 
 
Zoti profesor
Ju keni menduar thellë për  
thelbin e një njeriu për dekada
Në çfarë vështrimesh keni arritur?
Përvoja thelbësore
 e të menduarit tim
 
dhe kjo do të thotë, në të njëjtën kohë,
për filozofinë perëndimore
 
pasqyrimi i historisë së mendimit perëndimor
 
më ka treguar se në mendimin e mëparshëm
 
një pyetje nuk u ngrit kurrë
domethënë, pyetja e "EKZISTENCES"
Dhe kjo pyetje ka rëndësi sepse në mendimin perëndimor ne
 
përcaktojme natyrën e njeriut 
është lidhje me te Qenurit.
përcaktojme natyrën e njeriut 
është lidhje me te Qenurit.
përcaktojme natyrën e njeriut 
është lidhje me te Qenurit.
dhe një njeri ekziston në 
korrespodencë të qenies
dhe një njeri ekziston në
 korrespodencë të qenies
dhe një njeri ekziston në 
korrespodencë të qenies
domethënë nga kjo korrespodencë 
njeriu është qenia që ka gjuhë
domethënë nga kjo korrespodencë 
njeriu është qenia që ka gjuhë
domethënë nga kjo korrespodencë
 njeriu është qenia që ka gjuhë
domethënë nga kjo korrespodencë
 njeriu është qenia që ka gjuhë
dhe kjo dallohej nga mësimet budiste
mendimi perëndimor bën një dallim thelbësor
midis njeriut dhe qenieve të tjera të gjalla: bimëve dhe kafshëve.
njeriu dallohet duke pasur një gjuhë,
që do të thotë, nga ekzistimi në një lidhje dijeje me Qenien.
dhe kjo pyetje e Qenies ka
në historinë e mëparshme të mendimit perëndimor nuk u ngrit,
ose e shprehur më qartë:
Qenia vetvetiu në këtë drejtim është fshehur nga njeriu deri më tani.
dhe kjo është arsyeja pse për mendimin tim kjo pyetje tani duhet të ngrihet
dhe në të njëjtën kohë duke marrë një përgjigje për:
çfarë dhe kush është njeriu
a do të ishte më mirë të krijonim një qëndrim të ri themelor për jetën,
apo duhet të thellojë mësimet e fesë?
Unë mendoj se është në rregull duke shpjeguar përgjigjen e pyetjes tuaj të parë,
e kam bërë të qartë në çfarë mase është e nevojshme një mënyrë e re e të menduarit
dhe kjo është veçanërisht e nevojshme
nga brenda fesë kjo pyetje nuk mund të ngrihet.
dhe është gjithashtu e nevojshme për të ngritur këtë pyetje sepse
relacioni perëndimor me tërë botën sot
nuk është më transparent por i hutuar
pjesërisht përmes drejtimeve të ndryshme të besimit në kishë,
përmes filozofisë,
përmes shkencës,
 
dhe përmes veprës kurioze që vazhdon të ekzistojë
që sot në botën moderne
vetë shkenca mbahet si një lloj feje.
Unë do ta bëj këtë pretendim pak më të qartë më vonë
pse nuk përpiqeni të përcillni mendimet tuaja te njerëzit përmes mediave moderne, si radio dhe TV?
detyra që i është paraqitur të menduarit sot, ashtu siç e kuptoj,
 
është, në një farë mënyre, e re,
e cila kërkon një metodë krejt të re të të menduarit.
Kjo metode mund vetem
te arrihet permes dialogut direkt nga nje person ne tjetrin
dhe permes nje praktike
dhe ushtrimit per te folur e per te menduar
Kjo do te thote qe kjo menyre e te menduarit eshte e mundur ne fillim vetem per disa persona
por mund ti komunikohet indirekt te tjerve permes zonave te ndryshme te edukimit.
Do te te jap nje shembull
Sot, te gjithe mund te operojne radio ose TV
pa ditur ligjet e fizikes mbrapa saj,
pa ditur metodologjite e nevojshme per te arsyeturar keto ligje,
permbajtien e vertete te ketyre metodave
mund vetem te kuptohen nga ndoshta, 5 ose 6 fizikante sot.
dhe kështu është fillimisht me këtë mendim gjithashtu.
ky mendim është po aq i parë aq i vështirë
që vetëm disa njerëz mund të trainohen për të.
megjithatë, kjo lehtë mund të shkaktojë një keqkuptim
sikur këta njerëz tani ishin njerëz të shquar.
në realitet, çdokush mund ta arrijë këtë për sa kohë që dikush është qenie e të menduarit.
megjithatë, në sistemin tonë arsimor dhe sipas historisë sonë
vetëm disa njerëz janë të aftë të kushtëzojnë vetë për këtë mendim.
a ka ndonjë pikë kontakti midis teknologjisë dhe filozofisë?
në pyetjen tuaj do të thoja "po",
dhe në të vërtetë, ekziston një lidhje shumë domethënëse.
në të vërtetë, teknologjia moderne u ngrit nga filozofia.
në të vërtetë, teknologjia moderne u ngrit nga filozofia.
nga filozofia moderne kishte për herë të parë parimin se
vetëm ajo që mund të njihet qartë dhe qartë (d.m.th. nga ana matematike) është e vërtetë.
ka një pretendim të famshëm nga një fizikan gjerman, Max Planck, i cili thotë:
"Realiteti është vetëm ajo që është e matshme".
dhe ky mendim
që realiteti është i arritshëm vetëm për njerëzit
ër aq kohë sa është e matshme në kuptimin e fizikës matematikore;
ky mendim përcakton të gjithë teknologjinë.
dhe për aq sa ky mendim u konceptua për herë të parë
nga Descartes, themeluesi i filozofisë moderne,
lidhja midis teknologjisë moderne dhe filozofisë është mjaft e qartë.
 
Në Perëndim njerëzit pa fe shpesh janë identifikuar si komunistë,
ndërsa të tjerët, duke jetuar sipas rregullave fetare quhen të çmendur.
Si mendoni për këtë?
Pohimet thone se njerëzit pa fe janë komunistë
dhe njerëzit me fe janë të çmendur,
a janë të dy akuzat që
besoj, mund të sqarohen nëse dikush mendon se çfarë kuptohet këtu nga feja?
Feja do të thotë, siç thotë fjala,
një kthim i forcave, forcave dhe ligjeve,
 
që zëvendësojnë aftësinë njerëzore
atje madje mund të flasësh për një fe ateiste,
përkatësisht Budizmin, që nuk njeh Zot
dhe megjithatë është një fe, që përmban në vetvete një lidhje.
Unë gjithashtu do të thoja
njerëz si komunistët kanë një fe, domethënë besimin në shkencë.
Ata besojnë pa kushte në shkencën moderne.
Dhe ky besim i pakushtëzuar, domethënë besimi në sigurinë e rezultateve të shkencave,
është një besim dhe është në një farë mënyre diçka që shkon përtej qenies njerëzore, pra është fe.
Unë do të thoja që asnjë qenie njerëzore nuk është pa fe
dhe se çdo qenie njerëzore është në një mënyrë përtej vetvetes, domethënë e çmendur.
 
A duhet të shfuqizojmë fenë dhe filozofinë që përkundër ekzistencës së tyre të gjatë 4000 vjeçare asnjëherë nuk ndikuan në jetën e njeriut,
siç kërkuan ata
dhe sepse feja dhe filozofia duket se janë kontradiktore?
Ne nuk mund dhe nuk duhet të heqim mendimin dhe besimin
sepse në historinë e tyre të gjatë nuk e arritën, atë që u përpoqën të arrinin
Ne nuk mund të shfuqizojmë mendimin dhe besimin
sepse thelbi i njeriut është i fundëm.
Sepse në thelb të tij njeriu është gjithnjë i detyruar të provojë përsëri
Dhe veçanërisht në këtë kohë, unë do të thoja,
dhe do të kthehem te pyetja juaj e parë
se është i nevojshëm një reflektim mbi atë që është qenia njerëzore,
tani me rrezikun që njeriu është
në mëshirën e teknologjisë
dhe një ditë do të bëhet një makinë e kontrolluar
Ju dha edhe një koment tjetër,
duke e lidhur atë me vendin tuaj
Në të cilën ju thatë që vendi dhe njerëzit tuaj u takojnë vendeve të pazhvilluara
Nëse dikush flet për të pazhvilluarin,
gjithmonë duhet të pyesni se cili është mendimi i zhvillimit.
Sipas kuptimit modern të Evropës dhe Amerikës për zhvillimin,
është në fillim një pamje teknologjike.
Nga ky këndvështrim do të thosha që
vendi juaj
për shkak të traditave të saj të vjetra dhe të vazhdueshme,
është shumë e zhvilluar.
Amerikanët, nga ana tjetër, me të gjithë teknologjinë e tyre dhe bomba atomike
janë të pazhvilluara.
 
A ka ndonjë mënyrë për të harmonizuar njerëzit
dhe a mund të shndërrohet në këtë mënyrë në situata reale globale,
siç është ajo e Lindjes- dhe Perendim Berlin?
Kjo pyetje është aq e përgjithshme
sa së pari duhet të bëjmë dallimin
midis kushteve politike
për një unitet të mundshëm
dhe kushtet emocionale të njeriut për grumbullimin e qenieve njerëzore.
Për të dy kushtet, do të thosha,
për shkak të gjithë situatës sonë historike
Dhe për shkak të ndarjes së qenieve njerëzore
në fe të ndryshme,
filozofi të ndryshme
dhe marrëdhënie të ndryshme me shkencën,
nuk ka asnjë bazë të përbashkët sot
për një kuptim të menjëhershëm dhe të thjeshtë.
Unë mendoj se duhet të bëjmë dallimin midis
një vendi evropian me këtë histori dhe të kaluar
dhe një vend, ku ju keni shtëpinë tuaj.
Do të më duhej ta them këtë
nëse ka ndonjë mundësi fare për mirëkuptim në të ardhmen e parashikueshme
mund të ndodhë vetëm nëse
përveç kushteve politike,
nëse qeniet njerëzore nga të gjitha anët gjejnë vetë-konsiderim
Por, ky vetë-konsiderim, siç e përmenda edhe në pyetjet tuaja të tjera
është bërë i vështirë,
se jo vetëm në Gjermani, por në të gjithë Evropën në përgjithësi,
ne nuk kemi ndonjë lidhje të qartë, të zakonshme dhe të thjeshtë me realitetin dhe veten tonë
Ky është problemi i madh i botës perëndimore
dhe pjesë e arsyes së konfuzionit të mendimeve në të gjitha fushat e ndryshme.
