
English: 
Earlier this year, I was driving through the countryside with a little girl of 6

Spanish: 
Este año, mientras recorría el
campo con una niña de 6 años,

Polish: 
Ultrafioletowy ogród
Kiedyś, w tym roku jechałem
samochodem
przez wiejską okolicę z sześcioletnią
dziewczynką

French: 
[Richard Dawkins] Il y a quelques mois, je traversais la campagne en voiture avec une petite fille de six ans,

Polish: 
i pokazała mi kwiaty rosnące przy
drodze.
Zapytałem ją, do czego jej zdaniem są
kwiaty.
Dała mi bardzo przemyślaną
odpowiedź:
Do dwóch rzeczy.
Żeby świat był ładny
i żeby pomóc pszczółom robić dla nas
miód.
Uznałem, że to bardzo sympatyczna
odpowiedź
i było mi bardzo przykro,
że musiałem jej powiedzieć, iż nie jest
to prawda.
Jej odpowiedź nie różniła się zanadto
od odpowiedzi,
jakich większość ludzie udzieliłaby w
całej historii.
Jest to już w pierwszym rozdziale
Biblii:
"Człowiek będzie panował nad
wszystkim, co żyje".
Zwierzęta i rośliny istnieją dla naszego
dobra.
Tej postawy nie kwestionowano w
Średniowieczu
i właściwie trwa ona nadal.
Pewien pobożny człowiek w
Średniowieczu sądził,
że chwasty istnieją także dla naszego
dobra,
ponieważ dla naszego ducha dobre
jest ich wyrywanie.
lnny zaś wielebny dżentelmen uważał,
że wszy są niezbędne,
ponieważ stanowią potężny bodziec

English: 
and she pointed out some flowers by the wayside.
I asked her what she thought flowers were for.
She gave a very thoughtful answer. Two things, she said.
To make the world pretty and to help the bees make honey for us.
I thought that was a very nice answer and I was sorry that I had to tell her that it wasn't true.
Her answer is not too different from the answer
that most people throughout history would have given.
The very first chapter of the Bible sets it out: "Man has dominion over all living things."
The animals and plants are there for our benefit.
This attitude was unquestioned throughout the Middle Ages and it really persists to this day.
One pious man in the Middle Ages thought that weeds were there to benefit us,
because it's so good for our spirit to have to go and pull them up.
And another reverend gentleman thought that the louse was indispensable,

Spanish: 
ella señaló unas flores
en el camino.
Le pregunté para qué creía
que estaban las flores.
Dio una respuesta muy
meditada.
Dos cosas, dijo ella:
Para embellecer el mundo...
...y para ayudar a las abejas
a hacer miel para nosotros.
Encontré muy tierna su respuesta
y lamenté tener que desengañarla.
Su respuesta no difiere
mucho a la respuesta...
...que la mayoría hubiera dado
a lo largo de la historia.
El primer capítulo de la
Biblia establece que:
"El hombre tiene dominio
sobre todos los seres vivos".
Los animales y plantas están
para nuestro beneficio.
Esa visión primó en la Edad Media
y persiste hasta el día de hoy.
Un religioso de la Edad Media,
decía que la maleza existe
para nuestro beneficio,
pues es bueno para el espíritu
trabajar duro para arrancarla.
Otro reverendo, pensaba que
los piojos eran indispensables,

French: 
et elle m’a montré des fleurs qui poussaient sur le bord de la route.
Je lui ai demandé à quoi servaient les fleurs, à son avis.
Elle a bien réfléchi, et m’a donné sa réponse. Elle m’a dit qu’elles servaient à deux choses:
primo, à embellir le monde, et secundo, à aider les abeilles à nous préparer du miel.
J’ai trouvé que c’était une très jolie réponse, et j’étais tout triste d’avoir à lui dire que ce n’était pas vrai.
Sa réponse n’est pas très différente de celle
que la plupart des gens auraient donnée à travers les siècles passés.
Le premier chapitre de la Bible nous dit: « L’homme est le maître de toutes les créatures vivantes.
Les animaux et les plantes existent pour son seul bénéfice. »
Cette idée n’a jamais été remise en question durant le Moyen Age, et elle persiste encore de nos jours.
Au Moyen-Age, un croyant affirmait que les mauvaises herbes étaient un bénéfice pour l’homme,
parce que sortir dans le jardin pour les arracher est bon pour la santé.
Un autre croyant pensait que les poux étaient indispensables,

Spanish: 
ya que proveían un gran
incentivo para la limpieza.
También se ha sugerido...
...que los animales "desean"
cooperar con la humanidad,
e incluso "desean"
ser comidos por nosotros.
Esta idea me recuerda un pasaje...
...de uno de mis libros favoritos,
"Guía del Autopista Galáctico"
de Douglas Adams.
Me gusta tanto, que quisiera
que alguien pase a leerlo.
¿Hay algún voluntario?
Usted, por favor.
- ¿Su nombre?
- Douglas
- ¿Douglas qué?
- Adams.
¡Douglas Adams!
¡Qué coincidencia!
Un enorme animal se acercó a
la mesa de Zaphod Beeblebrox,
un bovino cuadrúpedo,
con ojos acuosos,

Polish: 
do zachowywania czystości.
Były także sugestie, że zwierzęta
aktywnie
chcą dokonać swój wkład dla dobra
ludzkości
i wręcz chcą byśmy je zjedli.
Przypomina mi to znakomity urywek
z jednej z moich ulubionych powieści,
Autostopem przez galaktykę Douglasa
Adamsa.
Właściwie tak lubię ten urywek,
że chciałbym, żeby ktoś go odczytał.
Czy ktoś zechce zgłosić się na
ochotnika, żeby. . .
Dobrze, tak, ty, proszę.
Jak ci na imię?
Douglas.
Douglas i co dalej?
Adams.
Douglas Adams! Co za zdumiewający
zbieg okoliczności.
"Duże, mleczne zwierzę zbliża się
do stolika Zaphoda Beeblebroxa,
mięsiste bydlę z wodnistymi oczyma,

French: 
puisqu’ils nous incitent à nous laver plus souvent.
On disait même que les animaux voulaient le bien de l’humanité,
et étaient donc désireux de se faire manger.
Cette idée me rappelle un passage génial de l’un de mes livres préférés,
Le Guide du Voyageur Galactique, de Douglas Adams.
D’ailleurs, j’aime tellement ce passage que je voudrais que quelqu’un le lise à voix haute.
Est-ce que quelqu’un voudrait venir?… Très bien… Oui, toi, là, s’il te plaît.
Tu t’appelles comment? [Enfant] Douglas.
[Richard Dawkins] Douglas comment? [Enfant] Adams.
[Richard Dawkins] Douglas Adams! Quelle coïncidence extraordinaire. (Forts applaudissements)
[Douglas Adams, lisant] “Un gros animal de trait s’approcha de la table de Zaphod Beeblebrox: c’était un bovin coriace,
à quatre pattes, aux yeux humides,

English: 
because it provided a powerful incentive to cleanliness.
There's also been the suggestion that animals positively want to do their bit
for the good of mankind and even want to be eaten by us.
Well this idea reminds me of a brilliant passage from one of my favorite works of fiction,
"The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" by Douglas Adams.
In fact, I'm so fond of this passage that I was wanting somebody to read it out.
Would anybody like to volunteer to? Right, you, please.
Your name is? [Man] Douglas
[Richard Dawkins] Douglas what? [Douglas] Adams.
Douglas Adams! What an amazing coincidence. (applause)
[Douglas Adams] "A large dairy animal approached Zaphod Beeblebrox's table,
a meaty, bovine quadruped with watery eyes,

Polish: 
małymi rogami i przypochlebnym
uśmiechem na wargach.
- Dobry wieczór - zaryczało i
przysiadło ciężko na zadzie.
- Jestem dzisiaj głównym daniem.
Czy mogę zainteresować panów
częściami mojego ciała?
Jego wzrok spotkał się z wyrazem
Zaskoczonego oszółomienia Artura
i nagiego gęodu Zaphoda Beeblebroxa.
- Coś z łopatki? - zasugerowało
zwierzę.
- Duszone, w sosie na białym winie.
- Eee. . . Twojej łopatki? - wyszeptał z
przerażeniem Artur.
- Ależ oczywiście z mojej łopatki -
zamuczało z zadowoleniem zwierzę.
- Nie mogę ofiarować niczyjej innej.
Zaphod skoczył na nogi i zaczął z
uznaniem
obmacywać i poszturchiwać łopatkę
zwierzęcia.
- Albo też z zadu, jest bardzo dobry -
mruczało zwierzę.
- Ćwiczyłem go i jadłem mnóstwo
ziarna,
więc jest tam masa dobrego mięsa.
- Chcesz powiedzieć, że to zwierzę
naprawdę chcę, żebyśmy je zjedli? -
wykrzyknął Artur.
- To zupełnie okropne.
To najohydniejsza rzecz, jaką
kiedykolwiek słyszałem.
- O co chodzi, przyjacielu? -
powiedział Zaphod.
- Po prostu nie chcę jeść zwierzęcia,

English: 
small horns and an ingratiating smile on its lips.
'Good evening', it lowed and sat back heavily on its haunches.
'I am the main dish of the day. May I interest you in parts of my body?'
Its gaze was met by looks of startled bewilderment by Arthur
and naked hunger from Zaphod Beeblebrox.
'Something off the shoulder, perhaps?', suggested the animal.
'braised, in a white wine sauce?'
'Uh, your shoulder,' said Arthur in a horrified whisper.
'But naturally my shoulder, sir', mooed the animal contentedly.
'Nobody else's is mine to offer.'
Zaphod leaped to his feet and started prodding and feeling the animal's shoulder appreciatively.
'Or the rump is very good', murmured the animal. 'I've being exercising it
and eating plenty of grain, so there's a lot of good meat there.'
'You mean, this animal actually wants us to eat it?', exclaimed Arthur.
'That's absolutely horrible. It's the most revolting thing I've ever heard.'
'What's the problem, earth man?', said Zaphod.

French: 
avec de petites cornes et un sourire engageant aux lèvres.
- Bonsoir, meugla-t-il en s’asseyant lourdement sur sa croupe.
Je suis le plat principal de ce soir. Puis-je vous proposer une partie de mon corps?
Son regard croisa celui, estomaqué, d’Arthur,
et celui, clairement affamé, de Zaphod Beeblebrox.
- Un morceau d’épaule, peut-être? suggéra l’animal.
Braisé, avec une sauce au vin?
- Euh… Votre épaule? répéta Arthur dans un murmure horrifié.
- Naturellement, mon épaule, monsieur, meugla l’animal avec satisfaction.
Je ne suis pas en droit de proposer celle de quelqu’un d’autre.
Zaphod se leva d’un bond et commença à palper et caresser l’épaule de l’animal d’un air appréciateur.
- ma croupe est très bien aussi, murmura l’animal.
J’ai fait beaucoup d’exercice et j’ai mangé du bon grain, donc ma croupe est pleine de bonne viande.
- Vous voulez dire que cet animal veut vraiment qu’on le mange? s’exclama Arthur.
C’est absolument répugnant! C’est la chose la plus révoltante que j’aie jamais vue!
- Quel est le problème, Terrien? demanda Zaphod.

Spanish: 
cuernos pequeños y una
dócil sonrisa en sus labios.
"Buenas tardes", mugió,
sentándose en sus ancas.
"Soy el plato fuerte del día"
"¿Puedo ofrecerle alguna
parte de mi cuerpo?"
Arthur recibió su mirada
con estupefacción;
y Zaphod Beeblebrox,
con el hambre viva.
"¿Un trozo de mi lomo,
quizá?" sugirió el animal.
"¿Dorado en salsa de
vino blanco?"
"Ah... ¿su lomo?"
susurró Arthur, horrorizado.
"Naturalmente, señor",
mugió contento el animal.
"No tengo más que el mío
para ofrecerle"
Zaphod examinó
ansiosamente al animal.
"Mi cadera está muy buena,
también", murmuró el animal.
"La he ejercitado, así que
ahí tengo mucha carne"
"¿Este animal desea que lo
comamos?", exclamó Arthur,
"¡Es lo más repugnante
que jamás he oído!"
"¿Cuál es el problema, terrícola?"

English: 
'I just don't want to eat an animal that's standing there, inviting me to', said Arthur. 'It's heartless.'
'Better than eating an animal that doesn't want to be eaten', said Zaphod.
'But that's not the point!', protested Arthur. Then he thought about it for a moment.
'All right', he said, 'maybe it is the point.
I don't care. I don't want to think about it now. I'll just have a green salad.'
'May I urge you to consider my liver?' asked the animal.
'It must be very rich and tender by now. I've been force-feeding myself for months.'
'A green salad', said Arthur firmly.
The animal looked at him disapprovingly.
'Are you going to tell me', snapped Arthur, 'that I shouldn't have a green salad?'
'Well', said the animal, 'I know many vegetables that are very clear on that point.
Which is why it was eventually decided to cut through the whole tangled problem
and breed an animal that actually wanted to be eaten
and was capable of saying so clearly and unambiguously. And here I am.'
'Glass of water, please', said Arthur.
'Look, are we hungry or not?', snapped Zaphod.

Polish: 
które tu stoi i mnie do tego zaprasza
- powiedział Artur. - To okropne.
- Lepsze niż jeść zwierzę, które nie
chce
być zjedzone - odparł Zaphod.
- Ależ nie o to chodzi
- zaprotestował Artur.
Pomyślał przez chwilę.
- Oj, może i o to chodzi.
Wszystko mi jedno.
Nie chcę o tym myśleć.
Ja. . . Poproszę tylko o zieloną sałatę.
- Chciałbym zaproponować moją
wątrobę
- powiedziało zwierzę
- Musi być teraz bardzo przerośnięta i
krucha.
Od miesięcy tuczyłem się na siłę.
- Zieloną sałatę - powiedział Artur
stanowczo.
Zwierzę spojrzało na niego z
dezaprobatą.
- Czy chcesz mi powiedzieć - burknął
Artur -
że nie powinienem jeść zielonej sałaty?
- No cóż - odparło zwierzę -
znam wiele warzyw,
które mają o tym bardzo wyraźne
zdanie.
l to dlatego zdecydowano przeciąć
cały ten
zawikłany problem i wyhodować
zwierzę,
które faktycznie chce być zjedzone
i jest zdolne do powiedzenia tego
w sposób jasny i niedwuznaczny.
l oto jestem.
- Poproszę szklankę wody - powiedział
Artur.
- Jesteśmy głodni czy nie? - warknął
Zaphod -
Poproszę cztery steki,

French: 
- Je ne veux pas manger un animal qui se tient là, devant moi, à m’y encourager, c’est tout, dit Arthur. C’est cruel.
- C’est mieux que de manger un animal qui n’a pas envie d’être mangé, dit Zaphod.
- Là n’est pas la question! protesta Arthur. Puis il se mit à réfléchir quelques minutes.
- Bon, d’accord, dit-il, là est peut-être la question. Je m’en fiche.
Je n’ai pas envie d’y penser pour le moment. Je vais juste prendre une salade verte. (Rires de l’assemblée)
- Je peux vous proposer mon foie? interrogea l’animal.
Il doit être riche et tendre maintenant. Ca fait des mois que je me gave.
- Une salade verte, dit Arthur avec fermeté.
L’animal le regarda d’un air désapprobateur.
- Vous n’allez pas me dire, aboya Arthur, que je n’ai pas le droit de prendre une salade verte?
- Eh bien, dit l’animal, je connais beaucoup de légumes qui s’y opposent.
C’est pourquoi, finalement, on a décidé de trancher la question
et de créer un animal désireux d’être mangé,
et capable de le dire clairement et sans ambiguïté. Et me voilà.
- Je prendrai un verre d’eau, s’il vous plaît, dit Arthur.
- Bon, t’as faim ou t’as pas faim? l’interrompit Zaphod.

Spanish: 
"¡No comeré un animal
que me invita a hacerlo!"
"¡es crueldad!"
"Es mejor que un animal
que no desea ser comido"
"¡Ése no es el punto!",
luego agregó:
"Quizá tengas razón,
pero cambiemos de tema."
"Sólo quiero una ensalada."
"¿Puedo sugerirle que considere
mi barriga?" preguntó el animal.
"Debe estar muy rica,
la he engordado yo
mismo, durante meses."
"Una ensalada",
respondió enfáticamente.
El animal lo miró con
desaprobación.
"¿Acaso no puedo pedir
una ensalada?"
"Bueno...", dijo el animal,
"Los vegetales han sido muy
claros respecto a ese punto,
por eso decidimos cortar por lo
sano con todo ese problema,
y criar a los animales
que quieren ser comidos...
y fueran capaces de expresar
ese anhelo con toda claridad,
...y aquí estoy yo.
"Un vaso de agua",
pidió Arthur.
"¿Estás hambriento o no?"
protestó Zaphod.

French: 
On prendra quatre steaks, s’il vous plaît. Très, très saignants. Et que ça saute.
L’animal se redressa péniblement.
- Très bon choix, monsieur, si je peux me permettre.
Très bien, roucoula-t-il doucement. Juste le temps de sortir me tirer une balle.
Il se tourna et envoya un clin d’œil amical à Arthur. - Ne vous inquiétez pas, monsieur, dit-il. J’éviterai toute cruauté.
(Longs applaudissements)
[Richard Dawkins] Merci beaucoup.
Eh bien, ça peut avoir l’air hallucinant, mais ce genre d’idées est toujours prédominant dans notre culture,
l’idée que les animaux sont là entièrement pour notre propre avantage.
Il faut réussir à trouver un nouveau moyen d’observer le monde.
Il faut essayer de voir les choses à travers les yieux d’autres créatures,
au lieu de nous intéresser seulement à notre petit point de vue.

Polish: 
bardzo, bardzo krwiste, i szybko.
Zwierzę wstało chwiejnie.
- Bardzo dobry wybór, jeśli mogę tak
powiedzieć.
Bardzo dobrze - powiedziało z
aksamitnym pomrukiem.
- Już czmycham, żeby się zastrzelić.
Odwróciło się i przyjacielsko mrugnęło
okiem do Artura:
- Proszę się nie martwić - powiedziało.
- Będę bardzo humanitarny."
Bardzo dziękuję.
Jakby dziwacznie to brzmiało,
taki pogląd wciąż dominuje w naszej
kulturze,
że zwierzęta istnieją dla naszego dobra.
Musimy znaleźć całkowicie nowy
pogląd na świat.
Musimy spróbować patrzeć na rzeczy
oczyma innych stworzeń,
zamiast przez cały czas widzieć
własne korzyści.
Pszczoły mogłyby powiedzieć,
że kwiaty są po to,

Spanish: 
"Cuatro filetes, de prisa"
El animal se incorporó.
"Muy acertada elección, señor"
"Muy bien", dijo el animal,
"Voy a pegarme un tiro".
Se volvió, y le hizo un
guiño amistoso a Arthur.
"No se preocupe, señor,
seré muy humano".
Muchas gracias.
Aunque la historia
suene extravagante,
esa idea aún domina
nuestra cultura:
los animales están
para nuestro provecho.
Necesitamos encontrar
una nueva visión del mundo.
Debemos ponernos en el
lugar de las otras criaturas,
y no ver todo a través
de nuestra egoísta mirada.
"Las flores", podrían
pensar las abejas,

English: 
'We'll just have four steaks, please, very, very rare, and quickly.'
The animal staggered to its feet.
'A very wise choice, sir, if I may say so.
Very good', it said with a mellow gurgle. 'I'll just nip off and shoot myself.'
He turned and gave a friendly wink to Arthur. 'Don't worry, sir', he said. 'I'll be very humane.'"
(laughter and applause)
[Richard Dawkins] Thank you very much.
Well however outlandish that may sound, this sort of idea still dominates our culture,
that animals are there for our benefit.
We need to find an entirely new view of the world.
We need to try to see things through the eyes of other creatures,
instead of all the time through our own self-interested eyes.

Polish: 
by dostarczać im pyłku i nektaru.
Ale także pszczóły nie całkiem miałyby
rację.
Miałyby dużo więcej racji niż my,
kiedy uważamy, że kwiaty istnieją dla
naszego dobra.
W rzeczywistości kwiaty,
a przynajmniej te kolorowe i
efektowne,
istnieją, ponieważ w pewnym sensie
pszczóły je uprawiały, udomowiły.
Kiedy mówię pszczoły, włączam także
motyle i inne rodzaje zapylaczy.
Dlatego też użyłem słowa "ogród"
w tytule tego wykładu.
Ale dlaczego ogród ultrafioletowy?
Och, to jest przenośnia,
jak przypowieść o dobrym
Samarytaninie.
Światło ultrafioletowe jest rodzajem
światła,
którego my nie widzimy.
Jest jak zwykłe światło,
tyle że ma inną długość fal
i go nie widzimy.
Pszczóły widzą go.
Widzą go jako wyraźny kolor,
a pszczoły nie widzą czerwonego.
Kwiaty muszą więc wyglądać
inaczej w oczach pszczóły.
l w taki sam sposób pytanie,
po co są kwiaty, jest pytaniem,

Spanish: 
"están para brindarnos
polen y néctar".
También las abejas
se equivocarían,
pero estarían más en
lo cierto que nosotros,
cuando pensamos que las flores
están para nuestro beneficio.
Pero las flores brillantes
y vistosas,
están allí porque las abejas las
han cultivado y domesticado.
Cuando digo abejas, incluyo a
mariposas y otros polinizadores.
Por ello usé la palabra "jardín"
en el título de esta lección.
¿Por qué el jardín ultravioleta?
Es una parábola,
como la del Buen Samaritano.
La radiación ultravioleta...
...es un tipo de luz
que no podemos ver.
Es como la luz común,
pero en otra longitud de onda.
Las abejas pueden verla,
pero no ven el color rojo.
A los ojos de las abejas,
las flores tienen un
aspecto muy diferente.
Del mismo modo, la pregunta
"¿para qué sirven las flores?"

French: 
Les abeilles, si ça se trouve, diraient que les fleurs sont là pour leur apporter du pollen et du nectar.
Mais même là, elles auraient tort.
Même si elles auraient moins tort que nous, quand nous disons que les fleurs sont là pour nous plaire.
Il est vrai que les fleurs, ou du moins les fleurs colorées, qui se voient de loin,
sont là parce que, pour ainsi dire, les abeilles les ont élevées, les ont domestiquées.
Quand je dis « les abeilles », j’inclus aussi les papillons, et toutes les autres espèces de pollinisateurs.
C’est pour cela que j’ai utilisé le mot « jardin » dans le titre de cette conférence.
Mais pourquoi le jardin ultraviolet?
Eh bien, c’est une parabole, comme celle du Bon Samaritain, ou celle du Semeur.
La lumière ultraviolette n’est pas perceptible à l’œil humain.
C’est une lumière normale, mais elle appartient à une longueur d’onde que nous ne pouvons pas percevoir.
Les abeilles, elles, le peuvent. Elles voient une autre couleur que nous. Mais elles ne voient pas le rouge.
Donc les fleurs apparaissent forcément de manière très différente aux yeux des abeilles.
Et de la même manière, la question « A quoi servent les fleurs? »

English: 
Flowers, the bees might say, are there to provide us with pollen and nectar.
But even the bees haven't quite got it right.
They're a lot more right than we would be, if we think that flowers are there for our benefit.
The fact is that flowers, or at least the bright and showy ones, are there
because, in a sense, bees have cultivated them, domesticated them.
When I say bees, I include butterflies and other sorts of pollinators.
This is why I used the word "garden" in the title of this lecture.
But why the ultraviolet garden?
Well that's a parable, like the parable of the Good Samaritan, or the sower.
Ultraviolet light is a kind of light that we can't see.
It's just like ordinary light except that it's a different wavelength and we can't see it.
Bees can see it, they see it as a distinct color and bees cannot see red.
So, flowers are bound to look very different through the eyes of bees.
And in just the same way, the question 'what are flowers good for?'

English: 
is a question that we have to look at through the eyes of bees.
Well as I say, we can't see ultraviolet and it's no use trying to capture what it would be
that a bee would see if it looked at flowers.
All we can do is to play with a few tricks to get some flavor of what it might be like.
Now, here is a row of tubes containing white substances, all different white substances
They all look alike, they all look white.
But if we now expose them to ultraviolet light for a while, they glow different colors.
Now, this is a bit of a cheat.
We're not actually seeing ultraviolet and none of those colors is actually ultraviolet:
those are all visible colors that we can see.
What we are doing though is using this as a kind of metaphor
to show how what we see is changed in ultraviolet light.
That isn't what bees would see
but it gives us an idea of how different things might look through the eyes of bees.

Polish: 
na które musimy spojrzeć oczyma
pszczół.
Powiedzmy, że - nie możemy
zobaczyć
światła ultrafioletowego
i nie ma sensu próba uchwycenia,
co widziałaby pszczóła patrząca na
kwiaty.
Możemy jedynie pobawić się kilkoma
sztuczkami,
żeby uchwycić jakiś cień tego, jak
mogłoby to być.
Tutaj jest szereg tub zawierających
białe substancje, różne białe
substancje.
Wszystkie wyglądają podobnie,
wszystkie są białe.
Ale kiedy wystawimy je na chwilę
na światło ultrafioletowe,
zaświecą różnymi kolorami.
To jest trochę oszustwo.
Nie widzimy w rzeczywistości
ultrafioletu
i żaden z tych kolorów nie jest
ultrafioletem.
To wszystko to są widzialne kolory,
które możemy zobaczyć.
Ale używamy tego jako rodzaju
przenośni,
żeby pokazać jak i co z tego, co
widzimy,
zmienia się w świetle ultrafioletowym.
To nie jest to, co widzą pszczóły,
ale to daje nam pojęcie o tym,
jak inaczej rzeczy mogą wyglądać w
oczach pszczół.

Spanish: 
hay que examinarla a través
de los ojos de las abejas.
Nosotros somos ciegos
al ultravioleta,
y es inútil tratar de captar
lo que ven las abejas...
...cuando miran las flores,
pero haremos unos trucos para
tener cierta idea de cómo sería.
Aquí hay unas pipetas con
sustancias de color blanco.
Todas similares.
Todas se ven blanco,
pero si las exponemos
a luz ultravioleta,
por un momento,
brillan en distintos colores.
Esto es un truco.
No estamos viendo ultravioleta,
esos colores no son ultravioleta.
Todos son colores visibles
que podemos percibir.
Estamos utilizando esto
como una metáfora...
...para ilustrar cómo
cambiaría nuestra visión.
Las abejas no ven así,
pero nos da una idea de cómo
se ven las cosas para ellas.

French: 
doit être résolue en se mettant à la place des abeilles.
Alors, comme je le disais, on ne peut pas voir l’ultraviolet, et ça ne sert à rien d’essayer de percevoir
ce qu’une abeille perçoit quand elle regarde une fleur.
Tout ce qu’on peut faire, c’est se donner une idée de la chose grâce à quelques petits trucs.
Ces tubes à essais contiennent des substances blanches, toutes différentes.
Elles se ressemblent toutes, elles sont toutes blanches,
mais si on les expose à des rayons ultraviolets, elles brillent de différentes couleurs.
Bon, là, on triche un peu.
On ne voit pas vraiment les rayons ultraviolets, et aucune de ces couleurs n’est vraiment ultraviolette:
ce sont toutes des couleurs visibles, que nous pouvons percevoir.
Ca, c’est encore une métaphore, pour vous montrer à quel point
ce que nous percevons est modifié quand on l’éclaire avec une lampe à ultraviolets.
Ce n’est pas ce qu’une abeille verrait,
mais ça nous donne une idée de la différence entre notre regard et celui d’une abeille.

Spanish: 
De hecho, las flores
se verían más distintas.
Las abejas perciben las formas de
un modo diferente al nuestro.
Cuando la abeja ve
una forma complicada...
...como una hoja, o una flor,
no la percibe de esta forma,
sino que como un " titileo ".
Hay unas pequeñas luces
titilando en las flores.
Reitero, no es así
como ven las abejas,
pero se aproxima
a lo que ellas verían,
cuando observan formas
complicadas como esas.
Aquí hay un video
que nos da una impresión...
...del aspecto que podría tener
el jardín ultravioleta.
Una serie de flores,
Cómo las vemos nosotros.
Después, cómo las vería
una abeja en ultravioleta.
Nosotros la vemos
en blanco y amarillo.

Polish: 
Właściwie kwiaty, prawdopodobnie,
wyglądają nawet bardziej odmiennie,
bo kiedy pszczoła widzi kształt,
widzi go w inny sposób niż my.
Kiedy pszczóła widzi skomplikowany
kształt,
jak ten zestaw liści tutaj albo te kwiaty,
prawdopodobnie nie widzi tego jako
takiego kształtu.
Prawdopodobnie widzi to jako coś, co
nazwalibyśmy "migotanie".
Widzicie te małe światełka migocące
teraz w kwiatach,
ale także to niemal z pewnością nie
całkiem jest tym,
co widzą pszczóły.
Przypuszczalnie jednak jest to nieco
bardziej
podobne do tego, co widzą pszczoły,
niż co my widzimy,
kiedy patrzymy na takie
skomplikowane kształty.
A teraz mamy tutaj film,
który także próbuje dać impresję,
jak mógłby wyglądać ultrafioletowy
ogród.
Widzimy cały zestaw kwiatów,
tak jak widzimy je my i jak mogłaby
je widzieć pszczóła w ultrafiolecie.
Tutaj więc jest kwiat,
tak jak my moglibyśmy go zobaczyć,
biały i żółty,
a tam widać jak pszczóła mogłaby go
widzieć,

English: 
Actually, flowers probably look even more different because when bees see shape
they see shape in a very different way from us.
When a bee sees a complicated shape like this set of leaves here, or any of these flowers,
it probably doesn't see it as a shape like that.
It probably sees this as something that we should call "flicker."
You see little light bulbs flickering in the flowers now
and once again, that almost certainly isn't quite what the bees see.
But it's likely to be a bit more like what the bees see than what we see
when we see complicated shapes like that.
And now we have a film here which again is trying to give an impression
of what the ultraviolet garden might look like.
We're seeing whole set of flowers both as we see them,
and then as the bee might see them, in ultraviolet.
So there's a flower as we might see it, white and yellow,

French: 
D’ailleurs, les fleurs seraient encore plus différentes, vues par une abeille, parce que
les abeilles ne perçoivent pas les formes de la même manière que nous.
Quand une abeille voit une forme complexe, comme ces feuilles, ou l’une de ces fleurs,
elle ne l’interprète probablement pas comme nous.
Elle la perçoit comme quelque chose qui, si l’on peut dire, ‘clignote’.
Là, comme vous pouvez le voir, on a mis de petites ampoules clignotantes dans les fleurs.
Ce n’est certainement pas la manière exacte dont les abeilles les voient.
Mais bon… au moins, c’est plus proche de la vision qu’ont les abeilles,
par rapport aux formes que nous, nous percevons.
Voici une vidéo qui tente de nous donner une idée
de ce à quoi le jardin ultraviolet ressemble.
On y voit des touffes de fleurs comme on les verrait, nous,
et aussi comme les abeilles les voient peut-être, en ultraviolet.
Voici donc une fleur vue par un œil humain, jaune et blanche:

English: 
there it is as a bee might see it with the center picked out in ultraviolet.
Once again, we see a yellow flower
and to the bee it would appear to glow with a strange, unearthly ultraviolet light.
Again a bit of a cheat, because we don't actually know what ultraviolet would look like.
But it's just to try to give you some idea of how different it would be for a bee.
And in any case, we're only using this strangeness as a parable
for changing our point of view about who or what it is
that flowers and all other living creatures are for the good of.
So let's now ask what bees are good for from the point of view of flowers?
Well, flowers are sex organs, designed by natural selection
to make male and female cells and bring them together.
There are good genetic reasons that apply in most flowers, though not all,
for making sure that they don't mate with themselves.
It would be all too easy for a flower to mate with itself:

Spanish: 
La abeja la vería con el centro
destacado en ultravioleta.
De nuevo,
vemos una flor amarilla,
y para la abeja brillaría con
una extraña luz ultravioleta.
Es un truco, otra vez,
pues no sabemos qué aspecto
tiene la luz ultravioleta,
pero nos da una idea de cuán
diferente sería para ella.
Esto es una parábola,
para cambiar nuestro
punto de vista...
sobre para quién,
o para qué sirven...
...las flores,
y todos los seres vivos.
Ahora preguntemos
¿para que sirven las abejas...
...desde el punto de vista
de las flores?
Las flores son órganos sexuales,
diseñados por selección natural,
para hacer células
masculinas y femeninas...
...y cruzarlas entre sí.
Hay razones genéticas
para que las flores...
...no se crucen entre sí mismas.
Sería sencillo para una
flor fecundarse a sí misma,

Polish: 
ze środkiem podkreślonym
ultrafioletem.
l znowu, my widzimy żółty kwiat,
a dla pszczóły wydaje się świecić
dziwnym,
nieziemskim światłem ultrafioletowym.
To znowu jest trochę oszustwa,
bo nie wiemy jak wygląda ultrafiolet.
Ale chodzi tylko o próbę dania wam
jakiegoś
pojęcia, jak inaczej widzą to pszczóły.
A tak czy inaczej używamy tej
dziwności tylko
jako paraboli na zmianę naszego
punktu widzenia
co do tego, po co są kwiaty
i wszystkie inne żyjące stworzenia.
Zapytajmy więc teraz,
po co są pszczoły z punktu widzenia
kwiatów?
Kwiaty są narządami płciowymi,
zaprojektowanymi przez dobór
naturalny
do tworzenia komórek męskich i
żeńskich
i łączenia ich ze sobą.
lstnieją dobre przyczyny genetyczne
tego,
stosujące się do większości kwiatów,
choć nie do wszystkich.
Krótko mówiąc - nie kojarzą się one ze
sobą.
Kwiatu byłoby nazbyt łatwo skojarzyć
się sam z sobą:

French: 
et voici comment une abeille la verrait: avec un cœur ultraviolet.
Une fois encore, nous, nous voyons une fleur jaune,
mais aux yeux d’une abeille elle serait bizarrement luisante, ultraviolette, presque irréelle.
A nouveau, c’est un peu de la triche, puisque l’on n’est pas capable de savoir à quoi ressemblent les rayons ultraviolets.
Mais c’est simplement pour vous donner une idée de la différence de point de vue d’une abeille.
Et de toute façon, cette différence n’est qu’une parabole pour vous obliger
à modifier votre regard sur la question
de l’utilité des fleurs, ou des autres êtres vivants.
Et maintenant, demandons-nous à quoi servent les abeilles du point de vue des fleurs.
Eh bien, les fleurs sont des organes sexuels, conçus par la sélection naturelle
pour créer des cellules mâles et femelles, et les faire se rencontrer.
Pour des raisons génétiques importantes, qui s’appliquent à la plupart des fleurs (mais pas toutes),
il ne faut pas qu’une fleur s’accouple avec elle-même.
Ce serait trop facile pour une fleur de s’accoupler toute seule.

Spanish: 
ya que el polen y el estigma...
...están presentes en
la misma flor,
pero usan abejas, mariposas,
y otros polinizadores...
...para transportar el polen
de una flor a otra.
Para esto, generalmente
los atraen con néctar.
Aquí hay un colibrí...
...bebiendo el néctar.
Los colores de la flor son
como brillantes anuncios,
que invitan a alimentarse de ellas.
Producen néctar con
este propósito, y es costoso.
Algunas flores
evitan este gasto,
como la orquídea martillo,
la cual imita una avispa...
...para atraer al macho, quien
intentará copular con ella.
Aquí tiene una articulación,
y allá están los sacos polínicos.
Acá está la hembra ficticia.

English: 
it's got pollen and a stigma in the same physical flower,
and they use bees, butterflies, hummingbirds and other pollinators
to transport the pollen from one flower to another.
The usual way to do this is to bribe them with nectar.
Here you see a hummingbird feeding from a flower with nectar.
The bright colors are like Piccadilly Circus, it's an advertisement
telling the hummingbirds or bees to come and feed from here.
Nectar is made specially for the purpose and it's costly.
And there are some flowers that get away without producing nectar,
like this orchid, this is a hammerhead orchid.
It mimics a wasp, and a wasp comes and thinks that it's a female wasp
and tries to mate with it.
There's a very spectacular hinge there that you'll see the use of -
there are the pollen sacs, they're the pollinia, and there's the hinge,
and there's the fake female.

French: 
Il y a du pollen et un pistil dans la même fleur,
et les fleurs utilisent les abeilles, les papillons, les oiseaux-mouches et autres pollinisateurs
pour transporter le pollen d’une fleur à l’autre.
En général, les fleurs paient ces pollinisateurs avec du nectar.
Là, vous pouvez voir un oiseau-mouche se nourrissant de nectar de fleur.
Les couleurs les plus vives, comme dans une foire, jouent le rôle de pancartes publicitaires
pour inciter les oiseaux-mouches ou les abeilles à venir les butiner.
Le nectar est spécialement produit dans ce but, et pas à moindre coût.
Il ya des fleurs qui s’en sortent sans en produire,
comme cette orchidée, une orchidée-marteau.
Elle ressemble à une guêpe, pour inciter les guêpes mâles
à venir s’accoupler avec elle.
La fleur a une sorte de charnière très spectaculaire, dont vous allez bientôt comprendre l’utilité.
Là, ce sont les sacs de pollen, les étamines, et là, c’est la… la charnière,
et là c’est la fausse guêpe.

Polish: 
ma pyłek i ma słupek w tym samym
fizycznym kwiecie.
Ale posługują się one pszczółami,
motylami, kolibrami i innymi
zapylaczami,
by przenosić pyłek z jednego kwiatu
na drugi.
Normalnym sposobem robienia tego
jest przekupywanie ich nektarem.
Tutaj widzicie kolibra pożywiającego
się na kwiecie z nektarem.
Jaskrawe kolory są jak Piccadilly
Circus,
to jest reklama mówiąca kolibrom
czy pszczółom, żeby przyszły i jadły.
Nektar jest produkowany specjalnie
w tym celu i jest kosztowny.
Są kwiaty, którym się udaje uniknąć
produkowania go.
Jak ta orchidea, która imituje. . . i osa.
Osy przylatują i myślą,
że to jest samica osy
i próbują się z nią kojarzyć.
Tutaj jest bardzo spektakularny
zawias.
Zobaczycie jego korzyść dla
woreczków pyłkowych.
Tu są pyłkowiny, tutaj zawias,
a tu fałszywa samica.
Patrzcie teraz, co się dzieje.

Spanish: 
Ahora llega un macho
y es estrellado contra el polen.
Va de allá para acá,
como un martillo.
Tarde o temprano, el polen
se impregna en su dorso.
Allí va cargado de polen.
Ahora volará a otra flor,
y ocurrirá lo mismo de nuevo.
Ésta es la orquídea balde,
usa un truco más ingenioso.
Vierte un rico fluido
al balde,
y la abeja verde,
es atraída por ese fluido.
Se posa en la flor
y cae dentro del balde.
Allí queda atrapada.
El único escape es
a través de un hoyo,
provisto por la orquídea,
Allí está el hoyo,
la abeja lo encontró.
Forcejea,
y al salir...
...estarán los sacos polínicos.
Sale por el estrecho hoyo...

Polish: 
Samiec pszczoły nadlatuje i rzuca się
w pyłek, tutaj.
Jeździ do przodu i do tyłu na zawiasie,
waląc całym ciałem.
l wcześniej czy później woreczki
pyłkowe sadowią mu się na grzbiecie.
Tutaj go widać, jego grzbiet
i są tam woreczki pyłkowe na
grzbiecie.
Odlatuje, i skojarzy się z innym
kwiatem,
i zdarzy się to samo.
To jest orchidea cebrzykowa.
Używa jeszcze bardziej pomysłowej
sztuczki.
Wydziela płyn do cebrzyka, tutaj.
To atrakcyjny płyn.
Jest specjalny rodzaj zielonej pszczóły,
którą ten płyn przyciąga.
Przylatuje do kwiatu i wpada do
cebrzyka.
Jest tam uwięziona.
Jedyna droga, którą może się
wydostać,
jest przez specjalny otwór dostarczony
przez orchideę.
Tutaj jest otwór,
to jest jedyna droga i pszczóła ją
znalazła.
Przepycha się przez ten otwór,
a po drodze czeka woreczek pyłkowy.
A więc jedyna droga prowadzi przez to
małe przejście.
Tam są woreczki pyłkowe

English: 
Now look what's happened, a male bee's come and been dashed onto the pollen there.
It's going back and forth on that hinge, banging away.
And sooner or later the pollen sacs will come off onto his back.
There he is now, with his back there, and there are the pollen sacs on his back.
And he flies off and then he will mate with another flower
and the same thing will happen.
This is the bucket orchid. An even more ingenious trick it uses:
it's dropping fluid into the bucket there. This is an attractive fluid.
There's a special kind of green bee which is attracted by that fluid.
It comes to the flower and it falls into the bucket. There. It's trapped there.
The only way it can get out is through a special hole that's provided for it by the orchid.
There's the hole, it's the only way out and the bee has found it.
It's forced out through that hole and on its way out there is the pollen sac waiting.
So the only way is through this little passage.

French: 
Regardez bien ce qui se passe. La guêpe mâle se pose en plein milieu du pollen,
puis il commence à se basculer sur cette charnière tout en tirant son coup (rires).
Et tôt ou tard, les sacs de pollen se décrochent pour atterrir sur son dos.
Le voilà avec les sacs de pollen collés au dos.
Il va s’envoler, s’accoupler avec une autre fleur,
et le même phénomène va se répéter.
Ca, c’est une orchidée-baquet. Elle utilise un moyen encore plus ingénieux:
elle dépose un liquide dans cette petite poche, juste là.
C’est un liquide très attrayant pour une certaine variété d’abeille verte.
L’abeille s’approche de la fleur et tombe dans la poche, comme ceci. Elle est prise au piège.
Le seul moyen de sortir, c’est de se frayer un chemin dans ce petit trou fait exprès par l’orchidée.
Voici le trou. C’est la seule porte de sortie. L’abeille trouve le trou,
s’y engage, et juste à l’extérieur du trou, il y a un sac de pollen,
qui va tomber directement sur le dos de l’abeille

Polish: 
i pszczóła zabiera je na grzbiecie
wychodząc.
Ta sama pszczoła, kiedy wreszcie
ucieka
z woreczkami pyłkowymi na grzbiecie,
odlatuje
i z czasem znajdzie inna orchideę
cebrzykową
i powtórzy dokładnie tę samą
procedurę.
Niemal utonie, znajdzie otwór,
i po drodze na zewnątrz woreczki
pyłkowe
zostaną tym razem zeskrobane z jej
grzbietu
i zapłodnią następną orchideę.
To jest oszukiwanie pszczół,
a także używanie ich skrzydeł do
przenoszenia pyłku.
Usługi zapylania oferowane przez
pszczoły są na olbrzymią skalę.
Ktoś w Niemczech wyliczył,
że w samych Niemczech pszczoły
miodne
zapylają około 10 trylionów kwiatów
w jeden słoneczny dzień.
Wyliczono także, że okóło 30%
wszelkiej
żywności człowieka zależy od
zapylania.
Gdyby wyginęły pszczóły,

Spanish: 
...y así el polen es
transferido a la abeja.
Esta abeja volará con
el polen en su dorso,
y eventualmente caerá
en otra orquídea,
y se repetirá
el mismo proceso,
caerá dentro,
verá el hoyo,
y al salir...
esta vez perderá
los sacos de polen,
y estos fertilizarán
otra orquídea.
La orquídea engaña
a las abejas,
para usar sus alas
y así transportar el polen.
La polinización realizada
por las abejas es muy masiva.
Sólo en Alemania, se calcula
que las abejas polinizan...
...diez billones de flores,
durante un solo día.
Se estima que el 30%
de los alimentos humanos...
...dependen de la polinización.
Si desaparecieran las abejas,

French: 
alors qu’elle se hisse hors du passage.
Et donc cette abeille, quand elle sera finalement ressortie avec les sacs de pollen sur le dos,
va s’envoler, atteindre une autre orchidée-baquet
et répéter exactement la même procédure.
Elle va faillir se noyer, trouver le trou, et en sortant, cette fois,
les petits sacs de pollen seront arrachés à son dos et fertiliser l’orchidée.
C’est une stratégie de la fleur pour tromper l’abeille afin d’utiliser sa capacité à voler pour transporter du pollen.
La pollinisation effectuée par les abeilles est gigantesque.
Un Allemand a calculé qu’en Allemagne seulement,
et en un seul jour d’été, les abeilles pollinisent à peu près 10 billions de fleurs.
On a aussi calculé que 30% de la nourriture consommée par les humains dépendent de la pollinisation des fleurs par les abeilles.

English: 
There are the pollen sacs and it's going to get straight off onto the bee's back on the way out.
Now, that same bee, when it finally escapes with the pollen sacs on its back,
is going to fly off and it will eventually come to another bucket orchid
and exactly the same procedure will be repeated.
It will nearly drown, it will find the hole, and on its way out
the pollen sacs will in this case be scraped off, and they will fertilize the next orchid.
So this is deceiving bees and using their wings to carry pollen about.
The pollination services offered by bees are truly massive.
Somebody in Germany calculated that in Germany alone
honeybees pollinated about 10 trillion flowers in the course of a single summer day.
It's also been calculated that about 30% of all human foods depend on bee pollination.

Polish: 
wyginęłoby również 30% naszych
roślin jadalnych.
Kwiaty całkowicie dominują w świecie
pszczół.
Nie chodzi mi tylko o pszczoły miodne.
Jest bardzo wiele gatunków pszczół,
głównie samotnic, nie żyjących w
ulach.
Niemal wszystkie larwy pszczół karmią
się pyłkiem.
Mamy tu mnóstwo kwiatów.
Czy ktoś chciałby podejść i zbadać
pyłki?
Tak.
Teraz, czy chciałbyś podejść i
powąchać.
Spróbuj powąchać tego.
Wpakuj nos głęboko.
Tak jest dobrze.
Wsuń głęboko.
Dobrze. Teraz.
Teraz. . .
Jak ci na imię?
Richard.
Spójrzmy na nos Richarda.
Możecie zobaczyć pyłek na całym
nosie.
Gdyby chciał zrobić to z innym
kwiatem,
widzimy inny kwiat. . .
Nie, nie zawracajmy tym sobie głowy.
Bardzo dziękuję.
A więc to robią pszczoły,
miliony razy każdego dnia.
Karmią tym swoje larwy,

English: 
If bees were wiped out, 30% of our food plants would be wiped out as well.
The world of bees is totally dominated by flowers. I don't just mean honeybees.
There are lots and lots of species of bees, many of them are solitary, not living in hives.
The larvae of bees are almost all fed on pollen.
We've got lots of flowers. Would anybody like to come and investigate the pollen here?
Now, if you'd like to just come and sniff - try sniffing that one.
Get your nose well into it. That's right. Get well in. That's right.
What's your name? [Boy] Richard. [Richard Dawkins]
Let's have a look at Richard's nose. You can see the pollen all over it there.
If he would go and do it to another flower, you see another one, let's not bother.
Thank you very much, Richard. (applause)
So that's what bees are doing, millions of times over, every day.

French: 
Si les abeilles venaient à disparaître, 30% de nos cultures disparaîtraient avec elles.
Le monde des abeilles est complètement dominé par les fleurs. Je ne parle pas seulement des abeilles de ruche.
Il y a des tas et des tas de spécimens d’abeilles, dont beaucoup sont solitaires, et ne vivent pas en ruche.
Les larves d’abeilles sont presque toutes nourries de pollen.
On a plein de fleurs, ici. Quelqu’un est volontaire pour venir tester leur pollen?
Bien. Viens ici, viens sentir celle-ci… vas-y, sens-la.
Allez, plonge ton nez dedans. Voilà, bien profond (Rires). Et maintenant…
Comment tu t’appelles? [Enfant] Richard.
[Richard Dawkins] Regardez bien le nez de Richard. Il est couvert de pollen, juste là.
Maintenant, va sentir une autre fleur… Non, allez, ça ira.
Merci beaucoup, Richard. (Rires et applaudissements)
Voilà donc ce que font les abeilles, des millions de fois par jour, tous les jours.

Spanish: 
el 30% de nuestros
alimentos desaparecerían.
El mundo de las abejas
está dominado por las flores.
No sólo la melífera, hay muchas
especies de abejas solitarias...
...que no viven en colmenas.
Casi todas sus larvas son
alimentadas con polen.
¿Alguien quiere oler el
polen de estas flores?
Por favor.
Acércate y huele las flores.
Huele ésta.
Así es.
- ¿Tu nombre?
- Richard.
Su nariz quedó
cubierta de polen.
Introduce tu nariz
en otra flor...
¡Es broma!
Gracias, Richard.
Esto hacen las abejas,
millones de veces al día.
Nutren sus larvas con polen.

French: 
Elles nourrissent leurs larves de cette manière, elles font le plein de nectar,
et tout ça provient uniquement des fleurs.
Elles travaillent beaucoup pour avoir leur récompense, leur nectar.
On a calculé que pour produire un pot de miel de 450 g,
les abeilles ont besoin de butiner à peu près dix millions de fleurs de trèfle.
Donc les fleurs utilisent les abeilles et les abeilles utilisent les fleurs.
Chaque côté s’est construit en fonction de l’autre.
Chaque côté, pour ainsi dire, ont été domestiqués, cultivés par l’autre.
Le jardin ultraviolet a toujours deux facettes.
Mais ce n’est pas parce que les fleurs et les abeilles ont évolué vers un partenariat
qu’il faut s’imaginer que les êtres vivants travaillent toujours en harmonie avec d’autres.
Il y a des gens qui croient que les antilopes sont là pour nourrir les lions,
et que les lions aussi sont un bénéfice pour les antilopes parce qu’ils les mangent pour leur éviter toute surpopulation.
C’est une idée tout aussi absurde que de penser que les bœufs sont tout contents de se faire abattre
pour nous nourrir.
En fait, il aurait peut-être été mieux de parler des chauves-souris et des mouches plutôt

Polish: 
nektar to ich paliwo lotnicze,
i niemal w całości dostarczają go
kwiaty.
Ciężko pracują na nagrodę z nektaru.
Ktoś wyliczył, że do zrobienia
pół kilogramowego słoika miodu
pszczóły muszą odwiedzić okóło
10 milionów kwiatów koniczyny.
A więc kwiaty używają pszczół,
a pszczoły używają kwiatów.
Obie strony tego partnerstwa
ukształtowały drugą stronę.
Obie strony w pewien sposób
udomowiły,
hodowały drugą stronę.
Ultrafioletowy ogród jest
dwukierunkowy.
Ale tylko dlatego, że kwiaty i pszczóły
wyewoluowały w kierunku partnerstwa,
nie wolno nam zakładać, że
stworzenia na ogół
funkcjonują przyjacielsko dla
wzajemnego dobra.
Są ludzie, którzy myślą, że antylopy
istnieją dla dobra lwów,
a także, że lwy istnieją dla dobra
antylop,
żeby ograniczać ich populację.
l jest to taki sam nonsens jak to,
że wół chętnie idzie na rzeź dla
naszego dobra.
W pewnym sensie byłoby lepiej,
gdybym mówił o nietoperzach

English: 
They feed their larvae on it, their aviation fuel is nectar,
and that's entirely provided for them by flowers.
They work hard for their nectar award.
To make a 1 pound jar of honey,
it's been worked out the bees would have to visit about 10 million clover blossoms.
So, flowers use bees and bees use flowers.
Both sides in the partnership have been shaped by the other.
Both sides, in a way, have been domesticated, cultivated, by the other.
The ultraviolet garden is a two way garden.
But just because flowers and bees have evolved towards partnership
we mustn't assume that creatures in general work in a friendly way for one another's good.
There are people who think that antelopes are there for the benefit of lions
and lions are there for the benefit of antelopes, to keep their population down.
And that's just as much nonsense as the idea that oxen come willingly to the slaughter
for the benefit of us.
In some ways it might have been better if I talked about bats

Spanish: 
El néctar es su combustible,
y sólo es proporcionado
por las flores.
Trabajan duro
por aquel dulce premio.
Para producir 1/2 kilo de miel,
las abejas deben visitar
10 millones de flores.
Las flores usan a las abejas,
y las abejas usan a las flores.
Cada una de las partes
ha sido modelada por la otra.
En cierto modo, ambas partes
se han domesticado y cultivado.
El jardín ultravioleta
tiene un doble uso,
pero si flores y abejas...
...evolucionaron
hacia un consorcio,
no se debe asumir que todas las
criaturas se ayudan mutuamente.
Se cree que los antílopes están
para provecho de los leones,
pero en realidad,
los leones ayudan...
...a mantener baja la
población de antílopes.
Es tan ridículo como
creer que los bueyes...
...se ofrecen a la matanza
para nuestro provecho.
Tal vez debí referirme
a los murciélagos...

French: 
que des abeilles et des fleurs.
Les chauves-souris se fichent éperdument du bien-être des mouches,
elles veulent juste les manger. Et les mouches se fichent éperdument du bien-être des chauves-souris:
d’ailleurs, elles seraient bien contentes si les chauves-souris disparaissaient.
Donc même si l’on rencontre fréquemment des symbioses comme celles des abeilles et des fleurs,
les relations comme celles des chauves-souris et des mouches sont bien plus fréquentes.
Et d’ailleurs, les chauves-souris sont un autre très bon exemple dans le jardin ultraviolet,
parce qu’elles ont une vision du monde encore plus différente de la nôtre que les abeilles.
Si cette chauve-souris était en train de voleter dans la pièce, elle émettrait de petits cris indétectables à l’oreille humaine.
Voilà. Bon, on ne peut pas les entendre, mais ça, c’est un détecteur de chauves-souris,
un instrument qui permet de ramener le cri de la chauve-souris dans un rayon perceptible par l’homme.
Ce sont des cris d’écholocation.
Cette chauve-souris est en train de se fabriquer une idée du monde, une idée du visage de Bryson (rires)…

English: 
instead of about bees and flowers.
Because bats have no interest in the welfare of the insects that they eat.
They just want to eat them. And the flies have no interest in the welfare of bats.
They'd be happy if there weren't any more bats.
So although partnerships like bees and flowers are quite common,
un-partnerships like bats and flies are far more common.
As a matter of fact, bats provide us with another fine lesson, similar to the ultraviolet garden,
because they have an even more different perspective on the world than bees do.
If this bat were flying about it would be making little cries, which we couldn't hear.
There we are. Now we can't hear those but this is a bat detector.
It is an instrument that brings the bat cries down into our world.
Those are echolocation cries.
That bat is now getting a picture of the world, a picture of Bryson's face.

Spanish: 
...en vez de abejas y flores.
Pues a los murciélagos no les
interesa ayudar a los insectos,
¡sólo se los quieren comer!
y las moscas tampoco
tienen interés alguno,
de hecho, estarían felices
si no hubieran murciélagos.
Aunque las asociaciones como
abejas y flores son bien comunes,
las no-asociaciones,
como murciélagos y moscas,
son mucho más comunes.
Nos dan otra lección,
similar al jardín ultravioleta,
pues tienen una perspectiva del
mundo más distinta que las abejas.
Si este murciélago estuviese volando,
emitiría unos leves chillidos
que no podríamos oír,
pero tengo este
"detector de murciélagos",
un instrumento que nos
traduce dicho chillido.
Son chillidos eco-localizadores.
El murciélago ahora percibe
una imagen del mundo,
y de la cara de Bryson.
Se dirige a su cuello...

Polish: 
zamiast o pszczółach i kwiatach.
Bo nietoperzy nie interesuje dobro
owadów, które zjadają.
Po prostu chcą je zjeść.
Much zaś nie interesuje dobro
nietoperzy.
Wolałyby, żeby w ogóle nie było
nietoperzy.
Chociaż więc partnerstwo,
takie jak pszczół i kwiatów, jest dość
częste,
nie-partnerstwo, takie jak nietoperzy i
much,
jest znacznie częstsze.
Właściwie nietoperze dają nam
jeszcze jedną
świetną lekcję, podobną do
ultrafioletowego ogrodu,
ponieważ - oczywiście - patrzą na
świat
z jeszcze bardziej odmiennej
perspektywy niż pszczoły.
Gdyby ten nietoperz latał,
wydawałby ciche dźwięki,
których nie możemy usłyszeć.
O teraz.
My nie możemy tego słyszeć,
ale to jest wykrywacz nietoperzy.
Jest to instrument, który ściąga
dźwięki nietoperza do naszego świata.
To są dźwięki echolokacji.
Ten nietoperz ogląda teraz świat,
ogląda twarz Brysona.
Kieruje się na szyję Brysona,

Polish: 
na jego ucho,
żeby zrobić dodatkowy kolczyk.
Bardzo dziękuję, Bryson.
Jeśli więc świat wygląda inaczej dla
pszczoły,
bo ma ona ultrafioletową wizję,
to jak inaczej musi świat wyglądać
dla nietoperza, który widzi uszami.
Kiedy mówimy:
"Kwiaty używają pszczół do swoich
celów" lub
"Nietoperze używają much do swoich
celów",
to co właściwie mówimy?
Po co naprawdę są kwiaty i pszczóły,
kolibry i nietoperze?
Jest to głębokie pytanie i nim się teraz
zajmę.

English: 
It's aiming at Brysons's neck, towards his ear, to provide an extra earring.
Thank you very much, Bryson and the bat. (applause)
So, if the world looks different to a bee, because of its ultraviolet vision,
how much more different must the world look to a bat since it sees through its ears.
Now, when we say something like, "Flowers use bees for their purposes"
or "Bats use flies for their purposes", what are we really saying?
What are flowers and bees, hummingbirds and bats really for?
Well, this is a profound question and it's one that I want to turn to now.

Spanish: 
Hacia su oído...
¡Un aro extra!
Muchas gracias, Bryson...
...y al murciélago.
Si el mundo se ve
distinto para una abeja...
...por su visión ultravioleta,
cuánto más distinto
debe ser para un murciélago,
ya que ve por los oídos.
Cuando decimos que las flores
usan a las abejas para sus fines,
o que los murciélagos usan
a las moscas para sus fines,
¿Qué significa en realidad?
¿Para qué sirven
realmente las flores...
...abejas, colibríes y murciélagos?
Es una pregunta profunda,
y ahora quisiera abordarla.

French: 
là, elle se rapproche de son cou… (rires) de son oreille… elle va lui percer le lobe gratuitement! (rires) Très bien.
Merci beaucoup, Bryson. Et merci à la chauve-souris! (Applaudissements)
Et donc si le monde a l’air différent, du point de vue d’une abeille,
imaginez la différence du point de vue d’une chauve-souris, qui, elle, ‘voit’ avec ses oreilles!
Alors, lorsque l’on dit, par exemple: « les fleurs utilisent les abeilles à leurs propres fins »,
ou « les chauves-souris profitent des mouches », qu’est-ce que cela veut vraiment dire?
A quoi servent vraiment les fleurs, les abeilles, les oiseaux-mouches et les chauves-souris?
Eh bien, c’est une question complexe, et je vais m’y attacher maintenant.

Spanish: 
Quiero empezar con una
demostración computacional.
Primero debo insertar este disco.
¡Virus Alerta!
Este disco está infectado.
¡Virus Alerta!
Este disco está infectado.
¿Cómo lo saco?
Como podrán adivinar,
esto fue una recreación,
...pero podría haber sido real.
Los virus informáticos
son una amenaza real.
¿Qué es un virus informático?
Es sólo un programa de ordenador,
escrito en un lenguaje muy simple,
a diferencia, por ejemplo, de un
complejo procesador de texto,
Un virus hace sólo una cosa...
...sólo dice:
"Cópiame y propágame".

French: 
Je vais commencer avec une démonstration informatique,
donc je vais d’abord entrer ce disquette dans l’ordinateur.
[Alarme]
[Voix électronique] Alerte virus. Alerte virus. Ce disquette est infecté.
[Alarme]
[Voix électronique] Alerte virus. Alerte virus. Ce disquette est infecté.
[Alarme]
[Richard Dawkins] Comment ça s’éteint, ce truc?
Bon. Comme vous avez pu le deviner, c’était une fausse alerte. Mais… mais ça aurait pu arriver.
Les virus informatiques représentent de véritables menaces.
Ce sont des gens qui les créent.
Contrairement à un programme informatique complexe et sophistiqué, comme un traitement de texte,
un virus est programme très simple, qui ne fait qu’une chose.
Il dit simplement: « Copiez-moi et répandez-moi à la ronde ».

English: 
I want to begin with a computer demonstration,
so I have first of all to insert this disc into here.
(beeps and bleeps)
[Robotic voice] Virus Alert!!! Virus Alert!!! This disc is infected.
(more beeps and bleeps)
[Robotic voice] Virus Alert!!! Virus Alert!!! This disc is infected.
(more beeps and bleeps)
How do I get it out? (laughter)
Right. Well, that, as you may have guessed, was in fact a fake, but it might not have been.
Computer viruses are a real menace. But what is a computer virus?
Well, it's just a program like any other. It's written by somebody, it's a very simple program.
Unlike, say, a word processor that does something clever and sophisticated,
a virus program just does one thing.
It just says one thing, it says, "copy me and spread me around."

Polish: 
Zacznę od pokazu komputerowego,
więc najpierw muszę tu wsunąć
dyskietkę.
Alarm wirusowy.
Alarm wirusowy.
Ta dyskietka jest zainfekowana.
Alarm wirusowy.
Alarm wirusowy.
Ta dyskietka jest zainfekowana.
Jak to wyjąć?
Dobrze.
No cóż, jak pewnie zgadliście,
to był fałszywy alarm, ale nie musiał
być.
Wirusy komputerowe to prawdziwa
zmora.
Ale czym jest wirus komputerowy?
To jest po prostu program, jak każdy
inny.
Ktoś go napisał, to bardzo prosty
program.
lnaczej niż, powiedzmy, przetwarzacz
tekstów,
który robi coś sprytnego i
skomplikowanego,
program wirusa robi tylko jedną rzecz.
Po prostu robi jedną rzecz.
Mówi: "Skopiuj mnie i roześlij".
Ponieważ użytkownicy komputerów

Spanish: 
Como los usuarios de ordenadores
siempre comparten sus discos,
un programa que ordena:
"ejecutar - copiarme - cerrar",
infecta al ordenador,
y hace un montón de copias,
luego el disco se difunde
entre más y más personas,
y tarde o temprano
el país entero está infectado...
...con virus informáticos
que sólo dicen "cópiame".
Se ejecuta automáticamente,
sin percatarse de lo que hace.
Un programa sin sentido,
por supuesto.
Pero no importa que sea fútil.
Se propaga, porque se propaga,
porque se propaga.
¿Por qué no habría
de propagarse?
El ordenador hace lo
que se le ordena,
y el virus le ordena
propagarse.
El hecho que sea inútil,
o incluso que sea dañino,
no viene al caso.
Los virus reales, causantes
de males como la gripe,

French: 
Et comme les utilisateurs d’ordinateurs sont toujours en train de partager leurs disquette,
un programme qui dit « Copiez-moi »
lorsqu’il infecte un nouvel ordinateur va contaminer
un autre ordinateur et encore un autre.
Et tôt ou tard, tout le pays se retrouve infesté
de programmes qui disent tous « Copiez-moi ».
Ca fonctionne automatiquement, sans s’en apercevoir.
C’est un programme complètement sans intérêt, bien entendu.
Mais là n’est pas la question.
Un virus se répand parce qu’il se répand parce qu’il se répand parce qu’il se répand.
Qu’est-ce qui l’en empêcherait? Les ordinateurs font exactement ce qu’on leur dit,
et le virus leur ordonne de les copier.
Le fait que ça ne serve à rien, et qu’il puisse même avoir un effet négatif, n’a aucune influence sur le procédé.

English: 
Now, because computer users are always spreading their discs around,
a program that says, "copy me" - "begin > copy me > end" -
when it passes through one computer and makes lots of copies,
the disc gets spread to other people and then it gets spread to other people.
And so, sooner or later, the whole country becomes filled
with discs with programs that all say "copy me".
It just works automatically and without realizing what it's doing.
A pointless sort of program. Of course, it's pointless.
But it's irrelevant that it's pointless.
It spreads because it spreads because it spreads because it spreads.
Why shouldn't it spread, since computers do exactly what they're told,
and a virus tells it to spread itself around.
The fact that it does nothing useful on the way, may even do harm, is neither here nor there.

Polish: 
zawsze wymieniają się dyskietkami,
program, który mówi "skopiuj mnie"
zaczyna być kopiowany
i kiedy przejdzie przez jeden komputer
i zrobi mnóstwo kopii,
dyskietki zaczynają krążyć wśród
innych ludzi
i przedostaje się do innych ludzi.
l tak, wcześniej czy później,
cały kraj wypełnia się dyskietkami z
programami,
które wszystkie mówią: "Skopiuj mnie".
Działa to automatycznie i bez
świadomej myśli.
Bezsensowny rodzaj programu.
Oczywiście, że jest bezsensowny.
Ale bezsensowność jest nieistotna.
Szerzy się, bo szerzy się, bo szerzy
się.
Dlaczego nie miałby szerzyć się,
skoro komputery robią dokładnie to,
co im się poleci, a wirus mówi im, by
go szerzyły?
Fakt, że nie robi po drodze niczego
pożytecznego,
że wręcz szkodzi, nie ma tu znaczenia.
Prawdziwe wirusy, które powodują
choroby,

English: 
Real viruses that cause diseases like flu, are very much the same kind of thing.
They're not written in computer language, they're written in DNA language,
but apart from that they're really very similar.
They also say "copy me", they're also the bare minimum sort of program to get themselves copied.
There is one further difference, which is that computer viruses are written by people
whereas DNA viruses arise by natural selection.
Those strings of DNA that just happen to mean the instruction "copy me",
those strings of DNA are the ones that will happen, that will tend to spread around.
Once again, they appear pointless to us
but, once again, what seems pointless to us is not the point.
They're there because they're there because they're there because they're there.
Now, viruses, whether they're made of DNA or computer instructions,
have things made very cushy for them.
There is readymade copying machinery already in the world.

Spanish: 
son casi lo mismo.
No están escritos en lenguaje
informático, sino en código ADN,
Aparte de eso,
son muy similares.
También dicen "cópiame",
y usan un mínimo
"programa" para copiarse.
Hay otra diferencia,
los virus informáticos
son obra de los humanos,
mientras que los virus biológicos
surgen por selección natural.
Los ADN que emitan
la instrucción "cópiame"...
...serán las cadenas de ADN
que tenderán a propagarse.
Una vez más,
nos parece absurdo,
pero lo que nos parece
un sin sentido...
...no tiene importancia.
Están ahí, porque están ahí,
porque están ahí.
A los virus,
de ADN o informáticos,
se les hace la tarea muy fácil,
pues en el mundo ya hay una
maquinaria lista para la copia.

French: 
Les vrais virus, ceux qui provoquent des maladies comme la grippe, agissent à peu près de la même manière.
Ils ne sont pas rédigés en langage informatique, mais en langage génétique.
A part ça, c’est pratiquement la même chose.
Ils disent aussi « Copiez-moi », ils sont aussi porteur d’un programme minimal qui ne tend qu’à les faire se multiplier.
Mais il y a une grande différence: les virus informatiques sont créés par l’homme,
alors que les virus ADN évoluent par sélection naturelle.
Il se trouve qu’il y a des brins d’ADN qui portent l’information « Copiez-moi »,
et c’est pour cela qu’ils ont tendance à se répandre.
Une fois encore, même s’ils nous apparaissent sans intérêt,
là n’est pas la question.
Ils sont là parce qu’ils sont là parce qu’ils sont là et parce qu’ils sont là.
Les virus, qu’ils soient écrits en langage génétique ou informatique,
sont en terrain très propice.
Le monde est déjà configuré pour les recopier.

Polish: 
jak grypę, są bardzo do tego podobne.
Nie są zapisane w języku
komputerowym,
są napisane w języku DNA,
ale poza tym są rzeczywiście bardzo
podobne.
Także mówią "Skopiuj mnie" i także
zawierają
minimalny program, by zostać
skopiowane.
Jest jeszcze jedna różnica, a
mianowicie,
że wirusy komputerowe piszą ludzie,
a wirusy DNA powstają przez dobór
naturalny.
Te nici DNA, które przypadkiem
znaczą polecenie
"Skopiuj mnie", te nici będą miały
tendencję do szerzenia się wokół.
One także wydają się nam
bezsensowne,
ale - raz jeszcze - nie chodzi o to,
co nam wydaje się bezsensowne.
lstnieją, bo istnieją, bo istnieją.
Wirusy, czy są zrobione z DNA
Wirusy, czy są zrobione z DNA
czy z instrukcji komputerowych,
mają bardzo wygodny los.
lstnieje w świecie gotowa maszyneria
kopiująca.
W wypadku wirusów DNA tą gotową

Spanish: 
En el caso de los virus de ADN,
las máquinas son nuestras células.
En los virus informáticos,
son los ordenadores de las
personas que se prestan discos.
Constituyen un paraíso
para un programa de autocopia.
Pero ¿de dónde provienen estas
solícitas máquinas de copia?
No por casualidad,
tienen que ser fabricadas.
En los virus informáticos,
son hechas por humanos.
En los virus de ADN, son las
células de otras criaturas.
¿Y quién fabrica esas criaturas...
...esos humanos, elefantes,
hipopótamos...
...cuyas células hacen la vida
tan fácil para los virus?
pues son fabricadas por
otro ADN auto-duplicante,
el ADN perteneciente a los
humanos, elefantes e hipopótamos.
¿Qué son las grandes criaturas,
como humanos y árboles?
¿Para qué están,
y para provecho de quién?
Desde el punto
de vista de los virus,
se podría pensar que estamos
para el provecho de los virus,

English: 
In the case of DNA viruses that readymade copying machinery is our cells.
In the case of computer viruses it's computers aided by people carting discs around,
constituting a kind of paradise for a self-copying computer program.
But where does all this lovely copying machinery come from?
It doesn't just happen. It has to be made.
In the case of computer viruses it's made by humans.
In the case of DNA viruses it's the cells of other creatures.
And who makes those other creatures?
Those humans and elephants and hippos whose cells make life so easy for viruses?
Well, the answer is that other self-copying DNA makes those creatures.
The DNA that belongs to us, us humans, us hippos, us elephants.
So what are big creatures like us and trees?
What are big creatures for? For whose benefit are they?
Well, from the viruses' point of view, they think we're put in the world for viruses' benefit.

French: 
Dans le cas des virus génétiques, ces photocopieuses, ce sont nos cellules.
Dans le cas des virus informatiques, ce sont les ordinateurs, avec l’aide d’utilisateurs qui s’échangent les disquettes –
un vrai paradis pour un programme qui cherche à se faire copier.
Et d’ou vient, toute cette belle mécanique?
Ca ne sort pas de nulle part. Ca a été créé.
Dans le cas des virus informatiques, ce sont les hommes, les créateurs.
Dans le cas des virus génétiques, ce sont les cellules des êtres vivants.
Et qui a créé ces êtres vivants,
ces éléphants, ces hippopotames dont les cellules sont si propices à la copie des virus?
Eh bien, c’est l’ADN qui les a créés.
C’est l’ADN qui nous a fabriqués, nous, les hippopotames, et les éléphants.
Alors à quoi servent les grandes créatures,
comme les humains et les arbres?
Pourquoi sont-elles là? A qui profitent-elles?

Polish: 
maszynerią są nasze komórki.
W wypadku wirusów komputerowych
to komputery wspomagane przez ludzi
wymieniających się dyskietkami
tworzą rodzaj raju
dla samokopiującego się programu
komputerowego.
Ale skąd bierze się cała ta cudowna,
kopiująca maszyneria?
Nie zdarza się po prostu.
Musi zostać zrobiona.
W wypadku wirusów komputerowych
jest zrobiona przez ludzi.
W wypadku wirusów DNA to komórki
innych zwierząt.
A kto robi te inne zwierzęta?
Tych ludzi i słonie, i hipopotamy,
których komórki powodują,
że życie jest tak łatwe dla wirusów?
No cóż, odpowiedź brzmi,
że robi to inny samokopiujący się DNA.
DNA robi te stworzenia.
DNA, który należy do nas ludzi,
do nas hipopotamów, do nas słoni.
Czym więc są te duże stworzenia,
takie jak my i drzewa?
Po co są duże stworzenia?
Dla czyjego dobra istnieją?
No cóż, z punktu widzenia wirusów -
one mogłyby myśleć,
że jesteśmy na świecie dla dobra
wirusów.

English: 
But that's not a very satisfactory answer
because it doesn't explain why we should bother to be there in the first place.
So, once again we have to shift our perspective, shift our point of view.
Let's go back to the computer viruses to look for an answer.
Writing a computer virus program is child's play.
Any fool can do it, which is why the silly little twerps who do have nothing to be proud of.
But imagine something like a computer virus,
which instead for having a readymade computer, already set up to obey its instructions,
had to start from scratch. Now, that's more of a challenge.
It couldn't just say, "copy me" because there's nothing there to do the copying.
To be truly self-copying
in a world without readymade computing and duplicating machines handed to it on a plate,
our computer program would have to be a lot more complicated.
It would have to say: "Make the machinery needed to copy me."
And before that it would have to say:

French: 
Eh bien, si l’on prend le point de vue des virus, ces grandes créatures existent pour le seul avantage des virus.
Mais ce n’est pas une réponse très satisfaisante,
parce qu’elle n’explique pas pourquoi quelque chose devrait être là au départ.
Donc une fois encore, il faut modifier notre approche du problème.
Voyons voir si les virus informatiques n’ont pas quelque chose à nous apprendre.
Créer un virus informatique est un jeu d’enfant. C’est pourquoi les petits crétins qui s’amusent à le faire n’ont pas de quoi s’en vanter.
Mais imaginez maintenant un virus informatique qui,
au lieu de se nicher dans un ordinateur déjà fabriqué et prêt à lui obéir,
doive partir de zéro. Ca, c’est déjà un défi plus important.
Il ne pourrait pas seulement ordonner « Copiez-moi », parce qu’il n’y aurait rien de prévu pour le copier.
Pour pouvoir réellement se faire copier
dans un monde sans ordinateurs et sans machines à répliquer toutes prêtes,
notre petit programme informatique aurait besoin d’être beaucoup plus compliqué.
Il faudrait qu’il contienne le message « Construisez une machine capable de me copier ».
Mais avant cela, il faudrait qu’il dise

Spanish: 
pero esa respuesta no explica...
...el porqué habríamos de
estar ahí en primer lugar.
Una vez más, debemos
cambiar nuestra perspectiva.
Volvamos a los virus informáticos
en busca de una respuesta.
Programar un virus informático
es un juego de niños.
No es algo para sentir orgullo,
cualquier tonto lo puede hacer.
Imaginemos algo parecido
a un virus informático que,
en lugar de tener un ordenador
listo a recibir sus instrucciones,
tuviera que empezar de cero.
Sería un desafío mayor.
No podría decir "cópiame", pues
no habría nada que hiciera la copia.
Para realmente auto-duplicarse...
...en un mundo sin maquinaria de
duplicación ofreciéndose en bandeja,
nuestro programa tendría
que ser mucho más complejo.
Tendría que decir...
"Haz la maquinaria necesaria
para duplicarme".
Y antes de eso,
tendría que decir...

Polish: 
Nie jest to zbyt zadowalająca
odpowiedź,
ponieważ nie wyjaśnia ona dlaczego
mielibyśmy w ogóle zadawać sobie
trud istnienia.
Musimy więc raz jeszcze zmienić
perspektywę,
zmienić nasz punkt spojrzenia.
W poszukiwaniu odpowiedzi wróćmy
do wirusów komputerowych.
Napisanie programu wirusa
komputerowego jest dziecinnie proste.
Każdy idiota to potrafi i dlatego te
głupie,
małe neptki, które to robią, nie mają z
czego być dumne.
Ale wyobraźcie sobie coś podobnego
do wirusa komputerowego,
co zamiast gotowego komputera,
już ustawionego do posłuszeństwa
instrukcjom,
musi zaczynać od zera.
To jest większe wyzwanie.
Nie mógłby on po prostu powiedzieć
"Skopiuj mnie",
bo nie ma niczego, co wykonałoby
kopie.
Aby być czymś prawdziwie
samokopiującym się
w świecie bez gotowych maszyn
liczących
i kopiujących podanych na talerzu,
nasz program komputerowy musiałby
być
znacznie bardziej skomplikowany.
Musiałby powiedzieć:
"Zrób maszynerię potrzebną do
skopiowania mnie".
Żeby to zrobić musiałby powiedzieć:

French: 
« Fabriquez les éléments avec lesquels vous pourrez construire une machine capable de me copier ».
Et toujours avant cela, il faudrait qu’il précise: « Allez chercher les matières premières nécessaires à la fabrication des éléments… » etc, etc.
Ce programme très élaboré a besoin d’un nom.
Je vais l’appeler le Programme Auto-Reproducteur Complet.
Le Programme Auto-Reproducteur Complet doit avoir un contrôle plus large que celui d’un ordinateur ordinaire.
Il a besoin d’une pince,
comme un robot industriel, qui puisse saisir des objets et les manipuler,
parce qu’il doit assembler quelque chose à sa propre image.
Voici un robot industriel en train de ramasser des objets et de les déposer dans une boîte.
Il ressemble beaucoup au type de robots industriels utilisés dans les usines de voitures.
Et puisqu’il est possible de construire une usine à fabriquer des voitures,
il est possible de construire une usine à fabriquer des robots identiques aux originaux.
Mais ça, ça ne suffit pas: ce robot est seulement capable de ramasser des objets à proximité.

Spanish: 
"Haz las partes
con las que se montará...
...la maquinaria necesaria
para duplicarme".
Y antes de eso,
tendría que decir...
"Reúne las materia prima necesaria
para construir las partes" etc, etc.
Este complejo programa
necesita un nombre.
lo llamaré...
"Programa de Auto-copia Total".
Este programa,
debe tener control sobre algo
más que un típico ordenador.
Debe tener una mano,
como un robot industrial que
coge objetos y los manipula,
pues deberá ensamblar
otros robots como él.
Aquí hay un robot
manipulando objetos.
Es similar a los robots
que fabrican automóviles.
Y si puede fabricar automóviles...
...también podrá fabricar
robots iguales a sí mismo.
Pero eso no basta,
pues este robot sólo puede
coger los objetos cercanos,
y para ejecutar el Programa
de Auto-copia Total,

Polish: 
"Zrób części, z których zrobisz
maszynerię
potrzebną do skopiowania mnie".
A przedtem musiałby powiedzieć:
"Zbierz surowce potrzebne do
zrobienia części . . ." itd. itd.
Taki bardziej skomplikowany program
potrzebuje nazwy i mam zamiar
nazywać
go Całkowity Program Samokopiujący
Się.
Całkowity Program Samokopiujący Się
musi kontrolować coś więcej niż
zwykły komputer.
Musi mieć rękę, musi mieć coś
podobnego
do robota przemysłowego do
chwytania rzeczy
i manipulowania nimi.
Bo musi zestawić coś podobnego do
siebie samego.
Tutaj jest robot przemysłowy
podnoszący
rzeczy i wrzucający je do pudła.
Jest bardzo podobny do rodzaju
robotów
przemysłowych używanych w
fabrykach samochodów.
A skoro można mieć fabrykę w ten
sposób
robiącą samochody, to można mieć
fabrykę
w ten sposób robiącą roboty dokładnie
takie jak on.
Ale to nie wystarczy, ponieważ ten
robot może
podnosić rzeczy tylko, jeśli są w jego
zasięgu.
Aby pracować na naszym Całkowicie
Samokopiującym się

English: 
"Make the parts with which to make the machinery that you need to copy me".
And before that, it would have to say: "Gather raw material you need to make the parts, etc."
Now, this more elaborate program needs a name
and I'm going to call it "The Total Self-Copying Program."
The Total Self-Copying Program has to have control over more than just an ordinary computer.
It's got to have a hand,
it's got to have something like an industrial robot to pick things up and manipulate them.
Because it's got to assemble something like itself.
Here's an industrial robot picking things up and dropping them into a box.
It's very similar to the kind of industrial robot that's used in the factories for making cars.
And if you can have a factory to make cars like this,
you could have a factory to make robots exactly like itself.
But that's not enough, because this robot can only pick up the things that are within reach.

English: 
In order to run our Total Self-Copying Program, it's got to be able to move around the world
to pick up its raw materials. It's got to have something like legs.
In fact it would have to have something like this.
This is Robug 2 from the Portsmouth Polytechnic.
It has four legs, it looks a bit like an insect.
It can climb up a vertical wall, as you see, because it's got sucker legs
and it's fairly clever about what it does if it finds an obstacle.
I'm going to try and tease it in a minute.
I'm going to try to put my hand under its back leg to see what it does.
Now, watch it. It tries to find another place to put its leg there.
I think it's trying to kick me out of the way. Right. There we are.
Robots like this, in fact, direct descendants of this robot are actually very useful.

French: 
Pour que notre Programme Auto-Reproducteur Complet fonctionne,
il faut qu’il puisse se déplacer pour ramasser des matières premières.
Il doit avoir des jambes. En fait, il doit avoir quelque chose de ce genre:
Ca, c’est Robug II, conçu par l’école Polytechnique de Portsmouth.
Il a quatre pattes, il ressemble plus ou moins à un insecte,
il peut escalader un mur à la verticale, comme vous le voyez, parce qu’il a des ventouses au bout des pattes,
et en général il se tire d’affaire plutôt intelligemment quand il rencontre un obstacle.
Je vais le taquiner, pour voir.
Je vais essayer de glisser la main sous sa patte arrière pour voir comment il réagit.
Regardez bien. Il va essayer de trouver un autre endroit ou poser sa patte… voilà.
Bon, là il essaie de me faire dégager. Très bien. Voilà.
Des robots comme celui-là – des descendants directs de celui-là, d’ailleurs – sont extrêmement utiles.

Polish: 
programie, musi być w stanie
poruszać się po świecie
i gromadzić potrzebne surowce.
Musie mieć coś jak nogi.
Faktycznie, musiałoby to być coś
podobnego do tego.
To jest Robug 2 z Portsmouth
Polytechnic.
Ma cztery nogi, wygląda trochę jak
owad.
Jak widzicie, potrafi wspinać się na
pionową ścianę,
bo ma nogi z przyssawkami i jest dość
sprytny,
kiedy natknie się na przeszkodę.
Zobaczymy za chwilę.
Spróbuję podłożyć rękę pod jego tylną
nogę
i zobaczymy, co zrobi.
Teraz patrzcie.
Próbuje znaleźć inne miejsce
do postawienia nogi.
OK. Myślę, że próbuje odstawić mnie.
Dobrze. Przeszedł.
Takie roboty, a w rzeczywistości
bezpośredni potomkowie tego robota,
są naprawdę bardzo przydatne.
Są bowiem miejsca, gdzie ludzie

Spanish: 
deberá recorrer el mundo
en busca de su materia prima.
Requerirá patas.
Deberá tener algo como esto...
Es el "Robug 2",
del Politécnico Portsmouth.
Tiene cuatro patas
y parece un insecto.
Puede trepar un muro
pues tiene patas ventosas.
Es muy astuto
para sortear los obstáculos.
Le jugaré una broma.
Pondré mi mano bajo su pata.
Observen.
Busca dónde pisar.
Quiere sacarme del camino.
Los descendientes directos
de este robot son muy útiles,
pues hay sitios donde los
humanos no se atreven a ir...

Polish: 
nie odważają się chodzić,
radioaktywne miejsca,
jak elektrownie jądrowe,
i rzeczywiście używa się takich
robotów,
żeby wchodziły do elektrowni
jądrowych,
bo nie przeszkadza im
radioaktywność,
i dokonują tam napraw,
których ludzie nie odważają się robić
sami.
Ten robot ma cztery mózgi, tu, tu, tu i
tu.
Każdy z tych mózgów kontroluje tylko
jedną nogę.
Wykonuje więc pracę na dość niskim
poziomie,
taką jak: co zrobić, jeśli podłożę mu
rękę pod nogę.
Kontroluje taktykę poszczególnej nogi,
ale strategię całego robota kontroluje
obecnie człowiek z zewnątrz, przez
ten kabel.
To jest rzeczywisty robot.
Wyimaginowany robot, o którym
próbowaliśmy mówić,
zrobiłby coś innego.
Będę o tym mówił, kiedy stanie,
a teraz osiągnął szczyt i nie chcę
myśleć,
co by się zdarzyło,
gdyby wspiął się jeszcze wyżej.
A więc, dziękuję ci bardzo,

English: 
Because there are some places where humans dare not go, like radioactive places,
nuclear power stations, and robots like this are actually in use to go into nuclear power stations,
for they don't mind the radioactivity, and do repairs that humans would never dare to do.
This robot has four brains, there, there, there and there.
And each one of those brains is controlling just the one leg.
So it's doing a fairly low level operation,
like working out what to do if I put my hand under the foot.
That controls the tactics of the individual legs
but the strategy of the whole robot
is at present being controlled by a human outside, through this cable.
This is the real robot. The imaginary robot that we have been trying to talk about would do something other than that.
The imaginary robot that we've been trying to talk about would do something other than that.
I'm going to talk about it when it's stopped and it now just reached the top
and I hate to think what would happen if it went on any higher.

Spanish: 
...como las estaciones radioactivas.
Estos robots se envían a
las estaciones nucleares,
pues no le temen
a la radioactividad,
y cumplen tareas que los
humanos jamás harían.
Este robot tiene cuatro cerebros.
Acá y acá...
Cada cerebro
controla una pata.
Sólo hace operaciones básicas,
como buscar dónde pisar
si pongo la mano bajo su pata.
Controlan las tácticas
de cada pierna,
pero la estrategia total del robot,
está bajo el control de un
humano a través de este cable.
Éste es un robot real.
El robot imaginario
del que hablábamos,
...haría algo más que esto.
Me referiré a ello cuando
el robot se detenga.
Llegó arriba,
y no quiero pensar qué
pasaría si sigue trepando.

French: 
Vous voyez, il y a des endroits dans lesquels les humains n’osent pas aller,
des endroits radioactifs, par exemple, comme des centrales nucléaires, et on utilise donc des robots comme celui-là pour y accéder.
Les robots n’ont rien à craindre de la radioactivité, et ils peuvent effectuer des réparations que l’on ne pourrait jamais confier à un homme.
Ce robot a quatre cerveaux. Un ici, un ici, un ici, et un ici.
Chacun d’entre eux contrôle une seule patte.
Il effectue donc des opérations plutôt simples:
décider quoi faire, par exemple, si je mets la main sous sa patte.
Il contrôle donc le comportement de chaques pattes,
mais le robot lui-même
est télécommandé par un être humain, à l’aide de ce câble.
Ca, c’est donc un vrai robot. Le robot imaginaire,
dont on a commencé à parler, agirait de manière très différente.
Je continuerai à en parler quand on aura arrêté Robug,
parce qu’il est tout en haut du mur en ce moment et que je n’ai pas envie qu’il monte encore plus.

Polish: 
Robug 2 i Portsmouth Polytechnic.
No tak, Robug jest prawdziwym
robotem
i kontrolował go człowiek z
komputerem.
Ale używamy go jako reprezentanta
naszego wyimaginowanego robota.
Nasz wyimaginowany robot miałby
własny
komputer pokładowy z programem
głównym.
l ten program główny byłby
samokopiującym się programem.
Mówiłby on: "Zrób kopię nie tylko
programu,
ale także aparatury niezbędnej do
skopiowania programu".
l robiłby to, chodząc po świecie i na
plecach
miałby odpowiednik robota
przemysłowego
z ręką i okiem, jak widzieliśmy na
filmie.
Maszerowałby więc po świecie,
zbierając kawałki potrzebne
do zrobienia kopii samego siebie.

Spanish: 
Muchas gracias, Robug 2
y al Politécnico Portsmouth.
Robug es un robot real,
y fue controlado por un humano,
a través de un ordenador.
Nos servirá para asociarlo
con nuestro robot imaginario.
Éste tendría incorporado
su propio ordenador,
corriendo un programa
maestro de auto-copia.
y diría lo siguiente:
"Haz un duplicado
no sólo del programa,
...también de los aparatos necesarios
para duplicar el programa".
Caminaría por el mundo,
y tendría el equivalente
a brazos y ojos...
...del robot industrial
que vimos en el video.
Iría por el mundo reuniendo
los materiales necesarios...
...para hacer una copia
de sí mismo.

French: 
Merci à Robug II et à l’école polytechnique de Portsmouth!
(Longs applaudissements)
Bon, Robug est un vrai robot, contrôlé par un homme à l’aide d’un ordinateur.
Mais passons maintenant à notre robot imaginaire.
Notre robot imaginaire, lui, aurait un ordinateur de bord pour lui tout seul, activant son propre programme de contrôle,
et ce programme serait responsable de l’auto-reproduction.
Il dirait: « Faites une copie, non seulement de ce programme,
mais aussi de tout l’appareillage nécessaire à la copie de ce programme ».
Et il effectuerait tout ça en se baladant dans le monde entier, avec sur son dos
l’équivalent du robot industriel à pince et à caméra que l’on a vu dans la vidéo.
Et donc il vagabonderait tout autour de la Terre, en amassant les pièces nécessaires à la fabrication d’une copie de lui-même.

English: 
So, thank you very much, Robug 2 and the Portsmouth Polytechnic.
(applause)
Robug is a real robot and it has been controlled by a human with the computer outside.
But we were using it to stand in for our imaginary robot.
And our imaginary robot would have its own onboard computer, running a master program.
And that master program would be the self-copying program,
it would say: "Make a duplicate copy not only of the program,
but also of the apparatus necessary to duplicate the program."
And it would do that by walking around the world, and it would have on its back
the equivalent of the industrial robot with the hand and the eye, that we saw in the film.
So it would march around the world, picking up the bits that it needs to make a copy of itself.

English: 
The master program would say: "Make a copy of the robot itself,
and feed the same Total Self-Copying Program into the onboard computer."
A self-duplicating robot, like we've been imagining, has never yet been built.
It was discussed, as an important theoretical possibility by John von Neumann,
who could be called the father of the modern computer, but it has never been built.
But wait a minute, what am I talking about? What on Earth do I think this is?
Or this?
Or, indeed, me, or any of us?
These creatures, walking around the world...
Let's see whether we can make this one walk. There we are.
Now, think of that stick insect as just the same as the robot we've just been imagining.

French: 
Le programme de contrôle dirait « Faites une copie du robot
et réalisez aussi un modèle identique du programme auto-reproducteur complet dans l’ordinateur de bord. »
Un robot auto-reproducteur comme celui que nous sommes en train d’imaginer n’a pas encore été construit.
John von Neumann, que l’on pourrait appeler le père de l’ordinateur moderne,
en a parlé comme d’une possibilité théorique essentielle, mais il n’a jamais été construit.
Mais une petite minute. De quoi est-ce qu’on parle, là? Et ça, alors, qu’est-ce que c’est?
Et ça?
Et moi-même? Et vous-mêmes?
Ces créatures imaginaires, voyageant à travers le monde…
c’est nous.
Pensez au phasme –

Polish: 
Program główny mówiłby:
"Zrób kopię samego robota i załaduj
tę samą kopię Całkowitego Programu
Samokopiującego się na komputer
pokładowy".
Nigdy jeszcze nie zbudowano
takiego kopiującego się robota,
jaki sobie wyobrażaliśmy.
Dyskutował o tym,
jako o ważnej możliwości teoretycznej,
John von Neumann,
którego można nazwać ojcem
współczesnych
komputerów, ale nigdy go nie
zbudowano.
Ale chwileczkę, co ja wygaduję?
A czym, do licha, jest to?
Albo to?
Albo też ja czy ktokolwiek z nas?
Te stworzenia, chodzące po świecie. . .
Zobaczymy, czy uda się skłonić tego
do chodzenia.
Udało się.
Pomyślcie o tym patyczaku jak o takim
samym robocie,
którego właśnie wyobrażaliśmy sobie.
Nie takim, którego właśnie widzieliśmy,

Spanish: 
El programa maestro diría:
"Haz una copia del robot,
e instala el programa
de auto-copia...
...en su ordenador interno"
Un robot auto-duplicante
como el que imaginamos,
nunca se ha construido.
Se discutió, como una
posibilidad teórica...
...por John von Neumann,
considerado el padre
del ordenador moderno.
Sin embargo,
nunca se ha fabricado.
¿Pero qué estoy diciendo?
¿Qué diantres pienso
que es esto?
¿O esto?
¿o yo mismo?
¿o cualquiera de nosotros?
Estas criaturas,
desplazándose por el mundo...
Hagámoslo caminar.
Piensen en ese insecto palo
como si fuese un robot...

Polish: 
ale takim, którego wyobrażaliśmy
sobie.
Z własnym komputerem pokładowym,
niesie ze sobą instrukcje, chodzi po
świecie,
zbiera surowce, je materiał roślinny,
używa materiału roślinnego do
robienia
nowych robotów, takich samych jak
ten.
A potem one pójdą w świat i będą
wędrować wokół, zbierając żywność.
l będą robiły nowe patyczaki, takie
same jak ten.
l w każdym wypadku celem będzie
przekazanie programu, który wydaje
instrukcje.
To samo jest z kameleonem, z nami,
ze słoniami.
Jest to podstawa tego, czym jest
człowiek czy słoń.
Słoń jest olbrzymią dygresją w
programie
komputerowym napisanym językiem
DNA.
Nasz DNA buduje własną
samokopiującą się maszynerię.
Tym właśnie jesteśmy,

English: 
Not the one we've just been seeing but the one we've just been imagining.
With its own onboard computer, carrying around the instruction,
"walk around the world, pick up raw materials, eat plant material,
use that plant material to make new robots just like this one."
And then those ones will go out into the world and they will wander around,
picking up food and they will be making new stick insects just like this one.
And in every case the object of the exercise
is to pass on the program that does the instructing.
Chameleon is the same, we are the same, and elephant is the same.
This is fundamentally what a human or an elephant is.
An elephant is a huge digression in a computer program written in DNA language.
Our DNA builds its own self-copying machinery.

Spanish: 
no el que recién vimos,
sino el que imaginábamos.
Con su ordenador interno...
transportando las instrucciones...
se desplaza por el mundo...
recoge materia prima,
come vegetales...
...y usa esa materia para hacer
nuevos robots, iguales a él.
Después, esos robots saldrán
al mundo, se desplazarán...
recogerán comida y fabricarán
nuevos insectos palo, tal como éste.
En cada uno de los casos,
el objetivo de la tarea es...
...propagar el programa
que hace la instrucción.
El camaleón, nosotros
y los elefantes...
...hacemos lo mismo.
Es la esencia de
humanos o elefantes.
Un elefante es una
enorme dispersión...
...de un programa
escrito en lenguaje ADN.
Nuestro ADN construye su
propia máquina auto-duplicante,

French: 
il est comme le robot que nous imaginions.
Il a un ordinateur de bord, qui transporte l’information.
Il se balade sur la planète, amasse son matériel – des plantes à manger –
et l’utilise pour fabriquer d’autres robots identiques à lui-même.
Et puis ces nouveaux robots, eux aussi, commencent à se promener,
à se nourrir, et à concevoir d’autres phasmes comme celui-là.
Dans tous les cas, le but de l’exercice,
c’est de reproduire le programme qui transporte les informations.
Que ce soit un caméléon, un éléphant ou un être humain, c’est la même chose.
En fin de compte, un humain et un éléphant, c’est ça.
Une gigantesque extrapolation d’un programme informatique écrit en langage génétique.
Notre ADN fabrique sa propre machine à reproduire.

French: 
C’est ça, ce que nous sommes: des machines construites par l’ADN
dans le but de recopier ce même ADN.
Bon, on a compris le principe, mais quel est l’origine de ce procédé?
Pour répondre à cette question, il nous faut revenir très loin en arrière.
Très, très loin, plus de trois milliards d’années,
peut-être même quatre milliards d’années en arrière.
A l’époque, le monde était très différent.
Il n’y avait pas de vie, pas de biologie, simplement des éléments physiques et chimiques.
Certaines personnes pensent que la vie a commencé dans ce qu’on appelle la soupe primale.
Un bouillon d’éléments chimiques de base, dans la mer.
Personne ne sait ce qui s’est passé, mais d’une manière ou d’une autre,
sans pour autant violer les lois de la physique et de la chimie,
une molécule capable de s’auto-reproduire est apparue.
A partir de là, l’évolution darwinienne et la vie ont commencé.

Polish: 
jesteśmy maszynami zbudowanymi
przez DNA,
którego celem jest zrobienie więcej
kopii tego samego DNA.
No cóż, ten proces jest w porządku,
kiedy już działa, ale jak zaczął się na
początku?
Żeby na to odpowiedzieć
musimy cofnąć się bardzo daleko.
Szmat czasu, więcej niż trzy miliardy
lat,
może aż cztery miliardy lat.
W owych czasach świat był bardzo
odmienny.
Nie było życia, nie było biologii, tylko
fizyka i chemia.
Niektórzy ludzie sądzą,
że życie rozpoczęło się w czymś,
co nazwano zupą pierwotną.
Słaby bulion prostych organicznych
substancji chemicznych w morzu.
Nikt nie wie, jak to się zdarzyło,
ale jakoś, bez naruszania praw fizyki i
chemii,
powstała cząsteczka, która
przypadkiem
miała właściwość samokopiowania się.
A potem zadziałała ewolucja
darwinowska i rozpoczęło się życie.
Może wydawać się to łutem szczęścia,

Spanish: 
Nosotros somos máquinas
construidas por el ADN,
cuyo propósito es hacer
más copias del mismo ADN.
Éste proceso funciona
muy bien una vez iniciado,
¿pero cómo empezó originalmente?
Para responder eso, tenemos
que retroceder mucho tiempo,
más de 3.000 millones de años,
quizá 4.000 millones
de años atrás.
En aquel tiempo el
mundo era muy distinto.
No había vida, ni biología,
sólo física y química.
Se piensa que la vida comenzó...
en lo que se ha llamado
la "sopa primordial".
Un caldo diluido de
sustancias simples en el mar.
Nadie sabe cómo ocurrió,
pero de algún modo,
sin violar las leyes
físico-químicas,
surgió una molécula,
que resultó tener la
propiedad de auto-duplicarse.
Entonces se puso en marcha
la vida y la evolución darwiniana.
Puede parecer un
gran golpe de suerte,

English: 
This is what we are, we are machines, built by DNA,
whose purpose is to make more copies of the same DNA.
Well, that process is all very well once it starts, but how did it start originally?
To answer that, we have to go back a very long way.
Very long time, more than 3 thousand million years,
perhaps as much as four thousand million years.
In those days the world was very different.
There was no life, no biology, only physics and chemistry.
Some people think that life begun in what's been called the primeval soup.
A weak broth of simple, organic chemicals in the sea.
Nobody knows how it happened but somehow,
without violating the laws of physics and chemistry,
a molecule arose that just happened to have the property of self-copying.
And after that Darwinian evolution and life took off.

Spanish: 
pero sólo tuvo que
ocurrir una vez.
Es más, quizá sólo
ocurrió en un planeta...
...de entre los billones
de planetas en el universo.
Ese tipo de evento afortunado,
pudo ser tan raro,
que la probabilidad de
que ocurra en el universo...
...pudo ser una vez cada mil millones
de millones de millones de años.
Es demasiada suerte.
Si realmente ocurrió en un
solo planeta del universo,
ese planeta es el nuestro, pues
aquí estamos hablando de ello.
A mi juicio, el origen de la vida
debió ser mucho más común,
y es probable que haya
vida en muchos más planetas.
Incluso se ha sugerido que
pudo ser un evento raro,
pero una vez iniciado,
se diseminó a otros planetas.
en un proceso llamado
"Panspermia"
por el químico sueco, Arrhenius.
Ésta es una recreación de
Panspermia por Karl Sims,

Polish: 
ale musiało się to zdarzyć tylko raz.
Co więcej, mogło się to zdarzyć na
jednej tylko planecie
z miliardów miliardów planet we
Wszechświecie.
A więc ten rodzaj szczęśliwego trafu,
o jakim mówimy, że zdarzył się na
Ziemi,
mógł być tak rzadki,
że szansa jego zajścia w którymkolwiek
danym roku we Wszechświecie była
tylko
1 na miliard miliardów miliardów.
Ale to wystarcza, żeby to się zdarzyło.
Oczywiście, jeśli to zdarzyło się tylko
na jednej planecie w całym
Wszechświecie,
to ta planeta musi być naszą planetą,
bo jesteśmy tutaj i o tym rozmawiamy.
Ale sądzę, że początek życia był
znacznie bardziej prawdopodobny niż
to
i dlatego przypuszczalnie istnieje życie
na wielu innych planetach we
Wszechświecie.
Wysunięto również teorię,
że początek życia może być rzadkim
wydarzeniem,
ale jak już się zaczęło, to
rozprzestrzeniło się
na inne planety w procesie nazwanym
przez szwedzkiego
chemika Arrheniusa "panspermią".
A to jest fantazyjna symulacja
panspermii Karla Simsa,

French: 
Bon, ça peut sembler un peu gros, comme coup de chance, mais une seule fois a suffi.
En plus, il se pourrait bien que ce coup de chance soit arrivé sur une seule planète, parmi des milliards et des milliards de planètes dans l’Univers.
Donc cet événement incroyable qui s’est produit sur Terre,
même s’il n’avait qu’une chance
sur un milliard de milliard de milliard de se produire,
n’est pas si surprenant que ça.
Bien entendu, si cela ne s’est produit que sur une seule planète de l’Univers,
c’est forcément la nôtre, puisque nous sommes là à en discuter.
Mais moi, je pense que l’origine de la vie est un événement beaucoup plus courant que ça,
et que la vie existe probablement sur beaucoup d’autres planètes dans l’Univers.
Le chimiste Suédois Arrhenius a même suggéré
que l’origine de la vie ait pu être un événement rare,
mais propagé de planète en planète par ‘panspermie’.
Voici une reconstitution artistique de ce phénomène par Karl Sims,

English: 
That may seem a bit of a stroke of luck but it only had to happen once.
What's more, it may have happened on only one planet out of a billion billion planets in the Universe.
So the sort of lucky event we're talking about as happening on this Earth
could be so rare that the chances of its happening in any one year
somewhere in the Universe were only 1 in a billion billion billion.
That was enough luck for it to have happened.
Of course, if it did happen only on one planet anywhere in the Universe,
that planet has to be our planet, because here we are, talking about it.
But I think, probably the origin of life was a much more probable event than that
and therefore there probably is life on lots of planets around the Universe.
It's even been suggested that the origin of life may have been a rare event,
but having started on one planet, it then spread to other planets
in a process called "panspermia" by the Swedish chemist Arrhenius.
And this is a fanciful reconstruction of panspermia by Karl Sims,

English: 
using the supercomputer, "The Connection Machine".
He doesn't really believe in panspermia but it's a nice animation anyway.
Here is a spore arriving from another planet on some distant world.
The spore swells and bursts, and its genetic material,
its equivalent to DNA, is raining down on the planet.
And now each one of these units is going to start sprouting
what we shall call a plant, for want of a better word.
These plants, by the way, Karl Sims didn't invent: he evolved them in his computer
by a process very similar, though more elaborate, to the biomorph program
that some of you may have seen in an earlier lecture.
So, on this planet different kinds of plants are growing up.
They're going through their growth cycle.
And at the end of the growth cycle they're going to reproduce again
and the whole cycle of growth and reproduction is going to be renewed.
Here's a forest of plants, all waiting to reproduce,

Spanish: 
mediante la computadora:
"la máquina de conexión".
Él no cree en Panspermia,
pero es una linda animación.
Una espora arriba a un planeta
desde un lejano mundo.
La espora se hincha y estalla,
y su material genético,
equivalente al ADN,
se vierte sobre el planeta.
Cada unidad comienza a brotar.
Las llamaremos "plantas".
Estas plantas no fueron
inventadas,
Sims las desarrolló
mediante un proceso...
...similar a los biomorfos, que
vimos en una lección anterior.
Las plantas empiezan a
crecer sobre el planeta.
Al completar el ciclo
de crecimiento...
...se reproducirán nuevamente,
y todo el ciclo de crecimiento y
reproducción será renovado.
Hay un bosque de plantas...
...esperando reproducirse.

French: 
qui utilise pour cela un superordinateur, la « machine à connexion ».
Il ne croit pas vraiment en la panspermie, mais c’est une jolie animation.
Voici un spore venu d’une autre planète, qui atterrit sur un monde lointain.
Le spore gonfle, éclate, et son matériel génétique –
l’équivalent de son ADN – arrose une petite surface de la planète.
A présent, chacune des petites particules éclatées va commencer à pousser pour devenir
ce qu’on va appeler une plante, même si le terme n’est pas tout à fait satisfaisant.
D’ailleurs, ces plantes n’ont pas été inventées par Karl Sims: il les a fait évoluer par ordinateur grâce
à un programme semblable, mais un peu plus élaboré, que le programme de « biomorphe »
que j’ai utilisés au cours des dernières conférences.
Et donc différentes sortes de plantes poussent sur la planète.
Elles grandissent.
A la fin de leur croissance, elles vont se reproduire une fois encore,
et le cycle de croissance et de reproduction recommencera.
Voici une forêt de plantes, toutes prêtes à se reproduire,

Polish: 
który użył superkomputera "the
connection machine".
Nie wierzy on właściwie w
panspermię,
ale to ładna animacja.
Tutaj jest zarodnik przybywający
z innej planety na jakiś odległy świat.
Zarodnik pęcznieje i pęka,
a jego materiał genetyczny,
jego odpowiednik DNA,
rozsiewa się po planecie.
Teraz każda z tych jednostek zaczyna
kiełkować w to,
co z braku lepszego słowa nazwiemy
roślinami.
Nawiasem mówiąc Karl Sims nie
wymyślił tych roślin.
On je wyewoluował w swoim
komputerze
przy pomocy procesu bardzo
podobnego,
choć bardziej skomplikowanego,
do programu biomorfów, które
niektórzy z was mogli
zobaczyć na wcześniejszym
wykładzie.
No więc na tej planecie rosną różne
rośliny.
Przechodzą przez swój cykl wzrostu.
A na końcu tego cyklu znowu się
zreprodukują
i ponowią cały cykl wzrostu i
reprodukcji.
Tutaj jest las roślin, wszystkie czekają,
by się zreprodukować,

French: 
et voici la reproduction.
Puis des spores sont envoyés dans l’espace… comme ceci…
et le cycle recommence,
l’information génétique est envoyée dans l’espace, et colonise d’autres mondes.
Bon, ça, c’est de la pure invention,
mais ça illustre des aspects sérieux de l’histoire de la vie dans l’Univers.
Je crois qu’il y aura toujours des cycles de vie récurrents,
commençant par des capsules porteuses d’information
qui grandiront, évolueront,
puis retourneront à la phase initiale.
Alors, sur notre planète, les machines auto-reproductrices d’origine étaient sans doute beaucoup plus simples que des bactéries,

Polish: 
a tutaj jest reprodukcja.
Zostaną wystrzelone w przestrzeń.
Wylatują zarodniki, właśnie teraz.
l cykl ponawia się, i informacja
genetyczna
zostaje wysłana w odległą przestrzeń
kosmiczną,
by skolonizować inne światy.
Jest to oczywiście czysta fantazja,
ale faktycznie daje kilka ważnych
wskazówek
o życiu wszędzie we Wszechświecie.
Sądzę, że zawsze będzie jakiś rodzaj
powtarzającego się cyklu życia,
które zaczyna się od jakiegoś
rodzaju kapsułki z informacją,
przechodzi przez fazę lub fazy
wzrostu i skomplikowania, by wreszcie
powrócić
do początkowej fazy kapsułki
informacji.
Na naszej planecie pierwotne,
samoreplikujące się maszyny
musiały być znacznie prostsze niż
bakteria,

English: 
and here's the reproduction.
They're going to be shot out into space. Spores going off, there they go.
And the cycle is renewed,
and the genetic information is sent off into distant space to re-colonize other worlds.
Well, that was, of course, pure fantasy
but it does make some serious points about life anywhere in the Universe.
There will always be, I think, some kind of recurring life cycle
which begins from information capsules of some sort, going through phases
of growth and elaboration and then, finally, returning again
to the original information capsule phase.
On our planet the original, self-replicating machines must have been a lot simpler than bacteria,

Spanish: 
Comienza la reproducción...
y las esporas son
disparadas al espacio.
Ahí van.
El ciclo se renueva.
La información genética
es enviada al espacio...
...para recolonizar otros mundos.
Por supuesto,
esto fue pura fantasía,
pero es una seria reflexión
sobre la viabilidad de la vida.
Pienso que siempre habrá algún
tipo de ciclo vital repetitivo,
el cual comienza a partir de
una información encapsulada,
pasando por fases de
crecimiento y maduración,
para finalmente volver a la fase
inicial de información encapsulada.
En la Tierra, la maquinaria
auto-duplicante original,
debió ser más simple
que una bacteria,

English: 
but bacteria are the nearest idea we can get to what they might have been like.
Here is a little view of bacteria reproducing.
and each individual one of those bacteria is actually fairly complicated.
There's the cell wall around it. It's got chromosomes of genetic material.
It's not just a bag of fluid, it's got some complicated structure to it.
And that is, on Earth today, the sort of minimal self-replicating machine as we now know them.
At some stage in the early history of life, things like bacteria,
we should probably call them bacteria, ganged up together,
came together and formed what we now call the eukaryotic cell.
That is just a long word. It means the kind of cell that we are made of.
Our cells are eukaryotic cells. So are plant cells, so are the cells of fungi and protozoa.
It's now known, almost for certain, that the eukaryotic cell was formed

French: 
mais les bactéries sont les êtres les plus proches de cette idée que nous puissions avoir.
Voici une bactérie en train de se reproduire.
Vous voyez, il y en a beaucoup, et chacune de ces bactéries est en réalité un organisme plutôt complexe.
Voici la membrane de la cellule, tout autour, et le matériel génétique à l’intérieur.
Ce n’est pas seulement un sac de liquide, c’est une structure complexe.
Et ça, c’est la machine auto-reproductrice la plus simple que l’on puisse trouver sur Terre de nos jours.
A un moment dans l’histoire de la vie, des organismes similaires à des bactéries –
on va les appeler bactéries – se sont regroupées
pour former ce que nous appelons une cellule eucaryote.
Nos cellules sont des cellules eucaryotes,
tout comme celles des végétaux, des champignons et des protozoaires.
Il est désormais presque certain que la première cellule eucaryote

Polish: 
ale bakterie są najbliższe pojęciu,
jakie możemy mieć o tym, jakie one
były.
Tutaj widzimy rozmnażające się
bakterie.
Widzicie, jak są liczne,
a każda z tych bakterii
jest w rzeczywistości dość
skomplikowana.
Następny obraz, proszę.
To jest błona komórkowa wokół.
Ma genetyczny materiał w
chromosomach.
Nie jest to tylko worek z płynem,
ma skomplikowaną strukturę.
A jest to na dzisiejszej Ziemi rodzaj
minimalnej,
znanej nam maszyny
samoreplikującej.
Na jakimś etapie we wczesnej historii
życia
rzeczy takie, jak bakteria
- chyba powinniśmy nazywać je
bakteriami -
zgrupowały się, zeszły się razem i
uformowały to,
co obecnie nazywamy komórkami
eukariotycznymi.
To tylko długie słowo.
Oznacza ten rodzaj komórek, z jakich
jesteśmy zrobieni.
Nasze komórki są komórkami
eukariotycznymi.
Tak samo komórki roślin,
tak samo komórki grzybów i
pierwotniaków.
Wiadomo obecnie, niemal z całą
pewnością,
że komórkę eukariotyczną stworzyło

Spanish: 
pero es la idea más cercana
a la que podemos recurrir.
Aquí hay una pequeña
fracción reproduciéndose.
Cada una de estas bacterias
es muy compleja.
La pared celular...
...tiene cromosomas
de material genético.
No es sólo una bolsa de agua,
sino una compleja estructura.
Hoy en día,
es el ejemplo más simple...
...de máquina auto-duplicante
que conocemos.
En alguna temprana
etapa de la vida,
las bacterias, o algo
similar a las bacterias,
se agrupó para formar lo que
llamamos la "célula eucariota".
Nosotros estamos constituidos
por este tipo de células.
Nuestras células
son células eucariotas.
Lo mismo ocurre con las células
de plantas, hongos y protozoos.
Ahora se sabe, casi con certeza,
que las células eucariotas...

English: 
by the ganging up of bacteria, perhaps two thousand million years ago.
This model of a eukaryotic cell shows various bits, like these mitochondria in orange,
which are bacteria, or are at least linearly descended from ancient bacteria.
And they go on reproducing all by themselves as though they were separate bacteria.
Now, just as bacteria ganged up together to form a cell like that,
so, cells like that ganged up together to form larger units.
And under this microscope here we have Volvox,
which is a fairly simple kind of organism composed of gangs of cells,
eukaryotic cells, formed into a hollow sphere.
Would anybody like to come down and operate this microscope?

Spanish: 
...se formaron por la
agrupación de bacterias,
hace mil millones de años.
Este modelo de célula eucariota...
...muestra estas
mitocondrias naranjas,
las cuales son bacterias,
o descendientes directas
de las ancestrales bacterias.
Se reproducen por sí solas,
como si se tratase de
bacterias independientes.
Así como las bacterias
se agruparon...
...para formar células eucariotas,
asimismo, las células eucariotas...
...se agruparon para formar
organismos mayores.
En este microscopio...
...tenemos los volvox,
un organismo muy sencillo,
compuesto por colonias
de células eucariotas,
que forman una esfera hueca.
¿Alguien quiere operar
el microscopio?
Tú, en la primera fila.

French: 
était un amalgame de bactéries, il y a deux milliards d’années.
Cette maquette d’une cellule eucaryote contient plusieurs éléments, comme ces mitochondries orange,
qui sont des bactéries, ou du moins les descendantes d’anciennes bactéries.
Et elles continuent à se reproduire toutes seules, indépendamment, comme si elles étaient toujours des bactéries individuelles.
Donc les bactéries se sont agglutinées pour former une cellule comme celle-ci,
et de la même manière, les cellules se sont agglutinées pour former des entités plus importantes.
Sur la lamelle de ce microscope, il y a un volvox,
un organisme relativement simple, composé de grappes de cellules
eucaryotes enfermées dans une sphère creuse.
Quelqu’un serait volontaire pour venir utiliser le microscope?

Polish: 
półączenie się bakterii w grupę,
być może dwa miliardy lat temu.
Na tym modelu komórki eukariotycznej
widać różne części, jak te
mitochondria
w kolorze pomarańczowym, które są
bakteriami,
a przynajmniej są potomkami
w linii prostej pradawnych bakterii.
l reprodukują się one całkowicie
samodzielnie,
jak gdyby były odrębnymi bakteriami.
Tak samo jak bakterie zgrupowały się,
eby stworzyć komórki, komórki
zgrupowały się,
żeby stworzyć większe jednostki.
Tutaj pod mikroskopem mamy Volvox,
dość prosty rodzaj organizmu złożony
z grup komórek, komórek
eukariotycznych,
ukształtowany w wydrążoną kulę.
Czy ktoś chciałby przyjść tu i
obsługiwać mikroskop?
Tak, tam w pierwszym rzędzie.

French: 
Oui, très bien, toi, quel est ton nom? [Enfant] Katy.
[Richard Dawkins] Tu as déjà utilisé un microscope, Katy? Katy: Non.
[Richard Dawkins] D’accord. Bon, là, on a mis un volvox à l’intérieur – ça ressemble à de gros globules verts.
Ca, ca sert à faire glisser la lamelle. Viens ici pour voir si tu arrives à y voir quelque chose.
Si tu tournes le bouton de ce côté,
ça bouge de ce côté, et vice-versa.
Et je crois… ah, je crois que j’ai trouvé un bout… essaie d’ajuster l’image… Voilà …
tourne dans l’autre sens… voilà, très bien, on l’a. Tout le monde le voit?
Bien. Bravo, Katy, merci beaucoup. (Applaudissements)
Katy a trouvé un volvox.
C’est un globe contenant quelques milliers, peut-être seulement un millier de cellules, et chacune de ces cellules
est une petite entité individuelle couverte de petits poils, appelés cils,

Polish: 
Jak ci na imię?
Cathy.
Pracowałaś kiedyś z mikroskopem,
Cathy?
Nie. OK.
Tutaj jest kilka Volvoxów i to są
wielkie,
zielone okrągłe rzeczy.
A tak poruszasz się wokół.
Podejdź bliżej, to zobaczysz.
Jeśli poruszysz tym, obraz porusza się
w tę stronę.
Jeśli poruszysz tamtym,
porusza się w tamtą stronę.
Myślę, myślę, że znalazłaś jednego.
Spróbuj wyostrzyć tutaj.
Mamy to.
Lepiej w drugą stronę.
Teraz jest.
Teraz dobrze go widzimy.
Dobrze. Dobra robota, Cathy, bardzo
dziękuję.
Cathy znalazła jednego Volvoxa.
To jest kula kilku tysięcy,
być może jednego tysiąca komórek.
Każda z tych komórek jest małą,
odrębną całością z małymi włoskami,
które wybijają rytm wokół krawędzi

Spanish: 
- ¿Tu nombre?
- Katy
- ¿Sabes usar el microscopio?
- No.
Los volvox son grandes
glóbulos verdes.
Lo manipulas de esta forma.
Acércate.
Si mueves aquí,
se dirige hacia acá.
Ya encontré uno,
trata de enfocarlo.
Ahí está.
¿Se ve bien?
Bien hecho, Katy,
muchas gracias.
Katy encontró un volvox.
Un globo formado por
un millar de células.
Cada una de esas células
es una entidad independiente,
con diminutos cilios
vibrando en sus bordes.

English: 
What's your name?[Girl] Katy
Have you ever used a microscope before, Katy? [Katy] No. [Richard Dawkins]
No, okay. In there are some Volvox and they are great, big, green globular things.
And this is how you move the stage about. Come here, then you can see.
If you move that one there, it moves that way.
If you move this one here, it moves that way.
And I think I've found one for you. Try focusing there. There we are.
The other way, I think. There we are, that's got it. Now are we seeing that right?
Good. Well done, Katy, thank you very much indeed. (applause)
What Katy has found is one Volvox.
It's a globe of a few thousand, perhaps one thousand cells, and each one of those cells
is a little, separate entity with little hairs that beat, called cilia, round the edge

Polish: 
i cała kula porusza się jak jeden
organizm.
Volvox nie jest naszym przodkiem.
Volvox jest współczesnym
zwierzęciem, ale możliwe,
że coś podobnego dało początek
naszym przodkom.
W końcu my jesteśmy koloniami
komórek.
A to grupowanie się komórek,
żeby stworzyć większe organizmy
postępowało na prawdziwie kolosalną
skalę.
Powiedziałem, ze słoń jest olbrzymią
dygresją
programu "Skopiuj mnie"
i naprawdę chodziło mi o olbrzymią.
Bo podczas gdy Volvox ma kilkaset
czy tylko tysiąc komórek,
słoń zrobiony jest z okóło tysiąca
trylionów komórek.
Jeśli więc słoń jest robotem noszącym
swoją własną instrukcję budowy,
jest to niemal niewyobrażalnie wielki
robot.
Oczywiście, nie jest szczególnie
ogromny
w kategoriach absolutnych,
nie jest duży w porównaniu z gwiazdą,
ale jest olbrzymi w porównaniu
z cząsteczkami DNA, które go
zbudowały.
Żeby to zrozumieć wyobraźmy sobie,
że my, ludzie, postanowiliśmy
zbudować

English: 
and the whole globe moves as if it was one organism.
Now, Volvox is not our ancestor. Volvox is a modern animal,
but it's possible that something like that originally gave rise to our ancestors.
We are, after all, colonies of cells.
And this ganging up together of cells to form larger organisms
has proceeded to truly colossal lengths.
I said that an elephant was a huge digression on a "copy me" program,
and I really did mean huge.
Because whereas a Volvox has a few hundred or thousand cells,
an elephant is made of about a thousand trillion cells.
So if an elephant is a robot carrying its own blueprint about,
it's almost an unimaginably colossal robot.
Of course, it's not particularly colossal in absolute terms,
it's not big compared with a star, but it's colossal compared with the DNA molecules that built it.
To understand this imagine that we humans

French: 
et le globe agit comme un seul organisme.
Le volvox n’est pas notre ancêtre. C’est un animal existant de nos jours.
Mais il est possible que notre ancêtre ait ressemblé à ça.
Après tout, nous sommes composés de cellules, nous aussi.
Et ces masses de cellules ont évolué pour atteindre
des tailles absolument colossales.
J’ai dit qu’un éléphant était une gigantesque extrapolation d’un programme nommé « Copiez-moi »,
et gigantesque est vraiment le mot.
Un volvox n’a qu’une centaine ou un millier de cellules,
mais un éléphant est composé d’un bon millier de billions de cellules.
Donc si l’on imagine que l’éléphant est un robot qui se balade avec son programme auto-reproducteur,
c’est un robot d’une taille incroyablement gigantesque.
Bien entendu, il n’est pas gigantesque comparé à une étoile,
mais il est gigantesque comparé aux molécules d’ADN qui le composent.
Pour mieux comprendre tout cela, imaginez que nous, les humains,

Spanish: 
Todo el globo se mueve
como si fuese un solo organismo.
Son organismos modernos,
no son ancestros nuestros,
pero es posible que
algo similar a esto...
...haya dado origen
a nuestros ancestros.
Somos, después de todo,
colonias de células.
Las células se agrupan para
formar organismos mayores,
y han alcanzado tamaños
realmente colosales.
El elefante es una gran dispersión
del programa "cópiame".
De veras enorme.
Mientras un volvox tiene unos
cuantos centenares de células,
un elefante está formado
por mil billones de células.
Si un elefante acarrea su
plano de construcción,
entonces es un robot
inconcebiblemente grande.
No es "grande" en
términos absolutos,
no es grande
como una estrella,
pero es colosal comparado con las
moléculas de ADN que lo conforman.
Para tener una idea,

Polish: 
wielkiego konia trojańskiego, żeby nas
pomieścił.
Ponieważ to my budujemy konia,
będzie wyglądał jak robot.
Będzie miał stalowe płyty znitowane
razem
i będzie miał kamery telewizyjne
zamiast oczu.
Ale jakiej będzie wielkości?
Odpowiedź na to pytanie brzmi, że
jeśli ten koń
zostanie zbudowany na tę samą skalę,
na jaką nasze DNA buduje nas,
czy DNA dzikiego konia buduje konia,
to ten koń przytłoczyłby Mount
Everest.
A więc jest to budowanie na naprawdę
olbrzymią skalę.
Rzeczywiste żywe ciało, jak koń czy
my,
potrafi być tak duże w porównaniu do
genów,
które je zbudowały,
ponieważ rośnie w zupełnie inny
sposób
niż rosłaby maszyna budowana przez
człowieka.
Maszynę zestawiają ludzie rojący się
wokół niej całej
i nitujący stalowe płyty.

French: 
voulions construire un cheval de Troie assez grand pour tous nous contenir.
Bon, le cheval aurait plutôt l’air d’un robot,
avec des plaques de métal et des caméras à la place des yeux.
Mais quelle taille ferait-il?
Eh bien, si on le construisait à la même échelle que l’ADN utilise pour nous construire,
ou construire un vrai cheval, ce robot-cheval dépasserait en taille de loin le Mont Everest.
Ce serait donc un bâtiment absolument colossal.
Un véritable être vivant, comme un cheval ou un être humain,
arrive à des tailles aussi énormes
parce qu’il se construit de manière très différente de celle dont les humains construisent des machines.
Une machine créée par l’homme est assemblée
par un groupe d’ouvriers, qui vissent des plaques de métal à l’ensemble.

Spanish: 
imaginen que construimos
un caballo de Troya...
...para viajar en su interior.
El caballo semejaría un robot.
Tendría blindaje de acero
y sus ojos serían cámaras de TV.
¿Cuán grande sería?
La respuesta es:
Si este caballo fuese
construido a la misma escala...
...en que nosotros estamos
construidos por el ADN,
o un caballo real está
construido por su ADN,
este caballo dejaría
enano al Monte Everest.
Estaría hecho a una
escala colosalmente grande.
Un cuerpo vivo real,
como un caballo o nosotros,
es tan grande comparado a
los genes que lo conforman,
pues su proceso de crecimiento...
es distinto al de una máquina
fabricada por el hombre...
...con un lote de personas
martillando placas de acero.

English: 
set ourselves the task of building a great Trojan horse to carry ourselves about in.
Well, since we built it, the horse would look like a robot.
It would have steel plates riveted together and it would have television cameras for eyes.
But how big would it be?
If this horse was built by us to the same scale as we are built by our DNA,
or a real horse is built by its DNA, then this horse would dwarf Mount Everest.
So this is building on a truly colossal scale.
The real living body, like a horse or like us,
manages to be so big compared with the genes that built it,
because it grows by a very different process from the way a man-made machine would grow.
A man-made machine is put together
by people swarming all over it and riveting on plates of steel.

Spanish: 
El modo de crecer de los
seres vivos es muy diferente.
Se llama crecimiento exponencial,
o crecimiento
vía duplicación local.
Funciona así:
Comienza con una única célula.
La representaré con...
...una moneda
en el tablero de ajedrez.
Es una célula, la cual se divide
y resultan dos células iguales.
Como son iguales entre sí...
...también tienen la propiedad
de dividirse y producir cuatro,
y cada una de esas células
puede dividirse y producir ocho.
Estamos duplicando.
Trataremos de estimar cuán
alta sería la pila de monedas...
...si continuáramos duplicando,
y este animal siguiera
creciendo y creciendo...
Hemos conseguido llenar
una fila del tablero.

French: 
Mais la manière dont les êtres vivants grandissent est très différente.
Ca s’appelle la croissance exponentielle, que l’on pourrait aussi appeler croissance par duplication localisée.
Voici comment elle fonctionne. On commence avec une seule cellule,
que je vais représenter par une pièce de monnaie posée sur la case en bas à droite d’un échiquier.
Ca, c’est une seule cellule. Cette cellule se divise, et produit deux autres cellules exactement semblables à elle-même.
Et puisque ces cellules sont identiques à l’originales,
elles peuvent aussi se diviser et produire quatre cellules.
Et chacune de ces nouvelles cellules peut se diviser, pour en produire huit nouvelles.
Vous avez compris ce qu’on est en train de faire – on les laisse se dédoubler.
et on va essayer d’estimer le nombre de pièces, et la taille de la pile,
que l’on obtiendrait si on les laissait se répliquer.
L’animal grandit, grandit, grandit.
On a déjà rempli une rangée de l’échiquier.

Polish: 
Ale specjalny sposób rośnięcia
rzeczy żywych jest zupełnie inny.
Nazywa się wzrostem wykładniczym
lub można to nazwać lokalnym
podwajaniem.
A tak to działa.
Zaczynasz od pojedynczej komórki.
Przedstawię to za pomocą tej monety
na prawej krawędzi szachownicy.
To jest jedna komórka.
Ta komórka dzieli się i daje dwie
komórki,
takie same jak ona.
A ponieważ te dwie są takie same jak
ona,
one także są zdolne do podziału i
produkują cztery komórki.
A każda z nich potrafi dzielić się i
produkuje osiem.
Widzicie, co robimy.
Kontynuujemy podwajając i
spróbujemy ocenić,
jakiej wysokości będzie sterta monet,
gdybyśmy kontynuowali, podwajając.
To zwierzę rośnie i rośnie, i rośnie.
Udało nam się zapełnić jeden rząd
szachownicy

English: 
But the special way of growing, that living things have, is very different.
It's called exponential growth or you could call it growing by local doubling.
And here's how it works. You start with a single cell,
and I'm going to represent that by a coin on the right hand side of the chessboard.
That's one cell. Now, that one cell divides and produces two, just like itself.
And because those two just like itself,
they also have the property of being able to divide and producing four cells.
And each of those cells can divide and produce eight.
And you can see what we are doing. We are going on, doubling up
and what we're going to try to do is estimate how high the pile of coins would be,
if we went on, doubling up.
This animal is growing and growing and growing.
We've managed to fill one row of the chessboard

Spanish: 
En cada casilla se elevaría
al doble, y así sucesivamente.
El tamaño de este animal
se duplica y duplica.
¿Cuán alta sería la pila
de monedas...
...si llegamos al otro extremo
del tablero, a la casilla 64?
Ya hice el cálculo.
El resultado es
muy impresionante.
La pila de monedas en
esta casilla del tablero...
se empinaría hasta la
estrella Alfa Centauro.
Es decir, cuatro años luz
de distancia.
Bueno, eso es el
crecimiento exponencial.
¿Puedes traerme la
ballena azul, por favor?
Muchas gracias.
Quiere ser una ballena azul
cuando crezca.
Si lo consiguiera...
...sería en la casilla número 57.

French: 
On continue. La prochaine sera plus haute,
et celle d’après encore plus haute,
alors que l’animal continue à grandir.
A votre avis, quelle taille fera la pile de pièces
posée sur la soixante-quatrième case de l’échiquier?
jusqu’ou irait-elle? Je ne pense pas que vous puissiez le calculer mentalement.
Je l’ai calculé avant d’arriver, et c’est très impressionnant.
La pile de pièces sur la soixante-quatrième case de l’échiquier serait tellement haute qu’elle atteindrait l’étoile Alpha du Centaure,
à quatre années-lumière de la Terre.
C’est ça, la croissance exponentielle.
Fais entrer la baleine bleue, Bryson, s’il se plaît. (Rires)
Merci beaucoup.
Bon, ça, ça sera une baleine bleue quand ça sera grand.
Et s’il y arrive, il serait à la 57e case de l’échiquier.

Polish: 
i teraz musimy iść dalej.
Następny będzie tak wysoki,
a następny będzie tak wysoki.
To zwierzę więc rośnie podwajając się,
podwajając się, podwajając się.
No to jakiej wysokości byłaby sterta
monet, gdybyśmy
dotarli do drugiego końca
szachownicy, do 64 pola?
Jak będzie wysoka?
Nie sądzę, byście chcieli rozgryźć to w
głowach.
Wyliczyłem to zawczasu i jest to dość
imponujące.
Sterta monet na tym polu szachownicy
sięgałaby do gwiazdy Alfa Centaurion.
Mierzyłaby około czterech lat
świetlnych.
No cóż, to jest wzrost wykładniczy.
Czy mógłbyś przynieść płetwala
błękitnego, Bryson.
Bardzo dziękuję.
No cóż, on chce zostać płetwalem
błękitnym,
jak dorośnie.
Jeśli mu się to uda,
to będzie gdzieś na 57 polu.

English: 
and now we will have to go on and the next one will be that high,
and the next one would be that high, and so on. We're growing this animal
doubling up, doubling up, doubling up.
Now, how big would the pile of coins be
if we got to the other end of the chessboard, to the 64th square?
How tall would it be? I don't suppose you worked it out in your head
I worked it out beforehand, and it's fairly impressive.
The pile of coins on that square of the chessboard would stretch to the star Alpha Centauri.
It would be about four light years away.
Well, that's exponential growth.
Could you bring in the blue whale, please Bryson? (laughter)
Thank you very much.
Well, this wants to be a blue whale when it grows up.
And if it succeeded it would be somewhere out there on the 57th square.

English: 
Because it only takes about 57 cell generations in order to build a blue whale
which is made of about 100 thousand trillion cells.
Would anybody like to know how many cells they consist of?
Right. Yes.
We've got a computer program which just converts weight into cells by a rough calculation.
What's your name?[Boy] Sam
Would you like to stand on the scales, please, Sam.
Gosh, those boots are going to weigh a lot on their own, aren't they?
Fifty three kilograms.
That is, Sam has approximately 74.2 trillion. Yes, 74.2 trillion cells,
but it would only take about 46 cell generations to make Sam. Thank you very much.

French: 
Parce qu’il faut seulement cinquante-sept générations de cellules pour fabriquer une baleine bleue,
composée d’à peu près cent mille billions de cellules.
Quelqu’un voudrait savoir de combien de cellules il est composé?
Voyons voir… euh… oui, toi.
On a un programme informatique qui convertit le poids en nombre approximatif de cellules. Viens voir par ici.
Quel est ton nom? [Enfant] Sam. [Richard Dawkins] Sam.
Vas-y, monte sur la balance.
Ouh là, tes bottes vont peser lourd. Bon.
53 kilos.
Alors… ça fait… Sam est composé d’environ 74.2 billions de cellules.
Mais il suffirait de 46 générations pour fabriquer Sam. Merci beaucoup.

Polish: 
Potrzeba bowiem tylko 57 pokoleń
komórek,
żeby zbudować płetwala błękitnego,
który składa się z około 100 tysięcy
trylionów komórek.
Czy ktoś chciałby dowiedzieć się,
z ilu komórek jest zbudowany?
Dobrze, tak.
Mamy program komputerowy,
który z grubsza przelicza wagę na
komórki.
Podejdź tutaj.
Jak ci na imię?
Sam.
Sam.
Czy mógłbyś stanąć na wadze?
Popatrzmy, te buty będą dużo ważyły.
Tak. 53 kilogramy.
Dobrze. To jest około 7 42 tryliony.
Tak, 7 42 tryliony komórek,
ale to zabrałoby tylko okóło 46 pokoleń
komórek,
żeby zrobić Sama.
Bardzo dziękuję.

Spanish: 
Pues hacen falta sólo 57
generaciones celulares...
...para construir una ballena azul,
la cual está constituida por
100 mil billones de células.
¿Alguien quiere saber
cuántas células lo constituyen?
Tenemos un programa que
convierte el peso en células.
- ¿Tu nombre?
- Sam
Sobre la báscula, por favor.
¡Esas botas pesarán mucho!
53 kilogramos.
Sam tiene aproximadamente...
...742 billones de células.
Harían falta 46 generaciones
celulares para construir a Sam.
Muchas gracias.

English: 
(applause)
Let's now try doing that with somebody a bit bigger.
Douglas, would you like to come out and have a -
Right. Let's have a look now. 110 kilograms, how does that look?
154 trillion, only 47 cell generations though. Thank you very much, Douglas.
(applause)
So only one more cell generation is needed to make Douglas compared with making Sam.
And only another 10 cell generations are needed to make a blue whale.
(laughter)

French: 
(Applaudissements)
Maintenant, essayons de voir ce que ça donne avec quelqu’un d’un peu plus lourd.
Douglas, tu veux venir essayer?
Bien, voyons voir. [Douglas] Oui, carrément plus lourd… [Richard Dawkins] Cent dix kilos. Combien ça fait de cellules?
154 billions de plus que Sam – mais seulement 47 générations sont nécessaires pour les créer. Merci beaucoup, Douglas.
(Applaudissements)
Il faut donc une seule génération de cellules supplémentaire pour passer de Sam à Douglas.
Et seulement dix générations de plus pour fabriquer une baleine bleue.
(Rires)

Spanish: 
Ahora probemos con
alguien un poco más grande.
Douglas, ¿puedes venir?
Veamos.
Soy mucho más grande.
110 kilogramos.
154 billones,
sólo 47 generaciones celulares.
Muchas gracias, Douglas.
Sólo se requiere una
generación celular más...
...para construir a Douglas
con relación a Sam,
y sólo 10 generaciones más
para construir una ballena azul.

Polish: 
Spróbujmy teraz z kimś trochę
większym.
Spróbujmy teraz z kimś trochę
większym.
Douglas, czy chciałbyś przyjść tutaj i...
Dobrze.
Zobaczmy teraz.
110 kilogramów, jak myślisz?
154 tryliony, tylko 47 pokoleń komórek.
Bardzo dziękuję, Douglas.
A więc potrzeba tylko jeszcze jednego
pokolenia komórek,
żeby zrobić Douglasa w porównaniu do
zrobienia Sama.
l tylko jeszcze 10 pokoleń komórek
potrzeba do zrobienia płetwala
błękitnego.
No tak,
46 czy 47, czy ile ich tam jest, to

Polish: 
- nawiasem mówiąc - najmniejsza
liczba.
W rzeczywistości zabrałoby to trochę
więcej,
ponieważ różne części ludzi dzielą się
przez różne odcinki czasu.
Komórki wątroby kontynuują trochę
dłużej,
komórki nerek nieco krócej.
Nie jest to więc aż takie proste.
Ale to nasuwa rozwiązanie dla
problemu,
jak ciało potrafi kontrolować swój
kształt.
Bo jedyne, co musi zrobić,
to zmienić liczbę podziałów
komórkowych.
Bardzo precyzyjne dopasować liczby
podziałów komórkowych różnych
kawałków ciała,
żeby zmienić kształt tego kawałka
w porównaniu z innymi kawałkami.
Na przykład, w ewolucji człowieka
w porównaniu z naszym przodkiem
Homo habilis,
człowiek współczesny ma dość
spiczasty podbródek.
Homo habilis ma raczej niezaostrzony
podbródek.
A więc w ewolucji człowieka
podbródek wydłużył się.
Pokażę to wam.
Tam jest mój przodek, Homo habilis,

Spanish: 
46 ó 47 generaciones,
son cifras mínimas.
De hecho, tardaría más,
pues las partes se dividen
en distintos períodos de tiempo.
Las células del hígado tardan
más que las del riñón, etc.
No es un cálculo tan simple,
pero nos explica la manera en que el
cuerpo consigue controlar su forma.
Sólo necesita cambiar el
número de divisiones celulares,
mediante finos ajustes
para cada región del cuerpo,
a fin de cambiar esa forma,
en relación a otra región.
Por ejemplo,
comparados con nuestro
ancestro, el Homo habilis,
el mentón moderno
es mucho más prominente.
El Homo habilis
tenía un mentón chato.
En la evolución humana
el mentón se ha extendido.
Aquí está mi ancestro,
el Homo habilis.

English: 
Well, 46 or 47, or whatever it is, is, by the way, a minimum figure.
In fact, it would take a bit more than that,
because different bits of people are going on dividing for different lengths of time.
The liver cell is going on a bit longer, kidneys a bit shorter and so on.
So it isn't quite as simple as that.
But it does suggest to you how the body manages to control the shape that it is.
Because all it has to do is to change the number of cell divisions,
a very, very fine adjustment to the number of cell divisions that different bits of the body undergo
in order to change the shape of that bit of body, relative to other bits of body.
For instance, in human evolution compared with our ancestor, Homo habilis,
the modern human chin is a fairly pointed object.
Homo habilis has a rather blunt chin.
So, in evolution of, humans the chin elongated. I'll just show you that.

French: 
Enfin bon, que ce soit 46 ou 47, c’est tout de même un nombre minimum de générations.
En fait, ça prendrait un peu plus de temps que ça,
parce que toutes les cellules du corps ne se divisent pas au même rythme.
Les cellules du foie prennent plus longtemps que celles des reins.
Donc ce n’est pas si simple.
Mais ça permet d’évaluer la manière dont le corps contrôle sa propre forme.
Tout ce qu’il a à faire, c’est changer le nombre de divisions cellulaires –
à un niveau très subtil – selon la partie du corps,
pour modifier la forme d’un membre par rapport au reste du corps.
Par exemple, si l’on considère l’évolution de l’homme,
nous avons un menton beaucoup plus pointu que celui de notre ancêtre,
Homo habilis, dont le menton était plutôt plat.
Donc le menton s’est allongé au fil du temps. Regardez bien.

Spanish: 
Comparen el mentón.
Evolutivamente el mentón
humano se ha extendido...
...en comparación
al resto de la cabeza.
Asimismo, hemos tenido
otros cambios.
No es difícil de lograr, mediante el
crecimiento por duplicación local,
pues sólo cambia ligeramente el
número de generaciones celulares...
...requeridas para construir
los huesos de la mandíbula.
Lo que resulta notable...
es que los linajes celulares...
...dejen de dividirse
justo cuando les toca,
de tal modo que nuestras partes
guarden las proporciones correctas.
En ciertos casos, los linajes celulares
no cesan de crecer cuando debieran.
Cuando esto ocurre,
lo llamamos cáncer.
La construcción
de cuerpos colosales,
como nosotros o los caballos,
colosales según los
estándares del ADN,
puede calificarse de
"gigatecnología",

French: 
Ca, c’est mon ancêtre, Homo habilis, et ça, c’est mon menton, en comparaison du sien.
Le menton s’est allongé avec l’évolution,
par rapport au reste du visage.
Il y a eu d’autres changements, et c’en est un.
C’est assez facile à modifier:
il suffit que l’organisme change légèrement le nombre de générations de cellules nécessaires
à la fabrication de l’os de la mâchoire.
En fait, ce qui est remarquable, c’est que les cellules arrêtent de se diviser exactement là ou elles sont censées s’arrêter.
C’est pour ça que nos membres font pile la bonne taille, les uns par rapport aux autres.
Bien entendu, il y a des fois ou les cellules ne s’arrêtent plus lorsqu’elles le devraient.
C’est ce phénomène que nous appelons le cancer.
Construire des corps gigantesques, comme un homme ou comme un cheval –
gigantesques par rapport à l’ADN – ça s’appelle de la gigatechnologie,

Polish: 
a tu jest mój podbródek, dla
porównania.
W ewolucji człowieka mamy więc
wydłużenie
podbródka w porównaniu z resztą
głowy.
Mamy inne zmiany, ale w porównaniu
z resztą głowy podbródek jest
wydłużony.
To była bardzo łatwa sztuczka do
zrobienia
przy wzroście dzięki lokalnemu
podwajaniu.
Bo wszystko, co trzeba zrobić,
to zmienić nieco liczbę pokoleń
komórkowych,
odpowiedzialnych za wzrost kości
szczękowej
tutaj i już mamy ten efekt.
W pewnym sensie niezwykłą rzeczą
jest to,
że linie komórkowe przestają się dzielić
właśnie wtedy, kiedy powinny.
W ten sposób wszystkie kawałki
naszego ciała
są mniej więcej właściwego rozmiaru
w stosunku do innych kawałków.
Oczywiście, w niektórych wypadkach,
linie komórkowe nie przestają rosnąć,
kiedy powinny.
A kiedy to się zdarza, nazywamy to
rakiem.
Budowanie kolosalnych ciał,
takich jak nasze czy koni,
kolosalnych według standardów ich
DNA,
można nazwać gigatechnologią.

English: 
There's my ancestor, Homo habilis, and there's my chin for comparison.
So, in human evolution we had an elongation of the chin
compared with the rest of the head.
We had other changes, but compared to rest of the head the chin elongated.
Now, that would be a very easy trick to do with the local doubling form of growth,
because all you do is you slightly change the number of cell generations
that went into building the jawbone there, and you have that effect.
The remarkable thing is that cell lineages stop dividing just when they're supposed to.
In such a way that all our bits are about the right size relative to our other bits.
Of course, in some cases, cell lineages don't stop growing when they should.
And when that happens, we call it cancer.
Well, building colossal bodies, like us or like horses,
colossal by the standard of their DNA, can be called gigatechnology.

Polish: 
Gigatechnologia oznacza sztukę
budowania rzeczy,
które są przynajmniej miliard razy
większe od budowniczego.
Nie jest to coś znane ludzkim
inżynierom.
Ale ludzie już dyskutują o
przeciwieństwie gigatechnologii,
które nazywają nanotechnologią.
Tak jak giga znaczy miliard,
nano znaczy jedna miliardowa.
Nanotechnologia więc znaczy
budowanie rzeczy,
które są wielkości jednej miliardowej
budowniczego.
Nanotechnologię traktują poważnie
poważni naukowcy,
nie zaś tylko szaleńcy.
A to właśnie, wyobrażają sobie,
może zdarzyć się w niedalekiej
przyszłości.
To są czerwone ciałka krwi, to jest
czysta wyobraźnia,
to są czerwone ciałka krwi i jest tam
wirus,
a tutaj jest nanotechnologiczny robot,
wysłany po to, by usunąć tego wirusa.
Jeśli nanotechnologia będzie działać,
będzie to miało rewolucyjny wpływ na
nasze życie.
Weźmy na przykład chirurgię.

Spanish: 
el arte de construir
cosas cuyo tamaño...
...es mil millones de veces
más grande que su constructor.
Los ingenieros humanos
no la han desarrollado,
pero ya se habla sobre
la tecnología opuesta...
la "nanotecnología".
Giga significa mil millones,
y nano, milmillonésima.
Construye cosas cuyo
tamaño es...
...la milmillonésima parte
de su constructor.
Es tomada en serio por los
científicos, no sólo por locos.
Esto podría suceder en un
futuro no muy distante.
Es puramente imaginario.
Los glóbulos rojos son
atacados por un virus.
Un nano-robot es
enviado al organismo...
...para eliminar el virus.
Si la nanotecnología
se hace realidad,
tendría efectos revolucionarios
en nuestras vidas.
La cirugía es un ejemplo.

French: 
ce qui signifie la fabrication de choses qui font plus
d’un milliard de fois sa taille.
Les ingénieurs humains ne l’ont encore jamais fait.
Mais on connaît déjà l’inverse de la gigatechnologie:
c’est la nanotechnologie.
Giga signifie un milliard: nano signifie un milliardième.
La nanotechnologie, c’est la fabrication d’objets qui sont un milliard de fois plus petits que nous.
La nanotechnologie est prise très au sérieux par les scientifiques, pas seulement par les fous.
Voici ce qu’ils estiment probable dans un avenir pas si lointain.
Ca, ce sont des globules rouges – tout ça est encore imaginaire –
ça c’est un virus, et ça c’est un robot, réalisé grâce à la nanotechnologie,
qui a été envoyé dans les veines pour embrocher le virus.
Si la nanotechnologie fonctionne un jour,
elle aura des effets révolutionnaires sur notre vie quotidienne.
Prenez la chirurgie, par exemple.

English: 
Gigatechnology means the art of building things that are at least
a billion times bigger than you are.
It's not a thing that human engineers have any experience of.
But humans are already talking about the opposite of gigatechnology,
which they call nanotechnology.
Just as giga means a billion, nano means a billionth.
Nanotechnology therefore means engineering things that are a billionth of your own size.
Nanotechnology is taken seriously by some serious scientists, not just madmen.
And this is what they visualize may happen in a not too distant future.
These are red blood corpuscles, this is purely imaginary,
these are the red blood corpuscles, there is a virus,
and here's a nanotechnology robot that's been sent in order to skewer that virus.
If nanotechnology ever works
then it will have very revolutionary effects upon our lives.
Take surgery, for example.

French: 
Les chirurgiens modernes sont très habiles, et ils ont
des instruments très fins, comme ceux-ci.
Mais écoutez cette citation d’Eric Drexler,
le scientifique américain pionnier des nanotechnologies:
« Les scalpels et points de suture moderne sont tout simplement trop grossiers
pour pouvoir réparer des vaisseaux sanguins, des cellules et des molécules.
Mettez-vous à la place d’une cellule lors d’une opération chirurgicale.
Une grande lame s’enfonce, massacrant tout au passage,
tuant des milliers de cellules agglutinées.»
Il parle maintenant de l’aiguille qui recoud la plaie,
et du fil utilisé dans ce but:
« Un peu plus tard, une grande obélisque plonge dans la foule divisée,
tirant un câble aussi large qu’un train de marchandises,
pour réunir les deux côtés de la foule à nouveau.
Du point de vue d’une cellule, même l’opération chirurgicale la plus délicate,
effectuée à l’aide de scalpels extrêmement fins et avec une grande habileté, reste un travail de boucherie.

English: 
Modern surgeons are highly skilled and they have,
what we think of as, a very delicate instruments like these
But listen to Eric Drexler
the American scientist who is the leading apostle of nanotechnology.
He says: "Modern scalpels and sutures are simply too coarse
for repairing capillaries, cells and molecules.
Consider delicate surgery from a cell's perspective.
A huge blade sweeps down, chopping blindly, past and through the molecular machinery
of a crowd of cells, slaughtering thousands."
Now he turns to the suture, the needle which is used to sew up,
the needle and thread which is used to sew up the wound:
"Later a great obelisk plunges through the divided crowd, dragging a cable
as wide as a freight train" - that's American for a goods train -
"behind it, to rope the crowd together again.
From a cell's perspective even the most delicate surgery,
performed with exquisite knives and great skill, is still a butcher job.

Polish: 
Współcześni chirurdzy są wysoko
wykwalifikowani i mają,
jak my uważamy, bardzo precyzyjne
instrumenty, jak te.
Ale posłuchajcie amerykańskiego
naukowca Erica Drexlera,
który jest wiodącym apostołem
nanotechnologii.
Mówi on : "Współczesne skalpele i nici
chirurgiczne
są po prostu zbyt grubo ciosane,
żeby naprawiać naczynia włoskowate,
komórki i cząsteczki.
Popatrzmy na chirurgię precyzyjną
z punktu widzenia komórki.
Olbrzymie ostrze pędzi w dół, rąbiąc
na ślepo,
obok i poprzez maszynerię
molekularną
tłumu komórek, masakrując tysiące".
Następnie omawia nici chirurgiczne i
igłę,
używane do zszywania.
lgłę i nici, które są używane do
zszywania ran.
"Później wielki obelisk daje nura przez
rozdzielony tłum,
ciągnąc za sobą kabel tak gruby jak
pociąg towarowy,
żeby związać tłum z powrotem.
Z punktu widzenia komórki
najbardziej nawet precyzyjna operacja,
wykonana znakomitymi skalpelami
i z wielkimi umiejętnościami,
nadal jest rzeźnicką robotą.
Tylko zdolność komórek do porzucenia
swoich zmarłych,

Spanish: 
Los cirujanos son
personas muy hábiles,
que manejan instrumentos
de alta precisión, como estos...
Escuchemos a Eric Drexler,
científico considerado el
apóstol de la nanotecnología.
Los escalpelos y suturas
son muy toscos...
...para reparar capilares,
células y moléculas.
lmaginemos una cirugía desde
la perspectiva de una célula.
Un enorme cuchillo penetra
cortando ciegamente...
...una multitud de células,
matando miles de ellas.
Ahora se referirá
a la aguja quirúrgica.
Aguja e hilo
para suturar heridas.
Luego penetra un obelisco
arrastrando un cable,
grueso como un tren...
Se refiere al hilo de sutura.
...para amarrar a la multitud.
Desde esta perspectiva,
incluso la cirugía más delicada,
es el trabajo de un carnicero.

English: 
Only the ability of cells to abandon their dead, regroup and multiply
makes healing possible.
Yet, as many paralyzed accident victims know too well, not all tissues heal."
Nanotechnology holds out the prospect of building surgical instruments
small enough to be on the same scale as the cells.
And these instruments would be far too tiny to be controlled by a human surgeon's fingers.
If that's the width of a goods train,
then imagine how wide a surgeon fingers would be on the scale of cells.
A robot as small as that, capable of doing that, would be a very wonderful thing to have,
but it's only one and there are millions and millions of, say, red blood corpuscles to repair.
It would only work if the nanotechnology machines themselves were cloned up,
were reproduced in exactly the same way as the red blood corpuscles are themselves.
Like this immunoglobulin molecule, which is what a doctor might inject into you

Spanish: 
Sólo al olvidar a sus muertos,
agruparse y multiplicarse...
las células hacen posible
la curación.
Pero como las víctimas
de parálisis saben bien,
no todos los tejidos curan.
La nanotecnología propone
construir instrumentos...
...que estén a la escala
de las células.
Estos serían muy pequeños para
ser controlados por un cirujano.
Si a escala celular, un hilo es
tan ancho como un tren,
piensen cómo serían
los dedos de un cirujano.
Si un minúsculo robot
fuera capaz de hacer eso,
sería un logro maravilloso.
Pero sería uno solo,
entre millones
de glóbulos a reparar.
Sólo funcionaría...
...si estos nano-robots
se clonaran a sí mismos,
y se multiplicaran del mismo
modo que las células sanguíneas.
Como la molécula de
inmunoglobulina,
que el médico inyecta
a la sangre...

Polish: 
przegrupowania i mnożenia się
umożliwia wygojenie.
A przecież, jak wie aż za dobrze wiele
sparaliżowanych ofiar wypadków,
nie wszystkie tkanki się goją".
Nanotechnologia daje perspektywę
zbudowania
narzędzi chirurgicznych wystarczająco
małych,
by znajdowały się na tej samej skali co
komórki.
A te instrumenty będą zbyt małe,
by mogły je kontrolować ręce
ludzkiego chirurga.
Jeśli to jest szerokość pociągu
towarowego,
to wyobraźcie sobie jak szerokie są
palce chirurga na skali komórek.
Tak mały robot, zdolny do zrobienia
tego,
byłby cudowną rzeczą, ale byłby tylko
jeden,
a do naprawy są miliony milionów,
powiedzmy, czerwonych ciałek krwi.
Działałoby to tylko wtedy, kiedy
maszyny
nanotechnologiczne same by się
klonowały,
reprodukowały się w dokładnie taki
sam sposób
jak czerwone ciałka krwi.
Jak ta cząsteczka immunoglibuliny,
którą doktor mógłby wam wstrzyknąć
w tysiącach egzemplarzy,

French: 
C’est grâce aux cellules, qui peuvent se débarrasser de leurs morts, se regrouper et se multiplier,
que la guérison est possible.
Malheureusement, comme beaucoup de paralysés le savent, tous les tissus humains ne guérissent pas forcément. »
Les nanotechnologies pourraient bien permettre de fabriquer des instruments chirurgicaux assez
petits pour être à l’échelle des cellules.
Et ces instruments seraient bien trop petits pour être contrôlés par un chirurgien.
Si un fil fait la taille d’un train de marchandises à l’échelle des cellules,
imaginez la taille d’un doigt de chirurgien.
Un robot aussi petit et capable de faire tout cela serait merveilleux,
mais il y aurait sans doute des millions et des millions de globules rouges, par exemple, à réparer.
La nanotechnologie fonctionnerait seulement si les machines elles-mêmes
pouvaient se reproduire exactement de la même manière que les globules rouges:
comme cette molécule d’immunoglobine, par exemple, dont que le médecin vous injecte

English: 
in the thousands to protect you from hepatitis.
It only works because it's in your blood stream in thousands and thousands
and thousands of copies.
And that's what nanotechnology depends upon.
This is not really nanotechnology because it's a biological object.
But that's the kind of thing that nanotechnology would look like.
Nanotechnology seems to us very strange, scarcely believable.
The idea of machines down there, at the level of atoms, seems a very alien world.
More strange than the life that is imagined on other planets by science-fiction writers.
Nanotechnology seems to us something new, something in the future.
But actually, far from nanotechnology being new and alien, it's old.
Vastly older than we, whose bodies belong in the world of big things.
It's we, big things, that are new, alien, strange and futuristic.
We are products of a flashy new gigatechnology.
Fundamentally life is based in the world of nanotechnology.

French: 
par milliers pour vous vacciner contre l’hépatite.
Cela fonctionne seulement parce qu’elle se retrouve dans vos veines en des milliers
et des milliers d’exemplaires.
C’est cela dont dépend la nanotechnologie.
Ca, ce n’est pas vraiment de la nanotechnologie, parce que c’est un object organique.
Mais c’est le genre de choses que la nanotechnologie pourrait imiter.
La nanotechnologie nous semble étrange, à peine croyable.
L’idée de fabriquer des machines à l’échelle des atomes semble appartenir à un autre univers,
encore plus bizarre que la vie extra-terrestre imaginée par les auteurs de science-fiction.
La nanotechnologie nous semble un fait nouveau, futuriste.
Mais en réalité, loin d’être quelque chose de nouveau et d’étrange, la nanotechnologie est très ancienne.
Bien plus ancienne que nous, qui évoluons dans le monde des grands.
Ce sont nous, les grands, qui sommes nouveaux, étranges et futuristes.
Nous sommes le résultat d’une gigatechnologie éclatante.
La vie, à son niveau le plus fondamental, est toujours ancrée dans l’univers des nanotechnologies.

Spanish: 
...para frenar una hepatitis.
Es efectiva porque infunde
miles y miles de copias.
De eso depende la
nanotecnología.
Esto no es nanotecnología,
pues es un objeto biológico.
Pero la nanotecnología
sería similar.
La nanotecnología nos parece
algo muy extraño, apenas creíble.
La idea de robots a escala de un
átomo nos parece de otro mundo.
Más extraña que la vida
extra planetaria...
...imaginada por la ciencia-ficción.
La nanotecnología nos
parece novedosa y futurista,
pero en realidad,
lejos de ser nueva o ajena,
es mucho más antigua
que todos nosotros,
cuyos cuerpos pertenecen al
mundo de las cosas grandes.
Nosotros los grandes,
somos los nuevos y futuristas.
Somos el producto de una
novedosa gigatecnología.
La vida se fundamenta
en el nanomundo.

Polish: 
że uchronić was przed żółtaczką.
Działa tylko dlatego, że w waszym
krwioobiegu
jest jej tysiące, tysiące kopii.
l od tego zależy nanotechnologia.
To nie jest naprawdę nanotechnologia,
ponieważ to jest obiekt biologiczny.
Ale to jest rodzaj rzeczy,
do których nanotechnologia będzie
podobna.
Nanotechnologia wydaje się nam
dziwna,
zaledwie można w nią uwierzyć.
Pomysł maszyn na poziomie atomów
wydaje się bardzo obcym światem.
Dziwniejszym niż życie wyobrażane
sobie
na innych planetach przez pisarzy
science-fiction.
Nanotechnologia wydaje się być
czymś nowym,
czymś z przyszłości.
Ale w rzeczywistości nanotechnologia
wcale nie jest nowa i obca, jest stara.
Dużo starsza niż my,
których ciała należą do świata dużych
rzeczy.
To my, duże rzeczy, jesteśmy nowi,
obcy, dziwni i przyszłościowi.
Jesteśmy produktem efekciarskiej,
nowej gigatechnologii.
Zasadniczo życie opiera się na świecie
nanotechnologii.

French: 
Souvenez-vous: je vous ai dit que les cellules sont faites de bactéries,
et que nous sommes nous-mêmes faits de cellules.
Eh bien, il existe aussi des colonies de corps individuels, les insectes sociaux,
pour lesquelles la colonie entière ressemble à une grande extrapolation du principe d’auto-reproduction.
Voici une fourmilière de fourmis-soldats d’Amérique du Sud.
Elle contient plusieurs millions de fourmis. Et là …
Là, ce sont simplement deux fourmis, pas des fourmis-soldats: une espèce différente.
Ces deux fourmis sont sœurs. Elles sont toutes les deux ouvrières,
toutes les deux travaillent pour la communauté, et les voilà toutes les deux,
même si la différence de taille entre elles est si importante.
Là, c’est une ouvrière qui nourrit une jeune reine ailée.
Les ailes servent à transporter l’ADN de la colonie pour créer une autre génération.

English: 
Now, you remember I said that cells are made of bacteria
and we are made of cells ganging up.
Well, there are also colonies of individual bodies, social insects,
in which the entire colony can be thought of as one, big, "copy me" digression.
This is a bivouac of army ants from South America.
This is a great sheet of millions of ants.
Here are just two ants, not army ants, a different species. That one is the sister of that one.
They're both members of the same colony, they're both workers,
both are needed by the colony and so both are there,
even though they are such colossally different sizes.
This is what it's all about. This worker here is feeding a young queen with wings.
Those wings are for carrying the DNA of the colony into the next generation.

Polish: 
Pamiętacie, że powiedziałem,
iż komórki składają się z bakterii,
a my z komórek, które się zgrupowały.
lstnieją także kolonie indywidualnych
organizmów,
owadów spółecznych, w których całą
kolonię
można uważać za jedną, dużą
dygresję "Skopiuj mnie".
To jest obóz mrówek z Ameryki
południowej.
Jest to wielka płachta milionów
mrówek.
l następny.
Tutaj są tylko dwie mrówki, to jest inny
gatunek.
Ta jest siostrą tej.
Obie są członkami tej samej kolonii,
obie są robotnicami, obie są kolonii
potrzebne
i obie tam są, chociaż są tak
kolosalnie różnych rozmiarów.
l następny.
O to właśnie tutaj chodzi.
Ta robotnica karmi młodą królową ze
skrzydłami.
Skrzydła są po to, żeby przekazać
DNA
kolonii do następnego pokolenia.

Spanish: 
He dicho que las células se
constituyen por bacterias,
y nosotros estamos constituidos
por la agrupación de células.
Pues también existen colonias
de organismos individuales,
insectos sociales,
en que la colonia entera
puede considerarse...
...una gran dispersión
del programa "cópiame".
Éste es la hormiga
marabunta en Suramérica,
Millones de hormigas
formando una gran nido vivo.
Siguiente.
Aquí hay dos hormigas.
Otra especie, no marabuntas.
Son hermanas entre sí.
Son miembros de la misma colonia.
Ambas son necesarias
por la colonia,
a pesar da la inmensa
diferencia de tamaño.
De esto se trata,
la reina alada es alimentada
por una hormiga obrera...
...para traspasar el ADN de la
colonia a la próxima generación.
La colonia es una máquina...

English: 
The entire colony is one machine, geared to passing its DNA on into the future.
This is the queen of a termite colony. You see, she's huge,
she's a gigantic egg-laying machine,
a walking egg-laying machine, except that she can't walk. She is too big to walk.
There's a king termite to show the same scale.
She's producing eggs to go on into the future.
These are honey-pot ants. Their workers specialize to act as honey stores.
These are the armor plates of the body and they've been stretched apart
by this gigantic honey-pot here, filled with honey.
All that this does is to hang in the roof of the nest, like a light bulb
and when times are good it gets filled up with food.
When times are poor, the food is drawn out again.
This is a part of the machinery of the entire colony.
These colonies are very impressive in what they can achieve.
This is the nest of a South American fungus ant.
A great underground structure, a huge underground cavity.
There's a man to the same scale. This is the sort of things that can be achieved

Polish: 
Cała kolonia jest jedną maszyną
nastawioną
na przekazanie swojego DNA dalej, do
przyszłości.
l następny.
To jest królowa kolonii termitów.
Widzicie, jest olbrzymią,
gigantyczną maszyną do składania
jajek,
chodzącą maszyną, poza tym, że nie
może chodzić.
Jest za duża, by chodzić.
Tu jest król termitów pokazany na tej
samej skali.
Ona produkuje jaja, żeby
kontynuowały w przyszłość.
To są mrówki miodowe.
lch robotnice specjalizują się
do funkcjonowania jako składnice
miodu.
To są okrywy ciała i są rozepchnięte
przez olbrzymi pojemnik tutaj,
wypełniony miodem.
Wszystko, co robią, to wiszenie
na suficie gniazda, jak żarówki.
Kiedy czasy są dobre, zostają
napełnione żywnością.
Kiedy czasy są marne, żywność jest
wyciągana znowu.
To jest część maszynerii całej kolonii.
Te kolonie bardzo imponują swoimi
osiągnięciami.
To jest mrowisko
południowo-amerykańskiej mrówki
grzybiarki.
Wielka, podziemna budowla, wielka
podziemna jama.
Tutaj jest człowiek w tej samej skali.
Tego rodzaju rzeczy można osiągnąć,

French: 
La colonie en elle-même est une machine réglée pour transmettre son ADN aux générations futures.
Voici la reine d’une colonie de termites. Regardez, elle est énorme,
c’est une gigantesque machine à pondre sur pattes,
sauf qu’elle ne peut pas marcher, elle est trop lourde.
En comparaison, voici un roi termite.
Elle pond pour assurer le futur de la colonie.
Ca, ce sont des fourmis à miel. Leurs ouvrières fonctionnent comme des cuves à miel.
Leurs abdomens s’étirent pour contenir le miellat,
et elles se pendent au plafond
de la fourmilière comme des ampoules.
Quand les temps sont favorables, la fourmilière est pleine de nourriture,
et en période de vaches maigres, le miellat est tiré à nouveau.
Elles sont l’un des rouages de la machine, la colonie.
Ces colonies sont très impressionnantes.
Voici la fourmilière de fourmis champignonnistes d’Amérique du Sud.
Elle forme une structure souterraine gigantesque –
voici un homme à cette échelle – et c’est le genre de choses que l’on peut obtenir

Spanish: 
...que transfiere su
ADN hacia el futuro.
La reina de las termitas.
Una enorme máquina
ponedora de huevos,
Allí está la termita rey
a la misma escala.
Pone los huevos de las
futuras generaciones.
Éstas son hormigas mieleras,
actúan como depósitos de miel.
El abdomen se estira
para contener la miel...
...en estos enormes barriles.
Así cuelgan del techo
como si fuesen bombillas.
Cuando hay buen tiempo,
se llenan de miel.
Cuando hay sequía,
se extrae la miel.
Es parte de la maquinaria
total de la colonia.
Éste es el nido de la hormiga
minera en Suramérica,
Una enorme cavidad subterránea.
Allí hay un hombre
a la misma escala.
Esto se puede llevar a cabo...

Polish: 
kiedy ma się kolonie indywidualnych
ciał,
grupujących się razem.
A to jest inny przykład.
To są mrówki-tkacze, zszywające
razem liście,
żeby zbudować swoje gniazdo.
Tutaj jest robotnica trzymająca
półączenie.
Tutaj jest inne ujęcie.
Teraz zobaczymy inną robotnicę z
larwą,
której używa jak tubki kleju czy
jedwabiu,
i zszywa w poprzek,
widzicie jak porusza się w poprzek z
larwą,
zszywając połączenie między tymi
dwoma liśćmi.
Robią gniazdo dla całej kolonii.
Można o tym myśleć jako o jednym
ciele,
które istnieje w celu przekazania
genów,
które nakazały im robienie tego.
Zaczęliśmy od pytania, po co są
kwiaty?
Rozważaliśmy rozmaite odpowiedzi
i w końcu doszliśmy do wniosku,
że kwiaty są po to samo,
co wszystko inne w królestwach
żyjących :
do szerzenia programów "Skopiuj
mnie",

English: 
when you have colonies of individual bodies ganging up together.
And this is another example. These are weaver ants,
stitching up together leaves to make their nest.
There's one worker holding on to the junction there.
Here is a different view. Now we are going to see another worker with a larva
which is used as a tube of glue or silk,
and it stitches across, like, see how it's moving across with the larva.
There's another one there, moving across with the larva,
stitching up the junction between these two leaves.
They're making the nest for the entire colony.
This you could think of as the body of the colony,
which is there for the purpose of carrying on the genes that made them do it.
We began by asking, what flowers were for?
We considered various answers and eventually concluded that flowers
are for the same thing as everything else in the living kingdoms:

French: 
grâce à une communauté d’êtres vivants qui s’associent.
Un autre exemple, des fourmis tisseuses,
qui cousent des feuilles pour se fabriquer un nid.
En voilà – une qui tient les deux bouts ensemble.
L’autre utilise une larve comme un tube de colle ou un fil,
pour coudre les feuilles ensembles.
En voici une autre qui se déplace avec une larve.
pour coudre ces deux feuilles ensembles
Elles fabriquent la fourmilière de la colonie.
On pourrait qualifier ceci le corps de la colonie,
qui existe pour transporter les gènes jusqu’à la génération suivante.
Cette conférence a commencé par la question: « à quoi servent les fleurs? ».
On a étudié différentes réponses, et on a finalement conclus que les fleurs servent,
comme tous les autres êtres vivants,

Spanish: 
...cuando los individuos
se agrupan en colonias.
Otro ejemplo,
las hormigas tejedoras.
Cosen las hojas para
hacer su nido.
Las obreras unen las junturas.
Aquí hay otra
acarreando una larva,
la cual utiliza como
pegamento o seda...
...para coser las hojas.
Vean cómo maniobra la larva...
...para unir las hojas.
Construyen el nido,
son el "cuerpo"
de toda la colonia...
...cuyo propósito es traspasar
los genes que las constituyen.
Empezamos preguntándonos
para qué estaban las flores.
Meditamos diversas respuestas
y llegamos a la conclusión que...
las flores están para el mismo
fin que toda criatura viviente:
para diseminar
programas "cópiame"

Polish: 
napisanych w języku DNA.
Kwiaty są do szerzenia instrukcji na
robienie kwiatów.
Pszczóły są do szerzenia instrukcji na
robienie pszczół.
Słonie są do szerzenia instrukcji na
robienie słoni.
A ptaki do robienia więcej ptaków.
Barwne pióra ary są do szerzenia kopii
instrukcji
na robienie więcej barwnych piór.
l to działa, ponieważ barwne pióra są
reklamą,
która przyciąga ary odmiennej płci.
Tak więc geny, które tworzą barwne
pióra,
są przekazywane do przyszłych
pokoleń,
ponieważ są skuteczną reklamą, żeby
zdobyć partnerki,
które lubią barwne pióra.
A to samo można powiedzieć o
skrzydłach.
Także skrzydła są narzędziami do
szerzenia
instrukcji genetycznych na robienie
skrzydeł
w przyszłych pokoleniach ptaków.
Działają ratując życie ptaków,

English: 
for spreading "copy me" programs about, written in DNA language.
Flowers are for spreading around instructions for making flowers.
Bees are for spreading around instructions for making bees.
Elephants for spreading instructions for making elephants.
And birds for making more birds.
And macaw's colored feathers are for spreading copies
of instructions for making more colored feathers.
And that works, because the colored feathers are an advertisement
that attracts macaws of the opposite sex.
So genes that make colored feathers tend to get passed on to future generations
because they are an effective advertisement
to get mates who like those colored feathers.
And you could say the same about wings.
Wings, too, are tools for spreading genetic instructions
for making wings into future generations of birds.
They work by saving the lives of birds that have good wings

Spanish: 
escrito en lenguaje ADN.
Las flores propagan instrucciones
sobre cómo construir flores,
las abejas propagan instrucciones
sobre cómo construir abejas,
los elefantes propagan instrucciones
sobre cómo construir elefantes,
y las aves para construir
más aves.
Las coloridas plumas
del guacamayo...
están para propagar
las instrucciones...
...sobre cómo construir
más coloridas plumas.
Su plumaje es como un anuncio...
...que atrae a guacamayos
del sexo opuesto.
Los genes de su plumaje
se transmiten a las
futuras generaciones,
pues son un buen anuncio
para atraer parejas...
...que se cautivan con
su plumaje.
Las alas también son
herramientas...
para la dispersión de
instrucciones genéticas...
...sobre cómo fabricar alas.
Preservan la vida de las aves,

French: 
à répandre leurs programmes auto-reproducteurs partout, écrits en langage génétique.
Les fleurs sont là pour répandre des instructions pour fabriquer des fleurs.
Les abeilles sont là pour répandre des instructions pour fabriquer des abeilles.
Les éléphants sont là pour répandre des instructions pour fabriquer des éléphants.
Et les oiseaux sont là pour répandre des instructions pour fabriquer des oiseaux.
Les ailes colorées du perroquet sont là pour répandre
des instructions pour la fabrication d’autres plumes colorées.
Et ça marche parce que les plumes colorées
attirent les perroquets du sexe opposé.
Donc les gènes qui fabriquent des plumes colorées ont tendance à se perpétuer dans d’autres générations,
parce qu’elles fonctionnent comme un panneau publicitaire
pour attirer des partenaires qui apprécient ces plumes colorées.
C’est la même chose pour les ailes.
Les ailes, elles aussi, sont des outils destinés à répandre des instructions génétiques
pour la fabrication d’ailes dans les générations futures.
Elles fonctionnent parce qu’elles sauvent la vie des oiseaux qui ont de bonnes ailes,

Polish: 
które mają dobre skrzydła, a więc
dobrze latają,
sprawnie łapią pokarm, unikają bycia
zjedzonym.
Tak więc geny, które tworzą dobre
skrzydła,
zostają przekazane dalej i dlatego
większość ptaków ma dobrze
działające skrzydła.
No to bardzo dziękuję, aro.
Rośliny nie mają skrzydeł.
Rośliny nie mogą latać.
Ale z punktu widzenia rośliny
nie potrzebuje ona skrzydeł,
skoro może pożyczyć skrzydła
pszczół, motyli i kolibrów.
Zmieńmy teraz perspektywę
i spójrzmy na to z punktu widzenia
DNA rośliny.
Z punktu widzenia DNA rośliny,
skrzydła pszczoły mogłyby równie
dobrze być skrzydłami rośliny.
Skrzydła pszczoły są narządem do
latania,

Spanish: 
les proporcionan destreza
para volar, para comer...
...y para eludir depredadores.
Los genes de alas eficaces
se transmiten,
por eso la mayoría de
las aves tienen alas eficaces.
Muchas gracias, guacamayo.
Las plantas no tienen alas.
No pueden volar.
Pero la planta no necesita alas,
ya que pide prestada las alas
de abejas y colibríes.
Ahora cambiemos nuestra
perspectiva y miremos...
...desde el punto de vista
del ADN de una planta.
Para el ADN de la planta...
...las alas de abeja, bien
podrían ser alas de planta.
Las alas de abeja
son órganos de vuelo...

English: 
and so they are good at flying, good at catching food, good at avoiding being eaten.
So genes that make good wings get passed on and that's why most birds have wings that work.
So, thank you very much, macaw.
(applause)
Plants don't have wings. Plants can't fly.
But from the plant's point of view, it doesn't need wings since it can borrow the bees
and butterflies and hummingbirds' wings.
But now let's shift our perspective and look at it from the point of view of the plant DNA.
From the point of view of the plant DNA the bees' wings might as well be plant wings.

French: 
en volant droit, en attrapant de la nourriture plus efficacement, et en évitant de se faire manger.
Donc les gènes qui fabriquent de bonnes ailes sont communiqués à la génération suivante, et c’est pour ça que la plupart des oiseaux ont des ailes en bon état de marche.
Merci beaucoup, M. le perroquet.
(Applaudissements)
Les plantes n’ont pas d’ailes. Elles ne peuvent pas voler.
Mais du point de vue des plantes, avoir des ailes ne servirait à rien puisqu’elles peuvent emprunter celles des abeilles,
des papillons et des oiseaux-mouches.
Et maintenant, changeons notre approche et étudions le point de vue de l’ADN de la plante.
De ce point de vue, les ailes des abeilles pourraient tout aussi bien être les ailes de la plante.

Spanish: 
...que transportan
los genes de las plantas.
Al igual que las
alas de guacamayo...
...son órganos de vuelo que
transportan sus genes.
Lo mismo puede decirse
sobre los colores.
Las flores usan sus
vivos colores...
...del mismo modo
que los guacamayos.
Ambos son coloridos anuncios,
y ambos se usan para atraer
un vehículo de genes alado.
En un caso, dichos vehículos
son guacamayos hembras...
...y en el otro caso,
son abejas.
En ambos casos,
el resultado de la atracción...
...será el traspaso de genes.
Los guacamayos se aparean,
y los genes de las atractivas
plumas del macho...
...son transmitidos
al cuerpo de la hembra.
La abeja queda impregnada con
el polen de una flor, entonces...
los genes que lograron atraer
a la abeja, serán transportados...
...sobre el cuerpo de dicha abeja,
hacia las generaciones futuras.

Polish: 
który roznosi geny rośliny.
Tak jak skrzydła ary są narządem do
latania,
który roznosi geny ary.
l to samo możemy powiedzieć o
kolorach.
Kwiaty używają jaskrawych kolorów
w znacznej mierze w taki sam sposób,
jak ary używają swoich jaskrawych
kolorów.
Te kolory są reklamą,
w obu wypadkach przyciągają
skrzydlate wehikuły dla genów.
W jednym wypadku te wehikuły to
samice ary,
w drugim to pszczoły.
Ale w obu wypadkach wynikiem
przyciągania jest roznoszenie genów.
Ary się kojarzą, a więc geny, które
czynią,
że samiec ma atrakcyjne pióra,
są przenoszone w ciele samicy.
Pszczołę obsypuje pyłek kwiatu.
A więc geny, które uczyniły
kwiat atrakcyjnym dla pszczoły,
są przenoszone na ciele pszczoły do
przyszłości,
do przyszłych pokoleń.

English: 
The bees' wings are organs of flight that carry the plant's genes about.
Just as a macaw's wings are organs of flight that carry macaw's genes about.
And we can say the same about the colors.
Flowers use bright colors in very much the same way as macaws use their bright colors.
Both kinds of color are advertisements, both are used to attract winged-gene vehicles.
In one case those winged-gene vehicles are female macaws,
in the other case they are bees.
But in both cases the result of the attraction is that genes are carried about.
The macaws mate, so the genes that made that the male have attractive feathers
are carried off in the female's body.
The bee gets dusted with pollen from a flower.
So the genes that made the flower attractive to the bee are carried off
on the body of the bee into the future, into future generations.

French: 
Les ailes des abeilles sont des organes permettant de voler, qui transportent les gènes de la plante dans tous les coins,
tout comme les ailes du perroquet, qui sont des organes permettant de voler et qui transportent les gènes du perroquet.
C’est la même chose pour les couleurs.
Les fleurs utilisent des couleurs vives pour des raisons tout à fait semblables à celles du perroquet.
Ces couleurs sont des pancartes publicitaires, destinées à attirer des transporteurs de gènes ailés.
Dans un cas, ces transporteurs sont des perroquets femelles,
dans l’autre, ce sont des abeilles.
Mais dans les deux cas, le but de l’attraction, c’est le transport des gènes.
Les perroquets s’accouplent, et les gènes du mâle à plumes colorées
sont transportés jusqu’au corps de la femelle.
L’abeille se retrouve recouverte de pollen en butinant une fleur.
Donc les gènes qui rendent la fleur colorée sont transportés
par le corps de l’abeille pour créer des générations futures.

Polish: 
Jeśli więc spojrzy się na nie we
właściwy sposób,
skrzydła pszczoły można istotnie
nazwać skrzydłami rośliny.
To jest naprawdę inny sposób
patrzenia na rzeczy, prawda?
Dziwny, nieznany sposób.
A jednak, jeśli się chwilę pomyśli,
jest to sposób, który ma sens.
Sposób patrzenia, który odpowiada
dziwnemu,
nieziemskiemu światu ultrafioletowego
ogrodu.
W ostatnim z tych wykładów zajmiemy
się
ludzkim mózgiem i tym, jak udało mu
się tak urosnąć.
Bardzo dziękuję.
Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów
Tłumaczenie: Małgorzata
Koraszewska
Napisy: Tomasz Kalwasiński

English: 
So if you look at them in the right way, bees' wings can really be called plant wings.
Now, that really is a different way of looking at things, isn't it?
A strange, and unfamiliar way.
Yet it is a way that makes perfect sense when you think about it.
A way of looking, which matches the strange otherworldliness of the ultraviolet garden.
In the last of these five lectures, we shall be coming on to the human brain
and how it managed to get so big.
Thank you very much.
(applause)

Spanish: 
Si observamos
de forma correcta...
las alas de abeja
bien pueden llamarse...
alas vegetales.
Hay un modo distinto
de ver las cosas,
extraño y poco familiar,
pero adquiere perfecto
sentido al analizarlo.
Un modo de mirar
que se ajusta...
...al extraño y exótico
jardín ultravioleta.
Mi última charla tratará
sobre el cerebro humano...
...y sobre cómo logró
ser tan grande.
Muchas gracias.
Traducido por
Anita Inzunza.

French: 
En fait, vues sous cet angle, les ailes des abeilles pourraient s’appeler des ailes de plantes.
C’est une manière différente de voir les choses, pas vrai?
Une manière bizarre, inhabituelle.
Et pourtant, tout à fait cohérente, quand on y pense.
C’est une manière de voir les choses tout à fait adaptée au monde étrange du jardin ultraviolet.
Dans notre prochaine conférence, qui sera la dernière, je parlerai du cerveau humain
et de la façon dont il a réussi à se développer.
Merci beaucoup.
(Applaudissement chaleureux)
