
English: 
Translator: Emma Dovlatyan
Reviewer: Ellen Maloney
Armenian writer Vardges Petrosyan said,
“Nobody taught us
the most important things at school”.
In fact it is true.
Nobody taught us how
to fight for our rights,
to appreciate them, and be different.
Instead, we learned maths,
but we could have learned it later.
They let us learn the hard stuff 
about life by ourselves.,
or as we usually say, by getting hurt,
after which, usually
we have scars in our soul.
Very often, we notice cruel 
behavior or aggression at schools,
where a human’s personality
is being formed.
Here are some examples told 
by schoolchildren about this issue:
"During the military training lesson, 
the teacher hits children with a ruler,
and make them run up and down.

Armenian: 
Translator: Mijerita Khachatryan
Reviewer: Kristine Sargsyan
Վարդգես Պետրոսյանն էր ասում.
<<Ամենակարևոր բաները դպրոցում մեզ
ոչ-ոք չսովորեցրեց>>:
Եվ իսկապես, չսովորեցրեցին պայքարել,
գնահատել և լինել տարբերվող:
Փոխարենը սովորեցինք մաթեմատիկա.
դա հետո էլ կսովորեինք:
Թողեցին, որ այդ ամենակարևորը սովորեինք
ինքնակրթությամբ, ինչպես ասում են:
Կամ, ավելի մարդավարի ասած՝
մեր սրտերի վրա ստացած վերքերով,
իսկ վերքերից սպիներ են մնում:
Առավել հաճախ ագրեսիայի ամենադաժան դեպքերը
բռնկվում են դպրոցում:
Այնտեղ, ուր ձևավորվում է մարդու անհատականությունը:
Ահա մի քանի օրինակ, որոնք պատմում են աշակերտները:
<<Ռազմագիտության ուսուցիչը դասը պատասխանողին
խփում է ցուցափայտով, քաշում տղաների ականջից
և ստիպում այդ վիճակով 10 անգամ իջնել-բարձրանալ>>:

English: 
Some children don’t even take 
their hats off to escape.
Once, the teacher kept hitting
one of the kids with a wooden ruler
until the ruler was broken."
Unfortunately, these kinds of things
are everywhere now,
but I didn’t believe it
until I saw it with my own eyes:
It was an ordinary day,
when after classes, I just took my bag.
I was going to leave the school, 
but I heard loud voices.
It seemed like some people were fighting,
I decided to find out what had happened.
I was trying to find out where
the screaming was coming from.
To my surprise, it was
the headteacher's room.
If the door wasn’t half open,
I wouldn’t know
what really happened there.
There was my classmate.
His family was poor,
and he was off a lot
because he was working.

Armenian: 
>:
<<Փայտե եզրագիծ ունեցող քանոնով այնքան խփեց
գլխին, մինչև փայտը կոտրվեց>>:
Ցավոք նման դեպքերն այժմ նկատելի են ամեն օր:
Նմանատիպ դեպքերի մասին լսելիս չէի հավատում,
մինչև որ ինքս ականատես եղա:
Սովորական օրերից էր,
երբ կրկին դասերի ավարտից հետո վերցրեցի
պայուսակս և դուրս եկա դասարանից:
Ամեն ինչ լավ էր, մինչ այն պահը,
երբ բարձր ձայներ լսեցի:
Որոշեցի տեսնել, թե որտեղից են ձայները,
ո՞վքեր են գոռում և ինչի՞ համար:
Ստուգելով բոլոր դասարանները՝
հասա մեկին, որտեղից ավելի պարզ լսվեցին բառերը:
Գլուխս վերև բարձրացնելով տեսա, որ ոչ թե
դասարան էր, ալ դպրոցի տնօրենի սենյակը:
Եթե կիսաբաց դռան անկյունից չտեսնեի,
թե ովքեր են ներսում, երևի պատմությունս
հենց այստեղ էլ կավարտվեր:
Սենյակում իմ համադասարանցին էր:
Նա սոցիալապես անապահով ընտանիքից էր:
Հաճախ բացակայում էր դասերից,
որովհետև աշխատում էր:

English: 
The headteacher was beating him, 
not just hitting but beating.
His rights were violated,
but he didn’t think of protecting himself.
I thought that the reason
for him to behave like this
is because he doesn’t know his rights.
I tried to explain everything to him
but my efforts were useless.
He still didn’t stand up for his rights.
I decided to solve
this problem all by myself.
I tried to speak with the headteacher,
I even argued with him,
but nothing came out of it.
I started to apply to the people
who are responsible
for these kinds of things.
All the details were discussed
and the cruel headteacher
had to pay monetary compensation.
It is really good when there are people
who can save us in such situations.
But when there aren’t such people,
we must stand up for ourselves
and others like us,

Armenian: 
Այն, ինչ տեսա, մինչ օրս աչքերիս առաջ է:
Տնօրենը ծեծում էր աշակերտին,
չէր խփում, ծեծում էր:
Փորձել լուծել այս խնդիրը դասընկերս անգամ
չէր մտածում:
Իսկ ես մտածում էի՝ ախր նրա իրավունքներն են
խախտվում, ինչպե՞ս կարելի է հանգիստ նստել:
Մտածեցի, որ տեղյակ չէ իր իրավունքներից
և որոշեցի բացատրել նրան:
Փորձերն ապարդյուն էին, նրան ոչինչ չէր հետաքրքրում:
Որոշեցի, որ ինքս պետք է լուծեմ այս խնդիրը:
Դիմեցի դպրոցի տնօրենին,
անգամ կռվեցի նրա հետ,
հետո հասկացա, որ խնդիրն այսպես չեմ կարող լուծել:
Դիմեցի համապատասխան մարմիններին,
քննարկվեցին բոլոր մանրամասները,
իսկ դաժան տնօրենը դրամական փոխհատուցման ենթարկվեց:
Լավ է, երբ կան այնպիսի մարդիկ,
ովքեր կարողանում են մեզ վերքերից ու սպիներից պաշտպանել:
Սակայն եթե չկան նրանք, մենք ինքներս պետք է
պայքարենք մեր ու մեր նմանների համար:

Armenian: 
Պայքարենք կյանքի հրամցրած անարդարությունների դեմ:
Ես էլ սովորեցի պայքարել իմ ու իմ ընկերների համար:
Եվ դա դպրոցում չսովորեցի:
Համոզված եմ՝ շատերիդ հետաքրքիր է,
թե որտեղ կարելի է նմանատիպ հմտություններ սովորել:
Մոտ 2 տարի առաջ դարձա մի բարեգործական
կազմակերպության երիտասարդական խմբի անդամ:
Ակնկալիքներս այլ էին, իսկ արդյունքներն
առավել քան անսպասելի:
Հենց այդ փուլը ես իմ կյանքում կոչեցի փոփոխության փուլ:
Փոխվեց մտածելակերպս, աշխարհայացքս,
խնդիրներին լուծումներ փնտրելու մեթոդներս:
Շատ բան փոխվեց իմ մեջ:
Ընտանիքիս անդամներն այլ կերպ էին մտածում:
Ես հասկանում էի, որ մեր շրջապատի մասին
մտածելը նաև իմ խնդիրն է, իսկ ընտանիքս՝ ոչ:
Հիմա միայն ժպիտով եմ հիշում այդ ամենը:
Ես ուրախ եմ, որ կարողացա ոչ միայն փոխվել,
այլ նաև փոխել ընտանիքս:
Ես հպարտ եմ, որ կարողանում եմ ընկերներիս ասել,
թե ինչ անեն, որպեսզի իրենք էլ իրենց իրավունքները պաշտպանեն:

English: 
we must fight against injustice
which is everywhere in life.
I learnt to fight for myself
and for my friends.
And I didn’t learn it at school.
I'm sure most of you want to know
where you can learn these skills. 
About two years ago, I became
a member of the youth group
of a charity organization.
The result was more impressive
than I expected.
And I called that period of my
life “period of changes."
Everything started to change in my life.
My mentality, way of thinking,
and problem solving methods.
I realized that taking care
of our environment
is my responsibility too.
But my family didn’t share
my opinion at first.
Now I remember all that smiling.
I am happy that I could change,
not only me, but my family.
I am proud that I can advise
my friends on what to do,
how best to protect their rights.

Armenian: 
Կարծում եմ մեր իրավունքներն իմանալու և դրանք
պաշտպանելու համար լավագույն
պայմանները ապահովված են:
Մարդը, ով զբաղվում է կամավորական աշխատանքով,
անշուշտ, սովորում է այնպիսի հմտություններ,
որոնք մենք դպրոցում չենք սովորում:
Հենց այս ճանապարհին մենք սովորում ենք,
որ ոչ միայն մեր, այլ նաև դիմացինի խնդիրները
լուծելու անհրաժեշտություն ունեն:
Այսպիսով, կոչ եմ անում ձեզ:
Փորձեք փոխել դիմացինի կյանքը
թեկուզ փոքր, բայց դրական կողմով և կտեսնեք,
թե ձեր կյանքն ինչքան է փոխվում:

English: 
I think knowing our rights
and defending them
are under whatever conditions
are available is important.
A person who is volunteering, of course,
learns some skills
that we don’t usually study at school.
Only during such practices do we realize
that not only our problems,
but also other’ people's problems
should be solved.
So let’s do at least the minimum,
something positive for someone
and we’ll see how
our own life will change.
