
Russian: 
Переводчик: Artemy Kete
Редактор: Olga Mansurova
Я собираюсь рассказать вам
о воде во Вселенной,
и ваша задача сегодня
думать широко, очень широко.
Почему нам интересна
вода во Вселенной?
Потому что вода необходима для жизни.
Где мы найдём воду,
найдётся один из ключевых ингредиентов,
где может быть найдена жизнь.
Сегодня мы посмотрим
на Вселенную через призму воды.
Вверху экрана есть небольшой указатель,
чтобы отслеживать
наше положение во Вселенной.
Начнём с Земли, а затем посмотрим
на очень раннюю Вселенную.
Начнём наше путешествие.
Мы начинаем здесь и сейчас —
вот мы на Земле,
и мы живём в отличном месте
с точки зрения воды.
На этой диаграмме давления-температуры
вы видите три состояния воды:
твёрдое, жидкое и газообразное.

English: 
Transcriber: Ilze Garda
Reviewer: Tijana Mihajlović
OK, so I'm going to tell you
about water in the universe,
and the charge to you tonight
is to think big, very, very big.
So, why do we care
about water in the universe?
It's because water is essential for life.
Where we find water,
we find one of the key ingredients
where we can find life.
What we're going to do tonight
is a tour of the universe
through the prism of water.
At the top of the screen,
I have a little meter for you
to keep track
of where we are in the universe.
We're going to start at the Earth
and move out to the very early universe.
So let's start our tour, here we go.
We're going to start here and now
- here we are on the Earth -
and we live in an amazing place
in terms of water.
You can see in this
pressure-temperature diagram
that there are three phases of water:
solid, liquid, and gas.

Modern Greek (1453-): 
Μετάφραση: Ioannis Papacheimonas
Επιμέλεια: Lucas Kaimaras
Ωραία, θα σας πω για το νερό στο σύμπαν,
και το καθήκον σας απόψε είναι
να σκεφτείτε μεγάλα, πολύ μεγάλα πράγματα.
Άρα, γιατί μας νοιάζει
η ύπαρξη νερού στο σύμπαν;
Γιατί το νερό είναι απαραίτητο για τη ζωή.
Όπου βρίσκουμε νερό,
βρίσκουμε ένα από τα βασικά
συστατικά της ζωής.
Αυτό που θα κάνουμε απόψε
είναι μια περιήγηση στο σύμπαν
μέσω του νερού.
Στο πάνω μέρος της οθόνης,
σας έχω έναν μετρητή
για να βλέπετε που είμαστε στο σύμπαν.
Θα ξεκινήσουμε από τη Γη
και θα πάμε στο πρώιμο σύμπαν.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, πάμε.
Θα ξεκινήσουμε εδώ και τώρα
-είμαστε στη Γη-
και ζούμε σε ένα εκπληκτικό μέρος
όσον αφορά το νερό.
Βλέπετε σε αυτό το διάγραμμα
πίεσης-θερμοκρασίας
ότι υπάρχουν τρεις φάσεις του νερού:
στερεό, υγρό και αέριο.

French: 
Traducteur: Claire Ghyselen
Relecteur: Hadrien Meyer
Nous allons discuter 
de l'eau dans l'univers.
Pour cela, vous allez devoir penser 
à une très, très grande échelle.
Nous accordons de l'importance 
à l'eau dans l'univers,
car c'est un élément essentiel à la vie.
Là où il y a de l'eau,
nous trouvons un environnement 
propice à la vie.
Nous allons parcourir l'univers,
et l'observer sous l'angle de l'eau.
Vous voyez un petit compteur 
sur le haut de l'écran.
Il vous indique où nous nous trouvons.
Nous quittons la Terre,
en direction de l'Univers primitif.
Allons-y.
Nous sommes dans le présent, sur Terre.
C'est un lieu extraordinaire
à l'aune de l'eau.
Ce diagramme de pression et température 
présente les trois états de l'eau :
solide, liquide et gazeux.

French: 
Chaque jour, au Colorado, nous observons 
ces trois états simultanément.
Nous observons la glace, l'eau liquide 
et des nuages.
Imaginez maintenant quitter 
l'atmosphère de la Terre.
La pression descend 
et l'eau liquide disparaît.
Il n'y a plus que de la glace
ou de la vapeur.
Si nous allons dans l'espace
intensément froid,
la pression tombe, la température aussi.
Il n'y a plus que de la glace :
toute l'eau gèle.
Voyageons jusqu'à notre prochaine escale.
Nous allons trouver de l'eau 
dans un environnement extrême.
Vous serez sans doute surpris
d'apprendre qu'il y en a 
à la surface du Soleil.
Les taches noires 
sur la surface du Soleil,
sont des taches solaires.
Elles paraissent sombres 
parce qu'elles sont plus froides.
Elles restent néanmoins très chaudes : 
2760 degrés celsius.
Quand nous observons ces taches,
nous découvrons que de l'eau 
s'y forme spontanément.
Il y a une chimie qui génère
de l'eau à la surface du Soleil,
sous forme gazeuse, 
mais néanmoins de l'eau très chaude.
Nous visiterons d'autres environnements
extrêmes où il y a de l'eau.

Russian: 
Каждый день, особенно в Колорадо,
можно видеть все три состояния сразу:
мы видим лёд, жидкую воду и облака.
Но представьте, если мы
покинем атмосферу Земли,
давление упадёт, и у нас
больше не будет жидкой воды,
а будет только лёд или пар.
Более того, если мы двинемся
в холодный-холодный космос,
то давление упадёт,
а также упадёт и температура,
и будет только лёд, вся вода замёрзнет.
Сделаем ещё шаг в нашем путешествии
и мы найдём воду
в очень экстремальных условиях.
Вы можете удивиться, узнав,
что вода есть и на поверхности Солнца.
Эти тёмные пятна можно видеть 
на поверхности Солнца —
это солнечные пятна.
Они выглядят тёмными, потому что они 
немного холоднее остального Солнца,
но всё равно очень горячие,
около 2760 градусов Цельсия.
Но если заглянуть в центры
этих солнечных пятен,
оказывается, что там
спонтанно формируется вода
и в этом процессе формирования
воды участвует химия.
Вода в виде газа, но тем не менее
это вода, очень горячая вода.
Мы ещё увидим воду далее
в очень экстремальных условиях;

English: 
Every day, especially here in Colorado,
we can see all three phases at once.
So we see ice, we see liquid water,
and we see clouds.
But you can imagine if we leave
the atmosphere of the Earth,
the pressure drops and we can
no longer have liquid water,
we can only have ice or vapor.
Likewise, if we go out
in the cold, cold, cold space,
the pressure drops,
the temperature drops as well,
and we only have ice;
all the water freezes out.
Let's take the next step on our tour,
and we're going to find water
in a really extreme environment.
You may be surprised to learn
that there is water
on the surface of our Sun.
We can see these dark spots
on the surface of the Sun;
these are sunspots.
They look dark because they're
slightly cooler than the rest of the Sun.
They are still very hot,
about 5,000 degrees Fahrenheit,
but if you look in the centers
of these sunspots,
it turns out that water
is spontaneously forming;
there is a chemistry there forming
water on the surface of the Sun.
It's a gas, but it's still water.
Very hot water.
We'll see water in very extreme
environments later on in our tour;

Modern Greek (1453-): 
Κάθε μέρα, ειδικά εδώ στο Κολοράντο,
βλέπουμε και τις τρεις φάσεις μαζί.
Βλέπουμε πάγο, υγρό νερό, και σύννεφα.
Αλλά φαντάζεστε ότι αν φύγουμε
από την γήινη ατμόσφαιρα,
η πίεση πέφτει και δεν μπορούμε
να έχουμε υγρό νερό,
έχουμε μόνο πάγο ή ατμό.
Παρομοίως, αν πάμε στο παγωμένο διάστημα,
η πίεση πέφτει, και η θερμοκρασία πέφτει,
και έχουμε μόνο πάγο.
Όλο το νερό παγώνει.
Ας κάνουμε το επόμενο βήμα στο ταξίδι μας
και θα βρούμε νερό
σε ένα αληθινά ακραίο περιβάλλον.
Θα εκπλαγείτε αν μάθετε
ότι υπάρχει νερό στην επιφάνεια του Ήλιου.
Βλέπετε τις σκοτεινές κηλίδες
στην επιφάνεια του Ήλιου
είναι ηλιακές κηλίδες.
Φαίνονται σκούρες γιατί είναι
λίγο πιο κρύες από τον Ήλιο.
Και πάλι είναι πολύ ζεστές,
περίπου 2.750 βαθμοί Κελσίου
αλλά αν κοιτάξετε
στο κέντρο των ηλιακών κηλίδων,
φαίνεται ότι σχηματίζεται επί τόπου νερό.
Υπάρχουν χημικές αντιδράσεις
που δημιουργούν νερό στον Ήλιο.
Είναι αέριο, αλλά και πάλι είναι νερό.
Πολύ ζεστό νερό.
Θα δείτε νερό σε ένα ακραίο περιβάλλον
αργότερα στο ταξίδι μας.

English: 
this is the first spot.
So let's move further out
in the solar system,
let's look at the moon of Jupiter
called Europa.
Remember, when we leave
the atmosphere of the Earth,
can we not only have a pressure,
we have water freezing,
ok, so we have ice,
and this moon is basically a ball of ice.
But you can imagine
if you burrow down into this moon,
things get warmer
and the pressure would go up,
and in fact it's thought
that there are liquid oceans
here deep inside Europa.
This is one of the places
where we would probably first look
for life in our solar system.
Likewise, for this moon of Saturn.
What the Cassini probe found
looking in profile at the pole
of this moon, Enceladus,
is water geysers shooting out
of cracks at the bottom of this moon.
There are actually geysers on this object
spewing water into space
which tells us that in fact it is
warm and wet in the interior.
OK, now let's move even further out,
let's look at other stars.
In fact, over the past 15 years,
astronomers have been finding
planets around other stars,

Russian: 
это только начало.
Продвинемся далее
в нашей Солнечной системе.
Рассмотрим луну Юпитера,
названную Европой.
Помните, когда мы покидаем
атмосферу Земли,
не только пропадает давление,
но вода замерзает и получается лёд.
И эта луна — в основном ледяной шар.
Но если представить, что удалось
попасть внутрь этой луны,
там окажется теплее и давление повысится,
и фактически это значит,
что глубоко внутри той Европы
есть океаны жидкой воды.
Это одно из тех мест,
где мы, возможно, впервые увидим жизнь
в нашей Солнечной системе.
Более того, это верно и для луны Сатурна.
Зонд «Кассини» обнаружил,
наблюдая профиль полюса
этой луны, Энцелада,
водяные гейзеры, выстреливающие
из трещин из-под его поверхности.
Там действительно есть гейзеры,
выбрасывающие воду в космос,
что говорит нам о том,
что эта луна тёплая и жидкая внутри.
Теперь двинемся ещё дальше
и посмотрим на другие звёзды.
Фактически за последние 15 лет
астрономы искали планеты
вокруг других звёзд,

Modern Greek (1453-): 
Εδώ ήταν το πρώτο μέρος.
Ας πάμε πιο έξω στο ηλιακό σύστημα,
ας δούμε τον δορυφόρο του Δία, την Ευρώπη.
Θυμηθείτε, όταν φύγουμε
από τη γήινη ατμόσφαιρα,
δεν έχουμε μόνο έλλειψη πίεσης,
έχουμε νερό που παγώνει,
δηλαδή έχουμε πάγο,
και αυτός ο δορυφόρος είναι
ουσιαστικά μια μπάλα πάγου.
Αλλά σκεφτείτε, αν σκάψετε
μέσα στον δορυφόρο,
θα είναι πιο ζεστά τα πράγματα
και η πίεση θα ανέβει,
και οι επιστήμονες πιστεύουν
ότι υπάρχουν υγροί ωκεανοί
βαθιά μέσα στην Ευρώπη.
Είναι ένα από τα μέρη
που θα κοιτάζαμε πρώτα
για ζωή στο ηλιακό σύστημα.
Το ίδιο, ο δορυφόρος του Κρόνου.
Αυτό που βρήκε το σκάφος Κασίνι
κοιτάζοντας τον πόλο
του δορυφόρου Εγκέλαδου,
είναι ότι πήδακες νερού εκτοξεύονταν
από ρήγματα στον πάτο του.
Υπάρχουν πήδακες σε αυτό το αντικείμενο
που εκτοξεύουν νερό στο διάστημα
που σημαίνει ότι στο εσωτερικό του
υπάρχει ζέστη και υγρασία.
Ας πάμε ακόμα πιο έξω,
ας δούμε άλλα αστέρια.
Τα τελευταία 15 χρόνια,
οι αστρονόμοι βρίσκουν
πλανήτες σε άλλα αστέρια,

French: 
Le Soleil est le premier.
Éloignons-nous dans le système solaire.
Europe est une des lunes de Jupiter.
Souvenez-vous, hors du champ
atmosphérique terrestre,
seule la pression reste.
L'eau gèle. Nous avons donc de la glace.
En fait, cette lune 
est une boule de glace.
Si nous creusons un tunnel 
dans le cœur de cette lune,
le milieu va se réchauffer,
et la pression augmenter.
Nous pensons qu'il y a des océans liquides
dans les entrailles d'Europe.
Voici un des premiers environnements
dans notre système solaire
où nous devrions chercher 
des formes de vie.
Il en va de même 
pour cette lune de Saturne.
La sonde Cassini a découvert
en observant le profil d'Enceladus,
que des geysers d'eau jaillissent 
hors de crevasses.
Il y a vraiment des geysers
qui envoient de l'eau dans l'espace.
Ceci nous fait dire que le centre 
de cette lune est chaud et humide.
Voyageons un peu plus loin, 
vers d'autres étoiles.
Ces 15 dernières années,
les astronomes ont découvert 
des planètes autour de ces étoiles.

English: 
but an amazing discovery just last year
was of a planet that is only few times
the mass of the Earth,
but it was of a very low density.
What that density implies
is that there is a lot of water here.
It's not yet known whether this is
some sort of water world,
or whether it's some sort of steam planet,
but we do know
there must be a lot of water.
This brings us to the idea
of a habitable zone.
If we look around other stars,
where are we going to find
places where life can exist?
This is really the places
where we can find liquid water,
and it's indicated by the blue band here.
The vertical axis here
is the mass of stars,
it's how bright a star is,
and the horizontal axis
is the distance from stars.
So you can see for lower mass stars
that are dimmer, you have to be closer.
But what we see at the top
is our solar system,
- Earth is living in that lovely,
habitable zone -
and you can see that it changes
versus various stars.
But what we're increasingly finding
- and stay tuned for this -
[is] planets that are actually
in that habitable zone,
good places to find life.
Alright, so let's move further out
into the universe.

Modern Greek (1453-): 
αλλά μια εκπληκτική ανακάλυψη πέρυσι
ήταν ένας πλανήτης που είχε
μόνο μερικές φορές τη μάζα της Γης,
αλλά με πολύ μικρή πυκνότητα.
Αυτή η πυκνότητα υπαινίσσεται
την ύπαρξη μεγάλης ποσότητας νερού εκεί.
Δεν γνωρίζουμε ακόμα αν αυτός
είναι κάτι σας υδάτινος κόσμος
ή κάποιος πλανήτης ατμού,
αλλά ξέρουμε ότι πρέπει
να υπάρχει πολύ νερό.
Αυτό μας φέρνει στην ιδέα
μιας κατοικήσιμης ζώνης.
Αν δούμε άλλα αστέρια,
πού θα βρούμε μέρη
όπου μπορεί να υπάρξει ζωή;
Είναι τα μέρη που μπορεί
να υπάρξει νερό σε υγρή μορφή,
και φαίνεται από το μπλε χρώμα εδώ.
Ο κάθετος άξονας
είναι η μάζα των αστεριών,
είναι το πόσο φωτεινό είναι το αστέρι,
και ο οριζόντιος άξονας
είναι η απόσταση από το αστέρι.
Βλέπετε για μικρότερα αστέρια, που είναι
σκοτεινότερα, πρέπει να είστε πιο κοντά.
Αλλά στην κορυφή
του ηλιακού μας συστήματος
-η Γη είναι σε αυτή την όμορφη,
κατοικήσιμη ζώνη-
και βλέπουμε τις αλλαγές στα άλλα αστέρια.
Αλλά βρίσκουμε όλο και περισσότερους
-και προσέξτε το αυτό-
πλανήτες που είναι
μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη,
καλά μέρη για να βρούμε ζωή.
Ωραία, ας πάμε ακόμα πιο έξω στο σύμπαν.

French: 
L'année dernière, nous en avons découvert 
une particulière,
d'une masse plus importante que la Terre,
mais avec une densité faible.
Cette faible densité implique 
la présence d'eau.
Nous ne savons pas s'il s'agit
d'un monde marin,
ou d'un monde de vapeur.
Nous savons juste 
qu'il y a beaucoup d'eau.
Ceci évoque l'idée d'habitat.
Observons les autres étoiles.
Quels sont les endroits 
susceptibles de porter la vie ?
Ce sont les endroits 
où on trouve de l'eau liquide.
Ils sont indiqués en bleu.
En ordonnée, la masse des étoiles.
On mesure leur luminosité.
En abscisse, la distance des étoiles.
De étoiles qui ont une masse 
moins élevée peuvent être plus proches.
Au sommet, on trouve le système solaire.
La Terre est au cœur de la zone habitable.
On constate une variation 
par rapport aux autres étoiles.
Le plus important, 
c'est que nous découvrons
de plus en plus de planètes 
dans la zone habitable.
Des endroits appropriés à la vie.
Voyageons encore un peu dans l'univers.

Russian: 
но поразительным открытием прошлого года
стала планета с массой, превышающей
лишь в несколько раз массу Земли,
но обладающей очень низкой плотностью.
Такая плотность подразумевает,
что там очень много воды.
Пока ещё неизвестно,
это планета жидкой воды
или она похожа на паровую планету.
Но мы точно знаем,
что там должно быть много воды.
Это приводит нас к идее «обитаемой зоны».
Если смотреть у других звёзд,
где мы можем найти места,
пригодные для жизни?
Это те места, где может быть жидкая вода,
и эта зона показана здесь
полосой голубого цвета.
Здесь вертикальная ось — это масса звёзд,
то есть насколько яркая звезда,
а горизонтальная ось —
расстояние от звёзд.
Видно, что чем меньше масса звезды,
тем ближе к ней обитаемая зона.
Но вверху мы видим нашу Солнечную систему,
Земля как раз находится
в этой чудесной обитаемой зоне,
и видно, что зона меняется
в зависимости от типа звёзд.
Но мы всё чаще обнаруживаем — внимание, —
что планеты в этой обитаемой зоне являются
хорошими кандидатами для поиска там жизни.
Хорошо, пойдём далее во Вселенную.

Modern Greek (1453-): 
Για να το κάνουμε, πρέπει
να βρούμε ένα τρόπο να εντοπίζουμε
νερό σε μεγάλες αποστάσεις.
Και αυτό που κάνει το νερό
-είναι εκπληκτικό μόριο-
είναι ότι είναι ένα φυσικό λέιζερ.
Αν το αφήσετε μόνο του,
θα εκτοξεύσει μια δέσμη φωτός.
Αυτό είναι στα ραδιοκύματα,
το λέμε μέιζερ, που βγαίνει
από το λέιζερ μικροκυμάτων,
αλλά αν τύχει να βλέπετε αυτή την ακτίνα,
είναι απίστευτα φωτεινή.
Έτσι χρησιμοποιούμε
τα μεγαλύτερα τηλεσκόπια στη Γη
για να βρούμε νερό σε μακρινές αποστάσεις.
Αυτό που θέλω να σκεφτείτε τώρα
είναι η ισοδυναμία απόστασης και χρόνου.
Το φως θέλει χρόνο να φτάσει σε εμάς
από μακρινά αντικείμενα,
άρα τα βλέπουμε όπως ήταν στο παρελθόν.
Αν θέλουμε να δούμε το νωρίτερο σύμπαν,
πρέπει απλά να δούμε μακρινά αντικείμενα.
Αυτό θα κάνουμε λοιπόν.
Ας φύγουμε από τα κοντινά αστέρια
και ας δούμε τον γαλαξία μας.
Βλέπουμε ότι ο γαλαξίας
είναι γεμάτος με αστρικά μαιευτήρια,
μέρη που γεννιούνται τα νέα αστέρια
και σχηματίζονται νέοι πλανήτες.
Όπου και να δούμε στο γαλαξία,

French: 
Pour y parvenir, nous devons trouver
des moyens de détection de l'eau
à des distances importantes.
L'eau a un pouvoir particulier,
c'est une molécule merveilleuse,
qui génère un laser naturel.
Abandonnez de l'eau, et elle émettra 
des rayons de lumière.
Cette lumière fait partie des ondes radio.
On l'appelle « maser », un acronyme
pour laser micro-onde.
En observant ce rayon,
vous constaterez qu'il est très brillant.
On utilise les plus grands téléscopes 
au monde
pour rechercher de l’eau 
à des distances incroyables.
Pensez quelques instants
à l’équivalence entre la distance 
et le temps.
La lumière issue d’objets distants prend
du temps pour voyager jusqu'à nous.
Nous observons donc les objets
tels qu’ils étaient dans le passé.
Pour observer un univers plus jeune,
il nous suffit d’observer 
des objets plus éloignés.
C’est ce que nous allons faire.
Éloignons-nous des étoiles proches,
pour observer notre galaxie.
On trouve des pépinières d’étoiles 
dans notre galaxie,
des lieux où des nouvelles étoiles 
et des nouvelles planètes sont formées.
Où que nous cherchions dans notre galaxie,

English: 
In order to do this, what we need to do
is find a way to detect water
at great distances.
And what water can do
- it's an amazing molecule -
it makes a natural laser;
leave water to its own devices,
and it shoots out a beam of light.
This light is in the radiowaves,
so we call them maser
which stems from microwave laser,
but in any case, if you happen
to be looking along that beam,
it's incredibly bright.
So what we do
is we use the largest telescopes on Earth
to search for water at great distances.
What I would need you to think about now
is this equivalency
between distance and time.
Light takes time to travel to us
from distant objects,
so we see objects
as they were in the past.
If we want to look
earlier in the universe,
we just look at more distant objects.
So that's what we're going to do.
Let's move out from nearby stars
and look at our own galaxy.
It turns out our galaxy
is sprinkled with stellar nurseries,
places where new stars are being born,
new planets are being formed.
Everywhere we look in our galaxy,

Russian: 
Для этого нам нужно
найти способ обнаруживать воду
на огромных расстояниях.
И что может делать вода?
Эта восхитительная молекула
может быть природным лазером;
если оставить воду в покое,
она испускает пучок света.
Этот свет есть в радиоволнах,
поэтому мы называем это мазером,
микроволновым лазером.
Но в любом случае, если вам
доведётся увидеть этот луч,
он невероятно яркий.
Что делаем мы?
Используем самые большие телескопы Земли
для поиска воды на огромных расстояниях.
Теперь я бы хотел, чтобы вы подумали
о взаимосвязи
между расстоянием и временем.
Свету нужно время, чтобы дойти до нас
от удалённых объектов,
поэтому мы сейчас видим объекты,
какими они были в прошлом.
Если мы хотим взглянуть
на раннюю Вселенную,
мы смотрим на более удалённые объекты.
Это мы и будем делать сейчас.
Давайте отойдём от соседних звёзд
и посмотрим на нашу родную галактику.
Оказывается, наша галактика
наполнена «звёздными яслями»,
местами, где рождаются новые звёзды,
формируются новые планеты.
Везде в нашей галактике мы видим:

Modern Greek (1453-): 
όπου γεννιούνται νέα αστέρια
και πλανήτες, βρίσκουμε νερό.
Υπάρχει νερό όπου έχουμε νέα αστέρια.
Το ίδιο θα δούμε και σε άλλους γαλαξίες.
Είμαστε τώρα εκατομμύρια
έτη φωτός μακριά από εδώ,
και βλέπουμε γαλαξίες που σχηματίζουν
νέα αστέρια και πλανήτες,
και τελικά όπου και να κοιτάξουμε
βρίσκουμε νερό, παντού βρίσκουμε νερό.
Το νερό υπάρχει σε όλο το σύμπαν,
είναι σε μέρη που μας ενδιαφέρουν,
σε μέρη που σχηματίζονται
νέα αστέρια και πλανήτες.
Το νερό μπορεί να είναι και ένα εργαλείο.
Αν δούμε στο κέντρο κάποιων γαλαξιών,
βλέπουμε κάτι θαυματουργό.
Βλέπουμε νερό να είναι σε τροχιά
σε σχήμα ενός πανέμορφου δίσκου
και να περιστρέφεται γύρω από μια 
σκοτεινή μάζα που δεν μπορούμε να δούμε.
Περιστρέφεται πολύ γρήγορα,
με εκατομμύρια μίλια την ώρα.
Ο Κέπλερ θα σας έλεγε ότι
αν μετρούσατε την ταχύτητα της τροχιάς,
θα μετρούσατε το μέγεθος,
-έτσι μετράμε τη μάζα του Ήλιου,

Russian: 
там, где формируются звёзды
и рождаются планеты, мы находим воду.
Вода всюду, где мы находим новые звёзды.
Похожая картина и в других галактиках.
Вот мы в миллионах световых лет
от места, где мы живём сейчас,
и смотрим на галактики,
создающие новые звёзды и планеты.
И получается, что везде в таких галактиках
мы находим воду, мы её находим
во всех таких местах.
Вода пронизывает Вселенную,
она во всех интересующих нас местах,
в тех местах, где создаются
новые звёзды и галактики.
Вода также может быть 
инструментом поиска.
Если мы посмотрим в самый центр
некоторых галактик,
мы увидим поразительную вещь.
Мы увидим вращающийся,
красивый, плоский диск из воды,
вращающийся вокруг некой тёмной материи,
которую мы не можем увидеть.
Эта вода вращается очень-очень быстро,
со скоростью миллионов километров в час,
что сообщил бы телескоп «Кеплер», если бы
вы измеряли скорость этого вращения,
его орбиту и его размер.
Таким же образом
мы измерили массу Солнца,

French: 
quand des nouvelles planètes naissent, 
on y trouve de l’eau.
Il y a de l’eau là où nous découvrons 
des nouvelles étoiles.
Fouillons les autres galaxies.
Nous voici à des millions
d’années-lumière de notre Terre.
Ce sont des galaxies qui génèrent 
des étoiles et des planètes nouvelles.
Où que nous regardions,
on trouve de l’eau. Il y a de l’eau 
dans tous ces endroits.
L’univers est imprégné d’eau.
On la trouve dans les lieux intéressants,
les confins où se forment 
les nouvelles étoiles et planètes.
L’eau peut aussi être utilisée 
en tant qu’outil.
Quand on observe le cœur 
de certaines galaxies,
on constate une chose miraculeuse.
De l'eau en orbite forme un disque,
un magnifique disque d'eau,
qui orbite autours d'une masse noire
invisible à nos yeux.
La vitesse de cette eau est incroyable :
des millions de km/h.
Si on mesurait la vitesse orbitale, 
Kepler nous dirait ceci :
vous en mesurez la taille.
C'est ainsi que l'on mesure
la masse du Soleil.

English: 
where new stars are being formed,
new planets are being born, we find water.
There is water everywhere
where we find new stars.
Similarly, we can look at other galaxies.
Now we're millions of light years away
from where we live now,
and we look at galaxies that are forming
new stars and new planets,
and it turns out that everywhere we look
we find water; so we find water
in all these places.
Water permeates the universe,
it's in the interesting places
we care about,
it's in places where we're forming
new stars and new planets.
Water can also be used as a tool.
If we look at the very, very centers
of certain galaxies,
a miraculous thing is seen.
We see water orbiting in a disk,
a beautiful, flat disk of water
orbiting some dark mass
that we cannot see.
This water is orbiting very, very rapidly:
millions of miles per hour.
What Kepler would tell you if you measure
the speed of this rotation, this orbit,
you measure its size,
- this is how we measure
the mass of the Sun,

English: 
it has been know for hundreds of years -
so what Johannes Kepler would say
is that the dark object in there
is massive, it's huge,
it's 40 million times the mass of the Sun.
We've detected a black hole using water.
You don't see anything there,
but the water is telling us
that there must be this incredibly
massive object hiding in there.
The other thing that one could do
is watch these little clouds of water
move in real time
as they orbit this black hole.
And by knowing the speed
at which they orbit,
we can measure the distance
to this object and other objects like it.
What that tells you
is when we measure distances
to various objects in the universe,
Einstein has told us
through the theory of general relativity
that the contents of the universe
is equivalent to its gravity,
so what is in the universe makes gravity,
gravity is equivalent to curvature,
so for measuring distances
in a curved universe,
the way we say it usually
is that matter tells space how to curve,
curvature tells matter how to move.
If we measure distances
in a curved universe,

French: 
un procédé connu 
depuis des centaines d'années.
Johannes Kepler nous dirait ceci :
cet objet sombre à l'intérieur
est massif, et immense,
40 millions de fois la masse du Soleil.
Nous avons détecté un trou noir
grâce à l'eau.
On ne voit rien, mais l'eau nous informe
qu'il doit y avoir un objet
extraordinairement massif invisible.
Nous pourrions aussi observer 
les petits nuages d'eau
bouger en temps réel le long 
de leur orbite autour du trou noir.
Comme nous connaissons 
leur vitesse orbitale,
nous pouvons mesurer la distance 
entre cet objet et d'autres, similaires.
Qu'est-ce que ça nous apprend ?
Quand on mesure la distance 
entre des objets divers dans l'univers,
Einstein nous a appris 
dans la théorie de la relativité générale,
que le contenu de l'univers 
est équivalent à sa gravité.
Les objets de l'univers 
génèrent la gravité.
La gravité est équivalente à la courbure.
Par conséquent, en mesurant les distances
dans un univers incurvé,
où la matière dicte à l'espace 
sa courbure,
et la courbure dicte à la matière 
son mouvement,
la mesure des distances dans un tel espace

Modern Greek (1453-): 
είναι γνωστή εδώ και αιώνες-
άρα αυτό που θα έλεγε ο Κέπλερ
είναι ότι το σκοτεινό αντικείμενο εκεί
είναι τεράστιο,
είναι 40 εκατομμύρια φορές
η μάζα του Ήλιου.
Εντοπίσαμε μια μαύρη τρύπα με το νερό.
Δεν βλέπετε τίποτα εκεί,
αλλά το νερό μας λέει
ότι εκεί πρέπει να κρύβεται
ένα αντικείμενο πολύ μεγάλης μάζας.
Επίσης μπορούμε να δούμε
τα μικρά σύννεφα νερού
να μετακινούνται σε πραγματικό χρόνο
περιστρεφόμενα γύρω από τη μαύρη τρύπα.
Γνωρίζοντας την ταχύτητα της τροχιάς,
μετράμε την απόσταση μεταξύ αυτού
και άλλων παρόμοιων αντικειμένων.
Και αυτό σας λέει ότι
όταν μετράμε αποστάσεις
διαφόρων αντικειμένων στο σύμπαν,
ο Αϊνστάν μας είπε μέσω
της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας
ότι τα περιεχόμενα του σύμπαντος
είναι ανάλογα της βαρύτητάς του,
έτσι αυτό που υπάρχει στο σύμπαν παράγει
βαρύτητα ανάλογη της καμπυλότητας,
άρα για την μέτρηση αποστάσεων
σε ένα καμπυλωτό σύμπαν,
αυτό που λέμε συνήθως
είναι ότι η ύλη καμπυλώνει το διάστημα,
και η καμπύλη κινεί την ύλη.
Μετρώντας αποστάσεις
ενός καμπυλωτού σύμπαντος,

Russian: 
она известна уже сотни лет.
Иоганн Кеплер сказал бы,
что тёмный объект там массивен,
невероятно огромен,
и составляет 40 миллионов масс Солнца.
Так мы обнаружили чёрную дыру
при помощи воды.
Вы там ничего не видите,
но вода говорит нам,
что там должен быть
громадный скрытый от нас объект.
Другая доступная нам вещь — следить,
как эти маленькие облака воды
двигаются в реальном времени,
вращаясь вокруг чёрной дыры.
И, зная скорость их вращения,
можно измерить расстояние
до этого объекта и ему подобных.
О чём это нам говорит,
когда мы измеряем расстояние
до различных объектов во Вселенной?
Общая теория относительности
Эйнштейна говорит нам,
что содержимое Вселенной
эквивалентно её гравитации,
а то, что создаёт гравитацию,
взаимосвязано с кривизной,
так что для измерения расстояний
в искривлённой Вселенной,
как мы обычно говорим,
материя говорит космосу как искривляться,
а искривление материи — как двигаться.
Измеряя расстояния
в искривлённой Вселенной,

French: 
permet de déduire ce qu'il contient.
Et ce que nous avons découvert
est fabuleux.
5% de l'univers est constitué 
par des atomes.
C'est ce que nous voyons autour de nous,
tous les jours.
Mais 25% de l'univers, un quart,
est composé de matière noire, invisible,
qui n'interagit pas avec la lumière.
75% du contenu de l'univers
est ce que nous appelons l'énergie sombre.
C'est un champ étrange 
qui emplit l'univers
et provoque l'anti-gravité.
C'est bizarre et c'est la source 
de l'accélération de l'univers.
Toutes ces caractéristiques étranges 
de notre univers sont dévoilées
parce que nous utilisons l'eau 
pour les étudier.
Tentons de détecter de l'eau
dans les galaxies 
les plus éloignées possible,
le plus loin possible dans le passé,
à un moment le plus proche possible 
du Big Bang.
Nous avons besoin d'une aide particulière.
Pour observer si loin, 
nos télescopes ne suffisent plus,
mais la nature nous en fournit
dans le ciel.
Rappelez-vous que la gravité 
est équivalente à la courbure.
Quand on a un objet massif,

Modern Greek (1453-): 
μαθαίνουμε τι έχει μέσα του.
Βρίσκουμε κάτι απίστευτο.
Το 5% του σύμπαντος είναι άτομα,
άρα όλα όσα βλέπουμε γύρω μας είναι ύλη.
Αλλά το 25%, το ένα τέταρτο του σύμπαντος,
είναι σκοτεινή ύλη που δεν βλέπουμε,
δεν αντιδρά με το φως.
Το 75% των περιεχομένων του σύμπαντος
είναι κάτι που λέμε σκοτεινή ενέργεια,
ένα παράξενο πεδίο που διατρέχει το σύμπαν
και προκαλεί την αντι-βαρύτητα.
Είναι παράξενο, προκαλεί
το επιταχυνόμενο σύμπαν σήμερα.
Αλλά όλες οι παράξενες πτυχές
του σύμπαντος αποκαλύπτονται
χρησιμοποιώντας το νερό
ως εργαλείο για τη μελέτη του.
Ας δοκιμάσουμε να βρούμε νερό
στους πιο μακρινούς γαλαξίες,
ας δούμε πόσο πίσω στον χρόνο
και πόσο κοντά στη Μεγάλη Έκρηξη
βρίσκουμε νερό.
Θα το κάνουμε με μια μικρή βοήθεια.
Αν θέλουμε να κοιτάξουμε πολύ μακριά,
τα τηλεσκόπιά μας δεν επαρκούν.
Η φύση όμως μας δίνει
τηλεσκόπια στον ουρανό.
Ήδη σας είπα πώς η βαρύτητα
συνδέεται με την καμπυλότητα,
άρα όταν έχουμε ένα ογκώδες αντικείμενο,

English: 
we can figure out what is in it.
What we find is kind of miraculous.
About 5% of the universe is atoms,
so it's everything that we see
around us every day, it's stuff.
But about 25%, a quarter of the universe,
is dark matter, it's matter we can't see,
it doesn't interact with light.
About 75% of the contents of the universe
is this thing called dark energy,
it's a strange field
that permeates the universe
and in fact causes anti-gravity.
It's very strange, it's causing
an accelerating universe today.
But all of these strange aspects
of our universe can be revealed
by using water as a tool to study it.
Now, let's try to detect water
in the most distant galaxies we can,
let's see how far back in time
and how close to the Big Bang
we can see water.
And we do that by using a little assist.
If we want to look really far away,
our telescopes aren't good enough.
But nature gives us
telescopes in the sky.
I've already told you about how gravity
is the same as curvature,
so when we have some massive object,

Russian: 
мы можем понять, что в ней есть.
И это оказывается поразительным.
Около 5% Вселенной состоят из атомов,
это то, что окружает нас
повседневно; обычная материя.
Но около 25%, четверть Вселенной,
это тёмная материя, которую мы не можем
видеть, она не взаимодействует со светом.
А около 75% Вселенной составляет
так называемая тёмная энергия,
странное поле,
пронизывающее Вселенную
и вызывающее антигравитацию.
Она очень странная и вызывает
ускоряющееся расширение Вселенной.
Но все эти странные аспекты
нашей Вселенной могут быть раскрыты
с помощью воды.
Теперь попробуем найти воду
в самых отдалённых галактиках,
посмотрим, как далеко назад
и как близко от Большого взрыва
мы сможем увидеть воду.
И сделаем это с небольшой помощью.
Если мы реально хотим заглянуть далеко,
наши телескопы не так хороши для этого.
Но у нас есть природные телескопы в небе.
Я уже сказал вам, что гравитация
связана с искривлением,
поэтому, когда некий массивный объект

French: 
comme au centre de cette simulation,
la gravité engendre la courbure,
qui focalise la lumière
et agit comme une lentille.
Ça s'appelle 
une lentille gravitationnelle.
Les galaxies traversant 
le champ à l'arrière,
vous apparaissent étirées 
et agrandies. Il y a plusieurs images.
On peut ainsi voir des objets très élusifs
parce qu'ils sont amplifiés 
par ce télescope naturel.
Ça fonctionne ainsi :
il y a un objet entre nous 
et une galaxie lointaine,
peut-être en avant-plan,
qui agrandit l'objet en arrière-plan,
et nous en donne plusieurs images.
Voici l'eau la plus éloignée 
jamais détectée.
Elle a 11,2 milliards d'années.
Un de mes collègues l'a découverte
il y a quelques années, dans un système
de lentilles gravitationnelles.
Je conclurai avec le message suivant :
l'eau imprègne l'univers.
Nous nous y intéressons 
parce qu'elle est indispensable à la vie.
L'eau nous dévoile aussi l'univers :
elle nous dévoile ces objets sombres,

English: 
like in this simulation
in the center of this image,
the gravity causes curvature
which in fact focuses light
and acts like a lense;
it's called a gravitational lense.
And did you see galaxies
passing behind here?
You'll see them stretched and magnified,
and you'll see multiple images.
What that lets us do
is to see objects that are very faint
because they get magnified
by this natural telescope.
So here's the situation:
we have some object
between us and a distant galaxy
- maybe it's a foreground galaxy -
and it magnifies that background object
and gives us multiple images.
Here is the most distant water
that has ever been detected.
It's 11.2 billion years ago,
found by a colleague of mine
just a few years ago in one
of these gravitational lense systems.
So the message
I want to leave you with today
is that water fills the universe
and we're interested [in it]
because water is necessary for life.
But what water also does for us
is it reveals the universe
and shows us these dark objects

Modern Greek (1453-): 
όπως σε αυτή την προσομοίωση
στο κέντρο της εικόνας,
η βαρύτητα προκαλεί καμπυλότητα
που συγκεντρώνει το φως και δρα ως φακός.
Ονομάζεται βαρυτικός φακός.
Είδατε γαλαξίες να περνούν από πίσω;
Τους βλέπεται, απλωμένους, μεγενθυμένους,
και βλέπετε πολλαπλές εικόνες.
Αυτό σας επιτρέπει
να δείτε αντικείμενα πολύ θολά
επειδή μεγενθύνονται
από αυτό το φυσικό τηλεσκόπιο.
Ορίστε λοιπόν η κατάσταση:
έχουμε κάποια αντικείμενα
μεταξύ ημών και του μακρινού γαλαξία
-ίσως είναι γαλαξίας προσκήνιο-
και μεγενθύνει τα αντικείμενα στο φόντο
και μας δίνει πολλές εικόνες.
Να το πιο μακρινό νερό
που έχει εντοπιστεί ποτέ.
Είναι πριν από 11,2 δισεκατομμύρια χρόνια,
το βρήκε ένας συνάδελφος
πριν μερικά χρόνια σε ένα από αυτά
τα συστήματα βαρυτικών φακών.
Αυτό με το οποίο θέλω να σας αφήσω σήμερα
είναι ότι το νερό γεμίζει το σύμπαν
και μας ενδιαφέρει επειδή
είναι απαραίτητο για την ζωή.
Αλλά το νερό επίσης
μας αποκαλύπτει το σύμπαν
και μας δείχνει σκοτεινά αντικείμενα

Russian: 
находится, как в этой модели,
в центре изображения,
его гравитация вызывает искривление,
что реально фокусирует свет,
действуя как линза;
это называется гравитационной линзой.
А вы видели галактики, проходящие за ней?
Вы увидите их растянутыми и увеличенными
и в многочисленных изображениях.
Это позволяет нам видеть даже 
очень плохо различимые объекты,
потому что они увеличены
этим природным телескопом.
Вот в чём дело:
у нас есть некий объект,
между нами и удалённой галактикой —
может, хорошо видимой галактикой —
а линза увеличивает этот далёкий объект
и даёт нам множество изображений.
Вот наиболее отдалённая вода,
которая была обнаружена.
Она была 11,2 миллиарда лет назад
и обнаружена моим коллегой
несколько лет назад
с помощью гравитационной линзы.
И сегодня я хочу оставить вас с мыслью,
что вода наполняет Вселенную
и она интересна нам,
потому что необходима для жизни.
Но также вода раскрывает для нас Вселенную
и показывает тёмные объекты:

English: 
like black holes, dark energy,
and dark matter.
Thank you.
(Applause)

Modern Greek (1453-): 
όπως μαύρες τρύπες, σκοτεινή ενέργεια
και σκοτεινή ύλη.
Ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)

French: 
tels les trous noirs, l'énergie noire,
et la matière noire.
Merci.
(Applaudissements)

Russian: 
чёрные дыры, тёмную энергию
и тёмную материю.
Спасибо.
(Аплодисменты)
