
Armenian: 
Translator: Mijerita Khachatryan
Reviewer: Kristine Sargsyan
Վերջերս ծանոթներիս շրջանում
մի հարցում անցկացրի:
Որքան հնարավոր է արագ ու առանց երկար
մտածելու նրանք պետք է նշեին հետևյալ
4 հարցի պատասխանները՝
ռուս գրող, դեմքի մաս, միրգ և ընտանի կենդանի:
Հարցվածների 95%-ը պատասխանեց այսպես՝
Պուշկին, քիթ, հավ, խնձոր:
Եթե փորձեք կրկնել այս հարցումը ձեր ծանոթների
շրջապատում, համոզված եղեք,
որ գրեթե նույն արդյունքներն եք ստանալու:
Նման հարցումների շնորհիվ պարզվել է,
որ երկրագնդի բնակչության 98%-ը ստանդարտ
մտածելակերպի տեր մարդիկ են և միայն 2%-ն է,
որ դուրս է այդ կաղապարներից:
>:
Այս կամ նման այլ արտահայտություններ
բոլորս էլ լսում ենք մեր ծանոթներից,
հարևաններից, ուսուցիչերից:

English: 
Translator: Emma Dovlatyan
Reviewer: Ellen Maloney
Recently, I took a survey
among my acquaintances.
As quickly as possible
and without much thinking,
they had to answer
the following four questions:
naming a Russian writer, 
facial part, fruit, and a pet.
So 95 per cent of them answered: 
Pushkin, nose, apple, chicken.
If you repeat this survey,
I can assure you
that you'll get similar results.
Due to this kind of survey, 
it has been discovered
that 98 per cent of the population
of the earth has standard thinking.
In fact only two per cent
can think outside of the box.
“Everything was different before."
We hear such phrases from our friends,
our neighbors, our teachers.

English: 
Generation gaps are typical 
during any time period.
Over time, habits change
and life offers more opportunities.
Therefore, the environment 
we live in changes as well.
But some limits are common
for all generations.
They include things like 
planning everything beforehand,
and never veering off the path.
Have you ever asked yourself
why do our parents teach
or even force us to be guided
by certain standards?
We have to do all the things 
the way they’ve been done before
and moreover, we have to pass 
that experience to our children,
so that they can do the same too.
I have a question for the girls 
in the audience:
How many of you have had 
dancing classes as a child?
How about painting, or singing?
As you can guess, I have too: 
I have attended different clubs.

Armenian: 
Սերունդների միջև եղած ճեղքը, տարբերությունները
բնորոշ են բոլոր ժամանակներին:
Ժամանակի հետ փոխվում են բարքերը, սովորույթները,
մեծանում են հնարավորությունները,
հետևաբար փոխվում է նաև այն միջավայրը,
որտեղ ապրում ենք:
Սակայն կան կաղապարներ,
որոնք նույն են գրեթե բոլոր սերունդների համար:
Օրինակ, մեր՝ ամեն ինչ նախապես պլանավորելու,
գծելու ու այդ ճանապարհից երբեք չշեղվելու սովորույթը:
Իսկ երբևէ հարցրե՞լ եք ձեզ,
ինչու՞ են մեր ծնողները փոքրուց մեզ սովորեցնում,
կամ, ավելի ճիշտ վարժեցնում շարժվել
որոշակի ստանդարտներով:
Ամեն ինչ պարտավոր ենք անել այնպես,
ինչպես մեզնից առաջ են արել, ավելին,
մեր այդ փորձը պետք է փոխանցենք մեր երեխաներին,
որպեսզի նրանք էլ այդպես անեն:
Ուզում եմ մի հարց տալ:
Դահլիճում նստած աղջիկներից քանի՞սն են
փոքր ժամանակ պարի գնացել:
Իսկ նկարչության կամ երգի՞:
Երևի գուշակեցիք, ես էլ փոքր ժամանակ
մի շարք խմբակների եմ հաճախել:
Ծնողներս, չգիտես ինչու, կարծում էին,

English: 
My parents thought I was talented,
both in dancing and painting.
But I was going to turn neither
into Van Gogh nor Rembrandt.
But why is that?
An Armenian girl should practice
some kind of art,
even if her hand starts shaking
every time she picks up a pencil,
and even if the neighbors turn up 
the volume of TV when she sings.
Now another question for you:
How many of the girls sitting here 
have attended football classes?
I would have done anything 
to do that instead of dancing.
No matter how hard I tried,
I couldn’t convince my parents
that I could play football better
than I could paint or dance.
Nobody cared.
How can a girl play football?
When I grew up, I decided
to put an end to this repeating cycle.
I wanted to volunteer,
but my friends and parents kept saying,
“Why would anyone work 
without getting paid?”
Recently a few of the active youngsters
in our city made colorful trash cans

Armenian: 
որ ես թե նկարելու, թե պարելու բացառիկ ձիրք ունեմ:
Բայց ինձնից ոչ Վան Գոգ էր դուրս գալու,
ոչ էլ Ռեմբրանդտ:
Բայց ինչպե՞ս կարելի է:
Հայ ընտանիքում աղջիկը անպայման պետք է
որևէ արվեստի տիրապետի,
անգամ եթե վրձինը ձեռքը վերցնելիս
մատները դողալ են սկսում,
իսկ երգելիս հարևանները հեռուստացույցի
ձայնն են բարձրացնում, որ երգելը չլսվի:
Իսկ հիմա մեկ այլ հարց տամ:
Դահլիճում նստած աղջիկներից քանի՞սն են ֆուտբոլի գնացել:
Օրինակ ես ամեն ինչ կանեի, որպեսզի պարի
փոխարեն ֆուտբոլի գնայի, բայց որքան փորձեցի
չկարողացա համոզել ծնողներիս,
որ ավելի լավ կարող եմ ֆուտբոլ խաղալ,
քան նկարել:
Ու՞մ էր դա հետաքրքիր:
Աղջիկը ֆուտբո՞լի հաճախի:
Երբ մեծացա որոշեցի վերջ դնել այս անվերջ պտտվող շրջապտույտին,
սկսեցի զբաղվել կամավորական աշխատանքով,
չնայած ծանոթներիս, հարազատներիս շրջանում
անընդհատ լսում էի, թե ով է տեսել մարդ անվճար
աշխատանք կատարի:
Վերջերս մեր քաղաքի ակտիվ երիտասարդները
ներկի ամաններից աղբարկղեր էին պատրաստել

English: 
and placed them around the park.
Once when I was walking though,
I heard someone saying,
“What is this?
It would be better to spend
some money and get proper ones.”
I was wondering
why it matters whether the trash can
is expensive or cheap.
Then I realized
that in people’s minds,
even the trashcan has a certain look,
differing from it is perceived as wrong,
and creativity isn’t appreciated.
Today's education is another standard
and predictable system.
We must learn what’s on the program,
solve the problems related
only to the day's lesson,
read only what’s necessary
for the exam.
During 12 years,
pupils continuously study analysis,
works of different historians,
literary critics, writers, etc.
We get grades based on
how quickly and clearly we retell
what we’ve read.

Armenian: 
և տեղադրել մեր քաղաքային ագում:
Քայլում եմ ու պատահական լսում հետևյալ արտահայտությունը.
<<Իբր սրանք ի՞նչ էին, կարելի էր մի քիչ գումար
ծախսել ու մարդավարի աղբարկղ տեղադրել>>:
Հարց է առաջանում՝ ի՞նչ կարևոր է աղբը թա՞նկ,
թե՞ էժան աղբարկղում կլցնես:
Հետո հասկացա. մարդկանց մտահորիզոնում
աղբարկղն ունի որոշակի տեսք և դրանից շեղվելն
արդեն սխալ է համարվում:
Չեն գնահատվում ոչ ստեղծարարությունը,
ոչ մտքի թռիչքը:
Ցավոք, այսօր մի կանխատեսելի և ստանդարտ
համակարգ է դարձել նաև մեր կրթությունը:
Պարտավոր ենք սովորել այն, ինչ նախատեսված է
ծրագրով, լուծել այն խնդիրը, ինչ այսօրվա դասին է առնչվում,
կարդալ այն, ինչ քննությանն է անհրաժեշտ:
12 տարի շարունակ երեխաները դպրոցում
սովորում են տարբեր պատմաբաների,
վերլուծաբանների, գրականագետների
վերլուծություններն այս կամ այն իրադարձության
կամ թեմայի վերաբերյալ,
և, ըստ դա վերարտադրելու արագության ու հստակության՝
ստանում են գնահատակններ:
Էլ չասեմ, որ դպրոցական ծրագիրը չի փոփոխվել

Armenian: 
նախորդ տարիների համեմատությամբ:
Բայց չէ՞ որ այսօր մեր երեխաների
հետաքրքրությունները, ինչու ոչ, նաև կարողութունները
նույնը չեն, ինչ 10 կամ 20 տարի առաջ:
Դասարանում լինում են լավ սովորողներ
և էտ լավերին մի փոքր զիջողներ:
Մեր, վստահ եմ նաև ձեր դասարանի լավ
սովորողները նրանք էին, ովքեր վարժ ու անսխալ
պատմում էին այն, ինչ կար գրված գրքում:
Իսկ երբևէ փորձե՞լ եք հարցնել այն վատ սովորողին,
թե ինչ է մտածում նա այդ թեմայի վերաբերյալ:
Հա, նա անգիր չգիտի այն, ինչ գրված է գրքում,
հետևաբար մտածում է, տրամաբանում ու ասում այն,
ինչ հասկացել է, այն, ինչ իր մտքում ծագեց:
Բայց ուսուցիչն, իհարկե, նրան 2 է նշանակում:
Սեփական տեսակետ ունենալը համարվում է
վատ սովորելու նախանշան:
Ընկերներիցս մեկը պատմում էր,
թե ինչպես է իր ուսուցիչը իրեն նախատել և
արգելել այլևս խոսել, երբ նա փորձել է
մեր բոլորիս քաջ հայտնի Նար-Դոսի >
վիպակի հերոսուհի Սառայի վերաբերյալ
իր սեփական տեսակետն արտահայտել:
Ու այսպես մեզ դարձնում են նույնը,

English: 
Let alone the program,
that hasn't been improved for years.
But interests and capabilities 
of students have changed.
Of course there are
excellent pupils in any class,
and there are ones who know less.
But I'm sure even in your class 
smart kids are the ones,
who eloquently retell
all they’ve learned without mistakes.
But have you tried asking 
those “less smart” kids
what they think about the topic?
Of course, they don’t know
everything written in the book.
But because of that, he thinks,
and gives his own opinion,
for which he gets the lowest mark.
Having your own point of view
is seen as a symptom of a bad student
One of my friends told me
that his literature teacher 
discouraged him from speaking,
when he tried to analyze 
the character of Sara
from "The Killed Dove" 
by Armenian writer Nar-Dos.
This is how they make us all be the same,

English: 
break our uniqueness,
and not allow us to think critically.
Benedict Spinoza once said,
"To be independent and do 
our best, this is the aim of life."
We need to understand
that we set the limits ourselves.
Therefore we can break the limits.
Limits don’t even exist.
They are only in our minds
and we subconsciously follow them.
Let’s free ourselves from them.
Let’s let our children widen 
their horizons and think freely.
Let’s create a non-standard 
and creative society by ourselves,
where everyone will contribute 
and will be interested
in changing it for the better.
When Apple computers became 
popular around the world,
and Apple became the best center
of innovative technology,

Armenian: 
կոտրում մեր մեջ անհատականությունը
ու հետ զարգացնում տրամաբանելու ունակությունը:
Բենեդիկտ Սպինոզայի հայտնի խոսքն է.
<<Լինել ինքնուրույն և դառնալ այնպիսին,
ինչպիսին կարող ենք. ահա կյանքի միակ նպատակը>>:
Պետք է հասկանալ մի պարզ ճշմարտություն:
Յուրաքանչյուր սահման դնում է մարդը,
հետևաբար մարդն էլ կարող է քանդել այդ սահմանները:
Սահմաններ, որոնք իրականում գոյություն էլ չունեն,
պարզապես յուրաքանչյուրս ունենք մենք դրանք
մեր մտքում և ակամա առաջնորդվում ենք դրանցով:
Եկեք ազատենք մեզ բոլոր տեսակի սահմաններից,
թույլ տանք մեր երեխաներին բացել իրենց
մտահորիզոնն ու արտահայտել սեփականը,
եկեք մենք մեր ձեռքերով կերտենք նորարար
ու ոչ ստանդարտ հասարակություն,
որտեղ յուրաքանչյուրը կունենա իր ներդրումը
և շահագրգռված կլինի փոխելու այն դեպի լավը:
Երբ Apple համակարգիչներն օգտագործվում էին
ամբողջ աշխարհում և ընկերությունը համարվում էր
նորագույն տեխնոլոգիայի նվաճման լավագույն կենտրոնը,
Սթիվ Ջոբսը հայտարարեց.

English: 
Steve Jobs said, “Your time is limited,
so don't waste it living 
someone else's life.
Don't be trapped by dogma,
which is living with the results 
of other people's thinking.
Don't let the noise of other
people's opinions drown out
your own inner voice.
And most importantly, have the courage
to follow your heart and intuition.
They somehow already know
what you truly want to become.
Everything else is secondary.”
(Applause)

Armenian: 
<<Ձեր ժամանակը սահմանափակ է,
մի վատնեք այն՝ ապրելով ուրիշի կյանքով,
մի փաթաթեք ձեզ դոգմաներով, որը հենց ուրիշի
կյանքով ապրելն է,
թույլ մի տվեք ուրիշի կարծիքը հաղթի ձեր ներքին ձայնին,
և վերջապես, քաջություն ունեցեք հետևելու
ձեր սրտին և ինտուիցիային,
նրանք իսկապես գիտեն, թե դուք ինչ եք ուզում:
Մնացածն արդեն երկրորդական են>>:
