ՀԱՂՈՐԴԱՎԱՐ։ Ջոն Հեֆֆերն,
Հայաստանի Հանրապետությունում
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների
Արտակարգ և Լիազոր Դեսպան:
Սիրած եղանակը՝ գարուն: Հոբին՝
թռչուններին նայելը:
Սիրած ուտեստը՝ խորոված:
ԳՈՀԱՐ։ Բարև ձեզ պարոն Հեֆֆերն:
Դեսպան Հեֆֆերն։
Բարև ձեզ Գոհար:
[ԽՈՍՈՒՄ Է ԱՆԳԼԵՐԵՆ]
ԳՈՀԱՐ։ Նմանապես: Ինչպե՞ս եք Ձեզ զգում
Հայաստանում:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ասեմ ձեզ, որ ես ու կինս
մեզ հրաշալի ենք զգում Հայաստանում:
Մենք արդեն 10 ամիս է ինչ այստեղ ենք ու
Հայաստանի մասին պատմելու շատ բան ունենք:
ԳՈՀԱՐ։ Վերջին անգամ, երբ մենք
հանդիպեցինք,
դուք սովորում էիք հայոց այբուբենը, որը
կախված էր ձեր խոհանոցի սառնարանի վրա:
Ինչպիսի՞ նոր առաջընթացներ եք
գրանցել:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Մենք սովորում ենք
հայերեն, բայց հիմա խոսում ենք մի քիչ:
Ես ու կինս ամեն օր հայերենի դասեր ենք
վերցնում: Ես աշխատում եմ խոսել,
օգտագործելով իմ հայերենը: Բացի այդ, ես
ամեն շաբաթ տեսանյութ եմ պատրաստում,
որում, անպայման, եզրափակիչ մի
նախադասություն եմ ասում հայերենով:
ԳՈՀԱՐ։ Հայոց այբուբենից, ամենաշատ, ո՞ր
հնչյունն է ձեզ համար դժվար արտասանել
և ո՞ր հնչյունն եք ամենից
շատ հավանում:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ամենից դժվար ինձ
համար “Ռ” հնչունն է:
Ես դժվարանում եմ այն արտաբերել:
“Խ” և “Ղ” հնչյունները ինձ մոտ արդեն
բավականին լավ են ստացվում:
Երկար ժամանակ պարապել եմ:
ԳՈՀԱՐ։ “Ղ” տառով հայերեն կարո՞ղ եք ինչ որ
բան ասել:
Կամ “Ռ” տառով:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ “Խ”, փորձեմ Խ-ով և
Ղ-ով ասել:
Խ-ով «խոսել,խոսում եմ»:
Ղ-ով «ստեղծում»:
Իսկ Ռ-ով բառերը ինձ
համար դեռևս դժվար են,
փորձում եմ խուսափել այդ տառով
բառեր օգտագործելուց:
ԳՈՀԱՐ։ Ինձ հետաքրքիր է, թե ինպե՞ս է
օտար ականջին հնչում հայերենը:
Մեղեդիկ է ավելի, քարքարոտ է, ինպիսի՞ն է
օտար ականջին մեր լեզուն:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Հայերենն իմ ականջին
մեղեդիկ է հնչում
և, երբ մարդիկ դանդաղ են խոսում, ես արդեն
կարողանում եմ նաև հասկանալ:
ԳՈՀԱՐ։ Ամերիկայում է գտնվում
Հայաստանի ամենամեծ համայնքը:
Ինչպե՞ս կգնահատեք նրա դերն ու
կարևորությունը ձեր երկրի համար:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Այո, իսկապես,ԱՄՆ-ում
հայկական մեծ համայնք կա
և այն շատ մեծ դերակատարում ու ներդրում
ունի Միացյալ Նահանգների կյանքում:
Եթե համացանցում որոնեք հայտնի
ամերիկահայերին, ապա
այն տեղեկատվությունը, որ կգտնեք, իրոք
շատ տպավորիչ է:
Եթե դիտարկելու լինենք ցանկացած ոլորտ,
լինի դա գիտության,
բարձր տեխնոլոգիաների թե երաժշտության,
ինչպես նաև գործարար շրջանակները,
ապա կտեսնենք հայ ազգի ներկայացուցիչների,
ովքեր ամեն տեղ փայլուն դրսևորում են
իրենց ձեռնարկատիրական ջիղը:
Մեր բախտը բերել է, որ
նրանք մեզ մոտ են:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք արդեն կես տարի է
Հայաստանում եք:
Ինչպե՞ս կբնութագրեք հայերին:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ամենից շատ ես ու
կինս՝ Լիբին,
տպավորված ենք հայերի հյուրընկալությամբ և
ջերմ վերաբերմունքով:
Ի դեպ, դուք ճանաչում եք
տիկնոջս:
Երբ մեր տուն եկաք, նրա հետ
էլ ծանոթացաք:
Սա մի տպավորություն է, որ
մեր դեսպանության իմ բոլոր ընկերներն
են կիսում: Մեր հայ ընկերները,
գործընկերները շատ ջերմ են մեզ ընդունում և
աջակցում են մեզ բոլոր հարցերում:
Հայաստանի առջև ծառացած խնդիրները
բոլորիս են հայտնի և այն,
ինչ մեր աշխատանքը դարձնում է հաճելի՝
փաստն է, որ դեսպանությունը ունի
Հայաստանում շատ գործընկերներ
կառավարության շրջանակում,
մասնավոր հատվածում, քաղաքացիական
մասում, լրատվամիջոցների շրջանում
և դրանով մեր աշխատանքը դառնում է
դյուրին և հաճելի:
ԳՈՀԱՐ։ Խոսեցինք հայկական
հյուրասիրությունից: Ինձ հետաքրքիր է
թե հայկական խոհանոցից ո՞ր ուտեսն եք
ավելի շատ հավանում: Եվ փորձե՞լ եք արդյոք:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Հայաստանում ուտելիքի
նկատմամբ իմ ճաշակը փոխվեց:
Երբ ես նոր էի եկել, ամենից շատ խորոված
էի սիրում:
Կինս չրեղեն էր սիրում և ընդեղեն: Ես ինքս
չէի սիրում և միշտ կնոջս ասում էի,
որ քո կերածը թռչունների կեր է:
Բայց պետք է ասեմ, որ վերջին ութ-տասը
ամիսների ընթացքում,
ես նույնպես սկսեցի շատ հավանել հայկական
չրեղենն ու ընդեղենը:
Հիմա հաճույքով դրանք ճաշակում եմ։
Շատ եմ հավանում ձեր ծիրանի, տանձի չիրը:
Հայկական գյուղատնտեսական այս մթերքները
շատ կարևոր են և կարծում եմ
գյուղատնտեսության այդ ճյուղի զարգացումը
նույնպես շատ կարևոր է երկրի համար:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք դիվանագիտական
առաքելությամբ տարբեր էկզոտիկ
երկրներում եք եղել՝ Կոտ դ'Իվուար,
Չինաստան, Ճապոնիա:
Այ, ինչպե՞ս է արևմուտքի մարդը կարողանում
ապրել արևելքում
և ո՞ր երկիրը նորից կուզեիք
վերադառնալ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ասիան ինձ համար
միշտ չափազանց հետաքրքիր է եղել,
որովհետև արմատներով ես ասիական
ծագում ունեմ: Մայրս Հնդկաստանից է,
իսկ հայրս պատերազմի տարիներին ծառայել է
Չինաստանում և Հնդկաստանում:
Եվ ես մեծացել եմ՝ Հնդկաստանի, Արևելքի
մասին բազմաթիվ պատմություններ լսելով,
և երեսուն տարի լինելով դիվանագիտական
ծառայության մեջ,
աշխատելով ասիական երկրներում, ես շատ ու
շատ արևելյան իմաստություններ եմ սովորել:
Դրանք միշտ օգնել են ինձ իմ
դիվանագիտական գործունեության ժամանակ,
իսկ այսօր, նաև այստեղ՝ Հայաստանում
աշխատելու ընթացքում:
Ասիական վերջին երկիրը, որտեղ ես
աշխատել եմ, Ինդոնեզիան էր
և չեմ կարող պատկերացնել մի երկիր,
որը այդքան տարբեր լինի Հայաստանից,
քան Ինդոնեզիան է:
Իսկապես Ինդոնեզիան և Հայաստանը շատ
տարբեր են և այն դասերը,
որոնք ես առա Ինդոնեզիայում, լինելով
Միացյալ Նահանգների փոխդեսպանը,
դա այն կարևորությունն էր, որ ունեն
գործընկերները, որոնք ծառայում են՝
այդ երկրին օգնելու, առաջընթացին
աջակցելու համար:
Եվ ես այստեղ սովորեցի, որ ինչքան էլ
շատ լինեն մարտահրավերները,
միշտ էլ կան հնարավորություններ և այդ
հնարավորությունները պետք է օգտագործել,
քանի որ ցանկացած երկիր ունի իր ուժեղ
կողմերը և հենց այդ ուժեղ կողմերը
պետք է զարգացնել: Եվ ահա նույն բանը
ես կարող եմ ասել նաև Հայաստանի համար:
ԳՈՀԱՐ։ Ո՞րն է Հայաստանի ուժեղ կողմը,
ըստ ձեզ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Հայաստանի ամենաուժեղ
կողմն իհարկե մարդիկ են:
Այստեղ ապրող մարդիկ:
Եվ, ինչպես արդեն նշեցի,
ամբողջ աշխարհում հայերն աչքի են ընկնում
իրենց ձեռնարկատիրական ջիղով,
իրենց ստեղծարարությամբ:
Եվ հայտնի այդ առանձնահատկությունները
պետք է ծաղկում ապրեն
և դրսևորվեն նաև այստեղ՝
Հայաստանում:
Կան իշխանության տնտեսության
որոշակի կենտրոնացումներ և
մենք քաջալերում ենք, որպեսզի
մրցակցություն ձևավորվի և այն,
ինչով հայերը կարողանում են իրենց
դրսևորել այլ վայրերում,
կարողանան իրենց ձեռնարկատիրական
այդ ջիղը դրսևորել նաև Հայաստանում:
Թույլ տվեք արագ երկու պատմություն
ներկայացնեմ:
Մեկը, որ արդեն գրանցել է հաջողություն
և մյուսը, որը կարող է գրանցել:
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտն
արդեն իսկ հաջողության հասած ոլորտ է
և Հայաստանի տնտեսության համար շատ
կարևոր ներուժ է ներկայացնում:
Եվ մենք այդ ուղղությամբ աշխատանքներ
կատարում ենք, որպեսզի
նոր գործընկերություններ ձևավորվեն, նոր
զարգացումներ և հաջողություններ գրանցվեն:
Եվ ես կարծում եմ, որ հենց այս ոլորտը
Հայաստանի համար կարող է
ամենամեծ թվով նոր աշխատատեղեր ապահովել:
Մեկ այլ ոլորտում, որտեղ ես
զարգացման ներուժ եմ տեսնում՝
զբոսաշրջության ոլորտն է:
Հայաստանի գեղեցիկ բնությունը, հարուստ
պատմամշակույթային ժառանգությունը
ձեր երկիրը հրապուրիչ են դարձնում
զբոսաշրջիկների համար և որոշակի
համեստ ներդրումներ կատարելով այս
ոլորտում, էկոտուրիզմի զարգացմամբ,
ընտանեկան հարկի տակ հյուրեր ընդունելու,
նրանց անկողին և նախաճաշ
առաջարկելու տարբերակով, տեղեկատվական
տուրիստական կենտրոններ հիմնելով
Հայաստանը կարելի է դարձնել աշխարհի
ամենից շատ
զբոսաշրջիկներ ընդունող
երկրներից մեկը:
Անձամբ ես մեծ սիրով մնում եմ
ընտանեկան հարկի տակ, որոնք
անկողին և նախաճաշ են առաջարկում:
Ստեփանավանում ես և կինս
մի այդպիսի տեղում հանգրվանեցինք և
մեզ շատ դուր եկավ:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք հասցրե՞լ եք տեսնել
ամբողջ Հայաստանը:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ես եղել եմ Հայաստանի
բոլոր մարզերում,
բայց չեմ կարող ասել, որ Հայաստանում
ամեն ինչ տեսել եմ:
Սակայն պետք է ասեմ, որ ամեն
մի մարզ ունի
իր յուրահատկությունը, իր
գրավչությունը:
Մի երկու շաբաթ առաջ մենք ներկա գտնվեցինք
Բերդում հատապտուղների և մեղրի փառատոնին
Տավուշի մարզում: Ախթալայում մասնակցեցինք
խորովածի փառատոնին:
Հոկտեմբերին ծրագրել ենք ներկա գտնվել
Արենիում գինու փառատոնին:
Հայաստանի յուրաքանչյուր մարզ ունի
միայն իրեն բնորոշ հմայքը և գրավչությունը,
որոնց միջոցով կարող է ներկայանալ և
զբոսաշրջիկներ գրավել,
ինչը կնպաստի մարզում տնտեսության
զարգացմանը:
ԳՈՀԱՐ։ Լավ, Հայաստանից վերադառնանք,
տեղափոխվենք ավելի շուտ, Ձեր հայրենիք,
մի քիչ խոսենք Ձեր մասին: Եթե չլինեիք
ամերիկացի,
ամերիկացիների ո՞ր գիծը չէիք սիրի,
կուզեիք փոխել։
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ամերիկան ուժեղ կողմեր
շատ ունի, բայց եթե ես հիմա մտածեմ,
թե ինչը կուզեի փոխել իմ հայրենակիցների
հոգեբանության մեջ, թերևս կնշեմ այն, որ
ամերիկացիները պատմության նկատմամբ
հետաքրքրություն չունեն:
Գուցե դա համբերատարության պակասո՞վ է
պայմանավորված: Չգիտեմ, բայց
երբ մի ինչ-որ խնդիր է ծագում, մենք
մտածում ենք որ խնդիրը ծնվեց
հենց այս պահին:
Չենք փորձում խորանալ և տեսնել նախկինում
ի՞նչը կարող էր այդ խնդրի
առաջացման պատճառը լինել:
Եվ ես կարծում եմ, որ մենք ավելի մեծ
հաջողությունների կհասնեինք,
եթե մի փոքր
երկարաժամկետ հեռանկարում խնդիրները
դիտարկեինք:
ԳՈՀԱՐ։ Շատ հայտնի արտահայտություն կա՝
"ամերիկյան երազանք"
և բազմաթիվ մարդիկ գաղթում են ԱՄՆ, այդ
սոցիալական արդարության, հավասարության
և նոր հնարավորությունների, այդ
երազանքի հետևից:
Այսօր, այս ճգնաժամերի ժամանակաշրջանում,
որքանո՞վ է արդիական ամերիկյան երազանքը:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Իհարկե, տնտեսական
մարտահրավերները ԱՄՆ-ում առկա են,
ինչպես մնացած բոլոր երկրներում
և մեր քաղաքական գործիչները, որոնք
հազվադեպ են համակարծիք լինում,
բոլորը միաբերան պնդում են, որ
գործազրկության մակարդակը շատ բարձր է
մեր երկրում:
Սակայն սրանով ամերիկյան հիմնական
բնութագիրը չի փոխվել,
և մեր լավատեսությունը, դրական
տեղաշարժեր կատարելու
համոզմունքը և հավատը կա:
Եվ ամերիկյան երազանքին հասնելը
հնարավոր է:
ԳՈՀԱՐ։ Այսպիսի կարծիք կա, որ
ամերիկյան երազանքը պարզապես
լավ փիառված խայծ է և իրականում
մարդիկ չեն կարող հասնել
նույն հաջողության և նույն հաջողության
կարող են հասնել նաև իրենց երկրում
և ոչ դրսում: Ձեր
կարծիքը:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ես չգիտեմ այս
արտահայտությունն ինչպես է ծագել
և արդյոք այս արտահայտության շուրջ կապված
որոշակի փիառ գործողություններ
իրականացվել են թե ոչ, բայց վստահաբար
կարող եմ ասել, որ այս արտահայտությունը
մենք օգտագործում ենք, քանի որ սա
ներքին մի զգացողություն է:
Ինչպես նշեցի, ամեն երկիր ունի իր ուժեղ
և թույլ կողմերը և ես հավատացած եմ, որ
Միացյալ Նահանգներում, եռանդագին աշխատանքի
և նվիրումի շնորհիվ, մարդը կարող է
իր նպատակներին հասնել և ծառայել
ի նպաստ իր երկրի և հասարակության:
ԳՈՀԱՐ։ Ամերիկացի գրող Մերի Մաք Քարթին
ասում էր, որ Հեփի Էնդը
դարձել է ամերիկացիների ազգային կրոնը:
Համամի՞տ եք:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Այնքան էլ լավ չեմ
պատկերացնում, թե ինչ է
այս արտահայտությունը նշանակում,
թերևս դրա համար չեմ կարող
համաձայնել կամ չհամաձայնել: Պարզապես
ասում եմ, որ մենք կմնանք լավատես,
ի հեճուկս տնտեսական և այլ
դժվարութունների: Եվ եթե սա էր
այս գրողի ասածի համատեքստը,
ապա համամիտ եմ:
ԳՈՀԱՐ։ Թեև ԱՄՆ-ն ամենադեմոկրատ
երկրներից է, բայց այնուամենայնիվ,
ինքը ևս ունի իր բռնակալը և այդ բռնակալը
իմիջ կոչվածն է:
Ինչո՞ւ են ամերիկացիները այդքան
տեղ տալիս իմիջին:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Մի քիչ դժվարանում եմ
այս հարցին պատասխանել,
սակայն իմ կարծիքով, դա մարդկային
էություն է:
Բոլորն էլ ցանկանում են լավագույնս
ներկայանալ և
լավագույնս ներկայացնել իրենց, բայց
կարևոր է, որ այն ինչ ներկայացվում է,
չլինի դատարկ: Դրա հետևում լինի նաև
բովանդակություն և էություն:
Եվ եթե մեր առաջնորդները, գործարարները
ներկայացնում են ինչ-որ մի իմիջ,
ես կարծում եմ, որ դրա հետևում կա
նաև բովանդակություն:
Եվ եթե թույլ կտաք, մի քաղաքական
եզրահանգում կատարեմ այս հարցից:
Ահա սա է ազատ մամուլի դերի
կարևորությունը: Եթե մեր
քաղաքական գործիչներից մեկը փորձի ստեղծել
մի իմիջ, որը կեղծ է կամ սին,
ապա մեր լրատվամիջոցները թույլ չեն տա,
որ այդ իմիջն այդպես պահպանվի
և շատ արագ այդ միֆը կցրեն:
ԳՈՀԱՐ։ Հայտնի ասացվածքն ասում է,
որ դիվանագետն այն մարդն է,
որի "միգուցե" նշանակում է ''ոչ'',
ի տարբերություն կանանց "միգուցեին",
որը նշանակում է "այո": Փաստորեն կանայք
չեն կարող լինել դիվանագետներ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Պետքարտուղարությունում
մենք կարողացել ենք
սեռերի այդ տարբերությունը հաղթահարել
և մեզ մոտ այդ
մեկնարկային պաշտոնները հիմնականում
հավասարաչափ են բաշխված,
հիսուն - հիսուն տարբերակով: Եվ այժմ
մենք ունենք երրորդ կին պետքարտուղարը:
Արդեն երկար ժամանակ է, ինչ Միացյալ
Նահանգների պետքարտուղարը տղամարդ չէ:
Ես չեմ ասում, որ ռասայական, գենդերային
բոլոր խնդիրները մեզ մոտ լուծված են,
սակայն պետքարտուղարությունում մենք
կարողացել ենք
որոշակի հավասարակշռություն
ապահովել:
ԳՈՀԱՐ։ Ինձ հետաքրքիր է անձամբ
ձեր կարծիքը,
անկախ գենդերային քաղաքականությունից,
ձեր կարծիքով
կանայք կարո՞ղ են լինել
լավ դիվանագետ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Անշուշտ, կանայք
փայլուն դիվանագետներ են ամենուր:
Մեր դեսպանատանը կան բազմաթիվ
կին դիվանագետներ:
Տարբեր ժամանակներում ունեցել եմ
կին վերադասներ, ղեկավարներ,
ստորադաս աշխատողներ,
գործընկերներ:
ԳՈՀԱՐ։ Շառլ դը Գոլը, Ամերիկա
կատարած այցից հետո,
երբ վերադարձավ Ֆրանսիա,
հայտարարեց, որ միակ բանը,
որ ես Ամերիկայից կբերեի՝ միսիս
Քենեդին էր:
Այ դուք Ֆրանսիայից վերադառնալիս
ու՞մ կբերեիք ձեզ հետ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ես ունեմ հրաշալի կին
և չորս հրաշալի դուստր
և հուսալի պաշտպանված եմ
ֆրանսուհիների հմայքից,
ու գաղափար անգամ չունեմ, թե
ֆրանսուհիներից ով ինձ հետաքրքիր կլինի:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք տվեցիք դիվանագետին հարիր
պատասխան:
[ԾԻԾԱՂՈՒՄ ԵՆ]
Խոսենք Ձեր կնոջ մասին: Գիտեմ, որ
դուք ձեր կնոջ հետ ծանոթացել եք
դեռևս քոլեջում ուսանելու տարիներին և
առայսօր դուք միասին եք:
Ո՞րն է երկարատև հարաբերությունների
գաղտնիքը:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Երևի երկարատև
հարաբերությունների համար,
շատ գաղտնիքներ կան, բայց ես
կուզեի երկու բան առանձնացնել:
Առաջինը թերևս այն, որ երկուսս էլ
կարողացել ենք հետամուտ լինել
և հասել մեր երազանքներին ու անձնական
նպատակներին,
և հետո միասին լինել որպես
ամուսիններ:
Դա շատ կարևոր է, որ երկուսն էլ
համատեղվեն:
Ես ողջ կյանքում երազել եմ դառնալ
դիվանագետ, իսկ կինս
ֆիզիկական թերապիայի ոլորտի մասնագետ է
և աշխատում է
դպրոցներում հատուկ կարիքների
երեխաների հետ:
Ես իմ դիվանագիտական ծառայությունն
եմ իրականացրել, իսկ նա էլ
կարողացել է իր սիրած աշխատանքով զբաղվել:
Եվ երկրորդը՝ ազնվություն և վստահություն:
Եթե միմյանց հետ ազնիվ չենք, եթե
միմյանց չենք վստահում,
ապա հարաբերությունները
չեն կայանա:
ԳՈՀԱՐ։ Իմ կարծիքով
դիվանագետի կին լինելը՝
դա նաև մասնագիտություն է, որը
որոշակի հմտություններ է պահանջում:
Ինձ հետաքրքիր է, ո՞ր տեսակի կինը
երբեք չի կարող լինել դիվանագետի կին:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Այստեղ երևի շատ կարևոր է,
թե ինչ մասնագիտության տեր է կինը,
որովհետև որոշ մասնագիտություններ ունեցող
մարդիկ,
իրենց երկրից դուրս չեն կարող
աշխատանք գտնել,
և Միացյալ Նահանգներում այժմ մեզ համար
շատ կարևոր խնդիր է
ոչ միայն դիվանագետների կանանց, այլև
դիվանագետների ամուսինների հարցը,
որովհետև դիվանագիտական ծառայության մեջ,
մեզ մոտ, ուղիղ կեսը կանայք են,
և մեր կին դիվանագետների ամուսինները,
նույնպես, ուղեկցում են իրենց կանանց,
և մեզ համար կարևոր խնդիր է, որ մեր
դիվանագետներին ուղեկցող
կանայք և ամուսինները կարողանան նաև
մասնագիտորեն իրենց ռեալիզացնել:
Դա լուրջ հարց է, և
այս ամենից ելնելով,
անհրաժեշտ է, որպեսզի թե կինը, թե
տղամարդը զիջումների պատրաստ լինեն:
որովհետև, եթե մի գիծ կա, որը չի կարող
հարիր լինել
դիվանագետի կնոջը կամ ամուսնուն՝
դա անհանդուրժողականությունն է,
երբ մարդը պատրաստ չէ
փոխզիջումների գնալ և միշտ ցանկանում է
ամեն ինչ իր ուզածով անել:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք տարբեր երկրներում եք եղել:
Կա՞ կանանց բնորոշ գիծ, որը
բնորոշ է բոլոր կանանց: Կա՞ այդպիսի գիծ՝
անկախ ազգային պատկանելիությունից:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Դժվարանում եմ պատասխանել,
թե ինչ ընդհանուր գիծ
կարող եմ նշել կանանց համար,
քանի որ կանայք ամենուր էլ
ունեն նույն շնորհքը, նույն տաղանդը
ինչ տղամարդիկ
և կանայք նաև կարողանում են
հավասարակշռել անձնական,
մասնագիտական, ընտանեկան
խնդիրները:
ԳՈՀԱՐ։ Հայ կանանց մեջ
ձեզ ի՞նչն է դուր գալիս:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Նրանց տաղանդը,
եռանդը
և կարծում եմ ժամանակն է, որ նրանք
քայլ կատարեն
և իրենց երկրի տարբեր ոլորտներում
նաև առաջնորդող դիրքեր զբաղեցնեն:
ԳՈՀԱՐ։ Դուք հինգ երեխաների հայր եք:
Ձեր մասնագիտությունը,
դիվանագետի մասնագիտությունը
օգնու՞մ է, թե խանգարում է
հայրական պարտականությունները
կատարելիս:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Մեր բախտը բերել է,
քանի որ
մեր հինգ երեխաներն էլ իրենց
շատ լավ են զգացել և
կարողացել են իրենց դրսևորել բոլոր
այն երկրներում,
որտեղ աշխատանքի բերումով մենք
հայտնվել ենք:
Քանի որ նրանց տարիքային
տարբերությունը մեծ չէ
և երբ մենք մի նշանակումից
մյուսն էինք անցնում, և
տեղափոխվում էինք նոր երկիր,
նրանք բոլորը միասին դպրոց էին գնում,
կարողանում էին արագ ինտեգրվել,
որովհետև իրենց շատ հեշտ էր,
քանի որ մենակ չէին: Իրենց քույրերի ու
եղբայրների հետ էին:
Մեր բոլոր հինգ երեխաներն էլ
կարողացել են
շատ արագ հարմարվել ու
հաջողությունների հասնել:
Եվ հիմա, երբ նրանք արդեն մեծացել են
և ամեն մեկն իր ճանապարհով է գնում,
պետք է ասեմ, որ այս միջազգային
ուղղվածությունը ամեն մեկի մոտ
մի ձևով պահպանվել է:
Ես հպարտանում եմ նրանցով և ուրախ եմ, որ
նրանք կարողացան դիվանագետի երեխա
լինելու հանգամանքից բխող
բոլոր հնարավորությունները
լավագույնս օգտագործել:
ԳՈՀԱՐ։ Այսօր ձեր երեխաները
ձեզ հե՞տ են:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Նրանք բոլորն
արդեն չափահաս են։
Մեզ հետ չեն և մենք ասում ենք, որ
հիմա մեր բույնը դատարկվել է:
ԳՈՀԱՐ։ Իսկ կուզեի՞ք մեծ տարիքում
նորից փոքրիկ ունենալ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Մենք մի
երեխայի ենք սպասում:
Իհարկե մեր երեխան չէ, մեր
թոռնիկն է:
Նա հունվարին է ծնվելու և մենք անհամբեր
սպասում ենք նրա լույս աշխարհ գալուն։
Առաջին անգամ այստեղ եմ հայտարարում:
Գոհար, դուք առաջինն եք այս լուրը լսում:
ԳՈՀԱՐ։ Շնորհակալություն:
[ԾԻԾԱՂՈՒՄ ԵՆ]
Դիվանագիտությունը՝ դա մասնագիտւթյու՞ն է,
թե կոչում:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Սա այն է,
ինչ ես միշտ ցանկացել եմ:
Տասներկու տարեկանից ես ուզում էի
դիվանագետ դառնալ:
Մայրս Հնդկաստանից էր պատմություններ
պատմում, հայրս
Չինաստանի մասին էր պատմում և
ես ուզում էի անպայման դիվանագետ դառնալ:
Ինձ համար սա երևի կոչում է:
ԳՈՀԱՐ։ Ո՞րն է դիվանագետի ամենատարածված
սխալը նոր երկրում:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ես ասեմ ամերիկյան
դիվանագետների ամենամեծ սխալի մասին:
Մյուս երկրների դիվանագետների սխալների
մասին թերևս չեմ խոսի:
Մարդկանց չլսելու հատկություն: Երբ
գալիս ենք նոր երկիր,
այդ ժամանակ մենք երբեմն
չենք լսում դիմացինին:
Մենք ամեն օր Վաշինգտոնից բազմաթիվ
հրահանգներ ենք ստանում.
"սա արեք, սա ասեք, սա փոխանցեք":
Եվ, իհարկե, մենք անում ենք
ինչ մեզ հրահանգել են,
բայց նպատակներին հասնելու համար
Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների համար,
համատեղ նպատակների հասնելու համար
անհրաժեշտ է, որ մենք լսենք
նաև տեղի մարդկանց: Եվ դիվանագետների մոտ
երբեմն պատահում է,
երբ նրանք չեն լսում
տեղի մարդկանց:
ԳՈՀԱՐ։ Տեղի մարդկանց լսելը ինչպե՞ս եք
դուք պատկերացնում Հայաստանում, հիմա:
Ինչպե՞ս եք դուք պատրաստվում լսել
սովորական, շարքային հային:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Իհարկե լսելու
տարբեր ճանապարհներ կան:
Ես այսօր ուզում եմ խոսել նաև
իմ նոր խաղալիքի մասին:
Մենք հանդիպումներ ենք ունենում
երկրի ղեկավարների հետ
և ես ուշադիր լսում եմ նրանց և
իմ ասելիքն եմ փոխանցում։
Սակայն մենք չենք սահմանափակվում
միայն իշխանության
ներկայացուցիչների հետ շփումներով:
Մենք տարբեր կուսակցությունների
ներկայացուցիչների հետ ենք շփվում,
տարբեր ընկերությունների,
քաղաքացիական, հասարակական
կազմակերպությունների, լրատվամիջոցների:
Ներկա ենք գտնվում
զանազան ժամանցային միջոցառումների:
Բացի այդ դեսպանությունում
մենք ունենք տեղացի աշխատակիցներ,
որոնք թվով երեք-չորս անգամ
գերազանցում են ամերիկացի
աշխատակիցներին:
Մենք նաև նրանցից ենք ամեն օր
ինչ-որ բաներ լսում և սովորում:
Եվ վերջապես եկեք չմոռանանք սոցիալական
ցանցերի գոյության մասին:
Ես բազմաթիվ հայ ընկերներ ունեմ Թվիթերում
և ես ուշադիր
կարդում եմ նրանց բոլոր
գրառումները:
Ձեզ ևս հրավիրում եմ հետևել ինձ Թվիթերում
ու հուսով եմ, որ
այս հաղորդման հեռուստադիտողները նույնպես
կսկսեն ինձ հետևել Թվիթերում:
ԳՈՀԱՐ։ Եվ իմ վերջին հարցը:
Երբ ձեր դիվանագիտական առաքելությունը
ավարտվի,
Հայաստանից ի՞նչ կվերցնեք
ձեզ հետ:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Այստեղ ես
երկու բառ եմ հաճախ օգտագործում՝
գործընկերություն և հնարավորություն:
Ես տպավորված եմ մեր գործընկերությամբ
Հայաստանում բոլոր
տարիքային խմբերի և տարբեր
օղակների հետ:
Եվ նրանց հետ ընկերությունը,
գործընկերությունը և հաջողությունները,
որ մենք միասին կունենանք:
Կարծում եմ սա է այն, ինչ ես
ինձ հետ կվերցնեմ,
երբ ավարտեմ իմ դիվանագիտական
առաքելությունը 2014 թվականին:
ԳՈՀԱՐ։ Իսկ ավելի առարկայական
ի՞նչ կվերցնեք:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Մեղր: Մենք
շատ մեղր ենք գնել:
Հիմա ևս օգտագործում ենք,
բայց շատ-շատ ենք գնել:
Ես և կինս հաճախակի
լինում ենք Վերնիսաժում:
Հայկական գորգեր և կարպետներ ենք գնել,
աղի քսակներ
և այդ կարգի այլ բաներ և բավականին
հուշանվերներ ունենք Հայաստանից տանելու:
Հայ նկարիչների կտավներ դեռ չենք գնել,
բայց դա էլ ենք նախատեսում։
[ԽՈՍՈՒՄ Է ԱՆԳԼԵՐԵՆ]
ԳՈՀԱՐ։ Նմանապես:
Շնորակալություն:
Մաղթենք Ձեզ շատ քաղցր,
մեղրային առաքելության ավարտ
և հուսանք Ձեր գործընկերները կուղարկեն
Ձեզ, որոնք դուք այստեղ ձեռք եք բերել,
Ձեզ մեղր նաև կուղարկեն Ձեր հետագա
երկրներ, որտեղ տեղափոխվեք:
ԴԵՍՊԱՆ ՀԵՖՖԵՐՆ։ Ես նույնպես Ձեզ
շնորհակալ եմ հրավերի համար:
ԳՈՀԱՐ։ Լավ դիվանագետը պետք է
երկու անգամ մտածի ոչինչ չասելուց առաջ
և պետք է լռել իմանա միանգամից
տասը լեզուներով:
Ապոլիտիկայի հյուրն էր մարդ,
որը սովորել է լռել նաև հայերեն՝
ԱՄՆ դեսպան Ջոն Հեֆֆերնը:
