Günümüz ekonomik dünyasını anlamak istiyorsak
 bu dünyanın şekillenmesinde belki de
en büyük etkiye neden olan  Karl Marx'ı
 ve  Marksizm'i göz ardı edemeyiz.
Siyaset tarihini ele alan birinin yapacağı en büyük hatalardan biri Marksizm'e sadece bir ekonomi doktrini
veya sadece bir siyasal program olarak bakmak olacaktır.
Marksizm bir ekonomi ve siyasal program olduğu kadar
insan, tarih, Tanrı, doğa ve toplum sorunlarına eğilen hem
 pratik hem de uygulama alanına sahip bir dünya görüşüdür.
Marksizm bir dünya görüşü olarak insan 
ve insana ait tüm konuların üzerine eğilen
ve bu konulara ait neredeyse tüm sorular
 için cevap sunan bir doktrindir.
Bu açıdan Marksizm 'in felsefi bir doktrin tarafı da vardır.
Fakat Marksizm felsefi doktrinin bir tık ötesine geçerek daha
 geniş anlama gelen dünya görüşü niteliğine bürünmüştür.
Karl Marx'ın temellerini attığı ve çerçevesini çizdiği Marksizm,  oldukça tartışmalı ekonomik ve politik sistemlerde uygulanmıştır.
Zaten Marksizm üzerine yapılan tartışmaların çoğu Marksizm'i pratik açıdan uyguladığı ileri sürülen ülkeler üzerinden olmuştur.
Çoğu Marksizm karşıtı için, Marksizm demek
Sovyet rejimi, Çin'deki Mao yönetimi veya Kuzey Kore'nin
 90'lara kadar uyguladığı siyasal sistem demektir.
Fakat bazı düşünürlere göre Marksizm
 korkusu vahşi kapitalizmi dizginlemiş
ve sosyal devlet anlayışının ortaya
 çıkmasına katkı sağlamıştır.
Marksizm'i ele almadan önce Karl Marks'ın
 kim olduğuna kısaca göz atmakta fayda var.
Karl Marks 1818 yılında Almanya'nın
 Trier kentinde dünyaya geldi.
Anne ve babası Yahudi olmasına karşın daha sonra
 daha sonra Protestan mezhebine geçerek Hristiyan olmuştur.
Babası şehrin önde gelen avukatlarından biridir.
Karl Marx Babasının yolundan giderek Bonn
 şehrinde hukuk eğitimi almaya başlamıştır.
Fakat eğitimi sırasından Hegel'in görüşlerinden 
etkilenerek felsefeye yönelmiştir.
1843 yılında hayatının aşkı jenny ile evlendi.
Çiftin 7 çocuğu olmasına karşın yalnızca
 üçü uzun süre hayatta kalabildi.
Marks'ın yazıları Prusya yönetimini rahatsız
 etmiş yazılarına sansür gelmiştir.
Marks eşiyle beraber Fransa'ya
 taşınmak zorunda kalmıştır.
Burada devrimci  hareketlerle yakın ilişki içinde olmuş
ve ona hayatı boyunca arkadaşlık 
edecek Frederic Engels ile tanışmıştır.
Engels zengin bir aileden geliyordu ve
 Marks'ı hayatı boyunca finanse etmiştir.
1848 yılında Engels ve Marks,
19. Yüzyıldaki sanayileşmeyle ortaya çıkan vahşi kapitalizme bir başkaldırı  bildirgesi olan Komünist Manifestoyu yayınladılar.
Marks bu bildirgede şu çağrıyı yapıyordu:
İşçi köle kaldığı sürece, ne Macar, ne Polonyalı,
 ne İtalyan özgür olacaktır
"bütün ülkelerin işçileri birleşin.
 Sizler insansınız birer eşya değil."
Kısa bir süre sonra Fransa yönetimi Marks'tan,
 devrimci hareketleri kışkırttığı gerekçesiyle
Fransa'yı terk etmesini istemiştir.
Marks buradan Bürüksele geçmiştir.
Fakat Brüksel'den de aynı gerekçelerle sınır
 dışı edilmiş ve kapitalizmin ana vatanı sayılacak
İngiltere'ye sürgün gitmiştir.
Londraya taşınan marks hayatının 
geri kalanını burada geçirmiştir.
Engels'in maddi yardımlarına karşın hayatı maddi sıkıntılarla geçmiş 1883 yılında hayatını kaybetmiştir.
Marks'ın kendisi göremese de, dünyadaki birçok
 sosyalist devrime ilham kaynağı olmuştur.
Günümüzde gelir adaletsizliklerinin artması ve
 dünyanın en zengin sekiz kişisinin elindeki servetin
dünyadaki en yoksul 3,5 milyar kişinin
 servetine denk hâle gelmesi
Marksizm teorisini güncel tartışmaların
 merkezinde tutuyor.
Marksizmin temel felsefesi 
diyalektik materyalizmdir.
Diyalektik materyalizmi diğer materyalizm nedir 
videomda ele aldığım için burada açıklamayacağım.
Fakat burada Marksizm'in klasik materyalizmden farklı olarak insan varlığına baktığını söylemek gerekiyor.
Klasik materyalizmde insanın 
evren içinde özel bir yeri yoktur.
İnsan denilen varlık tesadüflerle var olmuş ve 
diğer varlıklarla aynı seviyede bir varlıktır.
Fakat Marksizm'de doğa içinde
 insana bir ayrıcalık yüklenmiştir.
İnsanın diğer varlıklardan
 üstün olmasının nedeni
onun bilinçli bir şekilde çalışan bir varlık 
olması yani homo faber olmasıdır.
İnsan diğer varlıkların aksine
 emeği ile doğayı değiştirmekte
ve onun karşısında özgürlüğünü elde edebilmektedir.
Yani insanın özgürlüğü üretim araçlarıyla
 doğayı şekillendirmesidir.
Üretim araçları üzerinde iki tür mülkiyet
 biçimi vardır; özel ve kolektif mülkiyet.
Eğer üretim araçları toplum içinde belli birkaç 
kişinin elindeyse buna özel mülkiyet denir.
Bu mülkiyetin egemen olduğu toplumlarda
iktidar ve onu boyun eğenler 
olmak üzere çeşitli sınıflar vardır.
Eğer üretim araçları üzerinde toplumun ortak bir
 mülkiyeti varsa buna kolektif mülkiyet denir.
Bu toplumlarda devlete ihtiyaç yoktur.
İnsanlar karşılıklı işbirliği ve yardımlaşmayla 
toplumsal birlik ve düzeni sağlar.
Marksizm'e göre bir toplumda egemen olan
 üretim biçimleri o toplumun sosyal yapısını belirler.
Yani kısacası toplum olarak nasıl 
üretiyorsak öyle şekilleniriz.
Üretim araçları ve onlar üzerindeki mülkiyet 
anlayışı değiştikçe toplumlarda değişir.
Tarih boyunca çeşitli üretim biçimleri ve onlara göre
 şekillenmiş çeşitli sosyal tipler ortaya çıkmıştır.
Marksizm'e göre Tarihteki ilk toplum
 biçimi ilkel komünal toplumlardır.
Bu toplum biçiminde üretim araçları basit birkaç av
 aletinden veya taştan yapılmış aletlerden oluşuyordu.
İnsanlar arasında sınıfsal bir ayrım yoktu.
İnsanlar bir bütün olarak üretime katılıyor elde
 edilen ürünler ortaklaşa paylaşılıyordu.
Bu dönemde özel mülkiyet yerine 
kolektif mülkiyet anlayışı hakimdi.
Zaten birinin bir ürünü özel mülkiyetine
 geçirip stoklaması mümkün değildi.
Çünkü ihtiyaçtan fazlası üretilemiyordu.
Sömürü olmadığı için devlet gibi siyasal
 bir örgüt yapılanmasına ihtiyaç yoktu.
Marksizm'e göre ikinci toplum
 biçimi köleci toplumdur.
Bu dönemde üretim biçimi değişmiş tarım, 
hayvancılık ve el sanatları ortaya çıkmıştır.
İnsanlar tüketeceğinden
 daha fazlasını üretmeye
ve bunları özel mülkiyetine alarak saklamaya başlamıştır.
Özel mülkiyet beraberinde devlet kurumunu 
doğurmuş ve savaşlar ortaya çıkmıştır.
İnsanlar savaş esirlerini öldürmek yerine köle olarak 
çalıştırmaya ve servetlerini arttırmaya başlamıştır.
Toplum iki sınıfa bölünmüştür; çalışan ve
 çalıştığından pay alamayan köleler ile
çalışmayan fakat çalıştırdığı kölelerin 
emeğine sahip olan mal sahipleri.
Bu toplumda devletin görevi
 köle direnişlerini bastırmak
ve mal sahibi özgür kişiler arasında hukuka
 dayalı bir düzen geliştirmektir.
Marksizm'e göre bir diğer toplum
 biçimi feodal toplumdur.
Bu toplumda kölelik yıkılmış yerine
 feodal beyin malı olmayan
fakat bu beye hizmet eden köylüler ortaya çıkmıştır.
Feodal beyler yönetici serfler ise yönetilen sınıftır.
Feodal sistemde ortaya çıkmaya başlayan
 burjuvazi kapitalizmin doğacağını göstermiştir.
Burjuvazi feodal düzene baş kaldırmış ve 
bir devrimle kapitalizm ortaya çıkmıştır.
Yine toplum düzeni kişi sınıfa bölünmüş bir taraf şanslı 
azınlık olan kapitalist sınıfken diğer taraf da işçi sınıfıdır.
İşçi sınıfı açlıktan ölmemek için emeğini 
satmak zorunda kalmaktaydı.
Yeni bir hukuk düzeni ortaya çıkmıştı.
Herkes yasalar önünde eşitti ama
 kapitalist sınıf daha fazla eşitti.
Fakat Marks'a göre kapitalizm savaşlar ve ekonomik
krizlerle üretim araçlarının gelişmesini
 engelleyip kendi sonunu getirecektir.
Marksizm'e göre kapitalizmin yıkılmasından
 sonra son toplum biçimi olan
ve sömürüye dayanan  sınıfların 
olmadığı Komünizm gelecektir.
Fakat bu sisteme geçmeden önce bir ara dönem
 olan sosyalist devrimler yaşanacaktır.
Marksizm'e göre toplumsal ilişkilerin
 biçimlenmesinde ve bir toplumun şekil almasında
temel belirleyici rol alt yapı olan
 o toplumun üretim tarzıdır.
Bir toplumun üretim tarzı yada ekonomik
 ilişkileri o toplumun üst yapısı olan
din, ahlak, hukuk, gelenek, görenek, bilim,
 sanat ve felsefeyi şekillendirir.
Toplumların alt yapısı değiştiği zaman 
üst yapıda bir değişime uğrar.
Marksizm'e göre alt yapıyı elinde bulunduran
 güç toplumun tüm katmanlarına hükmedebilir.
Yine Marksizm'e göre devlet denilen oluşum
 başta hukuk ve mahkeme gibi araçları kullanarak
ekonomiyi elinde tutan gücün çıkarını korur.
Komünizmde ekonomik yapıyı elinde bulunduran
 ayrıcalıklı bir sınıfın olmayacağı ileri sürülerek
devlete artık ihtiyaç kalmayacağı savunulur.
Marksizm'e göre tarihte temelde
 üç tip devlet görülmüştür
ve bu devlet tiplerinin tamamı toplumu
 sömürmek üzere kurulmuştur.
Bu devlet tipleri tarihte görülme sırasıyla:
Kölelik devleti, Feodal Devlet ve Burjuva
 devleti olan kapitalist devlettir.
Kapitalist devlet belli bir devrimsel 
geçişle yerini komünizme bırakacaktır.
Marksizm'e göre Komünist devrim 
şu sırayı izleyerek gerçekleşecektir:
İlk önce kapitalizmin ekonomik ve sosyal ilişkilerini
 yıkacak proletarya diktatörlüğü kurulacaktır.
Bu aşama kapitalizm ve komünizm 
arasında bir ara dönemdir.
Bu dönemde sömüren sınıfın direnişini kırmak için
 demokrasi ortadan kalkacak ve şiddet hakim olacaktır.
Daha sonra ikinci aşama olan komünizmin
 alt aşamasına geçilecektir.
Bu dönemde insanın inşan tarafından sömürüsü 
ve toplumsal sınıflar ortadan kalmıştır.
Fakat hala toplumsal ekonomik paylaşım kişinin yapmış 
olduğu işe ve yeteneğine göre olmaktadır.
Ve son olarak komünizmin
 üst aşamasına ulaşılacaktır.
Bu aşamada toplumsal ekonomik
 paylaşım ihtiyaç ilkesine göre olacaktır.
Toplumsal üretim ve değerlerin dağılımında devlet
 oluşumu olmadığı için zorlama olmayacaktır.
Marksizm felsefesinin en önemli 
kavramlarından biri yabancılaşmadır.
Marks'a göre yabancılaşma bir özgürlük problemidir.
Kapitalist üretim sisteminde işçi belli
 bir ücret karşılığı emeğini işverene satar.
Marksizm'e göre işçinin ürettiği ürünler
 üzerinde bir hakkı olamamaktadır.
Çünkü bu ürünler artık sermaye sahibinin malı olmaktadır.
Bu durumda işçi ürettiği ve
 harcadığı emeğe yabancılaşır.
Marksizm'e göre kapitalist
 sistemde iki temel sınıf vardır
bunlar; işçiler ve fabrikalara
 sahip mülkiyet sınıfıdır.
Her iki sınıfta kapitalist sistemden dolayı
 temel insani vasıflarından yoksundur.
İşçi ürettiği emeğe sahip olmamakta, patron 
ise artı-değere çalışmadan sahip olmaktadır.
Artı-değer, işçinin emeğinin, işgücünün
 değerinin üzerinde yarattığı
ve kapitalist tarafından karşılıksız olarak el konulan değerdir.
İnsan kendi emeğine sahip olduğu kadar insandır.
Fakat Marksizm'e göre kapitalist sistem insanı
 temel niteliklerinden yoksun bırakır.
Marksizm'e göre yabancılaşma
 sadece ekonomik alanda değil
toplumun birçok öğesinde gerçekleşmiştir.
Örneğin insan dini açıdan da bir yabancılaşma 
ve yozlaşma içine girmiştir.
Marksizm'e göre tanrı, insanın tarih boyunca aslında kendine 
ait değerleri idealize edip yüklediği bir varlıktır.
Tanrı, Tarih boyunca tam bir  gelişme
 ve olgunluğa sahip olamayan
ve sürekli sömürülen toplumlar için  insanın
 özlemlerinin ve acıdan kaçışının bir ifadesidir.
Kısacası Karl Marks dini şöyle ifade eder:
Din içinde çekilen ıstırap, aynı zamanda, gerçekte çekilen 
ıstırabın bir ifadesi ve gerçek ıstıraba karşı bir protestodur.
Din, baskı altında ezilen yaratığın iç çekişidir;
kalpsiz bir dünyanın kalbi ve ruhsuz
 koşulların ruhudur. Halkın afyonudur.
Son olarak tarihin en büyük antikapitalisti 
olan Marks'ın antikapitalist duruşunun
5 temel varsayımını söyleyerek konuyu bitirelim:
Marks'a göre kapitalizm:
Adaletsiz bir sömürüdür
İnsanın emeğine yabancılaşmasıyla 
özgürlüğünü yitirmesidir.
Her şeyin değerinin maddiyata indirgenmesi 
ve parasal bir karşılığının olmasıdır.
Akıl dışılıktır.
Ve modern barbarlıktır.
Videoyu beğendiyseniz, beğenme tuşuna basmayı
ve abone olmayı unutmayın
karanlığa küfredeceğine bir mum da
sen yak
