
English: 
Without further ado, here's
Professor Richard Dawkins and Dr. Neil deGrasse Tyson.
Well, Neil, we're here to talk about the poetry of science.
I would say that science is the poetry of reality,
and one of the things that I feel a bit humble in your presence,
biology being a kind of junior science to physics,

Modern Greek (1453-): 
Χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση
ο καθηγητής Richard Dawkins και ο Δρ Neil deGrasse Tyson.
Λοιπόν, Neil, είμαστε εδώ για να μιλήσουμε για την ποίηση της επιστήμης.
Θα έλεγα ότι η επιστήμη είναι η ποίηση της πραγματικότητας,
και ένας από τους λόγους που αισθάνομαι λίγο ταπεινά στην παρουσία σου,
καθώς η βιολογία είναι κάπως νεότερη επιστήμη σε σχέση με την φυσική,

Modern Greek (1453-): 
Υποθέτω ότι και οι δύο έχουμε κάτι να μάθουμε ο ένας από τον άλλο,
αλλά δεν μπορώ παρά να νιώθω ότι έχω περισσότερα να μάθω από σένα
απ' ότι έχεις να μάθεις από εμένα.
Ίσως είμαστε και οι δύο λίγο αφελείς για το αντικείμενό του άλλου,
αλλά νομίζω ότι είμαι λίγο πιο αφελής για το δικό σου
γιατί υπάρχουν περισσότερα για τα οποία να είμαι αφελής.
Ξεχνάω ποιος ήταν που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη φράση "φθόνος της φυσικής",
και νομίζω ότι αυτό φαίνεται σε πολλούς τομείς,
ίσως σε μικρότερο βαθμό στη βιολογία σε σχέση με άλλες.
Έτσι, αυτό που θα προσπαθήσουμε να κάνουμε είναι να υπάρξει μία συνομιλία μεταξύ ενός βιολόγου...
ενός εξελικτικού βιολόγου και ενός αστροφυσικού.
Ένα είδος αμοιβαίας εκμάθησης χωρίς έναν συντονιστή να μπαίνει στη μέση.
Σκέφτηκα ότι θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε επισημαίνοντας ότι το...

English: 
I suppose we both have something to learn from each other,
but I can't help feeling I've got rather more to learn from you
than you've got to learn from me.
Maybe we're both a bit naive about each other's subject,
but I think I'm a bit more naive about yours
because there's more to be naive about.
I forget who it was that coined the phrase "physics envy",
and I think this shows itself in lots of fields,
perhaps less so in biology than others.
So what we're gonna try to do is to have a conversation between a biologist...
an evolutionary biologist and an astrophysicist.
A kind of mutual tutorial without a chairman to get in the way.
I thought we might begin by noting that the...

Modern Greek (1453-): 
Αυτό που μπορούμε να δούμε με τα αισθητήρια όργανα μας είναι ένα εξαιρετικά στενό εύρος
αυτών που υπάρχουν για να δούμε και αυτό είναι ιδιαιτέρως έτσι με την αίσθηση της όρασης.
Μπορούμε να δούμε ένα μικρό, στενό εύρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος,
το ουράνιο τόξο, αλλά το εύρος του ουράνιου τόξου είναι μικρό
σε σύγκριση με την τεράστια έκταση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος.
Το βλέπω αυτό ως ένα είδος συμβόλου για το πόσο περιορισμένη
είναι επίσης η κατανόησή μας για το σύμπαν,
επειδή στην τελική, είμαστε εξελιγμένα όντα που εξελίχθηκαν
για να κατανοούν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ μεσαίου μεγέθους αντικειμένων που κινούνται σε μεσαίες ταχύτητες.
Και αυτό καθιστά ανεπαρκώς εξοπλισμένο το μυαλό μας για να συλλάβει το πολύ μικρό, την κβαντική θεωρία,
και το πολύ μεγάλο το οποίο υποθέτω ότι καλύπτεται από τη σχετικότητα.
Έτσι, βρίσκω τον εαυτό μου, ως απλό βιολόγο,
μπερδεμένο με μερικά από τα πράγματα για τα οποία μιλούν οι φυσικοί,

English: 
What we can see with our sense organs is an extremely narrow band
of what there is to see and this is particularly so with the visual sense.
We can see a tiny, narrow band of the electromagnetic spectrum,
the rainbow, but the rainbow's width is tiny
compared to the vast expanse of the electromagnetic spectrum.
I see that as a kind of symbol for how limited
our understanding of the universe is as well,
because after all, we are evolved beings who evolved
to understand the interactions between medium-sized objects moving at medium speeds.
And this ill equipped our brains to understand the very small, quantum theory,
and the very large which I supposed is covered by relativity.
So, I find myself, as a mere biologist,
baffled by some of the things that physicists talk about,

Modern Greek (1453-): 
και απλά για να ρίξω ένα παράδειγμα, στο διαστελλόμενο σύμπαν
μας λένε (και πρέπει να το πιστέψω), ότι παντού είναι
λες και είναι το ίδιο οπουδήποτε αλλού.
Δεν υπάρχει ένα μέρος που να είναι η άκρη του σύμπαντος. Πώς γίνεται αυτό?
Λοιπόν, Richard, πρώτα απ 'όλα,
είπες πως στο είπαν και πρέπει να το πιστέψεις.
- Ποτέ δεν θα σου ζητήσω να πιστέψεις οτιδήποτε. 
- Μπράβο σου.
Θα είναι πάντα για το πόσο πειστικές είναι οι αποδείξεις σε σένα.
Αλλά ξεκίνησες με τα αισθητήρια όργανα μας και προσγειώθηκες στο διαστελλόμενο σύμπαν.
Μπορώ να μας πάω πίσω στα όργανα και στη συνέχεια ίσως, να προσγειωθώ στο σύμπαν?
Ναι.
Η παρόρμηση να θεωρούμε τις αισθήσεις μας ως ισχυρές ή καλές
είναι ισχυρή επειδή, πρώτον, αυτό είναι το μόνο που έχουμε,
δεύτερον μας αρέσει να έχουμε όμορφες σκέψεις για τον εαυτό μας
αντί για άθλιες, καταθλιπτικές σκέψεις.

English: 
and just to throw out one example, in the expanding universe
we are told (and I have to believe it), that everywhere is
as it were the same as everywhere else.
There's no one place which is the edge of the universe. How can that be?
Well, Richard, first of all,
you said you're told it so you have to believe it.
- I will never require you to believe anything. 
- Good for you.
It will only ever be about how compelling is the evidence to you.
But you started with our sensory organs and landed in the expanding universe.
- Can I take us back to the organs and then perhaps, land in the universe?
- Yes.
The urge to think of our senses as being powerful or good
is strong because, first, that's all we have;
second, we like having nice thoughts about ourselves
rather than miserable, depressing thoughts.

English: 
So we're prone to walk around celebrating, for example the power of sight,
or of taste or of smell, when of course when you really smell something,
you bring a dog, and they smell...
Their nose smells much better than your nose smells.
I was going to say the dog smells better than you, but that would insult you.
So, we already know that our sense are feeble,
and we reach to other creatures in the animal kingdom
cite them as having better examples of our sight, of our taste, of our smell.
But little did people know much before a century and a half ago
that our sense of vision is limited only, as Richard said,
to the colors of the rainbow,
and it's quite extraordinary to realize, that for example,
beyond red, there's something called infrared.
And beyond infrared there are microwaves.
And beyond microwaves, there are radio waves.

Modern Greek (1453-): 
Έτσι, είμαστε επιρρεπείς στο να τριγυρνάμε εξυμνώντας, για παράδειγμα, τη δύναμη της όρασης,
η της γεύσης ή της όσφρησης, ενώ φυσικά όταν θες πραγματικά να μυρίσεις κάτι,
φέρνεις ένα σκυλί και μυρίζει...
Η μύτη τους μυρίζει πολύ καλύτερα απ' ότι μυρίζει η δική σου μύτη.
Ήμουν έτοιμος να πω ότι το σκυλί μυρίζει καλύτερα από σένα, αλλά αυτό θα σε προσέβαλε.
Έτσι, γνωρίζουμε ήδη ότι οι αισθήσεις μας είναι αδύναμες,
και απευθυνόμαστε σε άλλα πλάσματα στο ζωικό βασίλειο
αποδεχόμενοι ότι έχουν καλύτερη όραση, γεύση, όσφρηση.
Αλλά δεν ήξεραν οι άνθρωποι πριν ενάμιση αιώνα
ότι η αίσθηση της όρασης μας περιορίζεται μόνο, όπως είπε ο Richard,
στα χρώματα του ουράνιου τόξου,
και είναι πραγματικά εξαιρετικό να συνειδητοποιήσεις, ότι για παράδειγμα,
πέρα από το κόκκινο, υπάρχει κάτι που ονομάζεται υπέρυθρο.
Και πέρα από το υπέρυθρο υπάρχουν τα μικροκύματα.
Και πέρα από τα μικροκύματα, υπάρχουν ραδιοκύματα.

English: 
Go the other direction, you go beyond violet, ultraviolet.
Beyond that, x-rays and gamma rays.
Energy goes up as you approach gamma rays,
with dramatic consequences if you have gamma-ray exposure, by the way.
Of course, we all know you turn big, green, and ugly as The Hulk had experienced.
But the point is the visible light part of that spectrum is a tiny slice
and the universe doesn't only communicate with us through that slice,
as we had taken for granted for so long.
Most of the history of the telescope, which is itself an extension of our eyes,
extended the power of our eyes, but not the range of our eyes.
And it wasn't until we first understood,
maybe we're missing something in the 19th century.
The 20th century came decade by decade,
new telescopes in each newly-discovered band of light.
And only then did we learn about black holes in the universe

Modern Greek (1453-): 
Πάνε από την άλλη κατεύθυνση, πας πέρα από το ιώδες, το υπεριώδες.
Πέρα από αυτό, οι ακτίνες Χ και οι ακτίνες γ.
Η ενέργεια ανεβαίνει καθώς πλησιάζεις τις ακτίνες γ,
με δραματικές συνέπειες εάν έχεις έκθεση σε ακτίνες γ παρεμπιπτόντως.
Φυσικά, όλοι γνωρίζουμε πως γίνεσαι μεγάλος, πράσινος, και άσχημος όπως έγινε με τον Hulk.
Αλλά το θέμα είναι πως το ορατό τμήμα φωτός αυτού του φάσματος είναι ένα μικρό κομμάτι
και το σύμπαν δεν επικοινωνεί μαζί μας μόνο μέσω αυτού του κομματιού,
όπως θεωρούσαμε ως δεδομένο για τόσο καιρό.
Το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του τηλεσκοπίου, το οποίο είναι το ίδιο επέκταση των ματιών μας.
Διεύρυνε τη δύναμη των ματιών μας, αλλά όχι το φάσμα των ματιών μας.
Και δεν καταλάβαμε ότι,
ίσως χάνουμε κάτι μέχρι τον 19ο αιώνα.
Ο 20ος αιώνας ήρθε, από δεκαετία σε δεκαετία,
νέα τηλεσκόπια σε κάθε νεοανακαλυφθείσα ζώνη φωτός.
Και μόνο τότε μάθαμε για τις μαύρες τρύπες στο σύμπαν

English: 
or remarkable violent forces operating in the centers of galaxies,
discovered by radio telescopes.
So, yeah, we're practically blind out there, and it's humbling by the way,
but that's the whole point of the methods and tools of science,
to not only extend your senses in the domain in which you understand,
but to take them to places they've never been before.
On top of that, we have methods and tools that detect
things that are not even extensions of your senses.
You have no clue what the magnetic field is around your body right now.
You have no clue whether or not you're being bathed in ionizing radiation right now.
You'll eventually figure that out, as limbs start falling off
but while it's happening, you actually don't know.
There are other things that are more subtle like polarization of light.
So when I think of the scientist's tool kit,
especially the astrophysicist's tool kit,

Modern Greek (1453-): 
ή αξιοσημείωτες βίαιες δυνάμεις που λειτουργούν στα κέντρα των γαλαξιών,
που ανακαλύφθηκαν από τα ραδιοτηλεσκόπια.
Οπότε, ναι, είμαστε σχεδόν τυφλοί εκεί έξω, και αυτό προκαλεί ταπεινότητα παρεμπιπτόντως,
αλλά αυτό είναι το νόημα των μεθόδων και των εργαλείων της επιστήμης,
όχι μόνο να επεκτείνει τις αισθήσεις σου στον τομέα που καταλαβαίνεις,
αλλά να τις πάρει σε μέρη που δεν έχουν πάει ποτέ.
Επιπλέον, έχουμε μεθόδους και εργαλεία που ανιχνεύουν
πράγματα που δεν είναι καν επεκτάσεις των αισθήσεων μας.
Δεν έχεις ιδέα ποιο είναι το μαγνητικό πεδίο γύρω από το σώμα σου τώρα.
Δεν έχεις ιδέα για το αν λούζεσαι με ιονίζουσα ακτινοβολία ή όχι αυτή τη στιγμή.
Θα το καταλάβεις εν τέλει, καθώς θα αρχίσουν να πέφτουν χέρια-πόδια
αλλά ενόσω συμβαίνει, πραγματικά δεν έχεις ιδέα.
Υπάρχουν άλλα πράγματα που είναι πιο λεπτεπίλεπτα όπως η πόλωση του φωτός.
Έτσι, όταν σκέφτομαι την εργαλειοθήκη του επιστήμονα,
ειδικά την εργαλειοθήκη του αστροφυσικού,

English: 
it's all about how many different senses can you bring to bear...
technological senses can you bring to bear
on decoding the universe.
One of the things we have discovered,
now getting to your horizon question,
we look around the universe, and it looks like we're in the center.
What an ego-supporting concept that is!
You can either go around continuing to think that,
feeling good about yourself,
or study the problem and learn that, in an expanding universe,
where the speed of light is finite
at 186,000 miles per second, forgive me using miles per second...
I prefer miles.
You do. You got that on tape?
- An Oxford professor, I prefer... 
- No, it's true.
Nobody talks about kilometers in Britain.
Oh, good. All right. So we have...
We share not only most of our language, we share miles still.
And inchworms. What do they call them?
They're not centimeter worms, right? They're inchworms.

Modern Greek (1453-): 
τα πάντα είναι για το πόσες πολλές διαφορετικές αισθήσεις μπορείς να εφαρμόσεις...
τεχνολογικές αισθήσεις μπορείς να εφαρμόσεις
για την αποκωδικοποίηση του σύμπαντος.
Ένα από τα πράγματα που ανακαλύψαμε,
για να έρθω στην ερώτηση σου για τον ορίζοντα,
κοιτάζουμε γύρω στο σύμπαν, και φαίνεται σαν να είμαστε στο κέντρο.
Τι τονωτική για τον εγωισμό μας αντίληψη!
Μπορείς είτε να συνεχίζεις να το νομίζεις αυτό,
και να αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου,
ή να μελετήσεις το πρόβλημα και να μάθεις ότι, σε ένα διαστελλόμενο σύμπαν,
όπου η ταχύτητα του φωτός είναι πεπερασμένη
στα 186.000 μίλια ανά δευτερόλεπτο, συγχώρεσέ με που χρησιμοποιώ μίλια το δευτερόλεπτο...
Προτιμώ τα μίλια.
Αλήθεια, το καταγράψατε?
- Ένας καθηγητής της οξφόρδης... 
- Όχι, είναι αλήθεια.
Κανείς δεν μιλάει για χιλιόμετρα στην Βρετανία.
Α, ωραία. Εντάξει. Επομένως έχουμε...
Μοιραζόμαστε όχι μόνο το μεγαλύτερο μέρος της γλώσσας μας, μοιραζόμαστε ακόμη και τα μίλια.
και τις προνύμφες (inchworms). Πώς τα λένε?
Δεν είναι centimeter worms, έτσι? Είναι inchworms.

English: 
We don't have that sort of stuff in Britain. That's Europe.
Of course, Britain is not Europe, as we are constantly reminded.
That's right, here we have the English breakfast and the Continental breakfast.
They're very different breakfasts that you can order here.
So, this horizon problem is actually quite simple,
and rather than explain the full up nature of it,
let me just give a simple example that is entirely analogous.
When you're a ship at sea, and you look out,
your horizon in every direction is the same distance from you.
It depends on your height above the sea level.
That's why ship decks are high.
They see farther beyond the curvature of the earth
than you do just standing on the main deck.
So your horizon is a perfect circle centered on you.
You can conclude that is the extent of the entire earth,
or you can imagine, suppose I'm in another spot.

Modern Greek (1453-): 
Δεν έχουμε τέτοια πράγματα στη Βρετανία. Αυτά είναι στην Ευρώπη.
Φυσικά, η Βρετανία δεν είναι Ευρώπη, όπως μας λένε διαρκώς.
Σωστά, εδώ έχουμε το αγγλικό πρωινό και το Ευρωπαϊκό πρωινό.
Είναι πολύ διαφορετικά πρωινά που μπορείς να παραγγείλεις εδώ.
Λοιπόν, αυτό το πρόβλημα με τον ορίζοντα είναι στην πραγματικότητα αρκετά απλό,
και αντί να εξηγήσω την πλήρη φύση αυτού,
επίτρεψε μου να δώσω ένα απλό παράδειγμα, που είναι εντελώς ανάλογο.
Όταν είσαι ένα πλοίο στη θάλασσα, και κοιτάς έξω,
ο ορίζοντας σου σε κάθε κατεύθυνση είναι στην ίδια απόσταση από σένα.
Εξαρτάται από το ύψος σου πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Αυτός είναι ο λόγος που τα καταστρώματα των πλοίων είναι υψηλά.
Βλέπουν μακρύτερα πέρα από την καμπυλότητα της γης
από ότι όταν στέκεσαι στο κυρίως κατάστρωμα.
Επομένως ο ορίζοντας σου είναι ένας τέλειος κύκλος με κέντρο εσένα.
Μπορείς να συμπεράνεις ότι αυτή είναι η έκταση ολόκληρης της γης,
ή μπορείς να φανταστείς, ας υποθέσουμε ότι είμαι σε ένα άλλο σημείο.

English: 
Well, that horizon is still true for whoever happens to be in the middle of it,
but now, you've moved to a new place,
and you 'll see a horizon corresponding with that spot.
And so, everybody has a horizon at sea;
yet no one at any time is thinking that that's the full extent of the ocean
or the full extent of the earth.
We have a horizon in the universe, so does the Andromeda Galaxy,
galaxies with names that look like phone numbers.
If you travel to those galaxies,
they will see the edge of the universe now in three dimensions
in every direction at the same distance from them,
just as we see for ourselves.
That does it for me, provided that the horizon
is that which we are capable of seeing.
I could follow that if you said that, for any part of the universe,
the horizon is the bit before the expanding universe
...has disappeared over the horizon... 
- Yes.
and it is no longer visible, no longer...

Modern Greek (1453-): 
Λοιπόν, αυτός ο ορίζοντας εξακολουθεί να ισχύει για όποιον τυχαίνει να είναι στη μέση του,
αλλά τώρα μετακινήθηκες σε ένα νέο μέρος,
και θα δεις έναν ορίζοντα αντίστοιχο με εκείνο το σημείο.
Και έτσι, ο καθένας έχει έναν ορίζοντα στη θάλασσα,
όμως κανείς δεν σκέφτεται ανά πάσα στιγμή ότι αυτή είναι η πλήρης έκταση του ωκεανού
ή η πλήρης έκταση της γης.
Έχουμε έναν ορίζοντα στο σύμπαν, το ίδιο και ο γαλαξίας της Ανδρομέδας,
γαλαξίες με ονόματα που μοιάζουν με αριθμούς τηλεφώνου.
Αν ταξιδέψεις σε αυτούς τους γαλαξίες,
θα βλέπουν την άκρη του σύμπαντος τώρα σε τρεις διαστάσεις
σε κάθε κατεύθυνση στην ίδια απόσταση από αυτούς,
όπως βλέπουμε κι εμείς.
Αυτό μου αρκεί, υπό την προϋπόθεση ότι ο ορίζοντας
είναι αυτός που είμαστε ικανοί να δούμε.
Θα μπορούσα να το ακολουθήσω αυτό αν έλεγες ότι, για κάθε μέρος του σύμπαντος,
ο ορίζοντας είναι το κομμάτι πριν το διαστελλόμενο σύμπαν
...εξαφανιστεί από τον ορίζοντα... 
- Ναι.
και δεν είναι πλέον ορατό, πλέον...

English: 
But it's still there, even though we can't detect it.
That's true of the ocean when you're at sea.
Yeah, but...anybody on my side here?
You want it to be a harder problem than it is.
I'm just simply saying...
So, here you go. Here you go.
The radius to our horizon is about 14 billion light years.
- Got it. 
- Okay?
If we sat here or return to this spot a billion years from now,
that horizon will be 15 billion light years away.
It's actually an expanding horizon because
the light from 15 billion years, light years away,
will have had time to reach us.
Right now, it's still en route.
I have no problem with that, but beyond the 14 billion year...
The problem is the universe wasn't born yet.
Yes, okay.
- That's the problem. 
- I know.
Okay? So, you can't see the universe before it existed.

Modern Greek (1453-): 
Αλλά εξακολουθεί να είναι εκεί, και ας μην μπορούμε να τον δούμε.
Αυτό ισχύει και για τον ωκεανό όταν είσαι στην θάλασσα.
Ναι αλλά... είναι κανείς μαζί μου?
Θες να είναι πιο δύσκολο πρόβλημα απ' ότι είναι.
Απλά λέω...
Να λοιπόν...
Η ακτίνα του ορίζοντα μας είναι περίπου 14 δισεκατομμύρια έτη φωτός.
- Το 'πιασά. 
- Οκ?
Αν καθόμασταν εδώ ή επιστρέφαμε σε αυτό το σημείο ένα δισεκατομμύριο χρόνια από τώρα
αυτός ο ορίζοντας θα είναι 15 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
Είναι στην πραγματικότητα ένας διευρυνόμενος ορίζοντας επειδή
το φως από 15 δισεκατομμύρια χρόνια, έτη φωτός μακριά,
θα έχει χρόνο να μας φτάσει.
Αυτή τη στιγμή, είναι ακόμη καθ' οδόν.
Δεν έχω κανένα πρόβλημα με αυτό, αλλά πέρα από τα 14 δισεκατομμύρια έτη φωτός...
Το πρόβλημα είναι ότι το σύμπαν δεν είχε γεννηθεί ακόμα.
Ναι, εντάξει.
- Αυτό είναι το πρόβλημα. 
- Το ξέρω.
Εντάξει? Επομένως δεν μπορείς να δεις το σύμπαν πριν την ύπαρξη του.

English: 
So why doesn't somebody...
...invent the kind of telescope that can? 
- No, no, no.
Okay, I'm getting out of my depth here. Let's get back to...
Just to clarify. So, it takes light time to reach us,
and the universe hasn't been here forever.
You combine those two facts, you get an edge of the universe.
And so, the universe has been here for 14 billion years.
The farthest thing that could send us any information
is 14 billion light years away.
I get that, but what about the guys who are on the edge of what we can see?
How can they see beyond the other side?
Oh, because...here's an interesting point.
They don't know whether or not the entire universe is infinite.

Modern Greek (1453-): 
Γιατί λοιπόν κάποιος δεν...
...να εφεύρει το είδος του τηλεσκοπίου που να μπορεί? 
- Όχι, όχι, όχι.
Εντάξει, βγαίνω έξω από τα νερά μου εδώ. Ας πάμε πίσω στο...
Απλά να διευκρινίσω. Λοιπόν, το φως χρειάζεται χρόνο για να μας,
και το σύμπαν δεν υπήρχε από πάντα.
Συνδυάζεις αυτά τα δύο γεγονότα, παίρνεις μια άκρη του σύμπαντος.
Και έτσι, το σύμπαν υπάρχει εδώ και 14 δισεκατομμύρια χρόνια.
Το απώτατο πράγμα που θα μπορούσε να μας στείλετε οποιαδήποτε πληροφορία
είναι 14 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
Το καταλαβαίνω αυτό, αλλά τι γίνεται με αυτούς που είναι στην άκρη αυτού που μπορούμε να δούμε?
Πώς μπορούν να δουν πέρα από την άλλη πλευρά?
Α, επειδή...να κάτι ενδιαφέρον.
Δεν ξέρουν αν ολόκληρο το σύμπαν είναι άπειρο ή όχι.

Modern Greek (1453-): 
Το σύμπαν θα μπορούσε να είναι δύο φορές ο ορίζοντας μας ή απείρως μεγαλύτερο από τον ορίζοντα μας.
Το ίδιο με τον ωκεανό.
Δεν ξέρεις πόσο μεγαλύτερoς είναι ο ωκεανός από τον ορίζοντα σου.
Μπορείς να συνεχίσεις να περιπλανιέσαι.
Ίσως βρεις στεριά, όπως έχουμε κάνει άλλωστε.
Επομένως, τώρα πας εκεί. Αν το σύμπαν είναι πραγματικά, πραγματικά μεγάλο,
αυτό θα είναι το κέντρο του δικού τους ορίζοντα.
Και οποιαδήποτε είναι η ηλικία του σύμπαντος, γι' αυτούς εκείνη τη στιγμή,
αυτή θα είναι η ακτίνα του ορίζοντα τους.
Ναι, εντάξει. Θέλω μόνο να κάνω μια παρατήρηση.
Έκανες την αναλογία της αίσθησης της όσφρησης,
και πόσο αδύναμη όσφρηση έχουμε.
Είναι ένα συναρπαστικό γεγονός ότι, παρόλο που τα σκυλιά, για παράδειγμα
έχουν μια πολύ καλύτερη αίσθηση της όσφρησης από εμάς, όπως ανέφερες...
Αυτό είπα αίσθηση της όσφρησης.
Αυτό έπρεπε να πω, όχι ότι τα σκυλιά μυρίζουν καλύτερα,
αλλά ότι έχουν μια καλύτερη αίσθηση της όσφρησης. Σε ευχαριστώ γι' αυτό.
Αλλά έχουμε τα γονίδια που
κάποτε επέτρεπαν στους προγόνους μας να έχουν εξίσου καλή όσφρηση με τα σκυλιά,
αλλά τα γονίδια έχουν ως επί το πλείστον απενεργοποιηθεί, έτσι έχουμε απομεινάρια.

English: 
The universe could be twice our horizon or infinitely larger than our horizon.
Same with the ocean.
You don't know how much bigger the ocean is than your horizon is.
You can keep sort of wandering around.
Maybe you'll hit land as we've done, of course.
So, now you go there. If the universe is really, really big,
that will be the center of their own horizon.
And whatever is the age of the universe is, for them at that time,
that will be the radius to their horizon.
Yeah, okay. I just want to make a remark.
You drew the analogy of the sense of smell,
and what a poor sense of smell we have.
It's a fascinating fact that, although dogs, for example
have a much better sense of smell than we have, as you mentioned...
That's why I say sense of smell.
That's what I should say, not that dogs smell better,
but they have a better sense of smell. Thank you for that.
But we have the genes that would have
once enabled our ancestors to have as good a sense of smell as dogs,
but the genes have mostly been turned off; so we have vestiges.

Modern Greek (1453-): 
Έχουμε ιστορικά κειμήλια αυτών των γονιδίων.
Είναι σαν τον σκληρό δίσκο στον υπολογιστή σου που είναι υπερβολικά γεμάτος με
απομεινάρια παλαιών κεφαλαίων που έγραψες εδώ και εκεί
και πράγματα που τώρα έχουν αποκοπεί.
Αυτά τα γονίδια έχουν απενεργοποιηθεί, αλλά είναι ακόμα εκεί.
- Αυτό δεν είναι το σκεπτικό των X-Men? 
- Δεν ξέρω.
Είναι άνθρωποι, αλλά έχουν γενετικώς διαφορετικά...
διαφορετικά γονίδια ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται μέσα τους,
δίνοντάς τους ειδικές δυνάμεις.
Επομένως, υπαινίσσεσαι πως μπορεί να έρθει η μέρα,
που θα μπαίνουμε στο ανθρώπινο γονιδίωμα και θα ανοιγοκλείνουμε μικροδιακόπτες,
και θα βγαίνουμε υπερήρωες?
Θα το θέσω έτσι: Δεν είναι τόσο απίθανο, όσο μπορεί να φαινόταν
πριν συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε ακόμη αυτά τα γονίδια.
Δεν χρειάζεται να εισάγεις τα γονίδια από σκυλιά,
αν και η τεχνολογία του αιώνα που έρχεται μπορεί να επιτρέψει να συμβεί κάτι τέτοιο.
Και πάλι θα προτιμούσα να είναι ο σκύλος που μυρίζει τη βόμβα αντί για μένα.
Ναι, αλλά θα έχουμε πιθανότατα ρομπότ για να οσφρίζονται.

English: 
We have historical relics of those genes.
It's like your hard disk on your computer that's cluttered up with
remains of old chapters you've written here and there
and things that have now been cut off.
Those genes have been turned off, but they're still there.
- Isn't that the premise of X-Men? 
- I don't know.
They're human, but they have a genetically different...
different genes are turned on and off within them,
giving them special powers.
So, are you suggesting the day might arise,
we go inside the human genome and flick the dipswitches on and off,
and we come out as superheroes?
Put it this way. It's not as unlikely as it might have appeared
before we realized that we do have those genes still.
You don't have to import the genes from dogs,
although the technology of this coming century may enable that to happen.
I'd still rather it be the dog that sniffs the bomb than me.
Yes, but we would probably have robots to do the sniffing.

English: 
So what about this point about the difficulty of...
maybe I chose too easy an example.
The brain, how is it that the human brain,
which evolved to do really rather mundane things...
...to not get eaten by lions.
To not get eaten by lions in the Pleistocene of Africa
because, as you'll learn this evening, we are all Africans.
We all come from Africa, and our brains were shaped by natural selection
on the African plains to do things that involve objects like this.
- Medium-sized objects. 
- Macroscopic objects.
Macroscopic objects that don't move anywhere near the speed of light.
It's a tremendous tribute to our species that we are capable...
at least some of us are capable...
of understanding things that don't belong on that ordinary
macroscopic, slow-moving scale.
Yeah, and so therein is the value to us,
not only of the methods and tools of science,

Modern Greek (1453-): 
Έτσι τι γίνεται σχετικά με τη δυσκολία...
ίσως να επέλεξα εύκολο παράδειγμα.
Το μυαλό, πως γίνεται το ανθρώπινο μυαλό,
το οποίο εξελίχθηκε για να κάνει πραγματικά αρκετά εγκόσμια πράγματα...
...να μην το τρώνε τα λιοντάρια.
Να μην το τρώνε τα λιοντάρια στο Πλειστόκαινο της Αφρικής
επειδή, όπως θα μάθετε απόψε, είμαστε όλοι Αφρικανοί.
Όλοι προερχόμαστε από την Αφρική, και οι εγκέφαλοί μας έχουν διαμορφωθεί από τη φυσική επιλογή
στις πεδιάδες της Αφρικής για να κάνουν πράγματα που περιλαμβάνουν αντικείμενα, όπως αυτό.
- Μεσαίου μεγέθους αντικείμενα. 
- Μακροσκοπικά αντικείμενα.
Μακροσκοπικά αντικείμενα που δεν κινούνται ούτε κατά προσέγγιση με την ταχύτητα του φωτός.
Είναι ένας τεράστιος φόρος τιμής στο είδος μας ότι είμαστε σε θέση...
τουλάχιστον κάποιο από μας είναι σε θέση...
να καταλαβαίνουμε πράγματα που δεν ανήκουν σε αυτή τη συνηθισμένη
μακροσκοπική, αργή κλίμακα.
Ναι, και έτσι εκεί είναι η αξία για μας,
όχι μόνο των μεθόδων και των εργαλείων της επιστήμης,

Modern Greek (1453-): 
αλλά επίσης και της γλώσσας του σύμπαντος που ονομάζουμε μαθηματικά.
Αξιοσημείωτο πράγμα, κάτι που πρώτα επισήμανε ο Eugene Wigner ότι
τα μαθηματικά έχουν μια παράλογη χρησιμότητα στο σύμπαν
δεδομένου ότι τα επινοήσαμε στο μυαλό μας.
Δεν ανακαλύπτεις τα μαθηματικά κάτω από μία πέτρα, όπως μπορεί να βρεις κάμπιες.
το επινοείς από το τίποτα, κι όμως μας δίνει τη δυνατότητα να παρέχουμε ακριβείς
και προγνωστικές περιγραφές και αντιλήψεις του σύμπαντος.
Και έτσι αυτό που βγαίνει από αυτό, μαθαίνεις να εγκαταλείπεις τις αισθήσεις σου.
Αυτό είναι στίχος από το μιούζικαλ του Broadway "Φάντασμα της Όπερας"...
εγκατέλειψε τις... ξέχνα το, συγγνώμη.
Θέλω να γράψω στίχους για το Broadway μία ημέρα σε μια άλλη ζωή.

English: 
but also of the language of the universe that we call mathematics.
Remarkable thing, a point first advanced by Eugene Wigner that
math has an unreasonable utility in the universe
since we just invented it out of our heads.
You don't discover math under a rock, as you might find grubs.
You invent it out of whole cloth, yet it empowers us to provide accurate
and predictive descriptions and understandings of the universe.
And so what comes of this is, you learn to abandon your senses.
That's a line from the Broadway musical Phantom of the Opera...
abandon your...never mind, sorry.
I want to write Broadway lyrics one day in another life.

English: 
You train yourself to abandon your senses because you recognize
how they can fool you into thinking one thing is true that is not.
You abandon them.
You use your tools that do the measuring to say, okay, that's the reality.
Then you make a mathematical model of that that you can manipulate logically...
'cause math is all about the logical extension of one point to another...
and then you can make new discoveries about the world
that, frankly, you'll just have to get used to.
No longer do you have the right...
right is not the right word, but no longer are you justified saying
that idea in science is not true because it doesn't make sense.
Nobody cares about your senses. Your senses came out...
forget the Serengeti, just growing up.
As a kid, something's in your hand, you let go of it, it falls.
You tip a glass, water spills.

Modern Greek (1453-): 
Εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να εγκαταλείψεις τις αισθήσεις σου, γιατί αναγνωρίζεις
πώς μπορούν να σε ξεγελάσουν στο να νομίζεις πως ένα πράγμα είναι αλήθεια ενώ δεν είναι.
Τις εγκαταλείπεις.
Χρησιμοποιείς τα εργαλεία σου που κάνουν τις μετρήσεις για να πεις, εντάξει, αυτή είναι η πραγματικότητα.
Κατόπιν κάνεις ένα μαθηματικό μοντέλο που μπορείς να χειριστείς λογικά...
επειδή τα μαθηματικά έχουν να κάνουν με την λογική προέκταση από ένα σημείο σε ένα άλλο...
και στη συνέχεια μπορείς να κάνεις νέες ανακαλύψεις για τον κόσμο
που ειλικρινά, θα πρέπει απλά να συνηθίσεις.
Δεν έχεις πλέον το δικαίωμα...
δικαίωμα δεν είναι η σωστή λέξη, αλλά δεν δικαιολογείται πλέον να πεις πως
αυτή η ιδέα στην επιστήμη δεν είναι αληθινή, διότι δεν βγάζει νόημα(sense).
Κανείς δεν νοιάζεται για τις αισθήσεις σου. Οι αισθήσεις σου προήλθαν...
ξεχάστε την περιοχή Serengeti, απλά μεγαλώνοντας.
Ως παιδί, κάτι είναι στο χέρι σου, το αφήνεις, πέφτει.
Γέρνεις ένα ποτήρι, χύνεται νερό.

English: 
You are assembling a rule book for how nature works in the macroscopic world.
The microscope takes you smaller than that;
the telescope takes you bigger;
and other laws of physics manifest themselves in those regimes
that you have no life experience reckoning.
And so it's math that allows you to take these incremental steps
beyond the capacity of your senses
and perhaps even the capacity of your mind.
Yes, it's the mind that's taking the steps,
but your mind was not deducing that
by just looking at the world with your senses. It was helped out.
It was aided by these tools that, yes, we invented.
And at some point when you get so used to doing the mathematics,
it becomes kind of intuitive in rather the way that
I'm told that the pilots who get used to flying a plane,
they start to feel the wings of the plane as being almost part of their own bodies.
- They develop... 
- Before or after the drinks they had?

Modern Greek (1453-): 
Συγκεντρώνεις ένα βιβλίο κανόνων για το πώς λειτουργεί η φύση στον μακροσκοπικό κόσμο.
Το μικροσκόπιο σε πηγαίνει σε μικρότερη κλίμακα,
το τηλεσκόπιο σε μεγαλύτερη,
και άλλοι νόμοι της φυσικής εκδηλώνονται σε αυτά τα καθεστώτα
για τα οποία δεν έχεις καμία εμπειρία ζωής.
Και έτσι είναι τα μαθηματικά που σου επιτρέπουν να κάνεις αυτά τα πρόσθετα βήματα
πέρα από την ικανότητα των αισθήσεων σου
και ίσως ακόμη και την ικανότητα του μυαλού σου.
Ναι, είναι το μυαλό που κάνει τα βήματα,
αλλά το μυαλό σου δεν το συνήγαγε αυτό
κοιτώντας απλά τον κόσμο με τις αισθήσεις σου. Είχε βοήθεια.
Υποβοηθούνταν από αυτά τα εργαλεία που, ναι, επινοήσαμε.
Και κάποια στιγμή, όταν έχεις συνηθίσει να κάνεις τα μαθηματικά,
γίνεται κάπως διαισθητικό με τον τρόπο που
Μου έχουν πει ότι οι πιλότοι που συνηθίζουν να πετούν ένα αεροπλάνο,
αρχίζουν να αισθάνονται τα φτερά του αεροπλάνου, σαν να είναι σχεδόν μέρος του σώματός τους.
- Αναπτύσσουν... 
- Πριν ή μετά τα ποτά?

Modern Greek (1453-): 
Είναι αυτό μια συνηθισμένη αισθητήρια αντίληψη των πιλότων?
Ναι, νομίζω πως είναι. Είναι συνηθισμένο πράγμα νομίζω ότι όταν
οι άνθρωποι γίνονται έμπειροι στη χρήση μικροχειριστηρίών όπου χρησιμοποιούν τα χέρια τους,
και αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι μικροσκοπικές κινήσεις που γίνονται προσεκτικά...
...και έτσι γίνονται τα χέρια τους. 
- Γίνονται τα χέρια τους.
- Το αεροπλάνο γίνεται ο πιλότος... 
- Ακριβώς.
Ακριβώς όπως είπες, το τηλεσκόπιο είναι μια επέκταση των ματιών.
Το ήξερα αυτό. Ο σύμβουλος μου στο μεταπτυχιακό σχολείο...
ένας από τους συμβούλους μου, μίλησα μαζί του ένα πρωί.
Έκανε έρευνα σχετικά με τα αστρικά σμήνη που
έχουν αυτές τις τεράστιες τροχιές γύρω από το κέντρο του γαλαξία.
Είπε πως είχε ένα όνειρο το προηγούμενο βράδυ όπου ήταν ένα από αυτά τα συμπλέγματα,
και ήταν σε τροχιά γύρω από το κέντρο του γαλαξία.
- Μου φάνηκε τόσο φοβερό. 
- Ναι, ναι.
Αν αρχίσεις να γίνεσαι στο κοσμικό σου όνειρο...
Θέλω να έχω αυτά τα όνειρα, γιατί τότε σκέφτεσαι δημιουργικά
για το τι απομένει να ανακαλυφθεί.

English: 
Is this a common sensory perception of pilots?
Yeah, I think it is. It's a common thing I think that when
people get skilled at using micromanipulators where they're using their hands,
and what actually going on is tiny little miniscule movements going on under a microscope...
...so it becomes their hands. 
- It becomes their hands.
- The plane becomes the pilot... 
- Exactly.
Just as you said, the telescope is an extension of the eyes.
I knew this. My advisor in graduate school...
one of my advisors, I spoke to him one morning.
He was doing research on star clusters that
have these huge orbits around the center of the galaxy.
He said he had a dream the night before where he was one of these clusters,
and he was orbiting the center of the galaxy.
- I thought that was so cool. 
- Yes, yes.
If you start becoming in your cosmic dream...
I want to have those dreams because then you think creatively
about what remains to be discovered.

Modern Greek (1453-): 
Απολύτως. Μερικές φορές αναρωτιέμαι για το αν οι χειρουργοί,
ίσως ακόμη και οι χειρουργοί του σήμερα που χρησιμοποιούν μικροχειριστήρια μέσα σε ένα σώμα,
κάτι όπως όταν σου χώνουν αυτό το πράγμα μέσα σου, και πηγαίνει...
Χώνουν πολλά πράγματα μέσα σου, απ' όσο έχω ακούσει.
Και ήδη έχουμε χειρουργούς να οδηγούν ένα ενδοσκόπιο μέσα
και να στρίβουν αριστερά για να πάνε γύρω από το έντερο, να στρίβουν δεξιά.
Φαντάζομαι πως θα έρθει καιρός, όπου ένας χειρουργός θα φοράει
γυαλιά εικονικής πραγματικότητας,
και ο χειρουργός θα αισθάνεται πραγματικά πως είναι μέσα στο
σώμα του ασθενή
και θα στρίβει αριστερά και κυριολεκτικά θα περπατάει γύρω στο δωμάτιο,
και αυτό θα μεταφράζεται στα μικροχειριστήρια, το ενδοσκόπιο θα κινείται.
Αυτό ακούγεται πολύ ωραίο. Μου αρέσει αυτή η ιδέα,
και ξέρεις τι θα 'πρεπε να κάνεις?

English: 
Absolutely. I sometimes wonder about whether surgeons,
maybe even surgeons of the present who are using micromanipulators inside a body,
something like when they stick that thing up you, and it goes...
They stick a lot of things up you, the last I've heard.
And already you have surgeons driving an endoscope inside
and turning left to get round the intestine, turning right.
I imagine the time will come when a surgeon will have
virtual reality goggles on,
and the surgeon will actually feel herself to be inside the
body of the patient
and will turn left and literally walk across the room,
and that will be translated into the micromanipulators, the endoscope, moving.
This sounds really cool. I like this idea,
and you know what you'd have to do?

Modern Greek (1453-): 
Θα έπρεπε να αλλάξεις τους κυρίαρχους νόμους της φυσικής σε αυτό το καθεστώς, επειδή,
αν είσαι αρκετά μικρό σε στυλ Fantastic Voyage, την ταινία της δεκαετίας του 60',
όταν είσαι τόσο μικρός, η τριχοειδής δράση και η επιφανειακή τάση
και άλλες δυνάμεις κυριαρχούν και γίνονται η νέα σου πραγματικότητα,
...τα νέα αισθητήρια πρότυπα σου. 
- Σωστά.
Θα έπρεπε να γίνεις ευαίσθητος στην επιφανειακή τάση.
Ο D'Arcy Thompson έκανα αυτή την παρατήσηση, νομίζω το 1919
ότι στον κόσμο ενός εντόμου, η βαρύτητα είναι αμελητέα.
Μια εντελώς... ποιος νοιάζεται?
Αυτό που έχει σημασία είναι η επιφανειακή τάση, και θα έπρεπε να είσαι...
Ποτέ δεν το σκέφτηκα αυτό, αλλά αυτό που θα έκανα...
- Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είδες την ταινία Bug's Life, εντάξει?
- Εντάξει.
Στο Bug's Life, σερβίρουν ένα κοκτέιλ
σε ένα έντομο που πάει σε ένα μπαρ,
και το μόνο που κάνει ο μπάρμαν είναι να
χύσει νερό από μια στρόφιγγα και να του δώσει την μπάλα από νερό,
έτσι, και η επιφάνεια...
αυτό ήταν πανέξυπνο από τον σκιτσογράφο, από τους εικονογράφους,
και τότε, βάζει ένα καλαμάκι στη σφαίρα και ρουφάει.
Δεν χρειάζεται δοχείο.

English: 
You would have to alter the dominant laws of physics in that regime because,
if you're small enough a la Fantastic Voyage, the 1960's film,
when you're that small, capillary action and surface tension
and all manners of other forces take over and that then becomes your new reality,
...your new sensory standards. 
- That's right.
You would have to become sensitive to surface tension.
D'Arcy Thompson made the point, I think in 1919,
that to the world of an insect, gravity is negligible.
A completely... who cares about?
What matters is surface tension, and you'd have to be...
I never thought of that, but what I'd do...
- That's because you didn't see the movie Bug's Life, okay?
- Okay.
In Bug's Life, they serve up a cocktail
to an insect that goes up to a bar,
and all the bartender does is
pour out water from a spigot and hand him the ball of water,
like that, and the surface...
this was brilliant of the cartoonist, of the illustrators,
and then, he sticks a straw into the sphere and sucks it out.
No receptacle needed.

English: 
You got to get out more.
I imagine my surgeon of the future being armed with a virtual
what you call it? Saw, one of those...
what are those things you cut trees down with...
- Bandsaw! 
- Bandsaws, yeah.
And what's really going on is a tiny little micro scalpel inside,
but the surgeon is wielding an axe,
and it's all done by virtual entity.
I've got a question back to you.
I lose sleep over this, and I've always wanted to be in the company
of a leading biologist to get insight into this.
As an astrophysicist, we've seen throughout time
the hubris that comes with any discovery that gets made,
or the hubris that prevents the acceptance of a discovery

Modern Greek (1453-): 
Πρέπει να βγαίνεις περισσότερο.
Φαντάζομαι το χειρουργό μου του μέλλοντος οπλισμένο με ένα εικονικό
πως το λένε? Πριόνι, ένα από αυτά...
πως λέγονται αυτά τα πράγματα με τα οποία κόβεις δέντρα...
- Πριονοκορδέλες! 
- Πριονοκορδέλες, ναι.
Και αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ένα μικροσκοπικό νυστέρι μέσα,
αλλά ο χειρουργός έχει ένα τσεκούρι,
και όλα γίνονται με εικονική οντότητα.
Έχω κι εγώ μία ερώτηση για σένα.
Χάνω τον ύπνο μου γι' αυτό, και πάντα ήθελα να είμαι στην συντροφιά
ενός κορυφαίου βιολόγου για να το καταλάβω αυτό.
Ως αστροφυσικός, έχουμε δει στο πέρασμα του χρόνου
την αλαζονεία που έρχεται με κάθε ανακάλυψη που γίνεται,
ή την αλαζονεία που εμποδίζει την αποδοχή μιας ανακάλυψης

Modern Greek (1453-): 
που θα μπορούσε να υποβιβάσει την αίσθηση του εαυτού σου
από οτιδήποτε την φανταζόσουν να είναι.
Μεταξύ αυτών είναι το που είναι η Γη, είναι στο κέντρο όλων των πραγμάτων?
Όχι, δεν είναι καν ένας σημαντικός πλανήτης
είναι σε τροχιά γύρω από ένα συνηθισμένο αστέρι
στη γωνία ενός συνηθισμένου γαλαξία,
ενός από τους εκατό δισεκατομμύρια γαλαξίες στο σύμπαν.
Κι έτσι...
είμαστε εδώ και λέμε ας ψάξουμε ζωή στο σύμπαν,
ευφυή ζωή σαν εμάς.
Λοιπόν, ποιοι είμαστε εμείς για να πούμε πως είμαστε έξυπνοι?
Θέτω αυτό το ερώτημα όχι ως αστείο, αλλά ως σοβαρό ερώτημα.
Προσδιορίζουμε τους εαυτούς μας ως ευφυείς
με τρόπους που κανένα άλλο πλάσμα δεν μπορεί να συναγωνιστεί.
Εντάξει, τώρα, που πιστώνουμε αυτή τη νοημοσύνη?
Έτσι, κοιτάς το γονιδίωμα, και ας πάρουμε το χιμπατζή.
Υποθέτω ότι είναι ένας πολύ στενός συγγενής μας,
και έχουμε... πόσο είναι? Μεγάλο ποσοστό πανομοιότυπου, μη διακριτού DNA

English: 
that might demote your sense of self
from whatever you previously imagined it to be.
Among them is where is earth? Is it the center of all things?
No. It's not even a significant planet
in orbit around an ordinary star
in the corner of an ordinary galaxy,
one of a hundred billion galaxies in the universe.
And so...
here we are saying let's search life in the universe,
intelligent life like us.
Well, who are we to say that we're intelligent?
I pose that not as a joke question, but as a very serious question.
We define ourselves to be intelligent
in ways that no other creature can rival.
Okay, now, what do we credit that intelligence to?
So, you look at the genome, and let's take the chimp.
I guess that's a really close relative of ours,
and we have... what is it? High 90's percent identical, indistinguishable DNA,

Modern Greek (1453-): 
και ο χιμπατζής δεν κατασκευάζει το τηλεσκόπιο Hubble,
και ο χιμπατζής δεν συνθέτει συμφωνίες.
Έτσι, πρέπει τότε να ανακηρύξουμε πως ότι λέμε για την εξυπνάδα μας 
βρίσκεται σε αυτή την 1,5% διαφορά στο DNA.
- Πρώτον, είναι αυτή μια σωστή δήλωση? 
- Ναι.
Επίτρεψε μου να αναστρέψω την ερώτηση.
Εάν η γενετική διαφορά μεταξύ των ανθρώπων και των χιμπατζήδων είναι τόσο μικρή,
ίσως η διαφορά στην νοημοσύνη μας, επίσης, είναι τόσο μικρή.
Ίσως η διαφορά μεταξύ του να στοιβάζεις κουτιά για να φτάσεις μια μπανάνα,
να ανοίγεις ομπρέλα όταν βρέχει,
οποιαδήποτε είναι αυτά τα στοιχειώδη πράγματα που κάνει ένας χιμπατζής
που οι ειδικοί στα πρωτεύοντα τα αναφέρουν και καυχιούνται,
τα οποία φυσικά, τα μικρά παιδιά μας μπορούν να κάνουν,
ίσως η διαφορά μεταξύ αυτού και του τηλεσκοπίου Hubble
να είναι τόσο μικρή όσο αυτή η διαφορά στο DNA,
γιατί θέτω το ερώτημα:
ας υποθέσουμε ότι υπήρχε μια άλλη μορφή ζωής πάνω στη γη ή αλλού που,
στο ίδιο ας πούμε διάνυσμα,

English: 
and the chimp does not build the Hubble telescope,
and the chimp does not compose symphonies.
So, we must then declare that everything we say about us that is intelligent
is found in that one-and-a-half percent difference in DNA.
- First, is that a fair statement to make? 
- Yes.
Let me invert that question.
If the genetic difference between humans and chimps is that small,
maybe the difference in our intelligence is also that small.
Maybe the difference between stacking boxes and reaching a banana,
putting up an umbrella when it rains,
whatever are these rudimentary things a chimp does
that the primatologists roll them forward and boast about,
which of course, our toddlers can do,
maybe the difference between that and the Hubble telescope
is as small as that difference in DNA,
because I pose the question:
suppose there was another life form on earth or elsewhere that,
in that same sort of vector,

Modern Greek (1453-): 
αυτή τη 1,5% διαφορά που έχουμε από τους χιμπατζήδες,
ας υποθέσουμε ότι είναι 1,5% διαφορετικοί από εμάς.
Θα έφερναν τότε τον πιο έξυπνο από εμάς μπροστά στους ανθρωπολόγους τους και θα έλεγαν:
"Να ο Hawking. Ω, αυτός είναι λίγο πιο έξυπνος από τους υπόλοιπους
επειδή μπορεί να κάνει υπολογισμούς αστροφυσικής στο κεφάλι του."
"Όπως ο μικρός Timmy εδώ πέρα."
Έτσι, αναρωτιέμαι αν είμαστε απλά ηλίθιοι
υπό την παρουσία ακόμα και ενός ελάχιστα πιο έξυπνου είδους από εμάς.
Συνεπώς, ποιοι είμαστε εμείς ώστε ακόμη και να ισχυριστούμε ότι,
πρώτον, είμαστε έξυπνοι,
και ψάχνουμε για άλλους, τουλάχιστον
τόσο έξυπνους όσο εμείς για να συνομιλήσουμε.
Παρεμπιπτόντως, υπάρχει οποιοδήποτε άλλο είδος στη γη με το οποίο να μπορούμε να μιλήσουμε?
Μπορούμε να έχουμε συνομιλία με έναν χιμπατζή?
Που έχει σχεδόν πανομοιότυπο DNA, και δεν νομίζω ότι μπορούμε πραγματικά να πούμε:
"Έι, ποια ταινία θες να δείς απόψε?"
Δεν έχεις αυτή τη συνομιλία με ένα χιμπατζή.

English: 
that one-and-a-half percent difference we are to chimps,
suppose they were one-and-a-half percent different from us.
They would then roll the smartest of us in front of their humantologists and say:
"Hawking, there's Hawking. Oh, this one is slightly smarter than the rest of them
because he can do astrophysics calculations in his head."
"Like little Timmy over here."
So, I wonder if we're just blithering idiots
in the presence of even a trivially smarter species than us.
Therefore, who are we to even assert that,
number one, we are intelligent,
and we're looking for others at least
as intelligent as us out there to talk to.
By the way, is there any other species on earth that we can talk to?
Can we have a conversation with a chimp?
That has nearly identical DNA, and I don't think we can actually say:
"Hey, what movie do you want to see tonight?"
You don't have that conversation with a chimp.

English: 
Yet somehow we believe, we want to believe
that an alien on another planet
that's not even based on DNA and,
even if it is, it's not nothing like us,
that we could communicate with it.
I'm screaming at you. I'm sorry.
So there! Are we as stupid as I'm saying?
I'm all for deflating hubris;
but it's also true, of course, that our brains are anatomically
very, very much bigger than chimps,
and so that also must be contained in some sense
in that tiny little percentage of DNA.
I think the way to sort of look at the DNA problem
is to say that the sort of DNA that has been sequenced,
and the sort of thing on which we base that calculation of the 98 percent
if you look at the...
...again, look at a computer,

Modern Greek (1453-): 
Ωστόσο, κατά κάποιο τρόπο πιστεύουμε, θέλουμε να πιστεύουμε
ότι ένας εξωγήινος από άλλο πλανήτη
που δεν βασίζεται καν στο DNA,
και ακόμη και να βασίζεται, δεν έχει καμία σχέση με εμάς,
ότι θα μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε μαζί του.
Σου φωνάζω. Συγγνώμη.
Να λοιπόν! Είμαστε τόσο ηλίθιοι όσο λέω?
Είμαι 100% με την υποτιμητική αλαζονεία;
αλλά είναι επίσης αλήθεια, φυσικά, ότι οι εγκέφαλοι μας είναι ανατομικά
πολύ πολύ μεγαλύτεροι από των χιμπατζήδων,
και έτσι αυτό, επίσης θα πρέπει να συμπεριληφθεί με κάποια έννοια
σε αυτό το μικροσκοπικό ποσοστό DNA.
Νομίζω ότι ο τρόπος για να κοιτάξουμε το πρόβλημα του DNA
είναι να πούμε ότι το είδος του DNA που έχει αποκωδικοποιηθεί,
και το πράγμα στο οποίο βασίζουμε τον υπολογισμό αυτό του 98%
αν κοιτάξεις τον...
...και πάλι, κοίταξε τον υπολογιστή,

English: 
and you will find that most of the programs that are written at the machine code level
are calling out the same set of subroutines.
There's a subroutine for pulling down menu bars
and a subroutine for moving windows and so on.
That's what we're looking at in this 98 percent.
What we're not looking at is the set of sort of high-level instructions
that say "call this subroutine now, now call this one,
now call this one, now call that one."
It's not just humans and chimpanzees;
all mammals have pretty much the same repertoire of genetic subroutines.
And it's... the difference between a man and a mouse,
like the difference between a man and a chimpanzee
is the order in which they're called,
the sequence in which they're called during embryology
which causes the really quite substantial anatomical differences
between a human and a mouse,
and the quite big differences in brain size.
If we assume we're not some measure of things, then as I said earlier,
that tells me that the day might come where we could go in,

Modern Greek (1453-): 
και θα βρεις ότι τα περισσότερα από τα προγράμματα που είναι γραμμένα στο επίπεδο του κώδικα της μηχανής
καλούν το ίδιο σύνολο από υπορουτίνες.
Υπάρχει μια υπορουτίνα για να τραβάς κάτω γραμμές μενού
και μια υπορουτίνα για να μετακινείς παράθυρα και ούτω καθεξής.
Αυτό κοιτάμε σε αυτό το 98%.
Αυτό που δεν βλέπουμε είναι το σύνολο από υψηλού επιπέδου οδηγίες
που λένε "κάλεσε αυτή την υπορουτίνα τώρα, τώρα κάλεσε αυτή
τώρα αυτή, τώρα αυτή."
Δεν είναι μόνο οι άνθρωποι και οι χιμπατζήδες,
όλα τα θηλαστικά έχουν λίγο πολύ το ίδιο ρεπερτόριο γενετικών υπορουτινών.
Και είναι... η διαφορά ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα ποντίκι,
όπως και η διαφορά μεταξύ ενός ανθρώπου και ενός χιμπατζή
είναι η σειρά με την οποία καλούνται,
η σειρά με την οποία καλούνται κατά τη διάρκεια της εμβρυολογίας
η οποία προκαλεί τις πραγματικά πολύ σημαντικές ανατομικές διαφορές
μεταξύ ενός ανθρώπου και ενός ποντικού,
και τις αρκετά μεγάλες διαφορές στο μέγεθος του εγκεφάλου.
Αν υποθέσουμε ότι δεν είμαστε κάποιο μέτρο των πραγμάτων, τότε όπως είπα και προηγουμένως,
αυτό μου λέει ότι η ημέρα μπορεί να έρθει, όπου θα μπορούσαμε να μπούμε μέσα,

English: 
understand which sequences are called in what way,
...and invent whole new sequences never before dreamt of by biology!?
- Yep, absolutely.
- Empowering us in ways never before... 
- It'd be very, very difficult.
It's much more difficult than it sounds;
but still, it's in principle possible.
But the other point about intelligent life in the universe,
never mind how we define intelligence.
We're only going to encounter them if they are intelligent enough
either to come here, which is very difficult indeed,
or to send radio transmissions to us, which is a lot easier
but still requires...
let's just define it as the quality that you need
in order to send information across the universe.
Now, you don't have to call that intelligence,
but whatever it is, that's what it needs in order to get here,
in order for us to apprehend it.
And I wonder, you know, surely you've walked past a worm
that had just crawled out of the earth;
and when you did so, you weren't saying to yourself:

Modern Greek (1453-): 
να καταλάβουμε ποιες ακολουθίες καλούνται με ποιο τρόπο,
...και να εφεύρουμε εντελώς νέα ακολουθίες ασύλληπτες από τη βιολογία!?
Ναι, βεβαίως.
- Ενδυναμώνοντας μας με τρόπους ποτέ πριν... 
- Θα είναι πολύ πολύ δύσκολο.
Είναι πολύ πιο δύσκολό απ' ότι ακούγεται,
αλλά και πάλι, είναι κατ' αρχήν δυνατό.
Αλλά το άλλο θέμα με την ευφυή ζωή στο σύμπαν,
ανεξάρτητα από το πώς ορίζουμε την ευφυΐα.
Θα τους συναντήσουμε μόνο αν είναι αρκετά ευφυής
είτε να έρθουν εδώ, που είναι πολύ δύσκολο πράγματι,
ή να στείλουν ραδιοφωνικές μεταδόσεις σε μας, το οποίο είναι πολύ πιο εύκολο
αλλά πάλι χρειάζεται...
ας την ορίσουμε απλά ως την ποιότητα που χρειάζεται
ώστε να στείλεις πληροφορίες σε μια άλλη γωνιά του σύμπαντος.
Τώρα, δεν χρειάζεται να το πεις αυτό νοημοσύνη,
αλλά ότι κι αν είναι, αυτό χρειάζεται για να έρθει εδώ,
ώστε να το συλλάβουμε.
Και αναρωτιέμαι, ξέρεις, σίγουρα έχεις προσπεράσει ένα σκουλήκι
που μόλις σύρθηκε έξω από τη γη,
και όταν το έκανες, δεν έλεγες στον εαυτό σου:

English: 
"Gee, I wonder what that worm is thinking" because you just simply didn't care.
You're so far beyond the...
I don't want to put words in your mouth,
but I'm imagining you simply really don't care what the worm is thinking;
and the worm conversely has no clue that you consider yourself intelligent.
You're just this thing that went by.
So, can you imagine a species that has such high intelligence that
the prospect of communicating with us is simply of no interest to them?
- Yeah, I can. Yeah. 
- And they go by, and their intelligence is on such a level
...that we can't even recognize it as intelligence. 
- Yes. And moreover,
I think it would more or less have to be
that much ahead of us if we were ever to meet them
because we're never going to get there.
Yeah, we sure as hell ain't getting there.
See the NASA budget lately? If not...
So, anything that gets here
has got to have a very, very highly-developed technology, far more than we've...
That brings us to Stephen Hawking's concern about

Modern Greek (1453-): 
"Αναρωτιέμαι τι σκέφτεται αυτό το σκουλήκι" γιατί απλά δεν σε ένοιαζε.
Είσαι τόσο πέρα από το...
Δεν θέλω να βάλω λέξεις στο στόμα σου,
αλλά φαντάζομαι πως πραγματικά δεν σε νοιάζει τι σκέφτεται το σκουλήκι,
και το σκουλήκι αντίστροφα δεν έχει ιδέα ότι θεωρείς τον εαυτό σου έξυπνο.
Είσαι μόνο αυτό το πράγμα που το προσπέρασε.
Έτσι, μπορείς να φανταστείς ένα είδος που έχει τόσο υψηλή νοημοσύνη ώστε
η προοπτική της επικοινωνίας μαζί μας απλώς δεν τους ενδιαφέρει?
- Ναι μπορώ. Ναι. 
- Και περνούν, και η νοημοσύνη τους είναι σε τέτοιο επίπεδο
...που δεν μπορούμε καν να την αναγνωρίσουμε ως ευφυΐα. 
- Ναι. Και επιπλέον,
Νομίζω ότι περισσότερο ή λιγότερο θα πρέπει να είναι
τόσο μπροστά από εμάς αν πρόκειται ποτέ να τους συναντήσουμε
γιατί δεν θα πάμε ποτέ εκεί.
Ναι, σίγουρα δεν θα πάμε εκεί.
Έχετε δει τον προϋπολογισμό της NASA τελευταία? Αν όχι...
Έτσι, οτιδήποτε φτάσει εδώ
πρέπει να έχει μια πολύ, πολύ υψηλά ανεπτυγμένη τεχνολογία, πολύ περισσότερο από ότι έχουμε...
Αυτό μας φέρνει στις ανησυχίες του Stephen Hawking για

English: 
any civilization sufficiently advanced to visit us,
what does that say about the consequence of that encounter?
And he's worried, of course,
because he's taking his cue from the history of humans.
When one has a more advanced technology than the other, and they visit,
it almost is always bad for those with the lesser technology.
And south America, one of the more obvious examples,
in their first encounter with the Spaniards...
so, I don't know if I want to be the first one to shake hands...
shake whatever appendage...
whatever they're sticking forward, I don't know...
I want to do it, but I still have my concerns.
What do you think are the odds that there is life elsewhere in the universe?
They must be high, and I'll tell you why.
People say, "Well, have you found life yet?"
- No. 
- Well then...
That's like going to the ocean, this has been said before...

Modern Greek (1453-): 
οποιοδήποτε πολιτισμό ανεπτυγμένο αρκετά ώστε να μας επισκεφθεί,
τι λέει αυτό για τις συνέπειες αυτής της συνάντησης?
Και ανησυχεί, φυσικά,
επειδή παίρνει την νύξη του από την ιστορία των ανθρώπων.
Όταν κάποιος έχει μια πιο προηγμένη τεχνολογία από τον άλλο, και επισκέπτονται,
είναι σχεδόν πάντα κακό για εκείνους με την υποδεέστερη τεχνολογία.
Και η Νότια Αμερική, ένα από τα πιο προφανή παραδείγματα,
στην πρώτη συνάντησή τους με τους Ισπανούς...
έτσι, δεν ξέρω αν θέλω να είμαι ο πρώτος που θα σφίξει το χέρι...
να σφίξω οποιοδήποτε εξάρτημα...
ότι απλώνουν μπροστά, δεν ξέρω...
Θέλω να το κάνω, αλλά εξακολουθώ να έχω τις ανησυχίες μου.
Ποιες νομίζεις ότι είναι οι πιθανότητες πως υπάρχει ζωή αλλού στο σύμπαν?
Πρέπει να είναι υψηλές, και θα σου πω γιατί.
Ο κόσμος λέει, "Λοιπόν, έχετε βρει ζωή ακόμη?"
- Όχι. 
- Λοιπόν τότε...
Αυτό είναι σαν να πηγαίνεις στον ωκεανό, αυτό έχει ειπωθεί ξανά...

Modern Greek (1453-): 
να παίρνεις ένα φλιτζάνι νερό, να το βυθίζεις, και να λες
"Δεν υπάρχουν φάλαινες στον νερό." Καταλαβαίνεις?
"Να τα δεδομένα μου."
Χρειάζεσαι ένα ελαφρώς μεγαλύτερο δείγμα.
Αν κοιτάξεις, για παράδειγμα, αυτό που ονομάζουμε ραδιοφωνική φούσκα.
Αυτή είναι η σφαίρα γύρω από τη γη, με κεντρο τη γη,
που είναι το απώτατο που τα ραδιοσήματα μας έχουν φθάσει στο γαλαξία.
Είναι περίπου 70 έτη φωτός μακριά.
Μεταδίδουμε ραδιοφωνικά σήματα,
διαρρέουμε ακούσια στο διάστημα, για περίπου 70 χρόνια.
Σφαίρα με ακτίνα 70 έτη φωτός.
Λοιπόν, πόσο μεγάλος είναι ο γαλαξίας?
Συρρίκνωσε αυτη τη σφαίρα ίσως στο μισό εκατοστό,
και τότε ο γαλαξίας, σε αυτή την κλίμακα, θα είχε το μέγεθος αυτής της σκηνής.
Τόσο μακριά έχουν ταξιδέψει τα ραδιοφωνικά μας σήματα,
και αυτά δεν είναι καν αυτά που στείλαμε σκόπιμα.
Αυτά που στείλαμε σκόπιμα έχουν ταξιδέψει πολύ λιγότερο.
Οπότε όχι, δεν έχουμε πραγματικά φτάσει τόσο μακριά στο γαλαξία

English: 
taking a cup of water, scooping it up, and saying
"There are no whales in the ocean." You know?
"Here's my data." You know?
You need a slightly bigger sample.
If you look at, for example, what we call the radio bubble.
This is the sphere around earth, centered on earth,
which is the farthest our radio signals have reached in the galaxy.
They're about 70 light years away.
We've been transmitting radio signals,
inadvertently leaking into space, for about 70 years.
Seventy light year radius sphere.
Well, how big is the galaxy?
Well, shrink that sphere down to maybe the size of a BB,
and then, the galaxy, on that scale, would be the size of this stage.
That's how far our radio signals have traveled,
and those aren't even the ones we sent on purpose.
The ones we sent on purpose have traveled much less.
So no, we haven't actually reached as far into the galaxy

Modern Greek (1453-): 
όσο θα θέλαμε ώστε να μπορέσουμε να πούμε οριστικά
ότι δεν υπάρχει κανένας νοήμων που να ζει σήμερα.
Αλλά εδώ είναι μερικά πολύ απλά γεγονότα. Μπορώ να κάνω ανασκόπηση τους σε 90 δευτερόλεπτα.
Κοιτάς το σχηματισμό της γης και το πρώτο σημάδι ζωής στα απολιθώματα.
Αφαίρεσε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια με την έναρξη της γης,
όταν η Γη ήταν σημείο βολής, η Γη έκκρινε ακόμη
τα υλικά της γέννησης του ηλιακού συστήματος.
Είναι εχθρικά προς την πολύπλοκη χημεία εκείνη την εποχή,
δεν είναι δίκαιο να ξεκινήσουμε το ρολόι τότε.
Περίμενε 200 εκατομμύρια χρόνια,
τώρα ξεκίνα το ρολόι, και περίμενε να δεις
πότε θα έχεις τα πρώτα σημάδια μονοκύτταρης ζωής.
Το πολύ, 400 εκατομμύρια χρόνια. Το πολύ.
Η Γη υπάρχει εδώ και 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Έτσι η Γη, χωρίς καμία βοήθεια από εμάς,
με βασικά συστατικά που βρίσκονται σε όλο το σύμπαν,

English: 
as we'd like before we would say definitively
that there's no one intelligent living today.
But here's some very simple facts. I can review them in 90 seconds.
You look at the formation of the earth and the earliest sign of fossil life.
Subtract a few hundred million years at the beginning of earth
when earth was a shooting gallery, earth was still excreting
the birth materials of the solar system.
It's hostile to complex chemistry over that time;
not fair to start the clock then.
Wait a couple of hundred million years,
now start the clock, and wait around and see
when you have the first signs of single-celled life.
At most, 400 million years. At most.
Earth has been around for four-and-a-half billion.
So earth, without any help from us,
with basic ingredients found throughout the universe,

English: 
managed to create life, simple though it was.
And earth, one of eight planets...
Get over it...sorry.
Earth, an ordinary star...
To suggest...and what are the ingredients of life?
The number one atom in your body is hydrogen.
Number two atom is oxygen, together making mostly water that's in you.
Next is carbon in this order.
Next is nitrogen. Next is other stuff.
My favorite element, other. Yeah.
You look at the universe, the number one element in the universe is hydrogen.
Next is helium, chemically inert, couldn't do anything with it anyway.
Next is carbon. I think I left out oxygen there.
Next is oxygen. Next is nitrogen. One for one.
We're not even made of odd things.
The most common things in the universe are found here on earth,

Modern Greek (1453-): 
κατάφερε να δημιουργήσει ζωή, όσο απλή κι αν ήταν.
Και η Γη, ένας από τους 8 πλανήτες...
Ξεπεράστε το... συγγνώμη.
Η Γη, ένα συνηθισμένο άστρο...
Να πούμε... και ποια είναι τα συστατικά της ζωής?
Το υπ' αριθμόν ένα άτομο στο σώμα σας είναι το υδρογόνο.
Νούμερο δύο άτομο είναι το οξυγόνο, μαζί κάνουν κυρίως το νερό που είναι μέσα σας.
Επόμενο είναι ο άνθρακας με την σειρά αυτή.
Επόμενο είναι το άζωτο. Μετά είναι άλλα πράγματα.
Το αγαπημένο μου στοιχείο, άλλο. Ναι.
Κοιτάς στο σύμπαν, το υπ 'αριθμόν ένα στοιχείο στο σύμπαν είναι το υδρογόνο.
Μετά είναι το ήλιο, χημικά αδρανές, δεν θα μπορούσες να κάνει τίποτα με αυτό ούτως ή άλλως.
Μετά είναι ο άνθρακας. Νομίζω πως προσπέρασα το οξυγόνο.
Μετά είναι το οξυγόνο, μετά είναι το άζωτο. Ένα προς ένα.
Δεν είμαστε καν φτιαγμένοι από περίεργα πράγματα.
Τα πιο συνηθισμένα πράγματα στο σύμπαν βρίσκονται εδώ στη γη,

English: 
and we're made of them. And carbon?
The most chemically fertile element on the periodic table?
It's not a surprise we're carbon-based.
Life is just the extreme expression of complex chemistry.
That's what biology is.
All these people who want to imagine, 'cause they remembered the chemistry class
that silicon sits right below carbon on the periodic table,
so it bonds similarly to carbon, so they want to imagine silicon-based life.
I'm saying, okay, fine; but you don't have to.
There is five times as much carbon in the universe as silicon.
There's no need to even have to go there.
We've got enough to imagine just simply with the carbon atom
at the center of these huge biological molecules.
Point is, it happened relatively quickly
with the most common ingredients in the universe.
To now say life on earth is unique in the universe would be inexcusably egocentric.

Modern Greek (1453-): 
και είμαστε φτιαγμένοι από αυτά. Και ο άνθρακας?
Το πιο χημικά γόνιμο στοιχείο στον περιοδικό πίνακα?
Δεν αποτελεί έκπληξη ότι έχουμε βάση τον άνθρακα.
Η ζωή είναι απλά η ακραία έκφραση σύνθετης χημείας.
Αυτό είναι η βιολογία.
Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που θέλουν να φανταστούν, επειδή θυμήθηκαν από την τάξη της χημείας
ότι το πυρίτιο βρίσκεται ακριβώς κάτω από τον άνθρακα στον περιοδικό πίνακα,
επομένως συνάπτουν δεσμούς παρόμοια με τον άνθρακα, έτσι θέλουν να φανταστούν ζωή βασισμένη στο πυρίτιο.
Λέω, εντάξει ωραία, αλλά δεν χρειάζεται.
Υπάρχει πέντε φορές περισσότερος άνθρακα στο σύμπαν απ' ότι πυρίτιο.
Δεν χρειάζεται καν να πάμε εκεί.
Έχουμε αρκετά να φανταστούμε απλά με το άτομο του άνθρακα
στο κέντρο αυτών των τεράστιων βιολογικών μορίων.
Το θέμα είναι, ότι συνέβη σχετικά γρήγορα
με τα πιο κοινά συστατικά στο σύμπαν.
Το να πούμε τώρα ότι η ζωή στη Γη είναι μοναδική στο σύμπαν θα ήταν αδικαιολόγητα εγωκεντρικό.

English: 
Yeah, I agree with that;
And I would go further and say that, if ever you meet somebody who wishes to claim
that he believes or she believes that life is unique in the universe,
then it would follow from that belief that the origin of life on this planet
would have to be a quite stupefyingly rare and improbable event,
and that would have the rather odd consequence that,
when chemists try to work out theories, models of the origin of life,
what they should be looking for is a stupendously improbable theory, an implausible theory.
If there was a plausible theory of the origin of life...
...it wouldn't be it.
That's right! Because then life would have to be everywhere.
Now maybe it is everywhere.
My hunch is that there's lots and lots of life in the universe;
but it's probably because the universe is so vast,

Modern Greek (1453-): 
Ναι, συμφωνώ με αυτό.
Και θα πήγαινα παραπέρα και θα έλεγα ότι, αν συναντήσετε ποτέ κάποιον που επιθυμεί να ισχυριστεί
ότι πιστεύει πως η ζωή είναι μοναδική στο σύμπαν,
τότε θα ακολουθούσε από αυτή την πεποίθηση ότι η προέλευση της ζωής σε αυτόν τον πλανήτη
θα πρέπει να είναι μια αρκετά σπάνια και αποχαυνωτικά απίθανη περίπτωση,
και αυτό θα είχε την μάλλον περίεργη συνέπεια ότι,
όταν οι χημικοί προσπαθούν να αναπτύξουν θεωρίες, μοντέλα για την προέλευση της ζωής,
αυτό που πρέπει να αναζητούν είναι μια εκπληκτικά απίθανη θεωρία, μια αβάσιμη θεωρία.
Αν υπήρχε μια εύλογη θεωρία για την προέλευση της ζωής...
...δεν θα ήταν αυτή.
Σωστά! Γιατί τότε η ζωή θα έπρεπε να είναι παντού.
Βέβαια ίσως να είναι παντού.
Το προαίσθημα μου είναι ότι υπάρχει πολλή πολλή ζωή στο σύμπαν,
αλλά είναι πιθανώς επειδή το σύμπαν είναι τόσο μεγάλο,

English: 
the islands of life that there are are so spaced out
that it's unlikely that anyone of them will meet any other, which is rather sad. 
It's sad. However, let me make you happy a little bit more from that.
We've learned now that we can model the formation of the solar system,
and this period of time where earth was being bombarded heavily...
that's called the period of heavy bombardment in the early universe.
We call it like we see it in astrophysics, let the record show.
I don't know if I've ever in my life
ever understood the title of a biology research paper.
I just want to say that. The words just...
I'm not feeling them, you know?
They're too big, too many syllables.
I'm off topic here, so...
Back to the period of heavy bombardment, and with computer simulations

Modern Greek (1453-): 
τα νησιά της ζωής που υπάρχουν έχουν τόση απόσταση μεταξύ τους
που είναι απίθανο ότι οποιοδήποτε από αυτά θα συναντήσει κάποιο άλλο, το οποίο είναι μάλλον θλιβερό. 
Είναι θλιβερό. Ωστόσο, επίτρεψε μου να σε κάνω λίγο πιο χαρούμενο.
Έχουμε μάθει πλέον ότι μπορούμε να μοντελοποιήσουμε τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος,
και αυτή η χρονική περίοδος όπου η γη βομβαρδιζόταν σε μεγάλο βαθμό...
αυτό ονομάζεται η περίοδος του Βαρύ Βομβαρδισμού στο πρώιμο σύμπαν.
Το ονομάζουμε όπως το βλέπουμε στην αστροφυσική, απλά για τα πρακτικά.
Δεν ξέρω αν έχω ποτέ στη ζωή μου
καταλάβει έναν τίτλο έρευνας βιολογίας.
Θέλω μόνο να το πω αυτό. Οι λέξεις απλά...
Δεν τις νιώθω, καταλαβαίνεις?
Είναι πολύ μεγάλες, πολλές συλλαβές.
Έχω ξεφύγει απ' το θέμα, επομένως...
Πίσω στην περίοδο του Βαρύ Βομβαρδισμού, και με προσομοιώσεις σε ηλεκτρονικό υπολογιστή

English: 
you can model what happens when an impact hits a planetary surface.
And it's not much different from if you sprinkle cheerios on a bed,
which you would never do on purpose, but your kids would do this;
and then you smack the surface of the bed,
there's a sort of recoiling effect, and cheerios pop upwards.
It turns out Mars may have been wet...
we know at some point, it had water...
and fertile for life before earth.
At this period of heavy bombardment, if it had started life,
surely it would have been simple life.
There's no reason to think otherwise.
We've learned that bacteria can be quite hardy, as you surely know.
So, we imagine a bacterial stowaway in the nooks and crannies
of one of these rocks that are cast back into space.
In fact, if you do the calculation, there's hundreds of tons of Mars rocks
that should have fallen to earth by now
over the history of the solar system.

Modern Greek (1453-): 
μπορείς να μοντελοποιήσεις τι συμβαίνει όταν μια πρόσκρουση γίνεται σε μια πλανητική επιφάνεια.
Και δεν είναι πολύ διαφορετικό από το αν ρίχνεις Cheerios σε ένα κρεβάτι,
που ποτέ δεν θα έκανες σκόπιμα, αλλά τα παιδιά σου θα το έκαναν αυτό,
και μετά χτυπάς την επιφάνεια του κρεβατιού,
υπάρχει ένα είδος επίδρασης από την αναδίπλωση, και τα Cheerios πετάγονται προς τα πάνω.
Προκύπτει ότι ο 'ρης μπορεί να ήταν υγρός...
γνωρίζουμε ότι σε κάποιο σημείο, είχε νερό...
και ήταν γόνιμος για τη ζωή πριν από τη γη.
Σε αυτή την περίοδο του Βαρύ Βομβαρδισμού, αν είχε αρχίσει η ζωή,
σίγουρα θα ήταν απλή ζωή.
Δεν υπάρχει λόγος να σκεφτούμε διαφορετικά.
Έχουμε μάθει ότι τα βακτήρια μπορεί να είναι αρκετά ανθεκτικά, όπως σίγουρα γνωρίζετε.
Έτσι, φανταζόμαστε ένα βακτηριακό λαθρεπιβάτη στις απόμερες γωνιές
από ένα από αυτά τα πετρώματα που ρίχνονται πίσω στο διάστημα.
Μάλιστα, αν κάνετε τον υπολογισμό, υπάρχουν εκατοντάδες τόνοι βράχων του 'ρη
που πρέπει να έχουν πέσει στη Γη μέχρι τώρα
κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ηλιακού συστήματος.

Modern Greek (1453-): 
Ίσως ένα από αυτά τα πετρώματα να έφερε τη ζωή από τον 'ρη στη γη, σπέρνοντας τη ζωή στη γη.
Μεγάλη απογοήτευση μου θα ήταν να πηγαίναμε στον 'ρη και να βρίσκαμε Αρειανή ζωή με βάση το DNA.
Τότε δεν θα ήταν ένα ξεχωριστό πείραμα στη ζωή.
Θα έπρεπε απλά όλοι μας να συνηθίσουμε το γεγονός ότι είμαστε απόγονοι των Αρειανών.
Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα δεύτερο δείγμα ζωής. Έχουμε μόνο ένα προς το παρόν.
Γιατί μας δώσατε μόνο ένα?
Θα ήταν απογοήτευση, όπως λες, αν βρήκαμε τη ζωή στον 'ρη να έχει ως  βάση το DNA,
αλλά τουλάχιστον, αν βρήκαμε τη ζωή στον 'ρη με βάση τον ίδιο κώδικα του DNA,
απλά φαντάσου το DNA να εξελίσσεται δύο φορές,
αλλά δεν θα μπορούσες να φανταστείς τον ίδιο κώδικα με τέσσερα γράμματα να εξελίσσεται δύο φορές.
Αλλά ήθελα να κάνω μια παρατήρηση ότι ο υπολογισμός σου ότι χρειάστηκαν μόνο περίπου
400 εκατομμύρια χρόνια το πολύ για να προκύψει η πρώτη ζωή.
Για την πρώτη ζωή ικανή για την μετάδοση ραδιοκυμάτων

English: 
Maybe one of those rocks carried life from Mars to earth, seeding life on earth.
My great disappointment would be going to Mars and finding Mars life based on DNA.
Then it would not have been a separate experiment in life.
We would just all simply have to get over the fact that we are Martian descendants.
What we need is a second sample of life. We have only one at present.
Why have you only given us one?
It would be a disappointment, as you say, if we found life on Mars based on DNA;
but at least, if we found life on Mars based on the same DNA code,
just about imagine DNA evolving twice,
but you couldn't imagine the same four-letter code evolving twice.
But I wanted to make a point that your calculation that it took only about
400 million years at the most for the first life to arise.
For the first life capable of broadcasting radio waves

English: 
capable of being detected elsewhere in the universe,
it took approximately just under four billion years.
Well no, about four billion years,
which is about half the life of...
that we can expect the solar system to exist.
Sure. An important point, by the way, because
we were human before we had the technology to broadcast.
So if your criterion for whether a planet has intelligent life,
and if we are the measure of intelligence,
then there could be plenty of planets out there with Roman Empires
and whatever else and them not sending radio signals,
but any close enough observer would surely declare them to be intelligent.
The time interval between Roman Empires and radio signals is negligible
compared to the total time we're talking about,
so, it's an interesting question, how long it takes once you get language,
once you get civilization, once you get culture,
how long does it take to get radio waves?

Modern Greek (1453-): 
ικανή να ανιχνευθεί κάπου αλλού στο σύμπαν,
χρειάστηκε περίπου λίγο κάτω από 4 δισεκατομμύρια χρόνια.
Λοιπόν, περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια,
που είναι περίπου το ήμισυ της ζωή του...
που μπορούμε να περιμένουμε να υπάρχει το ηλιακό μας σύστημα.
Σίγουρα. Ένα σημαντικό πράγμα, παρεμπιπτόντως, επειδή
ήμασταν άνθρωποι πριν να έχουμε την τεχνολογία για μετάδοση.
Έτσι, αν το κριτήριο σου για το αν ένας πλανήτης έχει ευφυή ζωή,
και αν είμαστε το μέτρο της νοημοσύνης,
τότε θα μπορούσαν να υπάρχουν άφθονοι πλανήτες εκεί έξω με Ρωμαϊκές αυτοκρατορίες
και οτιδήποτε άλλο και να μην στέλνουν ραδιοσήματα,
αλλά οποιοσδήποτε κοντινός παρατηρητής σίγουρα θα δήλωνε πως είναι ευφυείς.
Το χρονικό διάστημα μεταξύ της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και των ραδιοφωνικών σημάτων είναι αμελητέο
σε σύγκριση με τον συνολικό χρόνο για τον οποίο μιλάμε,
έτσι, είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση, πόσος χρόνος χρειάζεται από όταν αρχίζεις να έχεις γλώσσα,
από τον πολιτισμό, από την κουλτούρα,
πόσο καιρό χρειάζεται για τα ραδιοκύματα?

English: 
Indeed, how long does it take to get self-destructive weapons
that blow the whole lot up? I mean, that's the next...
And you're even...there's an implicit assumption,
that you're making inadvertently possibly,
that intelligence is an inevitable consequence of the evolutionary record,
and I'm skeptical of that, because if that were the case,
what we call our intelligence would have happened multiple times in the fossil record,
and it hasn't, whereas other things have shown up plenty of times,
like the sense of sight and locomotion.
There's some rather inventive ways things can get around the world.
My favorite is the snake, of course;
no arms, no legs, yet it gets around just fine.
I'm imagining an alien visiting earth, stumbling on a snake,
the only creature it sees, right?
And then, it goes back and tells it's home people,
"You're not going to believe what I saw.
There's a creature on that planet, no arms, no legs;
it can still get around. It detects its prey with infrared rays

Modern Greek (1453-): 
Πράγματι, πόσο καιρό χρειάζεται για τα όπλα αυτοκαταστροφής
που ανατινάζουν τα πάντα? Θέλω να πω, αυτό είναι το επόμενο...
Και είσαι ακόμα... υπάρχει μια σιωπηρή παραδοχή,
που κάνεις, εκ παραδρομής ενδεχομένως,
ότι η νοημοσύνη είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια του εξελικτικού μητρώου,
και είμαι σκεπτικός γι' αυτό, γιατί αν συνέβαινε κάτι τέτοιο,
αυτό που λέμε νοημοσύνη μας θα είχε συμβεί πολλές φορές στα αρχεία των απολιθωμάτων,
και δεν έχει συμβεί, ενώ άλλα πράγματα έχουν γίνει πολλές φορές,
όπως η αίσθηση της όρασης και της κίνησης.
Υπάρχουν κάποιοι αρκετά εφευρετικοί τρόποι να γίνονται πράγματα σε όλο τον κόσμο.
Το αγαπημένο μου είναι το φίδι φυσικά,
χωρίς χέρια, χωρίς πόδια, κι όμως τα καταφέρνει μια χαρά.
Φαντάζομαι έναν εξωγήινο να επισκέπτεται τη γη, να πέφτει πάνω σε ένα φίδι,
το μόνο πλάσμα που βλέπει, έτσι?
Και τότε, πηγαίνει πίσω και λέει στους δικούς του,
"Δεν θα πιστέψετε τι είδα.
Υπάρχει ένα πλάσμα σε αυτό τον πλανήτη, χωρίς χέρια, χωρίς πόδια,
κι όμως τα καταφέρνει. Ανιχνεύει το θήραμά του με υπέρυθρες ακτίνες

English: 
and can eat things five times bigger than it's head"
and they'll think the guy was on drugs.
It's an ordinary snake, sitting here on our earth.
While I'm on the subject, a big disappointment I have are Hollywood aliens,
and I don't know who to blame for this, Hollywood or biologists that advised them.
Hollywood aliens are way too anthropomorphic for me.
Even ET, he had a head, shoulders, arms.
Okay, he had three fingers instead of five.
They're still fingers at the end of a hand.
He had legs, he had feet. That's human.
And look at the diversity of life on earth to draw from?
If you want to think about the ways of being alive?
I'm just so disappointed.
Not even that I know I can help them, but one of my favorite aliens ever was the Blob.
- Did you see that movie? 
- No, I don't see as many movies as you.
Blob is classic. So, that alien was a blob. That's what it was.

Modern Greek (1453-): 
και μπορεί να φάει πράγματα πέντε φορές μεγαλύτερα από το κεφάλι του."
και θα νομίζουν πως ο τύπος πήρε ναρκωτικά.
Είναι ένα συνηθισμένο φίδι, που κάθεται εδώ στη γη μας.
Ενώ είμαι επί του θέματος, μια μεγάλη απογοήτευση που έχω είναι οι εξωγήινοι του Χόλιγουντ,
και δεν ξέρω ποιον να κατηγορήσω γι' αυτό, το Χόλιγουντ ή τους βιολόγους που τους συμβουλεύουν.
Οι εξωγήινοι του Χόλιγουντ είναι πάρα πολύ ανθρωπόμορφοι για μένα.
Ακόμη και ο ET, είχε ένα κεφάλι, ώμους, χέρια.
Εντάξει, είχε τρία δάχτυλα αντί για πέντε.
Και πάλι είναι δάχτυλα στο τέλος ενός χεριού.
Είχε σκέλη, είχε πόδια. Αυτό είναι ανθρώπινο.
Και δείτε την ποικιλία της ζωής πάνω στη γη από την οποία μπορείτε να αντλήσετε?
Αν θέλετε να σκεφτείτε τους τρόπους που μπορείς να είσαι ζωντανός?
Απλά είμαι τόσο απογοητευμένος.
Ούτε καν ότι ξέρω πως μπορώ να τους βοηθήσω, αλλά ένας από τους αγαπημένους μου εξωγήινους ποτέ ήταν το Blob.
- Είδες την ταινία? 
- Όχι, δεν βλέπω τόσες ταινίες όσο εσύ.
Το Blob είναι κλασικό. Έτσι, αυτός ο εξωγήινος ήταν μια άμορφη μάζα. Αυτό ήταν.

English: 
And it would just kind of move along, and it would grab onto you
and suck out your blood, and keep moving,
and it was non-anthropic in concept, and it came from space.
I just thought that was an attempt to try to create some kind of way of being alive.
That's a very laudable attempt.
It is very interesting to look around the animal kingdom
and count up the number of times that some things have evolved.
I mean, eyes several dozen times,
ears quite a large number of times.
Echo location, that's finding a way around by sonar, only four times.
A bat and who else?
A bat, whales, and two different groups of birds, cave-dwelling birds,
and a few rudimentary examples in some shrews and sea lions,
but really four different times.
Intelligence and language of a human kind only once, as you pointed out.
So, it can't be that important for survival.
If natural selection is at work, it should have shown up many more times.

Modern Greek (1453-): 
Και απλά θα κινούνταν, θα πιανόταν από σένα
και θα σου ρουφούσε το αίμα και θα προχωρούσε,
και ήταν μη-ανθρώπινο στην ιδέα, και ήρθε από το διάστημα.
Απλά σκέφτηκα ότι ήταν μια προσπάθεια να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν έναν τρόπο να είσαι ζωντανός.
Αυτό είναι μια πολύ αξιέπαινη προσπάθεια.
Είναι πολύ ενδιαφέρον να κοιτάξουμε στο ζωικό βασίλειο
και να μετρήσουμε πόσες φορές κάποια πράγματα έχουν εξελιχθεί.
Θέλω να πω, τα μάτια αρκετές δεκάδες φορές,
τα αυτιά, ένας αρκετά μεγάλος αριθμός φορών.
Ηχοεντοπισμός, αυτό είναι να βρίσκεις τον δρόμο σου με σόναρ, μόνο τέσσερις φορές.
Η νυχτερίδα και ποια άλλα?
Η νυχτερίδα, οι φάλαινες, και δύο διαφορετικές ομάδες πουλιών, πουλιά σπηλαίων,
και μερικά στοιχειώδη παραδείγματα σε κάποιες μυγαλές και θαλάσσια λιοντάρια,
αλλά στην πραγματικότητα τέσσερις διαφορετικές φορές.
Νοημοσύνη και γλώσσα σαν του ανθρώπου μόνο μία φορά, όπως επεσήμανες.
Έτσι, δεν μπορεί να είναι τόσο σημαντική για την επιβίωση.
Αν η φυσική επιλογή είναι εν δράσει, θα έπρεπε να έχει προκύψει πολύ περισσότερες φορές.

English: 
You'd think so. It's a genuinely interesting point
that I think biologists haven't thought about enough is to go around the animal kingdom,
counting up the number of separate arisings of something because that does tell you
something about what you might expect elsewhere in the universe.
You'd expect eyes. You might expect echo location.
Hypodermic syringes, stingers. About a couple of dozen...
I'm talking about independent evolutions now.
I'm talking about spiders, scorpions...
Our version of that would be called guns. Yeah.
About... called what?
Our version of the hypodermic stinger would be called a gun,
- Yes, okay. 
...allowing you to sting someone with.
But I'm talking about it as something that penetrates the body and injects poison.
And that's an interesting question.
Another relevant point is you look around the world at different island continents
and say how similar are they?
Look at Australia. The Australian mammals, for example,

Modern Greek (1453-): 
Αυτό θα περίμενες. Είναι ένα πραγματικά ενδιαφέρον θέμα
που νομίζω ότι οι βιολόγοι δεν έχουν σκεφτεί αρκετά είναι να ψάξουν στο ζωικό βασίλειο,
μετρώντας τον αριθμό ξεχωριστών εξελίξεων μιας αίσθησης γιατί αυτό σου λέει 
κάτι σχετικά με το τι μπορεί να περιμένεις αλλού στο σύμπαν.
Θα περίμενες μάτια. Μπορεί να περιμένεις ηχοεντοπισμό.
Υποδόριες σύριγγες, κεντριά. Καμιά εικοσαριά...
Μιλώ για ανεξάρτητες εξελίξεις τώρα.
Μιλώ για αράχνες, σκορπιούς...
Η εκδοχή μας αυτού θα ονομαζόταν όπλα. Ναι.
Τι θα ονομαζόταν?
Η δική μας εκδοχή του υποδόριου κεντριού θα ονομάζεται όπλο,
- Ναι εντάξει. 
...θα σου επέτρεπε να τσιμπήσεις κάποιον.
Αλλά μιλώ γι' αυτό ως κάτι που διαπερνά το σώμα και διοχετεύει δηλητήριο.
Και αυτό είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση.
Ένα άλλο σχετικό θέμα είναι να ψάξουμε σε όλο τον κόσμο σε διαφορετικές νησιωτικές ηπείρους
και να πούμε πόσο παρόμοιες είναι.
Ας δούμε την Αυστραλία. Τα αυστραλιανά θηλαστικά, για παράδειγμα,

English: 
and there are very, very powerful similarities between Australian mammals,
which evolved entirely independently of mammals in South America,
independently again of mammals in Asia and Africa.
And so again, that gives you a kind of a clue for how predictable evolution is.
Other worlds are going to be very different,
but we perhaps shouldn't write off the possibility that the Hollywood aliens
they might not be that unimaginative.
I mean, my colleague Simon Conway Morris has even suggested that it's very likely that there will be,
if not humans at least bipedal, big-brained, language-toting, hand-toting,
forward-looking eyes for stereoscopy, pretty much humans.
He thinks it's highly likely.
He's got a religious agenda, I'm sorry to say, for that,
but like him, I appreciate the power of natural selection.
- I think that... 
- By the way, I think if he were...

Modern Greek (1453-): 
και υπάρχουν πολύ, πολύ ισχυρές ομοιότητες μεταξύ των θηλαστικών της Αυστραλίας,
τα οποία εξελίχθηκαν εντελώς ανεξάρτητα από τα θηλαστικά στη Νότια Αμερική,
ανεξάρτητα και πάλι από τα θηλαστικά στην Ασία και την Αφρική.
Και πάλι λοιπόν, αυτό μας προσφέρει μια ένδειξη για το πόσο προβλέψιμη είναι η εξέλιξη.
'λλοι κόσμοι θα είναι πολύ διαφορετικοί,
αλλά ίσως δεν θα πρέπει να διαγράψουμε την πιθανότητα πως οι εξωγήινοι του Χόλιγουντ
μπορεί να μην είναι τόσο άνευ φαντασίας.
Θέλω να πω, ο συνάδελφός μου, ο Simon Conway Morris έχει υποστήριξει μέχρι και ότι είναι πολύ πιθανό ότι θα υπάρχουν,
αν όχι άνθρωποι, τουλάχιστον δίποδα, με μεγάλους εγκέφαλους, με γλώσσα, με πόδια
μπροστινά μάτια για στερεοσκοπία, λίγο πολύ σαν τους ανθρώπους.
Πιστεύει ότι είναι πολύ πιθανό.
Έχει θρησκευτική ατζέντα, λυπάμαι που το λέω, γι' αυτό,
αλλά όπως αυτός, εκτιμώ τη δύναμη της φυσικής επιλογής.
- Νομίζω ότι... 
- Παρεμπιπτόντως, νομίζω ότι αν ήταν...

English: 
If he were a creature other than a primate,
he might be giving a different list of things that matter.
I think that's probably right.
The horse doesn't have two eyes facing forward,
but the horse then, near can see directly behind it,
and so, the horse would be valuing that fact.
Oh, I'm not denigrating horses at all.
I'm just saying your first sign that there's bias
is you start listing the human features that you would want in an alien.
No, no, no. I don't want to say that I'm not picking on humans
because they're superior but because they're us.
I mean, we have stereoscopic vision. We have three-dimensional vision.
Horses don't. They have a different kind of vision.
Insects have a different kind of vision.
Bats have echo...
I mean, it's not vision but it's using sound to produce
what I would guess inside the bat's brain
is probably perceived rather the same way we perceive visually
because why wouldn't you use the tools of the brain,

Modern Greek (1453-): 
Αν ήταν ένα πλάσμα, μη πρωτεύον,
μπορεί να έδινε μια διαφορετική λίστα πραγμάτων που έχουν σημασία.
Νομίζω πως αυτό είναι μάλλον σωστό.
Το άλογο δεν έχει δύο μάτια που να κοιτάζουν προς τα εμπρός,
αλλά το άλογο μπορεί να δει πίσω του,
και έτσι, το άλογο θα εκτιμούσε αυτό το γεγονός.
Δεν υποτιμώ τα άλογα καθόλου.
Λέω απλώς πως το πρώτο σημάδι ότι υπάρχει προκατάληψη
είναι ότι ξεκινάς να απαριθμείς τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που θα ήθελες σε έναν εξωγήινο.
Όχι, όχι, όχι. Δεν διαλέγω τους ανθρώπους
επειδή είναι ανώτεροι, αλλά επειδή είμαστε εμείς.
Θέλω να πω, έχουμε στερεοσκοπική όραση. Έχουμε τρισδιάστατη όραση.
Τα άλογα όχι. Έχουν ένα διαφορετικό είδος όρασης.
Τα έντομα έχουν ένα διαφορετικό είδος όρασης.
Οι νυχτερίδες έχουν την ηχώ...
Θέλω να πω, δεν είναι όραση, αλλά χρησιμοποιούν ήχο για να παράγουν
αυτό που θα υπέθετα, μέσα στον εγκέφαλο της νυχτερίδας
υποθέτω πως γίνεται αντιληπτό με τον ίδιο τρόπο που αντιλαμβανόμαστε εμείς οπτικά
επειδή γιατί να μην χρησιμοποιήσεις τα εργαλεία του εγκεφάλου,

Modern Greek (1453-): 
του εγκεφάλου των θηλαστικών για να δημιουργήσεις μια εικόνα, να δημιουργήσεις ένα μοντέλο του κόσμου.
- Έχω σκεφτεί μάλιστα ότι... 
- Περίμενε, αυτό...
Το δείχνουν αυτό στην, συγχώρεσε με, ταινία Daredevil.
Έχουν νυχτερίδες...?
Είναι τυφλός, και του αρέσει όταν βρέχει, διότι η βροχή χτυπά τους ανθρώπους,
και ακούει τις διαφορετικές ανακλάσεις του ήχου,
και είδε την κοπέλα του, για πρώτη φορά στη βροχή.
- Είναι η εικόνα της... 
- Εντάξει, αλλά η εικασία μου είναι ότι οι νυχτερίδες ακούν...
Είμαστε στην Αμερική. πρέπει να μιλήσω για τις ταινίες μας εδώ, συγγνώμη.
Η εικασία μου είναι ότι οι νυχτερίδες ακούν σε χρώμα επειδή γιατί να μην χρησιμοποιήσεις χρώμα?
Το χρώμα είναι μόνο... η απόχρωση, η αντιληπτή απόχρωση
δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια ετικέτα που ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί.
Ακριβώς. Αυτό είναι όλο κι όλο.
Χρώμα, το συνδέεις με κάποια ακολουθία μεταβλητών φαινομένων.
Έτσι, οι νυχτερίδες θα ήταν πιο χρήσιμο να χρησιμοποιούν το χρώμα ως ένδειξη.
Για παράδειγμα, η διαφορά μεταξύ ενός γούνινου σκώρου και μιας δερματοειδούς ακρίδας,
μπορεί να γίνεται αντιληπτό ως κόκκινο έναντι μπλε,

English: 
of the mammalian brain to create an image, to create a model of the world.
- I've even speculate that... 
- But wait that...
- They show that in the, forgive me, movie Daredevil.
- Do they have bats...?
He's blind, and he likes when it rains because the rain hits people,
and he hears the different sort of reflections of the sound,
and he saw his girlfriend for the first time in the rain.
- There's the image of her... 
- Okay, but my speculation is that bats hear...
This is America. I've got to talk about our movies here, you know. Sorry.
My speculation is that bats hear in color because why wouldn't you use color?
Color is just a hue, a perceived hue.
- It's nothing more than a label the brain uses.
- Precisely. That's all it is.
Color, you attach it to some sequence of changed phenomenon.
So, bats would most usefully use color as a sign.
For example, the difference between a furry moth and a leathery locust,
might be perceived as red versus blue,

English: 
and that would be a very useful way for natural selection to have tied the labels of hue
onto something that would seem very strange to us.
- We're coming to the end of our time. 
- Did we just begin, like a second ago?
Well, that's rather what I felt. If we want to have some time for questions...
Which I would very much like that, but I had a couple more bones to pick with you.
Okay, well, let's go quickly through those bones.
Okay. And just start formulating questions in your head...
Some years ago, 1994 was it? 1996, there was this rock in Antarctica,
a meteorite discovered, ALH84001, which had tantalizing evidence...
by the way, that rock was from Mars, one of the tonnage of rocks that we know are out there,

Modern Greek (1453-): 
και αυτό θα ήταν ένας πολύ χρήσιμος τρόπος για τη φυσική επιλογή να έχει συνδέσει τις ετικέτες των αποχρώσεων
σε κάτι που θα φαινόταν πολύ περίεργο σε μας.
- Φτάνουμε στο τέλος του χρόνου μας. 
- Τώρα μόλις δεν ξεκινήσαμε, πριν λίγα δευτερόλεπτα?
Λοιπόν, κάπως έτσι ένιωσα κι εγώ. Αν θέλουμε να έχουμε λίγο χρόνο για ερωτήσεις...
Που θα το ήθελα πολύ, αλλά έχω 1-2 θέματα ακόμη που θέλω να συζητήσω μαζί σου.
Εντάξει λοιπόν, ας τα συζητήσουμε εν συντομία.
Εντάξει. Και απλά αρχίστε να διαμορφώνεται ερωτήσεις στο μυαλό σας...
Πριν από μερικά χρόνια, το 1994 ήταν; Το 1996, υπήρξε ένας βράχος στην Ανταρκτική,
ένας μετεωρίτης ανακαλύφθηκε, ο ALH84001, ο οποίος είχε δελεαστικά στοιχεία...
παρεμπιπτόντως, αυτός ο βράχος ήταν από τον 'ρη, έναν από τους πολλούς βράχους που γνωρίζουμε ότι υπάρχουν εκεί έξω,

Modern Greek (1453-): 
και υπήρχαν ενδείξεις σε μια από τις γωνίες του βράχου για πιθανή ζωή,
ανιχνεύσιμη όχι στη γη, αλλά από τον 'ρη.
Τα στοιχεία ήταν πολύ έμμεσα, αλλά, ενδιαφέροντα παρ 'όλα αυτά.
Υπήρχε χημεία εκεί που θα μπορούσε να συμβεί μόνο με την παρουσία οξυγόνου,
και υπήρχε χημεία εκεί που καταλάμβανε ένα παρόμοιο σημείο
που θα μπορούσε να συμβεί μόνο απουσία οξυγόνου.
Θα μπορούσε να πει κανείς ποιος νοιάζεται; Λοιπόν, η ζωή είναι ακριβώς μια τέτοια μηχανή.
Όταν εισπνέεις οξυγόνο, οξυγονώνεις την αιμοσφαιρίνη,
αυτό το οξυγόνο χρησιμοποιείται για το μεταβολισμό σου, και πηγαίνει πίσω χωρίς το οξυγόνο.
Στο ίδιο σώμα, έχεις οξυγονωτικές και αποξυγονωτικές δυνάμεις που λειτουργούν μέσα σου.
Έτσι, η ζωή το κάνει δωρεάν.
Αν δεν απευθυνθείς στη ζωή, πρέπει να έχεις το βράχο
κρεμασμένο εδώ πέρα για λίγο και στη συνέχεια να τον κυλήσεις σ'έναν γκρεμό και να γίνει αναερόβιος για λίγο.
Θα πρέπει να το συνδυάσεις κάπως.
Έτσι, ήταν σε όλες τις ειδήσεις, πρωτοσέλιδο.

English: 
and there was evidence in one of the nooks of that rock for possible life,
traceable not to earth but from Mars.
The evidence was very circumstantial but interesting, nonetheless.
There was chemistry there that could only happen in the presence of oxygen,
and there was chemistry there occupying a similar spot
that could happen only in the absence of oxygen.
Well, you might say who cares? Well, life is just such a machine.
When you breathe in oxygen, you oxygenate the hemoglobin,
that oxygen gets used for your metabolism, and it goes back without the oxygen.
In the same body, you have oxygenating and deoxygenating forces operating within you.
So, life does it for free.
If you don't appeal to life, you have to have the rock
hang out over here for a while and then roll down a cliff and go anaerobic for a while.
You have to sort of patch it together.
So, it was all the news, page one story.

English: 
They even had an electron microscope photo of what looked like an itty, bitty worm.
It had little segments on it. It was intriguing.
That was not the lead evidence of the authors, it was just kind of interesting.
It was about one-tenth the size of, like the smallest worms on earth
but interesting nonetheless.
I'm invited to comment on this. In fact, it was Charlie Rose.
He had four people. I'm the astrophysicist. They had a biologist.
They had a philosopher. And the picture of the worm comes up.
The biologist, who is piped in by a screen said, “That can't possibly be life.”
So, I said, "Wow, what have I missed? So, tell me, sir, why is that?”
"Oh, because the smallest life on earth is 10 times that size,”
and I'm still waiting for him to give me the reason why it can't be life.
Then I pause and reflected at that...
That is the reason he's giving me that it can't be life... his comparison with life on earth.

Modern Greek (1453-): 
Είχαν ακόμη και μια φωτογραφία μικροσκοπίου ηλεκτρονίων από κάτι που έμοιαζε με μικροσκοπικό σκουλήκι.
Είχε μικρά τμήματα σε αυτό. Ήταν ενδιαφέρον.
Αυτό δεν ήταν το βασικό στοιχείο των συγγραφέων, ήταν απλά κάπως ενδιαφέρον.
Ηταν περίπου το ένα δέκατο του μεγέθους, από τα μικρότερα σκουλήκια στη γη
αλλά παρ' όλα αυτά ενδιαφέρον.
Έχω κληθείς να σχολιάσω το θέμα αυτό. Συγκεκριμένα, ήταν ο Charlie Rose.
Είχε τέσσερα άτομα. Είμαι ο αστροφυσικός. Είχαν έναν βιολόγο.
Είχαν έναν φιλόσοφο. Και η εικόνα του σκουληκιού ανέρχεται.
Ο βιολόγος, ο οποίος μιλάει από μια οθόνη είπε, "Αυτό δεν μπορεί να είναι ζωή. 
Έτσι είπα, "Ουάο, τι έχω χάσει; Λοιπόν, πείτε μου κύριε, γιατί είναι αυτό? 
"Επειδή η μικρότερη ζωή πάνω στη γη είναι 10 φορές αυτό το μέγεθος ,
και ακόμη περιμένω  να μου δώσει το λόγο για τον οποίο δεν μπορεί να είναι ζωή.
Μετά σταμάτησα και το σκέφτηκα...
Αυτός είναι ο λόγος που μου λέει είναι ότι δεν μπορεί να είναι ζωή... η σύγκριση του με τη ζωή στη γη.

Modern Greek (1453-): 
Και τότε είπα: "Τελευταία φορά που κοίταξα, μιλάμε για ένα βράχο από τον 'ρη.
Γιατί χρησιμοποιείς τη Γη για να περιορίσεις την ικανότητα σου να σκεφτείς τι υπάρχει εκεί έξω? 
Η ερώτηση μου: Είναι οι βιολόγοι κλειστόμυαλοι ή ανοιχτόμυαλοι
σχετικά με το τι είναι δυνατόν από πλευράς της βιολογίας σε αυτό το σύμπαν?
Διότι στο τέλος της ημέρας, πάτε πίσω από κλειστές πόρτες,
και εξομολογείστε στους εαυτούς σας ότι έχετε ένα μοναδικό δείγμα δεδομένων
επειδή όλη η ζωή στη Γη είναι βασισμένη στο DNA.
- Ναι. Λοιπόν, ήταν κλειστόμυαλος. 
- Στις περισσότερες άλλες επιστήμες, θα λέγαμε ότι δεν είναι...
πώς κάνεις επιστήμη από ένα μόνο δείγμα?
Σωστά. Ήταν κλειστόμυαλος, χωρίς αμφιβολία
επειδή χρησιμοποιούσε την εμπειρία του από τη ζωή σε αυτόν τον πλανήτη για να κάνει αυτή την γενίκευση.
Από την άλλη πλευρά, θα μπορούσε κανείς να κάνει μια τέτοια δήλωση, χρησιμοποιώντας τους νόμους της φυσικής,
και θα μπορούσες να πεις ότι υπάρχουν ορισμένα πράγματα που δεν θα λειτουργούσαν για φυσικούς λόγους.
Δεν λέω ότι ένα μικροσκοπικό σκουλήκι δεν θα λειτουργούσε για φυσικούς λόγους,

English: 
And then I said, “Last I checked, we're talking about a rock from Mars.
Why are you using earth to constrain your capacity to think about what exists out there?”
My question to you: Are biologists closed-minded or open-minded
about what is possible in terms of biology in this universe?
Because at the end of the day, you go behind closed doors,
and you confess to yourselves that you only have a data sample of one
because all life on earth has common DNA.
- Yeah. Well, he was being closed-minded. 
- Most any other sciences, we would say that's not...
how do you make science out of a sample of one?
No, that's right. He was being closed-minded, no question about it
because he was using his experience of life on this planet to make that generalization.
On the other hand, one could make such a statement by using the laws of physics,
and you could say that there are certain things that wouldn't work for physical reasons.
I'm not saying that a tiny worm wouldn't work for physical reasons,

English: 
but I could imagine somebody making an argument that said you cannot have...
for example, maybe there's a certain minimum size of eye that could form an image,
for purely physical reasons. And that would be a good reason why...
And I'm there, all the way.
It's just that he cited earth as his measure of what is possible.
- Well, he was just wrong. 
- Okay.
- You don't align yourself with his closed-mindedness. 
- I don't know who he was but...
- That was the biggest thing I had to get off my chest here.
- Okay.
Shall we bring up the lights, and see if there are...
There are microphones in the aisles apparently,
so if you'll just line up in the two center aisles behind those microphones.
I guess we can pick left and right for what questions you might have.
Professor Dawkins, we're very pleased to hear that you're writing a children's book
on the beauty of science.
We'd like both of you to write one for adults or a video special on TV
because we don't want this wonder and awe that you all have been discussing today

Modern Greek (1453-): 
αλλά θα μπορούσα να φανταστώ κάποιον να ισχυρίζεται ότι δεν μπορείς να έχεις...
για παράδειγμα, ίσως υπάρχει ένα συγκεκριμένο ελάχιστο μέγεθος ματιού που να μπορεί να σχηματίσει εικόνα,
για καθαρά φυσικούς λόγους. Και αυτό θα ήταν ένας καλός λόγος...
Και συμφωνώ απόλυτα.
Είναι απλά ότι ανέφερε τη Γη ως μέτρο του τι είναι δυνατό.
- Λοιπόν, έκανε απλά λάθος. 
- Εντάξει.
- Δεν συμμερίζεσαι την κλειστόμυαλη του αντίληψη. 
- Δεν ξέρω ποιος ήταν αλλά...
- Αυτό ήταν το μεγαλύτερο πράγμα που ήθελα να βγάλω από μέσα μου.
- Εντάξει.
Να φέρουμε τα φώτα, και να δούμε αν υπάρχουν...
Υπάρχουν μικρόφωνα στους διαδρόμους απ' ότι φαίνεται,
οπότε αν απλά κάνετε σειρές στους δύο κεντρικούς διαδρόμους πίσω από αυτά τα μικρόφωνα.
Υποθέτω ότι μπορούμε να επιλέγουμε αριστερά και δεξιά για ότι απορίες μπορεί να έχετε.
Καθηγητά Dawkins, είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που μάθαμε ότι γράφετε ένα βιβλίο για παιδιά
για την ομορφιά της επιστήμης.
Θα θέλαμε και οι δύο σας να γράψετε ένα για ενήλικες ή ένα special στην τηλεόραση 
γιατί θέλουμε αυτόν τον θαυμασμό και το δέος για τα οποία συζητάτε σήμερα

Modern Greek (1453-): 
να αφομοιωθούν από τους θρησκευόμενους ανθρώπους στον κόσμο, και είναι πραγματικά θαυμάσιο.
Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε για να διαδώσουμε ότι η επιστήμη δεν είναι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε,
...αλλά κάτι που πρέπει να θαυμάζουμε? 
- Σωστά.
Μπορώ να παρέμβω; Σχολίασες ότι υπάρχει ένα βιβλίο για παιδιά,
και πως χρειαζόμαστε ένα για τους ενήλικους. Πράγματι, χρειαζόμαστε ένα από αυτά για τους ενήλικες.
Είναι ενδιαφέρον, ότι κατά πάσα πιθανότητα δεν το χρειαζόμαστε για τα παιδιά
επειδή τα παιδιά είναι γεννημένοι ανακριτές του φυσικού τους κόσμου.
Αναποδογυρίζουν βράχους. Πηδάνε σε λακκούβες. Ρίχνουν νερό στην πλάτη σου.
Κάνουν πράγματα που είναι παράξενα...
μπορείς να το δεις ως όλεθρο στο σπίτι,
μπορούμε να το δούμε ως μια μακρά σειρά από επιστημονικά πειράματα,
ορισμένα από τα οποία πηγαίνουν παιχνιδιάρικα στραβά,
αλλά όπως και να 'χει είναι εξερευνήσεις στο φυσικό κόσμο.
Αυτό που συμβαίνει είναι, με την πάροδο του χρόνου, τους το εξοντώνουμε επειδή 
αυτή δεν είναι η συμπεριφορά... δεν είναι το σημάδι της υπακοής.

English: 
to be co-opted by religious people in the world, and it is really wonderful.
So what can we do to spread the word that science is not something to be afraid of,
...but something to really be in wonder of? 
- Right.
Can I just slip in there? You commented that there's a children book,
and we need one for adults. Indeed, we need one of those for adults.
Interestingly, we probably don't need it for children
because children are born inquisitors of their natural world.
They turn over rocks. They jump in puddles. They pour water down your back.
They do things that are odd by...
you can look at it as wreaking havoc in the house,
we can look at it as a long series of science experiments,
some of them gone playfully wrong,
but nonetheless, explorations into the natural world.
What happens is, over time, that gets beaten out of them because
that is not the behavior of... not the sign of obedience.

English: 
That's the behavior or disarray, plus adults far outnumber children,
so I think the real problem in the world is adults,
especially since they control the world, not the kids.
What I would say about how we're going convey the wonder,
which you and I are both extremely interested in doing that,
and following your mentor Carl Sagan, for example.
I like to make a distinction between what I call these two schools
of why we should pursue the space race, space exploration.
The nonstick frying pan way, which is it's useful because
you get spinoffs like nonstick frying pans, and it's wonderful.
I go for the wonderful part, and I find that one of the problems
with people who attempt to convey science to lay people,
whether it's children or adults, is they tend to be obsessed
with bringing it down to earth and making it ordinary and mundane
and the sort of thing you might meet in your own kitchen.

Modern Greek (1453-): 
Αυτή είναι η συμπεριφορά της αταξίας, επίσης οι ενήλικες είναι πολύ περισσότεροι από τα παιδιά,
έτσι νομίζω ότι το πραγματικό πρόβλημα στον κόσμο είναι οι ενήλικες,
ιδιαίτερα δεδομένου ότι αυτοί ελέγχουν τον κόσμο, όχι τα παιδιά.
Αυτό που θα έλεγα για το πώς να μεταδώσουμε τον θαυμασμό,
κάτι για το οποίο ενδιαφερόμαστε πολύ και οι δύο,
και να ακολουθήσουμε τον μέντορα σου, τον Carl Sagan, για παράδειγμα.
Θα ήθελα να κάνω μια διάκριση μεταξύ αυτών των δύο σχολών
του γιατί θα πρέπει να επιδιώξουμε τον αγώνα του διαστήματος, την εξερεύνηση του διαστήματος.
Τον τρόπο 'αντικολλητικό τηγάνι', που είναι ότι είναι χρήσιμο, επειδή
παίρνεις υποπροϊόντα, όπως τα αντικολλητικά τηγάνια, και είναι θαυμάσιο.
Πάω με το υπέροχο μέρος, και θεωρώ ότι ένα από τα προβλήματα
με τους ανθρώπους που προσπαθούν να μεταφέρουν την επιστήμη στους απλούς ανθρώπου,
είτε πρόκειται για παιδιά είτε για ενήλικες, είναι ότι τείνουν να έχουν εμμονή
με το να την απλοποιούν και να την καθιστούν κάτι συνηθισμένο και πεζό
και το πράγμα που θα μπορούσες να συναντήσεις στην κουζίνα σου.

Modern Greek (1453-): 
Χαίρομαι που κάποιος το κάνει αυτό, αλλά για μένα, προτιμώ τους ορθάνοιχτους χώρους του διαστήματος,
τον θαυμασμό του να κοιτάς από ένα μικροσκόπιο στο πολύ μικρό
και να σκέφτεσαι γι' αυτό από μία πιο ποιητική σκοπιά
αντί για από μια πιο χρησιμοθηρική σκοπιά.
- Εδώ, ναι!
- Γεια. Κατ' αρχάς, θα ήθελα να πω ευχαριστώ.
Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον, και είναι υπέροχο να το έχουμε αυτό εδώ 
στο Αμφιθέατρο Crampton, στο πανεπιστήμιο Howard.
Έχω μια ερώτηση πρακτικών εφαρμογών για την τεχνολογία και τις επιπτώσεις της στον άνθρωπο.
Ειδικότερα για τα κινητά τηλέφωνα.
Είμαι στον τομέα της υγείας, και θα ήθελα να μάθω ποια είναι η στάση σας σχετικά με τις επιπτώσεις...
και ξέρω ότι έχουμε διανύσει πολύ δρόμο από τότε που βγήκαν τα πρώτα κινητά τηλέφωνα αλλά
γίνομαι ιδιαίτερα ανήσυχη όταν βλέπω νέους ανθρώπους να βάζουν κινητά τηλέφωνα
στα κεφάλια μικρών βρεφών και να λένε
"Μίλα στον μπαμπά!", ή κάτι τέτοιο.

English: 
I'm glad somebody's doing that, but for me, I prefer the wide open spaces of space,
the wonder of looking down a microscope at the very small
and thinking about it from a sort of more poetic point of view
rather than from a more utilitarian point of view.
- Right here, yes! 
- Hi. First, I'd like to say thank you.
This is very stimulating, and it's wonderful to have this here
at Crampton Auditorium, at Howard University.
I have a practical application question for technology and it's impact on humans.
Specifically cell phones, cellular cell phones.
I'm in healthcare, and I'd like to know where you stand on the effects...
and I know we've come a long way since the first cell phones came out but
I get particularly apprehensive when I see young people putting cell phones
to the heads of little infants and saying, “Talk to Daddy,” or something like that.

Modern Greek (1453-): 
Αυτή είναι η πρώτη μου ερώτηση, ο αντίκτυπος των κύματων και τέτοια πράγματα, που είναι εκεί έξω...
Έχω κοιτάξει κάποιες μελέτες σε ανθρώπινα όντα.
Και έπειτα η δεύτερη ερώτησή μου είναι σχετικά με τις αναφορές
για την προέλευση του λογισμού στον αιγυπτιακό πολιτισμό. Σας ευχαριστώ.
Οκ, δεδομένου του πόσοι άνθρωποι είναι στην ουρά,
νομίζω ότι θα πρέπει να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε το ταχύτερο δυνατόν για να το κάνουμε αυτό,
και θα κάνω μια πρώτη προσπάθεια και αν θες, δοκίμασε το επίσης.
Δεν ξέρω για τυχόν πρώτες προσπάθειες ανάπτυξης του λογισμού
στον αιγυπτιακό πολιτισμό.
Ίσως να ξέρει ο Richard. Και όσον αφορά τη χρήση του κινητού τηλεφώνου,
υπάρχει ένα πολύ σημαντικό γεγονός της επιστήμης, και αυτό είναι η πράξη της μέτρησης......
είναι ένα συναρπαστικό πράγμα, η μέτρηση,
επειδή δεν μπορείς ποτέ να μετρήσεις με ακρίβεια το οτιδήποτε, 
δηλαδή με απεριόριστη ακρίβεια.
Μπορείς να το μετρήσεις μόνο με τις αβεβαιότητες της συσκευής μετρήσεων σου.

English: 
That's my first question, the impact of the waves and things like that, which is out...
I've looked at some studies on human beings.
And then, my second question is about the references
for the origins of calculus in the Egyptian culture. Thank you.
Okay, given how many people are in line,
I think we should try to answer as quickly as possible to do this,
and I'll take a first stab, and if you want to try that as well.
I don't know of any first efforts at calculus in the Egyptian culture,
perhaps Richard does. And with regard to cell phone use,
there's a very important fact of science, and that is the act of measurement...
it's a fascinating thing, measurement
because you can never measure anything precisely,
that is with unlimited precision.
You can only measure it with the uncertainties of your measuring device.

Modern Greek (1453-): 
Και το μόνο που μπορείς να κάνεις στο εργαστήριο είναι να προσπαθήσεις να περιορίσεις το πόσο αβέβαιη είναι αυτή η μέτρηση,
αλλά σε κάποιο επίπεδο, θα είναι πάντα αβέβαιη, και να τι συμβαίνει.
Αν προσπαθείς να μετρήσεις ένα φαινόμενο που δεν υπάρχει,
οι διαφορές στις μετρήσεις σου, περιστασιακά θα σου δώσουν ένα θετικό σήμα,
καθώς και ένα αρνητικό σήμα.
Αν αυτό το θετικό σήμα είναι η ιδέα ότι το Α προκαλεί το Β,
σε αυτή την περίπτωση, τα κινητά τηλέφωνα προκαλούν καρκίνο,
μια μελέτη γράφεται γι' αυτό το αποτέλεσμα, 
και στη συνέχεια οι άνθρωποι ανησυχούν ότι τα κινητά τηλέφωνα μπορεί να προκαλούν καρκίνο,
ή τα ηλεκτροφόρα καλώδια μπορεί να προκαλούν καρκίνο. Αυτό πηγαίνει πολύ πίσω.
Μάλιστα, αν κοιτάξετε την πληθώρα από αυτές τις μελέτες,
ακόμη και εκείνες που σκέφτηκαν να μην δημοσιεύσουν, επειδή
δεν υπήρχε θετική επίδραση,
υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις όπου στην πραγματικότητα, υπάρχει λιγότερος καρκίνος.
Και έτσι, αυτά είναι το φαινόμενο ενός μη αποτελέσματος.

English: 
And all you can do in the lab is try to constrain how uncertain that measurement is,
but at some level it will always be uncertain and here's what happens.
If you're trying to measure a phenomenon that does not exist,
the variations in your measurement will occasionally give you a positive signal,
as well as a negative signal.
If that positive signal is the idea that maybe A causes B,
in this case, cell phones cause cancer,
a paper gets written about that result,
and then people get concerned that cell phones might cause cancer
or power lines might cause cancer. This goes way back.
In fact, if you look at the full spate of these studies,
even those that they thought not to publish because there was not a positive effect,
there are some cases where, in fact, there is less cancer.
And so, these are the phenomenon of a no result.

English: 
When you actually have A causing B, the signal is huge.
It is huge, and it's repeatable in time and in place.
With cell phones, that repeatable signal is yet to emerge
from the total experiments that are done on it.
That being said, if you are worried, almost every cell phone you can...
You know, they have the cell phones on your hip, and you've got an ear piece,
so just do that if you're worried.
Otherwise, I can either say the jury's still out,
or the experimental results are consistent with no effect at all.
I have nothing to add to that.
- About the calculus in Egypt... 
- Can we have this one now?
Yes, I was interested when you were speaking about the bubble of radio waves,
as far as the limitation of our communication.
I read recently that the Large Hadron Collider had some crazy experiments,

Modern Greek (1453-): 
Όταν έχεις πραγματικά το Α να προκαλεί το Β, το σήμα είναι τεράστιο.
Είναι τεράστιο, και είναι επαναλήψιμο στον χρόνο και στον χώρο.
Με τα κινητά τηλέφωνα, αυτό το επαναλήψιμο σήμα δεν έχει ακόμα προκύψει
από το σύνολο των πειραμάτων που έγιναν πάνω τους.
Αφού το ξεκαθάρισα αυτό αν ανησυχείς, σε σχεδόν κάθε κινητό τηλέφωνο μπορείς...
ξέρεις, έχουν τα κινητά τηλέφωνα στο γοφό σου, και έχεις ένα ακουστικό,
έτσι απλά κάνε αυτό αν ανησυχείς.
Αλλιώς, μπορώ να πω είτε ότι ερευνάται ακόμη,
ή ότι τα πειραματικά αποτελέσματα είναι συνεπή με καμία επίδραση.
Δεν έχω τίποτα να προσθέσω σε αυτό.
- Σχετικά με το λογισμό στην Αίγυπτο... 
- Μπορούμε να έχουμε από δω τώρα?
Ναι, το βρήκα ενδιαφέρον όταν μιλούσατε για την φούσκα των ραδιοκυμάτων,
όσον αφορά τον περιορισμό των επικοινωνιών μας.
Διάβασα πρόσφατα ότι ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων είχε κάποια τρελά πειράματα,

English: 
but there apparently are particles that are seemingly unconnected
but they react to each other in symmetrical patterns of some kind.
I'm very amateurish on this, but what do you think would be the possibility of
instantaneous communication across vast distances using some kind of particle manipulation?
That's exactly an example of the kind of thing I meant when I said it's beyond me, so...
Yeah, so quantum physics is the physics of the world of the small.
And in fact, quantum rules apply macroscopically,
but they don't reveal themselves as exotically as what happens with single particles.
A particle can pop into existence, go out of existence,
what we call tunnel from one place to another,
instantly, with no time delay between the two.
It could exist in all places at once
and then show up instantaneously here when you make the measurement.

Modern Greek (1453-): 
αλλά φαίνεται ότι υπάρχουν σωματίδια που είναι φαινομενικά ασύνδετα
αλλά αντιδρούν μεταξύ τους κατά συμμετρικά πρότυπα κάποιου είδους.
Είμαι πολύ ερασιτέχνης σε αυτό, αλλά ποια νομίζετε ότι θα ήταν η πιθανότητα
στιγμιαίας επικοινωνίας σε μεγάλες αποστάσεις με τη χρήση κάποιου είδους χειραγώγησης των σωματιδίων?
Αυτό είναι ακριβώς ένα παράδειγμα αυτού που εννοούσα όταν είπα ότι είναι πέρα από μένα, έτσι...
Ναι, λοιπόν η κβαντική φυσική είναι η φυσική του κόσμου του μικρού.
Και μάλιστα, οι κβαντικοί κανόνες ισχύουν μακροσκοπικά,
αλλά δεν αποκαλύπτονται τόσο εξωτικά όσο αυτό που συμβαίνει με τα ενιαία σωματίδια.
Ένα σωματίδιο μπορεί να εμφανιστεί, να εξαφανιστεί
αυτό που αποκαλούμε σήραγγα από το ένα μέρος στο άλλο,
αμέσως, χωρίς χρονική καθυστέρηση μεταξύ των δύο.
Θα μπορούσε να υπάρχει σε όλα τα μέρη ταυτόχρονα
και μετά να εμφανιστεί στιγμιαία εδώ όταν κάνεις την μέτρηση.

Modern Greek (1453-): 
Αυτοί είναι κβαντικοί κανόνες που δεν βγάζουν νόημα σε μας
επειδή δεν ζούμε σε έναν κβαντικό κόσμο.
Αν ζούσαμε, αυτά θα ήταν αρκετά φυσικά φαινόμενα.
Έτσι τώρα, αν μπορούμε να αξιοποιήσουμε τον κβαντικό κόσμο για γρηγορότερη από το φως επικοινωνία
είναι αυτό που προτείνεις εδώ,
και δεν υπάρχει κανένας γνωστός τρόπος να το κάνουμε αυτό, δεδομένων των νόμων της φυσικής.
Με άλλα λόγια, μπορείς να έχεις αυτό που ονομάζεται κυματομορφή,
μια κυματοσυνάρτηση ενός σωματιδίου, και είναι παντού.
Κάνεις μια μέτρηση, τότε το σωματίδιο παρουσιάζεται αμέσως εδώ,
ακόμη και αν το κύμα είχε μια πιθανότητα να υπάρχει...
το σωματίδιο είχε μια πιθανότητα να υπάρχει εδώ.
Και έτσι, είναι απλά παράξενο, και δεν ξέρουμε πώς να εκμεταλλευτούμε το γεγονός αυτό προς όφελός μας,
αλλά απ' όσο γνωρίζουμε, όχι, δεν μπορείς να έχεις γρηγορότερη από το φως επικοινωνία,
που θα χρειαζόμασταν απεγνωσμένα για να πάμε πέρα από την φούσκα και να μιλήσουμε με τον υπόλοιπο γαλαξία.
Και πάλι, θα προσπαθήσω να κάνω τις απαντήσεις μου ακόμη πιο σύντομες από αυτό.

English: 
These are quantum rules that don't make any sense to us
because we don't live in a quantum world.
If we did, these would be phenomena that would be quite natural.
So now, can we exploit the quantum world for faster-than-light communication
is what you are suggesting here,
and there's no known way to do that, given the laws of physics.
In other words, you can have what's called a wave form,
a wave function of a particle, and it's everywhere.
You make a measurement, then the particle instantly shows up here,
even though the wave had a probability of existing...
the particle had a probability of existing over here.
And so, it's just odd, and we don't know how to exploit that fact to our advantage,
but as far as we know, no, you cannot have faster-than-light communication,
which we would desperately need to get bigger than the bubble to talk to the rest of the galaxy.
Again, I'll try to make my answers even shorter than that.

Modern Greek (1453-): 
Κάνοντας τη διάκριση μεταξύ της ζωής στο σύμπαν, που πιστεύω ότι είναι αναπόφευκτη,
και της ευφυούς ζωής στο σύμπαν, την οποία αμφισβητώ 
ή τουλάχιστον αμφισβητώ την πιθανότητα της,
δεδομένου ότι ο πλανήτης μας είναι στη σωστή θέση,
το αστέρι είναι ο σωστός τύπος αστεριού, στη σωστή θέση, κ.λπ.
ποιες είναι οι πιθανότητες που θα...και με δεδομένο το χρόνο που χρειάστηκε,
4,6 δισεκατομμύρια χρόνια...
για μας να φτάσουμε στο σημείο όπου μπορούμε να θέσουμε το ερώτημα:
"Υπάρχει ευφυής ζωή στο σύμπαν."
Ποιες νομίζετε ότι είναι αυτές οι πιθανότητες?
Το σύμπαν είναι τεράστιο, σε χρόνο και σε χώρο και σε περιεχόμενο.
Έτσι, το καλό πράγμα για το σύμπαν είναι
εξαιρετικά σπάνια φαινόμενα συμβαίνουν κάθε μέρα κάπου στο σύμπαν.
Και έτσι όσο σπάνια και αν υπολογίσουμε πως είναι για την ζωή όπως την ξέρουμε,
πολλαπλασιάζεις τους αριθμούς: αστέρια στους γαλαξίες, γαλαξίες στο σύμπαν...
αυτοί είναι απίστευτα μεγάλοι αριθμοί, 10^21 αστέρια,

English: 
Making the distinction between life in the universe, which I think is inevitable,
and intelligent life in the universe, which I question
or challenge at least the probability of,
given our planet being in the right location,
the star being the right type of star in the right location, etc.
what are the odds that you would...and given the time it took,
four-and-a-half billion, 4.6 billion years...
for us to get to the point where we can ask the question:
"Is there intelligent life in the universe."
What do you think those odds are?
The universe is huge, in time and in space and in content.
So, the good thing about the universe is
extraordinarily rare phenomena happen every day someplace in the universe.
And so however rare we might calculate it would be here for life as we know it,
you multiply up the numbers: stars in the galaxies, galaxies in the universe...
these are staggeringly huge numbers, 10^21 stars,

Modern Greek (1453-): 
1.000 φορές μεγαλύτερος από τον αριθμό των κόκκων της άμμου σε μια μέση παραλία,
που ο ίδιος είναι 100 φορές μεγαλύτερος από τον αριθμό των λέξεων που έχουν ειπωθεί ποτέ
από όλους τους ανθρώπους που έζησαν ποτέ.
Αυτοί είναι απίστευτα μεγάλοι, εκπληκτικά μεγάλοι αριθμοί,
για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Richard, που μας δίνουν την αυτοπεποίθηση
ότι ακόμη και αν η ευφυής ζωή είναι μόνο βραχύβια, μεγαλώνει,
και μετά γίνεται τόσο έξυπνη που μπορεί να σκοτώσει τον εαυτό της,
που είναι βέβαιο ότι θα υπάρχει μία εκεί έξω που θα την πετύχουμε την κατάλληλη στιγμή
και που θα χαρούν να έχουν μια συνομιλία μαζί μας,
αν είμαστε αρκετά έξυπνοι για να έχουμε μια συνομιλία μαζί τους.
Αυτή η ερώτηση είναι κατά κύριο λόγο για τον καθηγητή Dawkins.
Κατάγομαι από μια οικογένεια όπου υπάρχουν δύο σκεπτικιστές και τρεις θρησκόληπτοι παλαβιάρηδες.
Μπορείτε να μαντέψετε σε ποια πλευρά είμαι εγώ. Εν πάση περιπτώσει, απλά αναρωτιόμουν,
με την εμπειρία σας, αν έχετε βρει ποτέ έναν καλό τρόπο
να χτυπήσετε τους παλαβιάρηδες κατακούτελα
με λίγη λογική σκέψη και πραγματικά να τους κάνετε να δώσουν προσοχή.

English: 
1,000 times bigger than the number of grains of sand on an average beach,
itself 100 times bigger than the number of words ever spoken or uttered
by all humans who have ever lived.
These are staggeringly large, stupendously large numbers,
to use Richard's word, that give us the confidence
that even if intelligent life is only short lived, grows up,
and then it becomes so smart it can kill itself,
that there's bound to be one out there that we're hitting it right at the right time
that they are happy to have a conversation with us,
if we're smart enough to have a conversation with them.
This question is primarily for Professor Dawkins.
I come from a family where there are two skeptics and three religious fruitcakes.
You can guess which side I'm on. Anyhow, I was just wondering,
with your experience, if you've ever found a good way
to hit the fruitcakes upside the head
with some rational thinking and actually get them to pay attention.

English: 
It would be nice to say that all we need to do is to expose them to scientific evidence,
and that's certainly a very important part of it
is what Neil and I are both trying to do.
Unfortunately, there's a certain amount of evidence
that there's a certain kind of mind which is so dyed-in-the-wool wedded
to a scriptural version of the world that they more or less admit in advance that,
no matter what evidence comes, they will refuse to budge.
My favorite example of this is the geologist Kurt Wise,
who is a young earth creationist, but who knows very well
all the evidence for an old earth from geology,
and he has actually said, in these very words; I think I quote him approximately right,
“If all the evidence in the universe pointed to an old earth,
I would be the first to recognize the evidence,
but I would still be a young earth creationist
because that is what Holy Scripture tells me.”

Modern Greek (1453-): 
Θα ήταν ωραίο να πω ότι το μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι να τους εκθέσουμε σε επιστημονικές αποδείξεις,
και αυτό είναι σίγουρα ένα πολύ σημαντικό μέρος του
είναι αυτό που ο Neil και εγώ προσπαθούμε να κάνουμε.
Δυστυχώς, υπάρχουν κάποιες αποδείξεις
ότι υπάρχει ένα ορισμένο είδος μυαλού που είναι τόσο αδιάλλακτα προσκολλημένο
σε μια βιβλική εκδοχή του κόσμου που περισσότερο ή λιγότερο παραδέχονται εκ των προτέρων ότι,
ανεξάρτητα από τα στοιχεία που θα έρθουν, θα αρνηθούν να κουνηθούν.
Το αγαπημένο μου παράδειγμα είναι ο γεωλόγος Kurt Wise,
ο οποίος είναι ένας δημιουργιστής νέας Γης, αλλά που ξέρει πολύ καλά
όλα τα στοιχεία για μια παλιά γη από τη γεωλογία,
και πραγματικά είπε, με αυτά τα λόγια, νομίζω ότι τον παραθέτω κατά προσέγγιση σωστά,
 Αν όλα τα στοιχεία στο σύμπαν έδειχναν προς μια παλιά γη,
θα ήμουν ο πρώτος που θα αναγνώριζε τα στοιχεία,
αλλά θα εξακολουθούσα να είμαι ένας δημιουργιστής νέας Γης
επειδή αυτό μου λέει η Αγία Γραφή. 

English: 
Somebody who's actually prepared to come out and say that,
and at least he's honest...
somebody who actually comes out and says that
is pretty much advertising himself as beyond reason.
He's absented himself from the rational discussion which the rest of us are having
by announcing in advance that scripture is going to take precedence over evidence.
And here's a man who knows the evidence.
He has a Ph.D. from Harvard in geology.
He knows the evidence, and yet, he's announced in advance,
so there are certain people who are unreachable,
but my hope is that the vast majority of people are imminently reachable
and just simply haven't been exposed to the evidence which is plentiful and wonderful.
Next question here.
Thanks for the great job on the Poetry of Science.
I wonder if you could say just a few words, both of you, on the philosophy of science.

Modern Greek (1453-): 
Κάποιος που είναι πραγματικά διατεθειμένος να βγει και να το πει αυτό,
και τουλάχιστον είναι ειλικρινής...
κάποιος που πραγματικά βγαίνει και το λέει αυτό
διαφημίζει λίγο πολύ τον εαυτό του ως πέρα από τη λογική.
Έχει θέσει εαυτόν εκτός της ορθολογικής συζήτησης που εμείς οι υπόλοιποι έχουμε
ανακοινώνοντας εκ των προτέρων ότι η γραφή θα υπερισχύσει των αποδείξεων.
Και εδώ είναι ένας άνθρωπος που γνωρίζει τα στοιχεία.
Έχει ένα Ph.D. από το Χάρβαρντ στη γεωλογία.
Ξέρει τα στοιχεία, και όμως, έχει ανακοινώσει εκ των προτέρων,
έτσι υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι που είναι απρόσιτοι,
αλλά η ελπίδα μου είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων είναι προσεχώς προσβάσιμοι
και απλά δεν έχουν εκτεθεί στα αποδεικτικά στοιχεία που είναι άφθονα και υπέροχα.
Επόμενη ερώτηση εδώ.
Ευχαριστούμε για την πολύ καλή δουλειά στην Ποίηση της Επιστήμης.
Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσατε να πείτε λίγα λόγια, και οι δύο σας, στη φιλοσοφία της επιστήμης.

English: 
I just read Stephen Hawking's book, The Grand Design.
First page: "Philosophy is dead", and here at Howard,
our administration is proposing the abolition of our philosophy programs.
- Could you say a few words? 
- I have a couple of words to say about that.
Up until early 20th century, philosophers had material contributions to make to the
physical sciences.
Pretty much after quantum mechanics,
remember the philosopher is the would-be scientist but without a laboratory, right?
And so what happens is the 1920s come in. We learn about the expanding universe
in the same decade as we learn about quantum physics,
each of which falls so far out of what you can deduce from your armchair
that the whole community of philosophers
that previously had added materially to the thinking of the physical scientist
were rendered essentially obsolete at that point.
And I've yet to see a contribution...

Modern Greek (1453-): 
Μόλις διάβασα το βιβλίο του Stephen Hawking, The Grand Design.
Πρώτη σελίδα: "Η φιλοσοφία είναι νεκρή", και εδώ στο Howard,
η διοίκηση μας προτείνει την κατάργηση των προγραμμάτων φιλοσοφίας μας.
- Μπορείτε να πείτε λίγα λόγια? 
- Έχω δυο λόγια να πω γι' αυτό.
Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, οι φιλόσοφοι είχαν να κάνουν υλικές εισφορές στις
φυσικές επιστήμες.
Λίγο πολύ μετά την κβαντομηχανική,
θυμηθείτε ο φιλόσοφος είναι ο επίδοξος επιστήμονας, αλλά χωρίς το εργαστήριο, σωστά?
Και έτσι αυτό που συμβαίνει είναι... η δεκαετία του 1920 έρχεται. Μαθαίνουμε για το διαστελλόμενο σύμπαν
στην ίδια δεκαετία που μαθαίνουμε για την κβαντική φυσική,
καθένα από τα οποία πέφτει τόσο μακριά από ότι μπορείς να συναγάγεις από την πολυθρόνα σου
που το σύνολο της κοινότητας των φιλοσόφων
που στο παρελθόν είχαν προσθέσει ουσιωδώς στην σκέψη του φυσικού επιστήμονα
κατέστησαν ουσιαστικά ξεπερασμένες σε εκείνο το σημείο.
Και ακόμη δεν έχω δει μια συμβολή...

English: 
This will get me in trouble with all manner of philosophers but...
call me later and correct me if you think I missed somebody here,
but philosophy has basically parted ways from the frontier of the physical sciences,
when there was a day when they were one and the same.
Isaac Newton was a natural philosopher.
The word physicist didn't even exist in any important way back then.
So, I'm disappointed because there's a lot of brain power there
that might have otherwise contributed mightily, but today simply does not.
The philosophy has other...it's not that there can't be other philosophical subjects.
There's religious philosophy and ethical philosophy and political philosophy,
plenty of stuff for the philosopher to do,
but the frontier of the physical sciences does not appear to be among them.
Even in biology, I think, is an interesting point
that the idea of evolution by natural selection,
which came independently to two traveling naturalists in the 19th century.

Modern Greek (1453-): 
Αυτό θα με φέρει σε μπελάδες με κάθε είδους φιλοσόφους, αλλά...
καλέστε με αργότερα και διορθώστε με αν νομίζετε ότι παρέλειψα κάποιον εδώ,
αλλά η φιλοσοφία έχει χωρίσει βασικά δρόμους από τα σύνορα των φυσικών επιστημών,
ενώ υπήρχε μια ημέρα που ήταν ένα και το αυτό.
Ο Ισαάκ Νεύτων ήταν ένας φυσικός φιλόσοφος.
Η λέξη φυσικός δεν υπήρχε καν με οποιοδήποτε σημαντικό τρόπο τότε.
Έτσι, είμαι απογοητευμένος επειδή υπάρχει πολλή νοητική δύναμη εκεί
που θα μπορούσε διαφορετικά να συμβάλει ισχυρά, αλλά σήμερα απλά δεν το κάνει.
Η φιλοσοφία έχει άλλες ... δεν είναι ότι δεν μπορούν να υπάρξουν άλλα φιλοσοφικά θέματα.
Υπάρχει η θρησκευτική φιλοσοφία και η ηθική φιλοσοφία και η πολιτική φιλοσοφία,
πολλά πράγματα για να κάνει ο φιλόσοφος,
αλλά το σύνορο των φυσικών επιστημών δεν φαίνεται να είναι μεταξύ τους.
Ακόμα και στη βιολογία, νομίζω είναι ένα ενδιαφέρον θέμα
ότι η ιδέα της εξέλιξης μέσω της φυσικής επιλογής,
η οποία ήρθε ανεξάρτητα σε δύο ταξιδιώτες φυσιοδίφες τον 19ο αιώνα.

English: 
It's a simple enough idea that any philosopher could have thought of it
from the depths of an armchair anywhere back to the Greeks,
and none of them did. And I don't really understand that.
It seems to me to be a strange thing that it had to wait to 19th century scientists,
living 200 years after Newton did something that seemed a lot more difficult.
- Check, Anaxagoras 
- Sorry?
Check, Anaxagoras, first theory of evolution in pre-Socratic Greece.
Oh well, okay. But natural selection is something that came in the 19th...
not just to Darwin and Wallace.
I mean, there were a couple of other scientists who thought of it.
The philosophers that I really respect in the world today, philosophers of science,
are ones who have actually taken the trouble to learn some science, and there are some.
And they're very good, clear thinkers,
and they do help other people to think clearly;
but they're really the same as scientists.
They're scientists who are also trained in philosophy.

Modern Greek (1453-): 
Είναι μια αρκετά απλή ιδέα που κάθε φιλόσοφος θα μπορούσε να σκεφτεί
από τα βάθη μιας πολυθρόνας οπουδήποτε μέχρι πίσω στους Έλληνες,
και κανένας από αυτούς δεν το έκανε. Και πραγματικά δεν το καταλαβαίνω.
Μου φαίνεται να είναι ένα περίεργο πράγμα που θα έπρεπε να περιμένει έως και τους επιστήμονες του 19ου αιώνα,
που έζησαν 200 χρόνια μετά τον Νεύτωνα που έκανε κάτι που έμοιαζε πολύ πιο δύσκολο.
- Ο Αναξαγόρας.
- Συγγνώμη?
Ο Αναξαγόρας, πρώτη θεωρία της εξέλιξης στην προ-Σωκρατική Ελλάδα.
Ναι, εντάξει. Αλλά η φυσική επιλογή είναι κάτι που ήρθε τον 19ο...
όχι μόνο στον Δαρβίνο και τον Γουάλας.
Θέλω να πω, υπήρχαν μερικοί άλλοι επιστήμονες οι οποίοι το σκέφτηκαν.
Οι φιλόσοφοι που πραγματικά σέβομαι στον κόσμο σήμερα, οι φιλόσοφοι της επιστήμης,
είναι αυτοί που έχουν πραγματικά μπει στον κόπο να μάθουν λίγη επιστήμη, και υπάρχουν μερικοί.
Και είναι πολύ καλοί, διαυγείς στοχαστές,
και βοηθούν άλλους ανθρώπους να σκεφτούν καθαρά,
αλλά είναι πραγματικά το ίδιο με τους επιστήμονες.
Είναι επιστήμονες, οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί και στην φιλοσοφία.

Modern Greek (1453-): 
- Κύριε. 
- Σας ευχαριστώ που ήρθατε.
Υπάρχει μια ομάδα επιστημόνων στην Ευρώπη, που έχουν αναπτύξει έναν Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων,
και προσπαθούν να αναπαράγουν τις συνθήκες αυτού που έχει γίνει γνωστό ως το Big Bang,
χτυπώντας πρωτόνια και αντιπρωτόνια μαζί προσπαθώντας να βρουν ένα σωματίδιο γνωστό ως μποζόνιο του Higgs
το οποίο κακώς αποκαλείται το σωματίδιο του Θεού.
Είναι ένα σωματίδιο που δίνει μάζα στην ύλη.
Θα μπορούσατε να μιλήσετε για τις συνθήκες του σύμπαντος εκείνη την εποχή?
Αυτό θα αποδείξει κάτι; Αυτό το πείραμα.
Το ενδιαφέρον πράγμα για τη φυσική είναι ότι
έχει απομείνει πολύ λίγη φυσική να ανακαλυφθεί σε ένα τραπέζι.
Ο τρόπος που λειτουργεί η φυσική είναι, ο τρόπος που οι ανακαλύψεις στη φυσική, σε γενικές γραμμές, λειτουργούν είναι
πρέπει να πας κάπου που δεν ήσουν ποτέ πριν, είτε σε κλίμακα...
μεγάλο, μικρό, ενέργεια ειδικά, ταχύτητα...
Μόλις εξερευνήσεις αυτές τις ακραίες συνθήκες, είσαι στην πρώτη γραμμή
του τι είναι γνωστό και άγνωστο στο σύμπαν.
Έτσι, εάν θέλεις να ανακαλύψεις κάτι που δεν έχεις ξανακάνει,
χτίσε έναν επιταχυντή που χτυπά ένα ενεργειακό επίπεδο που δεν είχε χτυπηθεί ποτέ πριν.

English: 
- Sir. 
- Thank you both for coming.
There's a group of scientists in Europe that have developed a Large Hadron Collider,
and they're trying to recreate the conditions of what has been known as the Big Bang,
slamming antiprotons and protons together to try and find a particle known as the Higgs boson
which has been misnamed the God particle.
It's a particle that gives matter mass.
Could you guys talk about the conditions of the universe at that time?
Will this prove anything? This experiment.
The interesting thing about physics is that
there's very little physics left to be discovered on a tabletop.
The way physics works is, the way discoveries in physics, by and large, work is
you need to go someplace you've never been before, either in scale...
large, small, energy especially, speed...
Once you've explored these extremes, you're at the hairy, bleeding edge
between what is known and unknown in the universe.
So, if you want to discover something you've never done before,
build an accelerator that hits an energy level that's never been hit before.

English: 
And the early universe is our best particle accelerator we know,
and so now we have the very large tabletop version of the early universe, large and expensive,
and it allows us to test our ideas about what was going on.
And so, yes. It's a regime of the early universe
that we have theoretical understanding of
but we have yet to have experimental verification for it.
I have visited the Large Hadron Collider twice
and on both occasions, I was more or less literally reduced to tears.
I was moved so much by this stupendous effort of human ingenuity,
human cooperation, multinational
and I attempted to express my poetic fascination and interest
in this terrific enterprise in my latest book
and there was an unfortunate misprint. It came out as the large Hardon collider.

Modern Greek (1453-): 
Και το πρώιμο σύμπαν είναι ο καλύτερος επιταχυντής σωματιδίων που γνωρίζουμε,
και έτσι τώρα έχουμε την πολύ μεγάλη επιτραπέζια έκδοση του πρώιμου σύμπαντος, μεγάλη και ακριβή,
και μας επιτρέπει να δοκιμάσουμε τις ιδέες μας για το τι συνέβαινε.
Και έτσι, ναι. Είναι ένα καθεστώς του πρώιμου σύμπαντος
για το οποίο έχουμε θεωρητική κατανόηση
αλλά ακόμη δεν έχουμε πειραματική επαλήθευση του.
Έχω επισκεφθεί τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων δύο φορές
και στις δύο περιπτώσεις, λίγο πολύ κυριολεκτικά δάκρυσα.
Συγκινήθηκα τόσο πολύ από αυτή την καταπληκτική προσπάθεια της ανθρώπινης εφευρετικότητας,
ανθρώπινης συνεργασίας, πολυεθνικής
και προσπάθησα να εκφράσω την ποιητική γοητεία και το ενδιαφέρον μου
σε αυτή την καταπληκτική επιχείρηση στο τελευταίο βιβλίο μου
και υπήρξε ένα ατυχές τυπογραφικό λάθος. Κατέληξε ως "Large Hardon(στύση) Collider".

English: 
Just the D and the R, right?
I spotted the misprint, and of course I left it in,
but alas, the publisher's proofreader also spotted it.
She removed it. I begged her on my knees to leave it in.
She said it was more than her job was worth.
Just a quick social comment...
The 1990's cancelled superconducting supercollider that was to be built in Texas
had peak energies three times as large as the Large Hadron Collider in Switzerland.
Congress voted to not continue it's funding. The project was scrapped,
and now, the center of mass of particle physics is no longer in the United States.
It's in Europe.
Now interesting to the scientists, while we'd rather it be here in America,
we really celebrate the fact that science continues to advance,

Modern Greek (1453-): 
Μόνο το D και το R, έτσι?
Είδα το τυπογραφικό λάθος, και φυσικά το άφησα μέσα,
αλλά δυστυχώς, η διορθώτρια του εκδότη το εντόπισε επίσης.
Το αφαίρεσε. Την παρακάλεσα γονατιστός για να το αφήσει.
Είπε ότι δεν άξιζε τον κόπο για τα λεφτά που παίρνει.
Απλά ένα γρήγορο κοινωνικό σχόλιο...
Ο ακυρωμένος υπεραγώγιμος υπερεπιταχυντής της δεκαετίας του 1990 που επρόκειτο να κατασκευαστεί στο Τέξας
είχε μέγιστες ενέργειες τρεις φορές όσο του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων στην Ελβετία.
Το Κογκρέσο ψήφισε να μην συνεχιστεί η χρηματοδότηση του. Το έργο απορρίφθηκε,
και τώρα, το κέντρο μάζας της σωματιδιακής φυσικής δεν είναι πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Είναι στην Ευρώπη.
Τώρα έχει ενδιαφέρον για τους επιστήμονες, ενώ θα προτιμούσαμε να είναι εδώ στην Αμερική,
γιορτάζουμε πραγματικά το γεγονός ότι η επιστήμη συνεχίζει να προοδεύει,

Modern Greek (1453-): 
και είναι μόνο ένα ζήτημα ποιου έθνους οι προτεραιότητες το εκτιμούν,
και το είδα αυτό ως την αρχή του τέλους της ηγεσίας της Αμερικής σε αυτό το πεδίο.
- Κύριε. 
- Εντάξει. Σας ευχαριστώ πολύ.
Έχω ίσως μια ερώτηση η οποία είναι αρκετά εγκόσμια σε αυτό το σκηνικό,
αλλά δεν έχεις αυτές τις ευκαιρίες πολύ συχνά.
Ήθελα να δω ποιες είναι οι σκέψεις σας σε αυτό.
Η ζωή που έχει ανακαλυφθεί στο σημείο του πυθμένα της θάλασσας παντού στη γη είναι, υποθέτω,
επειδή δεν έχω ακούσει κάτι άλλο, επίσης βασισμένη στο DNA, όπως είναι όλα όσα ξέρουμε.
Η περιέργειa μου είναι αν υπάρχει μια υπόθεση ή μια εξήγηση που να έχει, πράγματι επινοηθεί
ως προς τον τρόπο που το DNA μπορεί να έχει αυτή την επίδραση
με την απόσταση των 5.000 ή 6.000 μιλίων στον ίδιο τον ωκεανό
μεταξύ αυτού του σημείου και της επιφάνειας.
Όχι μίλια στον ωκεανό. Η διάμετρος της γης είναι μόνο...

English: 
and it's just a matter of whose nation's priorities values it,
and I saw that as the beginning of the end of America's leadership in this realm.
- Sir. 
- All right. Thank you so much.
I probably have a question which is rather mundane in this setting,
but one doesn't get these opportunities very often.
I wanted to see what you thought about this.
Life that's been discovered at the point of sea floor spreading on earth is, I assume,
because I haven't heard otherwise also DNA based, as is everything else we know of.
My curiosity is whether there is a hypothesis or an explanation that has been, in fact devised
as to how DNA can have this effect
with the distance of 5,000 or 6,000 miles in the ocean itself
between that point and the surface.
Not miles in the ocean. I mean, the diameter of the earth is only...

Modern Greek (1453-): 
- Εννοείς πόδια? 
- Συγγνώμη. 5 ή 6 μίλια.
- Ναι, ευχαριστώ. 
- Αφαιρέστε το χίλια.
Εντάξει. Μπορώ να δώσω την άποψη ενός αστροφυσικού, αλλά και ο βιολόγος θα ήταν καλοδεχούμενος.
Δεν άκουσα την ερώτηση, επομένως ξεκίνα εσύ...
Βέβαια. Λοιπόν, αυτά τα εξτρεμόφιλα...
αυτά είναι πλάσματα που ευδοκιμούν κάτω από συνθήκες που θα σκότωναν τους υπόλοιπους από εμάς αμέσως,
υπό υψηλή πίεση, υψηλή θερμοκρασία.
Μάλιστα, στις οπές των ωκεανών, ευδοκιμούν σε 300 βαθμούς Φαρενάιτ.
Η πίεση του νερού είναι αρκετά υψηλή ώστε να εμποδίζεται ο βρασμός,
αλλά η θερμοκρασία είναι αρκετά υψηλή που θα μαγείρευε οτιδήποτε άλλο.
Μία από τις μεγάλες προόδους στην εξωβιολογία ήταν η ανακάλυψη ότι η ζωή στη γη
είναι ανθεκτικότερη από ότι νόμιζε ποτέ κανείς.
Δεν χρειάζεται πλέον θερμοκρασία δωματίου και γλυκό νερό για να αναπτυχθεί ζωή.
Όσο περισσότερο κοιτάξαμε στη γη, τόσο περισσότερο έχουμε βρει ζωή
να αντέχει κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες,
αντίξοες για τον άνθρωπο δηλαδή.

English: 
- You mean feet down? 
- I'm sorry. Five or six miles.
- Yes, thank you. 
- Exclude the thousand.
Okay. I can give an astrophysicist's view, but I'd welcome the biologist.
- I didn't actually hear the question, so you start off by...
- Sure. So, these extremophiles...
these are creatures that thrive under conditions that would kill the rest of us instantly,
under high pressure, high temperature.
In fact, at the ocean vents, they're thriving at 300 degrees Fahrenheit.
The pressure of the water is high enough to prevent boiling,
but the temperature is high enough that it would cook anything else.
One of the great advances in exobiology was the discovery that life on earth
is hardier than anyone had ever previously given it credit.
We no longer need the room-temperature pond water to have life thrive.
The more we've looked in the earth, the more we have found life
doing the backstroke under extraordinarily hostile conditions,
hostile to humans that is.

Modern Greek (1453-): 
Αυτό που έκανε για εμάς στην αστροφυσική, είναι να μας επιτρέψει να υπολογίσουμε για την ζωή
με ένα πολύ ευρύτερο δίχτυ από ότι είχαμε σκεφτεί στο παρελθόν πως είχαμε στη διάθεσή μας.
Ενώ προηγουμένως κοιτούσαμε στην κατοικίσιμη ζώνη, στην ζώνη Goldilocks,
που δεν είναι πολύ κοντά στο άστρο "ξενιστή", το νερό σου θα εξατμιζόταν,
δεν είναι πολύ μακριά, το νερό παγώνει.
Ψάχνεις για αυτή την ζώνη υγρού νερού που γίνεται υγρό από το φως του ήλιου.
Ανακαλύπτουμε ότι το μόνο που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι μια πηγή ενέργειας.
Δεν χρειάζεται να είναι ο ήλιος.
Ο Δίας κρατά ζεστή την Ευρώπη, ένα από τα φεγγάρια του.
Έχει έναν υγρό ωκεανό. Είναι υγρός εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια.
Θες να ψάξεις για ζωή οπλισμένος με αυτή την ποικιλομορφία της ζωής,
την ανθεκτικότητα της ζωής, που βρίσκουμε ακόμη και εδώ στη γη.
Έχει διευρύνει μόνο την αναζήτηση μας για ζωή στο σύμπαν.
Ανάμεσα στις πολλές θεωρίες για την προέλευση της ζωής,
πρόσφατα κάποιοι έχουν αρχίσει να σκέφτονται ότι η ζωή μπορεί ενδεχομένως να άρχισε
κάτω από αυτό που σήμερα θεωρούμε ως ακραίες συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας,
και θα μπορούσε να είναι ότι τώρα είμαστε στην ψυχρή ζώνη,
και δεν ήταν έτσι όταν άρχισε για πρώτη φορά,
και αυτό είναι μια ενδιαφέρουσα πιθανότητα.

English: 
What that has done for us astrophysically, is allow us to cast for life
with a much wider net than we had previously thought we had available to us.
Whereas before we would look in the habitable zone, the Goldilocks zone,
not too close to a host star, your water would evaporate,
not too far away, water freezes.
You're looking for that liquid water zone made liquid by sunlight.
We find out all we really need is an energy source.
It doesn't have to be the sun.
Jupiter keeps Europa warm, one of its moons.
It has a liquid ocean. It's been liquid for billions of years.
You want to look for life armed with this diversity of life,
the hardiness of life, even we find here on earth.
It has only broadened our search for life in the cosmos.
Among the many theories of the origin of life,
recently people have started thinking about life might possibly have started
under what we now think of as extreme conditions of high temperature,
and it could be that we are now in the cold zone,
which was not the way it was when it first started,
and that's an interesting possibility.

Modern Greek (1453-): 
- Επομένως, θα μας κοιτούσαν σαν να είμαστε εμείς τα εξτρεμόφιλα.
- Ακριβώς.
Θα μας κοιτούσαν σαν να είμαστε τα εξτρεμόφιλα.
- Θέλω να κάνω την ερώτηση μου. 
- Ο πρόεδρος τμήματος μου είπε ότι
θέλει να κάνεις την ερώτηση σου.
- Δεν πρόκειται να του πω όχι, γι' αυτό παρακαλώ κάνε την ερώτησή σου.
- Φανταστικά.
Να είσαι σύντομος, και αυτή θα είναι η τελευταία πριν πάμε πάνω στην υπογραφή βιβλίων.
Σε ευχαριστώ Howard, που το κάνεις δωρεάν.
Εν πάση περιπτώσει, διάβασα το βιβλίο "Παραμυθία της φιλοσοφίας".
Ο κεντρικός χαρακτήρας, ο Βοήθιος, έχει καταδικαστεί σε θάνατο.
Του έχουν πάρει τα πάντα.
Το μόνο που έχει είναι η λογική του και η αίσθηση του εαυτού του, ούτε καν αυτό,
αλλά προσπαθεί να παρηγορήσει τον εαυτό του σε αυτήν την εκτέλεση
συλλογιζόμενος ότι ο κόσμος έχει τάξη,
ότι υπάρχει κάτι που κρατά τα πράγματα μαζί.
Και χρησιμοποιεί τη λογική του για να προσπαθήσει να φτάσει στη ρίζα του γιατί θα πρέπει να είναι σε ειρήνη με το θάνατο.
Το πρόβλημα είναι πως η πηγή προέλευσης του είναι η πίστη στο Θεό.
Τι θα κάνατε εσείς?

English: 
- So, they would look at us like we're the extremophiles.
- Exactly.
They would look at us as though we're the extremophiles.
- I want to ask my question. 
- My department chairman said that
he wants you to go and ask your question.
- I'm not going to tell him no, so please ask your question.
- Fantastic.
Keep it brief, and this is the last one before we go onto the book signing.
Thank you Howard, for making this free.
Anyway, I read a book Consolation of Philosophy.
The main guy, Boethius, is condemned to death.
He has everything taken from him.
All he has is his reason and his sense of self, not even that,
but he attempts to console himself to this execution
by reasoning that the world has order,
that there is something that keeps things together.
And he uses his reason to try and get to the root of why he should be at peace with death.
The problem is his source of origin is a belief in God.
What would you do?

English: 
Well, I don't know if I fully understand the question.
I do know that, if he's about to be executed...
- How about you are about to be executed? 
- Oh, I'm about to be executed.
You have nothing except your knowledge, your knowledge of science, your experience.
I would request that my body in death be buried, not cremated
so that the energy content contained within it gets returned to the earth,
so that flora and fauna can dine upon it
just as I've dined upon flora and fauna throughout my life.
What about you, Mr. Dawkins?

Modern Greek (1453-): 
Δεν ξέρω αν καταλαβαίνω πλήρως την ερώτηση.
Ξέρω ότι, αν είναι έτοιμος να εκτελεστεί...
- Αν πρόκειται να εκτελεστείτε εσείς? 
- Α, εγώ πρόκειται να εκτελεστώ.
Δεν έχετε τίποτα, εκτός από τις γνώσεις σας, τις γνώσεις σας για την επιστήμη, την εμπειρία σας.
Θα ζητούσα το σώμα μου να θαφτεί μετά τον θάνατο, να μην αποτεφρωθεί
έτσι ώστε η ενέργεια που περιέχεται σε αυτό να επιστραφεί στην γη,
ώστε η χλωρίδα και η πανίδα να γευματίσουν απ' αυτό
όπως εγώ έχω τραφεί από την χλωρίδα και την πανίδα σε όλη τη ζωή μου.
Εσείς κ. Dawkins?

English: 
I'm sorry but we have to move on.
Please another round of applause for
Professor Dawkins and Dr. Tyson.

Modern Greek (1453-): 
Συγγνώμη αλλά πρέπει να προχωρήσουμε.
Παρακαλώ άλλον ένα γύρο χειροκρότημα για
τον καθηγητή Dawkins και τον Δρ Tyson.
