Mišićni grčevi povezani sa vežbanjem definišu se kao bolne, spastičke i nevoljne kontrakcije skeletnih mišića
koje se javljaju tokom ili odmah nakon vežbe i nemaju drugu metaboličku, neurološku ili endokrinu patologiju.
U 12-godišnjem pregledu medicinskih problema kod maratonskih trkača
grčevi su se javljali kod 6.1%, odnosno 1.2 slučaja na svakih 1000 učesnika.
Čini se da su mišićni grčevi povezani sa vežbanjem problem i u drugim napornim sportovima.
Dugo se smatralo da grčevi potiču od dehidratacije ili dizbalansa elektrolita.
Teorija iza ovoga je da se ekstraćelijski odeljak tečnosti smanjuje zbog obimnog znojenja,
što dovodi do gubitka intersticijalnog volumena.
Dodatno, preterano znojenje dovodi i do gubitka natrijuma, kalcijuma, magnezijuma, hlora i kalijuma.
Obe ove promene dovode do mehaničkog deformisanja nervnih završetaka i povećanja okolne koncentracije jona i neurotransmitera
što uzrokuje hiperekscitabilnost završetaka motornih neurona i spontano "opaljivanje" signala.
Ipak, nijedna od ovih studija nije pokazala povezanost uzroka i posledice.
Nijedan od učesnika dopunskih istraživanja nije imao grčeve uprkos tome
što su imali gubitak elektrolita u serumu ili znoju.
Zbog čega se onda grčevi javljaju samo kod mišića tokom aktivnosti
a istezanje trenutno olakšava grčeve?
Jedno istraživanje (Schwelnes et al.) popularizuje stav da se grčevi javljaju
zbog izmenjenog mehanizma kontrole refleksa u odgovoru na neuromišićni zamor.
Preciznije, preopterećenje i zamor mišića uzrokuju dizbalans između ekscitatornog stimulusa iz mišićnog vretena
i inhibitornog stimulusa ka alfa moto-neuronu.
To konačno dovodi do nastanka lokalnog grčenja.
Ovu hipotezu podržavaju eksperimenti,
jer je pokazano da zamor skeletnih mišića smanjuje inhibitorni stimulus na alfa motoneurone iz Goldžijevog tetivnog aparata
i da povećava ekscitatorni stimulus iz mišićnog vretena, u životinjskim modelima.
Takođe je pokazano da kada se skeletni mišić kontrahuje iz skraćenog položaja
smanjena je signalizacija iz Goldžijevog tetivnog aparata
što objašnjava zbog čega je istezanje najbolji i najefektniji tretman
akutnog mišićnog grča povezanog sa vežbanjem.
Koji su faktori rizika za izmenjenu neuromišićnu kontrolu?
Čini se da sportisti imaju različite individualne pragove grčenja
a to su najmanje električne stimulacije potrebne za izazivanje grča.
Nije iznenađujuće da je pozitivna istorija grčeva povezanih sa vežbanjem
najveći faktor rizika za pojavu grčeva u budućnosti.
Iako se istraživanja ne izjašnjavaju o tome,
čini se da porodična istorija grčeva i naročiti gen za kolagen
mogu biti doprinoseći faktori.
Dalje, izgleda da su muškarci skloniji grčevima vezanim za vežbanje od žena
što može biti zbog veće zastupljenosti brzih vlakana u lokomotornim mišićima.
Schwabbe i dr. su dokazali da intenzivnije i dugotrajnije vežbanje
dovodi do većeg rizika za nastanak grča
A Shang i dr. su pokazali da će sportisti skloni grčevima verovatnije imati povrede tetive ili ligamenta u poređenju sa sportistima koji nemaju grčeve.
Kako da lečimo i sprečimo grčeve?
Zbog ograničenja teorije o hidrataciji i elektrolitima
tablete raznih soli i magnezijumski suplementi, iako se često koriste, nemaju dokazanu opravdanost.
Upotreba kinina dokazano smanjuje pojavu noćnih i idiopatskih grčeva,
ali ona više nije dozvoljena u SAD jer može da smanji nivo trombocita.
Nelson i dr. navode nekoliko obećavajućih strategija za grčeve povezane sa vežbanjem,
mada kvalitetna istraživanja tek treba da dokažu njihovu efikasnost.
To su:
Re-edukacija mišića agonista, kao što je Gluteus maximus, kod grčeva zadnje lože natkolenice.
Kinezi-trake i kompresivna odeća koji oponašaju nabore kože
i tako pospešuju lokalni krvotok i smanjuju pritisak na mehanoreceptore.
Terapija masažom takođe dokazano menja nervnu nadražljivost.
Smatra se da hiperventilacija sprečava respiratornu acidozu, koja je doprinoseći faktor nastanku mišićnih grčeva.
Sok kiselih krastavčića u količini 1 ml/kg TT , koji sadrži visoke koncentracije soli i acetične kiseline,
smatra se da uzrokuje refleks koji smanjuje inhibitornu neurotransmitersku aktivnost kod grčećih mišića.
Na kraju, čini se da je istezanje najefikasniji tretman u olakšavanju grča
uzrokovanog akutnim zamorom,
jer se smatra da povećava napetost u Goldžijevom tetivnom organu
i rezultuje većom inhibicijom aferentnog refleksa ka alfa motoneuronu.
Slobodno eksperimentišite ovim mogućnostima i recite nam šta je vama pomoglo.
