
Polish: 
(wstęp muzyczny)
Nazywam się Elisabeth Camp i uczę filozofii na Rutgers University
a dzisiaj chciałabym omówić narracyjne teorie tożsamości.
Pytanie o tożsamość osobistą jest pierwszym i jednym z najbardziej fundamentalnych pytań filozofii
Kim jestem? Co czyni mnie mną?
Te pytania są z natury frapujące
i są powiązane z praktycznym aspektem,
o którym każdy z nas musi decydować samodzielnie.
Lecz kiedy filozofowie zwracają się ku temu pytaniu,
ich odpowiedzi czasem wydają się rozczarowująco wyabstrahowane.
Zazwyczaj podchodzą do tożsamości osobistej, jako do bardziej
wyspecjalizowanego przypadku dotyczącego ogólnych tematów metafizyki.
Zadają pytanie: jakie są warunki zachowania lub zniweczenia tego podmiotu?
Zazwyczaj odpowiadają, używając standardowych metod
daleko sięgających eksperymentów myślowych.
A zatem wyobraźmy sobie kobietę Alethę.
Urodziła się w El Paso, pracuje w firmie farmaceutycznej

English: 
[intro music]
My name is Elizabeth Camp. I teach philosophy at Rutger's University
and today I want to talk to you about Narrative Theories of Personal Identity.
Personal identity is one of the first and most fundemental questions of philosophy.
Who am I? What makes me, me?
These questions are inherently compelling and their bound up with practical matters that each of us must decide for ourselves.
But when philosophers turn to the question, their answers often feel disappointingly abstract.
They typically approach personal identity as a special case of a more general topic in metaphysics
by asking, "what are the conditions on the preservation and annihilation of this entity?"
And they typically answer the question using the standard method of far-fetched thought experiments.
So, let's imagine a woman, Aletha.
She was born in Alpaso, let's say,

English: 
works at a pharmaceutical company, likes spicy food, and kick-boxes for fun.
Now, let's ask if her body were annihilated, and a molecule-for-molecule replica was simultaneously created on Mars,
would it still be her, not just someone fitting the same description, but HER?
Now imagine that all of her memories and desires were switched with the Queen of England's.
Which one would be HER?
What if the two hemispheres of her brain were transplanted into the skulls of two cadavers?
Who would SHE be?
These are interesting questions.
But the leading views of personal identity, that I am my body and that I am a thread of overlapping psychological states
have a hard time coming up with consistent explanations of all of these cases.
More distressingly, though, they don't even address the questions that led many of us to care about the self in the first place.
The kinds of features that they propose for what makes me "me"
are basically the same as what makes Aletha "Aletha" and what makes you "you."

Polish: 
lubi ostre jedzenie i uprawia kickboxing dla przyjemności.
Teraz możemy zapytać: czy gdyby jej ciało zostało unicestwione, a powstałaby
molekuła w molekułę jej replika na marsie,
czy wciąż byłaby to ona?
Nie tylko ktoś, kto pasuje do opisu, ale
ona?
Teraz wyobraź sobie, że wszystkie jej wspomnienia i pragnienia
byłyby zamienione z tymi Królowej Anglii
Która z nich byłaby nią?
Co jeśli obie półkule mózgu zostałyby przeniesione do innego ciała?
Którymi ona by była?
Są to interesujące pytania.
Ale wiodący pogląd o tożsamości osobistej,
że jestem swoim ciałem i że jestem powiązanymi ze sobą psychologicznymi stanami,
ma trudności w podaniu zwartego wyjaśnienia na temat wszystkich tych przypadków.
Bardziej niepokojące jest jednak to,
że nawet nie wyprowadzają takich pytań, które powodują troskę o siebie w wielu osobach.
Rodzaje funkcji, które proponują, jako te, które determinują, że ja jestem mną,
to są te same cechy, które powodują, że Aletha jest Alethą,
a ty jesteś tobą.

English: 
They thus explain why each of us are individuals, in the sense of being numerically distinct,
because we're located at different spatiotemporal locations, and we have different other properties,
but the same point goes for billiard balls or, at least, for rabbits.
They don't even begin to explain WHY the differences between us are interesting, and important.
This is where the Narrative View of personal identity comes in.
It starts from the idea that we're fundamentally sense-making creatures:
"homo narrans," as John Niles puts it,
"tellers," instead of homo sapiens, or "knowers."
On a narrative view, who I am is given by the story I tell about myself
or maybe to guard against rampant self-deception by the story that
an especially honest, reflective version of myself would tell.
Think about the sorts of things we tell each other on first dates and at parties and in our memoirs.
Where we come from, what's happened to us so far, where we are headed.

Polish: 
Wyjaśniają więc czemu każdy z nas jest indywidualnością w
sensie bycia ilościowo różnymi,
ponieważ jesteśmy w innych lokacjach czaso-przestrzennych i mamy różne inne właściwości.
I ta sama rzecz dotyczy również bil bilardowych albo królików,
ale ci filozofowie nawet nie próbują powiedzieć czemu te rzeczy są dla nas interesujące.
Oto gdzie pojawia się pogląd narracyjny o tożsamości osobistej.
Zaczyna się od pomysłu, że u swych podstaw jesteśmy istotami sensolubnymi, tworzącymi sens.
"Homo narratus" jak nazywa nas John Niles. Opowiadającymi, a nie homo sapiens, więdzącymimi.
Z narracyjnego punktu widzenia "kim jestem" jest determinowane przez opowieść, którą mówię o sobie
lub przez broniącą nas przed zwodzeniem samych siebie historię
którą w szczególnie szczerej, refleksyjnej wersji samego siebie rzeczywiście mówimy.
Pomyśl o rzeczach, które mówimy sobie na pierwszej randce,
na imprezach i w naszych pamiętnikach.
Skąd pochodzimy, co nas jak do tej pory spotkało,

Polish: 
gdzie zmierzamy.
Kiedy zapytam siebie: "Kim jestem?",
to pytam o to, jak ukształtować historię swojego życia, tak
by zawarła się połączona w znaczącej coś, dobrze ukształtowanej całości.
Ponieważ pogląd narracyjny traktuje osobowość, jako skonstruowaną z mnogości szczegółów i planów,
wyjaśnia nasz sens, że pewne działania i cechy są głęboko naszymi częściami,
podczas gdy inne są przypadkowe.
Na przykład pasja Alithy do nauki jest główną cechą jej osobowości,
podczas gdy jej praca w dużej firmie farmaceutycznej jest tylko sposobem na płacenie czynszu.
To również wyjaśnia ważną intuicję, że tworzenie siebie, jest aktywnym trwającym procesem.
Możliwe, że jako nastolatek Alitha lub w szkole opisywała siebie jako osobę ''z dzielnicy''.
Ale później zdecydowała, że po prostu tak się stało, że się tam urodziła,
że to jej nie definiuje a nawet, że niewiele to znaczy.
W końcu, ponieważ skupia się na charakterystyce indywidualnych osobowości
i ich specyficznym miejscu w konkretnych momentach podróży życia,

English: 
When I ask myself, "Who am I?"
I'm asking how to shape the story of my life
so it hangs together into a meaningful, well-rounded whole.
Because the narrative view treats selves as constructed out of a multitude of remembered details and plans,
it explains our sense that some actions and features are deeply part of us
while others are accidents:
say, that Aletha's love of science is central to her identity, while working at BigPharma is just a way to pay the rent.
It also explains the profound intuition that making a "self" is an active, ongoing process.
So perhaps, as a teenager, or in college, Aletha might describe herself as "from the Barrio,"
but later, she might decide that she just happened to be born there, that it doesn't define her, or even much matter.
Finally, because it focuses on the particularities of INDIVIDUAL selves,
and their specific places at given moments in an overall life's journey,

English: 
the Narrative View explains the intimate, intuitive connection between figuring out who we are
and what we should do.
The best action for Aletha, now, is the one that most-fully actualizes the particular "self"
she is in the midst of becoming.
Maybe this means going back to graduate school.
Maybe it means starting a non-profit.
Maybe it means saving up to buy a house.
Only she can decide, and different decisions may set her off on very different paths,
producing later selves with incompatible interests and values.
Given how explanatorily rich it is, it shouldn't be surprising that the Narrative View has been endorsed
by a wide range of philosophers, psychologists, anthropologists, historians and literary critics.
However, there's a problem.
What the Narrative View REALLY explains is the identity and significance of LIVES
NOT the identity and significance of SELVES.
What is the problem?

Polish: 
pogląd narracyjny wyjaśnia poufny i intuicyjny związek między dochodzeniem do tego
kim jesteśmy i co powinniśmy czynić.
Najlepszym działaniem dla Alithy teraz jest to, które najpełniej
urzeczywistnia konkretną osobowość, którą ma się stać.
Może to oznacza powrót do szkoły?
Może to oznacza założenie organizacji non-profit?
Może to oznacza oszczędzanie, aby kupić dom?
Tylko ona może o tym zadecydować.
A różne decyzje mogą być oparte na różnych ścieżkach,
które produkować będą późniejszą osobowość,
z odpowiednimi zainteresowaniami i wartościami.
Biorąc pod uwagę jak bogate wyjaśnienie nam to zapewnia,
nie powinno dziwić, jak wielu filozofów wyrażało taki pogląd
psychologów, antropologów
historyków czy krytyków literatury.
Jednak jest pewien problem.
To co pogląd narracyjny naprawdę wyjaśnia
to tożsamość i istotność życia, nie tożsamość i istotność osobowości.
Jaki jest problem?

Polish: 
Cóż, najbardziej podstawowa cecha narracji, jak Arystoteles mówi,
to to że ma początek, środek i zakończenie.
Struktura narracyjna jest teleologiczna.
Zdarzenia są ze sobą splecione i uzyskują swoją ważność,
ze względu na relacje historii oraz ponieważ pomagają zebrać kulminację i tak dalej.
Ponieważ pogląd narracyjny definiuje osobowość, względem tego, iż jest wbudowany w te osobowość,
zakańcza się obejmując znaczenie oraz wartość osobowości - zakładnika zakończenia historii.
Jednym problemem jest, że wiele żyć, być może nawet większość kończy się w niedogodnym momencie.
Albo ucinają się zbyt prędko, albo trwają, gdy ich najważniejsze zadanie jest już zrobione.
Intuicyjnie nie chcemy powiedzieć, że te narracyjnie niezadowalające zakończenia przedstawiają albo czynią osobowości, które żyły swoim życiem.
Trwały w retrospektywie w interesujący sposób.
Idąc dalej - ktoś taki jak Alitha mógłby mieć odporną, bogatą, moralnie godną uznania osobowość.
Nawet jeśli brak jej jakiejś ugruntowanej historii,

English: 
Well, the most basic feature of a narrative, as Aristotle tells us, is that it has a beginning, a middle and an end.
Narrative structure is teleological.
Events in the narrative hang together and gain their significance because of their relation to the story's end
in helping to bring it about, stymieing its culmination, and so on.
But because the Narrative View DEFINES a self in terms of the narrative that it is embedded within
it ends up holding the meaning and the value that self hostage to the story's end.
One problem is that many lives, maybe even most, end at inopportune times
either cut short too early, or dragging on after their main work is done.
Intuitively, we don't want to say that these narratively uncompelling ends
render the "selves" who lived those lives less worthwhile in retrospect.
Further, someone like Aletha might have a rich, robust, morally praise-worthy SELF
even if she lacks any grand life-story to tell.

Polish: 
może od zawsze wiedziała, że będzie naukowcem.
Może po prostu zacięła się na bliskich relacjach i fajnych hobby, pomogała wielu osobom
i miała głęboko zakorzenione poczucie duchowego pokoju od samego początku.
Są to wszystko walory, które stanowią o dobrej osobowości, ale
mogą się nie składać na te specyficzną strukturę początku-środka i końca,
która stanowi o dobrej historii.
Model samo-stanowiącego o sobie mężczyzny, zarabiającego na swoją drogę przez życie,
w pogoni, by odkryć i zrealizować swoje najprawdziwsze ja, jest interesujący.
Lecz jest również osobliwie zachodni i romantyczny.
Nie powinien służyć jako standard w definiowaniu i wartościowaniu osobowości w ogóle.
Mając na uwadze te problemy, pytanie, które nasuwa się tutaj naturalnie, to, czy jakieś inne alternatywy
mogą wyjaśnić istotność i konstruktywność konkretnych osobowości,
w taki sposób, w jaki standardowe filozoficzne poglądy nie próbują nawet wyjaśniać?
Tutaj myślę, że inne przenośnie sugerują osobowość jako charakter,

English: 
She might have always known she'd be a scientist.
She might have just stumbled into close friendships and cool hobbies
helped lots of people, and have a deeply ingrained sense of spiritual peace all along.
These are all qualities that make for a good self,
but they might not add up to the specific "Beginning, Middle, End" temporal structure that makes for a good story.
The model of the self-made man, waging his way through the world on a quest
to discover and actualize his truest being is a compelling one.
But it is also peculiarly western and romantic.
It shouldn't serve as the standard for defining and evaluating personhood in general.
Given these problems, the natural question to ask is whether some other alternative
might explain the significance and constructedness of particular selves
in a way the the standard philosophical views of personal identity don't even pretend to do.
Here, I think a different literary trope suggests itself: the self as a character.

Polish: 
tak jak i narracyjny pogląd, pogląd charakterologiczny utrzymuje, że
gdy konstruujemy nasze własne osobowości i interpretujemy osobowości innych,
szukamy czegoś więcej niż sterty zalet, próbujemy zrobić tak, by te ogniwa zachowań, nawyków,
zobowiązań i wspomnień łączyło się razem w zrozumiałą całość, koherentną strukturę
bycia, jak mówi Iris Murdoch.
Osiągnięcie takiej spójności charakteru może być głębokim trwającym wyzwaniem.
Nietzsche nazywa to "wielką i rzadką sztuką".
Opowiadanie historii jest jednym wspólnym narzędziem,
którego używamy, by to robić.
Ale te historie zwykle odnoszą się do krótkich epizodów w naszym życiu,
nie do życia jako całości.
Co więcej niektórzy ludzie są na tyle szczęśliwi albo pechowi,
by mieć koherentne osobowości mniej więcej od samego początku albo
rozwijają je powoli bez wielu autorefleksyjnych historii. Historie pomagają, ale nie są konieczne dla indywidualności.
Upodobanie do historii lub charakteru może budzić w nas niepokój o to, czy

English: 
Much as on the narrative view, the character view holds that when we construct our own selves,
and interpret those of others, we look for more than a pile of qualities.
We try to make that nexus of behaviors, habits, commitments and memories hang together
into a comprehensible whole, a "coherent texture of being" as Iris Murdoch says.
Achieving such coherence of character can be a deep, ongoing challenge.
Nietzsche calls it, "a great and rare art."
And telling stories is one common tool we use to do this.
But these stories typically concern short episodes WITHIN our lives
not our lives as a whole.
Moreover, some people are lucky enough, or doomed enough,
to have coherent selves more or less from the get-go,
or to evolve them slowly without much self-reflection.
Stories help, but they aren't necessary for self-hood.
The appeal to either Stories or Characters might make us worry

Polish: 
komórki, które wytwarzamy poprzez interpretację są naprawdę prawdziwe.
Co jeśli tak naprawdę jesteśmy po prostu stertą cech,
różniących się między sobą na nieskończenie wiele trywialnych sposobów,
ale bez pogłębionego wzoru, który miałyby uczynić indywidualność znaczącą?
Co jeśli konstrukcja jest całkowicie fikcją?
W pewnym sensie
ja uważam,  że to prawda.
Powodem dla którego standardowe poglądy na temat tożsamości osobistej
nie wyjaśniają, co czyni Alethę nią a mnie mną, to to, że nie istnieje
żadna głęboka metafizyczna różnica pomiędzy
nami, poza tym, że jesteśmy ilościowo różni i mamy wiele różnych cech,
z których wiele jest absolutnie trywialnych.
Ale to nie jak naprawdę postępujemy albo jak możemy przeżywać swoje życie.
Jesteśmy tworzącymi sens istotami, które dokonują ważnych wyborów,
kształtującymi głębokie zaangażowanie względem innych osób,
poszukującymi długo-terminowych projektów.
Wszystko to wymaga od nas, abyśmy decydowali, o co się troszczymy,
nawet jeśli to nie ma znaczenia dla całego Wszechświata z perspektywy
chłodnego i obiektywnego badania od zewnątrz.

English: 
whether the selves we construct through interpretation are really real.
What if we really are just piles of properties, differing from each other in endlessly trivial ways,
but without the deep patterns that are supposed to make self-hood significant?
What if the construction is all a fiction?
In some sense, I think this is right.
The reason why the standard views of personal identity don't explain what makes Aletha "her" and me "me"
is because there isn't any deep, metaphysical difference between us
besides that we are numerically distinct and have lots of different properties, many of them totally trivial.
But this isn't how we actually do, or possibly can live our lives.
We ARE sense-making creatures, and making important choices, forming deep attachments to other people
pursuing long-term projects,
all of these require us to decide what we, ourselves, care about
even if it doesn't matter to the universe at large
when examined coldly and objectively from the outside.

Polish: 
Tłumaczenie Fundacja Edukacja dla Przyszłości
