ông nói:

\- Thế nào, chàng rể mới! Đám cưới có vui không?

Ngữ đáp:

\- Cũng tàm tạm. Bà có gửi cho Trung tá vài thứ, nhưng vội quá tôi không mang theo đây.

Rồi Ngữ đưa tờ Thép cho Trung tá Tiểu khu phó, hỏi:

\- Trung tá đọc bài này chưa?

Trung tá Thanh cầm tờ báo lên, đọc qua cái tựa bản tin chữ lớn cỡ 48 chạy hai hàng choán hết bề ngang tờ báo, mặt buồn buồn. Ông im lặng một lúc lâu, rồi nói:

\- Ông Tỉnh cũng biết loạt bài này từ hồi tối. Ông ta hỏi cậu xin đi phép từ hồi nào.

Ngữ kinh ngạc hỏi:

\- Sao Đại tá lại hỏi thế?

Trung tá Thanh nhìn Ngữ thật lâu, và đáp:

\- Hình như bên Tỉnh họ nghi cậu có liên can vụ đăng báo này.

Ngữ bực quá, kêu lên:

\- Vô lý. Hết người nghi hay sao lại nghi cho tôi!

Trung tá Thanh có vẻ mệt mỏi, ngả lưng vào thành ghế, mắt nhìn lên trần văn phòng, nói giọng đều đều:

\- Không biết cậu nghĩ sao, chứ tôi cho chuyện tham nhũng chẳng qua chỉ là một căn bệnh nhược tiểu. Căn bệnh xưa như trái đất, giống như nghề xưa như trái đất là nghề mãi dâm. Không có nước nhược tiểu nào trừ tuyệt căn được căn bệnh này, cũng giống như hễ có tí đất, có tí nước là có cỏ dại. Ở các nước giàu có trình độ dân chủ cao, người cầm quyền phần lớn thuộc hạng giàu có, tiền bạc vất đi không hết nên chỉ muốn có quyền lực chính trị. Đã thế, cả một hệ thống dân cử và báo chí theo dõi kiểm soát từng đường đi nước bước của người cầm quyền, nên muốn tham nhũng cũng khó. Các nước nhược tiểu không được như vậy. Người cầm quyền phần lớn nhờ may mắn và thời cơ, và xuất thân từ tầng lớp không giàu có gì. Hệ thống kiểm soát của dư luận lại lỏng lẻo hay dễ mua chuộc, nên hễ có quyền lực là có cơ hội giàu có. Quyền lực đẻ ra tiền bạc, bằng cách này hay cách khác. Rồi chính nhờ tiền bạc mà quyền lực được củng cố. Một chính thể sụp đổ lúc nào cũng lôi theo một hệ thống kinh tài sụp đổ theo, để rồi một hệ thống khác thành hình làm nền tảng cho chính thể mới. Nhiều khi một người thanh liêm vào trong cái guồng máy ấy rồi thì hoặc phải chạy theo guồng máy để tồn tại, hoặc không làm được việc, không được che chở, phải tự ý rút lui hay bị đào thải. Tôi có cảm tưởng tôi là một trong những người sắp bị đào thải này. Tốt hơn hết, tôi nên tự ý rút lui trước khi bị đào thải.

Ngữ ngơ ngác không biết vì sao Trung tá Thanh có giọng chán chường như thế, vội vã hỏi:

\- Vụ tờ Thép làm phiền Trung tá nhiều đến vậy sao?

Trung tá Thanh ngồi thẳng dậy, cầm tờ Thép liếc qua, bỏ xuống, nhìn Ngữ với ánh mắt thân ái. Ông nói:

\- Không phải đâu! Sáng nay, Đại tá Tỉnh trưởng điện thoại cho tôi, cật vấn mãi là tôi có cung cấp tài liệu gì cho tờ Thép hay không. Tôi đáp là tôi không làm việc đó, không phải vì sợ ai nhưng vì không tin ở ảnh hưởng xây dựng của báo chí Sài gòn. Tôi nói thẳng là báo Sài gòn cử người đi các tỉnh với mục tiêu khác. Đại tá nói ông biết, vì tay ký giả đó lâu lâu lại gọi điện thoại ra cho ông.

\- Nhưng nếu thế vì sao Trung tá định xin thôi?

\- Tôi lầm khi ra khỏi phạm vi quân sự thuần túy... Tôi cứ tưởng ở địa vị Tiểu khu phó, tôi sẽ được dịp thử làm những gì tôi nghĩ là phải làm, nghĩa là đối phó với một cuộc chiến tranh toàn diện chứ không phải chỉ xài súng đạn. Tôi nghĩ đến sức hữu hiệu của một đạo quân chống giặc chẳng những bằng súng mà còn bằng những nụ cười, những lời thăm hỏi ân cần, những trạm y tế miễn phí, những lớp bình dân học vụ, những đêm lửa trại, những tối hát hò bên chái đình làng. Tôi lãng mạn quá.

Cái đẹp của vài ba năm đầu kháng chiến chống Pháp giành độc lập chỉ là một ánh chớp sáng lòa của lịch sử, không bao giờ tái diễn nữa. Lòng khao khát độc lập thời đó có cái gì thiêng liêng thần thánh, nên làm gì cũng được, mọi người cùng một lòng, mọi người cùng một giấc mơ chung. Bây giờ khác! Người ta đã thấy cái khởi đầu rực rỡ ấy đã dẫn toàn dân tới đâu! Người ta hết tin vào bất cứ điều gì! Không còn biết tin ai, người ta tin vào súng đạn và người ngoài. Ít ra hai cái đó có cái gì cụ thể, tạo được sức mạnh để giữ quyền lực. Tôi đã nói với Đại úy Thường bên Tỉnh đoàn như vừa nói với cậu chiều nay. Ông ta cũng đồng ý với tôi.

Ngữ vội vàng hỏi:

\- Tờ Thép đăng loạt bài này chắc bên Tỉnh đoàn càng thêm kẹt?

\- Chắc chắn rồi! Bên Bình định Phát triển kẹt từ trên xuống dưới, nên vụ này chỉ là hậu quả tất nhiên của các suy sụp từ trước. Ông Thường cũng biết thế, nhưng đã phóng lao phải theo lao. Như lỡ cưỡi cọp, hễ bước xuống là bị cọp vồ. Ông ta không buồn về việc tranh chấp kém thế với ông Tỉnh, mà buồn vì chính ông cũng không làm được việc gì. Như vụ bầu cử Hội đồng xã Nhơn mỹ. Cậu có theo dõi vụ này không? À, tôi quên, vụ này cậu không phụ trách hồ sơ.

\- Lại rắc rối gì nữa, thưa Trung tá?

\- Không phải là rắc rối! Chỉ là một kinh nghiệm xót xa. Xã Nhơn mỹ thuộc loại xôi đậu, đa số dân đều phải sống hai mặt, buổi sáng về nhà cày cấy ở những đám ruộng không xa quốc lộ Một, buổi chiều dắt díu nhau lên quốc lộ hay quận lỵ sống an toàn ở các trại tạm cư. Bên Bình định Phát triển nghĩ phải tổ chức bầu cử hội đồng xã và các chức vụ hành chánh xã thật dân chủ, để người dân tin tưởng nơi người cầm quyền, từ đó thành lập những tổ chức quân sự tự nguyện như nhân dân tự vệ xã, tổ chức chỉnh đốn rồi chờ cho người dân nhận thấy chính họ phải có trách nhiệm trở về dựng lại làng, bảo vệ làng, tảo thanh du kích cộng sản, thì mới mở hành quân bình định cho dân tạm cư hồi hương. Đó là một kế hoạch lý tưởng. Việc tổ chức bầu cử tiến hành tốt. Tới khi nhận đơn ứng cử, thì một lô mấy ông dưới thành phố lên ghi danh: chủ tiệm chạp phô gốc Hoa muốn trở thành ông hội đồng để trốn lính này, ông y sĩ quân y muốn đắc cử để giải ngũ về mở phòng mạch tư hốt bạc này... Phương tiện nhiều, tiền bạc lắm, tới thăm nhà nào họ cũng biếu xén trong khi những người địa phương sống lây lất nửa quê nửa tỉnh chỉ có tấm lòng. Kết quả mấy ông "dân" thành phố đắc cử cả. Nhưng chưa hết. Cái oái oăm là mấy ông dân cử giả hiệu ấy lại được việc hơn những người có lòng gốc địa phương. Họ có thần thế, nên đồng bào ở trại tạm cư nhờ điều gì, họ gọi một cú điện thoại, hay mở một bữa nhậu, là xong. Dân địa phương quần vá tiền đâu để chiêu đãi nhậu nhẹt với các quan lớn. Ông Thường tuyệt vọng vì cái thực tế không chối cãi được này, chứ không phải vì sợ hậu quả vụ tranh chấp dằng dai với ông Tỉnh.

\- Nhưng ông ấy định làm gì nữa?

\- Tôi không biết. Có thể nhờ báo Thép đăng loạt bài này mà cuộc tranh chấp sớm kết cuộc.

Ngữ hỏi gấp:

\- Và ai thắng?

\- Dĩ nhiên phần bại về phía Tỉnh đoàn. Tôi nghĩ tôi sẽ không còn ở đây lâu. Chắc cậu về trong đó nhà tôi có hỏi tình hình ngoài này để đem các cháu ra?

\- Vâng. Bà có hỏi kỹ.

\- Tôi sẽ viết thư bảo bà ấy khoan tính ra đây đã.

Có tiếng điện thoại reo. Ông Tiểu khu phó chậm rãi nhấc điện thoại lên, chậm rãi nói:

\- Tôi là Trung tá Thanh, tôi nghe đây!

Ông lắng nghe một hồi rồi đáp:

\- Vâng, tôi sẽ qua gặp Đại tá ngay. Tôi sẽ cho người ra các sạp báo hỏi xem tờ đó đã phát hành chưa...

Ông đặt ống liên hợp xuống chỗ cũ, và quay sang Ngữ nói:

\- Ông ấy lại hỏi tới cậu. Chắc cậu sẽ gặp chút ít rắc rối. Tôi sẽ thanh minh là cậu không dính gì đến vụ đăng báo. Tôi đi đây!

Loạt bài đăng trên báo Thép hâm nóng thêm cái thành phố lúc nào cũng hối hả ồn ào và bụi bặm này. Sau giờ tan sở, và cũng là giờ chuyến phi cơ hàng không dân sự Air Việt Nam hàng ngày chở báo Sài gòn ra, người ta chen chúc nhau tranh mua báo Thép. Trước cửa các hiệu sách hoặc tiệm ăn vỉa hè cạnh các sạp báo, từng nhóm túm tụm nhau đọc báo không kiên nhẫn chờ đến lúc về nhà, đọc xong, hể hả bàn tán hoặc xì xào to nhỏ tùy theo mối liên hệ nghề nghiệp giữa người đọc với chính quyền tỉnh. Tại các quận lỵ, cảnh này lại tái diễn vào trưa hôm sau, khi báo Sài gòn về tới nhà tổng đại lý tại Qui nhơn được gửi về các quận bằng xe đò.

Nhưng nơi loạt bài báo đăng trên Thép làm đảo lộn sinh hoạt nhiều nhất là Tòa Hành chánh và Tiểu khu. Không có quân nhân công chức nào làm việc tại đó dại dột đến nỗi kẹp nách tờ Thép khi đến bàn làm việc. Họ giấu kỹ trong cặp, hoặc nhét ở ngăn hộc bên dưới yên xe Honda. Cẩn thận hơn, vài công chức già nhiều kinh nghiệm cắt bài báo ra, kẹp vào giữa trang sách hoặc tập công văn đang làm. Ở chỗ công khai, không ai hé môi nhắc tới loạt bài tố ông Tỉnh trưởng. Khẩu hiệu chung là "không nghe, không thấy, không biết". Nhưng người này nhìn người kia mỉm cười thông cảm, vì biết tỏng là bạn mình nghe hết, thấy hết, biết hết. Khi xách gà-mên cơm đi ăn trưa, nếu phải trực ban, hoặc gặp nhau nhâm nhi ly cà phê để xóa tan cơn buồn ngủ buổi làm chiều, ở chỗ thân tình, đề tài hấp dẫn nhất vẫn là cột báo Thép phổ biến ngày hôm trước.

Sau số báo loan loạt phóng sự điều tra ở trang đầu, qua số sau, tờ Thép chuyển loạt phóng sự vào trang ba. Nhan đề vẫn hết sức nổ. Tuy nội dung vẫn chỉ ỡm ờ, mông lung, có vẻ như dạo quanh hóng mát để chờ phản ứng của đối phương. Độc giả địa phương càng nôn nao chờ đợi thì tờ Thép càng nhẩn nha, liên tiếp hẹn ngày mai ngày mốt.

Trên số báo ra ngày thứ tư, ký giả loạt điều tra phóng sự ỡm ờ viết rằng một phần tài liệu tham nhũng anh ta thu thập được là nhờ khéo léo thăm hỏi và phỏng vấn "các giới chức có thẩm quyền" tại Tỉnh đoàn Bình định Phát triển.

Mấy dòng chữ in nhòe trên tờ Thép như một que diêm cháy vất vào kho xăng. Đại úy Thường ở vào thế kẹt. Ông thảo một sự vụ lệnh đưa qua cho Tòa Hành chánh, để xin ông Tỉnh trưởng cho phép vào Bộ có việc khẩn. Ông Tỉnh phó trình sự vụ lệnh lên văn phòng Tinh trưởng. Văn phòng Đại tá trả lại bản dự thảo sự vụ lệnh, với một cái gạch chéo bằng viết nỉ đỏ nét lớn. Không tìm được cách đi Sài gòn chính thức và hợp pháp để phòng thân nữa, ông Thường giao việc cho Tỉnh đoàn phó, tự ý xuất tiền túi mua vé máy bay về "tị nạn" tại Bộ. Ông Tỉnh trưởng điện về Sài gòn báo cáo Đại úy Thường đào nhiệm, đồng thời xin cử gấp người thay thế. Trung tá Thanh đã đoán đúng. Tuy chỉ mới loanh quanh vòng ngoài, tờ Thép đã giải quyết chóng vánh một cuộc tranh chấp dằng dai từ hơn một năm qua, để bắt đầu một cuộc mặc cả khác giữa tờ báo với ông Tỉnh.

Trong cuộc tranh chấp đấu trí này, Ngữ cũng bị liên lụy. Trên số báo ra ngày thứ bảy, ký giả báo Thép lại ỡm ờ viết rằng "Theo một sĩ quan tòng sự tại Tiểu khu, từng phục vụ tại một cơ quan ngôn luận của quân đội ở Sài gòn (mà vì lý do an ninh của đương sự, chúng tôi không tiện tiết lộ danh tánh) thì..." Số báo ấy đến Qui nhơn chiều thứ bảy, thì sáng thứ hai chào cờ đầu tuần, Ngữ trở thành một kẻ đáng ngại trước mắt mọi quân nhân công chức ở Tiểu khu và Tòa hành chánh. Ngữ lại thấy trở lại những cái mỉm cười đồng lõa của những kẻ nhát gan nhưng ưa chuyện náo nhiệt, lại thấy những ánh mắt e dè xa lánh để khỏi bị liên lụy, lại nghe những lời xì xào sau lưng mình, lại nếm cái dư vị cay đắng vì cô đơn, như thời chàng làm việc ở Tiểu khu Thừa Thiên, lúc phong trào Phật giáo tranh đấu lên cao. Tờ Thép đăng loạt bài tố tham nhũng được đúng một tuần, thì đột ngột ngưng mà không báo trước. Độc giả Qui nhơn chen nhau giật cho được số báo ngày thứ Ba để chỉ đọc thấy ở trang ba một cái khung nhỏ bằng hai nhón tay với lời cáo lỗi đơn giản: "Thép tự ý tạm ngưng loạt bài điều tra tham nhũng vì vừa được bạn đọc cung cấp thêm các dữ kiện mới. Tòa soạn cần thời gian kiểm chứng. Xin cáo lỗi với quí độc giả".

Mọi người tiu nghỉu, cảm thấy như vừa bị lừa, phải mua vé chợ đen để chen chúc nhau đi xem một màn đấu võ cuội.

Ở các công sở, công chức lại trở về cuộc đời trầm lặng nhàm chán "sáng vác xe đi tối vác về", nhàm chán tới độ không biết làm sao cho nếp sống tẻ nhạt có chút gia vị nên lóng ngóng chờ những tin nổ sẽ tới. Chờ không được, họ tạo tin đồn. Trung tá Thanh trở thành mục tiêu mới. Họ dựng đứng những màn đấu khẩu giữa Đại tá Tiểu khu trưởng và Trung tá Tiểu khu phó, và nói cho ngay, óc tưởng tượng của họ có cảm tình với Trung tá Thanh hơn. Họ không dại dột tưởng tượng ra một ông đại tá đầy cả nết xấu. Họ không dại dột vuốt râu hùm. Trong các giai thoại vẽ vời giữa các cuộc trà dư tửu hậu, quân nhân công chức dưới quyền ông Tỉnh dán cho ông cái nhãn "khôn ngoan, thực tế"', còn ông tiểu khu phó thì được cấp bằng "thẳng thắn, can đảm".

Xem ra họ mơ ước được thẳng thắn can đảm, nhưng nhờ từng trải qua nhiều thời tỉnh trưởng, họ khôn ngoan thực tế đủ để giữ được cái ghế ngồi an toàn giữa thời buổi nhiễu nhương bất trắc.

***

Khác với thời ở Huế, trong cơn khủng hoảng này, Ngữ còn có được một người bạn lớn để tâm sự là Trung tá Thanh. Sau loạt bài đăng trên báo Thép, hai người cảm thấy bị cô lập, nên chỉ còn biết tìm đến nhau. Sau giờ làm việc, Trung tá Thanh và Ngữ thường lái xe Jeep đến những chỗ ít người lai vãng ngồi nói chuyện với nhau hàng giờ. Câu chuyện của họ khơi khơi trên mây, tỏa ra cái tổng quát, dựa trên nguyên tắc, ôm lấy tổng thể chứ không để dính vào các chuyện thực tiễn trước mắt. Không nói ra, cả hai đều thấy bất lực trước những điều cụ thể, nên tìm yên tâm bằng cách đặt khó khăn cụ thể vào trong một cái khung lớn, và lo tìm giải quyết cái khung ấy trước.

Không có người thứ ba đứng ngoài quan sát và nghe những điều họ nói để phê phán, nên họ mặc sức bay lượn. Ông Thanh đem cái ý muốn thực hiện một cuộc chiến tranh chống cộng toàn diện ra bàn, đặt ra những điều kiện về thời cơ, về nhân sự, về lý thuyết lãnh đạo. Ông lôi cả lịch sử hiện đại ra mổ xẻ, và kết luận rằng thời hoàng kim của dân tộc sẽ không bao giờ tới nếu Việt nam không thoát ra được gọng kềm ác nghiệt của cuộc tranh chấp quyền lực quốc tế. Ông có vẻ sáng đối với những toàn cảnh, nhưng lại lạng quạng ở chỗ chật; thoải mái hăng say với giấc mộng vá trời lấp biển nhưng bối rối vụng về không biết làm sao để lấp một lỗ chân trâu. Ông thú nhận với Ngữ:

\- Cuối cùng tôi khám phá ra một điều: tôi chỉ thích hợp với một chức năng thuần túy quân sự. Chỉ huy một đơn vị quân đội hay chỉ huy một cuộc hành quân đơn giản như là dự một trận đấu bóng tròn. Luật lệ sẵn, đá được vào gôn đối thủ thì thắng, thua điểm thì nhận thua. Tôi không thể giữ được những chức vụ như ông Tỉnh. Phải tới lúc tôi trở về đúng chỗ của mình. Phần cậu thì sao? Hôm qua ban Hai gọi cậu qua có chuyện gì vậy?

\- Chắc đây là hậu quả của vụ báo Thép. Họ hỏi lung tung. Vụ Phật giáo! Vụ cái truyện ngắn "Vòng hoa dành cho Ngài lãnh tụ". Cả vụ thằng Tường nữa. Có lẽ phải nhờ Trung tá nói cho một tiếng. Tôi thì sao cũng được, nhưng tôi ngại cho con Nam. Nó bị nhiều rủi ro, bây giờ vì tôi mà nó mất chỗ dạy, chắc nó phát điên lên mất.

Trung tá Thanh buồn rầu đăm chiêu một lúc, rồi nói:

\- Được. Tôi sẽ lo cho cậu vụ này. Tôi với cậu hợp nhau mà không có duyên được làm việc với nhau lâu. Thôi, gác qua các chuyện đau đầu ấy đi. Chừng nào Quỳnh Trang ra đây?

Ngữ đỏ mặt khi đột ngột bị hỏi đến chuyện riêng, đáp lí nhí:

\- Tuần sau, Trung tá!

\- Sao hai cô cậu chịu được cái cảnh chàng Ngưu ả Chức thế? Tôi ấy à, lúc mới lấy vợ...

Ông cười ha hả, không nói hết câu.

Phần Ngữ, chợt nhớ cảnh đêm đêm vẫn thường đắp chiếc áo lót của Quỳnh Trang lên mặt hít mùi da thịt người vợ mới cưới và nôn nao với những kỷ niệm tân hôn, chàng đâm ngượng, tưởng ông Thanh biết hết, thấy hết. Chiếc áo lót thần diệu cũng là một môn thuốc hiệu nghiệm để Ngữ vượt qua được thời kỳ khó khăn.
Chương 118

Trung tá Thanh chịu đựng cảnh bẽ bàng và bất lực hơn một năm mới có cơ hội xin đổi đi nơi khác. Ông ngỏ ý nhiều lần với Đại tá Tỉnh trưởng xin trở lại Quân đoàn, nhưng ông đại tá không thuận. Viên tỉnh trưởng không muốn cấp dưới nghĩ ông tìm cách đẩy Trung tá Thanh đi, sau khi đã nhổ được cái gai bên Bình định Phát triển.

Cơ hội ấy đến vào cuối năm 1972, lúc ông đại tá được thăng chuẩn tướng và được gọi đi nhận chức tham mưu phó một quân đoàn. Mặc dù sau bảy năm làm tỉnh trưởng đã trở thành một quân nhân chỉ huy hành chánh nhà nghề, viên đại tá khôn ngoan nhận ra rằng cái chức tỉnh trưởng là một con dao bén nguy hiểm, nhanh tay lẹ mắt đến mấy cũng có ngày sơ sẩy, nhẹ thì đứt tay, nặng thì mất mạng hoặc thân bại danh liệt như nhiều tỉnh trưởng tiền nhiệm. Dù sao, tiến thân trong cái hệ thống đã có qui luật vững vàng là quân đội vẫn chắc chắn hơn, yên tâm hơn, giản dị hơn.

Viên tỉnh trưởng thay nhiệm sở, Trung tá Thanh chộp ngay cơ hội xin về Quân đoàn Hai để nhận một chức vự chỉ huy chiến đấu. Quân đoàn bối rối không tìm được chỗ thích hợp cho ông, cuối cùng bổ nhiệm ông về Phú bổn. Vẫn vai trò Tiểu khu phó. Bạn bè của ông cười mỉa, bảo ông bị biện pháp kỷ luật khi từ một tỉnh lớn bị đẩy về một tỉnh tí tẹo vốn chỉ là một quận miền núi hẻo lánh. Ông cười không nói gì. Trong thâm tâm, ông hy vọng biết đâu ở nhiệm sở mới, ít phải đối phó với các phức tạp dân sự, ông được nhiều cơ hội làm việc tốt hơn. Nhận được sự vụ lệnh, ông đưa cho Ngữ xem, và long trọng đề nghị Ngữ về làm việc chung với ông. Ngữ biết không thể nấn ná ở lại Qui nhơn được, dù bà Văn và các em muốn chàng ở lại. Ngữ quyết định nhanh không do dự.

Ngữ phải bỏ ngang bữa tiệc tiễn Trung tá Thanh và chàng tổ chức ở văn phòng Tiểu khu để ra phi trường đón Quỳnh Trang. Được tin Ngữ lại đổi nhiệm sở, Quỳnh Trang đánh điện tín báo cho Ngữ biết nàng sẽ ra Qui nhơn vào chuyến bay ba giờ chiều. Ngữ muốn đánh điện tín ngăn không cho vợ phải vất vả sợ đi đường xa bị động thai, nhưng không kịp.

Phi cơ đến phi trường Qui nhơn trễ nửa giờ. Ngữ nhờ bộ quần áo lính ra đến tận chỗ phi cơ đậu chờ cánh cửa phi cơ mở và nhân viên Air Việt Nam đẩy chiếc thang đến áp vào cửa phi cơ. Hành khách lục tục bước xuống. Quỳnh Trang ra sau cùng. Từ dưới đất nhìn lên đầu cầu thang, Ngữ thấy bụng vợ lớn quá khổ mặc dù chiếc áo sản phụ trắng choàng bên ngoài đã che bớt phần nào thân thể đã biến dạng của Quỳnh Trang. Lòng Ngữ tự nhiên cảm thấy vừa hối hận vừa hân hoan. Chàng không chờ cho ông hành khách đi trước Quỳnh Trang bước xuống khỏi thang, chạy lên chỗ bậc cấp Quỳnh Trang đứng, lo âu hỏi:

\- Trời, em ra làm gì. Có mệt không? Anh định đánh điện báo cho em là sẽ về Sài gòn trước rồi mới lên Phú bổn sau. Để anh đỡ xuống thang kẻo ngã.

Quỳnh Trang thấy nhiều nhân viên Air Việt Nam (kể cả hai cô tiếp viên hàng không đang đứng ở cửa phi cơ chờ lối trống xuống phi cảng) nhìn mình tò mò, đâm ngượng, nhưng cảm động nói với chồng:

\- Em tự đi một mình được mà. Bụng em còn nhỏ, đã đến nỗi nào.

Ngữ nhìn lại bụng vợ, thấy quả nhiên bụng Quỳnh Trang không lớn như lúc đầu Ngữ từ dưới nhìn lên. Nói thế, nhưng Quỳnh Trang vẫn vịn vào vai Ngữ bước xuống thang. Ngữ hỏi:

\- Em không có xách tay à?

\- Có. Nhưng em gửi hành lý cả, đi tay không cho khỏe. Anh phải chờ lãnh hành lý cho em.

Hai vợ chồng đã xuống khỏi thang. Họ đi về phía chái trước cửa phi cảng tìm chỗ đứng đợi. Ngữ hỏi:

\- Em có khát không anh vào mua một lon nước ngọt cho em?

Quỳnh Trang nói:

\- Không. Em vừa uống trước khi phi cơ hạ cánh.

\- Thầy me vẫn thường chứ?

\- Vẫn vậy! Quỳnh Như có gửi thư cho anh. Em đem cả những lá thư nó viết cho em để anh đọc nữa. Tội nghiệp con bé!

\- Như gặp chuyện gì vậy?

\- Không có gì. Nó chỉ buồn thôi. Me em buồn lắm. Nghe anh lại bị đổi đi lên Cheo Reo, me buồn hơn nữa.

\- Cheo Reo à? Cái tên nghe như cảnh đèo heo hút gió! Ở đâu vậy?

Quỳnh Trang trố mắt nhìn Ngữ:

\- Em tưởng anh phải thạo hơn em chứ. Cheo Reo là tên cũ của Phú bổn. Em biết nhờ thời kỳ thường đi xe đò lên Buôn mê thuột mua cà phê. Me bảo em ra nói với anh là hãy vào Sài gòn vận động để làm viêc lại ở tờ Tiền Tuyến. Có được không anh?

Ngữ do dự một lúc sợ vợ thất vọng:

\- Chắc là khó. Nhưng anh sẽ cùng về Sài gòn với em để xin thử xem sao. Hành lý đã lấy xuống rồi. Phiếu gửi hành lý của em đâu?

Ngữ nhất định không cho Quỳnh Trang ngồi phía sau yên xe Honda để chở vợ về nhà. Chàng thuê một chiếc cyclo cho Quỳnh Trang, còn cẩn thận dặn bác cyclo nhớ chạy thật chậm, và nhớ tránh giùm những ổ gà. Quỳnh Trang thấy Ngữ lo lắng thái quá, cười thích thú, trách yêu:

\- Anh lẩm cẩm quá! Còn hai tháng nữa em mới sinh, đã đến nỗi nào.

Ngữ nói:

\- Ấy, anh đọc cuốn "Các bà mẹ sắp sinh con nên biết" thấy nói tháng thứ ba và tháng thứ bảy là hai tháng các bà bầu phải cẩn thận để tránh bị sẩy thai. Anh có gửi cuốn đó cho em rồi mà!

Bác cyclo già đứng giữa nghe hai vợ chồng trẻ, chen vào nói:

\- Các cô các cậu bây giờ cái gì cũng tin ở sách, chứ hồi trước con vợ tôi hôm sau sanh hôm trước còn đứng giã gạo cả đêm. Có sao đâu!

Ngữ nói:

\- Hồi trước khác bây giờ khác. Bác nhớ chạy cẩn thận nghe!

Thấy cả nhà đi vắng, Quỳnh Trang hỏi:

\- Má không ở nhà à?

\- Hôm nay má xuống chợ trông hàng cho con Quế ra Phù cát mua hàng. Nam chiều nay có giờ dạy đến sáu giờ trường mới tan. Cháu Thúy đi học mẫu giáo.

\- Nó mấy tuổi mà đã đi học?

\- Năm tuổi. Thật ra chưa đủ tuổi, nhưng Nam muốn con đi học cho dạn dĩ bớt. Tính con bé nhút nhát, vì quanh đây không có bạn chơi. Các cô các cậu thì đi cả ngày. Em đứng yên để anh ngắm xem "bà mẹ tương lai" có khác với "cô dâu mới" nhiều không!

Quỳnh Trang thích cách gọi kiểu cách của Ngữ, đứng xuôi tay cho chồng ngắm. Chiếc áo sản phụ may bằng vải trắng in những cánh chả tím choàng ra ngoài chiếc áo dài vàng nhạt may rộng. Quần lụa đen. Dép da đế thấp. Trông Quỳnh Trang vững chãi khỏe mạnh chứ không ốm yếu bệnh hoạn như thời Nam có mang con Thúy. Dấu hiệu thai nghén duy nhất trên khuôn mặt Quỳnh Trang là cặp mắt hơi nặng nề sượng sùng, như đôi mắt của người bị bệnh phù thũng mất ngủ.

Ngữ lo ngại hỏi:

\- Em ngủ có được không?

\- Được. Anh mở xách lấy cho em bộ đồ để thay. Cái xách lớn kia kìa. Không phải cái nhỏ.

\- Em cần ủi lại không. Anh ủi cho!

Trang cười:

\- Sao tự nhiên anh "nịnh đầm" với em thế?

\- Để chuộc tội. Mỗi lần gặp những anh chồng đi với bà vợ mang bầu, anh thấy nét mặt anh chồng lạ lắm. Vừa có vẻ ngượng ngùng vì bị thiên hạ biết mình là tác giả của cái tác phẩm cồng kềnh bên cạnh, lại vừa có vẻ gian của kẻ phạm tội.

\- Anh chỉ chẻ sợi tóc ra làm tư! Không ai ngượng ngùng cả, chỉ có anh thôi! Anh cho em mượn đôi dép Nhật. Đôi dép quai da thật, thấm nước hư đi!

Ngữ đem đôi dép cho vợ, sẵn dịp ôm Quỳnh Trang hôn. Cái bụng Quỳnh Trang làm cho Ngữ phải chồm người tới mới ôm trọn được đôi vai đầy của vợ. Quỳnh Trang để cho chồng hôn, nhưng Ngữ hôn xong, nàng trách:

\- Anh hút thuốc lá nhiều quá.

Bữa cơm tối có đầy đủ gia đình. Con bé Thúy mê con búp bê da đen nhồi bông Quỳnh Trang đem ra làm quà cho cháu, không chịu ăn cơm. Nam mắng con:

\- Thúy, mẹ đã bảo ăn cơm đi đã. Không ăn cơm mẹ nói dì Trang lấy con búp bê lại đó.

Con bé vội ngước lên nhìn mẹ, má vẫn áp vào mái tóc quăn xoắn tít của búp bê, ánh mắt dò hỏi nhưng không tin mẹ nói thật. Hết nhìn mẹ, Thúy lại nhìn Quỳnh Trang. Thấy hai người lớn làm mặt nghiêm, nó chột dạ, đem cất con búp bê vào giường rồi trở lại bàn ăn. Quế hỏi Nam:

\- Sao chị lại bảo Thúy gọi chị Trang là dì? Phải gọi là cô chứ!

Bà Văn chữa lại:

\- Phải gọi là mợ.

Quế cười, nhìn Quỳnh Trang nói:

\- Ừ, em cũng thấy rắc rối thật. Gọi cô cũng được, mà gọi mợ cũng được. Nhưng gọi thế nào đúng hơn?

Mặt Nam dàu dàu khi nói:

\- Gọi mợ hoặc dì đi!

Mọi người đều hiểu Nam muốn nói gì, nên từ đó không khí buổi ăn nặng nề, người vắng mặt cứ chờn vờn trong đầu mọi người, bữa cơm tự nhiên tẻ nhạt. Bằng trực giác, con Thủy cảm thấy có điều gì bất thường vừa xảy ra lúc nó đi cất con búp bê. Thúy tưởng mẹ, bà ngoại, dì và cậu mợ Ngữ giận nó vì nó không chịu ăn cơm. Để tỏ thiện chí hối lỗi, Thúy leo lên ngồi trên chiếc ghế cao giữa mẹ và mợ Trang, hăng hái cầm muỗng xúc nhiều cơm và nhai nuốt thật hăng. Quỳnh Trang vuốt đầu cháu nói:

\- Cháu của mợ ngoan lắm. Hôm nào mợ có em bé, sẽ đem ra đây cho Cháu bồng. Búp bê của mợ sẽ đẹp hơn con này, biết khóc, biết bú sữa. Con búp bê đen này chỉ biết nhắm mắt mở mắt thôi.

Con Thủy ngưng nhai, ngước lên hỏi:

\- Chừng nào dì đem em bé ra?

Quế nhắc, vừa nói vừa liếc nhìn Nam:

\- Cháu gọi dì Trang là mợ.

Con Thúy cãi:

\- Hôm trước dì Trang ra, mẹ bảo con gọi là dì mà!

Quế nói:

\- Hồi đó, dì Trang chưa lấy cậu Ngữ. Nay thì cháu phải gọi là mợ. Gọi mợ vì dì Trang là vợ của cậu, hiểu chưa?

Có lẽ con bé thấy rắc rối quá, tuy gật đầu nhưng nét mặt hơi đăm chiêu, bối rối. Đột nhiên Thúy quay về phía Nam nói:

\- Mẹ, hồi chiều sư cô nói sư cô có biết ba!

Câu nói con Thúy làm cho người lớn lại ngại ngùng nhìn nhau. Chờ mãi không thấy ai nói gì, Nam đành đáp lời con:

\- Con hỏi gì sư cô mà sư cô nói vậy?

\- Con có hỏi gì đâu! Sư cô nghe con nói giọng Huế nên thương con lắm. Sư cô cũng người Huế mà! Sư cô khen con đồ hàng chữ A rất đẹp, rồi nói là sư cô có quen với ba.

Ngữ từ đầu bữa ăn đến giờ giữ im lặng, bây giờ chen vào hỏi:

\- Lớp cháu có mấy người?

\- Nhiều lắm cậu. Con Lan ngồi bên cạnh cháu này, con Thiện hay mượn bút chì của cháu này, Con Liễu hay nhai kẹo cao su trong lớp này, con Thu mũi dãi thò lò ống tay áo dơ thật là dơ này...

Bà Văn cười ngăn lại:

\- Thôi, đủ rồi. Con ăn đi, rồi còn đi ngủ sớm mai đi học. Mai bà phải xuống chợ sớm, cậu Ngữ sẽ chở con đi học

\- Trưa ai chở con về?

Nam nói:

\- Mai 9 giờ mẹ mới có giờ dạy. Để mẹ chở con đi học cũng được. Trưa con đứng chờ ở cửa lớp, nhớ đừng chạy đi đâu xa, mẹ đi dạy về mẹ đón.

Rồi quay sang phía anh, Nam nói:

\- Mai anh chở Trang đi chơi đi! Đem Trang lên Chợ Huyện ăn nem cho biết. Dù Quỳnh Trang đã lấy Ngữ, nhưng Nam quen miệng từ thời còn học chung ở trung học, không gọi Quỳnh Trang là "chị" được.

Bà Văn nói:

\- Đi đâu thì đi nhưng phải cẩn thận xe cộ. Đường xấu lắm, đầy ổ gà. Sơ sẩy để hư thai lại khổ.

Bà nói chung, rồi quay riêng sang Quỳnh Trang hỏi:

\- Me con trong đó có định cho con sinh theo lối Việt nam không?

Quỳnh Trang đáp:

\- Con không hiểu. Là vì lâu nay nhà con có ai sinh đẻ gì đâu! Nhưng sinh theo lối Việt nam là sao hở má?

\- Hồi con Nam sinh, vì không chịu nghe theo má mà sinh xong cứ đau yếu hoài. Phải chịu khó ăn mặn và nằm lửa thì sinh xong mới khỏe được.

Quế bĩu môi:

\- Má nói chuyện hồi xưa hoài! Ai đời sinh con mất sức lại phải nhịn ăn nhịn uống, còn đem cả cái lò than vào mà nướng, ai chịu nổi. Dưới nhà thương Thánh gia, mấy bà soeurs Mỹ bắt mấy bà vừa sinh xong phải đi tắm liền, cho đi lại thả cửa, hai ngày sau cho về. Không kiêng cữ gì cả, có sao đâu!

Bà Văn bực bội với Quế, nói:

\- Có sao đâu! Bây giờ còn khỏe, chưa thấy gì. Nhưng sinh nhiều như mấy bà hồi trước, tuổi lớn hơn, mới thấy. Trang nói với me ra đây sinh, má nuôi cho.

Quỳnh Trang liếc về phía Quế cười thông cảm, rồi đáp:

\- Dạ. Con sẽ xin me con. Chỉ sợ nhà trong đó đơn chiếc. Me con bảo nếu anh Ngữ lại xin về làm việc ở Sài gòn thì tiện lắm!

Bà Văn cảm thấy không vui, như câu nói của cô dâu có chạm chút đỉnh tới tự ái của bà. Như bà không còn chút chủ quyền nào trên đứa con trai nữa. Nó đã thuộc vào một gia đình khác, và bà không đủ điều kiện để giữ nó lại, giành nó lại. Từ đó đến cuối bữa ăn, bà giữ im lặng.

***

Nam và Quế muốn nhường chiếc giường rộng cho hai vợ chồng Ngữ, nhưng Quỳnh Trang từ chối. Hai vợ chồng ra ngủ ở cái divan đặt ở phòng trước để khỏi làm phiền các em. Quỳnh Trang ngồi ở bàn viết của Ngữ tò mò lục soạn để biết những gì Ngữ đã làm khi xa mình. Chiếc bàn gỗ tạp bày đầy những thứ lặt vặt một cách bừa bãi: sách vở xếp không gọn ghẽ, cái gạt tàn thuốc đầy ắp tro và mẩu thuốc thừa rơi cả ra ngoài, mấy trang bản thảo viết dở gạch xóa nhem nhuốc. Quỳnh Trang thấy Ngữ đang viết dở một cái truyện ngắn, lấy khung cảnh là một đơn vị chung sự vụ làm việc cạnh một nhà xác của quân y viện. Ngữ giật ba trang bản thảo không cho vợ đọc, mặt đỏ gay như bị bắt gặp đang trần truồng. Quỳnh Trang cười hỏi:

\- Sao không cho em đọc?

Ngữ xếp ba tờ giấy vào túi áo ngủ, nói:

\- Chưa xong gì cả, em đọc thấy hết cái dở của anh.

Quỳnh Trang nói:

\- Em liếc qua thấy hay đấy chứ! Chỉ tiếc là chữ anh viết tháu khó đọc quá.

\- Hay gì! Chuyện này anh viết không suôn. Cả tuần nay viết không trôi. Đã định xé đi, nhưng tiếc!

Quỳnh Trang không nài, hỏi:

\- Sao anh cứ chọn mấy đề tài bi thảm? Sao không viết về em?

\- Em thích anh viết về em à?

\- Thích chứ. Để xem anh nhìn em ra sao.

\- Nhìn ra sao thì em đã biết rồi. Với lại đã viết bao nhiêu thư.

\- Cũng qua thư anh viết cho em mà em lo! Truớc đấy, anh viết dài chữ nắn nót dễ đọc. Gần đây, anh viết ngắn, chữ tháu như gà bới. Thư lại chẳng có gì thơ mộng cả! Anh có đổi thay không?

Thấy Quỳnh Trang nghiêm trang khi hỏi câu ấy, Ngữ nói:

\- Không thay đổi gì cả. Càng ngày em càng đáng yêu hơn, càng trở thành da thịt, thân thể của anh. Người ta thường ít viết về những gì mình đang có. Chỉ có mấy tên thất tình mới viết về tình yêu thôi. Anh có đủ, viết làm gì nữa. Và viết sao cho đủ!

Quỳnh Trang bĩu môi nhưng nét mặt vui:

\- Anh ngụy biện giỏi lắm. Nhưng em vẫn thích anh viết về em. Con Như hỏi em là có truyện nào anh viết về em không? Em trả lời có. À, em quên đưa thư con Như cho anh đọc. Thư mới nhận tuần trước có cái nó viết riêng cho anh. Em không mở ra, nhưng thế nào anh đọc xong em cũng phải có quyền đọc ké. Anh phải cho em đọc ké, vì em cho anh xem luôn mấy lá thư nó viết cho me nữa.

Nói như vậy, nhưng Quỳnh Trang lười không đi lấy thư. Nàng ngồi yên trên ghế, bảo Ngữ:

\- Anh vào mở cái xắc nhỏ của em, thư em để trong ngăn ngoài, mở cái fermeture ra là thấy.
Chương 119

Ngữ đọc những lá thư Quỳnh Như gửi cho chị trước:

Berkeley ngày...

Chị,

Chiều nay đi học về thì Lucy đưa cái thư dày của chị cho em, cằn nhằn về chuyện chị gửi thư bảo đảm nên lão phát thư hành hạ bà cụ đủ chuyện thủ tục mới cho nhận. Ôi chao! Em giật mình đọc lại thấy mình gọi bà mẹ chồng là Lucy trống trơn. Em quen miệng rồi. Bên này già trẻ lớn bé gọi nhau bằng tên trống trơn, không thưa bẩm gì cả. Em mới qua còn ngượng ngùng, cứ nghĩ gọi như vậy với người cao tuổi hơn là hỗn. Sau quen với phong tục, thấy bình thường. Chị đừng nghĩ em vô phép!

Mấy cái ảnh chụp đám cưới của chị đẹp lắm. Chị mặc áo cô dâu đẹp nhất đời, em nói thật đấy, không nịnh chị để xin tiền như hồi nhỏ đâu! Còn anh Ngữ thì, chao ơi! Sao giống Lữ Liên trong ban AVT quá! Chỉ thiếu cây đờn bầu hay là cái kèn thổi đám ma. Em quen mắt nhìn anh Ngữ mặc đồ lính, tự nhiên thấy anh ấy bỏ "chiến y" làm ca sĩ AVT, em nhịn cười không được. Dale mặc áo dài chú rể trống ngộ hơn nhiều! Em nhìn kỹ mặt anh Ngữ trong ảnh, thấy anh Ngữ sượng trân! Như vậy là tốt. Vì sao chị biết không? Vì nếu ảnh ăn ảnh hay khoái chí trong vai chú rể, thì cứ muốn làm chú rể hoài. Như bên này, ly dị như là thay áo. Em ớn quá! Em lại phải vào trường học tiếp lớp Comparative Literature. Cuối tuần nếu rảnh, em sẽ viết lá thư dài hơn cho chị.

...

Chị Trang

Em buồn quá chị Trang ơi! Nếu có chị ở đây, em đã bắt chị ngồi nghe con nhỏ Như nó kể lể đủ thứ chuyện đầu cua tai nheo, vì chỉ có chị là đủ kiên nhẫn mà thôi. Nhớ lại hồi trước, em cứ ỷ có chị nên khỏi lo gì cả. Bây giờ qua đây, những lúc buồn bực, cô độc hay chới với, lại thấy nhớ chị da diết.

Em không hiểu tình vợ chồng giữa em với Dale ra sao nữa! Liệu tụi em có thể sống với nhau lâu không, hay lại như những cặp vợ chồng Mỹ khác. Em nói ngay để chị và thầy me khỏi lo là không hề có điều ghê gớm hay bi thảm xảy ra giữa em và Dale. Dale vẫn là một người chồng gương mẫu, biết lo lắng cho em và bà cụ. Dale chăm chỉ tháo vát, mới về chỉ làm công giúp cho em rể lấy lương tháng, nhưng nay đã mở một tiệm plumbing riêng, không giàu có gì nhưng đủ sống ở San Jose. Dale bận suốt tuần, hai ngày cuối tuần lại bận hơn những ngày trong tuần vì chờ đến ngày nghỉ khách hàng mới ở nhà để lo dọn dẹp, sửa chữa nhà cửa. Dale lái xe về đây thăm em vào thứ hai, sáng thứ ba lại xuống San Jose. Thứ hai em lại bận học, nên hai vợ chồng ít có cơ hội sống trọn cho nhau. Nói cho đúng cũng nhờ Dale mở tiệm riêng thu nhập khá hơn mà em có thể ra thuê phòng ở riêng từ dạo tháng Hai. Chị viết thư cho em, từ nay gửi theo địa chỉ mới em viết ngoài phong bì. Nhớ chép đúng số phòng trong chung cư, là 112. Số 1 chị chỉ gạch một cái, chứ đừng có cái móc nhỏ ở đầu, bên này nhân viên bưu điện làm ra số 7. Em viết tới đâu rồi? À lang bang qua chuyện thuê nhà, em quên mất ý ban đầu khiến em lấy giấy viết thư tâm sự với chị. Em lo không phải vì Dale mê người phụ nữ Mỹ nào khác, hoặc lơ là với em. Cũng không phải vì Lucy (lại quên), vì bà cụ ghen với em làm cho Dale khó xử. Em chỉ lo là vì Dale sống như con cá mắc cạn ở đây, ngay trên quê hương của anh ấy. Em có cảm tưởng không phải Dale yêu em, mê em, mà Dale yêu Việt nam. Dale yêu những ngày tháng anh ấy sống ở Việt nam, cho đó là thời kỳ cuộc sống nội tâm của anh ấy phong phú nhất, anh học hỏi được nhiều nhất, thấy cuộc đời có ý nghĩa nhất, thấy mình có ích cho những người chung quanh nhiều nhất. Anh ấy gọi đó là những ngày tự tín (em dịch chữ anh ấy dùng: self-confident days). Về đây, Dale hụt hẫng vì thấy có anh hay không có anh, các đồng hương của anh vẫn vậy thôi. Chữa một ống nước nóng bị nghẹt trong phòng tắm, không có Dale thì đã có vô số những John, những Jack, những Chuck, những David. Chỉ cần mở niên giám điện thoại ra, lật mục plumbing và quay bảy con số. Nét mặt Dale thường không vui, như sống một cách bất đắc dĩ. Chắc anh ấy đã khám phá ra rằng em không thể thay thế được Việt nam. Cứ nhìn cách anh ấy sưu tầm tất cả những cột báo tranh ảnh liên quan tới Việt nam thì rõ! Em lo lắm.

Sống đơn độc ở đây, em chỉ còn hai thú vui (có thể gọi là thú vui được không?) là: mỗi tối đúng giờ prime time (là giờ có đông khán giả bật truyền hình nhất) đau xót nhìn cảnh nhà cháy đạn nổ quay từ chiến trường Việt nam, và tình yêu Dale. Xem nửa giờ tin tức Việt nam trên TV chỉ thấy lòng nhói đau. Còn Dale thì dường như đang hối tiếc đã bỏ Việt nam về đây! Em lo âu lẩn thẩn quá không hở chị?

...

Chị,

Lại gặp chuyện bực mình ở trường. Chị có biết đại học Berkeley là ổ phản chiến hay không? Trời đất xui khiến thế nào mà tới khi em không còn ham chuyện xuống đường hò hét nữa, lại chui đúng vào cái trường suốt tuần biểu tình với lại hội thảo!

Em đã bảo với họ em là người Tầu để yên thân rồi, nhưng mấy cậu ấm sinh viên Việt nam học ở đây cuối cùng cũng điều tra ra gốc tích em, thế mới khổ. Các cậu ấm cô chiêu con quan lớn ở Sài gòn học tại Berkeley không nhiều, nhưng họ tham gia biểu tình chửi cha chửi chú làm lớn ở Sài gòn hăng lắm. Họ có mời em đi thăm bản doanh của họ. Em tưởng là vào một tòa lãnh sự của chính quyền Hà nội. Hình Hồ Chí Minh chụp đủ kiểu treo la liệt: Bác Hồ xăn quần cấy lúa với nông dân, Bác Hồ với các cháu thiếu nhi cổ thắt khăn quàng đỏ, bác Hồ đọc báo Nhân Dân, bác Hồ cưỡi ngựa ở chiến khu Việt Bắc, bác Hồ phát biểu ý kiến ở hội nghị đảng cộng sản Pháp tại Toulouse... Ngay tường đối diện cửa vào phòng là một tấm bích chương lớn vẽ một du kích cộng sản đang hô xung phong, khẩu AK cầm ở tay phải giơ lên cao. Hàng chữ in đọc hai bên người du kích là VIET NAM FOR THE VIET NAM.

Ngay dưới tấm bích chương đó là mấy tấm ảnh thời sự Miền Nam: ảnh chụp tướng Loan đang chĩa súng lục vào đầu một Việt cộng trong trận Mậu Thân, ảnh chụp hầm xác Mỹ lai, ảnh chụp bà Kỳ đang mặc bộ quần áo mốt mới nhất ở Paris. Không có ảnh hầm xác trận Mậu Thân Huế!!

Em lên Tòa Lãnh sự Việt nam Cộng hòa ở San Francisco hỏi các nhân viên lãnh sự xem họ làm gì được để các sinh viên đại học có cái nhìn đúng hơn về Việt nam. Họ khó chịu tưởng em muốn gây chuyện. Họ bảo cái thời nó như thế, không làm gì được. Em sợ càng học ở đây lâu càng dễ bị cuốn vào dòng, hoặc nếu không thì bị tẩy chay, cô lập. Vài sinh viên Mỹ biết em là người Việt nam đã hỏi: Tụi tao bỏ học tranh đấu cho dân tộc mày, còn mày là người Việt nam tại sao mày không làm gì cả? Em chỉ còn biết Sorry, và bỏ đi!

...

Một lá thư Quỳnh Như viết từ lúc mới qua Mỹ, Ngữ đọc sau cùng.

Chị Quỳnh Trang thân yêu của em,

Em choáng ngợp vì đời sống mới, nhiều cái lạ quá không biết phải kể gì với chị đây. Có nhiều điều bất ngờ. Trước hết là bà cụ thân mẫu anh Dale. Qua đây em mới biết tình cảnh thực của bà cụ. Em không thất vọng vì gia cảnh anh Dale, ngược lại, càng thương bà cụ hơn lên. Em nguyện sẽ thay Dale săn sóc hết lòng cho bà cụ an hưởng tuổi già. Em nguyện làm con gái đúng nghĩa của bà cụ. Dale đi làm, em vừa đi học vừa chăm sóc cho bà cụ. Vài năm nữa, em ra trường tìm việc làm vững sẽ tìm mua một căn nhà để rước bà cụ về ở chung, lợi tức vững thì Dale lại đi học để lấy cho xong cái Ph.D. Chị và thầy me hãy mừng cho em. À, có chuyện này cũng vui đáo để! Em qua đây, bà cụ không có cách nào gọi tên em được. Người Mỹ họ không quen phát âm vần "nhờ", nên mỗi lần nói tên em, bà cụ cứ gọi thành NU hay là NIU. Cuối cùng Dale đề nghị bà cụ gọi em theo tên lót, QUỲNH cho dễ. Dĩ nhiên, không thể gọi đúng là QUỲNH như chị với em phát âm được. Người Mỹ sẽ gọi tên em như họ đọc chữ QUEEN. Chưa đủ! Dale nảy sáng kiến, hỏi tại sao không lấy tên một loài hoa ở đây, hoa Quince, để đặt cho em. Em có tên mới rồi: Quince, vui không chị?

...

Quỳnh Trang không chờ được nữa, bảo Ngữ mở lá thư còn dán kín. Ngữ nghĩ có lẽ vì phép lịch sự Tây phương Quỳnh Như gởi thư riêng thăm Ngữ chứ không có gì cần giấu nên lấy kéo cắt mép thư, cùng vợ đọc:

Anh Ngữ,

Lâu nay viết thư cho chị Trang, đến cuối thư, thỉnh thoảng em có ghé vào một câu "Cho em gửi lời thăm anh Ngữ", em đoán chị Trang biết em chỉ viết cho phải phép vậy thôi, chắc không "gửi lời" giùm em đâu. Nay thì em quyết định dành "biệt đãi" cho anh. Em không gửi cho chị Trang, em gửi thư cho anh, và cuối thư, em sẽ viết: "Cho em gửi lời thăm chị Trang". Thế nào hoặc chị Trang cũng xem thư này trước, hoặc anh đưa thư này cho chị Trang đọc sau khi anh đọc xong. Em tưởng tượng chị Trang mắng yêu: "Cái con này, nay lại trở chứng tinh nghịch cũ", là em khoái rồi!

Thực ra em cũng thích viết thư cho anh, nhưng viết thư cho anh khó quá. Viết cho chị Trang dễ, muốn viết gì thì viết không sợ bắt bẻ. Viết cho anh, cho một người quen viết lách, em lại sợ bị đem ra chấm điểm. Thôi, anh đã chấm điểm thì em viết như làm luận cho anh chấm điểm. Thưa thầy-kiêm-anh-rể-quí, em nộp mấy bài luận đây:

Văn tả cảnh

Căn chung cư em thuê chung với một cô bạn người Nhật thuộc loại rẻ tiền ở một khu phố nghèo của Berkeley, người thuê đa số là sinh viên nên thật giống với một cư xá sinh viên ở bên mình. Căn phòng trơ trọi chỉ đủ kê giường và hai cái bàn học trong phòng ngủ, còn phòng khách nhỏ ăn thông với bếp cũng chỉ vừa đủ để bày bộ sofa và đặt cái tivi. Nhưng em thích căn phòng này, vì bên kia cửa sổ, dưới tầm mắt nhìn từ lầu hai là vịnh San Francisco mênh mông. Mùa này toàn khu vực Bay Area không có nắng, bầu trời âm u ảm đạm, nhiều hôm sương mù phủ lấp cả vịnh, mầu nước và mầu mây tiếp nối, làm em nhớ tới một câu thơ cổ mà dân học Anh văn như em có quyền không cần biết là của ai:

Thu thủy cộng trường thiên nhất sắc...

Nước mùa thu! Phải rồi, đã vào mùa thu rồi! Nhưng muốn ngắm lá thu vàng rơi làm thảm dưới gót chân bước thì em phải lái xe đi quá xa, nên em chỉ có thể ngồi đây mà ngắm mầu nước liệp với mầu mây. Nước trời mênh mông, em chơi vơi ở giữa và buồn não nùng!

Chuyển qua tả tình

Qua đây mấy năm, em được Dale chở đi xem nhiều nơi. Nói cho đúng ra, chưa đi đâu được xa ngoài vùng vịnh San Francisco, nhưng chỉ loanh quanh đây đã có quá nhiều kỳ quan, thắng cảnh. Ngay bên kia cửa sổ đã là một thắng cảnh. Rồi cầu Golden Gate, rồi công viên Redwood, công viên Yosemite. Đâu đâu cũng hùng vĩ đẹp đẽ, nhưng sao em thấy dửng dưng. Dale say sưa và hãnh diện khoe quê hương thân yêu của anh ấy bao nhiêu, thì em lại càng thấy mình khác thường bấy nhiêu. Em tự hỏi: có phải mình đã chán chường với mọi sự trước mắt không? Cuộc đời em đâu có gian nan cay đắng gì, em chỉ gặp toàn may mắn, đã đến nỗi gì mà dửng dưng? Anh biết không, phải thật lâu về sau em mới tìm ra lời đáp. Một hôm Dale chở em xuống Los Angeles chơi, thăm Disneyland, thăm phim trường Universal, thăm phố Hollywood, thăm khu gia cư các đại tài tử Beverly Hills, cuối cùng lái xe lăng quăng lạc đường thế nào lại đến khu công viên bảo tồn thảo mộc San Marino. Em chán cảnh ngồi xe tù túng hàng giờ nên đòi Dale cho vào công viên nghỉ mát. Ở khu thảo mộc nhiệt đới, em vui mừng tìm ra... tìm ra cái gì anh biết không? Tìm ra được một cây mai khẳng khiu chỉ còn một vài khóm lá nõn bám vào thân ốm và nâu, không có hoa (mùa này mai đâu đã ra hoa!). Cành mai vô danh (vì hầu hết những cây trồng chung quanh đều có bảng đề tên đầy đủ, cả tiếng Mỹ lẫn tiếng La tinh khoa học), mọc khép nép ở một góc vườn, nhưng sao em thấy đẹp quá. Em mừng rỡ reo lên, làm cho Dale ngạc nhiên. Em say sưa vuốt ve, chiêm ngưỡng "Mai" (nhớ là em viết hoa chữ Mai nhé!). Em chợt nhớ lại những thắc mắc lâu nay, và hiểu rằng hồn của cái đẹp không phải ở chính cái đẹp, mà ở khả năng nối kết người thưởng ngoạn vào cuộc đời của cái đẹp. Ý tưởng này có vẻ cao siêu nhưng cũ xì, nhiều người đã nói rồi. Cũ người nhưng mới ta. Như cây mai thân yêu của em đã cũ ở San Marino từ bao năm trước. Nhưng nó chỉ bắt đầu hạnh phúc khi gặp em. Phải không?

Chuyển qua văn thuật sự

Như em đã viết ở đầu thư, em ở chung phòng với một cô sinh viên người Nhật, không phải là sinh viên du học. Cô này sinh tại Mỹ, cha mẹ giàu có hiện đang ở thành phố Stockton, tiền bạc vứt đi không hết vì làm đại diện thương mại cho công ty Sony. Con nhà giàu Michiko khoái văn chương nghệ thuật nên lên đây học để lấy M.A môn Văn chương đối chiếu (em dịch như thế không biết có chỉnh không). Em biết anh sẽ hỏi tại sao con nhà giàu lại đi thuê phòng rẻ tiền. Ở Mỹ con cái lớn lên thường tỏ sự độc lập trưởng thành của mình bằng cách ra ở riêng và tự lo lấy việc mưu sinh, cần lắm mới nhờ cha mẹ giúp đỡ. Em thường đùa bảo với Michiko đó là một căn bệnh trưởng giả, như là chán ở lâu đài dinh thự cùng nhau vác lều ra ngủ ở bìa rừng cho muỗi đốt. Michiko tính hiền hậu ít nói (giống tính chị Trang của em lắm), bị em chọc ghẹo, chỉ cười.

Một hôm em đem chuyện cây mai ra kể cho Michiko nghe. Michiko bảo em được may mắn hơn cô nàng. Em ngạc nhiên lắm, hỏi tại sao. Michiko kể hè năm ngoái, cô có cùng với đứa em trai kế về Nhật để thăm gia đình giòng họ. Trước khi đi, Michiko háo hức nôn nao cả tháng, tưởng tượng cảnh được thân nhân họ hàng dang tay chờ đón niềm nở, tưởng tượng cảm giác bồi hồi thiêng liêng khi đặt chân lên đất tổ. Anh Ngữ biết không, Michiko hoàn toàn thất vọng. Họ hàng xem Michiko như những người lạ, như một du khách. Mà ngay Michiko cũng không cảm thấy bồi hồi xúc động trước các di tích thắng cảnh của quê hương cha ông. Cái khổ của Michiko ở đó! Michiko trở thành một người quốc tế, không có quê hương nào cả! Chỉ có những chỗ tạm trú, như căn phòng hẹp Michiko đang ở chung với em.

Kết luận:

Thôi thư đã dài. Anh chấm ba bài luận ngắn giùm em, và nếu có hứng viết thư cho em biết em được mấy điểm. Cho em gửi lời thăm chị Trang.

Thân mến

Quỳnh Như

(à quên Quince Như)
Chương 120

Ngày 30-3-1972, Bắc Việt phát động một cuộc tổng tấn công qui mô ở vĩ tuyến 17 phân chia hai miền Nam Bắc, huy động một lực lượng chiến xa Nga lên đến 500 chiếc, cùng quân số của mười hai sư đoàn gồm tớí 150.000 quân chính qui Bắc Việt. Cộng với nhiều nghìn du kích địa phương ở bắc vĩ tuyến, Bắc Việt bắt đầu xua quân qua ranh giới hai miền xâm chiếm Quảng Trị.

Những người am tường thời cuộc nhận ra ngay mục tiêu chính của cuộc tổng tấn công này là mục tiêu chính trị, nhằm đạt cho được lợi thế cao nhất tại hoà đàm Paris. Theo John S. Bowman trong The Vietnam War, Hà Nội quyết định thí quân không tiếc đến sinh mạng dân Việt là để:

1. Chứng tỏ cho các nước cộng sản khác và cho dân Việt Nam thấy quyết tâm của Hà Nội.

2. Tăng cường thêm sinh lực cho phòng trào phản chiến tại Mỹ và nhờ thế hy vọng Nixon sẽ thất cử trong nhiệm kỳ 2

3. Chứng tỏ kế hoạch "Việt Nam hóa chiến tranh" của Nixon đã thất bại.

4. Làm tổn hại đến sức mạnh phe quân đội Việt nam Cộng hòa và sự ổn định của chế độ Nguyễn văn Thiệu.

5. Lấn chiếm được càng nhiều lãnh thổ càng tốt trước khi có thể có một hiệp ước đình chiến.

6. Đẩy mạnh thêm các cuộc thương lượng theo đúng các điều kiện do Hà nội muốn.

Đợt tấn công này, do "ngẫu nhiên" trớ trêu của lịch sử, lại diễn ra đúng vào lúc cả Đại sứ Ellsworth Bunker và Đại tướng Creighton Abrams về Mỹ nghỉ phép. Giống như hồi Tết Mậu Thân, trước cuộc tổng tấn công mới của Bắc Việt, phản ứng của quân đội Mỹ lẫn Việt nam Cộng hòa có vẻ thụ động, rời rạc, ơ hờ. "Mùa hè đỏ lửa" lần lượt thiêu hủy, tàn phá hết nơi này tới nơi khác. Đông hà 3-4. Căn cứ hỏa lực Anne, Cửa Việt bị bỏ ngỏ 4-4. Tỉnh lỵ Quảng trị trở thành phố hoang khi dân chúng sợ hãi kéo nhau chạy về phía Nam, làm mồi cho những họng súng tàn nhẫn chờ sẵn của du kích cộng sản trên đại lộ kinh hoàng.

Ở cao nguyên, quân Bắc Việt được rút từ mặt trận Lào và Campuchia về để mở cuộc tấn công cắt đứt liên lạc giữa Pleiku và Kontum, cô lập Kontum tạo ra một đại lộ kinh hoàng khác đầy máu và nước mắt trên quốc lộ nhỏ nối liền hai tỉnh lỵ miền núi.

Sâu về phía Nam, Cộng quân chiếm Lộc ninh, một quận lỵ thuộc tỉnh Bình long, kiểm soát hầu hết phần phía Bắc của tỉnh này.

Nhờ thời tiết tốt mùa hè, Mỹ phản ứng bằng cách tăng cường các cuộc không tập lên miền Bắc. Ngày 10-4-72, tổng thống Mỹ ra lệnh cho B-52 tái oanh tạc miền Bắc lần đầu tiên kể từ khi Johnson ra lệnh B-52 tạm ngưng hoạt động trên không phận Bắc Việt năm 1967. Mục tiêu oanh tạc là các căn cứ hỏa tiễn ở vùng phụ cận Vinh. Một tuần sau, B-52 bay sâu về mạn Bắc, oanh tạc những khu tiếp liệu quanh Hà nội, Hải phòng.

Áp lực địch gia tăng đều trong tháng Tư nắng cháy. Các mục tiêu bị tấn công lần lượt lọt vào tay quân Bắc Việt. Đông hà 27-4. Một ngày sau tới phiên căn cứ hỏa lực Bastogne trấn ngữ Huế!

Hãi hùng trước những kỷ niệm Mậu Thân, dân Huế ùn ùn kéo nhau lánh nạn cùng với dân Quảng trị. Đoạn đường quốc lộ 1 từ Huế vào Đà nẵng tràn ngập xe cộ đủ loại chở của cải tài sản và người tản cư về một quân cảng an toàn hơn về phía nam đèo Hải vân. Tỉnh lỵ Quảng trị thất thủ ngày 1-5, một ngày sau khi Kontum lâm nguy, cùng lúc ba quận phía bắc của Bình định rơi vào tay cộng sản.

Giống như ở Quảng trị, Huế, Kontum, mùa hè năm ấy dân Qui nhơn trằn trọc trăn trở vào ban đêm và hồi họp bàn tán nhau suốt ngày về những tin đồn đãi. Người nào cũng đoan quyết được chính tai nghe những người có thẩm quyền tiết lộ riêng các thỏa ước ở hòa đàm Paris; những tin mật từ dinh Độc lập, từ Washington, từ Paris, từ Hà nội. Mỗi ngày lưỡi dao chém ngang thân thể Việt Nam, theo các lời đồn đãi, mỗi xê dịch sâu về phương Nam.

Đầu thăng Tư, tin đồn thường nghe thấy cho biết là ranh giới mới phân chia hai miền Nam Bắc sẽ là đèo Hải vân, vì thế Quảng trị mới mất một cách dễ dàng và dân chúng mới lũ lượt bồng bế dắt díu nhau về Đà nẵng.

Rồi Kontum thất thủ, tin đồn đường quốc lộ 19 sẽ là ranh giới lan truyền nhanh. Dân Qui nhơn thấy tin ấy có lý, khi ba quận phía Bắc đã mất. Thế là cả thành phố dáo dác nhìn quanh, tùy hoàn cảnh mà tìm cho ra những bằng cớ phù hợp với quyết định đau lòng sắp phải có.

Trước hết là câu hỏi: Qui nhơn đã thực sự lâm nguy chưa? Dân chúng hết sức mong rằng nỗi lo âu của họ hoàn toàn vô căn cứ, rằng "đó chỉ là tin đồn do bộ phận tâm lý chiến của Việt cộng tung ra để làm tan rã tinh thần chiến đấu của quốc dân đồng bào", như họ được nghe trên đài phát thanh Sài gòn. Nhưng họ không còn tin những gì chính quyền Sài gòn nói nữa. Họ hồi họp theo dõi những người ngoại quốc làm việc tại tỉnh, nhất là các nhân viên dân sự như đoàn y tế Tân tây lan, các y tá Mỹ làm việc thiện nguyện tại bệnh viện Thánh gia. Dưới chợ, tin đồn lan nhanh báo động bác sĩ Tân tây lan đã đáp chuyến máy bay số mấy lúc mấy giờ ngày... về Sài gòn. Rồi tin các nữ y tá Mỹ chuẩn bị hành lý hoặc trả lương sớm cho người Việt giúp việc. Trạm hàng không Việt Nam là nơi phát xuất đều đặn những tin đồn bà lớn này mua bao nhiêu vé và gửi bao nhiêu cân hành lý, ông lớn kia đặt cọc bao nhiêu ghế trên chuyến bay số mấy. Nguy rồi! Những người có thẩm quyền đã lo xa dọn đường tháo thân, bây giờ mình phải làm sao đây? Câu hỏi như một khối thép lạnh nghìn cân đè lên đỉnh đầu từng người. Thế là hỗn loạn bắt đầu!

***

Trong gia đình, Quế là người thạo tin hơn ai hết nên chính Quế quyết định nhanh cho toàn gia đình: phải rời Qui nhơn càng sớm càng tốt, vì chậm chân, giá thuê xe để chở toàn bộ đồ đạc tài sản, hàng hóa sẽ lên cao, và nguy hiểm dọc đường sẽ lớn hơn.

Tính Quế nói nhiều, nên chẳng mấy chốc tin gia đình bà Văn sắp đi lan nhanh khắp chợ. Thế là các bạn hàng Quế mua chịu hàng hóa của họ đâm hoảng. Họ đến "nằm vạ" tại nhà bà Văn để đòi cho được số tiền Quế còn thiếu nợ. Ngược lại, Quế cũng phải chạy khắp nơi đòi cho được số tiền người khác nợ mình, từ Mario người Phi luật tân là kế toán trưởng trong PX Mỹ cho đến bà trung tá quân nhu tháng trước đòi Quế đặt cọc để bán cho một lô hàng rẻ. Mario bị cấm trại không về căn phòng thuê ở đường Lê Lợi, còn bà trung tá thì đã đem con cái về Sài gòn một tuần trước đó.

Gia đình bà Văn ở vào thế kẹt. Bao nhiêu tiền vốn đổ hết vào hàng hóa, mà hàng hóa thì bán cho ai trong cảnh này! Không thể trả nợ, tiền người khác nợ mình không đòi được, Quế âm thầm vạch ra một kế hoạch thoát hiểm có hai mặt, một kế hoạch bí mật đến nỗi Quế không cho cả mẹ lẫn chị biết rõ mình toan tính gì.

Để đuổi những người nằm vạ về, Quế dứt khoát tuyên bố gia đình mình sẽ không đi đâu cả, sẽ sống chết với Qui nhơn. Bằng chứng cụ thể: trong nhà từ trước ra sau, không hề thấy cảnh thường thấy ở các nhà khác. Đồ nồi niêu soong chảo không cho vào thùng, chăn mền không cột lại thành bó gọn ghẽ, tivi radio không cho vào hộp. Quế nói với các bạn đồng nghiệp:

\- Thật lãng xẹt! Cắt đất tận đèo Hải vân, mắc gì Qui nhơn lo chạy! Tụi nó đánh lấy An lộc, Kontum, Bồng sơn là để trao đổi với phần đất phía Bắc đèo Hải vân hiện vẫn do mình kiểm soát. Vậy thì việc gì phải chạy!

Cả chợ tán đồng nhận định tình hình sáng suốt của Quế, nhưng ngay hôm sau, sạp phía trái của Quế đóng cửa. Chủ sạp đã chở hết hàng hóa về đêm hôm trước. Sáng hôm sau, lại đến phiên sạp bên phải. Chợ vắng vẻ, sạp của Quế nằm thoi loi giữa một dãy những sạp trống. Nhưng Quế vẫn ra mở cửa hàng đúng giờ, cười nói tự nhiên, và chờ chiều tối mới đóng cửa. Dãy sạp bán đồ Mỹ của Quế vắng hoe, nhưng chỗ hàng lương thực và đồ khô thì chen chấn không lọt. Quế cũng mua hai tạ gạo, một thùng trứng muối, bốn chai nước mắm, và một thùng dầu cải 2,5 galon.

Để chuẩn bị đầy đủ thời gian "tử thủ", Quế bảo Nam ra phố mua thêm sữa, đường và vài thứ lặt vặt khác.

Con Thúy thấy bạn trong lớp nhiều đứa đã đi, nao nức hỏi mẹ:

\- Chừng nào mình đi Sài gòn hả mẹ?

Nam thấy con nao nức mơ ước một chuyến đi xa một cách hồn nhiên, phải nói hàng hai:

\- Chưa đi con ạ! Chờ lúc nào mợ Trang sanh em bé, mẹ cho con theo ngoại vào thăm mợ Trang luôn thể.

\- Chừng nào dì, à quên, chừng nào mợ Trang có em bé hở mẹ?

\- Một tháng nữa!

\- Sao lâu vậy mẹ. Mình đi sớm hơn được không?

\- Không được.

\- Sao con Liên cháu của ni cô nói Việt cộng sắp tới đây, phải đi cho gấp, hở mẹ?

\- Nó nói bậy! Có bạn của cậu Ngữ cậu Lãng ở đây, làm sao Việt cộng vô được.

\- Việt cộng sợ bạn cậu Ngữ phải không mẹ?

Nam cười, vuốt đầu con, nói:

\- Họ không sợ bạn cậu Ngữ. Họ sợ súng của bạn cậu Ngữ. Nhưng con phải vào thay đồ ra phố mua sữa đường với mẹ.

\- Ra tiệm nào hở mẹ?

\- Tiệm Nghĩa Thành của chú Thoòng.

Con Thúy vỗ tay reo:

\- Con thích ra tiệm chú Thoòng. Thím Thoòng thương con lắm, lúc nào mẹ ra mua hàng của thím, con cũng được thím cho ăn ô mai.

***

Tiệm thực phẩm tạp hóa Nghĩa Thành đông nghẹt khách, đa số là những bà nội trợ, người nào mặt mày cũng buồn rầu, đăm chiêu.

Vào lúc tình thế căng thẳng nguy ngập, người nghèo tủi cho thân phận hẩm hiu của mình hơn vào những lúc bình thường. Chưa lúc nào kẻ thần thế và kẻ giàu có vinh quang rực rỡ cho bằng những lúc này, ưu thế của họ làm tủi lòng những kẻ bất hạnh quanh họ, nhưng đồng thời cũng làm cho họ thấy hãnh diện về tiền bạc và thần thế của mình.

Người giàu có đã thơ thới xách va li lên máy bay Air Việt Nam cùng toàn gia đình từ bà nội bà ngoại cho tới anh tài xế chị ở về thủ đô hoa lệ từ lâu. Người thần thế đã có những chiếc C-130, C-123 ra rước về Sài gòn. Kẻ trung lưu đã thuê bao những chiếc vận tải đem hết gia tài về Nha trang. Tụ tập chen lấn nhau tranh từng hộp cá, từng gói đường hộp sữa ở tiệm Nghĩa Thành chỉ toàn những bà nội trợ thiếu điều kiện ra đi, phải mua đắt đồ dự trữ chịu trận không biết là bao lâu. Họ buồn vì tủi thân, mà cũng vì thấy số tiền nhỏ dành dụm được lâu nay chỉ đủ đổi lấy một vài thứ đồ khô mà ngày thường, giá chỉ bằng một nửa giá hiện nay.

Chú Thoòng hớn hở ra mặt, chạy vô chạy ra cân hàng, hốt bạc. Nam chờ tới phiên, được thím Thoòng tiếp ân cần như tiếp một khách quen và bạn tâm tình. Nhưng nét mặt thím dàu dàu, đôi mắt đỏ hoe như vừa mới khóc. Nam trả tiền xong, thấy bà chủ tiệm hơi rảnh, liền hỏi:

\- Thiên hạ đi hết, thím không đi à?

Thím Thoòng nghe Nam hỏi, liếc về phía chồng lo ngại, rồi kéo mẹ con Nam vào mãi phía sau tiệm, thủ thỉ nói:

\- Khổ quá, cô giáo ơi! Tui sợ quá, bảo ổng đi mà ổng ham tiền không chịu đi. Ổng nói tụi Mỹ, tụi Đại hàn ở đây đông làm sao Việt cộng vào đây được. Tui nói nó không vào đây được, nhưng nó pháo kích, phải đi. Cô giáo có biết ổng nói gì không. Ổng đưa cho tui cái banh nhựa, ổng bảo tui lên lầu thượng tầng ba ném trái banh xuống, nếu tôi ném trúng đầu ổng thì ổng chịu đi.

Nam cười hỏi:

\- Chú đứng ở đâu?

\- Ổng nói ổng đứng dưới đường, cho tui "pháo kích" thử có trúng đầu ổng không. Tui cãi thế nào ổng nói cũng không sợ pháo kích. Ổng khăng khăng nói: Nị ở gần mà ném trái banh còn không trúng đầu ngộ, thì Việt cộng ở xa làm sao pháo kích trúng được nị! Mà sao cô giáo không đi?

Nam thấy lòng nhói đau, nhưng cũng cố vui nói đùa với bà chủ:

\- Tại Việt cộng không thể ném banh trúng đầu ngộ được!

Thím Thoòng cười, có vẻ yên tâm hơn trước. Nhờ vậy, con Thúy được thím biếu không cả một hộp ô mai.

***

Nam và con về tới nhà lúc trời đã chạng vạng tối. Ánh đèn đường lù mù soi một đường phố vắng buồn hiu. Ngay trước căn nhà, một chiếc xe vận tải cỡ nhỏ đậu chắn lối ra vào. Từ xa, Nam ngạc nhiên không biết gia đình nào từ mạn Bắc tản cư vào đến tạm trú nhà mình. Nhiều người đang đứng quanh xe, mà vì đêm đã tới nên Nam không nhận diện được ai.

Chiếc cyclo thắng lại trước cửa, Nam mới thấy mẹ và em gái đang cãi cọ huyên náo với một người đàn ông mập mạp để râu mép, áo bỏ ngoài quần. Nam đoán ông ta là tài xế chiếc xe vận tải nhỏ. Và đoán đúng. Bên cạnh chỗ bà Văn đứng là mấy cái thùng carton đựng soong chảo chén bát không đậy nấp, không buộc cột cẩn thận, đống quần áo mền mùng nhàu nhò, cái máy may và cái TV lòng thòng sợi dây điện trên bờ lề đường hẹp. Nam chưa bước xuống khỏi xe đã hỏi mẹ:

\- Chuyện gì vậy má?

Quế nhanh nhẩu giục:

\- Chị đem đồ đạc xuống nhanh lên.

Nam trả vội tiền xe để còn vào xem chuyện gì đã xảy ra. Con Thúy tò mò vất luôn hộp ô mai trên xe cyclo, chạy đến bên cạnh bà ngoại nhìn lên những người đàn bà, trẻ con đang ngồi chồm hổm lố nhố bên trong xe, nép người bên những thùng giấy chất cao đến tận trần tôn của chiếc xe vận tải. Quế phụ chị khuân thùng đồ khô đến đặt gần cái máy may, rồi vừa thở vừa nói với Nam:

\- Chị phụ em cãi với lão này cho ra lẽ. Lão lừa mình, em tức không chịu được.

Người tài xế đứng gần đó lên tiếng:

\- Này, cô ăn nói cho nghe được nghe chưa. Tôi đã nói với cô đúng bảy giờ tới đón là bảy giờ kém năm tôi tới. Tôi nhận chở gia đình cô với giá 50.000, chứ không hề hứa là tôi dành trọn chiếc xe cho gia đình cô với giá đó.

Quế chống nạnh, sừng sộ lại không kiêng nể gì:

\- Ông nói rõ là cho tôi thuê bao cả xe với giá 50.000, và còn đi từ đây vào Nha trang, bây giờ ông ham tiền nuốt lời. Không có giấy trắng mực đen, nhưng làm người thì không được lật lọng. Thời buổi này, bọn bất lương không tránh được bom đạn đâu!

Người tài xế nổi giận, la lớn:

\- Nè, con nhỏ kia! Tao đáng tuổi ông nội mày, mày không được hỗn. Mày không đi thì tao chở người khác. Cái xe của tao lớn như vậy, đừng nói 50.000, bữa nay trả 250.000 tao còn chê.

Bà Văn thấy lời qua tiếng lại đã khiến những nhà lân cận bắt đầu tò mò. Lũ nhỏ bắt đầu lấp ló ra ngoài đường để nhìn nên ngại, quắc mắt bảo Quế im, rồi nhỏ nhẹ nói với người chủ xe:

\- Thôi, đã lỡ thế này thì bác phải sắp xếp để cho chúng tôi có chỗ để ngồi và chất đồ lên.

Những người đã ngồi trong xe lao nhao phản đối:

\- Chỗ đâu nữa mà ngồi. Mười mạng rồi, thở không nổi đây. Chạy đi bác tài. Người chủ xe quay về phía xe nói:

\- Bà con chờ một chút, chạy liền.

Rồi ông giục bà Văn:

\- Bác với mấy cô lên đi. Tôi lên trần mấy cô chuyền đồ cho tôi cột. Chuyển cái tivi lên trước, rồi cái máy may.

Quế la lên:

\- Sao được! Cái tivi đem lên trần, bể làm sao! Đồ đạc của ai trên xe, hạ xuống rồi đưa lên trần xe đi.

Đám đông trong xe lao nhao. Một giọng đàn bà nói:

\- Nói vậy mà nói được. Đồ đạc của người ta mà nó bảo bỏ xuống. Con cái nhà ai mất dạy vậy!

Nam đã hiểu hết vấn đề. Sợ Quế nỗi giận lại chửi mắng nhau với những người ngồi trên xe, Nam hỏi Quế:

\- Sao em thuê xe mà không cho ai biết cả!

Quế nhìn về phía xe, nén giận trả lời chị:

\- Em nói cho chị với má lỡ nhà buột miệng nói lại người khác nghe, bọn hủi lại kéo tới xiết đồ, đòi nợ. Không ngờ tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa.

Bà Văn chán nản nói:

\- Đi đâu mà lụp chụp chẳng ra làm sao cả! Đồ đạc bỏ lại biết lúc về có còn không. Mấy nhà đã đi, vừa đi hôm trước hôm sau đã bị bọn trộm cạy cửa bẻ khóa vào dọn hết!

Nam nói:

\- Liệu trong xe còn đủ chỗ không?

Con Thúy từ nãy đến giờ sợ hãi ngơ ngác, bây giờ mới hoàn hồn kéo áo bà Văn hỏi nhỏ:

\- Đi thăm mợ Trang hở ngoại? Có cho con đi không ngoại?

Bà Văn không trả lời cháu được, vì lúc đó đám đông chen chúc trên xe nổi lên nhao nhao, thúc giục:

\- Đi lẹ lên bác tài. Đi trễ đồn Cù mông đóng cửa không cho qua đèo đó!

Đột nhiên, Quế hét lớn:

\- Đi đâu thì đi cho khuất mắt. Này, ông trả 50.000 cho tôi đi!

Người chủ xe có lẽ chỉ chờ có thế, tuy mừng rỡ nhưng cũng lấy giọng kẻ cả nói lớn:

\- Trả thì trả, 50.000 mà mày tưởng lớn lắm hay sao!

Ông chạy nhanh về phía buồng lái, mở mạnh cánh cửa xe, rồi trở lại quăng gói giấy báo cái phạch trước mặt Quế, không nói một lời, ông ta trở lại chỗ xe, leo lên ngồi ở buồng lái, đề máy. Những người ngồi trên xe vỗ tay reo hò. Mấy đứa trẻ đùa giỡn, la lớn cho cả bà Văn nghe:

\- Ở lại mạnh giỏi. Bye! Bye!

Chiếc xe ì ạch khò khè, thân xe rung lên từng hồi nhưng máy không đề được. Xe loại Renault cũ. Thanh niên phụ xế từ nãy tới giờ không lộ diện, thấy nguy vội mở cửa xe nhảy xuống, tay cầm cái thanh sắt quay máy. Nhờ sức người phụ lực, xe lại nổ máy. Người tài xế nói lớn cho anh phụ xế nghe:

\- Nhanh lên! Hẹn với bà Tín 7 giờ 30 tới đón gia đình bả. Trễ giờ rồi! Nhà bả ở góc Phan Bội Châu – Lê Lợi phải không mày?
Chương 121

Qui nhơn mau chóng trở thành một thành phố chết. Trừ quân nhân công chức phải ở lại, hầu hết dân chúng và gia đình công chức quân nhân đã dùng đủ mọi phương tiện để rời Qui nhơn. Chợ không họp. Phố xá kín cửa. Gia đình bà Văn sống trong cảnh quạnh hiu ê chề và hồi hộp chờ đợi những tai họa sắp tới. Tai họa đã không tới như họ lo ngại. Ba quận phía Bắc lần lượt được giải tỏa, quân Việt nam Cộng hòa đánh bật được Bắc quân khỏi thị trấn Bồng sơn, khai thông trở lại quốc lộ Một. Thị trấn nhỏ từng êm đềm núp dưới những bóng dừa xanh bên sông Lại chỉ còn là một đống gạch vụn vương vãi cùng những mảnh tôn cháy cong queo. Trên những bức tường sập, còn sót những khẩu hiệu không trọn câu do Bắc quân để lại. Từ giữa tháng Năm trở đi, Cộng quân ở các quận phía Bắc Bình định đã bị đẩy lui trở về rừng, nên dân Qui nhơn lục tục hồi cư. Các đợt hồi cư sớm muộn tùy thuộc vào giai tầng của người dân trong xã hội. Những người nghèo lo âu chiến nạn, nhưng không đủ sức đi xa, chỉ tản cư tạm về một nơi nào đó bên kia đèo Cù mông (phần lớn họ dừng lại ở Sông Cầu để nghe ngóng tình hình), thì hồi cư sớm nhất. Tiếp đến là những ai đủ phương tiện đem gia đình lánh nạn tận Nha trang, vừa xa chỗ bom đạn vừa có dịp tắm biển, phơi nắng. Cuối cùng mới tới các thương gia giàu có, các cậu ấm cô chiêu, các mệnh phụ di tản bằng đường hàng không và tản cư là một dịp hiếm có đầy chính nghĩa để họ đi dự tiếp tân, xoa mạt chược, ngủ khách sạn gắn máy lạnh, tìm ái tình lẻ! Chiến tranh đáng yêu quá, nên họ không muốn về sớm. Họ đủng đỉnh chờ xem, hoàn toàn an ninh hãy về. Họ tởm Cộng sản quá rồi, không thể gần gũi (dù là chỉ gần khoảng tám mươi cây số) chúng nó được.

Các đợt hồi cư đem đến cho gia đình bà Văn những vinh hạnh, những hãnh diện bất ngờ. Từ niềm tủi nhục, họ trở thành những kẻ thức thời, khôn ngoan, không phí tiền lãng xẹt, không nhát như thỏ, không chạy như chuột. Họ thành con voi, con sư tử. Giữa lúc đó thì gia đình bà Văn được tin Lãng bị thương ở chân và hiện nằm điều trị tại bệnh viện Lê Hữu Sanh Thủ đức.

Quế và Nam đề nghị mẹ nên về Sài gòn để vừa thăm nom Lãng cho đến khi hoàn toàn bình phục, vừa thăm nuôi Quỳnh Trang sắp tới ngày sinh con so. Quế nói:

\- Anh Ngữ chắc bị cấm trại không về được đâu! Chị ấy sinh, mà bên nhà mình không có ai, chị ấy tủi!

Bà Văn hỏi Nam:

\- Hay trong thời gian trường còn đóng cửa, con dẫn cháu Thủy vào để thăm ông bà nội luôn thể. Mấy năm nay bà cháu chưa hề biết mặt nhau.

Nam nghiêm mặt nói:

\- Con không thích. Nhưng má dẫn cháu Thúy vào thăm nội giúp con.

Bà Văn biết những gì con gái nghĩ, nên không nài ép.

Bà Văn ở nhà ông bà Thanh Tuyến, cách vài ngày mua vé xe đi Thủ đức thăm Lãng. Vết thương nhỏ của Lãng ở bắp chân phải, thật ra đã bắt đầu liền da từ lâu. Vào bệnh viện, Lãng khai xương ở ống chân bị nhức, Lãng còn giả vờ không bước được, nên bác sĩ phải khám lại, cho thử máu, chụp hình quang tuyến. Lãng nấn ná tìm cớ muốn nằm bệnh viện càng lâu càng tốt, mặc dù vết thương đã liền da và đã tháo băng. Do tài miệng lưỡi, Lãng chỉ có mặt ở bệnh viện vào giờ bác sĩ đi tới từng giường chẩn đoán theo dõi diễn tiến bệnh tình của thương binh. Mỗi lần bà Văn tới (giờ thăm nuôi sau giờ bác sĩ đi khám), thay vì phải vào phòng con nằm, bà Văn gặp Lãng nơi cổng bệnh viện. Lãng xin thêm một ít tiền, nhận mấy món quà mẹ đưa, rồi leo lên xe Lam đi mất. Lãng còn nói với bà Văn:

\- Thôi má khỏi xuống thăm con nữa. Xe cộ xa xôi vất vả quá. Để con lên ghé lại thăm má. Má ở nhà lo cho chị Trang đi... Chừng nào chị ấy sanh hở má?

\- Chắc chỉ mai hoặc mốt mà thôi. Trông nó nặng nhọc quá rồi. Nó sinh con so, má hơi lo!

Lãng nói:

\- Chị ấy mạnh khỏe, chắc không hề gì đâu. Anh Ngữ xin về được không?

\- Nghe con Trang nói nó đánh điện về bảo là không về được. Trên Phú bổn tình hình chưa yên như ngoài mình. À, nó bảo con Trang đặt tên con là Hòa Bình: trai hay gái gì, đặt tên đó cũng hợp cả.

Lãng cười:

\- Hòa Bình! Cái tên yếu xìu!

Bà Văn nói:

\- Chắc năm nay thế nào cũng hết chiến tranh. Họp hành cái gì mà lâu quá.

Rồi bà nhìn Lãng âu yếm nói:

\- Cả hai đứa con trai của má đứa nào cũng gần cảnh bom đạn, má cứ ngay ngáy lo không biết lúc nào... Trời sinh giặc làm chi vậy hở trời!

Lãng nghe thấy giọng bà Văn hơi run run, và đôi mắt mệt mỏi của bà chớp chớp sắp khóc, nên ôm vai mẹ nói:

\- Má khéo lo! Tụi con hưởng được phước của ba, không hề gì đâu! Hòa bình sắp tới rồi. Biết đâu con ra khỏi bệnh viện là đã có hiệp định đình chiến. Kỳ này đọc báo thấy chuyện ký kết ở Paris kề cận lắm rồi. Má cười đi. Hết chiến tranh, con sẽ tu tỉnh lại, làm ăn đàng hoàng cho má vui. Con hứa với má!

Lãng trở lại phòng bệnh cất mấy quả cam và hai hộp sữa bà Văn vừa mang tới. Vừa bước qua cửa phòng, thương binh bị cưa nguyên cả hai ống chân nằm sát cửa ra vào đã nói lớn:

\- Lê Đình Lãng đã về đây rồi!

Lãng kinh ngạc không biết thằng bạn nào từ Vũng tàu lên đây tìm mình, vì hôm nay Lãng không hẹn đi chơi với ai cả. Lãng chỉ đủ tiền lên An nhơn "xả xui" một mình, sau hơn một tháng tù túng một chỗ không gần được đàn bà.

Anh trung sĩ phụ trách hồ sơ bệnh nhân ngoài văn phòng bệnh viện thấy Lãng mừng rỡ reo lên:

\- À, may quá. Anh vào dọn đồ cá nhân để xuất viện. Giấy tờ xong xuôi cả rồi!

Lãng cáu, gay gắt hỏi lại:

\- Xuất viện? Chân tôi thế này thì xuất cái gì!

Anh y tá cười tỉnh:

\- Tôi không biết.

Vừa lúc đó, ông Đại úy Y sĩ đi ngang qua. Ông là người lâu nay phụ trách theo dõi bệnh trạng của Lãng. Lãng cà nhắc chống nạng tiến mau về phía ông đại úy, giả vờ nhăn nhó vì đau đớn, than phiền:

\- Tôi đi đứng phải chống nạng, sao Đại úy lại cho tôi xuất viện?

Viên y sĩ đang vừa đi vừa đọc một tấm bệnh án, không thèm ngước lên, không thèm dừng lại, đáp trống không:

\- Anh đem cả cái nạng ra trận, kê súng nhắm bắn trúng đích hơn. Nửa giờ nữa có xe của trại Hoàng Hoa Thám lên đón anh!

***

Lãng khoác cái xách vải vào vai trái, tay phải cầm cái nạng gỗ cố biểu diễn dáng đi khó nhọc để hy vọng được các thương binh khác nói vài lời cảm khái. Thấy không ai có phản ứng gì, cũng không nghe ai nói gì, Lãng đi nhanh hơn tuy vẫn chống nạng. Qua khỏi cửa phòng, đã thấy chiếc GMC quen thuộc của Tiểu đoàn. Ông thượng sĩ thường vụ già vẫn được bọn bạn bè của Lãng gọi "bố" ngồi trên cabin nói to cho Lãng nghe:

\- Lên xe nhanh cho bố chở về, con!

Lãng định biểu diễn màn tàn phế với ông thượng sĩ. Nhưng chợt nhớ lời viên đại úy y sĩ, vỡ lẽ xuất viện lần này không phải để chờ tái khám mà để hành quân ngay theo nhu cầu chiến trường, Lãng cầm cái nạng gỗ lên kẹp vào nách, bước mạnh và nhanh về phía chiếc GMC. Ông thượng sĩ già cười hô hố khoái trá. Lãng đến gần xe, đưa giấy tờ xuất viện cho ông thượng sĩ, cầm cái nạng quật mạnh vào vè xe cho gãy, vất thanh gỗ thông đánh vẹc ni còn cầm trên tay xuống sàn, rồi đu người nhảy thót vào lòng xe. Chiếc GMC rồ máy, chạy ra khỏi bệnh viện Lê Hữu Sanh. Tính lại, Lãng được phép "hưu chiến" đúng năm tuần lễ.

***

Không có người lính cầm súng trực tiếp chiến đấu nào muốn mình là một trong những kẻ rủi ro vương đạn trong lúc chiến tranh sắp kết thúc. Chết vào phút chót, khi những bản hiệp ước đình chiến đã được đánh máy lần cuối, chỉ cần hai bên hiệu đính một vài chữ, xóa đi một dấu phẩy, thêm vào một dấu chấm, chết lãng xẹt!

Nhưng những ông bụng phệ ở các công thự lại nghĩ khác. Càng gần tới ngày phải đặt bút ký vào bản hiệp ước chấm dứt chiến tranh lại càng phải nướng thêm thật nhiều những cậu lính trẻ lính ốm để tiếng nói của mình có trọng lượng hơn, yêu sách của mình có giá hơn, cuộc mặc cả có lợi cho mình hơn. Trong đầu họ có một bài tính đơn giản: dù có nướng thêm chừng này quân trong vài tháng vài ngày ta vẫn có lợi hơn là phải lai rai nướng gấp đôi gấp ba số quân đó nếu chiến tranh tiếp tục. Vì thế trong nửa năm cuối của 1972, trên khắp đất nước nồng nặc mùi thuốc súng và mùi máu tanh. Hàng vạn người ngã xuống giữa lúc vẫn lạc quan nghĩ rằng mình phải sống sót cho đến ngày hòa bình, chỉ có những thằng khác chết lảng nhách, tuyệt nhiên không có mình trong số những thằng đáng thương đó.

Mức độ chiến tranh leo thang ác liệt trên khắp cả hai miền, một cái dấu phẩy mặc cả ở hòa đàm Paris nhiều khi tương đương với hàng vạn khăn tang trên đầu trẻ thơ. Các đội chung sự vụ, các hãng thầu đóng quan tài bọc kẽm, phu huyệt, các tiệm bán đồ tang ma làm việc quá sức mà cũng phát đạt quá sức, như một ngọn đèn lóe sáng lên trước khi tắt.

Lãng về tới trại Hoàng Hoa Thám Vũng Tàu buổi trưa, thì ngay buổi chiều đã có chuyến liên lạc đưa ngược Lãng về Bộ Tư lệnh Thủy quân Lục chiến ở đường Lê Thánh Tôn. Mờ sáng hôm sau, ba chiếc GMC chở Lãng và một số lớn tân binh ra phi trường Tân Sơn Nhất. Vì sợ binh chủng thiện chiến này tham dự đảo chánh, Bộ Tổng Tham mưu qui định rõ lộ trình cho các cuộc chuyển quân thủy quân lục chiến trong nội vi Sài gòn. Ba chiếc GMC rời Bộ Tư lệnh xuống Cường Để, qua Đinh Tiên Hoàng, rẽ Hiền Vương rồi cứ chạy thẳng theo đại lộ Nguyễn văn Thoại tới phi trường quân sự Tân Sơn Nhất. Từ Tân Sơn Nhất, Lãng lên máy bay ra phi trường Phú bài, từ đó về Quảng Trị để nhập lại đơn vị cũ hiện giao tranh ác liệt với Bắc quân để giành lại những vùng đã mất hồi đầu tháng.

Chuyến C-130 chở toàn tân binh thủy quân lục chiến, nhiều cậu vẻ mặt ngơ ngác măng sữa, chắc chắn là đã khai gian tuổi đăng vào binh chủng này chỉ vì mơ ước làm người hùng mũ xanh như là John Wayne trong phim Green Berets. Phía dân cựu, ngoài Lãng còn có thêm hai người khác cũng vừa xuất viện hành quân.Hai người này mặt mày còn xanh xao mệt nhọc, thực sự chưa hồi sức. Không như Lãng, họ lặng lẽ không nói năng gì suốt hành trình. Lãng đương nhiên trở thành phát ngôn viên duy nhất ba hoa về vinh quang của đời lính, nhất là lính mũ xanh. Vừa kể chuyện, Lãng vừa thầm nghĩ:

\- Chỉ mong cho các chú qua được mùa mưa này! Anh thương các chú. Nhưng các chú muốn đóng phim như anh hồi trước, thì phải ra cái lò nướng ấy thôi! Ai cũng phải qua cầu. Các chú tha lỗi cho anh!

Chiếc C-130 chở hàng tươi từ Sài gòn ra Phú bài, rồi lại chở những quan tài bọc kẽm phủ quốc kỳ nằm chờ sẵn ở Phú bài trở vào Sài gòn. Những tân binh trẻ vác ba lô bước khỏi phi cơ ngỡ ngàng nhìn hàng quan tài im lìm dưới ánh hoàng hôn ảm đạm vàng úa pha lẫn tím bầm ở chân trời, bước chân bịn rịn vừa đi vừa ngoái lại. Họ được hậu trạm của Sư đoàn đóng trong Đại nội Huế chờ sẵn để gửi họ ra bổ sung gấp quân số hiện đang thiếu hụt trầm trọng. Các quân nhân đại diện đơn vị vào hậu trạm nhận lính mới may mắn được xa vài giờ không khí khét lẹt lửa đạn nhưng phải đảm đương một lúc hai công tác: đưa người đi và đón người tới. Người tới không bằng nửa số người đi!
Chương 122

Chiếc GMC bụi đỏ bám đầy loang lổ từng vệt vì nước mưa dừng lại bên cái quán tạm che bằng carton dựng bên kia cây cầu sắt đã sập. Mùa mưa mới bắt đầu nên con sông cạn chưa có nước nhiều, công binh cho xe ủi đất ủi tạm một đường vòng qua những thửa ruộng hoang. Quán lèo tèo, một bà cụ già ốm yếu ngồi trông những món hàng giải khát và tạp hóa sơ sài bán cho lính đang hành quân trong vùng: vài chai bia 33, thuốc lá, kim chỉ, diêm, và rượu đế đựng trong thùng dầu xà lách viện trợ.

Người tài xế vào quán giao cho bà cụ những thứ mua giùm trong Huế, rồi mới trở ra cho đám tân binh biết đã tới nơi. Anh ta chỉ con đường đất đỏ đi về phía ngọn đồi trọc phía trước, bảo đám lính còn lớ ngớ lạ nước lạ cái:

\- Tiểu đoàn 4 đóng trên đồi kia. Tụi bây chịu khó cuốc bộ lên, xe còn đi công chuyện khác.

Lãng và sáu tân binh nhảy xuống xe. Lãng ngơ ngác nhìn quanh. Trong thời gian nằm bệnh viện, tiểu đoàn của Lãng di chuyển tới đây, một chỗ Lãng chưa hề đặt chân tới. Lãng bị thương ở Mỹ chánh, và hiện nay, theo Lãng nhận ra căn cứ vào khoảng đường xe chạy, thì đơn vị của Lãng đã đóng sâu lên trên, gần tỉnh lỵ Quảng trị. Lãng đọc báo biết binh chủng của chàng đã chiếm lại thành phố Quảng trị (thật ra là chiếm lại đống gạch vụn nằm ven sông Thạch hãn, vì dân đã tản cư về Đà nẵng từ lâu), sau đó tái chiếm cổ thành, sau một trận giao tranh đẫm máu và gay go.

Mặt trận dài bây giờ không còn là tuyến Mỹ chánh, mà là một đường ranh dài, trận địa ngày càng xê dần đến sông Thạch hãn.

Trong sáu cậu tân binh, hai cậu về bổ sung cho đại đội Một, một cậu về đại đội Hai, một cậu đại đội Ba, hai cậu cuối cùng về đại đội Bốn với Lãng. Một cậu da trắng hồng như da dẻ con gái, lúc ngồi trên xe GMC cứ lụp chụp giở ra rồi lại đội lại vào cái mũ lưỡi trai như lâu nay chưa hề quen đội thứ gì lên mái tóc bị hớt cụt của mình. Mỗi lần đội mũ lên đầu, cậu cẩn thận lấy tay xoa nhẹ lên đỉnh đầu, đội xong lại liên tiếp đưa tay sửa lại cái mũ cho ngay ngắn.

Cậu tân binh kia ngược lại có vẻ dân bụi đời, hút thuốc liên miên, hút xong vất tàn thuốc lên bất cứ chỗ nào tiện tay. Cậu ta từng bị phạt hoặc mắng nhiều lần trên đường di chuyển vì cái tật bừa bãi này.

Lãng dẫn sáu tân binh theo đường đất tiến lên đồi. Cậu tân binh trắng trẻo đề nghị:

\- Anh mang theo nhiều thứ quá, có gì đưa cho tụi em mang bớt.

Lãng tiện tay đưa luôn cái ba lô nặng, chỉ giữ lại cái túi ni lông đựng vài thứ lặt vặt. Cậu tân binh ngại ngùng ra mặt. Lãng cười:

\- Tập đi thì vừa. Cả cái ba lô của anh, với cái ba lô này chưa nặng bằng khẩu M-60 và tiêu chuẩn đạn.

Cậu bụi đời cứu bồ:

\- Để tôi mang cho. Ông anh làm ơn chỉ dẫn cho tụi em để còn sống mà về với bồ!

Lãng hỏi:

\- Nghe ai dọa mới ra đã nói bậy thế?

\- Không nghe ai cả. Chỉ thấy cũng biết.

Lãng cười ha hả, bắt đầu đi:

\- Thế là tốt! Để tao bảo ông trung úy Tiến cho tụi mà ở chỗ ít đụng hơn. Tao có mang mấy cuốn chưởng cho ổng theo đây. Ổng mê truyện chưởng lắm!

Anh tài xế nói sai khi bảo tiểu đoàn Bốn đóng ngay trên đồi. Tới nơi, Lãng chỉ thấy những hầm hố công sự hoang vắng. Dường như đơn vị từng đóng ở đây bỏ đi chưa bao lâu, vì vết đất ở những cột lều nhổ đi còn mới. Từ trên đồi nhìn xuống, hơi xa phía dưới, Lãng nhìn thấy một vài lều poncho phủ bụi đỏ, hai chiếc xe GMC và mờ mờ những hình thù di động. Bằng con mắt chuyên nghiệp, Lãng đoán đi bộ từ đỉnh đồi xuống đó cũng phải mất hai giờ. Nhưng không có cách nào khác. Lãng phác tay bảo đám tân binh: "Đi thôi!"

Cái chốt Lãng tìm tới lại của đại đội Ba. Đại đội Bốn đóng ở phía tay phải, trên một ngọn đồi thấp từ xa nhìn như một mô đất đắp quanh giàn đại bác 155 ly. Đại đội Một và Hai đóng xa hơn, phía tay trái. Chú lính bụi đời thở dốc vì cái ba lô nặng của Lãng, chán nản chửi thề:

\- Đù mẹ xa dữ vậy.

Lãng cười, đòi cái ba lô lại, mang lên vai, rồi nói:

\- Xa hơn là hên đó con! Càng gần với mặt trận, con càng đi sớm.

Cả ba lại lên đường. Đi bộ thêm hai giờ nữa, lúc trời bắt đầu tối, mới tới nơi. Mưa đột ngột đổ xuống, đêm về bất chợt cùng với màn mưa dày.

Đại đội đóng ngay ở chỗ án ngữ một mũi dùi tấn công của địch, nên không có gì ở trên mặt đất. Tất cả mọi người đều ở trong các dãy hào công sự sâu, bên trên che sơ sài, nên mọi người đều ướt như chuột lột. Đã thế dưới đáy hầm, nước mưa tạo một lớp bùn đỏ nhão như cháo lỏng, ngập lên trên mắt cá. Mấy cái đèn pin dài móc ở thành hầm chỉ đủ soi những bóng đèn trùm poncho từ đầu đến chân không thể nhận ai ra ai.

Lãng và hai chú tân binh là người mới từ hậu phương lên, nên được mọi người bu quanh hỏi han tin tức. Trong tiểu đội cũ của Lãng, chỉ còn Hùng Khùng là người quen, còn tất cả đều lạ. Lãng ngơ ngác hỏi Hùng:

\- Ông Tiến nằm ở hầm nào? Tao dẫn hai thằng mới tới ra mắt ổng.

Hùng vuốt nước mưa trên mặt, tức giận vứt điếu thuốc bị tắt vì ướt, hỏi lại:

\- Tiến nào? Trung úy đại đội phó à?

\- Còn Tiến nào nữa!

\- Mày chưa biết à? À, mày mới đi máy bay ra sao không gặp ổng ở Phú bài?

\- Ổng được về phép sao? Tài vậy?

Hùng mồi điếu thuốc Bastos khác, cười đểu sau khi phà hơi thuốc đầu tiên:

\- Phép! Nằm thẳng cẳng cho người ta phủ cờ lên trên mà phép với tắc! Phép dài hạn thì có!

Lãng choáng váng, ngửng phắt lên, hỏi dồn:

\- Ổng chết hồi nào?

\- Tuần trước, thứ năm!..

\- Mày lấy xác à?

Hùng húng hắng ho, có vẻ do dự không muốn đáp. Lãng không hỏi gặng, hỏi qua chuyện khác.

\- Ai thay ông Tiến?

Đột nhiên Hùng Khùng vui vẻ hẳn lên, mắt sáng trước ánh đèn pin lù mù:

\- Ông Huy. Ổng chịu chơi hơn ông Tiến nhiều. Sáng mai thế nào mày cũng gặp ổng. Đù mẹ lại tắt. Nghe nói sắp ngưng chiến rồi phải không? Sao mày không lỉnh cho đến ngày ngưng chiến, vác mặt ra đây làm gì để lãnh mưa lãnh đạn?

Lãng cười, chìa cho Hùng bao Pall Mall:

\- Mày lấy bao này. Tao cũng muốn nằm rán, nhưng không được. Ừ, nghe nói sắp ký kết rồi. Quá lắm là tuần lễ nữa thôi!

***

Lãng đã lầm khi nghĩ rằng chỉ còn một vài tuần lễ nữa là giã từ được vũ khí. Sự thực ngược lại. Vừa trở lại đơn vị Lãng cùng đơn vị hành quân liên miên, tranh nhau với Bắc quân từng thước đất. Hai bên đều trang bị tối đa vũ khí, dàn hàng ngang đánh nhau theo lối trận địa chiến nên mặc dù bao nhiêu người ngã xuống, suốt tháng mưa dầm, trận tuyến không thay đổi bao nhiêu. Lúc tiến sâu tới trước, lúc phải dời chốt để tránh pháo địch, lấy các cây cối hay gò đất làm mốc đo lường, Lãng giật mình nhận thấy đại đội mình đang giữ một chốt chỉ nằm sau cái chốt tháng trước đó hơn năm mươi thước. Đa số không quan tâm việc đó, chỉ biết giữ cho khỏi nguy hiểm trước hỏa lực địch và theo lệnh của hai sĩ quan chỉ huy đại đội. Cũng trong vòng một tháng hai tân binh ra Quảng trị cùng chuyến với Lãng đều tử trận. Chú lính sữa chết vì dậm phải mìn, cái thây nát bấy từ lưng trở xuống. Chú lính bụi đời chết vì đạn bắn sẻ lúc nổi hứng leo lên miệng hầm ngồi hút thuốc ca vọng cổ. Đồng đội của chú ở dưới hầm đang nghe chú rướn cổ kéo dài âm cuối chấm dứt sáu câu ca mùi thì nghe một tiếng "chéo" xé gió không lớn lắm. Câu vọng cổ đột ngột ngưng ở lưng chừng. Bạn bè bên dưới chờ một lúc, rồi ngửa mặt lên phía miệng hầm trêu:

\- Hết hơi xuống xề rồi hở con?

Họ không nghe tiếng trả lời, tò mò ngẩng đầu lên, họ thấy xác chú bụi đời đang oằn oại co giật trên miệng hầm.

Cũng trong thời gian đó Lãng nhận được lá thư ngắn của Nam. Nam có viết cho Lãng một lá thư nữa hồi bà Văn mới từ Sài gòn về Qui nhơn, nhưng đã thất lạc, vì lá thư Lãng nhận đầu tháng Mười có nhắc tới lá thư trước. Nam yên trí em đã nhận đủ thư từ nên vô tình qua lời lẽ gián tiếp của lá thư sau, Lãng mới biết Quỳnh Trang đã sinh con trai, và đặt tên là Lê Hòa Bình như Ngữ muốn. Nam viết:

Má đọc báo thấy họ nói sắp ký kết ngưng bắn, lại nghe tin ngoài đó đánh nhau dữ, má lo cho em ngày đêm. Má bảo chị viết thư dặn em nên cẩn thận. Chị viết thế em đủ hiểu. Đêm nào má cũng thắp hương trên bàn thờ ba, xin ba phù hộ cho em. Chị nghĩ là dù đã không còn ở với chị em mình nữa, hồn ba vẫn thường xuyên lẩn quất bên chúng ta che chở cho những đứa con của ba, nhất là những đứa rủi ro, gặp hiểm nguy bất hạnh.

Má nhất định bảo là cháu Hòa Bình, cháu nội đích tôn của gia đình ta sẽ đem lại nhiều may mắn cho mọi người. Thư trước hình như chị có kể chuyện con Thúy nó ganh với con anh Ngữ. Thấy bà ngoại từ lúc ở Sài gòn về lúc nào cũng nói tới cháu Hòa Bình, con bé buồn, mặt mày nhăn nhó mà bà ngoại không để ý. Chị Trang gửi cái ảnh chụp cháu Hòa Bình trong lễ thôi nôi (hôm đó anh Ngữ có xin phép về Sài gòn) ra cho má, cháu Thúy lén giấu mất. Má khoe với mấy bà hàng xóm, tìm bức ảnh mãi không có. Chị thấy nét mặt cháu hơi khác thường, gọi riêng ra dỗ dành. Cháu nó khóc, bảo là ghét Hòa Bình lắm!

Miệng lưỡi con nít ngây thơ nhưng làm cho chị suy nghĩ. Phải, không phải ai cũng yêu cũng mơ Hòa Bình! Em nên cẩn thận, giữ thân. Đừng sốc nổi, để cho má đỡ lo lắng. Cháu Thúy đi Sài gòn về không vui, tuy được bà nội cho đi chơi đủ chỗ, muốn gì được nấy. Chị đoán cũng chỉ vì cháu ghen với cu cậu Hòa Bình. Em nhớ viết thư cho má, cho má yên lòng.

Chị.
Chương 123

Ngày 23-1-1973, Tổng thống Nixon loan báo ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger và Lê Đức Thọ đã ký phó thự bản hiệp ước chấm dứt chiến tranh tại hòa đàm Paris. Bản hiệp ước bắt đầu có giá trị từ 0 giờ quốc tế ngày 28-1-73, tức là 7 giờ sáng ngày 28-1 giờ Hà nội, và 8 giờ sáng ngày 28-1 giờ Sài gòn.

Cũng ngày hôm đó, Đại úy Thẩm Đại đội trưởng Đại đội Bốn và Trung úy Huy Đại đội phó tham dự cuộc họp quan trọng tại Gia đẳng, nơi tạm thời đặt Bộ Chỉ huy "Lực lượng Đặc nhiệm Tango". Lực lượng Đặc nhiệm dưới quyền chỉ huy của Đại tá Tư lệnh phó Sư đoàn, có nhiệm vụ rõ ràng là phải tái chiếm cho được Cửa Việt, trước ngày ngưng bắn. Cửa Việt là đồn hải quân quan trọng kiểm soát tàu bè đi lại trên sông Thạch hãn, đã bị Bắc quân chiếm giữ trong cuộc tổng tấn công bắt đầu hồi cuối tháng Ba năm trước. Quân số Bắc quân bảo vệ Cửa Việt lên tới một trung đoàn. Lực lượng Đặc nhiệm Tango của Đại tá Tư lệnh phó chỉ gồm Tiểu đoàn Bốn và hai đại đội của tiểu đoàn khác, lực lượng trợ chiến gồm chiến xa M-48, M-41, M-113, và pháo 155 ly, chưa kể các khẩu 105 ly cơ hữu của Sư đoàn Thủy quân Lục chiến.

Sáu đại đội dự trận được phân công như sau: năm đại đội chia nhau phụ trách nhổ các chốt địch tại nhiều lớp phòng tuyến bảo vệ Cửa Việt, theo thế xa luân chiến cứ đại đội này chiếm được một mục tiêu thì đại đội khác tiến lên chiếm một mục tiêu khác nằm sâu hơn, đại đội làm xong nhiệm vụ nằm dưỡng quân chờ đến lượt thanh toán mục tiêu khác. Riêng Đại đội Ba nằm ngoài trừ bị, theo kế hoạch hành quân nếu gần tới giờ ngưng bắn mà năm đại đội bạn không nhổ được hết các chốt Bắc quân để lấy Cửa Việt, thì Đại đội Ba sẽ dùng đường biển đổ bộ Cửa Việt để chiếm cứ điểm quan trọng này bằng bất cứ giá nào.

Sáng 27 trời âm u, mưa không còn nặng hạt như những hôm trước nhưng xen vào màn mưa lâm râm là những trận gió buốt thổi từ biển Đông vào. Bấy lâu nay bị tù hãm dưới những công sự lầy lội tối tăm, được lên khỏi mặt đất, lại được di chuyển bằng những chiếc chiến xa vỏ thép dày chắn được đạn bắn sẻ, mọi người đều có cảm tưởng hưởng được hương vị mơ ước của hòa bình. Tuy những đôi giày trận nhuộm bùn làm cho sàn chiến xa bẩn chẳng thua gì lòng hầm công sự, nhưng Lãng cảm thấy thơ thới, yêu đời vì được di chuyển. Tám người ngồi trong chiếc M-113 chỉ có Lãng và Hùng Khùng là dân kỳ cựu, sáu người lính kia đều là tân binh mới bổ sung. Không ai biết người ta chờ mình đi đâu khi mỗi người được phát cho hai lá cờ vải lớn bằng quyển vở học trò. Vỏ thép lạnh tỏa cái rét căm căm nhưng câu chuyện họ trao đổi to tiếng để át tiếng máy chiến xa loanh quanh dự đoán đến công việc họ sắp làm. Một cậu tân binh ý chừng chưa nếm đủ mùi chiến trường, đoán rằng trong một ngày chiến tranh còn lại, quân mình phải đẩy Bắc quân về bên kia bờ sông Bến Hải. Thế là có nhiều tiếng lao nhao phản đối:

\- Ham lắm! Có một ngày quèn, làm được gì chúng nó! Chắc họ chở tụi mình đi án ngữ không cho tụi nó lấn thêm đất.

\- Cả đêm qua lẫn sáng nay tụi bây có thấy điều gì lạ không? Trên trời không có một bóng phi cơ của mình. Phản lực oanh tạc không, mà cả loại OC-10 trinh sát cũng không. Đánh dàn trận bằng chiến xa mà không có không-yểm, làm sao đánh!

\- Tao nghĩ họ chở mình về Huế chuẩn bị dự lễ đình chiến. Vì vậy mới có vụ phát cờ. A ha! Mấy em nữ sinh Đồng Khánh với Mai Khôi đẹp như mơ xinh như mộng mà đến cười ỏn ẻn rồi choàng vòng hoa lên cổ tụi mình, đù má, có lội bùn uống nước sình hằng năm cũng xứng công! Phải không anh Lãng?

Lãng cười khẩy:

\- Rán giữ cái đầu trên cần cổ để nhận vòng hoa, các con!

Đám tân binh lao nhao cãi lại:

\- Còn hai mươi bốn giờ phù du nữa, qua cái vèo!

\- Đi xe có bọc thép, chấp hết tụi bắn sẻ!

\- Mìn cũng chấp luôn! Chúng ông đi xe tăng về Huế cho các em nâng niu, chúng ông đéo sợ gì hết!

Họ mải tán dóc không chú ý đoàn chiến xa không chở họ về hướng Nam, mà quay về hướng Đông Bắc.

Chiếc M-113 dừng lại đột ngột. Giấc mơ tan, mọi người ngơ ngác nhìn các đồng đội từ những chiếc chiến xa khác cũng đang lục tục nhảy xuống. Các sĩ quan bắt đầu tập họp lính của mình lại để phổ biến chi tiết kế hoạch hành quân đã chung quyết ở Gia đẳng. Lúc ấy là mười một giờ sáng. Trời vẫn âm u. Mưa nặng hạt hơn, những đồi cát mênh mông chung quanh vàng sẫm dưới cơn mưa, còn những lùm dương thấp mọc rải rác đây đó thì từ mầu lục thẫm biến thành mầu đen. Trông từ xa, các bụi dương liễu giống như những chiếc poncho gói xác đang chờ trực thăng tải thương tới chở về hậu tuyến giao cho các đội chung sự vụ.

***

Đại đội Bốn của Đại úy Thẩm nhận nhiệm vụ thanh toán mục tiêu gần chót, ngay sát vành đai phòng thủ cuối cùng của đồn Cửa Việt.

Suốt tám năm đi lính, đây là lần đầu tiên Lãng được dự một trận giống y như những trận Lãng đã xem trên màn ảnh, trong các phim về thế chiến thứ hai. Cảnh những toán bộ binh núp sau đoàn chiến xa tiến vào bãi chiến trường, trên một thung lũng quang đãng nhìn rõ được đoàn chiến xa địch cũng đang tiến tới, lâu lâu những quả đại bác yểm trợ nổ tung đây đó, hoặc những chiếc chiến xa bốc cháy và nhiều xác người đổ xuống. Chết thì chết, nhưng người còn sống điềm tĩnh bước qua xác bạn mà tiến. Đánh như thế mới ra đánh. Chết như thế mới ra chết! Lãng chưa hề được dự một trận giống như trong phim, và phải đợi tới hôm nay, ngày cuối cùng của một cuộc chiến tranh, Lãng mới được dự.

Lãng và Hùng Khùng ở trong nhóm núp sau chiếc M 48 tiến về phía chốt địch đóng trên một đồi cát thấp. Từ trên đồi, đạn địch vãi như mưa xuống đoàn chiến xa đang gầm gừ leo lên. Hỏa lực địch quá mạnh nên đại đội tiến chậm, mặc dù đã có lệnh ai tử trận hoặc bị thương thì cứ để nằm yên tại chỗ, đồng đội sống sót khỏi phải bận tâm tải thương hoặc giữ xác, cứ tiến tới mục tiêu cho kịp thời gian hạn hẹp còn lại. Chiếc M-48 bị sụp xuống một hũng cát bất ngờ, gầm rú một lúc hai xích sắt tung cát mù mịt cuối cùng mới gác đầu lên một gờ cát khá vững, trườn lên mặt cát bằng. Rồi chiếc M 48 lại lao về phía chốt. Nhưng chạy được vài mươi thước, chiếc chiến xa kềnh càng dậm phải mìn, rồi bốc cháy. Người lính thiết giáp và phụ xế vội vã nhảy ra khỏi đống sắt bốc lửa. Một người an toàn, còn một người quần áo bị cháy như cây đuốc sống. Viên xạ thủ vẫn còn ở trong xe. Cảnh tượng xảy ra trước mắt như liều thuốc kích thích Lãng, và từ đó, Lãng quên hết mọi điều. Có một sức thôi thúc huyền bí nào đó nhiều lần Lãng cảm thấy giữa chiến trận gay cấn đẫm máu nhất, sức thôi thúc mà Lãng không hiểu từ đâu, không giải thích được. Có lẽ là tổng hợp của mùì thuốc súng khét, mùi khói cay, mùi máu tanh của đồng đội và kẻ thù, cộng với cảm giác ngầy ngật của một thể xác căng lên quá độ vì lao lực và thiếu ngủ.

Tất cả những yếu tố đó hòa nhập vào nhau, đẩy Lãng vào một trạng thái đồng bóng liều lĩnh. Và chính sự đồng bóng liều lĩnh giữa cơn nguy hiểm lại giúp Lãng thoát cái chết trong đường tơ kẽ tóc. Kẻ dè dặt chọn đất rồi mới bước thường là kẻ sụp hố trước hơn ai hết. Cho nên sau nửa giờ xung phong chiếm chốt địch, Lãng vẫn an toàn mặc dù quân số đại đội hao hết một phần ba. Số tổn thất của Bắc quân còn cao hơn gấp bội. Không ai có thì giờ đếm những xác địch nằm rải rác trên mặt cát ướt. Chỉ có thì giờ đếm đủ bốn mươi Bắc quân bị bắt sống, vì Đại úy Thẩm phải báo cáo với "Tango" xin lệnh giải quyết ra sao với số tù binh này. Bộ Chỉ huy hành quân ở Gia đẳng cho biết sẽ có người khác lo dẫn giải tù binh về hậu tuyến, Đại đội Bốn phải lên thiết giáp ra thanh toán cho nhanh mục tiêu phụ trách.

Đại đội Bốn chiếm được chốt địch được phân công đúng 5 giờ chiều ngày 27-1, giải vây cho hai trung đội bạn bị địch cầm chân tại chốt ấy. Quân số chỉ còn một nửa lúc xuất quân hồi sáng. Sáu tân binh cùng ngồi chung xe M 113 Với Lãng, thì bốn người đã không còn dịp về Huế nhận vòng hoa của nữ sinh Đồng Khánh và Mai Khôi.

***

Lãng giơ cổ tay phải lên nhìn đồng hồ: sáu giờ đúng.Tiếng súng vẫn còn lắp bắp đây đó, nhưng không dày như nửa giờ trước. Trong công sự kiên cố hình chữ A của Bắc quân vừa chiếm được chỉ có Trung úy Huy Đại đội phó, anh hạ sĩ truyền tin, Lãng và Hùng Khùng. Cánh tay phải của Hùng bị băng vì vết thương nhẹ ở trên cùi chỏ, nhưng Hùng không chịu nằm lại chờ toán tải thương. Có quá nhiều kinh nghiệm chiến đấu, Hùng biết rõ trong trận đánh chạy đua với thời gian này, nằm lại trơ trọi trên bãi cát mênh mông nắm chắc phần chết hơn là đi theo đại đội. Không ai có thì giờ lo tải thương lúc chưa lấy được Cửa Việt trước tám giờ sáng hôm sau. Nằm yên một chỗ với khẩu M-16 và vài băng đạn là cái bia ngon lành cho những chú lính Bắc quân còn lạc ở phía sau, hoang mang thấy cái gì di động là nổ súng không cần phân biệt bạn thù. Mà số Bắc quân đi lạc sau khi thoát chết ở các chốt bị mất thì nhiều lắm, Hùng biết rõ điều đó.

Trong hầm tối đen. Trung úy Huy bật đèn pin soi quanh. Ngoài số quần áo bộ đội mầu cửt ngựa vải mỏng vất bừa bãi, còn hai khẩu AK-47, hai thùng đạn. Nhưng quí nhất là một hộp lương khô Trung quốc và hai bi đông nước. Trung úy Huy và anh hạ sĩ truyền tin vừa nhai lương khô vừa liên lạc với đại đội trưởng và bộ chỉ huy bằng máy PRC-25. Qua những câu đối đáp rời rạc bằng mật hiệu chỉ nghe có một phía, Lãng đoán được lệnh trên và tình hình chung: cả năm đại đội dự chiến đã lấy được các chốt phòng thủ bao quanh đồn Cửa Việt, và đợi trời tối hẳn tất cả sẽ lại bắt đầu tấn công tái chiếm đồn này trước 8 giờ sáng hôm sau. Lãng nói nhỏ với Hùng:

\- Còn 14 giờ nữa nghe mày!

Hùng nói:

\- Ừa! Đưa cho tao bi đông nước. Đù má! Tụi Việt cộng nó không biết dùng ly hay sao mà tìm mãi không ra cái ly nào hết!

Lãng nói:

\- Mày bị thương, đừng uống nước nhiều!

\- Đù má, ăn lương khô không uống nước chịu sao nổi.

Nói như vậy nhưng Hùng vẫn ngồi dựa vào vách hầm, không đòi nước. Trung úy Huy và anh hạ sĩ xong việc ngồi nhai lương khô. Cả bốn không ai nói gì, từng người bắt đầu cảm thấy thân thể rã rời, mắt ríu lại, chỉ muốn được ngủ.

Bên ngoài đêm đã về. Trời vẫn còn mưa, đêm có trăng, nhưng mờ. Hỏa châu từ đại bác 155 ly bắn lên, trái sáng bay cao và rơi chầm chậm nhưng ánh sáng hóa học mầu hoàng đởm chìm nghỉm trong thứ ánh sáng vàng nhạt của trăng và bãi cát, chỉ làm cho đêm chiến tranh cuối cùng hiu hắt và ảm đạm hơn.

Trong hầm, chỉ có một mầu tối đen, trừ ánh thuốc lá khi sáng lên khi lụi đi. Hầm có hai lối lên mặt đất ngoằn ngoèo chữ chi nên hơi lạnh không thoát được ra ngoài, không khí ngột ngạt và rét căm căm. Lãng hút hết điếu thuốc này đến điếu khác, cộng thêm khói thuốc của ba đồng đội càng làm cho không khí khó thở thêm. Hùng càu nhàu:

\- Sao chưa dứt cái đồn khỉ gió đó mau cho rồi, ngồi đây làm gì không biết!

Trung uý Huy lắng nghe tiếng súng nổ lách chách bên ngoài, nói trõng:

\- Các đại đội kia chưa lấy xong mục tiêu. Còn mấy giờ đồng hồ nữa, rán mà đợi đi mày! Cầm súng bóp cò được không?

Hùng đáp:

\- Được, Trung úy.

Rồi Hùng cười giòn:

\- Em tưởng bị thương thì được trực thăng chở đi liền như mọi khi.

Giọng Trung úy Huy hơi cáu:

\- Đù má mày giả bộ bị thương hả?

\- Không! Có bị, nhưng không nặng lắm. Như gãi ngứa thôi!

Máy truyền tin PRC-25 đột nhiên lao xao rồi phát một giọng Nam khao khao:

\- 52-06, 52-06.

Anh hạ sĩ truyền tin bóp ống liên hợp trả lời:

\- 06-52, 06-52

Từ bộ chỉ huy, có lệnh truyền qua máy:

\- Thẩm quyền mày đi!

Anh hạ sĩ đưa máy liên hợp cho Trung úy Đại đội phó. Trung úy Huy nói:

\- 06, tôi nghe!

Ba người lính cố đoán nội dung cuộc đối thoại, nhưng không đoán được hết ý nghĩa các mật số sĩ quan trao đổi nhau trên chiến trường.

Trung úy Huy nói xong đưa ống liên hợp cho anh hạ sĩ truyền tin. Im lặng khá lâu, ba người lính mới nghe ông đại đội phó nói:

\- Đứa nào buồn ngủ thì rán ngủ lè lẹ đi. Đợi sáng tính!

Mặc dù nói vậy, nhưng chỉ vài phút sau, ông lại hỏi Lãng:

\- Còn cà phê không Lãng?

\- Hết rồi, Trung úy.

Ông Trung úy than:

\- Có cái gì nong nóng uống cho đỡ rét. Tụi Việt cộng ưa uống trà đậm. Tụi bây bật quẹt tìm thử có gói trà nào không? Với lại biết đâu tụi nó giấu đèn đuốc đâu đó, thắp cho sáng một chút.

Hùng bật cái Zippo một tiếng cách nhỏ. Ánh sáng mờ yếu từ chiếc bật lửa sắp hết xăng chỉ đủ soi gương mặt xương xẩu của Hùng, và một vùng hầm hẹp. Căn hầm chật nên ba người phải nép sát vào vách hầm cho Hùng đi tìm trà. Nhưng không tìm được trà, Hùng lại tìm được cây đèn bão Trung quốc loại nhỏ. Căn hầm nhờ có ánh sáng trở nên ấm cúng hơn. Hơi lạnh dường như chỉ quen với bóng tối, mọi người cảm thấy dễ chịu hơn. Trung úy Huy chợt nhớ, hỏi:

\- Tụi bây còn giữ đủ cờ đấy chứ?

Hùng cười nhỏ, hỏi đùa:

\- Cờ trắng hả Trung úy?

Ông trung úy đột nhiên nổi giận:

\- Mày còn nói cái giọng đó tao bắn nát óc!

Hùng ngớ ra, vì vẫn tưởng ông đại đội phó đã quen với lối nói đùa trái tai của mình, Lãng thấy không khí căng thẳng, chen vào hỏi:

\- Họ phát cờ làm gì hở trung úy?

Có lẽ ông trung úy nhận ra mình giận Hùng quá đáng, nên dịu giọng đáp chung:

\- Tụi bay nghe radio không biết chiến dịch cắm cờ giữ đất hay sao? Tới giờ ngưng bắn, chỗ nào có cờ là đất của mình. "Tango" bảo phát cho mỗi đứa hai lá cờ để đúng tám giờ sáng mai mình đang ở đâu thì giương cờ lên ở đó. Đứa nào ngon ngày mai kéo cờ trước tiên lên nóc đồn Cửa Việt, tao đãi một chầu Gò vấp.

Hùng mau miệng nói:

\- Xì, Gò vấp chị em ta rẻ mạt. Trung úy hứa thưởng, em sẽ dẫn Trung úy tới một chỗ ở đường Yên đổ. Đã lắm!

Lãng nói:

\- Chỗ đó dẹp rồi. Cũng vậy vậy thôi. Mày dân Cái mơn ra tỉnh thấy cái gì mà không đã!

Giọng Hùng tiếc rẻ:

\- Dẹp hồi nào?

Lãng không đáp. Cả hầm lại im lặng. Đã quen với ánh sáng, bây giờ mọi người lại cảm thấy lạnh căm căm.

***

Có tiếng chân bước ở ngoài cửa hầm. Đêm yên lặng nên bốn người nghe rõ mồn một tiếng chân, theo dõi và đoán được người nào đó dừng lại trước cửa hầm, rồi chui vào lối vào hình chữ chi quanh co. Trung úy Huy nói:

\- Lại có thằng chó nào ghiền thuốc lá liều mạng qua xin thuốc đây!

Mọi người nhìn về hướng cửa hầm chờ đợi. Một bóng đen lom khom hiện ra, và vì ngọn đèn bão quá nhỏ nên không ai nhận diện được người vừa vào là ai. Bóng đen đưa mắt nhìn quanh quang cảnh trong hầm một lúc, rồi nói:

\- Địt mẹ khát nước quá. Chạy trốn chúng nó từ chiều tới giờ thoát chết mới về được tới đây. Có nước không các đồng chí?

Giọng Bắc kỳ gắt và chói! Bốn người ngồi im, mỗi người nghĩ riêng một cách phản ứng. Trung úy Huy lên tiếng trước:

\- Chỉ có nước lã thôi, đồng chí ơi! Đồng chí ở đơn vị nào về vậy?

Người lính Bắc Việt mừng rỡ nói:

\- Nước lã cũng được. Các đồng chí còn lương khô không? Địt mẹ đơn vị tôi tiêu gần hết! Bị bắt tới mấy chục mống. Tôi thoát được một mình chạy về đây. May quá. Sáng mai ngưng bắn rồi! Trước đây hai tuần tôi ở cái hầm này này!

Trung úy Huy nhỏm dậy, bước tới bên người lính Bắc Việt, đặt tay lên vai anh ta, cười nhỏ rồi đanh giọng nói:

\- Địt mẹ chúng ông là lính ngụy thứ thiệt đây, đồng chí!

Người lính Bắc Việt ngước lên nhìn chằm chặp vào mặt ông đại đội phó, rồi nhìn ba người còn lại. Ngọn đèn bão không đủ soi rõ quần áo những người lính thủy quân lục chiến trong hầm. Người lính Bắc Việt cười lớn, hất tay Trung úy Huy ra, nói lớn:

\- Thôi đùa như thế đủ rồi, đồng chí. Ai còn điếu thuốc lá nào không? Hay cậu nào còn thuốc lào?

Trung úy Huy nhanh nhẹn vớ khẩu M-16 lên kê vào màng tang người lính Bắc Việt, rồi chếch mũi súng lên miệng hầm bóp cò. Tiếng nổ làm mọi người giật mình, Lãng tưởng ông đại đội phó đã nóng nảy ra tay giết bớt một kẻ địch, còn người lính Bắc Việt thì ngỡ ngàng nhận ra rằng mình lại sa vào tay địch, và nếu còn hiểu biết nhận thức được điều gì chẳng qua là chút sống mong manh còn lại trước khi sụm xuống.

Khi biết ông trung úy chỉ bắn dọa, Lãng, Hùng và anh hạ sĩ truyền tin nổi lên cười rộ. Còn người lính Bắc Việt thì bắt đầu biết sợ. Anh ta xanh mặt, lo âu nhìn Trung úy Huy chờ đợi. Ông Đại đội phó vỗ vai anh ta, cúi nhìn đồng hồ rồi nói:

\- Bây giờ mười giờ. Còn mười tiếng nữa thì ngưng chiến. Tôi tha cho anh sống để còn về với Bác và Đảng. À quên, về với Đảng thôi. Anh muốn đi thăm Bác không?

Người lính Bắc Việt đáp lí nhí:

\- Thưa anh... Thưa anh...

\- Không muốn theo Bác chứ gì? Được. Bây giờ anh ăn lương khô, uống nước, rồi phải để cho chúng tôi trói anh lại. Sáng mai ngưng bắn, lúc đó hai bên tính với nhau về tù binh ra sao, hãy hay. Thuốc lá nhé?

Người lính Bắc Việt e dè không dám trả lời ngay, nhưng cuối cùng cũng đáp:

\- Vâng. Các anh có cho em một điếu.

Lãng chen vào hỏi:

\- Hút thuốc đế quốc nhé?

Người lính Bắc Việt nhìn Lãng, không trả lời, chỉ gật. Lãng chìa bao Pall Mall ra. Khói thuốc lại bao trùm căn hầm. Nhưng không ai thấy ngột!
Chương 124

Năm giờ kém 15 phút.

Máy PRC-25 lại kêu:

\- 52-06, 52-06

Trung úy Huy chụp ống liên hợp nghe một lúc, đáp:

\- Rõ!

Trả ống liên hợp cho anh hạ sĩ, Trung úy nói với mọi người:

\- Có lệnh tiếp tục ủi!

Trung úy Huy sai Hùng trói quặt tay người lính Bắc Việt ra sau lưng trước khi chuẩn bị xuất quân. Người lính trẻ miền Bắc nói giọng Bùi chu đã quen hơi, nên bạo dạn xin:

\- Các anh cho em ăn ít lương khô và uống nước rồi hãy trói.

Chờ cho người tù binh nhai vội hai thỏi lương khô Trung quốc và nốc hết một phần nước còn lại trong bi đông, Hùng mới lấy sợi dây dù trói tay anh ta lại. Người lính Bắc Việt nhắc:

\- Anh lỏng tay cho một chút.

Trung úy Huy nhắc:

\- Anh phải ngồi yên ở đây. Anh biết là thế nào chúng tôi cũng lấy được đồn Cửa Việt. Lớ xớ bò ra khỏi hầm, anh chết là cái chắc!

Bốn người chui ra khỏi hầm. Bên ngoài trăng vẫn còn, vẫn còn hơi đêm lạnh căm và cái màu vàng nhợt nhạt dãi lên trên vùng bờ cát mênh mông ven biển. Hỏa châu được bắn lên nhiều hơn, nhưng mầu sáng hỏa châu không soi sáng thêm tầm nhìn trước mặt.

Đúng 5 giờ, súng bắt đầu nổ ran. Rồi súng Bắc quân từ đồn Cửa Việt và các chốt ở vòng đai phòng thủ cuối cùng cũng đồng loạt đáp lại, cả tiểu liên cá nhân lẫn đại liên. Mọi người lại xông tới trước, bóp cò, nhìn quanh tìm một mô đất hơi cao làm chỗ chắn đạn, trườn mình lên cát ướt tiến tới vị trí mới, lại bóp cò. Mỗi người nghĩ và làm theo ý mình, tuy bị cuốn hút vào cuộc hỗn loạn sinh tử nhưng lại điềm nhiên phóng túng như một người say lái xe không còn thấy gì trước tay lái ngoài một vùng mù sương mênh mông cứ nhấn ga phóng tới như bay thẳng vào một tảng mây nõn êm ái.

Đại đội Bốn chiếm được chốt đầu tiên, và ngay lập tức tập trung hỏa lực tấn công chốt thứ hai. Chiếm được chốt thứ hai thì trời sáng rõ. Chốt địch án ngữ Cửa Việt ở ngay trước mặt, chỉ cách chỗ Lãng, Hùng và Trung úy Huy đang nằm có hai mươi thước.

Ba người nằm sau một mô đất cao không đầy nửa thước, trong một vùng cát trũng. Mô đất thấp không che được đạn Bắc quân từ các chốt trên ngọn đồi cát quá gần trước mặt bắn xuống.

Trung úy Huy lo ngại nhìn đồng hồ. 8 giờ kém 2 phút. Ông quay sang bảo Hùng:

\- Mày la to lên, nhắc tụi nó đã tới giờ ngưng bắn rồi!

Hùng hơi nhổm người dậy, sửa lại cái mũ sắt cho an toàn rồi mới lấy hết hơi la to:

\- Đù má đã tới giờ ngưng bắn rồi nghe. Đã tám giờ rồi.

Trung úy Huy nhắc:

\- Giờ tụi nó là bảy giờ!

Hùng lại la lớn:

\- Bảy giờ rồi nghe mấy cha! Bảy giờ rồi! Bảy giờ rồi!

Đúng giờ ngưng bắn! Cây kim giây xê dịch đến nhập đúng con số 12, rồi dịch qua dần phía con số 1. Tiếng súng nổ lẻ tẻ đây đó, nhưng rõ ràng càng ngày càng thưa thớt, rời rạc. Mọi người ghìm súng đề phòng, ngón trỏ đặt sẵn lên cò, mắt nhìn về phía trước, nhưng tai lắng nghe động tĩnh ở chung quanh. Ở các hướng khác, còn một vài loạt đạn nổ lẻ tẻ, nhưng tới 8 giờ 15 thì hoàn toàn yên lặng.

Cả bầu trời, vạn vật, từ những hạt cát vàng cho tới những lùm dương thấp, từ những hạt mưa thưa cho đến những đám mây xám là đà, từ những họng súng nóng hổi cho tới những vách hầm sâu, đều dường như sửng sốt bỡ ngỡ chưa quen với cái lặng lẽ mới có. Đều lúng túng chưa biết phải làm gì, chưa hiểu đang nghĩ gì! Lãng quay về phía ông đại đội phó và Hùng, thấy cấp chỉ huy lẫn thằng bạn bụi đời vẫn còn nằm yên, nét mặt bần thần như không còn thấy gì khác trên cõi đời này.

Hùng không chịu đựng được nữa, nói trước:

\- Đù má hết đánh nhau, thì đứng dậy chớ Trung úy!

Trung úy Huy vội cản:

\- Không được mày! Coi chừng tụi nó bắn ẩu!

Hùng nói:

\- Để em thử coi!

Không chờ được phép, Hùng lột mũ sắt xuống, lấy bàn tay phải đỡ lòng chiếc mũ sắt từ từ đưa lên khỏi mô đất đang núp.

Bắc quân trên chốt không làm gì cả. Bạo dạn hơn, Hùng nằm nghiêng quay mặt về phía ông trung úy, cười toe giơ nguyên hàm răng bám đầy lớp nicotine thuốc lá, rồi chầm chậm đưa bàn tay phải lên cao. Vẫn không có gì xảy ra.

Thế là Hùng xoay người ngồi hẳn dậy, chờ đợi một chút, rồi đứng thẳng lên. Lãng và Huy cũng ngồi dậy. Nhìn quanh, những người còn sống sót của Đại đội Bốn cũng đã nhô người ra khỏi những mô cát thấp hoặc công sự đào vội. Nhiều người đã đứng thẳng lên như Hùng. Trung úy Huy chợt cảm thấy lạnh cả xương sống: hai trung đội ông phụ trách chỉ huy bây giờ chỉ còn mười mạng. Bắc quân núp ở các công sự và các chốt chưa bị mất cũng đã đứng dậy hết. Công sự sâu, rào chắn phòng thủ cao che nửa thân phía dưới của họ. Trung úy Huy nhìn quanh. Xương sống của ông lại ớn lạnh. Bắc quân đứng vây quanh ông còn đông tới cả hai trăm người!

Đột nhiên, Hùng vất khẩu M-16 xuống cát la lớn:

\- Đù má hết đánh nhau rồi, đã quá, đã quá!

Rồi lao mình chạy về phía Bắc quân đang đứng. Trung úy Huy hết hồn, theo phản ứng nghề nghiệp ra lệnh cho mọi người chụp súng chuẩn bị. Lãng ghìm súng hồi hộp chờ cảnh cái thây của Hùng đổ xuống như một cây chuối bị con dao thô bạo chém ngọt ở gốc mềm. Nhưng Bắc quân không nổ súng. Hùng vẫn chạy tới, vấp ngã chúi xuống, rồi lại lồm cồm bò dậy chạy tiếp, miệng la "Đã quá, đã quá" liên hồi như người điên. Lãng thấy một lính Bắc Việt cũng rời chỗ núp chạy ra ôm chầm lấy Hùng, rồi đám bộ đội bu quanh chỗ Hùng đứng. Hoàn toàn yên tâm là Bắc quân tôn trọng lệnh ngưng bắn, Trung úy Huy ra lệnh cho anh em Thủy quân Lục chiến rời chỗ núp. Mọi người đều hớn hở, cười nói huyên thiên, người này ôm chầm lấy người kia, miệng reo hò: "Hòa bình rồi, Hòa bình rồi! Đã quá! Đã quá". Bên phía Bắc quân tiếng reo hò cũng vang dội, người chạy đi chạy lại rộn rịp. Trên chết địch, một lá cờ Mặt trận Giải phóng bằng vải chiều dài cỡ ba thước, chiều ngang hai thước buộc trên đầu một thân tre được dựng cao lên.

Đám bộ đội cũng chia nhau cắm cờ dọc theo các dãy công sự. Trên pháo tháp hai chiếc T-54 đứng án ngữ ngay trước Đại đội Bốn, hai lá cờ địch cũng bay phất phới. Lúc ấy, Đại úy Thẩm và Trung úy Huy mới nhớ việc cần kíp phải làm ngay. Họ ra lệnh cho binh sĩ lấy cờ ra buộc trên những lùm dương quanh chỗ đang đứng. Lãng hỏi Trung úy Huy:

\- Chỉ có lá cờ vải bằng quyển vở học trò lại không có dây nhợ gì, làm sao đây, Trung úy?

Trung úy Huy bối rối, tự nhiên nổi giận. Ông cáu:

\- Thì lấy góc vải cờ mà buộc. Vậy cũng hỏi!

Chuyện cắm cờ không có vẻ gì là một cuộc đấu tranh giành đất, giữ đất, ngược lại có vẻ như một trò vui. Trong khi chạy đi cắm cờ, hai phía vừa mới bắn nhau chạy lăng xăng lẫn lộn vào nhau, trò chuyện, mời thuốc lá nhau. Trên má của từng người lính Bắc Việt lẫn lính Thủy quân Lục chiến, nước mắt hân hoan xúc động chảy dài, làm thành những ngấn thẳng trên lớp da sạm bám đầy bụi đỏ.

***

Đại úy Thẩm ra lệnh Đại đội Bốn trở lại vị trí cũ. Trung úy Huy hét to lệnh tập trung nhiều lần, chục người lính dưới quyền ông mới lục tục trở lại chỗ lũng thấp nằm thoi loi giữa vòng vây của Bắc quân, mặc dù các cánh quân khác đã lấy được đồn Cửa Việt. Nếu gọi theo các nhà chiến lược đây là đình chiến theo kiểu da beo, thì cái miếng vá nhỏ do Đại đội Bốn chiếm được chỉ dính với hậu tuyến bằng một dải đất nhỏ nối liền với cái chốt do hai trung đội của Trung úy Huy đã lấy được chiều qua. Cơn xúc động hân hoan vì được sống sót tới giờ ngưng bắn tan đi, lại tới lúc mọi người chợt thấy lòng chùng lại vì những đồng đội đã mất. Nhìn quanh chỉ còn lơ thơ một vài đồng đội, ai nấy chợt hối hận vì đã hớn hở mừng vui. Ai nấy đều cảm thấy như người có tội. Lòng trở nên chán nản, không còn muốn nói năng gì.

Tất cả đã trở về chỗ cũ, ngồi xổm trên mặt cát thẫn thờ nhìn tới trước mặt mà không chủ ý nhìn gì. Hùng về sau cùng, môi phì phèo một điếu thuốc cong queo. Hùng ho sặc sụa, nhưng vẫn rán hút tiếp, tay chìa cho Lãng một bao thuốc lá lạ:

\- Mày hút thử. Tao đổi bao Pall Mall với thằng Hà Nam Ninh đó.

Lãng nhận bao thuốc lá. Bao thuốc giấy hẩm, in chữ nhòe, không sắc sảo, hiệu Tam Đảo. Thấy Hùng lại ho, Lãng hỏi:

\- Thuốc ra sao?

\- Dở. Mày hút thử cho biết. Mấy lần trước tao đã hút thử vài thứ lấy trên xác Việt cộng, nhưng không phải loại này.

Lãng rút một điếu ra khỏi bao. Bao thuốc xẹp, điếu thuốc cũng dẹp lại, một đầu thuốc giấy vấn bị rách. Điếu thuốc vấn lại không được chặc, nên Lãng phải ngắt một nửa điếu thuốc vất đi, bật Zippo châm hút. Lãng nói:

\- Thua Ruby Quân tiếp vụ xa lắm. À, sao mày biết tên thằng đó?

\- Thằng nào?

\- Thằng tên Hà Nam Ninh

Hùng cười hô hố:

\- Đó là tên tỉnh, không phải tên nó. Tao cũng đéo hiểu Hà Nam Ninh là tỉnh nào. Thằng đó có vẻ lém lắm.

\- Tụi nó nói gì với mày?

\- Tụi nó bu vào nói, tao đéo nghe rõ. Chỉ nhớ cái thằng ôm tao rồi đổi thuốc lá bảo quê nó ở Hà Nam Ninh.

Trung úy Huy gọi Lãng:

\- Cậu trở lại cái hầm hồi sáng giải thằng tù binh về đây. Chút nữa quên nó chết đói trong hầm mất.

Lãng vâng lệnh xách súng ra đi.

Lúc đưa người lính Bắc Việt trở lại, đã thấy quân hai bên tụ họp ngay tại chỗ đóng quân của Đại đội Bốn chuẩn bị ăn cơm. Thấy cả người tù binh còn bị cột tay lẫn Lãng ngơ ngác nhìn không hiểu, Hùng giải thích:

\- Đù má tụi mình hết cả lương thực. Tụi nó đề nghị nấu cơm ăn chung, mừng hòa bình.

Đám bộ đội thấy đồng đội bị cột tay vừa đến, liền bu quanh hỏi han.

Trung úy Huy ra lệnh:

\- Anh em xê ra đi. Anh này là tù binh của chúng tôi, không được tới gần.

Đám bộ đội có vẻ không muốn nghe lệnh của Trung úy. Họ liếc về một người khoảng trên bốn mươi tóc cắt ngắn nhưng không đeo bất cứ dấu hiệu hay quân hàm nào, chỉ mặc đồ lính thường như những bộ đội trẻ khác. Thấy ông này không nói gì, họ chậm rãi dãn rộng vòng ra, theo lệnh Trung úy đại đội phó. Ông Huy bảo Hùng:

\- Nãy giờ mày chơi nhiều quá rồi, bây giờ mày đứng gác tù binh này. Còn anh, ngồi xuống đó.

Người tù binh chần chờ một lúc, nhìn quanh đo lường tình thế, rồi líu ríu ngồi xuống, tay vẫn còn bị cột quặt ra sau lưng. Phía cái bếp tạm đặt gần ụ đất có lùm dương, người ta gõ vào soong báo hiệu cơm nước đã sẵn.

Người chỉ huy của đám bộ đội lúc đó mới tiến về phía Đại úy Thẩm và nói:

\- Chúng tôi đề nghị Đại úy phóng thích cho đồng chí tù binh này. Nay đã ngưng bắn rồi, Đại úy còn giữ tù binh làm gì!

Đại úy Thẩm nói:

\- Không được. Chúng tôi đã báo về Bộ Chỉ huy là hiện còn giữ một tù binh. Bây giờ thả anh ta ra, về sau trả lời làm sao với cấp trên.

\- Không trước thì sau thế nào đôi bên cũng trao trả tù binh. Đại úy trao cho chúng tôi ngay bây giờ có tiện hơn không?

Đại úy Đại đội trưởng vẫn cương quyết:

\- Không được, tôi rất tiếc. Việc trao trả tù binh do cấp trên quyết định và theo thủ tục, cấp chúng tôi không có thẩm quyền.

Thấy không thuyết phục được Đại úy Thẩm, viên chi huy nhìn về phía người tù binh và nói:

\- Nhưng đôi bên chúng ta vui vẻ ăn mừng hoà bình với nhau, mà để cho đồng chí ấy bị trói ngồi riêng một chỗ, chúng ta ăn uống sao cho ngon. Đề nghị Đại úy cho mở trói cho anh ta.

Đại úy Thẩm suy nghĩ một chút, rồi gật đầu, quay bảo Trung úy Huy:

\- Mở trói cho anh ấy ăn cơm. Nhưng bắt phải ngồi yên tại chỗ.

Bữa ăn "hòa hợp dân tộc" gồm cơm gạo trắng nhưng hơi hôi mùi ẩm mục, thịt heo hộp Trung quốc và lạ nhất là món rau muống khô đem hấp lại, ăn dai như là ăn măng khô. Một bộ đội mang thức ăn tới cho người tù binh. Được mở trói, anh ta thay đổi hẳn. Nét mặt không còn buồn rầu tiu nghỉu như trước. Vừa ăn, anh ta vừa nói vói chuyện trò với bạn bè đồng đội quen biết. Hùng cầm khẩu M-16 đứng sau lưng, lâu lâu giơ súng dọa để nhắc đám bộ đội không được bu lại quá gần.

Người chỉ huy đám bộ đội cũng tới gần hỏi han qua loa, rồi quay trở lại chỗ Đại úy Thẩm. Lãng bưng cơm tới cho Hùng. Một bộ đội trẻ cũng đem phần cơm tới cho người tù binh. Lợi dụng lúc hai người lính Thủy quân Lục chiến bận nói chuyện, anh tù binh nhổm đứng dậy để chụp bao thuốc lá và hộp diêm một người đồng đội quăng tới.

Hùng ngưng nhai cơm, quát:

\- Ngồi im đó. Không được đứng dậy!

Người tù binh vâng lệnh của Hùng, nhưng vừa ăn vừa ngước mặt lên nhìn Hùng, nụ cười thách đố. Lãng bỏ đi, trước khi đi còn dặn:

\- Mày đừng cho tụi nó tới gần. Chịu khó một chút, chốc nữa tao gác thế cho!

Thấy chỉ còn một mình Hùng đứng đó, đám bộ đội bu tới gần người tù binh hơn. Một anh bộ đội hỏi:

\- Nước trà nhé?

Người tù binh bỏ bát cơm xuống cát, đáp:

\- Còn gì bằng!

Rồi đứng hẳn dậy. Đồng đội của anh chỉ cách anh có hai bước. Hùng lại quát:

\- Ê, ngồi xuống ngay!

Người tù binh không thèm quay về phía Hùng, đưa bàn tay phải đập mạnh lên đũng quần để phủi cát, rồi đủng đỉnh nói:

\- Khó thế! Không cho tớ đứng đây chơi thì tớ về!

Nói xong, người tù binh bước nhanh hai bước, nhập vào đám bộ đội. Đám bộ đội reo hò, bao lấy người tù binh.

Hùng tức giận quát:

\- Anh kia, trở về chỗ cũ đi!

Người tù binh quay lại, đáp tỉnh queo:

\- Anh gọi ai?

\- Gọi anh đó? Anh là tù binh, anh phải...

\- Có gì chứng minh tôi là tù binh của anh. Tôi vừa từ trên đó xuống, thấy ngoài này vui, ra xem góp vui, chứ bị các anh bắt hồi nào?

Đám bộ đội mỗi người một tiếng phụ họa, ồn như cái chợ. Đại úy Thẩm chạy tới. Thấy mình bị lừa, nhưng nhìn quanh, ông đau đớn nhận ra là mình không làm gì được. Ông quát với Hùng và Lãng:

\- Hai đứa bay "làm ăn như con c..."!

***

Từ đó không khí hai bên trở nên căng thẳng. Đại đội Bốn gom lại tụ họp trong phần đất của mình, không ai còn tự do đi lại hay lảng vảng trò chuyện với đám bộ đội nữa. Chẳng những thế, phía Bắc quân, dường như thời gian được phép vui mừng ngưng bắn cũng đã chấm dứt. Đã tới lúc trở lại với "nhiệm vụ mới trước tình hình mới". Cuộc vui "hòa hợp hòa giải" tự phát xuất từ đáy lòng từng người chỉ kéo dài có hai tiếng đồng hồ.

Lúc hai giờ chiều 28, súng lại nổ dòn ở phía Đông Nam. Viên chỉ huy không đeo quân hàm xuống gặp Đại úy Thẩm bảo là phía đó có một vài chuyện hiểu lầm nên nổ súng chứ không hề xảy ra vụ vi phạm nào, Đại đội Bốn ở đây nên yên tâm. Nói xong, ông ta minh danh xưng là Chính trị viên Trung đoàn, rồi đưa cho Đại úy Thẩm bức tâm thư của trung tá đào ngũ Phạm văn Đính, kêu gọi "anh em binh sĩ ngụy" đầu hàng. Đính xưng là Trung đoàn trưởng Trung đoàn phản chiến. Đại úy Thẩm đọc xong, trả lại tờ giấy và lạnh nhạt bảo Đại đội Bốn không hề nhận được mệnh lệnh nào như thế cả từ Bộ Chỉ huy Đặc nhiệm Tango. Ông liên lạc với Tango thì được biết Bắc quân đã lấy lại đồn Cửa Việt và một số chốt dọc theo bờ biển, con đường tiếp tế cho Đại đội Bốn tạm thời bị trở ngại.

Đêm 28 mọi người thao thức không chợp mắt được, sống hồi hộp lo âu còn hơn cả đêm hôm trước. Hai chiếc T-54 đậu trên đồi cát đồn Cửa Việt dọi đèn pha sáng quắc xuống phía đại đội, lâu lâu lại chuyển bánh rít xích kẽo kẹt như nghiến răng đe dọa.

Ba giờ khuya, không biết từ đâu hai quả pháo rơi đúng vào chỗ Đại đội Bốn. Bốn chục người lính bị vây hãm cùng chồm dậy cấm lấy súng thủ thế. Trên phía đồn Cửa Việt, ngoài hai ngọn đèn pha của chiếc T-54 (chiếc kia đã quay trở về trong đồn) không thấy động tịnh gì lạ. Trung úy Huy hỏi lớn:

\- Có ai bị gì không?

Không có ai trả lời. Hai phút sau, Trung úy nghe giọng Lãng hô hoán:

\- Trời ơi! Sao thế này? Anh em, hình như thằng Hùng bị rồi! Sao nó nằm thẳng cẳng vậy!

Hùng chết thật! Một quả cối rơi gần chỗ Hùng nằm, chỉ cách không đầy hai thước. Đại úy Thẩm gọi máy về báo cáo với Tango. Nói chuyện với cấp chỉ huy xong, ông lầm bầm nói nhỏ với trung úy Huy:

\- Xin đánh không cho đánh, xin rút không cho rút. Tiếp tế thêm đạn dược lương thực thì bảo để coi. "Làm ăn như con c...".

Trung úy Huy khi biết ông đại úy gốc tu xuất mà chửi thề như thế, là ông đã giận lắm!

***

Hôm sau, thời tiết đột ngột thay đổi. Những đám mây mầu chì tan hết, nắng chói chang, nhưng gió thổi mạnh cuốn cát bay rào rào. Từ rạng sáng sau khi bị hai quả pháo, cả đại đội được lệnh hì hục đào sâu các hầm hố công sự, đắp cao các mô đất chắn nên đã bớt cái phần nằm chơ hơ lãnh đạn. Từng đợt bão cát úp chụp lên các miệng hầm, mọi người phải chụp mũ sắt sâu xuống để bảo vệ tầm nhìn.

Gần trưa, Tango cho biết Bắc quân đã để cho các xe chở lương thực tiếp tế và tải thương đi qua các chốt của họ, nhưng không cho tiếp tế vũ khí. Lệnh trên vẫn không nói rõ được đánh hay được lui. "Cứ nằm yên đó". Đại úy Thẩm đứng ngồi không yên, nôn nao như đang ở trên lửa. Kiểm lại số đạn dược đang có, không đủ cho một trận phản công bắn trả chứ đừng nói xung phong công đồn. Vũ khí chỉ còn vũ khí cá nhân, trừ một khẩu M-72. Xế chiều xe GMC chở lương thực tiếp tế đậu từ xa, đại đội phải cử người lui về phía sau khuân gạo và đồ hộp lên.

Xác Hùng buộc chặt trong poncho được chuyển luôn về hậu tuyến cùng các thương binh và những xác lính tử trận từ hai hôm trước. Lãng vỗ vào cái túi xác thằng bạn bụi đời, nén xúc động nói nhỏ:

\- Thôi, vậy là yên phần mày!

Lương thực được tiếp tế, tinh thần của đại đội có phấn khởi lên một chút, dù Bắc quân vẫn ra rả dùng loa đọc bức tâm thư kêu gọi đầu hàng, và hai chiếc T-54 vẫn thay phiên nhau gầm rú thị oai. Lãng bực quá, chụp khẩu M-72 nói với Trung úy Huy:

\- Đù má để em phóng cho nó một quả 72!

Trung úy Huy chán nản nói:

\- Không thấm gì đâu! Chờ tiếp tế được hãy tính.

Sáng 30, Tango báo tin vui là đã cho xe tiếp tế vũ khí cho đại đội. Hai giờ sau, lại có tin là xe chở vũ khí qua được chốt của Bắc quân, nhưng sang đến chốt thứ hai thì bị bắn cháy.

8 giờ 30 tối lại có lệnh cho phép rút. Pháo binh sẽ bắn hỏa châu soi đường cho Đại đội Bốn rút lui, hễ hỏa châu soi sáng thì nằm im định hướng, hỏa châu tắt thì đi, để khỏi lạc vào những chỗ địch đóng.

Đại đội thở phào nhẹ nhõm vì dù chưa biết cuộc rút lui ra sao, nhưng còn hơn nằm trân chịu vây và chịu uy hiếp đe dọa tinh thần như ba ngày qua.Hỏa châu không soi sáng gì thêm cho một vùng cát mênh mông vàng lờ nhờ. Bắc quân trên đồn Cửa Việt để yên cho Đại đội Bốn rút lui. Đại đội đi theo con đường tiến quân ba hôm trước, ngang qua cái chốt chiếm được chiều hôm 27. Vừa tới gần, họ nghe một giọng Bắc xẵng và cao hô lớn:

\- Đi lầm rồi. Rẽ phía khác đi!

Chốt cũ đã bị Bắc quân chiếm lại! Lãng buồn đến lịm người, nói với Trung úy Huy bên cạnh:

\- Bên mình làm ăn khơi khơi, chán quá Trung úy!

Trung úy Huy hỏi:

\- Sao mày nói vậy?

\- Cứ coi chuyện cờ quạt thì rõ. Tụi nó chuẩn bị đâu vào đó. Còn mình thì... Coi bộ không xong quá!

Giọng Trung úy Huy đầy bực dọc:

\- Ngay cả mày cũng ấm ớ bỏ mẹ! Giữ một thằng tù cũng không xong, để cho nó lừa!

Lãng im lặng. Hỏa châu vẫn liên tiếp nổ lụp bụp trên trời. Trăng mờ thê lương. Tự nhiên, Lãng nhớ lại một câu trong bài ca của Trịnh Công Sơn mà Lãng nghe một người bạn hát trong thời gian nằm bệnh viện Lê Hữu Sanh:

"Hôm nay hòa bình, sao đất mẹ chưa vui".

Rồi Lãng tự hỏi: Mà đã hòa bình chưa?

.

..

...
Hết tập 4 Mùa Biển Động

