
Thai: 
 
สวัสดี ครูแอนเดอเสนกับวิดีโอในชุดวิชาเคมีพื้นฐาน ลำดับที่ 30 นี้
จะว่าด้วยเรื่องของปฏิกริยาสะเทิน (neutralization reactions)
หรือบางทีเราก็จะเรียกว่าปฏิกิริยากรด-เบส
ซึ่งการที่จะเข้าใจเรื่องนี้ได้ดีจริงๆนั้น
เราจะต้องเข้าใจในธาตุที่มีปริมาณมากที่สุดในจักรวาลเสียก่อน
ซึ่ง 90% ของอะตอมทั้งหลาย
ก็คือไฮโดรเจน ..ไฮโดรเจนนั้นมีโปรตอน 1 ตัวและอิเล็กตรอน 1 ตัว
คงรู้แล้ว ว่าโปรตอนนั้น มีประจุบวก
อิเล็กตรอนมีประจุลบ ..และถ้าเราดึงเอาอิเลคตรอนออกไป
จะเกิดอะไรขึ้น? ..ก็จะเหลืออยู่แต่โปรตอนหนึ่งตัว
ซึ่งเราจะมีคำสองคำที่ใช้แทนกันได้ นั่นคือไฮโดรเจนอิออน
ซึ่งก็จะมีประจุบวก กับอีกคำคือโปรตอน
สองคำนี้มีความหมายเดียวกัน
เป็นสิ่งที่มีความสำคัญมาก เมื่อพูดถึงเรื่องปฏิกริยาสะเทิน
ส่วนน้ำนั้น มีคุณสมบัติที่เราเรียกว่าเป็น แอมโฟเทอริค (amphoteric)
นั่นคืออาจเป็นได้ทั้งกรดและเบส
พูดให้ชัดไปกว่านั้นก็คือ น้ำเป็นได้ทั้ง กรดบรอนสเตต-ลาวรี่ และ
เบสบรอนสเตต-ลาวรี่ (Bronsted-Lowry acid or a Bronsted-Lowry)

English: 
 
Hi. It's Mr. Andersen and this is chemistry essentials
video 30. It's on neutralization reactions.
Or we sometimes refer to these as acid-base
reactions. And to really understand it, you
have to understand one of the most abundant
elements in the universe. 90% of atoms are
actually hydrogen. Hydrogen is 1 proton and
1 electron. Remember the proton has a positive
charge. Electron has a negative charge. And
so if we take away that electron, what are
we left with? A proton. And so you'll hear
these used interchangeably. A hydrogen ion,
which is going to have a positive charge or
a proton. Those mean essentially the same
thing. And they're both incredibly important
when we're talking about neutralization reactions.
And so water is amphoteric. And what that
means is it can either act as an acid or a
base. And more specifically it can act as
a Bronsted-Lowry acid or a Bronsted-Lowry

Thai: 
หมายความว่าอย่างไร?
ก็อธิบายได้ว่ากรดบรอนสเตต-ลาวรี่นั้น จะจ่ายโปรตอนให้กับเบส
พูดอีกอย่างก็คือ กรดจะเป็นฝ่ายจ่ายโปรตอนให้กับเบสเสมอ
และเราก็ใช้อันนี้ มานิยามความหมาย
ว่าอะไรเป็นกรด อะไรเป็นเบสได้ดีที่สุด
เพราะงั้น เมื่อมีการถ่ายเทโปรตอนเกิดขึ้น
เราก็จะเรียกว่ามีปฏิกริยาสะเทินเกิดขึ้น
และปฏิกริยาอันนี้เป็นปฏิกริยาที่ต้องมีน้ำเข้ามาเกี่ยวข้อง (aqueous reactions)
เราต้องสามารถบอกได้ว่าตัวไหนเป็นกรด ตัวไหนเป็นเบส ..หมายความว่า
เรากำลังพูดถึงคู่กรด-เบสนั่นเอง ..เรายังอาจจะใช้คำนิยามอันนี้
เพื่อบ่งชี้ความแรงของความเป็นกรดเบสได้ด้วย
อย่างน้อยก็ควรบอกระดับความเป็นกรดได้
ได้บอกไปแล้ว ว่าน้ำนั้น มีบทบาทที่น่าสนใจมากในหลายแง่มุม
แต่อันนึงที่น่าสนใจมาก
ก็คือถ้าเรามีน้ำอยู่ด้วยกันมากๆ พอถึงจุดนึง ก็อาจมีการถ่ายเทโปรตอนเกิดขึ้นได้
หมายความว่า เราจะได้เห็นประจุลบตรงนี้ หรือไม่ก็ประจุบวกตรงนั้น
ก็หมายความว่ามีโอกาสที่จะได้เห็นการถ่ายเทโปรตอนเกิดขึ้น

English: 
base. What does that mean? Well a Bronsted-Lowry
acid is going to donate a proton to a base.
In other words the acid always donates the
proton to the base. And this is the best definition
for what an acid and a base is. And so when
these, when this proton is transferred, we
call that a neutralization reaction. And so
this only occurs in aqueous reactions. And
we also have to be able to identify what's
the acid, what's the base. In other words
what is this conjugate acid-base pair. And
also using this definition, you should be
able to figure out the strength of acids and
bases. Or at least what that strength means.
And so water is really interesting on a number
of different levels. But one of the reasons
it's interesting is if you have enough water
around water it will actually start to transfer
protons. In other words there's going to be
a negative charge here and a positive charge
on the protons. So sometimes one of those
proton will actually move over. And so what

Thai: 
เกิดเป็นไฮโดรเนียมอิออนที่มีประจุบวก และไฮดรอกซิลอิออนซึ่งมีประจุลบ
พอเอานิยามของบรอนสเตต-ลาวรี่ เกี่ยวกับความเป็นกรดเบสมาใช้
เราก็จะเห็นว่า เรามีทั้งกรดและเบสอยู่ทั้งคู่ ..และเรากำลังเห็นการถ่ายเทโปรตอน
โปรตอนจากกรดไปที่เบส ..และนี่ก็คือวิธีที่เราใช้บอกได้ว่าอะไรคือกรดหรือเบส
สิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับน้ำก็คือ น้ำนั้น เป็นได้ทั้งกรดและเบส
แล้วนิยามอันนี้มีที่มาอย่างไร?
ก็เป็นชื่อของนักวิทยาศาสตร์สองคน คือบรอนสเตต ซึ่งเป็นชาวเดนมาร์ก
และลาวรี่ ซึ่งเป็นชาวอังกฤษ .. เนื่องจากทั้งสองคนนี้
มีผลงานในเรื่องนี้ออกมาในช่วงเวลาเดียวกัน เราจึงเรียกชื่อทั้งสอง
ให้เป็นเกียรติในผลงานอันนี้
เป็นอันว่าสิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ เราเอากรดและเบสมาอย่างละตัว
จากนั้นก็จะมีการถ่ายเทโปรตอนจากกรดไปยังเบส
อีกวิธีนึงที่ใช้อธิบายก็คือ
ตัวนี้จะเป็นกรด ซึ่งจะเห็นว่ามีโปรตอนอยู่ด้วยก่อน
จากนั้น ก็จะมีการถ่ายเทโปรตอนอันนี้ไปให้เบส
ก็คือเราเอากรดและเบสมาอย่างละตัว เอามารวมกันเข้า
เรียกว่าการสะเทิน ก็จะมีคู่เบส และคู่กรด

English: 
you create is hydronium ion, which has a positive
charge. And hydroxyl ion, which is going to
have a negative charge. And so using the Bronsted-Lowry
definition of what an acid and a base is,
what we're doing is we're taking the acid
in this case and the base and we're transferring
a proton from the acid to the base. And so
that's how we define what an acid or a base
is. What's interesting about water is it can
serve both as an acid and a base. So where
does this definition come from? Well there
were two scientists, Bronsted in Denmark and
Lowry in England. And they both kind of identified
this at the same time. So they give them both
credit when they named it. And so what you're
doing is you're taking an acid and a base
and you're transferring that proton from the
acid to the base. And so another way to write
it would be the acid, which has the proton.
And then we're transferring that proton, in
this case, to the base. And so we're taking
an acid and a base, combining those together.
This is called neutralization. And we're making
a conjugate base and a conjugate acid. Now

Thai: 
ปฏิกริยานี้เป็นแบบสองทาง นั่นก็คือสามารถเกิดขึ้นจากทางด้านใดก็ได้
เราจึงเห็นมีลูกศรที่ชี้ไปทั้งสองด้าน
ตัวอย่างก็อาจจะได้แก่กรดอะซีติคกับน้ำ
ก็คือ ถ้าเรามีทั้งสองตัวคือกรดอะซีติคกับน้ำ ..แล้วก็เอามา
ถ่ายเทโปรตอนจากกรดอะซีติค จากนั้นก็ส่งต่อไปให้น้ำ
ก็จะเห็นว่า ในกรณีนี้ กรดอะซีติคจะเป็นกรด ส่วนน้ำเป็นเบส
และน้ำก็มีสิ่งที่น่าสนใจตรงที่เป็นได้ทั้งกรดและเบส
ลองมาดูกันสักหน่อย
ก็ดูให้ดีตรงนี้ ว่าน้ำนั้น เป็นกรดหรือเบส
แล้วก็ตรงนี้ ว่าเป็นกรดหรือเบส
เราก็ต้องกลับไปที่นิยามอันนี้อีก อย่างที่บอกไปแล้ว
ว่ากรดเป็นตัวที่จ่ายโปรตอน และเบสเป็นตัวที่รับ
ก็จะเห็นในสมการแรก ซึ่งมีกรดไฮโดรคลอริคกับน้ำ
คิดว่าเป็นตัวไหน? .. กรดก็ได้แก่กรดไฮโดรคลอลิค ส่วนเบส

English: 
this is a reversible reaction. In other words
it can run in both directions. And that's
why we have the arrow pointing both ways.
And so an example of this could be acetic
acid with water. And so if we have acetic
acid and water, what we can do is we can actually
take that proton from the acetic acid. And
then we can donate it to the water itself.
In this case then, acetic acid is the acid
and water would be the base. And so what's
interesting about water is it can serve as
both an acid and a base. And so take a moment,
for just a second, and figure out is water
an acid here or a base? Is it an acid here
or is it a base? And so you have to go back
to that definition. All we say an acid is
is something that's donating a proton. And
all we say a base is is something that's receiving
it. And so in this first reaction we're taking
hydrochloric acid and water. Have you figured
out which one it is? Well the acid is going
to be the hydrochloric acid. The base is going

English: 
to be the water. The water is receiving that
proton. And so it's the base. And so what
we're doing is we're losing that proton from
the hydrochloric acid. And that's making a
conjugate base, chloride. And we're gaining
that electron, or excuse me, gaining that
proton in the water and we're making a conjugate
acid. So if we look down here we've got ammonia
and water. In this case the water is serving
as an acid. Because it's donating the proton.
And who's receiving it is going to be the
ammonia. And so that's creating a conjugate
acid and a conjugate base. And so when we're
talking about strong acids, or strong bases,
what does that really mean? Well let's look
at something that's completely strong. That's
hydrochloric acid. And so if we had hydrochloric
acid to water it's going to completely break
apart. In other words all the protons are
going to break apart. All the chlorine ions
are going to break apart. And so we call this
a strong acid because the arrow you can see
is all running in one direction. Now this
proton doesn't just float around. It's going
to quickly combine with water to make hydronium.
You just don't have free protons inside there.

Thai: 
ก็คือน้ำ เนื่องจากน้ำเป็นฝ่ายรับโปรตอน จึงเป็นเบส
สิ่งที่เราเห็นก็คือการจ่ายโปรตอน ออกจากกรดไฮโดรคลอริค
ทำให้เกิดคู่เบส
นั่นก็คือคลอไรด์
และเราก็ได้อิเลคตรอน ..โทษที .. ได้โปรตอน
ให้กับน้ำ และได้คู่กรด
หันมาดูด้านล่างนี่ เราก็มีแอมโมเนียและน้ำ
ในกรณีนี้ น้ำจะป็นกรด เนื่องจากเป็นฝ่ายให้โปรตอน
ให้แก่ผู้รับ ซึ่งก็คือแอมโมเนีย เกิดเป็นคู่กรด
และคู่เบส .. พอหันมาพูดเรื่องความแรงของกรดและเบส
มีความหมายอย่างไรกันแน่?
ลองมาดูตัวอย่างของตัวที่มีความแรงมากอันนึง
นั่นคือกรดไฮโดรคลอริก ซึ่งถ้าเติมลงไปในน้ำ ก็จะแตกตัวออกทันที
โปรตอนทุกตัวจะแยกออกมาหมด รวมถึงคลอรีนด้วย
ก็จะแยกออกมาหมดเช่นกัน เราเรียกว่ามีความเป็นกรดสูง
และเราก็จะเห็นได้ว่า
ลูกศรนั้นชี้ไปทางเดียว
ทีนี้โปรตอนพวกนี้ก็จะไม่หยุดอยู่แค่นั้น
แต่ว่าจะเข้าไปจับกับน้ำกลายเป็นไฮโดรเนียม
จึงไม่มีโปรตอนอิสระให้เห็นเหลืออยู่

English: 
But this would be a strong acid. If we look
at something that's a medium acid, that would
be acetic acid. So we're going to be transferring
protons to the water but we're also going
to be moving those back to the acid itself.
So this would be an arrow in both directions.
Or it we were to look at bicarbonate down
here. Bicarbonate is going to be more of that
accepting of the proton. And so we call that
a real weak acid. But we could also all the
arrow on the other side. And so as you increase
the strength of an acid, we're clearing decreasing
the strength of a base. And vice versa. And
so that's the Bronsted-Lowry model of what
an acid and a base is. And how we can figure
it out in a neutralization reaction. And so
did you learn the following? To identify what's
the acid, what's the base. And figure out
these pairs. Well remember just look for where
the proton is going. Where it's headed to.
And that's going to tell you what's the acid.
What's the base. And I hope that was helpful.

Thai: 
อันนั้นเป็นตัวที่มีความเป็นกรดสูงมาก
ตัวที่มีความแรงน้อยลงมาหน่อย ก็อาจจะเป็น
กรดอะซิติก ก็จะมีการถ่ายเทโปรตอนไปให้น้ำเช่นกัน ..ทว่า
ก็จะมีการเลื่อนกลับมาเป็นกรดด้วยเช่นกัน
จะเห็นว่ามีลูกศรทั้งในสองทิศทาง
หริอถ้าจะดูตัวอย่างของไบคาร์บอเนตข้างล่างนี่
ลักษณะของไบคาร์บอเนตนี่ จะออกมาทาง
เป็นตัวรับโปรตอนเสียมาก จึงเรียกว่าเป็นกรดอ่อนๆ ก็ยังพอจะใส่ลูกศร
ให้มาทางนี้ได้ ..และก็เมื่อเราเพิ่มความแรงของกรดให้มากขึ้น เราก็กำลังลด
ความแรงของเบสด้วย แล้วก็ในทางกลับกัน
และนี่ก็คือแบบจำลองบรอนสเตต-ลาวรี่
ในเรื่องของกรดและเบส รวมทั้งการดูว่าตัวไหนเป็นกรดหรือเบสในปฏิกริยาสะเทิน
ลองมาสรุปเรื่องที่เรียนกัน
เรื่องการบ่งชี้ว่า ตัวไหนเป็นกรด ตัวไหนเป็นเบส รวมทั้งการหาคู่กรดเบส
เคล็ดลับก็คือการดูทิศทางการเคลื่อนของโปรตอน
อันเป็นตัวที่จะบอกเราว่า ตัวไหนเป็นกรด ตัวไหนเป็นเบส
ก็หวังว่าคงจะเป็นประโยชน์บ้าง
