
Polish: 
>>Steve: Dzięki, że dołączyliście do nas. Nazywam się Steve Hsu.
>>Corey: A ja nazywam się Corey Washington i będziemy dziś waszymi gospodarzami.
>>Steve: Naszym dzisiejszym gościem jest Ted Chiang.
Jeden z moich ulubionych pisarzy science fiction, a także jeden z ulubionych Coreya.
Jego dzieła zdobyły - czytam teraz artykuł na Wikipedii, który mam nadzieję jest dokładny -
- cztery nagrody Nebula i cztery nagrody Hugo, a jego opowiadanie "Historia twojego życia""
było podstawą dla filmu "Arrival" ["Nowy początek"], który ukazał się w 2016 roku.
Witamy w naszym programie, Ted!
>>Ted: Bardzo dziękuję.
>>Steve: Przy tworzeniu scenariusza do tego programu Ted i ja korespondowaliśmy trochę,
ja z początku zaproponowałem wszystkie rodzaje standardowych pytań dotyczących pisania i kwestii literackich,
a Ted odpowiedział, że dostaje takie pytania na okrągło.

English: 
>>Steve: Thanks for joining us.
I'm Steve Hsu.
>>Corey: And I'm Corey Washington, and we're
your hosts for Manifold.
>>Steve: Our guest today is Ted Chiang.
He is one of my favorite science fiction writers,
and also one of Corey's.
His work has won — I'm now reading from
his Wikipedia entry, which I hope is accurate
— four Nebula awards and four Hugo awards,
and his short story "Story of Your Life" was
the basis for the film "Arrival," which appeared
in 2016.
Welcome to our show, Ted.
>>Ted: Thank you very much.
>>Steve: Now, in setting up the outline for
the show Ted and I corresponded a bit, and
I had originally proposed all kinds of standard
questions about writing and literary stuff,
and Ted responded that he gets these questions
all the time.

English: 
But I think he doesn't get to talk to a theoretical
physicist and a neuroscientist/philosopher,
which is what Corey is, that often, so he
wanted to perhaps focus the discussion more
on topics germane to those areas.
So a lot of things we're going to discuss
today actually involve fundamental concepts
in physics and science, and also in philosophy.
>>Ted: Yeah, that's what I'm hoping for.
>>Steve: Great.
And we're looking forward to it too, because
at least my opinion is you're one of the best
in the business in writing about the deep
conceptual side of all these issues and making
it into entertaining fiction.
Let me start with an observation about something
called hard science fiction, which is a kind
of sub-genre of science fiction.
The way I often describe hard science fiction
is that it's one in which they really get
into the technical detail and try to get those
details right.
But it's often from more of what I would call
an engineering focus, where they really are

Polish: 
Myślę sobie, że może nie ma zbyt często okazji rozmawiać z fizykiem teoretycznym i neurobiologiem/filozofem, którym jest Corey,
więc może chciałby skupić dyskusję bardziej na tematach związanych z tymi obszarami.
Tak więc wiele rzeczy, o których będziemy dziś rozmawiać,
w rzeczywistości dotyczy podstawowych pojęć z dziedziny fizyki i nauki, a także filozofii.
>>Ted: Tak, na to właśnie liczę.
>>Steve: Świetnie. My też nie możemy się doczekać,
bo przynajmniej ja uważam, że jesteś jednym z najlepszych w tym interesie,
jeśli chodzi o pisanie o głębokiej, koncepcyjnej stronie tych wszystkich zagadnień i przekształcanie ich w literaturę rozrywkową.
Zacznę od spostrzeżenia dotyczącego czegoś, co nazywa się twarda science fiction,
a co jest rodzajem pod-gatunku science fiction.
Sposób, w jaki często opisuję twardą science fiction, polega na tym,
że to właśnie w ramach tego podgatunku autorzy naprawdę wnikają w szczegóły techniczne i starają się je dopracować.
Przy czym wynika to najczęściej z czegoś,
co nazwałbym ukierunkowanie inżynieryjnym,

English: 
interested in like how does the actual rocket
engine work, or the sensor ray for the spaceship.
The way I think about your style is that in
your case, what you're really striving for
is a very deep internal scientific consistency
of the ideas that are central to the story.
Often times this internal scientific consistency
is hidden from the casual reader — I think
the casual reader who's not a scientist wouldn't
really even notice that that's going on — but
for an actual scientist like me it's very
striking, because I read your stories and
I just sense that you've thought through the
underlying assumptions and the underlying
science very, very carefully and deeply, so
I never detect, as far as I know, inconsistencies
even in the internal structure of your stories.
Maybe you can comment on this perception of
your fiction.
>>Ted: Well, the definition of hard science
fiction is something that is subject to endless
debate.

Polish: 
w którym najbardziej interesuje ich to, jak działa rzeczywisty silnik rakietowy, czy promień czujnika statku kosmicznego.
W twoim przypadku, wydaje mi się, że to, do czego naprawdę dążysz,
to bardzo głęboka, wewnętrzna spójność naukowa pomysłów, które są kluczowe dla opowiadania.
Często ta wewnętrzna naukowa  spójność jest ukryta przed przypadkowym czytelnikiem -
- myślę, że przypadkowy czytelnik, który nie jest naukowcem, nawet by tego nie zauważył -
- ale dla prawdziwego naukowca, takiego jak ja, jest to bardzo uderzające,
ponieważ czytam Twoje opowiadania i po prostu czuję, że bardzo dokładnie i głęboko przemyślałeś podstawowe założenia i naukę, która leży u ich podstaw,
więc nigdy nie wykryję, przynajmniej tak myślę, niespójności nawet w wewnętrznej strukturze Twoich opowiadań.
Może mógłbyś skomentować to postrzeganie twojej literatury.
>>Ted: Cóż, definicja twardej science fiction jest przedmiotem niekończącej się debaty.

Polish: 
Ludzie będą się spierać ad infinitum o to, jaka jest jej właściwa definicja.
Typ fikcji, który opisujesz, a który skupia się na inżynieryjnej stronie tematu,
na tym, aby Delta-v była właściwa dla pojazdu poruszającego się pomiędzy Ziemią a Księżycem lub Ziemią a Marsem,
jest typem twardej s-f,  przez niektórych ludzi uważnym za ten prawdziwy.
I muszę przyznać, że zdecydowanie szanuję i podziwiam ten rodzaj fikcji.
W moim własnym pisarstwie bardziej interesuje mnie szersza teoretyczna lub filozoficzna strona zagadnienia.
Jedna z rzeczy, które powiedziałem o twardej science fiction i nauce, to to,
że w ten sam sposób jak sama nauka może być ona rozumiana nie jako zbiór faktów,

English: 
People will argue ad infinitum about what
is the proper definition of hard science fiction.
The type of fiction that you're describing
that has a focus on the engineering side of
things, on getting the Delta-v right for a
vehicle traveling between the earth and the
moon, or the earth and Mars, that is a type
of hard science fiction, what some people
would think of as being true hard science
fiction.
And I should say, I definitely respect and
admire that type of fiction.
In my own writing, I'm interested more in
the broader theoretical or philosophical side
of things.
One of the things that I've said about hard
science fiction and science is that, in the
same way that science itself can be understood
as maybe not so much as a collection of facts

English: 
but as a way of looking at the universe, a
way of approaching the universe, a way of
understanding the universe.
The specific collection of facts will change
over time, but the underlying approach remains
the same.
There's a certain scientific mindset, a world
view, which I think is perhaps the true essence
of science as a human endeavor.
I think that another way of thinking about
science fiction and hard science fiction,
is [as] fiction which may or may not conform
to a specific collection of facts, but it
embodies the scientific mindset, the scientific
world view.
It tries to represent how scientists think
about the universe, how they understand the
universe to work.
And that is something that I'm interested
in.
>>Corey: When you talk about the fact that
you're interested in the philosophical foundation

Polish: 
ale jako sposób patrzenia na wszechświat, sposób podejścia do wszechświata, sposób rozumienia wszechświata.
Dany zbiór faktów będzie się zmieniał w czasie, ale podstawowe podejście pozostaje niezmienne.
Istnieje pewien naukowy sposób myślenia, światopogląd, który moim zdaniem jest być może prawdziwą istotą nauki jako ludzkiego przedsięwzięcia.
Myślę, że inny sposób myślenia o fantastyce naukowej i twardej s-f, to myślenie o niej jako o fikcji,
która może, ale nie musi być zgodna z określonym zbiorem faktów, ale ucieleśnia naukowe nastawienie, naukowy światopogląd.
Która próbuje przedstawić sposób, w jaki naukowcy myślą o wszechświecie,
jak rozumieją funkcjonowanie wszechświata. I to jest coś, co mnie interesuje.
>>Corey: Kiedy mówisz o tym, że interesują cię implikacje fundamentów filozofii,

English: 
implications, that's what really came through
very strongly in your writing.
We can talk about particular examples, such
as, when I'm reading "Exhalation," I'm really
thinking about Searle's Chinese room example,
often from the flip side of it, and I'm seeing
your engagement with issues of free will.
I guess I want to just read a little bit,
because your perspective seems very much a
kind of merging of philosophy and science,
which I think is very positive, but I think
has actually been lost in a lot of modern
science.
I've been struck by how non-philosophical
science has become, especially things like
neuroscience.
Whereas I think many great scientists, many
traditional scientists before the split came,
really saw these issues as deeply intertwined,
and they become more separated in the modern
era.
So I'd like to have your reaction to the combination
of science and philosophy.
Is that at the heart of your writing?
And do you see yourself as someone engaged
in a more, I guess I'd say an older tradition,

Polish: 
to jest to, co naprawdę bardzo mocno przewija się w twoim sposobie pisania.
Możemy mówić o konkretnych przykładach, np. kiedy czytam "Wydech",
naprawdę myślę o przykładzie chińskiego pokoju Searle'a, często ukazanego od drugie strony,
i widzę twoje zaangażowanie w problem wolnej woli.
Chciałbym, ponieważ twoja perspektywa wydaje się być czymś w rodzaju mariażu filozofii i nauki,
co moim zdaniem jest bardzo pozytywne,  i myślę, że właściwie zostało to całkiem utracone we współczesnej nauce.
Uderza mnie, jak bardzo niefilozoficzna stała się nauka, zwłaszcza takie rzeczy jak neurobiologia.
Podczas gdy myślę, że wielu wielkich naukowców, wielu tradycyjnych naukowców przed rozłamem naprawdę widziało te kwestie jako głęboko połączone,
a w czasach nowożytnych stały się one bardziej rozdzielone.
Chciałbym więc poznać twoje zdanie na łączenie nauki i filozofii.
Czy to leży u podstaw twojego pisarstwa?

English: 
that saw these two things as flip sides of
a given coin?
>>Ted: That's an interesting perspective,
and that may be a reflection of the fact that
I am not actually a working scientist.
I am not out there in the trenches on a day-to-day
basis, so I have not been subject to perhaps
the intense specialization and narrow focus
[that] working scientists have to deal with.
I can take a maybe broader view of science
than someone who is actually having to write
up grant applications.
In that sense, yes, it may be that my view
of science is a somewhat older one, where
science and scientists are participating in
a kind of tradition of, to some extent, philosophical
inquiry about the universe.

Polish: 
I czy widzisz siebie jako kogoś bardziej związanego, powiedzmy, ze starszą tradycją, która uważała te dwie rzeczy za dwie strony tej samej monety.
>>Ted: To interesująca perspektywa, i może wynikać z faktu, że tak naprawdę nie jestem zawodowym naukowcem.
Nie jestem w to zaangażowany na co dzień, więc być może nie podlegałem intensywnej specjalizacji i wąskiemu ukierunkowaniu,
z którymi mają do czynienia zawodowi naukowcy.
Być może potrafię przyjąć szersze spojrzenie na naukę niż ktoś, kto musi pisać wnioski o dofinansowanie.
Pod tym względem tak, być może mam nieco staroświecki pogląd na naukę,
w którym nauka i naukowcy uczestniczą w pewnego rodzaju tradycji, do pewnego stopnia, filozoficznego badania wszechświata.

English: 
That is definitely the sort of thing that
I am most interested in, and I can't say how
much of that is in the forefront of the minds
of people who are actually working in science
right now.
>>Steve: Yeah.
I think to Corey's point, there are large
parts of science which you might call normal
science, where you're not making a revolutionary
discovery, but you're making some incremental
progress like measuring some parameter to
more accuracy, or measuring some fact about
some organism.
But it doesn't change our overall philosophical
world view, or the way that we regard nature,
or our location in the universe, our role
in nature.
But my sense is that the interesting aspects
that you choose to illuminate in your stories
are often ones which get to the philosophical
heart of what science tells us.
>>Ted: I suppose in some ways, if you're going
to tell a story, if you're going to write
a story about, say journalism, to some extent
you could focus on the really nitty-gritty

Polish: 
Zdecydowanie jest to coś, co mnie najbardziej interesuje i nie mogę powiedzieć,
jak wiele z tego stanowi przedmiot zainteresowania umysłów ludzi, którzy obecnie faktycznie zajmują się nauką.
>>Steve: Tak. Myślę, że w opinii Coreya istnieją duże obszary nauki, którą można nazwać normalną nauką,
w których nie dokonuje się rewolucyjnych odkryć, ale stopniowo poszerza się wiedzę
mierząc na przykład jakiś parametr z większą dokładnością lub badając jakiś fakt na temat jakiś organizmu.
Ale to nie zmienia naszego ogólnego filozoficznego poglądu na świat,
ani sposobu, w jaki postrzegamy naturę, ani naszego położenia we wszechświecie, naszej roli w przyrodzie.
Wydaje mi się jednak, że interesujące kwestie, które próbujesz zobrazować w swoich opowiadaniach,
często dotykają tego filozoficznego sedna, o którym mówi nam nauka.
>>Ted: Przypuszczam, że pod pewnymi względami, jeśli masz zamiar opowiedzieć historię, jeśli masz zamiar napisać historię o, powiedzmy, dziennikarstwie,
to do pewnego stopnia możesz skupić się na naprawdę przyziemnych szczegółach praktyki dziennikarskiej.

Polish: 
Ale myślę, że prawdą jest, że jeśli masz zamiar napisać historię o dziennikarzach,
to pragniesz również, by historia ta mówiła też coś o powodach, dla których dziennikarstwo ma znaczenie,
dlaczego ludzie zajmują się dziennikarstwem, jaki jest cel dziennikarstwa, z którym dziennikarze mogą wcale nie zmagać się na co dzień.
Na co dzień zmagają się z dużo bardziej prozaicznymi, głupimi rzeczami
Ale tak, jeśli opowiadasz historię o dziennikarstwie, o pogoni za dziennikarstwem,
to pewnie spróbujesz włączyć do niej szerszą perspektywę,
powody, dla których ludzie przede wszystkim zajmują się dziennikarstwem.
Być może jest to wyidealizowana wersja, ale nadal odzwierciedla fundamentalną prawdę o dziennikarstwie.

English: 
details of journalistic practice.
But I think it's probably true that if you're
going to write a story about journalists,
you're also going to have the story reflect
something about the reasons why journalism
matters, why people go into journalism, what
is the purpose of journalism, which is something
that journalists may not be wrestling with
on a day-to-day basis.
On a day-to-day basis they're wrestling with
much more mundane, nitty-gritty things.
But yeah, if you're telling a story about
journalism, about the pursuit of journalism,
then you will probably try and bring in the
broader themes, the reasons why people go
into journalism in the first place.
It is perhaps a more idealized version, but
still reflects a fundamental truth about journalism.
So in the same way that, if you're writing
about scientists, you could write about the

Polish: 
Podobnie, pisząc o naukowcach, można pisać o codziennej żmudnej pracy naukowca
o staraniu się o zatwierdzenie wniosku o grant,
lub o zajmowaniu się polityką resortową
czy też o zaopatrywaniu się w sprzęt i tym podobne rzeczy -
- wszystko to jest ważną częścią życia naukowców.
Po pierwsze, nie wiem o tym zbyt wiele, więc nie jestem właściwą osobą do pisania o tego typu sprawach.
Jako kogoś, kto nie jest zawodowym naukowcem, interesują mnie ideały nauki jako poszukiwania.
Do czego dąży nauka? O co w tym wszystkim chodzi?
To są rzeczy, które mnie interesują i o których staram się pisać.
>>Steve: Pozwól, że wspomnę o innym aspekcie Twojego stylu pisania, powiedz, co o tym myślisz

English: 
day-to-day nitty-gritty work of being a scientist,
and trying to get your grant application approved,
or dealing with departmental politics, or
requisitioning equipment and things like that
— all of which are important parts of the
lives of scientists.
For one thing, I don't know a lot about that
side of things, so I'm not the right person
to write about that sort of thing.
As someone who is not a working scientist,
I am interested in the ideals of science as
a pursuit.
What does the pursuit of science represent?
What is that about?
Those are the things that I'm interested in
and try to write about.
>>Steve: Let me mention another aspect of
your style and hear what you have to think
about it.

Polish: 
Odnoszę wrażenie, że masz w pełni wypracowaną wizję świata w każdym opowiadaniu,  który go opisuje
i naukowo opracowany sposób, w jaki on działa, prawa naturalne i ich implikacje w tym świecie.
Dlatego być może czytelnik taki jak ja wyczuwa wewnętrzną spójność w świecie, który tworzysz.
Jeden z ludzi, do których często jesteś porównywany, to Borges, który także pisał opowiadania,
które również zawierały w sobie jakiś spekulacyjny lub imaginacyjny komponent,
zwykle, kiedy czytam jego opowiadania, nie wydaje mi się wcale jasne, że w pełni wyjaśniał zasady działania świata, który szkicował w tych opowieściach.
Dla mnie jest to istotna różnica między tobą a Borgesem.
Czy mógłbyś opowiedzieć nieco na temat konstruowania pełnej wewnętrznej spójności światów, w których umieszczasz swoje historie?
>>Ted: Myślę, że może to mieć związek z faktem, że ja wyszedłem z tradycji science fiction, a Borges nie.

English: 
I sense that you have a fully worked out view
of the world in a particular story that you're
writing about, and that you've worked out
the way things work scientifically, the natural
laws and their implications in that world.
That is why perhaps a reader like me senses
an internal consistency in the world that
you're creating.
One of the people that you're often compared
to, Borges, who also wrote short stories which
also contain some kind of speculative or imaginative
component, often times when I read his stories
it's not clear at all to me that he has fully
fleshed out the working rules of the world
that he's sketching in the story.
To me, that's an important difference between
you and Borges.
Can you comment a little bit about your thoughts
about working out the full internal consistency
of the worlds in which you set your stories?
>>Ted: I think that may have to do with the
fact that I came out of a science fiction
tradition, whereas Borges did not.

English: 
Borges is undoubtedly a genius, but he did
not write for an audience of science fiction
readers.
He did not come out of a tradition of reading
genre science fiction, so his concerns are
not exactly those of science fiction writers
or readers.
The question of, is the universe of the story
completely worked out in detail, is it really
internally consistent, I think that's not
something which is of enormous interest to
Borges.
He fleshes things out enough to evoke a universe,
and as long as the details are sufficient
to convey the ideas that he is trying to convey,
then that's all the story he needs.
>>Steve: Yeah, I agree with that.
And it's no fault of Borges — I mean he
wasn't, as you say, trying to do exactly the
same kind of thing that you're doing.

Polish: 
Borges jest niewątpliwie geniuszem, ale nie pisał dla czytelników science fiction.
Nie wyszedł z tradycji czytania gatunku science fiction, więc jego zainteresowania nie są dokładnie tymi,
które dotyczą pisarzy czy czytelników science fiction.
Pytanie, czy wszechświat w opowiadaniu jest całkowicie dopracowany w szczegółach, czy jest naprawdę wewnętrznie spójny,
myślę, że nie jest to coś, co budziło jakieś większe zainteresowanie Borgesa.
Rozwijał rzeczy w sposób wystarczający, by stworzyć wszechświat
i o ile szczegóły były odpowiednie, by wyrazić idee, które starał się przekazać, to  było to wszystko, czego potrzebował.
>>Steve: Tak, zgadzam się z tym. I to nie jest wina Borgesa.
To znaczy, on nie próbował, jak mówisz, robić dokładnie tego samego, co ty.

Polish: 
Ale czasami ludzie, nawet naukowcy czy matematycy, wskazują na opowiadanie Borgesa i mówią:
"Zobacz, on naprawdę obrazuje znaczenie nieskończoności" czy coś w tym stylu, albo "rekurencję w tym opowiadaniu".
Często mam jednak wrażenie, że twoje historie lepiej ilustrują konkretną koncepcję,
ze względu na dodatkowe szczegóły i dodatkową spójność, którą narzucasz.
>>Ted: Nie zamierzam twierdzić, że moje historie mogą się w jakikolwiek sposób równać z Borgesem.  :)
>>Corey: Patrzę na notatki Steve'a i szykuję się, by zapytać cię o wolną wolę.
Jest kilka opowiadań w twoim nowym zbiorze, które dotykają problemu wolnej woli,
więc pozwolisz, że przejdziemy do tego?
Jestem naprawdę zafascynowany nauką ukrytą za tymi opowiadaniami.
W "Co z nami będzie" omawiasz urządzenie zwane 'przewidywarką',
które miga sygnałem o około sekundy wcześniej, zanim dana osoba podejmie decyzję.
A jak już mignie, to naprawdę nie masz już na ten sygnał żadnego wpływu:

English: 
But sometimes people, even scientists or mathematicians,
will point to a Borges short story and say
"See, he really illustrates the meaning of
infinity" or something, or "recursion in this
story."
But I often feel like your stories do a better
job of illustrating a specific concept, because
of the extra detail and extra consistency
that you impose.
>>Ted: I'm not going to claim that my stories
can compare to Borges's in any way.
>>Corey: I'm glancing over Steve's notes here,
and he's preparing to ask you about free will.
There are a couple of stories in your new
collection that touch on free will, so do
you mind if we get a little bit specific?
Because I'm really fascinated by the science
behind these stories.
In "What's Expected of Us," you discuss a
device called the predictor, which will flash
a signal about a second or so before a person
makes a decision.

English: 
And as you flesh it out, you really can't
do anything about this signal: if you try
to jump the gun, the predictor will get there
a second before you actually make a decision;
if you try to trick it by waiting, it doesn't
actually light up.
Now, when I'm reading this I'm thinking about
Libet's experiments from 1983, where he showed
that there is a, I think it was an fMRI signal,
which happens roughly a second before we make
decisions.
This had an enormous impact on philosophy
when this result came out, because I think
many people drew the same conclusion you did
— and maybe this is also quite obvious from
a simple understanding of conventional physics
— that our lives are largely determined,
and the appearance or impression we have of
free will is in fact illusory.
Your brain has essentially made a decision
before you've actually become consciously
aware of that.
And as you play this out, first of all I'd
like to get your reaction to it.

Polish: 
jeśli spróbujesz zrobić coś bardzo szybko, to 'przewidywarka' mignie sekundę wcześniej, zanim podejmiesz decyzję;
jeśli spróbujesz oszukać ją zwlekając, to wcale się nie zapali.
Kiedy to czytam, myślę o eksperymentach Libeta z 1983 roku,
w których pokazał, że istnieje, myślę, że chodziło o sygnał fMRI,
który pojawia się na około sekundę zanim podejmiemy decyzję.
To miało ogromny wpływ na filozofię, kiedy pokazano te wyniki
ponieważ wydaje mi się, że wiele osób wyciągnęło ten sam wniosek, co ty -
- i być może wynika to w sposób oczywisty również z prostego zrozumienia konwencjonalnej fizyki -
- że nasze życie jest w dużej mierze zdeterminowane
a wrażenie lub uczucie wolnej woli, jakie mamy, jest w rzeczywistości iluzoryczne.
Nasz mózg zasadniczo podejmuje decyzje, zanim faktycznie stajemy się tego świadomi.
Przede wszystkim chciałbym wiedzieć jak ty na to zareagowałeś?

English: 
Were you moved by Libet's experiments when
you began to think about the story?
>>Ted: Actually, no.
I am not that impressed by Libet's findings.
I mean, they are certainly interesting findings,
but I don't think they say anything substantive
about free will.
I think all they do is show that there's a
certain type of brain activity that precedes
your conscious decision-making, but I don't
think that that materially changes anything
about the discussion of free will.
All it says is that decision-making is a neural
process which doesn't happen in the very moment,
it's something which is sort of built up to.
But I think that all the arguments pro or
con free will can still be made irrespective
of Libet's results.
>>Corey: But isn't one of the main — at
least, you might not call it an argument for

Polish: 
Czy inspirowałeś się eksperymentami Libeta, kiedy zaczynałeś myśleć nad tym opowiadaniem?
>>Ted: Właściwie, to nie. Nie jestem pod takim wrażeniem ustaleń Libeta.
To znaczy, są one z pewnością interesujące, ale nie sądzę, aby mówiły coś istotnego o wolnej woli.
Myślę, że wszystko, co robią, to pokazują, że istnieje pewien rodzaj aktywności mózgu,
który poprzedza nasz świadome podejmowanie decyzji,
ale nie sądzę, aby to istotnie zmieniało cokolwiek w dyskusji na temat wolnej woli.
Wszystko o czym mówi, to to, że podejmowanie decyzji jest procesem neuronalnym,
który nie dzieje się w konkretnej chwili, tylko jest czymś, co w pewnym sensie narasta.
Ale myślę, że wszystkie argumenty za lub przeciw wolnej woli mogą być nadal przedstawiane niezależnie od wyników Libeta.
>>Corey: Ale czy nie jest to jeden z głównych argumentów - możesz nie nazwać go argumentem za wolną wolą,

English: 
free will, but it's the, in a sense, the argument
for the feeling, right?
We feel like we are making these decisions
at a certain moment.
That may not be an actual argument for free
will, but it probably explains why many of
us think we have it.
You don't think that these results call into
question whether this experience is indicative
of free will, given that the signal comes
before you have any conscious experience of
making the decision?
>>Ted: You know, it's only like a second that
Libet found that this neural activity was
happening before you actually made a physical
action.
I don't think that is that significant.
I think our conscious perception of our decision-making
process is not that fine-grained in its temporal
resolution.
So the fact that you felt it happen at nine
seconds past the minute, and it was actually

Polish: 
ale jest to w pewnym sensie argument na rzecz jej poczucia, prawda?
Mamy poczucie, że podejmujemy te decyzje w danym momencie.
Może to nie jest argument na rzecz wolnej woli, ale prawdopodobnie wyjaśnia,
dlaczego wielu z nas myśli, że ją ma.
Nie sądzisz, że te wyniki poddają w wątpliwość to, czy to wrażenie świadczy o wolnej woli,
biorąc pod uwagę, że sygnał pojawia się zanim mamy jakiekolwiek świadome poczucie podejmowania decyzji?
Wiesz, to tylko około sekundy wcześniej, jak odkrył Libet,
ma miejsce ta aktywność neuronowa zanim faktycznie wykonasz działanie fizyczne
Nie sądzę, żeby to było aż tak znaczące
Myślę, że nasze świadome postrzeganie naszego procesu decyzyjnego nie jest aż tak subtelne w swojej czasowej rozdzielczości.
Więc sam fakt, że czujesz, że dzieje się to w dziewięć sekund po minucie,
a w rzeczywistości dzieje się to osiem sekund po minucie, nie sądzę, żeby to była wielka sprawa.

English: 
happening eight seconds past the minute, I
don't think that's a big deal.
>>Steve: I think the issue Corey's raising
is that the feeling that you made the decision
at a particular moment, that your conscious
brain has of making the decision, or coming
to the conclusion, might itself be an illusion,
and that might be illustrated by these experiments,
because actually the decision was made maybe
a second before but you didn't know it, your
conscious brain didn't know it.
I think that's about all you can get from
Libet's—
>>Corey: Yeah, that's kind of what I'm getting
at.
I'm thinking about your story because you're,
I think, drawing out the consequence that
the predictor effectively gives you this signal
in the outside world, in an LED form.
And people find this incredibly unsettling,
you've rightly observed.
>>Steve: Let me, just for our audience, maybe
say something about the story.
It's a very short story — I think it's beautifully
done, it's actually my favorite story of yours,

Polish: 
>>Steve: Myślę, że problem poruszony przez Corey'a jest taki, że poczucie, iż podjąłeś decyzję w danym momencie,
że twój świadomy mózg podjął decyzję, lub doszedł do jakiegoś wniosku, może samo w sobie być iluzją,
i być może te eksperymenty to pokazują, ponieważ w rzeczywistości decyzja została podjęta może sekundę wcześniej,
ale ty tego nie wiedziałeś, twój świadomy mózg nie wiedział.
Myślę, że to wszystko, o czym mówią nam eksperymenty Libeta -
>>Corey: Tak, do tego zmierzam.
Zastanawiam się nad twoim opowiadaniem, bo myślę, że wyciągasz konsekwencje z tego,
że 'przewidywarka' faktycznie daje nam ten sygnał w świecie zewnętrznym, w formie LED.
I ludzie uważają, że jest to niezwykle niepokojące, jak słusznie zauważyłeś.
>>Steve: Pozwól mi może, ze względu na naszych słuchaczy, powiedzieć coś o tym opowiadaniu.
Jest to bardzo krótkie opowiadanie - myślę, że przepięknie napisane, to właściwie moje ulubione, Ted -

English: 
Ted — and in the story someone is given
a bracelet, and when the light flashes, it
indicates that you'll then push the button
on the bracelet — what's the lag, three
seconds?
— some number of seconds later.
There are two ways you could think about it.
Your interpretation, Corey, is one that I
didn't really think of, which is that perhaps
the bracelet is monitoring your brain and
it knows you've made a decision, and then
it flashes to show the decision has been made,
and then since you made a decision then you
push the button.
I had always interpreted it — I think which
is the way that Ted describes it in the story
— is that there is what we physicists would
call a closed timelike curve which connects
the bracelet at one time to the bracelet at
an earlier time; so what happens is, when
you press the button, it sends a message backwards
in time, which causes, in the past, the light
to go off.
The light having gone off means that the message
was sent, which means that you did in fact
push the button three seconds later.

Polish: 
- i w tej historii ktoś dostaje bransoletkę, a kiedy lampka miga, to znaczy, że wtedy wciśnie przycisk na tej bransoletce -
- z jakim opóźnieniem, trzy sekundy? - no, kilka sekund później.
Można to rozumieć na dwa sposoby.
Twoja interpretacja, Corey, jest tą, o której tak naprawdę nie pomyślałem,
a mianowicie, że być może bransoletka monitoruje twój mózg i wie, że podjąłeś decyzję i miga,
aby pokazać, że decyzja została podjęta, a potem, skoro podjąłeś  decyzję, naciskasz przycisk.
Ja zawsze to interpretowałem - i myślę, że tak pisze o tym Ted w swoim opowiadaniu -
- że istnieje coś, co my fizycy nazywalibyśmy zamkniętą krzywą czasopodobną,
która łączy bransoletkę w jednym momencie z bransoletką w momencie wcześniejszym;
tak więc to, co się dzieje, to fakt, że kiedy naciśniesz przycisk, wysyła ona wiadomość wstecz w czasie,
co powoduje, w przeszłości, że światło gaśnie.
Zgaśnięcie światła oznacza, że wiadomość została wysłana,
co oznacza, że w rzeczywiście wcisnąłeś przycisk te trzy sekundy później.

English: 
So it's to me an amazing illustration, with
all the right psychological implications and
things like that, of what it would be like
for a human to interact with a closed timelike
curve.
It's brilliant also because the time difference
between the sending of the message and the
light going off is short enough that it has
a very strong psychological impact.
>>Ted: Well yes, Steve's reading of the story
is correct, because I think the story makes
it clear that it is not monitoring any neural
behavior, any neural phenomenon.
It's a circuit with a negative time delay.
It is a closed timelike curve on a logic board.
So yes, it is sending a signal back in time,
and because of that it's not something that
you can trick by, say, removing it from a
person.
If you try and build a device, like using
one of those drinking bird desk toys, if you

Polish: 
Jest to więc dla mnie zdumiewający przykład, ze wszystkimi odpowiednimi psychologicznymi implikacjami,
tego, jak wyglądałaby interakcja człowieka z zamkniętą krzywą czasopodobną.
Jest to błyskotliwe również dlatego, że różnica czasu pomiędzy wysłaniem wiadomości a zgaszeniem światła
jest na tyle krótka, że ma bardzo silny wpływ psychologiczny.
>>Ted: No tak, interpretacja historii przez Steve'a jest poprawna, ponieważ uważam,
że historia ta wyraźnie pokazuje, że nie chodzi o monitorowanie żadnych zachowań neuronowych, żadnych zjawisk neuronowych.
To obwód z negatywnym opóźnieniem czasowym.
To zamknięta krzywa czasopodobna w bramce logicznej.
Więc tak, jest to wysyłanie sygnału w czasie, a przez to nie jest to coś, co można oszukać,
powiedzmy, uniezależniając to od osoby.
Jeśli spróbujesz zbudować takie urządzenie, podobne do jednej z tych zabawek "pijący ptak" [jest coś takiego!]

English: 
try and build something like that that will
hit the button, you will not be able to trick
the device, because it is precisely the fact
that the button gets pushed that sends the
signal back in time and causes the LED to
light up.
So it is not a version of Libet's experiment.
It is more a demonstration of something that
relativistic physics discusses.
>>Steve: Yeah.
I think one of our topics, the next topic,
has to do with varieties of time travel, and
a certain variety of time travel is illustrated
in the story, so I want to get to that in
a second.
But before we get to that, I want to continue
talking about free will a little bit.
The physicist's view of free will is the following:
in classical physics — and this is modified
a little bit in quantum mechanics — but
in classical physics the idea is if you know

Polish: 
jeśli spróbujesz zbudować coś takiego, co naciśnie przycisk,
nie będziesz w stanie oszukać takiego urządzenia, ponieważ to właśnie fakt,
że przycisk zostanie wciśnięty, wysyła sygnał w przeszłość i powoduje zapalenie się diody LED.
Nie jest to więc wersja eksperymentu Libeta.
Jest to raczej demonstracja czegoś, o czym mówi fizyka relatywistyczna.
>>Steve: Tak. Myślę, że jeden z tematów, nasz następny temat, ma związek z różnymi rodzajami podróży w czasie,
a że pewien typ podróży w czasie jest ukazany w jednym z opowiadań, to za chwilę do niego przejdę.
Ale zanim to zrobię, chcę jeszcze trochę porozmawiać o wolnej woli.
Pogląd fizyków na wolną wolę jest następujący: w fizyce klasycznej - to jest trochę zmodyfikowane w mechanice kwantowej,

Polish: 
ale w fizyce klasycznej chodzi o to, że jeśli znasz pozycje i prędkości wszystkich cząsteczek w czasie t=0,
możesz doskonale przewidzieć pozycje i prędkości tych cząsteczek lub atomów, czymkolwiek one są,
w jakimś późniejszym czasie, powiedzmy t=1 sekundę.
>>Corey: W fizyce tradycyjnej.
>>Steve: W fizyce tradycyjnej. Marzeniem wczesnych fizyków było, że to może być prawda.
A wczesna mechanika i badania nad ruchem zdają się świadczyć o tym, że w istocie równania były całkowicie deterministyczne.
Stan układu przy t=0 całkowicie determinuje stan układu przy t=1, t=2.
Teraz, jeśli to prawda, pojawia pytanie, gdzie tu jest miejsce dla wolnej woli?
Innymi słowy, jeśli stan całego wszechświata byłby nam znany w czasie t=0,
to znalibyśmy ten stan przez cały późniejszy czas, ponieważ moglibyśmy po prostu podążać za równaniami.
Wtedy ta argumentacja byłaby słuszna, jedyną rzeczą, która by pozostała, to iluzja wolnej woli.

English: 
the positions and the velocities of all the
molecules at time t=0, you can perfectly predict
the positions and velocities of those molecules
or atoms, whatever they are, particles — at
some later time, say t=1 second.
>>Corey: In conventional physics.
>>Steve: In conventional physics.
That was a dream of the early physicists,
that this could be true.
And early mechanics, and studies of motion
seem to indicate that actually the equations
were totally deterministic.
The state of the system at t=0 totally determines
the state of the system at t=1, t=2.
Now if that's true, then the question arose,
what room is there for free will?
In other words, if the state of the entire
universe were to be known at time t=0, then
we know the state at all future times because
we can just follow the equations forward.
And then the argument would go, the only thing
that could be left is the illusion of free
will, so you don't know that the decision
you will make about what to have for lunch

Polish: 
Nie wiemy więc, czy decyzja, którą podejmujemy odnośnie tego, co zjemy na obiad obiad,
była już zdeterminowana przez stan naszego żołądka i naszych gruczołów,  i obraz kurczaka, który był pokazany w telewizji tego ranka,
ale na pewno była zdeterminowana. Mamy tylko złudzenie dokonanego wyboru, ale sam wybór jest zdeterminowany.
>>Corey: Myślę, że jest to zdroworozsądkowa interpretacja, ale filozofowie często argumentują za rzeczami, które nie są zdroworozsądkowe.
Jest więc ogromna ilość publikacji na temat tego, co nazywa się kompatybilizmem...
>>Steve: Racja. I myślę, że Ted jest chyba fanem kompatybilizmu. Mam co do tego rację, Ted?
Ted: Tak, jestem.
>>Steve: Zawsze miałem problem ze zrozumieniem, co ludzie mają na myśli mówiąc o kompatybilizmie.
Myślę, że jesteś zdania, że kompatybilizm to nie to samo, co stwierdzenie, że mamy tylko iluzję wolnej woli, prawda?
>>Corey: Tak. To znaczy, nie jestem ekspertem w tego typu metafizyce, ale z tego co wiem,
ludzie naprawdę twierdzą, że może istnieć solidna koncepcja wolnej woli, która jest w pełni zgodna z deterministycznym wszechświatem.

English: 
was already determined by the state of your
stomach, and your glands, and the picture
of the chicken that you were shown on TV that
morning, but it was actually determined.
You have only the illusion of making a choice,
but the choice was determined.
>>Corey: I think that's the common-sense interpretation,
but philosophers often argue for things that
are not common-sensical.
So there's a huge literature on what's called
compatibilism—
>>Steve: Right.
And I think Ted is a fan perhaps of compatibilism.
Am I right about that, Ted?
>>Ted: Yes, I am.
>>Steve: I've always had trouble understanding
what people mean when they say compatibilism.
I think you're saying that compatibilism is
not the same thing as observing that we have
merely the illusion of free will, is that
it?
>>Corey: Yes.
I mean, I'm not an expert in this type of
metaphysics, but as far as I know, people
really want to say that there can be a robust
concept of free will that's fully consistent
with a deterministic universe.

English: 
Again, I'm very far removed from this literature,
but as far as I understand, that's what robust
philosophical compatibilism holds.
It's not just an illusion of free will, it's
not just an epiphenomenon, it's actually something
that's somehow consistent with a fully deterministic
universe.
Ted, where in the perspective of compatibilism
does your position lie?
>>Ted: I am a compatibilist.
My stance is largely based on Daniel Dennett's
arguments in favor of compatibilism, so the
way I would phrase it is, what is it that
you want from free will that you are not getting?
If you try and nail down what it is that people
want from free will when they use that phrase,
what do they want from that?
And what is it that they are not getting?
It seems to me that, naively, people want
the future to be completely unknown, in that

Polish: 
Podkreślam, nie siedzę w tego typu opracowaniach, ale o ile rozumiem, to jest właśnie solidny filozoficzny kompatybilizm.
Nie jest to tylko iluzja wolnej woli, nie jest to tylko epifenomen,
jest to coś, co w jakiś sposób jest spójne z całkowicie deterministycznym wszechświatem.
Ted, jakie jest twoje stanowisko w kwestii kompatybilizmu?
>>Ted: Jestem kompatybilistą. Moje stanowisko w dużej mierze opiera się na poglądach Daniela Dennetta odnośnie kompatybilizmu,
więc sposób, w jaki bym je wyraził, to: co oczekujesz od wolnej woli, a czego nie dostajesz?
Jeśli spróbujesz  wymusić odpowiedź na pytanie, czego ludzie chcą od wolnej woli, gdy używają tego wyrażenia, to co to w ogóle jest?
I czego od niej nie dostają?

Polish: 
Wydaje mi się, że ludzie naiwnie pragną, aby przyszłość była zupełnie nieznana, w tym sensie, jakby nie było przyszłości.
Więc jest jakby przyszłość, w której wybierają opcję A, i jest przyszłość, w której wybierają opcję B,
i  obie są możliwościami, a tylko wtedy, gdy podejmą decyzję, jedna z nich faktycznie się wydarzy, a druga przestanie być możliwa.
Ja myślę o tym w ten sposób, że ludzie wyobrażają sobie, że są te dwa scenariusze.
W scenariuszu, w którym wybierają opcję A i w scenariuszu, w którym wybierają opcję B, cała historia wszechświata,
pozycja i prędkość każdego atomu są dokładnie takie same aż do momentu podjęcia przez nich decyzji.
W jednym przypadku wybierają opcję A, a w drugim przypadku wybierają opcję B.
I jeżeli tego właśnie chcą od wolnej woli, to nie sądzę, aby to było coś znaczącego.
Nie jest to coś, czego tak naprawdę chcą, ponieważ ten scenariusz oznacza,

English: 
there is no future.
So there's a future where they choose option
A, and there's a future where they choose
option B, and they are both potentialities,
and only when they make the decision does
one actually obtain, and the other one ceases
to be a possibility.
The way I think about it is that, they're
imagining that there are these two scenarios.
In the scenario where they choose option A,
and the scenario where they choose option
B, the entire history of the universe, the
position and velocity of every atom was exactly
the same up until the moment that they made
their decision.
And in one case they chose option A, and in
the other case they chose option B. And if
that's what they want from free will, I don't
think that's something that is meaningful.

Polish: 
że ich wybór opcji A lub opcji B nie zależał absolutnie od niczego, co wydarzyło się w całej historii wszechświata do tego momentu.
Nie może od tego zależeć, bo w obu przypadkach są dokładnie takie same.
Oznacza to, że wybór opcji A i opcji B był w zasadzie rodzajem rzutu monetą kwantową i nie sądzę, żeby ludzie rzeczywiście tego chcieli.
To nie jest żaden rodzaj decyzyjności.
>>Corey: Moje silne podejrzenie jest takie, że ludzie, którzy naprawdę pragną wolnej woli, są swego rodzaju dualistami.
Myślą, że istnieje równoległy poziom względem wszechświata, który nie jest fizycznie zdeterminowany,
a ich wybory pochodzą z tej drugiej części świadomego umysłu, która może interweniować w świecie fizycznym,
i to właśnie powoduje, że wszechświat zmierza w kierunku opcji A lub opcji B.

English: 
That's not something that they actually want,
because that scenario means that their choice
of option A or option B depended on absolutely
nothing that happened in the entire history
of the universe prior to that point.
It cannot have depended on it, because they're
exactly the same in both cases.
That means choosing option A and option B
was essentially kind of a quantum coin flip,
and I don't think that's what people actually
want.
That's no kind of decision at all.
>>Corey: My deep suspicion is that people
who really want free will are kind of dualists.
They think there's a parallel level to the
universe which is not physically determined,
and their choice comes from this other layer
of consciousness mind that can intervene in
the physical world and drop down, and that's
what causes the universe to go towards option

English: 
A or option B. It's that causation of mind
or consciousness that constitutes free will,
and is not part of the previous physical structure
of the universe.
>>Ted: Yes, they are looking for a kind of
dualism, even if they might not express it
that way.
They are looking for a kind of immaterial
soul, although again, I think most of them
would rather not phrase it that way.
Then there's the question of how does this
immaterial soul work?
And I don't mean in a detailed physical sense,
because it's obviously non-physical, but when
we think about what we want from free will,
I think to some extent we want to deserve
credit for the good decisions we make, and
deserve the blame for the bad decisions we
make.
And some of that will arise out of our process
of deliberation.
The factors that go into our process of deliberation
are everything that we have experienced in

Polish: 
To jest ta przyczyna, dzięki której umysł lub świadomość konstytuują wolną wolę,
a która nie jest częścią wcześniejszej fizycznej struktury wszechświata.
>>Ted: Tak, szukają pewnego rodzaju dualizmu, nawet jeśli nie wyrażają tego w ten sposób.
Szukają swego rodzaju niematerialnej duszy, choć, ponownie, myślę, że większość z nich wolałaby nie wyrażać tego w taki sposób.
Pozostaje więc pytanie, jak działa ta niematerialna dusza?
Nie w szczegółowym, fizycznym sensie, ponieważ, oczywiście, jest ona niefizyczna, ale kiedy myślimy o tym, czego oczekujemy od wolnej woli,
to sądzę, że do pewnego stopnia chcemy zasłużyć na uznanie za dobre decyzje, które podejmujemy, i na winę za te decyzje, które są złe.
A któraś z tych opcji będzie efektem naszego procesu podejmowania decyzji.
Czynniki, które wchodzą w skład naszego procesu podejmowania decyzji, to wszystko, czego doświadczyliśmy w naszym życiu.

Polish: 
To wszystko są fizyczne rzeczy. Cokolwiek ci się przydarzyło w życiu, to wszystko były fizyczne rzeczy.
Tak więc proces podejmowania decyzji, w którym, z grubsza rzecz biorąc, traktujesz wszystkie doświadczenia swojego życia jako dane wejściowe,
a jedną z danych wyjściowych jest twoja decyzja pomiędzy opcją A i opcją B, to jest coś,
co moim zdaniem jest całkowicie zgodne z materialistycznym, fizycznym wszechświatem.
I myślę, że materialistyczny, fizyczny wszechświat dostarcza ci tego, czego chcesz,
ponieważ twoja decyzja jest wynikiem twojego doświadczenia życiowego, które jest przetwarzane przez twoje zdolności poznawcze.
To jest to, czego oczekujesz od wolnej woli i myślę, że właśnie to, co kompatybilizm, co materialistyczny wszechświat ci właściwie daje.
>>Steve: Można przyjąć taką definicję kompatybilizmu, nie kwestionuję jej,

English: 
our life.
Those are all physical things.
Everything that happened to you in your life,
those were all physical things.
So the process of deliberation, by which you
are, roughly speaking, taking all the experiences
of your life as inputs, and then one of the
outputs is your decision between option A
and option B, that is something which I believe
is entirely compatible with a materialist,
physicalist universe.
And I think a materialist, physicalist universe
provides you with what you want, because your
decision is the result of your life experience
being processed through your cognition.
That is what you want from free will, and
I think that is what compatibilism, what a
materialistic universe, actually gives you.
>>Steve: Based on that definition of compatibilism,
I don't object to it, but I would assert that

English: 
to me it sounds very similar to the notion
that we have the illusion of free will but
nevertheless may live in a deterministic universe.
>>Ted: See, I guess I don't know why it's
an illusion, versus the reality.
>>Steve: Yeah.
That comes down to defining what one means
by free will, of course.
>>Corey: I just think that deeply embedded
in the concept of free will is the fact that
I can sit here, and regardless of my past
history, regardless of the entire state of
every atom in the universe, by willing something
I can change the course of my life and thus
everything else.
>>Steve: That is a decent definition of free
will, the one that you just gave.
And then if that's your definition, then I
say you only have the illusion of that kind
of free will.
It's an illusion.
You don't actually have that kind of free
will.
>>Corey: I'm generally sympathetic to determinism,
but I'd step back and say "Well, but this
feeling is so strong, and it's so hard to
predict."

Polish: 
ale twierdzę, że dla mnie brzmi ona bardzo podobnie do poglądu, że mamy iluzję wolnej woli, ale mimo to możemy żyć w deterministycznym wszechświecie.
>>Ted: Widzisz, chyba nie wiem dlaczego jest to iluzja kontra rzeczywistość.
>>Steve: Tak.To sprowadza się do zdefiniowania tego, co się rozumie przez wolną wolę, oczywiście.
>>Corey: Po prostu myślę, że głęboko w koncepcji wolnej woli zakorzeniony jest fakt, że mogę tu siedzieć,
i niezależnie od mojej wcześniejszej historii, niezależnie od stanu każdego atomu we wszechświecie,
poprzez chęć czegoś mogę zmienić bieg mojego życia, a tym samym wszystko inne.
>>Steve: To jest dość przyzwoita definicja wolnej woli, ta, którą właśnie podałeś.
I jeśli to jest twoja definicja, to mówię ci, że masz tylko iluzję tego rodzaju wolnej woli.
To jest iluzja. W rzeczywistości nie masz tego typu wolnej woli.
>>Corey: Generalnie sympatyzuję z determinizmem, ale cofnę się i powiem: "Cóż, ale to uczucie jest tak silne i to jest tak nieprzewidywalne".

English: 
>>Steve: Powerful illusion.
>>Corey: Okay, but it's so hard to predict
the course of where I'm going to move my hand,
given our current physics.
Nothing in our current physics is going to
be able to allow you, now or for the foreseeable
future—
>>Steve: In practice you're right.
The other way to view it is that your consciousness,
your sense of self, is this ephemeral, fragile
little bubble floating on the surface of this
deep ocean.
And of course it doesn't know where you're
going to move your hand.
>>Corey: It's possible, but there's a strong
feeling that it's there.
The question is, do you want to override this
feeling?
Do you want to allow our current scientific
understanding of the world, which we all know
is incomplete — there's a whole bunch of
things we don't understand about nature, we
don't understand dark matter, we don't understand
the origin of the earth — all these things
we don't understand, this incomplete picture
of nature, allows us to override this incredibly
strong feeling?
>>Steve: Right.
So you have this intuition, which maybe evolution
required you to have, of making decisions
and free will, and our science is complete,
and in fact we may eventually discover a small

Polish: 
>>Steve: Potężna iluzja.
>>Corey: Okay, ale tak trudno jest przewidzieć, gdzie będę poruszać ręką, biorąc pod uwagę naszą obecną fizykę.
Nic w naszej obecnej fizyce nie daje nam takiej możliwości, teraz lub w dającej się przewidzieć przyszłości...
>>Steve: W zasadzie masz rację. Innym sposobem spojrzenia na to jest to, że twoja świadomość, twoje poczucie siebie,
jest tą delikatną małą bańką unoszącą się na powierzchni tego głębokiego oceanu.
I oczywiście nie wie, gdzie zamierzasz poruszyć ręką.
>>Corey: To możliwe, ale jest to silne uczucie, że jednak istnieje. Pytanie brzmi, czy chcesz pominąć to uczucie?
Czy chcesz pozwolić, aby nasze obecne naukowe rozumienie świata, o którym wszyscy wiemy, że jest niekompletne -
- jest cała masa rzeczy, których nie rozumiemy w przyrodzie, nie rozumiemy ciemnej materii, nie rozumiemy pochodzenia ziemi -
wszystkie te rzeczy, których nie rozumiemy, ten niekompletny obraz natury, pozwoliło nam pominąć to niesamowicie silne uczucie?
>>Steve: Racja. Mamy więc tę intuicję, której być może wymagała od nas ewolucja,  że podejmujemy decyzje i mamy wolną wolę,
a nasza nauka jest w rzeczywistości kompletna i możemy w końcu odkryć tę małą eteryczną więź,

Polish: 
która wychodzi z tyłu naszej głowy do tego równoległego wszechświata, gdzie jakoś nie istnieją przyczyny dla skutków,
a gdzie decyzja realnie jest podejmowana. To jest to, o co tak jakby zabiegasz z tym swoim dualizmem.
>>Corey: Powiedziałbym, że nasza obecna nauka wydaje się mieć dwóch głównych "rodziców".
Jednym z nich jest czysty determinizm, a drugim jest stochastyka mechaniki kwantowej.
Wydaje się, że są to dwie strony alternatywy. Albo jest ona całkowicie zdeterminowana, albo w jakiś sposób przypadkowa.
I myślę, że to, co wolna wola chce powiedzieć, to że jest coś pomiędzy tymi dwoma biegunami.
Możemy nie wiedzieć do końca, jak się tam dostać, ale świat nie jest czysto przypadkowy i nie jest czysto deterministyczny.
I nie do końca wiemy, jak uzgodnić to z naszą obecną fizyką.
>>Steve: Tak. Chyba zgadzam się z tym, co mówisz.
Ponieważ nie mamy tyle czasu, przejdźmy do następnego tematu, czyli różnorodności podróży w czasie.
W opowiadaniu, które właśnie omawialiśmy, natknęliśmy się na jeden z rodzajów podróży w czasie.

English: 
ethereal tether which goes out the back of
your head into this parallel universe where
somehow there are not causes for outcomes,
and the decision is really made there.
That's what you're kind of groping for with
this dualist—
>>Corey: I'd say that our current science
seems to have two basic [unintelligible].
One is pure determinism, and the other is
stochastics of quantum mechanics.
Those seem to be the alternatives.
It's either purely determined, or it's random
in some kind of distribution.
And I think what free will wants to say is
there's something in between those two poles.
We may not quite understand how you get there,
but the world's not purely random, and it's
not purely deterministic.
And we don't quite know how that's going to
become compatible with our current physics.
>>Steve: Yeah.
I think I agree with what you're saying.
Because we don't have that much time, let's
go on to our next topic, which is varieties
of time travel.
In the story that we just discussed, we encountered
one variety of time travel.

English: 
For lack of a better word, I'll call that
the consistent one-time version of the structure
of time.
In other words, what you did when you pushed
the button and sent the signal back in time
to cause the LED to go off, no matter what
transpires subsequent to the light going off,
it must be something which is consistent with
the fact that you then later push the button.
One of my former PhD students is a huge aficionado
of this kind of science fiction.
He's always searching for really complex sci-fi
stories and movies where they've perfectly
realized this kind of universe, and all the
facts are consistent, but there's only one
timeline, and all of the events that happened
were essentially unavoidable — this goes
back to free will, a little bit — unavoidable
on that timeline.
I think he claims "12 Monkeys," there's a
science fiction movie called "12 Monkeys"?
>>Corey: Yeah, it's a Brad Pitt movie.
>>Steve: Yes.

Polish: 
Z braku lepszego określenia, nazwę to spójną, jednostajną wersją struktury czasu.
Innymi słowy, to co zrobiliśmy, kiedy wcisnęliśmy przycisk i wysłaliśmy sygnał w przeszłość, aby spowodować zgaśnięcie diody LED,
bez względu na to, co się stanie po zgaśnięciu światła, musi być czymś, co jest zgodne z faktem, że później wcisnęliśmy ten przycisk.
Jeden z moich byłych doktorantów jest ogromnym miłośnikiem tego rodzaju science fiction.
Zawsze szuka naprawdę skomplikowanych opowieści  s-f i filmów, które doskonale ukazują taki rodzaj wszechświata,
gdzie wszystkie fakty są spójne, ale jest tylko jedna linia czasu, a wszystkie wydarzenia, które miały miejsce, były w zasadzie nieuniknione -
- to trochę zahacza o wolną wolę - nieuniknione na tej linii czasu.
Chyba twierdzi, że taki jest film "12 małp", istnieje film science fiction o nazwie "12 małp"?
>>Corey: Tak, to film z Bradem Pittem.
>>Steve: Tak. Twierdzi, że jest to bardzo dobrze zrealizowana wizja tego rodzaju struktury czasu.

Polish: 
Może moglibyśmy zapytać Teda, co o tym myśli i czy kiedykolwiek pisał opowiadania
realizujące inną wersję podróży w czasie, może podróże w czasie pomiędzy różnymi równoległymi wszechświatami?
>>Ted: Cóż, zgadzam się, że "12 Małp" to film, który przedstawia jedną stałą oś czasu, i myślę, że robi to całkiem nieźle.
Również, jako kolejny przykład, tego typu jest pierwszy "Terminator".
Drugi "Terminator" nie, ale pierwszy "Terminator" pokazuje stałą oś czasu. I to jest coś, co mnie interesuje.
W pewnym sensie "Co z nami będzie" należy do tej kategorii. Należy do niej również opowiadanie "Kupiec i brama alchemika".
W pewien sposób nawet "Historia twojego życia" z mojego pierwszego zbioru mieści się w tej kategorii.

English: 
He claims that that's a very well realized
version of this kind of structure of time.
Maybe we can ask Ted how he feels about it,
and whether he's ever written stories realizing
another version of time travel, maybe time
travel between different parallel universes.
>>Ted: Well, I agree that "12 Monkeys" is
a movie that poses a single fixed timeline,
and I think "12 Monkeys" does a pretty good
job of it.
Also, as another example, the first "Terminator"
film is an example of this.
The second "Terminator" film is not, but the
first "Terminator" film does posit a fixed
timeline.
And this is something that I'm interested
in.
There's a sense in which what's expected of
us falls into this category.
Also the story "The Merchant and the Alchemist's
Gate" falls in this category.
There's even a sense in which, from my first
collection, "Story of Your Life" falls in
this category.

English: 
As for a time travel story which posits alternate,
or parallel, timelines, I think the closest
I come to that is the final story in the new
collection, which is called "Anxiety is the
Dizziness of Freedom."
It's basically the many-worlds interpretation
of quantum mechanics.
It's not exactly the branching timelines created
by time travelers, which we sometimes see
in time travel stories, but it is similar
to it in some ways.
>>Corey: I really like the story "The Merchant
and the Alchemist's Gate."
In that story you're dealing with a deterministic
past.
You know you can't change things, so you're
highly constrained.
>>Ted: Yes, it is constraining.
My inspiration in large part came from hearing
Kip Thorne talk about how one could actually
construct a closed timelike curve.

Polish: 
Jeśli chodzi o historię o podróżach w czasie, która przedstawia alternatywne lub równolegle linie czasowe,
myślę, że najbardziej się do tego zbliżyłem w ostatnim opowiadaniu z nowego zbioru, które nazywa się "Niepokój to zawrót głowy wolności".
Jest to w zasadzie wieloświatowa interpretacja mechaniki kwantowej.
Nie jest to dokładnie taka rozgałęziona linia czasu stworzona przez podróżników w czasie, którą czasami widzimy w opowieściach o podróżach w czasie, ale jest do niej w pewien sposób podobna.
>>Corey: Bardzo podoba mi się historia "Kupiec i brama Alchemika".
W tej historii mamy do czynienia z deterministyczną przeszłością. Wiemy, że nie możemy niczego zmienić, więc jesteśmy niezwykle ograniczeni.
>>Ted: Tak, to jest ograniczające. Moją inspiracją w dużej mierze było wysłuchanie rozmowy Kipa Thorne'a na temat tego,
jak można zbudować zamkniętą krzywą czasową.
Kip Thorne stworzył właściwie eksperyment myślowy z kulami bilardowymi,

Polish: 
w którym próbował sobie wyobrazić, czy kula bilardowa może zepchnąć się sama z kursu i stworzyć "kulobilardową" wersję paradoksu dziadka.
Kiedy rozwiązał te równania, powiedział nie, nie da rady, jest możliwa tylko spójna oś czasu.
Chciałem spróbować wyobrazić sobie, jak to by wyglądało w czysto ludzkim ujęciu.
Historie, w których istnieje stała oś czasu, historie, w których nie da się zmienić przeszłości, jak na przykład "12 małp", są zazwyczaj smutne.
Zdecydowanie ma to jakąś swoją tradycję w science fiction, że zazwyczaj są one trochę przygnębiające.
Kończą się nutą rozpaczy. "12 małp" na pewno tak, i pewnie "Terminator" też tak robi.
To, co próbowałem zrobić, to zobaczyć, czy możliwe jest napisanie opowieści o jednej stałej osi czasu, która nie zakończy się przygnębiająco.

English: 
Kip Thorne actually set up a thought experiment
involving billiard balls, where he tried to
imagine could a billiard ball knock itself
off course and create the billiard ball version
of the grandfather paradox.
When he solved those equations, he said no,
you can't, there's only a consistent timeline
possible.
I was interested in trying to imagine what
that might be like in human dramatic terms.
Stories in which there's a fixed timeline,
stories in which it is impossible to change
the past, like "12 Monkeys," are usually downbeat
stories.
There's definitely a tradition of this in
science fiction, and they're usually kind
of depressing.
They end on a note of despair.
"12 Monkeys" certainly does, and arguably
"Terminator" does as well.
What I was trying to do is to see was it possible
to write a story about a single fixed timeline
which didn't end on a downbeat note.

Polish: 
To był naprawdę impuls do napisania "Kupca i Bramy Alchemika".
>>Steve: Myślę, że we wszechświecie, umożliwiającym takie podróże w czasie, niektórzy byliby bardzo szczęśliwi,
ponieważ historycy faktycznie mogliby wykonywać swoją pracę.
Mogliby naprawdę cofnąć się w czasie i upewnić się, że naprawdę rozumieją to, co wydarzyło się w przeszłości.
W przeciwnym razie jest to raczej niemożliwe do zrobienia.
Kip Thorne do filmu, może do książki, którą napisał Carl Sagan, "Kontakt", chciał zaprojektować realistyczny mechanizm do podróży międzygwiezdnych,
wpadł więc na pomysł, aby zbudować tunel czasoprzestrzenny i pociągnąć jego końce w taki sposób, żeby kończyły się w różnych czasach.
A jedną z rzeczy, nad którą akurat pracowałem, jest to, że okazuje się, że aby ustabilizować taki tunel wg. ogólnej teorii względności -
- tunel czasoprzestrzenny to bardzo szczególny obiekt w czasoprzestrzeni -
- okazuje się, że potrzebna jest materia o bardzo nietypowym równaniu stanu, o bardzo nietypowych właściwościach.

English: 
That was really the animating impulse for
"The Merchant and the Alchemist's Gate."
>>Steve: I think in a universe where that
kind of time travel is possible, one would
be very happy, because historians could actually
do their job.
They could actually go back and make sure
they really understood what happened in the
past.
Otherwise it's kind of impossible to do that.
Just to comment on the Kip Thorne thought
experiment, Kip Thorne for the movie, maybe
for the book that Carl Sagan wrote, Contact,
wanted to design a realistic mechanism for
interstellar travel, so he came up with the
idea of building a wormhole and pulling the
ends in a certain way so that the two ends
ended up at different times.
And one of the things that I've actually done
research on is, it turns out in order to stabilize
a wormhole in general relativity — a wormhole's
a very special thing in space time — it
turns out you need matter with a very unusual
equation of state, with very unusual properties.

Polish: 
To otwarte pytanie, czy takie materiały mogłyby kiedykolwiek istnieć we wszechświecie,
a teraz istnieją bardzo mocne dowody oparte na teoretycznych obliczeniach,
że taka materia nie może być stabilna, nie może faktycznie istnieć, a więc może być tak, że ten konkretny sposób tworzenia wehikułu czasu nie jest możliwy.
W czasach, kiedy on się tym zajmował, jeszcze o tym nie wiedziano
Interesowało go pytanie, czy prawa fizyki, pozwalające na istnienie tego typu zamkniętej krzywej czasopodobnej,
nie zachowują się inaczej, aby zachować spójność, tak,  że kula bilardowa nie może cofnąć się w czasie i wybić się z drogi zanim wejdzie do tunelu czasoprzestrzennego.
To jest, jak sądzę, pierwotna inspiracja dla Teda.
>>Corey: Kip Thorne był autorem, wraz z Johnem Wheelerem, bardzo dużego podręcznika pt.: "Grawitacja",
który pamiętam, że czytałem jeszcze na studiach. Przez pewien czas był to rodzaj biblii ogólnej teorii względności.
>>Steve: Tak.
>>Corey: Nie miałem pojęcia, że był zaangażowany w prace nad "Kontaktem".
Steve: Tak, to właśnie z powodu science fiction w pewnym sensie się tym zainteresował, ponieważ Carl Sagan pisał powieść science fiction

English: 
There's an open question as to whether such
materials could ever exist in the universe,
and now there's very strong evidence from
theoretical calculations that such matter
cannot be stable, it cannot actually exist,
and so it may be that this particular way
of making a time machine is not possible.
Now when he was looking at this, this was
not known.
He was interested in questions of whether
the laws of physics, given the existence of
this kind of closed timelike curve, would
the laws of physics otherwise conspire to
keep things consistent, so that the billiard
ball could not go back in time and knock itself
out of the way before it entered the wormhole.
That's the, I guess, the motivation originally
for Ted.
>>Corey: Kip Thorne was the author, with Wheeler,
of this very large textbook, Gravitation,
which I remember reading as an undergraduate.
It was kind of the bible of general relativity
for quite a while.
>>Steve: Yes.
>>Corey: I had no idea he was behind, involved,
in Contact.
>>Steve: Yeah, it was actually because of
science fiction that he kind of got pushed,
because Carl Sagan was writing a science fiction
novel [and] he asked Kip about this question,

English: 
and that pushed Kip's research direction in
that way.
So it's quite interesting.
In a way it's a little bit — because I've
worked on this I know — it's a little bit
disreputable in physics.
People are asking you, "Why are you working
on this problem?"
And in my case — stability of matter that
violates the null energy condition was something
I worked on for a while — I would just say,
"Well, it's an intrinsically interesting question
whether matter like this can exist, and it
has these implications for time travel."
But I think most physicists thought, "Steve,
you should go and think about the top quark
instead."
Or something.
[laughs]
>>Corey: They thought it was just too far
out?
>>Steve: Yeah, just the motivation.
I thought it was very strange, because as
a physicist, why did we get into physics?
We got into physics to actually understand
things like this.
Do the laws of physics as we currently understand
them allow for the construction of a time
machine, or a closed timelike curve?
It seems like the most important thing that
you should be thinking about as a physicist.
But you know how things work: in science the
NSF doesn't give the grant for that.
The NSF gives a grant for trying to make a
slightly better superconductor, or a slightly

Polish: 
i zapytał Kipa o to zagadnienie, a to popchnęło jego badania w tym kierunku.
Jest to więc dość interesujące.
W pewnym sensie jest to też trochę - bo ja już nad tym pracowałem, to wiem - trochę... niestosowne w fizyce.
Pytano mnie: "Dlaczego pracujesz nad tym problemem?".
A w moim przypadku - stabilność materii, która narusza stan energii zerowej, była czymś, nad czym pracowałem przez jakiś czas -
- mogłem odpowiedzieć tylko: "Cóż, to jest samo w sobie interesujące pytanie, czy taka materia może istnieć, i czy ma to wpływ na kwestie podróży w czasie".
Ale wydaje mi się, że większość fizyków sądzi: "Steve, powinieneś raczej pomyśleć o kwarku szczytowym". Albo coś w tym stylu. [śmieje się]
>>Corey: Myśleli, że to jednak trochę przesada?
>>Steve: Tak, to tylko motywacja. Pomyślałem, jako fizyk, że to bardzo dziwne, bo w końcu dlaczego wzięliśmy się za fizykę?
Wzięliśmy się za fizykę, aby właśnie zrozumieć tego typu rzeczy.
Czy prawa fizyki w obecnym kształcie pozwalają na budowę wehikułu czasu, albo zamkniętej krzywej czasopodobnej?
Wydaje się, że to najważniejsze rzeczy, o których powinieneś myśleć jako fizyk.
No ale wiesz, jak to działa: w nauce NSF (Narodowa Fundacja Nauki) nie daje za to stypendium.

Polish: 
NSF daje grant na próby skonstruowania nieco lepszego nadprzewodnika, nieco sztywniejszego elektromagnesu, czy czegoś takiego.
Staje się to więc czymś w rodzaju niecodziennego zajęcia.
>>Corey: Wydaje się, że w całej książce jest pewien postęp, i kiedy dochodzimy do ostatniego opowiadania,
łączysz te dwa tematy, deterministyczną linię czasu i wolną wolę, w tym ostatnim opowiadaniu o lęku.
>>Ted: "Lęk to zawrót głowy od wolności".
>>Corey: Tak. Czy takie było zamierzenie? Ponieważ ludzie w tej historii zadręczają się swoją zdolnością do wpływania na przyszłość.
Często, gdy widzą, że ich "równoległa jaźń" zrobiła coś lepiej, niż oni, zastanawiają się, czy zrobili coś nie tak
i zwykle przypominają sobie wtedy, że tak naprawdę to nic, co zrobili, nie spowodowało, że ich obecne życie jest dobre lub złe.
Jest tu więc położony nacisk na to, że nieistnienie wolnej woli może być zdeterminowane
oraz zabawa konsekwencjami tego faktu.

English: 
stiffer electromagnet, or something like that.
So it becomes kind of an unusual activity.
>>Corey: It seems to be there's a progression
throughout the book, and when you get to the
last story, you bring these two topics together,
the deterministic timeline and also free will,
when you get to the story about anxiety.
>>Ted: "Anxiety is the Dizziness of Freedom."
>>Corey: Yeah.
And was that the explicit motivation?
Because people in this story agonize about
their ability to affect the future.
Often when they see their paraself has done
better than they have, they wonder if they've
done something wrong, and they're often reminded
that actually it's nothing they did that resulted
in their current lives being good or bad.
So there's an emphasis on the fact that there
is determinism that may not be free will,
and playing out the consequence of this.

English: 
One of the central assumptions of the story
is that we can be envious of ourselves, which
I thought was fascinating because normally
we think of it as something involving other
people.
But of course if there are parallel universes
you have all these kinds of psychological
reactions, and a lot of the story is built
around this really human reaction to seeing
yourself as something other, existing in this
parallel universe.
I've never really come across that concept
before, and I'm wondering, had you before?
Is this something you thought about when you
first developed this, what our reaction would
be to ourselves?
>>Ted: It certainly has come up in science
fiction before, of meeting your parallel self.
Not in the context of written science fiction,
but there have been some movies which address
this question.
There's a movie, I think it's called "The
Family Man," starring Nicholas Cage, in which
he gets a chance to see what his life would
have been like had he made a decision many
years ago differently.
There was an Australian film called "Me Myself
I," starring Rachel Griffiths, in which she

Polish: 
Jednym z głównych założeń tej historii jest to, że możemy być zazdrośni sami o siebie,
co wydawało mi się fascynujące, ponieważ normalnie myślimy o tym jako o czymś do czego potrzebni są inni ludzi.
Ale oczywiście, jeśli istnieją światy równoległe, masz do czynienia ze wszystkimi rodzajami reakcji psychologicznych
i duża część tej historii jest zbudowana wokół tej prawdziwie ludzkiej reakcji na postrzeganie siebie
jako czegoś innego, istniejącego w tym równoległym wszechświecie.
Nigdy wcześniej nie zetknąłem się z taką koncepcją i zastanawiam się, czy ty się zetknąłeś?
Czy to jest coś, o czym myślałeś, kiedy zabierałeś się do pisania, jaka byłaby nasza reakcja na nas samych?
>>Ted: Ten temat pojawił się na pewno już wcześniej w science fiction, spotkanie ze swoim równoległym ja.
Nie w kontekście pisanej science fiction, ale było kilka filmów, które odnoszą się do tej kwestii.
Jest taki film, myślę, że nazywa się "Człowiek z rodziny", w którym występuje Nicholas Cage,
w którym dostaje szansę zobaczenia, jak wyglądałoby jego życie, gdyby podjął inne decyzję wiele lat wcześniej.
Był też taki australijski film "Szansa mojego życia" z Rachel Griffiths w roli głównej,

Polish: 
w którym również miała szansę zobaczyć, jak wyglądałoby jej życie, gdyby dokonała innego wyboru.
Myślę, że jest to bardzo ludzkie zastanawiać się: "Czy dokonałem właściwego wyboru?
Czy moje życie potoczyłby lepiej, gdybym zrobił coś innego w przeszłości?"
Gdybyśmy mogli naprawdę to zobaczyć, to myślę, że ludzie byliby bardzo skłonni do zazdrości.
Myślę, że ludzie są skłonni do zazdrości po prostu dlatego, że jest to naturalna ludzka tendencja.
Więc gdybyśmy rzeczywiście mogli zobaczyć życie, którym moglibyśmy żyć, to myślę, że ludzie prawdopodobnie często byliby o nie zazdrośni.
>>Steve: Może znasz ten film - kiedyś był to najsłynniejszy film bożonarodzeniowy - "To wspaniałe życie" z Jimmym Stewartem?
Ubolewa on nad swoimi życiowymi wyborami, a potem ociera się o śmierć i widzi,
jak wyglądałby świat, gdyby umarł lub gdyby zrobił coś inaczej.
I tamten świat jest o wiele gorszy, docenia więc cały wkład, jaki wniósł do tego, dokonując swoich wyborów.

English: 
also gets to see what her life would have
been like had she made a different choice.
I think it's a very human question about wondering
"Did I make the right choice?
Would my life had gone better if I had done
something differently in the past?"
And if you could actually see it, then I think
people would be very prone to envy.
I think people are prone to envy just because
I think that's a natural human tendency.
And so if you could actually see the life
that you might have lived, I think people
probably would often be envious of that.
>>Steve: Maybe you know this movie — it
used to be the most famous Christmas movie
— "It's a Wonderful Life" with Jimmy Stewart?
He regrets his choices in life and then has
a near death experience, and he gets to see
what the world would have been like if he
had died or if he had done something differently.
And it's a much worse world, so he then appreciates
all the contributions he had made to the world
with the choices that he made.

Polish: 
Corey, jestem zaskoczony twoją reakcją na to, ponieważ jako ktoś, kto prawie odszedł z fizyki,  na przykład, by pracować w funduszu hedgingowym
nieustannie bym myślał: "Kurcze, jak wyglądałoby moje życie, gdybym odszedł i zrobił to?".
Biorąc pod uwagę wszystkie rzeczy, które zrobiłeś w swoim życiu, jestem zaskoczony, że się ciągle nad tym nie zastanawiasz.
>>Corey: Muszę powiedzieć, że ta historia wywołała we mnie ogromny niepokój. [śmiech]
W rzeczywistości została ona połączona z innym opowiadaniem ["Prawda faktów, prawda uczuć"],
ponieważ to opowiadanie pokazuje, że możesz naprawdę spojrzeć wstecz i zobaczyć bardzo obiektywnie -
- w pewnym sensie obiektywnie, z pewnej perspektywy - błędy, które popełniłeś.
>>Steve: Przy okazji, jest to historia, która zakłada, że ludzie mogą mieć doskonałą pamięć,
a co za tym idzie mogą spojrzeć na wszystkie wydarzenia w swoim życiu z pełną jasnością. Nie jest tak?
>>Corey: Tak, dokładnie. To zabawne - taka mała dygresja -
- ale to, co mnie uderzyło w twoim zbiorze opowiadań to to, że eksplorujesz różne rodzaje technologii.
Niektóre z nich są dość odległe, jak pryzmat, mogą nigdy nie powstać lub może powstaną za tysiące lat.
Niektóre z nich są niedalekie od tego, z czym mamy dzisiaj do czynienia.
Myślę, że ludzie już teraz "rejestrują/nagrywają życie" swoje dzieci i nie mam wątpliwości,

English: 
I'm surprised at your reaction to this, Corey,
because as somebody who almost left physics,
for example, to go work at a hedge fund, I
constantly think, "Man, what would my life
be like if I had gone off and done that?"
Given all the things you've done in your life,
I'm surprised you don't wonder constantly.
>>Corey: I have to say this story created
enormous anxiety in me.
[both laugh] It was actually combined with
another story, your lifelog [story called
"The Truth of Fact, The Truth of Feeling"],
because the lifelog story shows you can actually
look back and see very objectively — in
some sense objectively, from a certain perspective
— the mistakes you've made.
>>Steve: By the way, this is the story which
posits that people could have perfect memory,
and then look back at all the events in their
lives with perfect clarity.
Is that?—
>>Corey: Yeah, exactly.
It's funny — this is a slight digression
— but what struck me about your collection
is you explore different kinds of technologies.
Some are fairly far out, like the prism, which
may never happen or may happen in thousands
of years.
Some are on the verge of happening right now.
I think people are already lifelogging their
kids, and I've really no doubt that in a decade

Polish: 
że za dekadę lub dwie będzie to bardzo, bardzo powszechne zjawisko,
więc wszystko, co wynika z tego opowiadania to będą sprawy, z którymi będziemy musieli się zmierzyć.
Będziemy mogli spojrzeć wstecz i zobaczyć rzeczy, które zrobiliśmy, i wyjaśnić wątpliwości,
które fałszują postrzeganie naszego wcześniejszego życia, które często widzimy w różowych kolorach.
Myślę jednak, że to da nam ogromną możliwość, abyśmy zaczęli zastanawiać się nad rzeczami, które zrobiliśmy,
a które mogły nas poprowadzić w jakimś konkretnym kierunku.
I to jest to, o czym jest ta opowieść dotycząca tego lęku, ponieważ będziemy to potrafili.
>>Steve: Masz szczęście, że osiągnąłeś swój wiek i wcześniej się z tym nie męczyłeś. Ja cały czas zadręczam się z powodu tych rzeczy. [śmieje się]
>>Corey: Nie, nie mogę powiedzieć, że to jest pierwszy raz, kiedy się tym martwię,
ale jest to dla mnie wyjątkowo przykre, bo wtedy się wraca i wraca do swoich wyborów.
Tak jak do decyzji o spędzeniu tych wszystkich lat na studiowaniu filozofii  - w sensie, myślę o tym regularnie.
>>Steve: Ale pomyśl o wszystkich tych przemyśleniach na temat kompatybilizmu, które miałeś, dzięki swojemu wykształceniu filozoficznemu. 
>>Corey: Zgadza się, to była dla mnie niezwykle korzystne.
To jest w pewnym sensie powód, dla którego postrzegam ten zbiór opowiadań jako pewną budowlę,

English: 
or two lifelogging will be a very, very common
phenomenon, so all the implications that come
from that story are things we'll have to grapple
with.
You'll be able to look back and see the things
that you did, and often resolve questions
[that] actually falsify your view of your
previous life, which often is rose colored.
But I think that gives you a great opportunity
to begin to agonize about things that you
did that may have led you on a particular
course.
And that's drawn out in the anxiety story,
because you can—
>>Steve: Lucky you, that you've reached your
age and you didn't previously agonize.
I agonize all the time about this stuff.
[laughs]
>>Corey: No, no, I can't say this is the first
time I've agonized about it, but it made me
especially uncomfortable because you do then
go back and run back [over] the choices you've
made.
Like the decision to spend all the years in
philosophy that I spent — I mean, I think
about that regularly.
>>Steve: But think of all the thoughts on
compatibilism that you've had, thanks to your
training in philosophy.
[laughs]
>>Corey: That's right, it's been a great benefit
to me.

Polish: 
ponieważ jest to jakby kupka cegiełek, które są kładzione etapami w ramach tego zbioru.
Nie wiem, czy to było celowe, ale wiele z tych historii zdaje się budować stopniowo tę ostatnią opowieść o lęku.
Idea "rejestrowania życia" jest, jak sądzę, znowu czymś, co mnie uderza...
Steve i ja dużo rozmawiamy o technologiach, które są na horyzoncie -
- mamy nadzieję, że dotrzemy do twojego felietonu w New York Timesie, zanim skończymy -
- ale inżynieria genomowa dzieci, jak sądzimy, nadejdzie bardzo, bardzo szybko,
a to "rejestrowanie życia" uderza mnie jako coś, co już jest i stanie się o wiele bardziej powszechne.
Moja żona zaproponowała ostatnio, żebyśmy... - bo wiesz, te wszystkie wielkie wydarzenia i małe chwile ciągle zdarzają się twoim dzieciom,
a ty nie masz przygotowanego aparatu, albo wyciągasz aparat, a dziecko reaguje inaczej -
- więc ona chciała kupić maleńkiego drona, żeby mógł stale kręcić się wokół naszych dzieci i nieustannie uwieczniać to wszystko.
>>Steve: Po prostu zamontuj go na ścianie swojego domu.
>>Corey: Tak, ale chciałoby się, żeby latały za dzieciakami, żebyś mógł przy nich być.
Więc jeśli myślimy o tym teraz, i jest to wykonalne oraz tak atrakcyjne, to tak się w końcu stanie,

English: 
This is in a sense why I see the collection
as really building, because they're a bunch
of building blocks that go in at various stages
in the collection.
And I don't know if this was intentional,
but a lot of the stories seem to be building
up to the story on anxiety.
The idea of lifelogging is, I think, again
something that strikes me as...
Steve and I talk a lot about technologies
that are on the horizon — we hope we'll
get to your New York Times op-ed before we
finish — but genomic engineering of children
we think is coming very, very soon, and lifelogging
strikes me as something that's here and going
to become much more common.
My wife recently proposed that we — because
you know, all these great events, little moments
happen with your kids and you just don't have
a camera ready, or you pull out the camera
and the kid reacts differently — she wanted
to buy a little drone to basically have hover
around our kids to capture things constantly.
>>Steve: Or just mount it on the wall of your
house.
>>Corey: Yeah, but you also want to get it
like so they're traveling with the kids and
you're there.
So if we're thinking about this now, and it's
feasible and it's so attractive, it's going

English: 
to happen, which means all the implications
about [how] you'll be able to resolve arguments
as to what happened before — this of course
to some extent exists, as Ted brings out in
the story, through simple writing, of writing
down what happened — but it's becoming much
more radical.
What I like about the story also is that you
brought in cognitive science, about the difference
between episodic and semantic memory.
We actually have to some extent records of
facts through writing, and to some extent
events, but this will radically change our
experience of episodic memory because it will
give us a much more objective view of events.
But it's just something that is really going
to draw out the ability to regret actions
that push you in the wrong direction.
>>Steve: I feel we should let Ted talk more,
but I can't resist saying that neuroscience
studies suggest that we only convert about
1 bit of information per second into long-term

Polish: 
a to oznacza wszystkie implikacje związane z tym, jak będziemy w stanie rozstrzygać kwestie na temat tego, co wydarzyło się wcześniej -
- tak już, oczywiście, w pewnym stopniu jest, jak podkreśla Ted, poprzez proste pisanie, zapisywanie tego, co się wydarzyło - ale stanie się to dużo bardziej radykalne.
To, co podoba mi się w tym opowiadaniu, to również to, że wprowadziłeś do niego kognitywistyczne ujęcie różnicy między pamięcią epizodyczną a semantyczną.
Oczywiście, do pewnego stopnia możemy zapisywać fakty i zdarzenia, ale to radykalnie zmieni nasze doświadczanie pamięci epizodycznej,
ponieważ pozwoli nam na  znacznie bardziej obiektywne spojrzenie na zdarzenia.
Ale to tylko coś, co pogłębi naszą skłonność do zaniechiwania działań, które prowadzą nas w złym kierunku.
>>Steve: Uważam, że powinniśmy pozwolić Tedowi mówić więcej, ale nie mogę się oprzeć stwierdzeniu, że badania neurologiczne sugerują,

English: 
memory, so basically almost all of your past
is lost to you.
So I've taken to, just when I'm traveling
around, just pulling out my phone and taking
30 seconds of video, because it's still enormously
more information than I otherwise would have
about that moment visiting San Francisco,
or whatever I was doing.
But most of the past is completely lost.
>>Corey: It's interesting.
It's easily lost, although it's often retained
in some vague form.
So if you see a picture, it will remind you
of something you can't actually consciously
recall.
>>Steve: Yes, which is a good reason to be
constantly taking video and photos of your
kids and other stuff.
>>Corey: Or having a drone up above your house.
>>Steve: Or having a drone, yeah.
We need drones.
>>Corey: Anyway, Ted, sorry we left you out
of this discussion.
[both laugh]
>>Ted: I think it's going to be debatable
whether you actually will be better off with
the constant drone footage of your kids.
People who are recording concerts that they
go to, their own recollection of the concert

Polish: 
że przekształcamy tylko około 1 bit informacji na sekundę w pamięć długotrwałą, więc w zasadzie tracimy prawie cała swoją przeszłość.
Kiedy więc podróżuję, po prostu wyciągam telefon i kręcę 30 sekundowe wideo,
ponieważ dzięki temu mam o wiele więcej informacji z wizyty w San Francisco, niż gdybym tego nie zrobił. Jednak i tak  większość przeszłości zupełnie tracimy.
Jednak i tak  większość przeszłości zupełnie tracimy.
>>Corey: To ciekawe. Łatwo ją stracić, choć często zachowuje się w niejasnej formie.
Więc jeśli zobaczysz obraz, przypomni ci on o czymś, czego tak naprawdę nie możesz świadomie sobie przypomnieć.
>>Steve: Tak, co stanowi dobry powód, żeby wciąż kręcić filmy i robić zdjęcia swoim dzieciom i innym rzeczom.
>>Corey: Albo posiadanie drona nad swoim domem.
>>Steve: Taak, potrzebujemy dronów.  :)
>>Corey: Tak czy siak, Ted, przepraszam, że cię zostawiliśmy w tej dyskusji. [oboje śmieją się]
>>Ted: Myślę, że to będzie sprawą sporną, czy rzeczywiście będzie nam lepiej nieustannie nagrywając dronem swoje dzieci.

Polish: 
Ludzie, którzy nagrywają koncerty, na które chodzą, mają z nich słabsze własne wspomnienia, właśnie dlatego, że je nagrywali.
Może być tak, że jeśli coś podobnego stanie się z naszym codziennym życiem: jeśli będziemy nagrywać nasze codzienne życie,
wtedy nasz własna pamięć doświadczalna może stać się słabsza.
Będziemy mieli cyfrowe nagranie, ale niektórzy mogliby powiedzieć, że będziemy ubożsi nie pamiętając życia w sposób organiczny.
Myślę więc, że będą argumenty za i przeciw w tej kwestii.
>>Corey: I moglibyśmy spędzić połowę swojego życia spoglądając na tę bardziej obiektywną wersję swojego życia,
z którego tak naprawdę nic teraz nie pamiętamy, prawda?
Jestem bardzo nostalgiczny, więc spędzam dużo czasu oglądając stare nagrania z moimi dziećmi.
>>Steve: Tak, ja też, ale myślę, że rozwiązaniem jest zlecanie tego czemuś zewnętrznemu.
Przeżywasz koncert, ale ten maleńki dron latający wokół nagrywa go
a potem Sztuczna Inteligencja wybiera te jego części, które są dla ciebie najbardziej przyjemne.
Albo te, które najpewniej sprawią, że pozostaniesz na diecie. Albo miłe dla twojej sąsiadki.

English: 
is weaker because they were recording it.
It may be that if something similar happens
with your daily life: if you're recording
your daily life, then your own experiential
memory of your life may become weaker.
You will have the digital footage, but some
would say that you are going to be poorer
for not remembering it in an organic manner.
So I think there's going to be arguments pro
and con on this subject.
>>Corey: And you could spend half your life
looking back at this more objective version
of your life you actually didn't remember
in the moment, right?
I'm very nostalgic, so I spend a lot of time
looking back at old videos of my kids.
>>Steve: Yeah, I do too, but I think the solution
is you outsource it.
You're experiencing the concert, but the little
drone flying around is recording it, and then
the AI selects the parts of it that are most
pleasing to you.
Or the ones that are most likely to make you
stay on your diet.
Or nice to your neighbor.
Whatever impact you want, the AI filters the
memories and shows you the ones that are likely
to have the desired outcome.

Polish: 
Jakiekolwiek są skutków, których oczekujesz, SI filtruje wspomnienia i pokazuje te, które mogą dać pożądany wynik. Więc to jest nasza przyszłość, Corey.
>>Corey: To coś z bycia "utrzymankiem", prawda?
>>Steve: Hej, tak długo jak jestem szczęśliwy. [śmieszki]  Dopóki mam iluzję wolnej woli, wszystko jest dobrze.
>>Ted: Właściwie to zastanawiam się, czy SI rzeczywiście wybierze te rzeczy, które uczynią nas szczęśliwszymi,
czy też pokaże nam te ze wspomnień, które uczynią szczęśliwszym Amazon?
>>Steve: Tak. Musisz się upewnić, że ktoś, komu ufasz, napisał ten kod.
>>Ted: Tak. Pokaże ci rzeczy, które zwiększą twoje zakupy na Amazonie. 
 >>Steve: Tak, tak.
>>Corey: Co oczywiście możesz zrobić, prawda?
>>Corey:Nie wiem, jakie są motywacje Google'a, ale muszę powiedzieć, że...
>>Steve: Złe.
>>Corey: Być może. :)                    
 Widziałeś miliardowe inwestycje Microsoftu OpenAI? [laboratorium badań nad SI]
>>Steve: Byłem w OpenAI zaledwie kilka dni temu.
>>Corey: Wiesz, to jest oczywiste... powiem tylko, że cokolwiek tam robią, te ich małe rozrywkowe animacje jednak poruszają nasze serducha.
To wręcz ta ich okropna sentymentalność sprawia, że wpadam w tę studnię emocji, kiedy widzę zdjęcia moich dzieci w FreeFrame... [taki program z efektami]

English: 
So that's our future, Corey.
>>Corey: It's kind of a kept-person phenomenon,
right?
>>Steve: Hey, as long as I'm happy.
[Corey laughs] As long as I have the illusion
of free will, everything's good.
>>Ted: Actually, I sort of wonder, is that
AI going to actually choose the things that
will make you happier, or will the AI choose
to show you the memories that will make Amazon
happier?
>>Steve: Yes.
You have to make sure someone you trust wrote
the code.
>>Ted: Yeah.
It's going to show you things that will increase
your purchasing on Amazon.
>>Steve: Yes.
>>Corey: Which you clearly can do, right?
>>Steve: Yes.
>>Corey: I mean, I don't know what Google's
motivations are, but I have to say—
>>Steve: Evil.
>>Corey: Perhaps.
[laughter] You've seen the one billion dollar
investment Microsoft made in OpenAI?
>>Steve: I was at OpenAI just a few days ago.
>>Corey: You know, it's clear... all I'll
say is, whatever they're doing, these kind
of little herky-jerky animations just pull
at your heartstrings.
It's almost [like] their hokiness is something
that makes you just, I just have this well
of emotion spring up when I see my kids in
free frame—

English: 
>>Steve: Oh absolutely, there's no stronger
feeling.
I can watch a little clip, 10 second clip
on my phone of my kids when they were 10 or
something, and it's like there's nothing more
engaging or stirring for me than to actually
see that.
>>Corey: You guys familiar with the experience
machine?
The Nozick experiment?
The thought experiment?
Where you can go into the box and have any
possible experience you want, etc., etc.
>>Steve: You can decide to live in the box
>>Corey: Exactly, yeah.
And it turns out that men have a much greater
inclination to live in the box than women
do.
But I think you're really getting to a point
where you have a chance to relive your past
very, very concretely, perhaps even with more
sensory experience, and it's going to be hard
to resist the pleasant moments of it, especially
as you get older.
>>Steve: Okay, let's get back on track, because
we might be running low on time.
One of the topics we wanted to discuss was
varieties of parallel universes.
Let me just list two.
One is where you go to the parallel universe
and the very laws of physics are different,

Polish: 
>>Steve: Och, absolutnie, nie ma silniejszych uczuć.
Mogę obejrzeć mały klip, 10-sekundowy klip w telefonie moich dzieci, kiedy miały 10 lat,
i to jest tak, jakby nie było dla mnie nic bardziej wciągającego lub poruszającego niż właśnie oglądanie tego.
>>Corey: Wiecie czym jest Maszyna Przeżyć? Znacie eksperyment Nozicka? Eksperyment myślowy?
W którym można wejść do pudełka i mieć dowolne przeżycia, jakie się tylko zechce, itd. itd.
>>Steve: Możesz zdecydować się na życie w tej maszynie.
>>Corey: Dokładnie. I okazuje się, że mężczyźni mają dużo większą chęć na życie w maszynie niż kobiety.
Ale myślę, że tak naprawdę dochodzimy tu do sedna sprawy, do szansy przeżycia swojej przeszłości w bardzo, bardzo konkretny sposób,
może nawet z intensywniejszymi wrażeniami zmysłowymi i trudno będzie się oprzeć tym przyjemnym chwilom, zwłaszcza, gdy się zestarzejemy.
>>Steve: Dobra, wróćmy na tory, bo może nam zabraknąć czasu.
Jeden z tematów, które chcieliśmy omówić to typy równoległych wszechświatów.
Wymienię tylko dwa. Jeden, do którego możesz trafić, to taki, w którym większość praw fizyki jest inna,

English: 
like the mass of the hydrogen atom or the
proton could be different in the other universe,
or there's no electromagnetism in the other
universe.
That's actually a possibility that string
theory suggests, because there are different
vacuum states of string theory in which the
physical laws are different.
So that's one thing that physicists have looked
at recently.
The one that you actually referenced in the
story that you mentioned where there's lots
of envy is, I think, the many-worlds quantum
mechanics version of parallel universes.
By the way, I do work on many-worlds quantum
mechanics, and I think most people would be
surprised to learn that among theoretical
physicists — particularly the ones who think
about cosmology and string theory and things
like that — I think there are more many-worlds
believers than there are not, that many-worlds
might be close to the majority opinion — at
least among certain subsets of physicists
— for the right interpretation of quantum
mechanics.
In many-worlds quantum mechanics, every quantum
event that could go either way — for example,
I'm doing an experiment and I might observe
that the spin of this particle is up, or I

Polish: 
np. masa atomu wodoru lub protonu może być w nim inna, albo nie ma w nim elektromagnetyzmu.
Właśnie taką możliwość sugeruje teoria strun, ponieważ wg. teorii strun istnieją różne stany próżniowe, w których są różne prawa fizyczne.
Jest to jedno z zagadnień, którym ostatnio przyglądali się fizycy.
Ten rodzaj, do którego akurat ty odnosiłeś się w opowiadaniu o zazdrości, jest, jak sądzę, oparty na wieloświatowej interpretacji mechaniki kwantowej.
Swoją drogą, pracuję nad wieloświatową interpretacją mechaniki kwantowej i myślę,
że większość ludzi zdziwiłaby się, gdyby dowiedziała się, że wśród fizyków teoretycznych -
- szczególnie tych, którzy myślą o kosmologii, teorii strun i tym podobnych rzeczach -
- jest znacznie więcej zwolenników istnienia Wieloświatu niż przeciwników, że teoria Wieloświatu jest bliska większości opinii -
- przynajmniej wśród niektórych grup fizyków - dotyczących właściwej interpretacji mechaniki kwantowej.
W wieloświatowej interpretacji mechaniki kwantowej, każde zdarzenie kwantowe może pójść w dowolnym kierunku -
- na przykład, przeprowadzam eksperyment i mogę zaobserwować, że spin cząstki jest skierowany w górę,

Polish: 
albo mogę zaobserwować, że spin cząstki skierowany w dół -
- nie jest więc realizowany tylko jeden z rezultatów, ale dwa.
Ponieważ jednak widzę je w moim świadomym mózgu i powoduje to makroskopijną reorganizację moich wspomnień,
powstają dwie odrębne gałęzie wszechświata (w których zachodzą te dwa rezultaty),
które w pewnym sensie nie mogą się już ze sobą komunikować, lub bardzo słabo ze sobą interferują.
Tak więc zasadniczo realizowane są wszystkie możliwości:
jest Corey, który poszedł do szkoły prawniczej zamiast szkoły biznesu lub na studia filozoficzne,
a Ci różni Corey'owie mogą o sobie nawzajem myśleć i być o siebie zazdrośni.
>>Ted: Opowiadanie "Lęk to zawrót głowy od wolności" opiera się na wieloświatowej interpretacji.
Ale myślę, że w odniesieniu do przykładu, który dałeś, Steve, trzeba zauważyć, że nie wydaje się,

English: 
might observe that the spin of the particle
is down — rather than just one of those
outcomes being realized, actually both are
realized; but because I see them in my conscious
brain and it causes a macroscopic rearrangement
of my memories, two different branches of
the universe are created and can in a sense
no longer talk to each other, or have very
minimal interference with each other, in which
the different outcomes are realized.
So essentially all possible outcomes are realized:
there's a Corey that went to law school instead
of business school, instead of philosophy
grad school, and these different Coreys can
wonder about each other and be envious of
each other.
>>Ted: The story "Anxiety is the Dizziness
of Freedom" is based on the many-worlds interpretation.
But I think, with regard to the example that
you gave, Steve, it's important to note that
it is not so simple [as] observing the spin
state of a subatomic particle leading to a

Polish: 
żeby obserwowanie stanu wirowania subatomowej cząstki prowadziło w prosty sposób do osoby podejmującej taką czy inną decyzję.
Niektórzy twierdzą, że w naszym mózgu istnieje jakiś rodzaj wzmacniacza kwantowego,
w którym kwantowa nieoznaczoność daje początek procesom neuronowym, które mogą wpływać na nasze procesy decyzyjne.
Całkowicie mnie to nie przekonuje
To znaczy, nie jest to niemożliwe, ale nie widzę powodu, aby rozważać to teraz.
Myślę, że jakikolwiek łańcuch przyczynowy pomiędzy jakimś zjawiskiem kwantowym a ludzką decyzją jest o wiele, wiele dłuższy
i nie będzie rezultatem jakiegoś kwantowego zjawiska, które miało miejsce w cząsteczkach naszego mózgu.
Będzie to wynik jakiegoś kwantowego zjawiska w innym miejscu ziemskiej atmosfery,
które doprowadziło do różnych warunków atmosferycznych, które znowuż doprowadziły do nieco innych zdarzeń w naszym życiu,

English: 
person making one decision or another.
Some people have argued that there is some
kind of quantum amplifier in our brains, where
quantum uncertainty gives rise to neural processes
which may affect our decision making.
I personally am completely unconvinced of
that.
I mean, it's not impossible, but I see no
reason to think that right now.
I think that any causal chain between some
quantum event and human decision is going
to be much, much longer, and it will not be
the result of any quantum event that actually
took place within the particles of your brain.
It will be the result of some quantum event
elsewhere in the earth's atmosphere, which
led to different atmospheric conditions, which
led to slightly different events in your life,

English: 
and then, down the line, that may result in
you actually making a different decision.
>>Steve: Yes.
>>Ted: But it will be a quite a long causal
chain between the two.
>>Steve: Yes.
What you've described is the conventional
picture of how this all works.
There's a guy called Roger Penrose, and others,
who have advocated that perhaps quantum mechanics
is directly related to important functioning
of your brain.
Almost nobody believes that, actually.
The functioning of your brain seems to be
largely classical physics.
The way that this quantum indeterminism would
amplify in order to influence your decisions
is through these much longer causal chains
of events involving lots of different particles
and different outcomes, which is why — going
back to our discussion of free will — very
few people think that quantum mechanics has
a particularly large impact on the earlier,
purely classical analysis of free will that
we discussed.
>>Corey: With regard to our brains, a huge
gaping hole in understanding is consciousness.
We virtually understand nothing about consciousness.

Polish: 
a następnie, co za tym idzie, które mogą spowodować, że faktycznie podejmiemy inną decyzję.
>>Steve: Tak.
>>Ted: Ale to będzie dość długi łańcuch przyczynowy między nimi.
>>Steve: Tak. To, co opisałeś, to konwencjonalny obraz tego, jak to wszystko działa.
Jest pewien facet, który nazywa się Roger Penrose, a także inni, którzy opowiadali się za tym,
że być może mechanika kwantowa jest bezpośrednio związana z ważnym funkcjonowaniem naszego mózgu.
Prawie nikt w to nie wierzy. Funkcjonowanie mózgu wydaje się być w dużej mierze fizyką klasyczną.
Sposób, w jaki ten kwantowy indeterminizm mógłby się potęgować, aby wpływać na nasze decyzje,
wymagałby znacznie dłuższego, przyczynowo-skutkowego łańcucha zdarzeń obejmujących wiele różnych cząstek i dających różne efekty,
dlatego też - wracając do naszej dyskusji o wolnej woli - bardzo niewiele osób uważa, że mechanika kwantowa ma jakiś szczególnie duży wpływ na wcześniejszą,
czysto klasyczną analizę wolnej woli, o której mówiliśmy.
>>Corey: Jeśli chodzi o nasze mózgi, ogromną luką w naszej wiedzy jest świadomość. Praktycznie nic nie rozumiemy w kwestii świadomości.

Polish: 
Myślę więc, że określanie z góry, że nie nie ma charakteru kwantowego jest trochę przedwczesne,
biorąc pod uwagę, że w rzeczywistości nie wiemy nic o samym zjawisku.
>>Steve: Nikt nie powiedział, że naprawdę w pełni rozumiemy świadomość, po prostu mówi, że o czynnościach w mózgu, które wydają się istotne,
jak rozbłysk neuronu, który obejmuje tak wiele cząstek i wydaje się nie być koherentny -
- jest taki termin techniczny, koherentny w znaczeniu mechaniki kwantowej -
- trudno nawet pomyśleć, że są czymś więcej niż fizyka klasyczna, w gruncie rzeczy, że coś więcej decyduje o rozbłysku tego neuronu.
>>Corey: Właściwie uważam pogląd, że - mówiąc wprost - "Liczy się pogoda, głupku", za dość przekonywujący.
Twój stanowisko, jak rozumiem, jest takie, że są sobie te niewielkie zmiany kwantowe, ale skutecznie rozprzestrzeniają się one poprzez wpływ na pogodę.

English: 
And so I think, to predetermine that it's
not quantum may be a little bit ahead of schedule,
given that we actually don't understand anything
about the phenomenon itself.
>>Steve: No one's saying they really fully
understand consciousness, [they're] just saying
[that] what appears to be the important actions
in your brain, like the firing of a neuron,
that involves so many particles and appears
to not be coherent — there's a technical
term there, coherent in a quantum mechanical
sense — that it's hard to imagine that it's
more than classical physics, actually, that's
determining the firing of that neuron.
>>Corey: I actually found the argument that,
to put it bluntly, "It's the weather, dummy,
that matters," to be fairly compelling.
Your argument as I take it is that there are
these very small quantum changes, but they
effectively propagate through effects on the
weather.
Small changes cause small perturbations in
the [unintelligible] of oxygen atoms, nitrogen

Polish: 
Niewielkie zmiany powodują małe perturbacje w atomach tlenu, atomach azotu i innych rzeczach w atmosferze, a te rozprzestrzeniają się w sposób przewidywalny;
i żeby użyć twojego przykładu, wszystko czego potrzeba, to bardzo, bardzo subtelny wpływ na organizm ludzki, aby mieć wpływ na to, kto urodzi się w następnym pokoleniu.
Steve: Tak. Po pierwsze, zgadzam się z twoim spostrzeżeniem,
ale w twoim mózgu też jest pogoda, w tym sensie, że są tam przypadkowe fluktuacje.
Dla mnie najbardziej trafną karykaturą tego, jak ta argumentacja na rzecz wolnej woli powinna przebiegać, jest twierdzenie,
że biorąc pod uwagę mechanikę kwantową we wszechświecie istnieje być może jakiś rodzaj niemal prawdziwej przypadkowości.
Ale jeśli jesteś po prostu klasycznym robotem żyjącym we wszechświecie, w którym od czasu do czasu zdarza się przypadkowość -
- na przykład jakieś rzuty monetami wokół ciebie, może od czasu do czasu nawet w twoim wnętrzu - nie oznacza to, że masz wolną wolę.
Oznacza to, że generalnie nadal jesteś klasycznym robotem żyjącym we wszechświecie z jakąś dozą przypadkowości.
>>Corey: Nie, to było wyjaśnienie, w jaki sposób uzyskałeś te bardzo różne rezultaty w wyniku małych, kwantowych perturbacji.
>>Steve: Tak. I to jest to, co w wieloświatowej interpretacji [mechaniki kwantowej] pozwala na istnienie wszechświata,

English: 
atoms, other things in the atmosphere, and
these propagate outward in predictable ways;
and just to take example you give, all that
you need is a very, very subtle effect on
the human body to have an effect on who's
born in the next generation.
>>Steve: Yes.
First of all, I agree with your observation,
but there is weather in your brain too, in
the sense that there are random fluctuations
of stuff.
To me, the most accurate caricature of how
this free will argument should take place
is that, because of quantum mechanics, there
is perhaps some kind of almost true randomness
in the universe.
But if you're a mostly classical robot living
in a universe where occasionally there is
randomness — like there are coin flips happening
outside of you, maybe occasionally inside
of you — that doesn't mean that you have
free will.
It means that you're still a mostly classical
robot living in a universe with some random.
>>Corey: No, this was an explanation as to
how you got these very, very different outcomes
occurring by small quantum perturbations.
>>Steve: Yes.
And that is what, in the many-worlds interpretation,
does allow for a universe where Corey went
to law school, Corey became a professional
football player.

English: 
[laughs] It does allow for those things on
some of the branches to be realized.
>>Ted: Although I'm just going to interject
that, just because you are a classical robot,
[it] doesn't mean you don't have free will,
because that's the old compatibilism argument.
>>Steve: Right, right.
I was just saying that it doesn't change our
earlier discussion.
The fact that there is quantum mechanics probably
doesn't change the nature of our earlier discussion
on compatibilism.
>>Ted: Yes, yes.
I agree.
And it's also worth pointing out that I think
the desire to attribute consciousness in some
part to quantum mechanics is maybe a reflection
of people's desire [for] what has sometimes
been called the minimization of mystery: that
quantum mechanics is mysterious and consciousness
is mysterious, so maybe these two mysterious
things are actually the same thing, because
that would reduce the amount of mystery in
the universe.

Polish: 
w którym Corey chodził do szkoły prawniczej, czy Corey został zawodowym piłkarzem.
To pozwala na zaistnienie tych rzeczy na niektórych z odgałęzień [wszechświata].
>>Ted: Chcę jedynie wtrącić, że tylko dlatego, że jesteś klasycznym robotem, to nie oznacza wcale, że nie masz wolnej woli, to jest stary argument kompatybilistyczny.
>>Steve: Racja, racja. Mówiłem tylko, że to nie zmienia naszej wcześniejszej dyskusji.
To, że istnieje mechanika kwantowa, prawdopodobnie nie zmienia natury naszej wcześniejszej dyskusji o kompatybilizmie.
>>Ted: Tak, tak. Zgadzam się.
I warto również zaznaczyć, że myślę, iż pragnienie przypisania świadomości po części do mechaniki kwantowej
jest być może odzwierciedleniem pragnienia ludzi do tego, co czasem nazywano minimalizacją tajemnicy:
ponieważ mechanika kwantowa jest tajemnicza i świadomość jest tajemnicza, więc może te dwie tajemnice są w rzeczywistości tą samą rzeczą, bo to zmniejszyłoby ilość tajemnicy we wszechświecie.

Polish: 
Ale tak naprawdę ja nie znajduję przekonującego argumentu dla mechaniki kwantowej odgrywającej znaczącą rolę w świadomości.
>>Corey: Tak naprawdę są tajemnicze na różne sposoby.
>>Steve: Tak. Myślę, że wydaje się bardzo mało prawdopodobne, aby mechanika kwantowa odgrywała ważną rolę w świadomości.
A teraz druga strona, odwrotny kierunek też ma swoich orędowników,
ponieważ osoba obserwująca spin  cząstki, gdy wychodzi ona z detektora, jest osobą świadomą,
ludzie założyli, że mechanika kwantowa w jakiś sposób zależy od interakcji pomiędzy spinem tej małej cząstki a obserwującą ją świadomością.
To jest trochę jak tajemnicze ujęcie tematu przez [Nielsa] Bohra, że świadomość załamuje falową funkcję elektronu,
ale ten pogląd, jak sądzę, podziela coraz mniej i mniej fizyków.
Ale w czasach, kiedy mechanika kwantowa była nowa, było wiele osób, które tak myślały.
>>Ted: Tak, tak. Ja też nie jestem o tym przekonany.
>>Steve: Tak, ja też nie.
>>Corey: Kiedy zgłębiasz jakieś zjawisko - nie chcę tu wchodzić w wielką dygresję na temat świadomości - ale takie zjawisko, które trudno jest ci wytłumaczyć...

English: 
But I don't actually find that a compelling
argument for quantum mechanics playing a significant
role in consciousness.
>>Corey: They're actually mysterious in different
ways.
>>Steve: Yeah.
I think it seems very implausible to me that
quantum mechanics plays an important role
in consciousness.
Now the other direction, the arrow in the
other direction has been advocated, because
the person observing the spin of the particle
as it comes out of the detector is a conscious
person, so people have posited that somehow
quantum mechanics depends on the interaction
between the spin of this little particle and
the consciousness observing it.
That's the sort of Bohrian, mysterian view,
that consciousness collapses the wave function
of the electron, and that view I think fewer
and fewer physicists are sympathetic to.
But at the time, when quantum mechanics was
new, there were a lot of people who thought
in that way.
>>Ted: Yes, yes.
But yeah, I am also unpersuaded about that.
>>Steve: Yeah, I'm not either.
>>Corey: When you just dig into the phenomenon
— I don't want to go into a huge digression
of consciousness — but the phenomenon you
have a hard time explaining with consciousness

English: 
is just a very different phenomenon than a
kind of constrained randomness you have in
quantum mechanics, right?
They may be non-causal, at least appear to
be non-causal in the same way, but there's
not a sense of qualia, qualitative experiences
you get with consciousness, there's not a
sense of a non-random control under some sort
of guidance...
None of that appears in quantum mechanics,
so you're reducing one thing to something
that looks very unlike it, and that just makes
the reduction look impossible.
>>Steve: I think one of the pieces of information
we'll get in the next, who knows, few decades
maybe on this question is whether you could
evolve an AI which has a sense of self and
maybe self-preservation action, things like
this, but which doesn't have qualia.
So maybe qualia are just a side effect of
evolving an AI that needs to care for itself
and have some internal state or thought about
itself, and you just then get qualia as a
side effect.
>>Corey: Of course, how would you know if
this thing has qualia or not?
>>Steve: We could ask it.
"Hey, do you feel qualia?"
"Yeah, I'm really here.

Polish: 
Świadomość jest po prostu zupełnie innym zjawiskiem niż rodzaj ograniczonej losowość, którą masz w mechanice kwantowej, czyż  nie?
Mogą być bezprzyczynowe, lub na podobnej zasadzie przynajmniej takie się wydawać, ale nie ma tam qualii, jakościowych doświadczeń, które otrzymujesz wraz ze świadomością,
nie ma poczucia nie-przypadkowej kontroli pod jakimś jakby przewodnictwem...
Nic z tego nie pojawia się w mechanice kwantowej
jest to więc redukowanie jednej rzeczy do czegoś, co jest do niej zupełnie niepodobne, a to po prostu sprawia, że redukcja wygląda na niemożliwą.
>>Steve: Myślę, że jedną z informacji, które uzyskamy na przestrzeni, kto wie, może kilku dekad, w ramach tego problemu,
jest to, czy można stworzyć SI, która ma poczucie siebie i być może podejmuje działania samozachowawcze, tego typu rzeczy, ale która nie posiada qualii.
Być może qualia są tylko efektem ubocznym ewolucji sztucznej inteligencji, która musi dbać o siebie
i posiadać jakiś stan wewnętrzny lub myśleć jakoś o sobie, i dopiero wtedy powstają qualia jako efekt uboczny.
>>Corey: Oczywiście, skąd miałbyś wiedzieć, czy to coś ma qualia czy nie?

English: 
I feel.
Don't turn me off.
Don't touch that switch."
>>Corey: Yeah.
Though you couldn't tell, of course, whether
you evolved the tendency to say it had qualia,
or had qualia itself.
You couldn't tell the difference between.
>>Steve: Right.
It could self-report, or maybe you could measure
something.
But anyway.
>>Ted: There's the argument that we rely on
self-report with other people, and we think
that's sufficient.
We believe that other human beings had qualia
long before we had any fMRI scanning equipment.
So I think there's an argument to be made
that if a piece of software's behavior was
as rich and varied as a human being's, that
there'd be no good reason to doubt its self-report
any more than we have any reason to doubt
other people's self-reported experiences.
>>Corey: Well Searle would disagree, as you
know.
>>Ted: Yes, Searle would disagree.
I think Searle is completely wrong.

Polish: 
>>Steve: Możemy o to zapytać. "Hej, czujesz qualia?" "Tak, naprawdę tu jestem. Czuję. Nie wyłączaj mnie. Nie dotykaj tego przełącznika."
>>Corey: Tak. Chociaż, oczywiście, nie mógłbyś powiedzieć, czy rozwinęło tendencję do mówienia, że posiada qualia, czy też faktycznie je ma.
Nie byłbyś w stanie tego rozróżnić.
>>Steve: Racja. Mogłoby to zgłaszać samo, a może mógłbyś coś tam zmierzyć. Ale tak czy siak...
>>Ted: Jest takie twierdzenie, że polegamy na relacjach z innymi ludźmi i uważamy, że to wystarczy.
Uważamy, że inni ludzie mieli qualia na długo przed tym jak mieliśmy sprzęt do skanowania FMRI. [funkcjonalny rezonans magnetyczny]
Myślę więc, że można stwierdzić, że gdyby zachowanie oprogramowania było tak bogate i zróżnicowane jak zachowanie człowieka,
nie byłoby żadnego powodu, aby wątpić w jego samoocenę, tak samo jak nie mamy żadnego powodu, aby wątpić w doświadczenia innych ludzi.
>>Corey: Cóż, jak wiesz, Searle by się nie zgodził.
>>Ted: Tak, Searle nie zgodziłby się. Myślę, że Searle całkowicie się myli.

Polish: 
>>Corey: Być może, ale jego rozumowanie, jak sądzę, zasługuje na zastanowienie, czy to właśnie materiał ma znaczenie, czy to raczej strona fizyczna, a nie zachowanie -
- lub jak ludzie lubią mówić, charakterystyka funkcjonalna - jest istotne dla świadomości.
Będę trochę polemiczny, ponieważ nie mogę powiedzieć, że kiedykolwiek rozwiązałem tę kwestię.
W opinii Searle'a w dużej mierze przypisujemy świadomość innym ludziom, ponieważ są oni zbudowani z tego samego materiału, co my.
Ale jeśli jesteśmy zbudowani z czegoś - weźmy na przykład twoje opowiadanie "Wydech" -
jeśli jesteśmy zbudowani z czegoś w rodzaju systemu hydraulicznego obejmującego złote płyty,
bardzo, bardzo cienkie złote płyty i małe kanistry powietrza, myślę, że istnieje niesamowita emocjonalna tendencja -
- podobna do naszej emocjonalnej tendencji do myślenia, że mamy wolną wolę - do przypisywania świadomości takiej istocie.
Powiedziałbym, że zdecydowanie jestem polemiczny w tej kwestii, bo nie można udowodnić w ten czy inny sposób, czy ta istota jest świadoma.
Nie mogę udowodnić, że Steve jest tu świadomy, ale wiesz, z tego co wiem, wygląda w środku bardzo podobnie do mnie. [śmiech]

English: 
>>Corey: Maybe, but his argument I think merits
consideration, which is whether it's actually
the material that matters, whether it's the
physical realization rather than the behavior
— or as people like to say, the functional
characterization — that matters to consciousness.
I'm a little agonistic here, because I can't
tell you I've ever resolved this question.
In Searle's view we attribute consciousness
to other people in large part because they're
built of the same stuff that we are.
But if you're built of something — take
your story "Exhalation" — if you're built
of a kind of hydraulic system involving gold
plates, very, very thin gold plates, and small
air canisters, I think there's an incredible
emotional tendency — much like our emotional
tendency to think we have free will — to
attribute consciousness to such a being.
I'd say ultimately I'm agonistic about it,
because you can't prove one way or the other
whether this being is conscious.
I can't prove that Steve here is conscious,
but you know, he looks a lot like me from
the inside as far as I can tell.

English: 
[laughs]
>>Steve: Yeah, but you can't prove that we
aren't living in a simulation and you guys
are all game characters, and I'm the only
player character in the game, right?
We'll never be able to refute that.
>>Corey: Again, an emotional tendency, right,
which more or less is very similar to free
will.
So I think these are questions that are, in
many ways...
It's hard for me to figure out we're going
to go one way in free will, and go another
way in these questions, when they seem ultimately
based on the same kind of weak evidential
basis.
>>Ted: There is also the argument that the
fact that you are relying on a physical similarity
between Steve and you is a kind of prejudice
— you have a prejudice against beings which
don't resemble you — and that really you
should judge a conscious being by the content
of their character, not their physical appearance.[Steve
laughs] And if a conscious being, its behavior

Polish: 
>>Steve: Tak, ale nie możesz udowodnić, że nie żyjemy w symulacji, wy jesteście bohaterami gry, a ja jestem jedynym graczem, prawda?
Nigdy nie będziemy w stanie tego obalić.
>>Corey: Ponownie, emocjonalna tendencja, która mniej lub bardziej przypomina wolną wolę.
Myślę więc, że są to pytania, które pod wieloma względami...
Trudno mi dociekać, czy pójdziemy w jedną stronę w kwestii wolnej woli,
a w drugą w kwestii tego problemu, kiedy obydwie te sprawy wydają się oparte na tego samego rodzaju słabej podstawie dowodowej.
>>Ted: Istnieje również pogląd, że fakt, iż opierasz się na fizycznym podobieństwie między Stevem a tobą jest rodzajem uprzedzenia -
- masz uprzedzenie do istot, które nie są do ciebie podobne -
i że naprawdę powinieneś oceniać świadomą istotę po treści jej charakteru, a nie po wyglądzie fizycznym. [Steve się śmieje :)]
I jeśli świadoma istota, jej zachowanie jest tak samo bogate i zróżnicowane jak zachowanie innej istoty ludzkiej,

English: 
is as rich and varied as that of another human
being, it is perhaps only prejudice which
is preventing you from granting it the same
benefit of the doubt that you grant other
human beings.
>>Corey: Again, I'm close to being agnostic
on this point, but if we go down this road,
requiring their behavior [to be] like mine
is also a form of prejudice.
So you could take a position which is that
there's gradations of consciousness all the
way down to quarks, and the more complex behavior
you exhibit, the more and more consciousness
you have.
This takes us to a position that Christof
Koch apparently is now advocating, which is
consciousness goes all the way down to the
bottom, to the smallest particles, and that
you simply get higher levels of consciousness
as these begin to organize and exhibit more
complex behavior.
I think that's also a possible position, and
I can't see how you would rule that out, or
rule out any of the others.
That I think is the argument for a kind of
strong agnosticism on consciousness, because

Polish: 
być może jest to tylko uprzedzenie, które uniemożliwia ci danie jej takiego samego kredytu zaufania, jaki dajesz innym ludziom.
>>Corey: Znowu, jestem polemiczny w tej kwestii, ale jeśli pójdziemy tą drogą, wymaganie od nich zachowywania się jak my jest również formą uprzedzeń.
Więc moglibyśmy przyjąć stanowisko, że istnieje stopniowanie świadomości poczynając od kwarków,
a im bardziej skomplikowane zachowanie wykazujesz, tym więcej posiadasz świadomości.
Prowadzi nas to do stanowiska, które obecnie, jak się wydaje, wyznaje Christof Koch,
to znaczy, że świadomość sięga aż do dna, do najmniejszych cząstek, i że po prostu otrzymujemy wyższe poziomy świadomości,
kiedy zaczynają one organizować i przejawiać bardziej złożone formy zachowań.
Myślę, że jest to również możliwe stanowisko i nie rozumiem, jak moglibyśmy je wykluczyć, lub wykluczyć którekolwiek z pozostałych.
Myślę, że jest to argument za pewnego rodzaju silnym agnostycyzmem w kwestii świadomości,

English: 
it seems to be driven by biases between positions
you actually can't come to any objective conclusion
about, unless we have some radical new physics
that allows us essentially to measure consciousness.
And maybe that will come at some point.
Current physics doesn't allow it.
>>Steve: I think at some level you'll never
get past the basic questions like the simulation
question.
No matter how much our science advances, I
still won't be sure that I'm not in a simulation,
that you guys could all be game characters
in the simulation.
>>Corey: So that's the key question.
Will there be a physics fundament at some
point in time where you can begin to measure
consciousness as a quantity?
>>Steve: Yeah, I doubt it.
[laughs] But let me switch gears because we're
running out of time.
We wanted to discuss Ted's op-ed from the
future that appeared in The New York Times.
Reading from The New York Times, it says:
"This is the first installment in a new series,
'Op-Eds from the Future,' in which science
fiction authors, futurists, philosophers and

Polish: 
ponieważ wydaje się to uprawomocnione konfliktem między stanowiskami, w ramach których w rzeczywistości nie można dojść do żadnego obiektywnej konkluzji,
chyba że dostaniemy jakąś radykalnie nową fizykę, która pozwoli nam mierzyć świadomość.
I być może w pewnym momencie tak się stanie. Obecna fizyka na to nie pozwala.
>>Steve: Myślę, że na pewnym poziomie nigdy nie przejdziesz obok podstawowych pytań, takich jak pytanie dotyczące symulacji.
Bez względu na to, jak bardzo nasza nauka się rozwija, nadal nie będę pewien, czy nie jestem w symulacji, czy wy wszyscy nie jesteście postaciami z gry.
>>Corey: Więc to jest kluczowe pytanie. Czy w jakimś momencie będzie istniał fundament fizyki, na gruncie którego będziemy mogli zacząć mierzyć świadomość ilościowo?
>>Steve: Wątpię w to. Ale pozwól mi przejść dalej, bo kończy nam się czas.
Chcieliśmy porozmawiać o felietonach Teda, które pojawiły się w "New York Timesie".

English: 
scientists write op-eds that they imagine
we might read 10, 20, or even 100 years in
the future."
And Ted's op-ed was entitled "It's 2059, and
the Rich Kids Are Still Winning: DNA tweaks
won't fix our problems."
And let me just read the first sentence: "Last
week, The Times published an article about
the long-term results of the Gene Equality
Project, the philanthropic effort to bring
genetic cognitive enhancements to low-income
communities."
Sorry, I'll read the second sentence as well:
"The results were largely disappointing: While
most of the children born of the project have
now graduated from a four-year college, few
attended elite universities and even fewer
have found jobs with good salaries or opportunities
for advancement."
So this envisions a future where genetic cognitive
enhancement is possible, it actually works,
but it doesn't fully equalize class inequality
— I think, Ted, your implication is because

Polish: 
Cytując "New York Timesa": "To pierwsza część nowej serii 'Felietony z Przyszłości', w której autorzy science fiction, futuryści, filozofowie i naukowcy piszą felietony,
które wyobrażają sobie, że moglibyśmy przeczytać za 10, 20, a nawet za 100 lat".
Felieton Teda był zatytułowany "Jest rok 2059, a Bogate Dzieciaki wciąż wygrywają : Poprawki w DNA nie rozwiążą naszych problemów."
I pozwól mi tylko przeczytać pierwsze zdanie: W zeszłym tygodniu "The Times" opublikował artykuł o długoterminowych rezultatach projektu "Gene Equality Project",
filantropijnych działaniach na rzecz genetycznych ulepszeń poznawczych dla społeczności o niskich dochodach."
Przepraszam, przeczytam też drugie zdanie: "Wyniki były w dużej mierze rozczarowujące:
Podczas gdy większość dzieci urodzonych w ramach projektu ukończyła czteroletnie studia,
niewiele z nich uczęszczało na elitarne uniwersytety, a jeszcze mniej znalazło pracę z dobrym wynagrodzeniem lub możliwościami awansu".
Tak więc to pokazuje przyszłość, w której możliwe jest genetyczne usprawnienie poznawcze,
to faktycznie działa, ale nie wyrównuje to w pełni nierówności klasowych -

Polish: 
- Wydaje mi się, Ted, że twój wniosek jest taki, że istnieją wszelkiego rodzaju korzyści środowiskowe,
do których dzieci bogatych nadal mają dostęp, a biedne nie.
Ale myślę, że w swoim felietonie akceptujesz fakt, że można rzeczywiście podnieść zdolności poznawcze klasy niższej i poprawić je.
Czy to sprawiedliwe?
>>Ted: Cóż, ująłbym w ten sposób.
W tym tekście akceptuję ideę, że można zidentyfikować geny, które są związane z inteligencją,
a także manipulowanie nimi u dzieci, żeby zwiększyć u nich ich ilość.
Myślę jednak, że teza tego tekstu jest taka, że genetyczne ulepszenia poznawcze przynoszą korzyść tylko wtedy
gdy żyje się w merytokracji, a jeśli nie żyje się w merytokracji, to tak naprawdę nie przynoszą one korzyści.
A my nie żyjemy w merytokracji, nie w pełnej merytokracji.

English: 
there are all kinds of environmental benefits
that the children of the rich still have access
to, relative to the poor.
But I think in your op-ed you were accepting
the fact that one could actually tweak cognitive
ability for the underclass and improve it.
Is that fair?
>>Ted: Well, I would trace it this way.
In the piece I am accepting the idea that
it is possible to identify genes that are
associated with intelligence, and to engineer
children to have more of those genes.
But I guess the thesis of the piece is that
genetic cognitive enhancements only provide
a benefit if you live in a meritocracy, and
if you don't live in a meritocracy then they
are not actually providing a benefit.
And we don't live in a meritocracy, not a
full meritocracy.
The fact that people desire genetic cognitive
enhancements for their children is a reflection
of their belief that we live in a meritocracy.

Polish: 
Fakt, że ludzie pragną genetycznych usprawnień poznawczych dla swoich dzieci, wynika z ich przekonania, że żyjemy w merytokracji.
I fakt, że w niej nie żyjemy jest, jak sądzę, czymś, co może prowadzić do czegoś, czego ludzie się nie spodziewają.
>>Steve: To może być kwestia czysto akademicka, ale w tej historii ludzie, którzy otrzymali te usprawnienia poznawcze na przykład czytają lepiej,
są lepsi w arytmetyce czy algebrze, niż gdyby nie zostali poddani tym genetycznym ulepszeniom.
Innymi słowy, zrobili coś biologicznie korzystnego.
>>Ted: Tak.
>>Steve: Okey. Chodzi o to, że społeczeństwo jest nadal bardzo niesprawiedliwe.
>>Ted: Tak.
>>Corey: Więc, jeśli rozumiem twoje stanowisko, Ted,
wydaje się, że ani nie mówisz, że to zupełnie nie jest merytokracja, ani nie mówisz też , że to jest pełna merytokracja, to jest gdzieś pomiędzy.
Istnieje pewien statystyczny element sukcesu, który nie jest zależny od naszych zdolności i od naszego uprzywilejowanego statusu,
a te dzieciaki radzą sobie trochę lepiej, ale nie tak bardzo, jak byśmy chcieli.
Jestem tylko ciekaw, czego twoim zdaniem tu brakuje? Czy chodzi o te koneksje?

English: 
>>Steve: Yes, I understand.
>>Ted: And the fact that we don't, I think,
is something that may lead to some outcomes
that people are not expecting.
>>Steve: This may be an academic point, but
in the story though, the universe of the story,
the people who got the cognitive advancements
do for example read better, and do arithmetic
or algebra better than they would have had
they not gotten the genetic enhancements.
In other words, they did do something biologically
beneficial.
>>Ted: Yes.
>>Steve: Yeah, okay.
It's just that society is still highly unfair.
>>Ted: Yes.
>>Corey: So as I understand your position,
Ted, I think you're not saying that it's completely
not a meritocracy, you're not saying it's
a full meritocracy, it's somewhere in between.
There's some statistical contribution to success
which is not dependent upon your abilities
and dependent upon your privileged status,
and these kids do a little bit better but
not as much as we would like.
I'm just curious, what do you think is missing?
Is it the connections?

Polish: 
Bo zdecydowanie odnosisz się do  dzisiejszego społeczeństwa. Czy chodzi o te koneksje? Czy jest to jest rodzaj miękkich umiejętności społecznych?
Jak sądzisz, co jest niemerytokratyczne w dzisiejszym społeczeństwie i prawdopodobnie nadal takie będzie?
>>Ted: Właściwie myślę, że większość aspektów naszego społeczeństwa prawdopodobnie nie jest merytokratyczna.
Myślę, że merytokracja istnieje w naszym społeczeństwie tylko w bardzo niewielkim stopniu.
Myślę, że w naszym społeczeństwie istnieją ogromne systemowe i strukturalne uprzedzenia, a te rzeczy będzie bardzo, bardzo trudno będzie zmienić.
I wydaje mi się, że każdy lubi myśleć, że jego system jest merytokratyczny -
- każdy chce myśleć, że wybiera ludzi w oparciu o ich rzeczywiste umiejętności, ze względu na to, co naprawdę robią -
- ale jest wiele powodów, by sądzić, że tak naprawdę nie dzieje się tak w prawie żadnym wymiarze społecznym.

English: 
Because you're really commenting about today's
society.
Is it the connections?
Is it the kind of soft social skills?
What do you think is non-meritocratic about
today's society, and likely to continue to
be non-meritocratic?
>>Ted: Actually, I think most aspects of our
society are probably not meritocratic.
I think meritocracy only exists in very narrow
contexts in our society.
I think there is enormous systemic and structural
bias in our society, and these things are
going to be very, very difficult to correct.
And I think that everyone likes to think that
their system is meritocratic — everyone
wants to think that they are choosing people
based on their actual skills, their actual
performance — but there is ample reason
to believe that that is not actually the case
in almost every aspect of society.

English: 
>>Corey: It's interesting, I've read two op-eds
in the past three or four months.
One was yours, and one was a recent one in
The Times — two op-eds in The Times — about
a black female professor at Yale who decided
to ask white guys about white privilege.
I think this ran just a couple of days ago.
She describes different kinds of experiences…
being in line in the airport [with] basically
a bunch of people of color in line, women.
A bunch of white guys showed up, and they'd
have to basically stand behind this group
if they were to follow the rules, but they
simply created their own line right next to
them and then were merged into this existing
line, so half of them went ahead of half of
the people in the original line.
She eventually works up the courage to ask
one of these guys, after she had some pleasant
interactions with them, about his white privilege,
and his response was: "I've earned everything
that I've gotten."

Polish: 
>>Corey: To ciekawe, czytałem dwa felietony w ciągu ostatnich trzech lub czterech miesięcy.
Jeden był twój, a drugi niedawno w The Times - dwa felietony w The Times - o czarnej profesor z Yale,
która postanowiła zapytać białych facetów o białe przywileje.
Wydaje mi się, że to było kilka dni temu. Opisuje ona różne doświadczenia...
...związane ze staniem w kolejce na lotnisku z grupą kolorowych ludzi w kolejce, kobiet.
Pojawiła się grupka białych facetów, którzy właściwie powinni stanąć za tą grupą,
jeśli mieliby przestrzegać zasad, ale po prostu stworzyli swoją własną kolejkę tuż obok nich,
a następnie włączyli się do tej już istniejącej, tak że połowa z nich wyprzedziła połowę ludzi w z pierwszej kolejki.
W końcu zebrała się na odwagę, aby zapytać jednego z nich, po kilku przyjemnych pogawędkach z nimi,
o jego biały przywilej, a jego odpowiedzią było: "Zasłużyłem na wszystko, co dostałem."

Polish: 
Nie pamiętam dokładnie, co powiedziała, ale miałem ochotę, żeby odpowiedziała: "Skąd możesz to wiedzieć?
Jesteś pewien, że żaden z przyjaciół, którzy pomogli ci zdobyć pracę, nie był zmotywowany twoim kolorem skóry?
Albo znajomości twoich rodziców nie pomogły ci w jakiś sposób?"
To właśnie tego rodzaju rzeczy - tu mogę się z tobą zgodzić -  których często nie widzimy,
ponieważ trudno je zobaczyć lub nie chcemy ich widzieć, które mają ogromne znaczenie.
>>Ted: Wszyscy chcą wierzyć, że zasłużyli na to, co dostali.
Bez względu na to ile przywilejów ma dana osoba,
zawsze powie, że zasłużyła na wszystko, co dostała, że na to zapracowała.
Myślę, że moglibyśmy powiedzieć: "Czy George W. Bush zapracował na wszystko, co dostał?
A może skorzystał z tego, że pochodził z bogatej i potężnej rodziny?".
George W. Bush nigdy by nie powiedział: "Łatwo mi to przyszło".

English: 
I can't remember exactly what she said, but
my inclination was she should have said: "How
do you possibly know that?
[Steve laughs] Are you sure that none of the
friends who helped you get jobs weren't motivated
by your skin color?
Or your parents' connections might not have
helped you in some particular way?"
It's these kinds of — I tend to agree with
you there — these kinds of things, that
are often hidden from us because we have a
hard time seeing them or don't want to see
them, that have an enormous impact.
>>Ted: Everyone wants to believe that they
earned what they got.
No matter how much privilege a person has,
they are going to say that they deserved everything
that they got, that they worked for it.
I think we can say: "Did George W. Bush work
for everything he got?
[Steve laughs]Or maybe did he benefit from
the fact that he came from a wealthy and powerful
family?"
George W. Bush would never say: "I got it
easy."

Polish: 
Nie, George W. Bush jest przekonany, że zapracował na wszystko, co miał.
Wszyscy są o tym przekonani. Ale najwyraźniej nie wszyscy tak mają.
>>Steve: Muszę się z tobą zgodzić, szczęście odgrywa ogromną rolę w większości przypadków, a ludzie generalnie nie uznają tego faktu.
Teraz, ryzykując, że będę zbyt pedantyczny, chcę tylko podać prosty argument statystyczny, który powinien być znany wszystkim, ale nie jest.
Wyobraźmy sobie, że bierzemy osobę, która jest w jakiś sposób wyjątkowa:
może to być osoba, która jest bardzo dobrym koszykarzem, albo może to być osoba bardzo mądra, albo bardzo bogata.
Załóżmy, że ta osoba jest odchylona o cztery stopnie w górę od przeciętnej średniej, niezależnie od tego, jaką jej cechę mierzymy.
Najłatwiejsze, w przypadku osoby, która ma takie +4 stopnie [czy punkty] odchylenia w ramach danej cechy,
jest znalezienie kogoś, kto ma +2 odchylenia od normy w umiejętnościach i kolejne +2 odchylenia od normy w szczęściu,

English: 
No, George W. Bush is convinced that he worked
for everything he got.
Everyone is convinced of that.
But that is clearly not the case for everyone.
>>Steve: I want to agree with you that luck
plays a huge role in most outcomes, and it's
generally not acknowledged by people.
Now, at the risk of being too pedantic, I
want to just give a simple statistical argument,
which should be familiar to everyone but is
not.
Imagine you take a person who is exceptional
in some way: it could be that he's a very
good basketball player, or it could be he's
very smart, or very rich.
Let's suppose this person is four standard
deviations above average in terms of whatever
quality you're measuring for him.
The most [likelihood of finding] a person
who is plus-four standard deviations on that
quality is to find someone who's plus-two
standard deviations in ability and another
plus-two standard deviations in luck, because
both are playing a role, and it's much harder

English: 
to get a plus-four fluctuation all in ability
or all in luck, than to just combine two [plus-]two
standard deviation fluctuations.
Plus-two standard deviations is a couple of
percent probability, but plus-four is like
one in 30,000 — or something like that,
50,000 — so basically, most people who are
above average have a component of their success
due to luck and a component due to ability.
Same thing for people with very bad outcomes:
they might be a little bit below average on
a characteristic, but then they also were
unlucky, conditional on just selecting people
who are in a super bad position in life.
So in almost all these cases there's a hidden
component of luck, which just from statistical
analysis you can guess is there in most situations,
but people never acknowledge it because they're
just not used to thinking this way.
Sorry if that was too pedantic.
[laughs]
>>Corey: To come back to Ted's example, one
example people have given that may now be
forgotten is the contrast that was often drawn
between George Bush and Roger Clinton, who

Polish: 
ponieważ oba te czynniki odgrywają tutaj rolę, a dużo trudniej jest uzyskać +4 odchylenia od normy w zdolnościach lub całość w szczęściu,
niż po prostu połączyć te dwa odchylenia.
+2 odchylenia od normy to kilka procent prawdopodobieństwa
ale +4 jest jak jeden na 30 000 - lub coś w tym rodzaju, może 50 000
- więc w zasadzie większość ludzi, którzy są powyżej średniej, ma ramach swojego sukcesu zarówno komponent szczęścia, jak i komponent zdolności.
To samo dotyczy osób z bardzo złymi wynikami:
mogą być oni nieco poniżej średniej, ale wtedy też mają pecha, uwarunkowanego tym, że należą do osób, które są w bardzo złej sytuacji życiowej.
Tak więc w prawie wszystkich tych przypadkach istnieje ukryty komponent szczęścia,
o którym tylko z analizy statystycznej można wnieść, że istnieje w większości sytuacji,
ale ludzie nigdy tego nie przyznają, ponieważ po prostu nie są przyzwyczajeni do takiego myślenia.
Przepraszam, jeśli to było zbyt pedantyczne. [śmieje się]
>>Corey: Wracając do przykładu Teda, jednym z przykładów, który ludzie podawali, a który może dziś być już zapomniany,
jest kontrast, który często rysował się między Georgem Bushem a Rogerem Clintonem,
przyrodnim bratem Billa Clintona, którzy mieli bardzo, bardzo różne życia,

Polish: 
głównie dlatego, że George Bush pochodził z bogatej rodziny, a Bill Clinton pochodził z biednej.
Bill Clinton miał trochę szczęścia, ale miał też niezwykłe zdolności, które pozwalały mu dobrze sobie radzić,
a George Bush dobrze sobie radził, mimo że nie miał tych umiejętności jakoś szczególnie.
<<Steve: Powodem, dla którego szczególnie uderzył mnie felieton Teda był nie tylko fakt, że Ted jest jednym z moich ulubionych pisarzy science fiction,
ale także to, że The Times i inni ludzie zaczynają dostrzegać tę ideę, że istnieje nierówność w genetycznym szczęściu,
że niektórzy ludzie mają więcej genetycznego szczęścia niż inni,
i że być może w przyszłości będziemy mieć technologie, które pozwolą nam wyrównać to genetyczne szczęście,
a wtedy może będziemy mogli jako społeczeństwo podjąć decyzję, żeby to zrobić.
Ted zwraca uwagę, że nawet to nie wystarczy, aby osiągnąć równość.
Ale to, co wydało mi się niezwykle interesujące, to rodzaj ruchomej klapki pomiędzy powiedzeniem, że geny nie mają wpływu na nic, to wszystko środowisko,

English: 
was Bill Clinton's half-brother, who had very,
very different lives, primarily because George
Bush came from a wealthy family and Bill Clinton
came from a poor family.
Bill Clinton had some luck, but he also had
extraordinary abilities that allowed him to
do well, and George Bush did well in spite
of not particularly having those skills.
>>Steve: The reason I was particularly struck
by Ted's op-ed was not just because Ted is
one of my favorite science fiction writers,
but also The Times and other people are starting
to recognize this idea that there is inequality
in genetic luck, that some people do get more
genetic luck than others, and that maybe in
the future we'll have technologies that allow
you to equalize that genetic luck and then
you might even choose as a society to do that.
Ted is pointing out that even that is not
enough to have equality of outcome at the
end.
But what struck me as very interesting is
a kind of flip-flop between saying genes don't

English: 
influence anything, it's all environment,
to well, genes do affect some things, so let's
equalize that if we have the technology now.
That seemed like a big jump.
>>Corey: I don't think The Times, I don't
think anyone's ever said genes don't matter.
I mean, just look, genes affect height, genes
affect how you look.
The Times may have been skeptical about genes
and intelligence, but they were never skeptical
about genes and physical appearance, and the
power of physical appearance.
>>Steve: Okay, but this article was about
intelligence.
>>Corey: That's right, okay.
You're right.
I think it's becoming much more mainstream,
the basic premise that Ted's accepting in
this view.
Now here's a question hidden in the back of
your article: you don't think that having
this kind of engineering will equalize things,
but it's kind of unstated whether you think
it might be a good idea for people to have
the opportunity to avail themselves of it
if it does improve outcomes to some degree.
I'm curious, because you don't take a position
on that, but you must have thought about this
as part of writing the article, or otherwise.

Polish: 
a tym, że geny mają wpływ na pewne rzeczy, więc wyrównajmy to, jeśli zdobędziemy taką technologię. To wielki postęp.
>>Corey: Nie wydaje mi się, żeby "The Times" i ktokolwiek inny twierdził kiedykolwiek, że geny nie mają znaczenia.
Tylko spójrz, geny wpływają na wzrost, geny wpływają na to, jak wyglądasz.
"The Times" może i był sceptycznie nastawiony do genów i inteligencji,
ale nigdy nie był sceptycznie nastawiony do genów i wyglądu fizycznego oraz siły wyglądu fizycznego.
>>Steve: Ok, ale ten artykuł był o inteligencji.
>>Corey: Zgadza się, ok. Masz rację. Myślę, że to staje się o wiele bardziej mainstreamowe, to podstawowe założenie, które Ted przyjmuje w tym przypadku.
Teraz, w twoim artykule kryje się pytanie:
nie twierdzisz, że posiadanie tego rodzaju inżynierii zrównoważy te rzeczy,
ale nie jest już jasne, czy myślisz, że dobrym pomysłem dla ludzi może być w ogóle możliwość skorzystania z niej,
jeśli poprawi ona w jakimś stopniu ich efektywność.
Jestem ciekaw, ponieważ nie zajmujesz  stanowiska w tej sprawie, ale musiałeś o tym myśleć pisząc artykuł.

English: 
>>Ted: Would it be good for society as a whole?
>>Corey: Yeah.
>>Ted: It's not clear to me that it would
be good for society as a whole.
I think the article suggests that it would
very likely wind up being another excuse used
for inequality, to justify inequality.
It would be a way for people to claim that
there's a biological basis for the kind of
class discrimination, or wealth discrimination,
that they already engage in.
So I don't know that it would be good for
society as a whole.
>>Steve: On the other hand, as an outcome
of this genetic intervention, you have a lot
more people that are capable of doing a good
four-year college degree.
So in some absolute sense, don't you have
a more capable society than you did absent
these genetic interventions?
>>Ted: Maybe.
If my goal were to get more people to graduate
from four-year college, I think my preferred
route would be entirely different.

Polish: 
>>Ted: Czy byłoby to dobre dla całego społeczeństwa?
>>Corey: Tak.
>>Ted: Nie jest dla mnie oczywiste, że byłoby to dobre dla całego społeczeństwa.
Myślę, że ten artykuł sugeruje, że najprawdopodobniej stałoby się to kolejną wymówką dla nierówności, dla usprawiedliwiania nierówności.
To pozwalałoby ludziom twierdzić, że istnieją biologiczne podstawy
dla tego rodzaju dyskryminacji klasowej lub dyskryminacji majątkowej, w których już uczestniczą.
Nie wiem więc, czy byłoby to dobre dla całego społeczeństwa.
>>Steve: Z drugiej strony, w wyniku tej interwencji genetycznej, masz o wiele więcej osób, które są w stanie uzyskać jakiś stopień naukowy.
A więc w pewnym ogólnym ujęciu, czy nie zyskujemy bardziej zdolnego społeczeństwa niż to, które nie było poddane tej genetycznej ingerencji?
>>Ted: Może. Gdyby moim celem było sprawienie, że więcej osób ukończy studia, to myślę, że wybrałbym zupełnie inną drogę.

Polish: 
Byłoby to coś takiego jak darmowe studia dla wszystkich, co było już proponowane,
a jest czymś, co zdaniem wielu osób nie byłoby aż tak drogie w porównaniu z niektórymi innymi rzeczami, na które wydajemy pieniądze.
Uważam, że byłby to o wiele lepszy sposób na skłonienie większej liczby osób do ukończenia studiów.
>>Corey: Obawiam się, że obie te propozycje prawdopodobnie zakończą się przesadną nierównością,
biorąc pod uwagę, że ludzie, którzy będą mieć większe szanse na skorzystanie z możliwości związanych z inżynierią genetyczną, prawdopodobnie będą zamożni;
a jeśli utrzymamy obecną strukturę kosztów uczelni na tym samym poziomie i pozwolimy ludziom na darmowe studia w miejscach takich jak Yale i Harvard,
być może będziemy wtedy faworyzowali ludzi, którzy mają większe szanse na dostanie się do tych szkół przede wszystkim dzięki temu, że nie muszą płacić.
Jestem bardzo przychylny idei darmowych studiów, ale trzeba będzie zmienić sposób ich finansowania,
po prostu po to, żebyśmy nie subsydiowali zamożnych ludzi chodzących do bogatych college'ów.

English: 
It would be things like free college for everyone,
which has been proposed, and is something
that a lot of people argue would not be that
expensive compared to some of the other things
that we spend money on.
I think that would be a much better way of
getting more people to complete a four-year
degree.
>>Corey: My concern with both of these proposals
is I think they would probably end up exaggerating
inequality, given that people who are more
likely to avail themselves of genetic engineering
opportunities are likely to be wealthy; and
if we keep the current cost structure of college
the same and we allow people to go free to
places like Yale and Harvard, you already
may be favoring people more likely to get
into those schools in the first place by having
them not have to pay.
I'm very sympathetic to the free college idea,
but you're going to have to change the structure
of college costs, so you're not simply subsidizing
wealthy people going to wealthy colleges.

Polish: 
Myślę, że niektóre z propozycji umorzenia długów zlikwidują je u ludzi, którzy często są dość zamożni.
>>Ted: To prawda. Moglibyśmy długo rozmawiać na temat najlepszego sposobu na wyeliminowanie długów za studia,
albo na udostępnienie możliwości studiowania jak największej liczbie osób.
>>Steve: Uważam, że koszt bezpłatnego IVF i bezpłatnego CRISPR
jest znacznie niższy niż koszt czterech lat nauki na studiach dla jednej osoby.
Prawdopodobnie jest to około jednej czwartej kosztu.
>>Corey: Ale darmowe IVF czy CRISPR co miałyby dokładnie spowodować? Prawdopodobnie są setki genów odpowiadających za inteligencję.
Właściwie nie wiemy jakie efekty przyniesie zmiana tych genów, które widzieliśmy w tym przypadku, nawet się do tego nie zbliżyliśmy.
>>Steve: Nie, miałem na myśli jego science fiction. To dzieje się w 2059 roku.
Więc zakładając, że CRISPR będzie lepszy, mapowanie genów będzie lepsze,

English: 
I think some of the debt forgiveness proposals
are going to wipe out debt for people who
are often fairly wealthy.
>>Ted: That's true.
We'd have to have a long conversation about
the best way to eliminate college debt, or
make college accessible to the largest number
of people.
>>Steve: I believe that the cost of free IVF
and free CRISPR is way below the cost of four
years of college education for one individual.
It's probably about a quarter of the cost.
Just throwing that out there.
>>Corey: But free IVF or CRISPR to do what
exactly?
Presumably there are hundreds of genes [for]
intelligence.
You actually don't know the effects [when]
you change these genes that we've seen with
the current case, so we're not anywhere close
to—
>>Steve: No, I meant in his science fiction.
This is set in 2059.
So assuming CRISPR gets better, gene mapping
gets better, cost of an IVF cycle might be

English: 
$10,000, cost of the CRISPR vector might be
$20...
It's a lot less than four years of tuition
at Michigan State or Harvard.
>>Ted: Well, then there's the question of
what is the goal?
Is your goal to increase the number of smart
people as cheaply as possible?
Or is your goal to create a more just society?
If your goal is how do we create more smart
people as cheaply as possible, then yes, there
are probably all sorts of ways that we could
do that.
If your goal is to create a more just society,
then I don't think genetic cognitive enhancements
will play a role in that.
Or only a very small role.
>>Corey: I think it will have the opposite
effect, actually.
>>Steve: I think these technologies will,
at least in the short run, have the opposite
effect.
They'll increase inequality rather than decrease
it.

Polish: 
koszt cyklu IVF może wynosić 10,000 dolarów, koszt wektora CRISPR może wynosić 20 dolarów...
To o wiele mniej niż cztery lata nauki w Michigan lub na Harvardzie.
>>Ted: Cóż, jest jeszcze pytanie o cel? Czy Twoim celem jest zwiększenie liczby inteligentnych ludzi tak tanio, jak to możliwe?
Czy może Twoim celem jest stworzenie bardziej sprawiedliwego społeczeństwa?
Jeśli Twoim celem jest wyprodukowanie większej ilości inteligentnych ludzi jak najtaniej,
to tak, prawdopodobnie istnieją różne sposoby na to, żeby to zrobić.
Jeśli Twoim celem jest stworzenie bardziej sprawiedliwego społeczeństwa,
to nie sądzę, że genetyczne ulepszenia poznawcze będą odgrywały w tym jakąś rolę.
Albo tylko bardzo małą.
>>Corey: Myślę, że w rzeczywistości będzie to miało odwrotny skutek.
>>Steve: Myślę, że te technologie będą miały, przynajmniej w krótkiej perspektywie czasowej, odwrotny skutek.
Będą raczej zwiększać nierówności, niż je niwelować.

Polish: 
Pytanie, teoretyczne w dłuższej perspektywie, brzmi: czy jeśli mając wspaniały rząd w stylu skandynawskim,
który jest postępowy i quasi-socjalistyczny, mógłby on wykorzystać technologie genetyczne w ostatecznie dobry sposób?
I nie jest dla mnie jasne, czy tak jest. Ale nie jest to wykluczone.
>>Corey: Światowy rząd w stylu skandynawskim, tak?
>>Steve: Tak. Światowy rząd.         
>>Corey: Ok.
Steve: Tak. Taka "Federacja". [śmiech]
Dobrze. Cóż, już dawno przekroczyliśmy czas, Ted, więc naprawdę doceniam to, że spędziłeś go z nami.
Naprawdę podobała mi się ta dyskusja. Przykro mi, że nie pozwoliliśmy ci więcej mówić. Corey i ja byliśmy zbyt podekscytowani tymi tematami.
Ale było wspaniale, i zmontujemy to w coś zrozumiałego, mam nadzieję, i myślę, że fanom będzie się to naprawdę podobać.
>>Corey: To był naprawdę zaszczyt, Ted. Dziękuję.
>>Ted: Dzięki za zaproszenie. Podobała mi się ta rozmowa.
>>Steve: Świetnie, wszystkiego dobrego!
Uff...  XD

English: 
The question is theoretically in the long
run, if you have a wonderful Scandinavian-style
government that's progressive and quasi socialistic,
could they use the genetic technologies to
good end?
And it's not clear to me whether that's the
case.
But it's not excluded.
>>Corey: Scandinavian-style world government,
right?
>>Steve: Yeah.
World government.
>>Corey: Okay.
>>Steve: Yeah.
"The Federation."
[laughter] All right.
Well, we're way over time, Ted, so I really
appreciate your spending this much time with
us.
I really enjoyed the discussion.
I'm sorry we didn't let you talk more.
Corey and I got too excited about the topics.
But it's been great, and we will edit this
into something intelligible, I hope, and I
think the fans will really enjoy it.
>>Corey: This has really been a pleasure,
Ted.
Thank you.
>>Ted: Thanks for having me.
I enjoyed the conversation.
>>Steve: All right, take care.
