Merhaba Arkadaşlar, “Akdeniz Uygarlıkları Sanatı” dersimizin bu programında “Akdeniz Dünyası ve Modernizm” konusunu işleyeceğiz.
Rönesans döneminden sonra Aydınlanma düşüncesi ile gelişerek 
on dokuzuncu yüzyıl düşünce dünyasına hakim olan
modernite anlayışı sadece sanata ve edebiyata değil,ekonomiye, 
siyasete, bilime, gündelik yaşama yenilikler getirmiştir.
Yeni olgular keşfedilmiş, yeniden keşfedilen olgular sanata yansımıştır.
Sömürgeciliğin arttığı bu dönemde Akdenizin güney kıyıları yani 
Kuzey Afrika bölgeleri sömürge haline getirilmiştir
Deniz yollarında canlanma başlamış, demir yolları kurulmuş ve 
ticaretteki bu hareketlilik Akdeniz dünyasının
yeniden dünya ekonomisine eklenmesine olanak sağlamıştır.
Oryantalizm yaygınlaşmış ve sanatta yer edinmiştir. 
Tablolarda resmedilen kapalıçarşılardaki pazarlıklar,
silah tacirleri, sanayi üretiminin yanında ve 
onun yeni pazarlama yöntemleri yanında ilkel kalmakta,
haremde cariyeler ile zaman geçiren ve çalışmayan erkek figürleri, sürekli çalışan ve üreten bir Avrupalı erkeğin ahlaksal üstünlüğüne göndermeler yapılmaktadır.
Modern sanatın başlangıcını izlenimci ressamlar oluşturur. Fransa’da o döneme kadar hâkim olan sanat anlayışı Akademinin tekelindedir.
Akademik resim geleneği de Rönesans’tan beri devam eden 
tek çizgi üzerinde gelişen perspektif anlayışına dayalı,
ana hikâyenin tablonun merkezine alındığı, konuların mitolojiden veya tragedyalardan seçildiği geleneksel bir resim anlayışını savunur.
İzlenimcilikte, Akademik resim geleneğinden çok farklı olarak, betimlenen sahneler modeller üzerinden değil gerçek gözlemler üzerinden kurgulanır.
Gerçek ise şartlara ve bireyin algısına göre değişir.
Tablolarda fırça darbeleri biçim oluşturmaz, küçük ve 
serbest hareketlerle kendiliğinden anında oluşmuş gibi tuvali kaplar.
Aralarından geçen ışık daha önce ressamların kullanmadığı canlı renkler ile birleşerek resmin algılanmasını oluşturur.
Modern sanatın merkezi olan Paris diğer ülkelerden sanatçıların da 
gelip yerleştiği bir çekim merkezi halindedir.
Paris’in önderliğindeki bu uygulamalar Akdeniz 
ülkelerinde de taklit edilmeye başlanır.
On dokuzuncu yüzyıl sonu ve yirminci yüzyıl başında ekonomi,
teknoloji ve toplumsal yaşamda görülen değişiklikler 
sanatçılar tarafından çok erken algılanmakta
ve dolaylı olarak da bu algılama biçimleri sanata yansımaktaydı.
İzlenimci ressamlar arasında Paul Cezanne’ın resimlerinde 
görsel dilin farklılaşmağa başladığı görülür.
Cezanne çevresini izlerken ve de biçimlerin nasıl resmedilmesi konusunda düşünürken nesnelerin kütlesel ve
hacimsel görünümlerini kırmaya başlar ve 
tek bir yüzey yerine birbirine bağlı küçük yüzeyler oluşturur.
İzlenimci ressamların küçük fırça darbeleri Cezanne’da parçalı yüzeylere dönüşür.
Bu dönemin sanatçılarından Katalan doğumlu mimar ve 
tasarımcı Antoni Gaudi’yi de anmak gerekir.
Özellikle deniz görünümlerinden etkilenen Gaudi
denizin hareketliliğini, yüzeyini, dalgaların kırılmalarını,
suyun akışkanlığını ve şeffaflığını, renklerin parlaklığını ve 
ışık altındaki kırılganlıklarını mimariye yansıtmıştır.
Sağlam ayaklar üzerinde durması gerekli kabul edilen mimari
Gaudi’nin yapıtlarında hiç de o görünümde değildir.
Mimar, geçmiş mimari gelenekleri reddeden eserlerinde dik açıyı kullanmaz.
Cezanne’ın nesnelerin kütlelerini kırmaya başlaması yirminci yüzyıl başında İspanyol asıllı Pablo Picasso ve Fransız George Braque’ı da etkilemiştir.
Yirminci yüzyıl başında Rönesans resim geleneğini 
kökünden değiştiren akım Kübizm olmuştur.
Bir nesneye insanlar farklı zamanlarda ve farklı açılardan bakabilir.
Bu farklı bakış açıları nesnenin ana varlığını değiştirmez ancak
tüm bu farklılıkları benliğinde toplar.
Dolayısıyla bir nesneye tek bir yönden bakılırken aslında zaman içinde o nesneye farklı yönlerden de başkaları tarafından bakılmaktadır.
Fütürizm İtalyan şair ve editör Marinetti’nin Paris’te yayınlanan Le Figaro gazetesinde 20 Şubat 1909 günü yayınladığı bir manifesto ile başlar.
Fütürizmle başlayan akımlar sanatla yaşam arasında bir bağlantı kurmaya çalışır ama aynı zamanda sanatın kurumsallaşmasına karşı çıkar.
Manifesto, geçmişle olan bağları ve on dokuzuncu yüzyılda İtalya’ya diğer Avrupa ülkeleri tarafından yüklenen antik uygarlıklarının yükünü,
sanatsal ve kültürel değerleri reddedip yeni bir toplum yaratmayı hedeflemiştir.
Modern sanatın oluşumunda önemli bir yeri olan ve çağdaş sanatın öncülüğünü yapan diğer bir Fransız sanatçı ise Marcel Duchamp’dır.
1913‘lerden sonra kendi görüşlerini dile getiren sanatçı 
resim yapmanın sadece boyayı düzenlemek olmadığını,
resmin özünde görsel değil entelektüel bir eylem olması 
gerektiğini söyleyerek döneminin ressamlarını eleştirmiştir.
Alışılagelmiş resim yöntemlerini reddederek ve onlarla alay ederek kendi içinde klasik hale dönüşmeğe başlayan modern resmi eleştirmiş,
resim sanatının tablonun dışında bir eylem olduğunu vurgulamıştır.
Dadaist yaklaşım Paris’te resim eğitimi alıp Türkiye’ye 
dönen bir grup sanatçıyı da etkiler.
Nurullah Berk, Abidin Dino, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu ve
heykeltıraş Zühtü Mürüdoğlu dadaist tavırdan etkilenirler.
1924 yılında sanatçılar, şair Breton’un kaleme aldığı bir manifesto etrafında birleşirler ve gerçeküstücülük akımı doğar.
Gerçeküstücülük akımına göre insanın duyguları serbest kalmalı ve bu duygular akıl yoluyla bastırılmamalıdır ve rüya hali yaratıcılık için çok önemlidir.
Gerçeküstücülük edebiyat akımları ya da resim sanatının yanı sıra artık gelişmiş olan fotoğraf ve sinema sanatında da görülür.
Evet arkadaşlar, “Akdeniz Uygarlıkları Sanatı” dersimizin bu programında “Akdeniz Dünyası ve Modernizm” konusunu inceledik.
Bir sonraki programda görüşmek dileğiyle, hoşçakalın.
