Çeviren: Mehmet Gündoğdu
Twitter.com/avuntusaati
Savaş yıllarında, bilhassa son yılda,
Paris'te havalar epey soğuktu.
Ben de Saint-Germain-des-Prés'e
kahve içmek için yürürdüm.
Bütün günüm de orada geçerdi.
Neredeyse her gün oradaydım,
tesadüfen de Sartre ile yan yana olurduk.
Kafede.
Ve.
Onunla konuşmak ise pek cezbedici
gelmemişti bana.
Peki, hangi büyük yazarlarla tanışmıştınız?
Büyük yazarlarla hiç tanışmadım.
Michaux?
Michaux, evet.
Onunla arkadaştık tabii.
- Peki ya Beckett?
- Evet, onunla da öyle.
Onlarla dosttuk.
Beckett ile tanışmanız nasıl oldu peki?
Yani, hangi şartlar içerisinde tanıştınız.
Bu sıra dışı tanışma nasıl gerçekleşti?
Onunla…
Şu an benimle hasım olan birileriyle
olmuştu bu, ama önemli değil.
Yani, karşılıklı bir hayranlıktan dolayı mı,
yoksa tesadüf eseri mi tanıştınız?
Yok, yok.
Kitaplarımdan birini okumuştu.
Onunla bir akşam yemeğinde tanıştık.
Sonra da onunla iyi
arkadaş olduk.
Hatta bir ara bana maddi
açıdan yardım bile etmişti.
Ve.
İyi arkadaştık, ama.
Onunla yollarımız son birkaç yıl
içinde ayrıldı, çünkü,
hastalandı, ve,
onun bu haliyle karşılaşmak istemedim.
Beckett'i tanımlamak ise çok güç.
Beckett hakkında herkes yanılıyordu.
Özellikle de Fransızlar. Hele de önemle
vurgulamak istedikleri zamanlar.
Ama Beckett "très"[çok]
sade bir insandı.
Çok doğrudan olmak gerekirdi.
Paradokslara bulaşmadan kalmak gerekliydi.
İddialı olmamak gerekirdi.
Beckett'te en çok sevdiğim şey,
yirmi beş senedir Fransa'da
yaşamasına rağmen,
sanki Paris'e daha dün yeni gelmiş
gibi bir izlenim vermesiydi.
Onu hiç etkileyememişlerdi.
Fransızlardan hiçbir şey kapmamıştı,
ne iyi ne de kötü manada.
Aydan düşmüş gibi olan birinin
intibası vardı onda.
Kendisini biraz fransızlaşmış
olarak görüyordu.
Ne var ki Fransızca konuşmuyorsa
bunu düşünebilirdiniz anca.
Kirlenme olgusuna karşı bu
kapalılığı hayret vericiydi.
Tam bir Anglosakson olarak kalmıştı.
İngilizlerden hoşlanmadığında bile öyle idi.
Ve.
Bu da benim çok hoşuma giderdi.
Bu yüzden de kokteyllere gitmezdi.
Topluluk içinde kendini
rahatsız hissederdi.
Şaşaalı değildi.
"La conversation"[Sohbet]
Sohbet kesinlikle iki insan
arasında olmalıydı.
Öyle olduğunda da inanılmaz
bir sevimliliği olurdu.
Onu çok severdim.
Michaux ise çok daha farklı bir insandı.
Çok canlı ve neşeli bir insandı.
Müthiş bir biçimde açık sözlü biriydi.
Çok iyi arkadaştık.
Eserlerini bana bırakmak istemişti.
Mirasçısı olmamı bile istemişti.
Ve.
Öldüğünde, hanımı bana, "ikimiz de
mirasçısıyız," dedi.
Ona çizimler, bana da edebi eserleri.
Ben ise, "bu bana göre değil," dedim.
Ve.
Yani, gerçekten de bununla
ilgilenmek istemedim.
Her ne kadar maddi olarak çok önemli
olsa da, sorumluluk istememiştim.
Böylece, vasiyet meselesi de ayarlanmış oldu.
Bunun gibi şeyler de oldu.
Çok parlak bir adamdı.
Ruh doluydu.
Herkesi "infaz" ediyordu.
Ve.
- Öyle sanıyorum ki hoşunuza gidiyordu bu.
- Evet, evet.
Çok iyi dosttuk.
Ve belki de burada tanıştığım
en zeki yazardı.
Ama yine de, böyle zeki bir adamda böylesine
saf düşünceler olabilmesi garipti.
Bilimsel kitaplar yazmaya başlamıştı.
Bu yasak meseleler üzerine
yazmaya girişmişti.
Ona, "siz bir yazarsınız, bir şairsiniz, bilimsel
yapıtlar yazmak zorunda değilsiniz," derdim.
Bu zehirler üzerine çalışmamalıydı.
Tüm bu kitapları yazdı ve
kimse de onları okumadı.
Ben de, böyle akıllı bir adamın,
böylesine akılsız bir eylemi...
...nasıl olur da fark edemez
diye düşünür dururdum.
Camus'le de tanışmıştınız.
Pek iyi geçmedi.
Bir kez mi oldu sadece?
Bir kez.
Çürümenin Kitabı, yani ilk kitabım
zamanında olmuştu bu olay.
Onu okurdum ve onda belli
bir şey vardı.
Ben de saygı duyardım.
Ama özel bir ilgi değildi bu.
Bana göre, o, ikinci
sınıf bir yazardı.
Ve dürüst de bir insandı.
Ama nihayetinde de vasattı.
Ve ayrıca, Gallimard'da, "Çürümenin
Kitabı"nın el yazmasını da okudu.
Ve bana şunları söylüyordu:
"Artık gerçekten fikirler
alanına girmeniz gerek."
"Hadi oradan ya!"
Bir öğretmen gibi gelmiş, ve
bana ders veriyordu.
- Onda şey kültürü vardı.
- Öğretmen kültürü.
Birkaç yazar okumuştu anca.
Felsefi bir kültürün işareti yoktu onda.
Ve gelmiş de bana, "çaba sarf etmem
gerektiğini," söylüyordu.
Sanki bir talebeymişim gibi
bunları söylüyordu.
Misilleme yapmak istemiştim. Bu, bana göre,
son derece küçük düşürücü bir olaydı.
Gelmiş de bana fikirler alanına
girmem gerektiğini söylüyordu.
Sanki ilk kez bu işlere girişen
bir taşralıymışım gibi.
Havasından da geçilmiyordu.
Küstahlık değil de,
üstün bir hava idi.
"Entelektüel şeylerin alanına girmelisiniz."
Birkaç büyük filozof okumuştu.
Ve gelmiş de bana ders veriyordu.
Onda bir öğretmen kültürü vardı.
Son derece de ünlü birisiydi.
Şöhreti akıl almaz derecedeydi.
İki yüz bin kopya basardı.
İnanılmaz derecedeydi.
"Şimdi fikirler alanına girmeniz gerek."
Nasıl bir misilleme yaptınız peki?
Hemen misilleme yapmadım.
Ama.
Artık başarmıştım.
Yani bunu yaptığımda.
Artık bir öğrenci de değildim.
Çeviren: Mehmet Gündoğdu
Twitter.com/avuntusaati
