Oefa, Rusland
 
 
Ons is hier in Rusland
in die stad Oefa.
En dis 'n baie interessante omgewing,
hier is ook natuurlik spore van die ou Sowjetunie.
En dit het 'n paar gesprekke aan die gang gesit
tussen my en Carel Boshoff.
 
En Carel, jy het onlangs Stalin se opstel
of referaat oor "die nasionale vraagstuk" gelees.
Ja, kostelik! Weet jy Dan, Stalin het daarmee
homself nou sogenaamd gevestig as
'n gesaghebbende op die terrein
van die nasionale vraagstuk
Dis redelik vroeg geskrywe, pre-revolusie
1907 of 1912 êrens
in Wene, in Oostenryk
 
My wêreld, want toe was hy nog baie jonk gewees
Hy was jonk gewees en dit was in 'n tyd wat die
vraag van nasionale minderhede, in besonder die Joodse groeperinge
binne die internasionale organisasie van die kommuniste
baie ter sprake was
Nou moet ek sê jy moes my twee of drie weke gelede
gevra het dat ek als baie varser kon hou.
Maar nietemin,
Hy gaan sonder meer van die gegewe uit,
en dis heeltemal pre-Eerstewêreldoorlog;
hy gaan van die gegewe uit dat nasionale minderhede
die reg op selfbeskikking het.
Dan is die enigste vraag hoe om dit toe te pas
en of dit toegepas kan word sonder
sonder byvoorbeeld 'n nasionale territorium.
Maar nasionale identiteit, die gedagte
van, van... 'n nasionale solidariteit
dié beskou hy in 'n heel ernstige lig
en hoegenaamd nie strydig met die werkersbelang
of die werkersklas se samelewing nie.
Dan kom hy nou by wat hy as nasionalisme beskrywe
met ander woorde
'n identiteitsgevoel wat die werkersklas
se agenda kan oorheers
en dit is dan wat hy ook bespeur by
sekere van die Balkanstate en die Jode
wat groepeer en so meer.
Maar hy was natuurlik 'n Georgiër
so hy was as't ware ook
deel van 'n minderheid binne die groter
Russiese Ryk.
Veral in sy vroeëre jare het hy waarskynlik
meer daarvan saam met hom gedra
en toegeëien.
Uhm, nou wat vir my interessant was
ek het dit jare gelede gehoor
en ek het baie oppervlakkig daarna gekyk en
nou vir die eerste keer gefokus van A tot Z
hierdie opstel van hom gelees
dat as ons ons wil verstaan hoe
die ANC in Suid-Afrika die minderheidskwessie
bejeën, dan moet ons hierdie opstel lees.
Nou die interessante is, dit was destyds
toe Thabo Mbeki in gesprek was met
generaal Viljoen en die Vryheidsfront, en so meer
die formulering van artikel 235
in daai era en
soos die toeval dit wou hê
het ek nou onlangs weer met mnr. Mbeki en sy stigting te doene
en dit is dié dat ek toe weer die opstel optel
En hulle gebruik natuurlik hierdie
begrip "nasionale vraagstuk" wat net so uit die Sowjetunie uitkom!
Hy kom (lag) net so daaruit.
Wel, dit voel vir my of ek my antwoord gekry het.
Dit voel vir my of ek die memorandum gekry het
vir die toets wat ons moes skryf.
So die ANC se benadering tot etnisiteit
en volkere en taal in Suid-Afrika
kom uit die Sowjetunie.
En dit het daai besonderse omlynings wat mens nie altyd
presies weet hoekom dit só lyk en nie anders nie.
Etnisiteit is 'n probleem maar identiteit nie noodwendig nie.
Nou, jy weet, dis nie altyd duidelik waar die verskil tussen
daai begrippe lê nie, buiten as jy dit binne 'n vaste
raamwerk waarneem nie.
Maar daarmee verstaan ek hoedat... die minderheids- of
die nasionale identiteite mag bestaan
in soverre hulle dan gedienstig is aan
die gesamentlike, oorheersende, revolusionêre agenda.
Dit is by ons baie duidelik ook só ingedra.
Dit kan verdra word, dis immers 'n gegewe, maar...
Die elf tale, maar hulle moenie te sterk wees nie?
Hulle moenie te sigbaar wees nie.
...Net nie die botoon voer nie.
Dis die goeie manier om dit te stel
Baie interessant, weet jy, dis 'n skamele 70 of 80 bladsye (deur Stalin).
Ek wil 'n bietjie dieper daarop ingaan en 'n artikel daaroor skrywe
om dit in 'n sin regtig huis toe te bring.
En te sê: dis die raamwerk waarvanuit ons verstaan word.
Dit het my begrip - ook na binne, moet ek eerlik sê -
nogal 'n bietjie verruim
Ja, en jou, jou siening van Afrikanerskap
en  hoe ons inpas in Suid-Afrika en ook in die groter wêreld.
Dis tog altyd waardevol om 'n bietjie uit
jou opponent se oë te kyk
en te probeer sien hoe sien hy jou.
Dit lig 'n mens so bietjie iets in
wat jy andersins dalk nie sou geweet het nie.
Ja, vir seker, want 'n mens se identiteit
word nie net deur jouself bepaal nie
maar ook deur jou vyand.
Eintlik juis deur daardie ontvangs wat dit kry.
En die ontvangs van Afrikaneridentiteit
is duidelik een wat die risiko loop
om die groter skema van dinge te versteur
en daarom te ruste gebring moet word
met 'n genoegsame mate van erkenning
maar nie te veel nie.
Ja.
Ek dink dis om en by hoe 'n mens dit kan opsom.
Ja, baie dankie, Carel, dit was 'n baie interessante gesprek
hierso in hierdie pragtige omgewing
Net hier op en af geloop in die wandellaan
en ons was so pas... hierdie wandellaan
word die Leninstraat.
Ons is in die Leninstraat waar ons praat oor
nasionale identiteit...
Basjkortostan, nè, die republiek waarvan Oefa nou die hoofstad is
is hierdie jaar 100 jaar oud, met ander woorde
hy het met die revolusie tot stand gekom.
Wat presies hy voor die tyd was,
een of ander regio met Basjkiers as taal...
met sy bevolking is nie vir my heel helder nie.
Maar daar was 'n outonome republiek wat 'n Sowjetrepubliek geword het,
tot stand gekom het.
En dit is  dus eintlik by uitstek
'n voorbeeld van "die nasionale vraagstuk"
soos beantwoord deur die kommunistiese tradisie.
Ja, en, en selfs nou nog word daar verwys
na die Republiek van Basjkortostan
binne die huidige Russiese Federasie
Ja.
En met ander woorde dis heeltemal moontlik om
'n "republiek" te hê wat binne 'n groter federasie bestaan
en, hopelik, ek droom altyd van die Afrikaanse Republiek
wat op 'n stadium tot stand gaan kom in Suid-Afrika.
'n Mens moet net 'n oorsigtelike beeld hê wat dit toelaat
en 'n mens sien dit hier op verskillende maniere:
Jy sien dit in die ampsdraers, in die regeringsgeboue,
in die funksionering ook by die beraad wat ons nou bygewoon het.
Maar jy sien dit ook in die tradisionele drag,
in 'n hele klomp tradisionele kultuurskatte wat behou word
en wat gevier word en wat nie...
op 'n óf-óf-benadering nie, jy's óf
Russies óf Basjkiers nie. Dis 'n...
Ja, jy kan albei wees. 'n Mens kan 'n Afrikaner wees en
'n Suid-Afrikaner... 'n Afrikaan.
Gegewe dat daardie identiteite akkommoderend genoeg is, ja.
O, maar baie dankie, Carel.
Ja, dankie, Dan. 'n Heerlike geleentheid.
