
Estonian: 
 
Olete kunagi mõelnud miks me
üksteist aitame?
Näiteks, miks aitame sõpradel kolida, 
kuigi tegelikult vihkame seda?
Ja sama moodi, miks mesilane ohverdab sissetungijat nõelates taru kaitseks oma elu?
Miks peaks vampiirnahkhiir oksendama verd teise nahkhiire suhu, kes pole sel päeval söönud?
Miks?! 
Selline vampiirnahkhiir on vist...väga tore.
Eugh!
See on nii mitmes mõttes jälk.
Selgub, et see on tegelikult oluline küsimus.
Sellised asjad on teadlasi aastaid hämmeldanud.
Darwin arvas, et altruistlik käitumine võib tema loodusliku valiku teooria hävitada.
Kui idee on tugevaimate ellujäämine,
ei saaks looduslik valik kuidagi soosida käitumist, 
mis vähendab meie ellujäämise tõenäosust.
Või saaks?
Darwin uuris mesitarusid ja mõistis, et kuna steriilsed töömesilased aitavad veresugulasi,
eriti mesilasema,
võib looduslik valik soodustada altruismi 
seotud rühmade seas.

Danish: 
Har du tænkt over, hvorfor vi gør ting for hinanden?
Som f.eks. hvorfor vi hjælper venner med at flytte, selvom vi hader det,
eller hvorfor en bi vil ofre sit liv ved at stikke, for at forsvare boet?
Hvorfor gylper en vampyrflagermus blod ind i munden på en anden flagermus,
der ikke har spist den dag?
Det er nok en sød flagermus, tror jeg. Det er klamt på så mange måder!
Det viser sig at det er et stort spørgsmål.
Det har undret forskere i årevis, og Darwin mente at atruistisk adfærd overtrådte rammerne for
hans teori om naturlig udvælgelse. Hvis det hele handler om, at den bedst tilpassede overlever, ville naturlig udvælgelse
ikke udvælge et træk der nedsatte vores overlevelseschancer.
Eller kunne det?
Darwin studerede bikuber, og indså at siden sterile arbejdere hjalp deres slægtninge, især dronningen
kunne natulig udvælgelse favorisere altruisme indenfor beslægtede grupper.

Dutch: 
(muziek)
Heb je je ooit afgevraagd waarom we dingen voor elkaar doen?
Zoals waarom we vrienden helpen met verhuizen, ookal doen we dit niet graag?
Of waarom een bij zich zou opofferen om het nest te beschermen door een indringer te steken?
Waarom zou een vampiervleermuis bloed in de mond van een andere hongerige vleermuis spugen?
Waarom? Dat is een heel aardige vampiervleermuis... Denk ik.
Ieuw!
Dat is vies op zoveel manieren.
Het blijkt dat dit eigenlijk een best grote vraag is.
Zo'n dingen hebben wetenschappers jarenlang gestoord.
Charles Darwin dacht dat altruïstisch gedrag
een mogelijk fatale fout was voor zijn theorie van natuurlijke selectie.
Als het overleven van de sterkste waar is,
kan natuurlijke selectie onmogelijk gedrag dat het moeilijker maakt om te overleven verkiezen.
Of kan het dat wel?
Darwin bestudeerde bijennesten en realiseerde zich dat aangezien steriele werkbijen hun bloedverwanten helpen,
vooral de koningin,
natuurlijke selectie misschien altruïsme verkiest in verwante groepen.
Honderd jaar later, in 1964, bedacht een Britse wetenschapper genaamd William Hamilton

English: 
[theme music]
Ever wonder why we like...do things for each other?
Like why we help our friends move even though we hate doing it?
And, for that matter, why a bee will sacrifice its life by stinging an intruder to protect the hive?
Why would a vampire bat regurgitate blood into the mouth of another bat that hasn't eaten that day?
Why?! That's a very nice vampire bat...I guess.
Eugh!
That's gross in like so many ways.
It turns out that this is actually a pretty big question.
Things like this have been stumping scientists for years.
Charles Darwin thought that altruistic behavior
was a potentially deal-breaking flaw for his theory of natural selection.
If the game was survival of the fittest,
natural selection couldn't possibly favor a behavior that made us less likely to survive.
Or could it?
Darwin studied beehives and realized that since sterile worker bees were helping their blood relatives,
especially the queen,
natural selection might favor altruism within related groups.
A hundred years later, in 1964, a British scientist named William Hamilton

Dutch: 
een vergelijking om dit te verklaren.
Hij bedacht dat altruïsme als een eigenschap kan evolueren als:
genetisch verwantschip maal het voordeel van de actie groter is dan de kosten van het individu.
In andere woorden:
aangezien gedrag soms erfelijk is,
kunnen de genen die verantwoordelijk zijn voor altruïstisch gedrag
evolueren als het voordeel groter is dan de kost voor het individu
doordat het de familie van het individu genoeg helpt om het de moeite waard te maken.
Hamilton noemde dit idee 'inclusieve sterkte'
Darwin's definitie van sterkte breidt uit van
hoeveel baby's iemand maakt
naar het opnemen van nakomelingen van familieleden.
Hamilton's ideeën waren een grote hit bij ander wetenschappers
omdat het bijvoorbeeld dingen zoals mierenkolonies verklaard.
Mieren heb zo goed als geen persoonlijk leven,
alles wat ze doen, doen ze voor het voordeel van de kolonie.
Werkmieren delen drie kwart van hun genen.
Ze zijn eigenlijk dichter gerelateerd aan hun zussen
dan aan hun nakomelingen.
Volgens Hamilton's vergelijking heeft elke individuele mier een enorm grote genetische invloed op
het overleven van de kolonie.
Maar Hamilton's theorie verklaard niet waarom sommige dieren anderen helpen die geen familie zijn.

English: 
actually came up with an equation to explain this.
He figured altruism could evolve as a trait if:
genetic relatedness, times the benefit of the action, was greater than the cost of the individual.
In other words:
since some behavior is hereditary
the genes responsible for altruistic behavior
could evolve if it's benefit exceeded whatever cost it had for the individual
because it helped the individual's relatives enough to make it worthwhile.
Hamilton called this idea "Inclusive Fitness"
expanding Darwin's definition of fitness
basically how many babies someone is making
to include offspring of other relatives.
Hamilton's ideas were a humongous hit with other scientists
because for starters it explains stuff like ant colonies.
Ants have virtually no personal lives,
everything they do, they do for the good of the colony.
And worker ants share three quarters of their genes.
They're actually more closely related to their sister ants
than they would be to their offspring.
So, according to Hamilton's equation, each individual ant has an exceptionally large genetic stake
in the survival of the colony
But Hamilton's ideas do not explain why some animals help others that they're not even related to.

Danish: 
Hundrede år senere, i 1964, kom en britisk forsker ved navn William Hamilton
med en ligning der kunne forklare det.
Han tænkte at altruisme kunne udvikles som et træk, hvis
genetisk lighed X fordelen ved adfærden var større end omkostningerne for individet.
Da nogle adfærdstyper er arvelige, vil generne for altruistisk adfærd,
kunne udvikle sig hvis fordelene er større en omkostningerne for individet
fordi det hjalp familiemedlemmer nok til at det kunne betale sig.
Hamilton kaldte dette for inklusiv fitness, og udvidede dermed Darwins definition på fitness,
som bare er hvor mange børn man får, så det nu inkluderede familiemedlemmers afkom.
Hamiltons ideer var et hit blandt andre forskere fordi det forklarer ting som myrekolonier.
Myrer har ikke et privatliv, alt hvad de gør er for koloniens bedste.
Og arbejdermyrer deler 75% af deres gener og er nærmere beslægtet med deres søstre,
end de ville være med deres eget afkom.
Ifølge Hamiltons ligning, har hver myre en meget stor genetisk interesse i myrekoloniens overlevelse.
Men Hamiltons ideer forklarer ikke hvorfor nogle hjælper individer de ikke er i familie med.

Estonian: 
100 aastat hiljem, 1964. a., esitas Briti teadlane Hamilton selle selgitamiseks võrrandi.
Ta arvas, et altruism 
võib kujuneda tunnuseks, kui
geneetiline seos korrutatuna tegevuse kasulikkusega, 
on suurem kui maksumus üksikisikule.
Ehk - kuna osa käitumisest on pärilik, võivad altruistliku käitumise eest vastutavad geenid areneda,
kui nende kasulikkus 
ületab iga üksikisiku kulusid,
sest see aitab indiviidi sugulasi piisavalt, 
et muutuda kasulikuks.
Hamilton nimetas selle idee hõimuvalikuks,
laiendades Darwini kohasuse mõistet - põhimõtteliselt, kui palju lapsi keegi teeb -
lisades ka teiste sugulaste järglased.
Hamiltoni ideed olid teiste teadlaste seas 
väga populaarsed,
sest see selgitas esmakordselt selliseid nähtusi, 
nagu sipelgakolooniad.
Sipelgatel põhimõtteliselt isiklik elu puudub, 
nad teevad kõike koloonia heaks.
75% töösipelgate geenidest on ühised.
Nad on oma õdedega tihedamalt suguluses, 
kui nad oleksid oma enda järglastega.
Seega, vastavalt Hamiltoni võrrandile, tähendab koloonia ellujäämine sipelga jaoks geneetilises mõttes palju.
Kuid Hamiltoni ideed ei selgita, miks mõned loomad aitavad neid, kellega nad isegi suguluses pole.

Dutch: 
Bijvoorbeeld mensen. We zijn heel sociale dieren en uitzonderlijk altruïstisch.
Veel wetenschappers denken dat mensen hun super slimme hersenen evolueerden als gevolg van
de overweldigende voordelen van onbaatzuchtig gedrag.
Want het blijkt dat delen en meewerken erg mentaal belastend zijn.
Serieus, vraag het aan een drie-jarige.
Maar als je erover nadenkt, zie je hoe we zijn geëvolueerd om altruïstisch te zijn voor zelfzuchtige redenen.
Een vriend helpen verhuizen is stom, maar je doet het omdat hij je in de toekomst ook helpt met verhuizen.
Of hij je zal helpen om een lekke band te veranderen, of zoiets.
Hetzelfde voor de vleermuizen, bloed spugen in je buur zijn mond verzekerd dat wanneer jij hongerig bent,
iemand je zal helpen en bloed in jouw mond zal spugen.
Zij zullen hetzelfde van jou verwachten als wederdienst, enzovoort, enzovoort.
Hamilton's vergelijking verklaard dit gedrag niet, wat het ingewikkeld maakt, want vergelijkingen zijn handing om te hebben
als wetenschapper. Maar als je met anderen kan meewerken en kan vechten tegen de neiging om voor jezelf te zorgen,
wetende dat je later zal beloond worden, gedraag je je eigenlijk zoals mieren, bijen en vampiervleermuizen.
Dat doet me helemaal warm en gezellig voelen.

English: 
Take humans, for example. We are deeply social animals, also exceptionally altruistic.
In fact, a lot of scientists think that humans evolved our huge, super smart brains in response to the
overwhelming benefits of engaging in selfless behavior.
Because it turns out sharing and cooperating are very mentally taxing.
Seriously, ask any three-year-old.
But if you think about it, you can see how we evolved to be altruistic for really self-serving reasons.
Like helping a friend move totally sucks, but you do it because you can conceive of a time in the future when that friend will help you move.
Or when that friend will drive out into the country to help you change a flat tire, or whatever.
Same with the bats, barfing some blood into your neighbour insures that someday, if you don't get something to eat,
somebody will come and vomit blood into your mouth,
and they'll expect the same from you in return, and so on, and so on.
Hamilton's equation does not explain that behavior, which complicates things, because equations are nice and comforting to have,
if you're a scientist. But if you can cooperate with others and resist the urge to horde resources,
knowing you'll be rewarded later, you'll be acting a lot like ants, bees and vampire bats.
Which makes me just feel all warm and snuggly all over.

Danish: 
Tag f.eks. os mennesker som er meget sociale, og meget altruistiske -
nogle forskere mener faktisk at vores store hjerner er udviklet pga. de mange fordele ved uselvisk adfærd -
Det viser sig nemlig at deling og samarbejde kræver meget mentalt arbejde.
Spørg enhver 3-årig!
Hvis du tænker over det, kan du se hvordan vi udviklede os til at være altruistiske
af virkelig selviske årsager - det er surt at hjælpe en ven med at flytte,
men du gør det,  fordi den ven måske en dag vil hjælpe dig med at flytte
eller den ven måske vil hente dig på landet når du er punkteret.
Det er det samme med flagermus: Ved at gylpe lidt blod op til naboen,  forsikrer du dig mod at du kommer sulten hjem en dag
vil nogen komme og gylpe blod i din mund. Og de vil forvente det samme af dig.
Hamiltons ligning forklarer ikke denne adfærd.
Og det komplicerer tingene, for ligningerne er rare, hvis man er forsker.
Men hvis du kan samarbejde med andre, og modstå fristelsen til at sætte dig på ressourcer,
fordi du ved at du bliver belønnet senere, vil du opføre dig meget som myrer, bier og vampyrflagermus.
Jeg bliver varm og pussenusset bare ved tanken.

Estonian: 
Näiteks inimesed. Oleme väga sotsiaalsed loomad 
ja ka erakordselt altruistlikud.
Tegelikult arvavad paljud teadlased, 
et inimestel arenes tohutu ülitark aju,
tänu ennastsalgava käitumise 
tohututele eelistele.
Tuleb välja, et jagamine ja koostöö 
on vaimselt väga koormavad.
Küsige mõnelt 3-aastaselt.
Aga kui sellele mõtlete, siis näete, kuidas tegelikult arenesime altruistlikuks omakasu tõttu.
Sõbral kolida aitamine on ülinõme, kuid teete seda, 
sest mõtlete ajale, mil sama sõber teid aitab.
Või kui see sõber sõidab maale, et aidata teil 
tühja rehvi vahetada või mida iganes.
Sama on nahkhiirega - naabri suhu vere oksendamine kindlustab, et ühel päeval, kui te midagi süüa ei leia,
tuleb keegi ja oksendab verd teie suhu, 
ja nad ootavad sama ka teilt, jne jne.
Hamiltoni võrrand ei selgita seda käitumist,
mis teeb asja keerulisemaks, sest võrrandid on 
teadlaste jaoks toredad ja rahustavad.
Aga, kui suudate teistega koostööd teha ja 
hoidute ressursside kogumisest,
teades, et saate hiljem tasutud, siis tegutsete 
nagu sipelgad, mesilased ja vampiirnahkhiired.
Mis tekitab minus jälle 
mõnusa ja sooja tunde.

English: 
Thanks for watching this episode of SciShow. I hope you have friends good enough to vomit blood in your mouth when you need it.
If you have any questions, comments, or ideas please connect with us on Facebook or Twitter,
or in the YouTube comments below, and if you want to keep getting smart with us here at youtube.com/SciShow,
head on over and subscribe, and we'll see you next time. Goodbye.
[outro music]

Danish: 
Tak for at se denne episode af SchShow
Jeg håber du har venner, der til enhver tid vil kaste blod op i munden på dig
Hvis du har spørgsmål, ideer eller andet, så kom i kontakt med os på Facebook eller Twitter
Eller i kommentarerne nedenunder. Og abonner gerne!
Farvel!

Dutch: 
Bedankt voor het kijken van deze aflevering van SciShow. Ik hoop dat je vrienden goed genoeg zijn om bloed in je mond te spugen wanneer je het nodig hebt.
Als je vragen, commentaar of ideeën hebt, connecteer ons op Facebook of Twitter,
of in de Youtube reacties beneden, en als je slimmer wilt worden met ons hier bij youtube.com/SciShow,
abonneer je en dan zien we jou de volgende keer. Dag.
(Outro)

Estonian: 
Aitäh, et seda SciShow osa vaatasite.
Loodan, et teil on piisavalt häid sõpru, 
kes teie suhu verd oksendaks, kui vaja.
Kui teil on küsimusi, kommentaare või ideid, võtke ühendust Facebooki või Twitteri kaudu.
Või kommenteerige YouTube'is. Kui tahate youtube.com/SciShow kaudu targemaks saada,
siis tellige meie kanal ja näeme järgmisel korral. 
Head aega!
