Uzun yıllardan beri süregelen bir şehir efsanesi vardır ki
insanlar beyinlerinin %10'unu kullandığına inanırlar.
Öyle ki bu efsane sebebiyle içinde
Einstein gibi dahi insanların da bulunduğu birçok insana kötü atıflarda bulunulmuştur.
Efsaneye göre
insanlar bu kullanamadığını düşündüğü yüzde doksanlık kısmını kontrol edip
zekasını artırabileceğine ve normal zekalı insanların sadece yüzde onunu kullandığına inanırlar.
Gelin gerçek neymiş öğrenelim
 
Sinir sistemimiz yani içsel ve dışsal
çevremizi algılamamızı sağlayan,bilgi elde eden ve elde edilen bilgiyi
işleyen vücut içerisinde hücreler ağı sayesinde
sinyallerin farklı bölgeleri iletimini sağlayan
organların kasların aktivitelerini düzenleyen bir organ sistemidir.
Merkezi sinir sistemi sayesinde
hareket eder,hisseder,tat alır ve görürüz.
Kendimizi korumak amacıyla istem dışı yapılan ani hareketler ki -buna refleks denir-
organlarımızın çalışmasını konuşmamızı sağlayan dışkı ve idrar yapmamızı kontrol eden ve daha birçok hayati
fonksiyonlarımızı yöneten bir düzenler birliğidir.
Beynimiz organlara göndereceği emirleri beyin ve omurilikten çıkan sinirler yardımıyla gönderir.
Aynı zamanda Çevresel sinir sisteminden gelen sinyal ve uyarıları da Omurilik ve beyne gelen sinirler yardımıyla algılar.
Bu haliyle merkezi sinir sistemini bir elektrik devresine benzetebiliriz.
Devrenin herhangi bir yerinde olan kesinti yani sinirlerde meydana gelebilecek bir zedelenme
uyarıların alınamaması ve emirlerin iletilememesi anlamına gelmektedir.
Merkezi sinir sisteminde beyin,omurilik, beyin sapı ve beyincik bulunur.
Burada iki farklı renkte doku vardır.
Bunlar gri madde ve beyaz madde olarak adlandırılır.
Gri madde beyinde bilgi işlem eden sorumlu bölgedir.
Burada üretilen sinyaller gri maddenin diğer alanlarına ve duyusal alanlara gider.
Çıkan sinyaller çoğu zaman motor bölgeleri harekete geçirerek vücudun faaliyetini yönetir.
Örneğin;acıktınız...
Acıkma sinyalleri gri maddedeki nöronlara gelir ve bu bilgi önce işleme tabi tutulur.
Çok fit, spor yapan bir insansanız doyasıya yemek yiyebilirsiniz.
Gri madde, ' git ve istediğini ye ' emri verebilir.
Ancak bir tosuncuk olma yolunda emin adımlarla ilerliyorsanız gri madde
'yemezsen daha iyi olur, kendini tut ' sinyali verebilir.
Beynin en üst düzey işlem merkezlerinde hep gri madde yer alır.
Beyaz maddenin temel işlevi beynin farklı alanlarını birbirine bağlayan yollar oluşturmaktır.
Bu madde zarar görürse beyin gri ve beyaz madde arasında yeni sinir bağlantıları kurarak
kendini yeniden inşa edilebilir.
Yeni tecrübeler sonrası beyinde gri ve beyaz maddelerde değişiklik olduğu görülmüştür.
Fakat bu değişikliklerin tam olarak ne olduğu kanıtlanmamıştır
Bilimsel olarak beynin bir kısmının kullanılmadığı
ve istenildiğinde etkinleştirilebileceği gibi bir düşünce doğru değildir.
Bu düşünce sadece şehir efsanelerine dayanır.
Elbette,
bazı fonksiyonları hakkında yeterli bir bilgiye sahip olmasak da beynin
haritalama gibi tekniklerle beynin bütün bölgelerinin bir işlevi olduğunu biliyoruz.
Bu Efsanenin kökeni hakkında bildiğimiz Harvard psikologlarından William James ve Boris Sidis'in
'dahi çocuk Williams Sidis' adını verdiği bir denek çocuk ve bu test sonucunda
insanların zihinsel
potansiyellerinin beynin sadece küçük bir bölümüne ulaşabildiği verisine dayanmaktadır.
Öyle ki bu çocuk Rusya'dan Amerika'ya göç eden Yahudi bir ailenin çocuğu olarak 1 Nisan
1898'de dünyaya gelmiştir.
Henüz 6 aylıkken bazı kelimeleri söyleyebildiği annesi tarafından farkedilir.
Sekiz aylıkken alfabeyi söktüğü söylenir.
Bir buçuk yaşındayken de günlük gazeteleri okumaya başlıyordu.
William'ın dahi olduğunu gören annesi doktorluğu bırakmış ve tüm vaktini harika çocuğa ayırmıştı.
16 yaşındayken lise seviyesinde bir öğrenci zekâsına sahipti.
18 yaşına basmadan İngilizce Latince, Yunanca, İbranice,Fransızca
Almanca ve Rusça konuşabilmekteydi.
Geçmiş ve gelecekteki bir tarihin hangi güne denk geldiğini hesaplayabiliyordu.
1936 yılında Amerikalı yazar Lowell Thomas bir kitabın ön sözünde
Harvard profesörü William James,'Ortalama bir insanın sadece zihinsel potansiyelinin yüzde onuna ulaşabildiğini söylemiştir'
yazarak bu iddiayı yanlış bir yüzde ekleyerek özetlemiştir.
1970'lerde psikolog Eğitmen Georgi Lozanov
beynimizin sadece yüzde beşi ile yüzde onunu kullanabildiğimize inanarak bir öğretme metodu geliştirmiştir.
Ama bunların hepsi çürütüldü.
Nörolog Barry Gordon , efsanenin yanlış olduğunu belirterek,
'Beynimizin hepsini kullanabiliyoruz ve beynin büyük bir bölümü neredeyse sürekli etkindir' demiştir.
Bu ifade ile destekleyen nörolog Barry Beyerstein bu efsane çürüten yedi Kanıt ortaya koymuştur.
1)Eğer beynin sadece yüzde onu kullanılıyor olsaydı;
kullanılmayan bölgelere verilen hasarlar beynin ve vücudun performansını etkilemezdi.
Gerçekte ise beyinde hasar görüp bir yetenek kaybına yol açmayacak biri bölge yoktur.
Beynin en küçük bölgelerine verilen küçük bir hasarın bile çok büyük etkileri olabilir
2)Beyin taramaları bir birey ne yapıyorsa yapsın beynin bütün bölgelerinin sürekli etkili olduğunu göstermiştir
Bazı bölgeler diğerlerinden daha etkindir fakat beynin hasarlı olması ihtimali dışında
beyinde çalışmayan bir bölge yoktur.
3)Beyin, oksijen ve besin tüketimi konusunda vücudun geri kalanına oldukça yüklenir.
Ağırlık olarak insan vücudunun sadece yüzde ikisini oluşturmasına rağmen,
vücudun enerjisinin yüzde 20'sini kullanabilir.Eğer beynin yüzde doksanı gereksiz olsaydı,
daha iyi işleyen küçük beyinlere sahip olan insanların,
normal insanlara göre hayatta kalma şansı çok daha yüksek olurdu.
Bu gerçek olsaydı; doğal seleksiyon ,yetersiz beyinleri olan insanları elerdi.
Büyük beyin boyutuna bağlı doğumda,
ölüm riskini göze aldığımızda bu kadar büyük bir işe yaramayan bir kısmı olan bir beynin,
zaten ilk aşamada evrilmesi küçük bir ihtimaldir.
4)Farklı beyin görüntüleme teknolojileri ile beyindeki
etkinliklerin görüntülenmesi sağlanmaktadır.
Bu teknolojiler,
uykuda bile beynin bütün bölgelerinin bir şekilde etkinlik gösterdiğini ortaya çıkarmaktadır.
Sadece ciddi hasar durumunda beyinde etkinlik göstermeyen bölgeler oluşur.
5)Beyin ,tek parça bir halinde hareket etmek yerine farklı bilgi işlemelerine ,farklı bölgeleri kullanarak hareket eder
Uzun süren araştırmalar sonucunda,beyin fonksiyonlarının haritası çıkarılmıştır ve etkin olmayan bir bölge
bulunamamıştır.
6)Tekli birim kaydı metodunda
araştırmacılar, beyne küçük bir elektrot yerleştirerek tek bir hücrenin etkinliklerini gözlemlerler.
Eğer hücrelerin yüzde doksanı kullanılmıyor olsaydı,bu teknik sayesinde bu ortaya çıkardı.
7)Kullanılmayan beyin hücreleri bozulmaya başlar.
Bu yüzden,eğer beynin yüzde doksanı kullanılmasaydı;normal bir yetişkinin
otopsisinde beyinde yüksek ölçüde bozulma olduğu görülürdü.
Beynimizin sadece yüzde onluk bir kısmını kullandığımız efsanesi sadece efsane olmakla kalmayıp
okullardaki öğretim süreçlerine de etki etmiştir.
Türkiye'de yapılan bir çalışmaya katılan öğretmenlerin yüzde ellisini bu efsaneye inandıkları ortaya çıkmıştır.
Bu durum ise;
öğretmenlerin öğrencilerden beklentilerini değiştirme potansiyeline sahiptir.
Bilimsel bir dayanağı olmayan bu efsane,
öğretmenlerin sınıflarda kullandıkları yaklaşım ve stratejilerini aynı doğrultuda öğrencilerin ,öğrenme
potansiyellerini olumsuz etkileyebilmektedir.
Beyin fonksiyonları ile ilgili yanlış anlaşılmalar,
öğretmenlerin düşüncelerini etkileyip öğrenme bozuklukları ve güçlükleri gibi önemli konularda,
yanlış kararlar almalarına neden olabilmektedir.
Beyin insanı insan yapan en önemli organdır.
Çalışabilmek için enerjimizin büyük kısmını harcamakta ve her an aktif durumda bulunmaktadır.
Önemli olan bu büyük performansı ,hurafelerle heba etmeden
Atatürk'ün de söylediği gibi ''bilimin ışığında'' tüm potansiyeliyle
kullanabilmektir.
