
Turkish: 
 
Teleskopların icadından önce
yıldızlar sadece gökyüzünde parıldayan kandillerdi
ve tamamı aynı görünüyordu.
Ancak teleskoplarımıza kameralar takmaya başladığımızda
gezegenlerin, birbirine kardeş yıldızların olduğu
yıldızların yaşamının sonunda kara deliğe dönüştüğü muazzam bir dünya
ile karşılaştık
İşte evrendeki en olağandışı ve
ilgi çekici yıldızların bazıları.
Bu bölüm Squarespace tarafından desteklenmektedir.
Squarespace - yapınca güzel yapın.
[PATLAMA]
Scutum takımyıldızında bulunan
UY Scuti keşfedilen en büyük yıldız
Bu kırmızı devin çapı güneşimizin çapından
1700 kat daha büyük.
Güneş bu ölçekte olsa görmeniz bile mümkün olmazdı.
Eğer UY Scuti yıldızını bizim güneş sistemimizin merkezine koysaydık,
Jüpiter'in yörüngesine kadar kaplardı

English: 
Before the advent
of telescopes,
stars just appeared to be
twinkling specks in the sky,
but all looked kind of similar.
But when we started attaching
cameras to our telescopes,
a zoo of unusual suns
with orbiting planets
and sister stars and lives
ending in black holes
began to appear.
Here are some of
the most unusual
and sought after
stars in the universe.
This episode is brought
to you by Squarespace.
Squarespace--
build it beautiful.
[EXPLOSION]
Located in the
Scutum constellation,
UY Scuti is the largest
star ever discovered.
This red giant spans
a width 1,700 times
the diameter of our sun.
You wouldn't even be able to
see the sun at this scale.
So if we place the UY Scuti at
the center of our solar system,
it would engulf the
entirety of Jupiter's orbit,

Turkish: 
iç gezegenler, asteroid kuşağı, Dünya hepsi içinde kalırdı.
İşte bu kadar büyük.
Hacim olarak bilinen en büyük yıldız olmasına rağmen
yoğunluğu Mars'ın ince atmosfer yoğunluğunun 30000'de biri.
Bu yıldız bilinen yıldızlar içinde ne en parlağı ne en büyük kütleye sahip olanı ne de en sıcak yıldız.
Gerçekten kırmızı devler
sıcaklık söz konusu olduğunda oldukça soğuk yıldızlar.
UY Scuti 1860 yılında keşfedildi, ancak astronomlar
2012 yılında yeniden incelediklerinde bilinen en büyük çaplı yıldız rekorunu ona verdiler.
Büyük olduğunu söylemiş miydim?
 
J0523 kısaca keşfedilen en küçük yıldız
ve muhtemelen bulabileceğimiz en küçük yıldız da bu.
Bu kırmızı cüce yıldız 40 ışık yılı uzaklıkta
bize oldukça yakın olan, Lepus takımyıldızının güneyinde.
Ama o kadar küçük ve sönük ki, yakın olmasına rağmen
görebilmek için teleskopla bakmalısınız.
Güneşin parlaklığının yalnızca 8000'de biri parlaklığında
bu yıldız Jüpiter'den daha küçük.

English: 
including the inner planets,
the asteroid belt, the Earth.
It's that enormous.
Though it's the largest
known star by volume,
its density is 3,000 times less
than Mars's thin atmosphere.
It's not the brightest nor most
massive nor hottest known star.
In fact, red giants
are typically
pretty cool as star
temperatures go.
UY Scuti was discovered in 1860,
but when astronomers reexamined
it in 2012, it set the record
for largest known diameter.
Did I mention it's big?
J0523, for short, is the
smallest star ever discovered
and possibly the smallest
star in existence.
This red dwarf star is
located 40 light years away
in the southern constellation
of Lepus, which is pretty close.
But it's so small and
dim that you still
need a telescope to see it.
Shining a mere 8,000th
the luminosity of the sun,
this star is smaller
than Jupiter.

English: 
It's dim and tiny.
But could you go smaller?
Could you have a star that
fits in the palm of your hand?
Well, no.
It wouldn't have enough
mass to ignite the core
and start fusion.
That's what separates a star
from the objects just lighter
than it-- the brown dwarfs.
J0523 appears to be at
the limit of fusion, which
we think is around 1/13
the mass of the sun,
making it theoretically
the smallest possible star.
Nicknamed the
Black Widow Pulsar,
this unusual star was
discovered in 2012.
A pulsar is a special
type of neutron star.
That is a star that has
collapsed under its own gravity
after a supernova
explosion until it
is so dense that the
neutrons it's composed of
are basically touching.
But there's more to
a pulsar like J1311.
They are spinning very fast.
When you blinked just now,
J1311 spun around 150 times.

Turkish: 
Sönük ve ufacık.
Peki daha küçüğü olabilir mi?
Avcunuzun içine sığacak kadar küçük bir yıldız olabilir mi?
tabii ki hayır.
Çekirdeği ateşleyip füzyonu başlatmaya yetecek
yeterli kütlesi olmazdı.
Bir yıldızı ondan daha parlak - kahverengi cücelerden
ayıran şey bu.
J0523 güneşin yaklaşık 1/13'ü civarında olduğunu düşündüğümüz
füzyon başlatabilme kütlesinin sınırında
bu onu teorik olarak mümkün olan en küçük yıldız yapıyor.
 
Kara Dul Pulsarı lakabıyla anılan
bu olağanüstü yıldız 2012 yılında keşfedildi.
Pulsar nötron yıldızlarının özel bir çeşidi.
Bir süpernova patlamasından sonra
kendi kütlesinin kütle çekimi altında çöküp
kendisini oluşturan nötronların bile
birbirine temas edebileceği yoğunlukta bir yıldız
J1311 gibi birçok pulsr var.
Bunlar çok hızlı dönüyorlar
Şu anda gözünüzü bir kere kırptığınızda bile J1311 tam 150 kere dönmüş oldu

English: 
What makes this pulsar so
special is that it's not alone.
Orbiting at a distance of less
than a round trip to the moon
is a small companion star 10
times the mass of Jupiter.
This pulsar is called
a black widow binary,
because the pulsar is
killing off its companion.
J1311 blasts away material
from the smaller start as it
orbits every 93 minutes.
That's less time than you'll
probably spend on email today.
And as it does so,
the companion star
get smaller and smaller,
until eventually, J1311
will be alone.
This is the oldest
star ever discovered.
SM0313, for short, is located
in the halo of the Milky Way
and thought to be close to the
age of the universe itself.
How do we know that it's so old?
Well, the very first
generation of stars
were made out of the
only elements that
were around after the Big Bang--
hydrogen, helium, and lithium.
These stars where massive, tens
or hundreds of times the sun's

Turkish: 
Bu pulsarı çok özel yapan şey yalnız olmaması.
Aya gidiş dönüş mesafesinden daha kısa bir uzaklıkta
Jüpiter'in kütlesinin 10 katı büyüklüğünde küçük bir arkadaş yıldızı var.
Bu pulsara kara dul çifti denmesinin nedeni
pulsarın arkadaşını yavaş yavaş öldürüyor olması.
J1311 her 93 dakikalık dönüş periyodunda bir defa küçük yıldızı oluşturan
malzemelerin uzaya saçılmasına neden oluyor.
Bu muhtemelen bugün atacağınız e-mailler arasındaki süreden daha kısa
Bunu yaptığı için, arkadaşı olan yıldız
gititikçe küçülüyor ve sonunda J1311
yalnız kalacak.
 
Bu yıldız keşfedilen en yaşlı yıldız
SM0313 Samanyolunun halesi içinde
ve evrenin yaşına yakın bir yaşı olduğu düşünülüyor.
Bu kadar yaşlı olduğunu nasıl biliyoruz?
Yıldızların ilk nesli
sadece Big Bang sonrasında oluşan -
hidrojen, helyum ve lityum elementlerinden oluşuyordu.
Bu yıldızların kütlesi güneşin onlarca, yüzlerce katı kütleye sahipti

Turkish: 
ve yıldızların kütlesi büyüdükçe ömürleri kısalıyor.
Bunlar süpernova haline gelip patlayarak
evrene ağır metaller saçtılar.
İkinci nesil yıldızlar oluşurken
bu ağır elementleri bünyesinde topladı ve
muhtemelen daha küçüktüler ki günümüze kadar yaşayabildiler.
Gittikçe daha fazla sayıda yıldız süpernovaya dönüştükçe
sonraki nesil yıldızlarda daha ağır elementler olacaktır
SM0313 keşfettiğimiz yıldızlar arasında
en az ağır metal içeren yıldız.
Ama Profesör Anna Frebel'e göre
tam olarak kaç yaşında olduğunu bilmiyoruz.
Frebel bu yıldızı araştıran astronomlardan biri ve
benim eski danışmanım.
Kariyeri boyunca bu kalıntı yıldızları
araştırdı ve önceki rekorun sahibi
HE1523'ün yaşını tespit edebildi,
13,2 milyar yıl olarak tespit etti,
çünkü bu yıldızda astronomların yaş tespitinde kullandıkları uranyum vardı.
Ama SM0313'te neredeyse hiç uranyum olmadığından
şu anda yaşını tespit etmek imkansız
Bütün bildiğimiz bu yıldızın Big Bang'ten sadece

English: 
mass, and the bigger a
star, the shorter it lives.
So they exploded in supernovas
spewing heavy metals
into the universe.
The second generation of
stars incorporated some
of these heavy elements
when they formed, and they
were likely smaller, so they
could live to the present day.
Later generations of stars would
contain even more heavy metals
as more stars went supernova.
SM0313 has the lowest abundance
of heavy metals of any star
we've ever discovered.
But according to
Professor Anna Frebel,
we don't know exactly
how old it is.
Frebel is one of the
astronomers researching
the star and my former advisor.
She's been searching
for these relic stars
throughout her career
and was able to age
a previous record
holder, HE1523,
to about 13.2 billion
years old, because it
has uranium, which astronomers
can use to date stars.
But SM0313 has
little to no uranium,
making it currently
impossible to age.
All we know is that the star
likely formed only a few

English: 
hundred million years
after the Big Bang.
Imagine this.
A giant star explodes, leaving
behind a super dense neutron
star.
Then this neutron core collides
with a super giant star,
which absorbs the core
to form a hybrid star.
It's a star packed into
the shell of another star
like the turducken of stars.
Wait-- ducken.
This unusual object is
called a ThorneZytkow Object
and was hypothesized in 1977
by Kip Thorne and Anna Zytkow.
In 2014, astronomers
discovered HV2112
in the small Magellanic cloud.
It's the strongest candidate
yet for this type of object.
ThorneZytkow objects
could form either
when in a binary star pair, one
star goes supernova and throws
off the balance, or in a
crowded super cluster of stars.
On the outside, the
star would look the same
as a bright red super giant,
but the inner signature

Turkish: 
birkaç yüz miyon yıl sonra oluştuğu.
 
Bunu hayal edin.
Dev bir yıldız infilak ediyor ve bu patlamanın sonrasında
süper yoğun bir nötron yıldızı kalıyor.
Sonra bu nötron çekirdeği süper dev bir yıldızla çarpışıyor
çekirdeği absorbe ederek bir melez yıldız oluşturuyor.
Bir yıldızın içinde paketlenmiş bir başka yıldız
tıpkı yıldızlarla yapılmış bir turducken yemeği gibi
bidakka - ördek.
Bu olağanüstü nesne ThorneZytkow nesnesi olarak adlandırılır ve
1977 yılında Kip Thorne ve Anna Zytkow tarafından hipotez olarak öne sürüldü.
2014 yılında astronomlar küçük macellan bulutunun içinde
HV2112'yi keşfetti.
Bu tür nesneler için en güçlü aday.
ThorneZytkow nesneleri
bir yıldız çiftinde yıldızlardan biri süpernova patlamasıyla dengeyi bozduğunda veya
kalabalık bir süper yıldız kümesi içinde oluşabilir.
Dışarıdan bakıldığında yıldız
parlak kırmızı süper dev gibi görünecektir, ama iç yapısına baktığımızda

English: 
would have other heavy
elements like rubidium,
strontium, yttrium, zirconium,
molybdenum, and lithium.
Sure enough, HV2112 has
this chemical signature.
We can't say for sure
that it's a hybrid star,
because new models are needed.
But it's a very
promising candidate.
Thank you so much for watching.
I hope you enjoy the material
in this video, and if you did,
check out Phil Plait's
video on crash course
astronomy about stars.
This episode of Physics Girl is
brought to you by Squarespace.
Squarespace lets you build a
blog, website, or online store
for you and your ideas.
Squarespace features a clean
interface, custom templates,
and 24/7 customer support.
Try Squarespace at
Squarespace.com/physicsgirl
for a special offer.
Squarespace--
build it beautiful.
[MUSIC PLAYING]

Turkish: 
rubidyum, ytrium, zirkonyum, molibden ve
lityum gibi daha ağır elementler olacaktır
Tabii ki, HV2112'de bu kimyasallardan izler var.
Bunun kesinlikle bir melez yıldız olduğunu söyleyemeyiz
çünkü yeni modellere ihtiyacımız var.
Ancak, bu yönde güçlü işaretler olan bir aday.
Seyrettiğiniz için teşekkür ederiz.
Umarım bu videoda izledikleriniz hoşunuza gitmiştir ve eğer
hoşunuza gittiyse Phil Plait'in yıldızlar hakkında
yoğunlaştırılmış astronomi dersi videosuna bakın.
Physics Girl'ün bu bölümü Squarespace'in katkılarıyla hazırlandı.
Squarespace kendiniz ve fikirleriniz için bir blog, internet sitesi
veya online mağaza kurmanıza imkan vermektedir.
Squarespace temiz bir arayüz, özel şablonlar ve
7/24 müşteri desteği vermektedir.
Özel bir teklif için Squarespace.com/physicsgirl
adresinden Squarespace'e bakın.
Squarespace - Yaparsan güzelini yap.
 

Turkish: 
 
