
English: 
Transcriber: Maria Pereyra
Reviewer: David DeRuwe
What color do you see
on the left side of the board?
(Audience) Blue.
Right. What color do you see
on the right side of the board?
(Audience) Blue, light blue.
(Laughter)
Okay, let's say this
is dark blue and light blue,
does everyone agree?
(Audience) Yeah.
Okay, so what would you
call them in general?
(Audience) Blue.
All right. Now, are there any people
who speak Russian?
Yeah?
Great. See a couple of hands.
All right, so what would you call
the color on the on the left in Russian?
Cиний.
So what about the color on the right?
(Audience) Rолубой.
Uh-huh. Now, what would
you call them together?
(Laughter)
I got you trapped because in Russian
you can't call them together.

French: 
Traducteur: Pierre Bonnemaison
Relecteur: Hélène Vernet
Quelle couleur voyez-vous
sur le côté gauche du tableau ?
(Public) Bleu.
Correct. Quelle couleur voyez-vous
sur le côté droit du tableau ?
(Public) Bleu, bleu clair.
(Rires)
D'accord, disons que ce sont
un bleu foncé et un bleu clair.
Vous êtes tous d'accord ?
(Public) Oui.
D'accord, donc comment
les appelez-vous en général ?
(Public) Bleu.
Très bien. Maintenant, y a-t-il
des gens qui parlent russe ?
Oui ?
Super. Je vois quelques mains levées.
Bon, comment appelle-t-on
la couleur de gauche en russe ?
Cиний.
Et la couleur de droite ?
(Public) Rолубой.
Oui. Maintenant, comment
les appelle-t-on ensemble ?
(Rires)
Je vous ai piégés parce qu'en russe,
elles n'ont pas de nom commun.

Thai: 
Translator: Ajarn Jimmy Tangjaitrong
Reviewer: Sakunphat Jirawuthitanant
คุณเห็นสีอะไร
บนด้านซ้ายของกระดาน
(ผู้ชม) สีน้ำเงิน
ใช่แล้ว และคุณเห็นสีอะไร
บนด้านขวาของกระดาน
(ผู้ชม) สีน้ำเงิน... สีฟ้า
(เสียงหัวเราะ)
โอเค เอาเป็นว่า
อันนึงเป็นสีน้ำเงิน อีกอันเป็นสีฟ้า
ทุกคนเห็นตรงกันนะ
(ผู้ชม) เห็นด้วย
โอเค เอาเป็นว่าโดยทั่วไปแล้ว
คุณจะเรียกทั้งคู่นี้ว่าสีอะไร
(ผู้ชม) สีน้ำเงิน
โอเค มีใครในที่นี้บ้างที่พูดภาษารัสเซีย
มีมั้ยคะ
เยี่ยม เห็น 2-3 มือ ที่ยกขึ้น
เอาล่ะ คุณจะเรียกสีทางด้านซ้ายมือ
เป็นภาษารัสเซียว่าอะไร
"Cиний"
แล้วถ้าเป็นสีทางด้านขวาล่ะ
โอเค
ทีนี้ คุณจะเรียกรวม ๆ ว่าสีอะไร
(เสียงหัวเราะ)
ติดกับดักซะแล้ว
เพราะในภาษารัสเซีย
คุณไม่สามารถเรียกสีนี้แบบรวม ๆ ได้

French: 
En russe, on ne peut pas
dire simplement : « bleu ».
On doit dire soit « синий », bleu foncé,
soit « голубой », bleu clair.
Je sais qu'il y a deux ou trois personnes
qui parlent aussi arménien ?
Donc, je vous donne une phrase,
et vous la traduisez en arménien.
« J'ai un oncle. »
(Public) Ես քեռի ունեմ.
Nana a dit : « Ես քեռի ունեմ »,
mais c'est inexact,
(Rires)
parce que « J'ai un oncle » peut signifier
« un oncle du côté de ma mère »
ou « un oncle du côté de mon père. »
Ce que Nana a dit, c'est :
« J'ai un oncle maternel »,
mais, je peux dire aussi :
« Ես հորեղբայր ունեմ »,
ce qui voudrait dire
« J'ai un oncle paternel »,
et ce serait aussi une bonne traduction.
Donc, tout comme le russe ne permet pas
de dire simplement « bleu »,
l'arménien ne permet pas
de dire simplement « oncle ».
Vous devez spécifier
de quel oncle vous parlez.
Donc, ces différences
existent entre les langues.

English: 
In Russian, you can't say just "blue."
You have to either say "синий," dark blue,
or "голубой," light blue.
Now, I know that there are two or three
Armenian speakers too, right?
So I'm giving you a sentence,
and you translate it to Armenian.
"I have an uncle."
(Audience member) Ես քեռի ունեմ.
See, now Nana said "Ես քեռի ունեմ,"
but she's not correct.
(Laughter)
Because "I have an uncle" can mean
"I have an uncle from my mother side,"
or "I have an uncle from my father side."
What Nana said is "I have
an uncle from my mother side."
But I can say "Ես հորեղբայր ունեմ,"
which would mean "I have an uncle
from my father's side,"
and that would also
be a correct translation.
So Armenian, just like Russian
doesn't allow you to say just "blue,"
Armenian doesn't allow you
to say just "uncle."
You have to specify what uncle
you are talking about.
There are these differences in languages,

Thai: 
ในภาษารัสเซีย
คุณไม่สามารถเหมารวมว่า "สีน้ำเงิน"
ถ้าคุณไม่เรียก "синий" แปลว่าสีน้ำเงิน
ก็ต้องเรียกว่า "голубой" แปลว่าสีฟ้า
ทีนี้ ฉันรู้มาว่า
มีคนพูดภาษาอาร์เมเนียได้อยู่ 2-3 คน ใช่ไหม
ฉันจะพูดประโยคนึง
แล้วจะให้พวกเธอแปลเป็นภาษาอาร์เมเนีย
"ฉันมีลุง"
(เสียงกระซิบ)
เห็นมั้ย นานาพูดว่า "Ես քեռի ունեմ"
แต่เธอพูดไม่ถูก
(เสียงหัวเราะ)
เพราะ "ฉันมีลุง" อาจจะหมายถึง
"ฉันมีลุงที่เป็นพี่ชายของแม่"
หรือ "ฉันมีลุงที่เป็นพี่ชายของพ่อ"
สิ่งที่นานาพูด คือ
"ฉันมีลุงที่เป็นพี่ชายของแม่"
แต่ฉันสามารถพูดได้ว่า "Ես հորեղբայր ունեմ"
ซึ่งหมายถึง "ฉันมีลุงที่เป็นพี่ชายของพ่อ"
และนั่นก็จะเป็นการแปลภาษาที่ถูกต้องเช่นกัน
ดังนั้น ภาษาอาร์เมเนียก็เหมือนภาษารัสเซีย
ที่ไม่สามารถพูดแค่คำว่า "สีน้ำเงิน" ได้
ในภาษาอาร์เมเนีย
ไม่สามารถพูดแค่คำว่า "ลุง" ได้
คุณจะต้องเฉพาะเจาะจงลงไปเลย
ว่ากำลังพูดถึงลุงจากฝั่งไหน
มันมีความแตกต่างอยู่ในภาษาเหล่านี้

English: 
but when I was reading "Harry Potter"
by J.K. Rowling in Armenian,
I generally understood
what was going on in the book,
even though it was a translation,
even though there were
these differences in languages.
I read the same book,
almost the same book,
as English people did.
And you might be wondering
why I was holding this ruler, right?
Well, the reason is that translation
is like measurement.
So when you measure something,
let's say it's 20 centimeters,
but, most of us know that it's not 20.
It's 20 plus or minus 0.005.
Yeah.
Chemistry, physics, 10th grade.
(Laughter)
So it's very similar to translation.
When I read "Harry Potter,"
I was also seeing the same 20 centimeters,
but there was this small uncertainty.
Because languages
are different for a reason,
you can't just move ideas between them
without losing something.

French: 
Mais, quand je lisais « Harry Potter »
de J. K. Rowling en arménien,
je comprenais généralement
ce qui se passait dans le livre,
même si c'était une traduction,
et même avec ces différences
entre les langues.
Je lisais presque le même livre
que la version anglaise.
Et vous vous demandez peut-être pourquoi
je tiens cette règle, n'est-ce pas ?
Eh bien, la raison en est
que traduire, c'est comme mesurer.
Quand vous mesurez quelque chose,
disons que cela fait 20 cm,
la plupart d'entres nous
savons que ce n'est pas 20 cm,
mais 20 plus ou moins 0,005 cm.
Oui. Physique-chimie, niveau seconde !
(Rires)
Donc, traduire ressemble beaucoup à ça.
Quand je lisais « Harry Potter »,
je voyais les mêmes 20 cm,
mais il y avait cette petite incertitude.
Et parce que la différence
entre les langues n'est pas un hasard,
on ne peut pas transférer des idées
de l'une à l'autre sans y perdre.

Thai: 
ตอนที่ฉันอ่าน "แฮร์รี่ พอตเตอร์"
โดย เจ. เค. โรว์ลิง
ฉันเข้าใจภาพรวม
ว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างในหนังสือ
ถึงแม้ว่ามันจะผ่านการแปลมาแล้ว
ถึงแม้ว่าจะมีความแตกต่างอยู่ในภาษาเหล่านี้
ฉันอ่านหนังสือเล่มเดียวกัน
เกือบจะเป็นเล่มเดียวกัน
กับที่คนอังกฤษอ่าน
และคุณก็คงสงสัยว่า
ทำไมฉันถึงถือไม้บรรทัดนี้อยู่ ใช่มั้ย
เหตุผลก็คือ การแปลภาษา
ก็เหมือนกับการวัด
เวลาคุณวัดอะไรสักอย่าง
แล้วสมมุติว่ามันยาว 20 เซนติเมตร
แต่เราส่วนใหญ่รู้ว่ามันไม่ใช่ 20 เซนติเมตร
มันคือ 20 เซนติเมตร บวก/ลบ 0.005
ใช่แล้ว
วิชาเคมี ฟิสิกส์ ม.4
(เสียงหัวเราะ)
มันก็คล้าย ๆ กับการแปลภาษา
ตอนที่ฉันอ่าน "แฮร์รี่ พอตเตอร์"
ฉันเห็น 20 เซนติเมตร เหมือนกัน
แต่มันมีความคลุมเครือเล็ก ๆ อยู่
เพราะว่าภาษา
แตกต่างกันด้วยเหตุใดเหตุหนึ่ง
คุณไม่สามารถส่งต่อไอเดียต่าง ๆ
โดยไม่สูญเสียอะไรบางอย่างไป

Thai: 
ฉันเสียไป 0.005 แต่มันน้อยมาก ๆ
จนแทบไม่มีความสำคัญอะไรเลย
แต่มันมีกรณีที่ไม่ใช่แค่ 0.005 ไหม
มันมีกรณี 1 เซนติเมตร
หรือแม้กระทั่ง 10 เซนติเมตร ไหม
เอาล่ะ คุณคิดว่าคนคนนี้
เป็นเด็กผู้ชายหรือเด็กผู้หญิง
(เสียงผู้ชม) ผู้หญิง
ใช่แล้ว พวกคุณส่วนใหญ่พูดว่า "เด็กผู้หญิง"
และคุณพูดถูก
แต่
เธอคือตัวละครหลักจากหนังสือ
"ผู้บริสุทธิ์" โดย ฮาร์เปอร์ ลี
และตอนที่ฉันอ่านหนังสือเล่มนี้
มันมีบางอย่างที่ผิดปกติ
ฉันไม่สามารถรู้ได้ว่า
ตัวละครหลักเป็นเพศอะไร จนกระทั่งถึงหน้า 60
เพราะนักเขียนให้แค่คำใบ้ต่าง ๆ
และนักเขียนทำให้ฉันสับสน
กับประโยคบางประโยค เช่น
"ฉันสาบานเลย เจ้าลูกเสือ บางครั้งแกก็ทำตัว
อย่างกับเด็กผู้หญิง มันน่าขายหน้าจริง ๆ"
เมื่อคุณพูดว่า "แกก็ทำตัว
อย่างกับเด็กผู้หญิง มันน่าขายหน้าจริง ๆ"
เราจะเข้าใจว่าคนคนนี้
ไม่ควรจะทำตัวแบบเด็กผู้หญิง ใช่มั้ย
หรือเจ้าลูกเสือพูดว่า "ครั้งหนึ่ง
ฉันอัดมันซะเละ แต่มันก็ไม่ได้ถือสาอะไร"

English: 
So I lost that 0.005, but it's so minor,
that it doesn't really, really matter.
But is there a case
where it's not just 0.005,
but it's one centimeter
or maybe even 10?
Well, do you think this person
over here is a boy or a girl?
(Audience) Girl.
Yeah, most of you said "girl,"
and you were correct.
But -
she's actually the main character
of Harper Lee's "To Kill a Mockingbird,"
and when I was reading this book,
there was something really weird.
I couldn't understand the gender
of the main character until about page 60,
because the author was only giving clues,
and the author was even
confusing me by quotes like:
"I swear, Scout, sometimes you act
so much like a girl, it's mortifying."
And when you say, "You act so much
like a girl it's mortifying,"
we understand that the person
is not supposed to act like a girl, right?
Or Scout was saying, "I beat him up
one time but he was real nice about it."

French: 
Quand je perds 0,005 cm, c'est si infime
que ça n'a pas vraiment d'importance.
Mais y a-t-il des cas
où ce n'est pas juste 0,005 cm,
mais 1, voire même 10 cm ?
À votre avis, cette personne-là,
est-ce un garçon ou une fille ?
(Public) Une fille.
La plupart d'entre vous ont dit
« une fille » et vous avez raison,
mais en fait, c'est le personnage
principal d'un film adapté de Harper Lee
« Ne tirez pas sur l'oiseau
moqueur », et en lisant ce livre,
il y avait quelque chose
de vraiment bizarre.
Je n'ai pas pu comprendre le sexe
du personnage principal avant la page 60,
parce que l'auteur
ne donnait que des indices,
et il m'embrouillait même
avec des phrases telles que :
« Je te jure, Scout, tu agis parfois
tellement comme une fille, c'est gênant. »
Quand vous dites : « Tu agis tellement
comme une fille, c'est gênant »,
on comprend que cette personne n'est pas
censée agir comme une fille, non ?
Ou bien Scout disait :
« Je l'ai tabassé une fois,
mais il a été très sympa à ce sujet."

English: 
Beating up and girls?
In 1960? They are miles away, really?
(Laughter)
So that's why the author
really confused me,
and I was thinking,
"Maybe my English is too bad,
maybe I don't understand
this book correctly,"
but then I realized that this
is an essential part of the theme.
Because halfway through the book,
this character comes
whose name is Aunt Alexandra.
So she's Scout's aunt,
and she tries to make a girl out of Scout.
So first in the book,
Scout identifies herself as just a child.
I'm not a girl, I'm not a boy,
but just a child.
But then, Aunt Alexandra
trains her into a girl,
and at the end of the [book],
you can see Scout wearing dresses
and drinking coffee
with her auntie and her friends.
So just like Scout reveals her gender,
discovers her gender,
the reader does the same,
so we have the same journey
as the main character does,
we really live with her.
But then, let's take a look
at this example:

French: 
Des filles, qui tabassent ? en 1960 ?
Vraiment, c'est incompatible.
(Rires)
C'est pour ça que l'auteur
m'a vraiment déconcertée.
Je pensais : « Peut-être
que mon anglais est mauvais,
peut-être que je comprends mal ce livre. »
C'est alors que j'ai réalisé
que c'est un élément essentiel du thème,
parce qu'à la moitié du livre,
arrive ce personnage, Tante Alexandra.
C'est la tante de Scout,
et elle essaie d'en faire une vrai fille.
Donc, au début du livre,
Scout s'identifie juste comme un enfant :
« Je ne suis ni fille, ni garçon,
juste un enfant. »
Ensuite, Tante Alexandra
l'entraîne à être une fille,
et, à la fin, on voit Scout
porter des robes
et boire du café
avec sa tante et ses amies.
Tout comme Scout révèle,
découvre son sexe,
le lecteur fait de même,
donc nous suivons le même parcours
que le personnage principal,
nous le vivons avec elle.
Maintenant, examinons cet exemple.

Thai: 
อัดซะเละ กับการเป็นเด็กผู้หญิงอะนะ
ในปี 1960 มันช่างไม่เข้ากันเลย
(เสียงหัวเราะ)
เพราะอย่างนี้ นักเขียนเลยทำให้ฉันสับสน
และฉันก็แอบคิดว่า
"ภาษาอังกฤษของฉันน่าจะแย่เกิน"
ฉันอาจจะไม่เข้าใจหนังสือเล่มนี้
อย่างถูกต้อง
แต่ฉันก็มาเข้าใจทีหลังว่า
มันคือส่วนสำคัญของแก่นเรื่อง
เพราะว่าตอนครึ่งเรื่องของหนังสือ
ตัวละครที่ชื่อว่าป้าอเล็กซานดร้า
ก็โผล่เข้ามา
เธอเป็นป้าของเจ้าลูกเสือ
และเธอก็พยายามทำให้ลูกเสือเป็นเด็กผู้หญิง
ดังนั้น ตอนต้นเรื่อง
เจ้าลูกเสือระบุตัวเองว่าเป็นแค่เด็ก
ไม่ได้เป็นเด็กผู้หญิง หรือเด็กผู้ชาย
เป็นแค่เด็ก
แต่แล้วป้าอเล็กซานดร้า
ก็เริ่มฝึกให้เธอเป็นเด็กผู้หญิง
และในตอนจบของหนังสือ
คุณก็จะเห็นลูกเสือใส่ชุดเดรส
และกินกาแฟอยู่กับคุณป้าและเพื่อน ๆ ของเธอ
ดังนั้น มันก็เหมือนการที่เจ้าลูกเสือ
เปิดเผยเพศของตัวเอง
ค้นพบเพศของตัวเอง
ผู้อ่านก็ค้นพบไปพร้อม ๆ กัน
เราต่างก็เดินทางไปบนเส้นทางเดียวกัน
เส้นทางเดียวกันกับตัวละครหลัก
เราใช้ชีวิตไปกับเธอจริง ๆ
ทีนี้ ลองมาดูอีกตัวอย่างหนึ่ง

English: 
So when I say, "Mariam went home"
in English, Russian, or Armenian,
I know that I'm talking about a girl
because Mariam is the name of a girl.
All right, now let's change Mariam
with a pronoun, with "she."
"She went home," I know that it's a girl.
"Она пошла домой,"
I know that it's a girl.
But when I say "Նա գնաց տուն,"
it's just a question mark
because in Armenian, as Nana
probably knows,
the pronoun "նա" represents
both boys and girls.
But even if I really want to hide
the gender of a person,
and I just give Mariam a nickname,
let's say "Scout" -
so "Scout went home" -
I don't know if it's a boy or a girl.
"Մեձաչքանին գնաց տուն,"
I still don't know.
But then when I say,
"Глазастик пошла домой,"
"Глазастик пошла домой, пошла домой,"
I know that it's a girl.
Because, just like you can't say
just "go" in Russian,
you cannot say just "went" in Russian,
or just any verb in Russian,

Thai: 
เมื่อฉันพูดว่า "มาเรียมกลับบ้านแล้ว"
เป็นภาษาอังกฤษ รัสเซีย และอาร์เมเนีย
ฉันรู้ว่าฉันกำลังพูดถึงเด็กผู้หญิง
เพราะมาเรียม เป็นชื่อเด็กผู้หญิง
เอาล่ะ ทีนี้ลองเปลี่ยนจากมาเรียม
มาเป็นคำสรรพนาม เป็นคำว่า "เธอ"
"เธอกลับบ้าน" ฉันยังรู้ว่าเป็นเด็กผู้หญิง
"Она пошла домой,"
ฉันยังรู้ว่าเป็นเด็กผู้หญิง
แต่เมื่อฉันพูดว่า "Նա գնաց տուն,"
มันก็เกิดคำถามขึ้น
เพราะในภาษาอาร์เมเนีย
เหมือนอย่างที่นานาน่าจะรู้อยู่แล้ว
คำสรรพนาม "նա"
เป็นตัวแทนของทั้งเด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิง
แต่ถึงแม้ว่าฉัน
อยากจะปกปิดเพศของคน ๆ หนึ่งจริง ๆ
และฉันตั้งชื่อเล่นให้มาเรียม
สมมติว่าชื่อ "ลูกเสือ"
"ลูกเสือกลับบ้านไปแล้ว"
ฉันไม่รู้ว่าลูกเสือเป็นผู้ชายหรือผู้หญิง
"Մեձաչքանին գնաց տուն"
ฉันก็ยังไม่รู้
แต่พอฉันพูดว่า
"Глазастик пошла домой"
"Глазастик пошла домой, пошла домой"
ฉันรู้ว่าหมายถึงเด็กผู้หญิง
เพราะก็เหมือนกับการที่คุณไม่สามารถพูดแค่คำว่า
"ไป" เป็นภาษารัสเซีย
คุณไม่สามารถพูดแค่คำว่า
"ไปแล้ว" ในภาษารัสเซีย
หรือคุณไม่สามารถพูดแค่คำกริยาในภาษารัสเซีย

French: 
Quand je dis « Mariam est rentrée »
en anglais, russe et arménien,
je sais que je parle d'une fille,
parce que Mariam est un nom féminin.
Très bien, maintenant remplaçons
Mariam par le pronom « elle ».
« She went home », c'est une fille.
« Она пошла домой »,
je sais que c'est une fille.
Mais quand je dis « Նա գնաց տուն »,
on se pose la question
parce qu'en arménien,
comme Nana le sait sûrement,
le pronom « նա » désigne aussi bien
les garçons que les filles.
Même si je veux vraiment
cacher le sexe d'une personne,
et que je donne simplement
un surnom à Mariam, disons « Scout »,
si je dis « Scout went home », je ne
sais pas si c'est féminin ou masculin ;
« Մեձաչքանին գնաց տուն »,
je ne sais toujours pas ;
mais, quand je dis 
« Глазастик пошла домой »,
"Глазастик пошла домой, пошла домой",
je sais que c'est une fille,
car, tout comme on ne peut pas
dire « go » en russe,
on ne peut pas dire juste « went »,
ou tout autre verbe conjugué en russe,

Thai: 
เพราะคุณต้องพูดว่า "пошёл" หรือ "пошла"
"пошёл" จะหมายถึงเด็กผู้ชาย
และ "пошла" จะหมายถึงเด็กผู้หญิง
พอฉันจะแปลประโยคนี้เป็นภาษารัสเซีย
ฉันต้องพูดว่า "Я избил его"
หรือ "Я избилa его"
เดี๋ยวก่อนนะ...
หมายความว่าในภาษารัสเซีย
คุณไม่สามารถปกปิดเพศได้เลยรึ
ถูกต้อง
และตอนที่ฉันอ่านหนังสือเป็นภาษารัสเซีย
รู้อะไรมั้ย
เพศของลูกเสือถูกเฉลย
ตั้งแต่หน้าแรก
ดังนั้น ถ้าฉันจะคุยเรื่องหนังสือนี้
กับเพื่อนชาวรัสเซีย
ผู้ซึ่งไม่รู้เลยว่า
มีการปกปิดเพศของลูกเสือ
เราก็จะมีความเข้าใจในเนื้อเรื่อง
ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
ดังนั้น มันไม่ใช่แค่ 0.005 แล้ว
มันแตกต่างกันมาก ๆ
เพราะเพื่อนของฉันไม่ได้เข้าใจ
ในส่วนสำคัญนี้ เหมือนที่ฉันเข้าใจ
นั่นเป็นสาเหตุว่าทำไมการอ่าน
"แฮร์รี่ พอตเตอร์" ในภาษาอาร์เมเนีย
และการอ่าน "ผู้บริสุทธิ์"

French: 
parce qu'on doit dire
soit « пошёл », soit « пошла »,
« пошёл » pour les garçons,
et « пошла » pour les filles.
Donc, si je voulais traduire
en russe [« Je l'ai tabassé »],
je devrais dire soit « Я избил его »,
soit « Я избилa его ».
Mais, attendez...
Cela veut-il dire qu'on ne peut pas
cacher le sexe d'une personne en russe ?
Oui, c'est bien ça.
Et quand je lisais le livre
en russe, devinez quoi ?
Le sexe de Scout était révélé
dès la première page.
Donc, imaginons que je discute
de ce livre avec mon amie russe,
qui ne sait rien de cette
« dissimulation du sexe de Scout »,
notre compréhension du livre
serait totalement différente.
Il n'y aurait plus 0,005 cm
mais une énorme différence,
parce que mon amie n'a pas compris
cet élément du thème comme moi.
C'est pourquoi lire
« Harry Potter » en arménien,
et lire « Ne tirez pas
sur l'oiseau moqueur »,

English: 
because you have to either say
"пошёл," or "пошла."
"Пошёл" would be about boys,
and "пошла" would be about girls.
So when I want to translate
this sentence into Russian,
I have to say "Я избил его,"
or "Я избилa его."
And, wait ...
So does this mean that in Russian
you cannot hide someone's gender?
Yes, it does.
And when I was reading
the Russian book, guess what?
The gender of Scout was revealed
since the very first page.
So if I were to discuss this book
with my Russian friend,
who doesn't know about
the "hiding of Scout's gender,"
we would have complete different
understandings of the book.
So it's no longer 0.005 -
it's already a huge difference,
because my friend didn't get
that part of the theme that I did.
That is why reading
"Harry Potter" in Armenian,
and reading "To Kill a Mockingbird,"

Thai: 
"Убить пересмешника" ในภาษารัสเซีย
ถึงแตกต่างกัน
เพราะแม้ว่าจะมีความแตกต่าง
ในเรื่อง "แฮร์รี่ พอตเตอร์"
มันก็ไม่สำคัญมากนัก
แต่ฮาร์เปอร์ ลี ตัดสินใจ
ที่จะใช้ลักษณะเฉพาะ
ของภาษาอังกฤษ
ในการถ่ายทอดเนื้อหาสำคัญ
ดังนั้น เมื่อคุณอ่านมันในภาษารัสเซีย
คุณก็จะไม่เข้าใจเนื้อหาสำคัญ
ที่นักเขียนต้องการจะถ่ายทอด
อีกหนึ่งตัวอย่าง
ก็คือหนังสือ "รูม" โดย เอ็มมา ดอนนาฮิว
แต่ก่อนที่จะเข้าเรื่องหนังสือเล่มนี้
ฉันอยากจะบอกอะไรบางอย่างกับคุณ
ยกตัวอย่างเช่น ไม้บรรทัดนี้
เป็นเพศหญิงในภาษารัสเซีย
เพราะว่า "линейка"
ถ้ามันจบประโยคด้วย "a" หรือ "я"
มันก็จะเป็นเพศหญิง
ภาษารัสเซียเป็นแบบนี้
ภาษาสเปนก็เป็นเหมือนกัน
ภาษาเยอรมันก็เป็นเหมือนกัน
ภาษาเหล่านี้มีสิ่งที่เรียกว่า
"เพศทางไวยากรณ์"
ในหนังสือเรื่อง "รูม" โดย เอ็มมา ดอนนาฮิว
แม่และลูกชายติดอยู่ในห้องถึง 5 ปี

English: 
Убить пересмешника, in Russian,
are a bit different.
Because even though there
are the differences in "Harry Potter" too,
they don't matter so much.
But Harper Lee decided
to use this uniqueness
that English has and the opportunity
that it gives her to convey a theme.
So when you read it in Russian,
you don't really get the theme
that she wanted to convey.
Another example of this
would be "Room," by Emma Donoghue.
But before going into the book,
I want to tell you something.
For example, this ruler would be
feminine in Russian,
because it's "линейка,"
and if it finishes with "а,"
then it's feminine, or with "я."
So that's how Russian works.
Spanish works the same way;
German works the same way.
These languages have a thing
that's called "grammatical gender."
In this book, in "Room" by Emma Donoghue,
a mother and her son are trapped
in a room for five years

French: 
« Убить пересмешника » en russe,
sont deux choses différentes,
car même s'il y a des différences
de traduction dans Harry Potter,
elles ne sont pas aussi importantes.
Harper Lee a choisi d'utiliser
cette particularité qu'offre l'anglais
et l'opportunité qu'elle lui donne,
pour transmettre un thème.
Donc, si vous lisez son livre en russe,
vous ne comprenez pas vraiment
ce qu'elle a voulu transmettre.
Un autre exemple serait
« Room » d'Emma Donoghue.
Mais, avant d'aborder ce livre,
je voudrais ajouter autre chose.
Le mot russe pour cette règle,
par exemple, est féminin,
parce qu'on dit « линейка »
et si le mot se termine par « а »,
ou par « я », il est féminin.
C'est comme ça
que ça marche en russe,
tout comme en espagnol, et en allemand.
Ces langues ont ce qu'on appelle
un « genre grammatical ».
Dans ce livre, « Room » d'Emma Donoghue,
une mère et son fils sont enfermés
dans une pièce pendant cinq ans,

English: 
and her son has never seen the world
outside of the room,
so it's logical to think
that he should be a little bit weird.
How is the weirdness
expressed in the book?
Well,
he thinks that all the objects
around him have genders.
So for example, this rug
wouldn't be just "it";
it would be a "she."
He has kind of a Russian mind,
but it's really weird for English people,
because when you say
"rug, she" in English,
then "rug" is personified.
When he says, "We've been making
labyrinth since I was two.
She's all toilet roll insides
taped together in tunnels
that twist lots of ways,"
now labyrinth is "she."
Fine. Now let's try
to translate this to Russian.
First of all, "лабиринт" would be "he"
because it finishes with the letter "т."
But that's not what really matters.
You can argue that it doesn't matter
if you think of labyrinth
as "she" or "he."
The thing is that in Russian
it's completely natural

French: 
et son fils n'a jamais vu le monde
en dehors de cette pièce,
il est donc logique de penser
qu'il doit être un peu bizarre.
Comment est exprimée
cette étrangeté dans le livre ?
Eh bien, il pense que tous les objets
autour de lui ont un genre.
Donc, par exemple, ce tapis
ne serait pas indéterminé
mais un « elle ».
Il a un peu l'esprit russe,
mais c'est très étrange pour les Anglais,
car quand vous parlez d'un tapis
en disant « elle » en anglais,
vous l'avez personnifié.
Quand il dit « Nous fabriquons
ce labyrinthe depuis que j'ai deux ans.
Elle est remplie de rouleaux
de papier toilette attachés en tunnels
qui partent dans tous les sens »,
le labyrinthe est « elle ».
Bien. Maintenant essayons
de traduire ça en russe.
D'abord, « лабиринт » est masculin
vu qu'il se termine par la lettre « т ».
Mais ce n'est pas ce qui compte vraiment.
On peut soutenir
que penser au labyrinthe à « elle »
ou « il » n'a pas d'importance.
Mais le fait est qu'en russe,
il est tout à fait naturel de dire

Thai: 
และลูกชายไม่เคยได้เห็นโลกภายนอกเลย
เพราะฉะนั้นมันก็สมเหตุสผลที่จะคิดว่า
ลูกชายก็จะแปลก ๆ นิดหน่อย
ความแปลกนี้ถูกถ่ายทอดออกมายังไงน่ะหรือ
คือว่า
เขาคิดว่าสิ่งของทุกอย่างรอบ ๆ ตัวมีเพศ
ยกตัวอย่างเช่น พรม ก็จะไม่ถูกเรียกว่า "มัน"
แต่จะถูกเรียกว่า "เธอ"
เขามีความคิดคล้าย ๆ คนรัสเซีย
แต่มันแปลก ๆ สำหรับคนอังกฤษ
เพราะเวลาที่คุณเรียก "พรม" ว่า
"เธอ" ในภาษาอังกฤษ
"พรม" ก็จะมีตัวตน
เมื่อเขาพูดว่า
"เราสร้างเขาวงกตมาตั้งแต่ฉันอายุ 2 ขวบ"
"เธอเป็นข้างในของกระดาษชำระ
ที่ถูกติดเทปเข้าด้วยกันเป็นอุโมงค์"
"ที่ถูกบิดไปหลายรูปแบบ"
เขาวงกต เป็น "เธอ"
โอเค งั้นลองแปลมันเป็นภาษารัสเซีย
อย่างแรกเลย "лабиринт" จะเป็น "เขา"
เพราะมันเป็นคำที่ลงท้ายด้วย "т"
แต่นั่นก็ยังไม่ใช่สาระสำคัญ
คุณอาจจะพูดได้ว่ามันไม่สำคัญ
ถ้าคุณจะคิดว่าเขาวงกตเป็น "เธอ" หรือ "เขา"
สิ่งนั้นคือในภาษารัสเซีย
มันปกติมาก ๆ

English: 
to say that "лабиринт" is "he"
because that's what people do.
So the thing that is seen as weirdness
in English in Emma Donoghue's book
is seen as a complete
normal thing in Russian.
That is why I want to connect it
to this thing that
Roman Jakobson has said:
"Languages differ essentially
in what they must convey,
and not in what they may convey."
So in Russian, I must convey
the gender of a person;
in Armenian, I must convey
the side of my uncle.
I can't just hide it.
So now I have a question for you:
Is it really the same book?
Thank you.
(Applause).

French: 
que « лабиринт » s'emploie avec « il »
vu que c'est ce que les gens font.
Donc, ce qui a l'air étrange en anglais
dans le livre d'Emma Donoghue,
est considéré comme
complètement normal en russe.
C'est pourquoi, je souhaite rapprocher ça
avec ce qu'a dit Roman Jakobson :
« Les langues diffèrent essentiellement
dans ce qu'elles doivent transmettre,
non dans ce qu'elles
pourraient transmettre. »
Donc en russe, je dois indiquer
le sexe d'une personne.
En Arménien, je dois indiquer
la famille de mon oncle.
Je ne peux pas les cacher.
Maintenant, j'ai une question pour vous :
est-ce vraiment le même livre ?
Merci.
(Applaudissements)

Thai: 
ที่จะพูดว่า "лабиринт" เป็น "เขา"
เพราะนั่นคือสิ่งที่ทุกคนพูด
ดังนั้น สิ่งที่ดูแปลก ๆ
ในหนังสือของ เอ็มมา ดอนนาฮู ภาคภาษาอังกฤษ
จะถูกมองเป็นสิ่งปกติมาก ๆ ในภาษารัสเซีย
นั่นคือเหตุผลว่าทำไม
ฉันถึงอยากจะเชื่อมโยงมัน
เขากับสิ่งที่ โรมัน ยาค็อบสัน เคยกล่าวไว้
"โดยพื้นฐานแล้ว ภาษาทั้งหลาย
ล้วนแตกต่างกันในสิ่งที่ต้องถ่ายทอด"
"ไม่ใช่ในสิ่งที่น่าจะถ่ายทอด"
ดังนั้น ในภาษารัสเซีย
ฉันต้องถ่ายทอดเพศของบุคคล
ในภาษาอาร์เมเนีย
ฉันต้องถ่ายทอดว่าลุงมาจากฝั่งไหน
ฉันไม่สามารถปกปิดมันได้
ตอนนี้ฉันมีคำถามสำหรับคุณ
มันคือหนังสือเล่มเดียวกันจริง ๆ หรือ
ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)
