

Za Wielką Wodą

# Andrzej Galicki

ZA WIELKĄ WODĄ

Andrzej Galicki

Copyright ©2013 Andrzej Galicki

Virtualo Edition

ISBN: 978-83-272-4141-2

Projekt okładki: Andrzej Galicki

Obraz autora książki pt.

"The Best friend of mine"

namalowany w roku 1998

Prawa autorskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora.

Słowo wstępne

"Za Wielką Wodą" jest powieścią autobiograficzną w 33.33 procentach, tak sobie dokładnie wyliczyłem. Wszystkie opisane w niej miejsca są to miejsca prawdziwe, w których przebywałem. Opisane sytuacje są po części tylko prawdziwe, natomiast występujące w książce postacie są całkowicie i bezczelnie wymyślone, toteż doszukiwanie się tutaj jakiegokolwiek podobieństwa do żyjących osób nie ma najmniejszego sensu.

Emigracja. To jedno z najważniejszych słów mojego życia, to nie tylko słowo, to niezwykłe wydarzenie w życiu każdego, komu tego rodzaju przygoda przypadła w udziale.

Tak, emigracja to również niezwykła przygoda i o tym właśnie starałem się napisać.

Nie traktuję tutaj o sprawach wielkich i doniosłych, o przyczynach dla których tak wielu z nas opuściło naszą Polskę w latach osiemdziesiątych, kiedy stosunkowo łatwo można było uzyskać paszport i popróbować "wolności" na zachodzie; przedstawiam w tej książce przypadki bardziej lub mniej prawdopodobne które napotkałem, lub mogłem napotkać po rozpoczęciu nowego życia za Wielką Wodą, jak amerykańscy Indianie nazywali kiedyś Ocean Atlantycki.

Przyjemnego czytania,

Autor

SPIS TREŚCI

1. Amadeo Garden Court

2. Waikiki Beach

3. Ukraińskie malowanie

4. Spirit of Manhattan

5. Córki Króla

6. Czekoladka

7. Jukatan

8. Pogawędki z Julią

9. Pociąg bez konduktora

10. Moje Rzymskie Wakacje

11. Cabot Trail

12. Cayo Coco

1. Amadeo Garden Court

Taki napis widniał na tablicy ustawionej przy Lakeshore Av, w południowej części Etobicoke. Było ono wtedy na prawach miejskich, posiadało swój własny City Hall i Burmistrza, dzisiaj stanowi jednak tylko jedną z dzielnic Toronto, które jak wieloryb połknęło przylegające miasta stając się największym skupiskiem ludzkim w Kanadzie. Kiedyś Toronto nie było takie duże. W jego rozwoju pomogła generalnie "Spokojna Rewolucja" w Quebek w latach sześćdziesiątych. W obawie przed odłączeniem sie Quebek od Dominium, ogromna liczba anglojęzycznych mieszkańców tej prowincji przeniosła się do Ontario, zwłaszcza właśnie do Toronto. Przeniosły się tu również generalne dyrekcje korporacji finansowych i banków, jak również część zakładów przemysłowych, rozpoczął się okres dynamicznego rozwoju tego miasta, pięknie położonego nad brzegiem jeziora Ontario, ogromnego, choć najmniejszego z pięciu Wielkich Jezior. Przy jego to wodach znajdował się właśnie (i do dzisiaj znajduje) Amadeo Garden Court.

Wjechałem moim Gran Torino przez bramę na dziedziniec i zaparkowałem samochód. Wysiadłem, zatrzasnąłem drzwiczki i rozejrzałem się dookoła. Dwa stare budynki w stylu wiktoriańskim, jakich wiele było w Toronto, jeden duży, na lewo od alei wjazdowej, drugi mniejszy, uroczy, po prawej stronie. Być może była to kiedyś posiadłość jakiegoś miejscowego magnata, teraz cały teren wokół tych dwóch starych domów zabudowany był prostymi bryłami dużych bloków mieszkalnych obłożonych brunatną cegłą. Budynki te już wtedy były stare i podniszczone; być może tutaj uda mi się znaleźć to, czego szukam?

Z powodu dużej ilości ludności napływającej wciąż do Toronto, znalezienie mieszkania w tym mieście było prawdziwą sztuką, mam tutaj na myśli mieszkanie tanie, odpowiadające kieszeni młodego i niebogatego polskiego emigranta jakim wtedy byłem i jakim zresztą szczęśliwie pozostałem przez lat trzydzieści, aż do dzisiaj, z pominięciem już niestety słowa młody.

Stałem tak, oparty o drzwiczki mojego "Grizzly", jak nazwałem mój pierwszy samochód zakupiony na kanadyjskiej ziemi, w Montrealu, w roku 1981 za sumę 675 dolarów. Nieźle, co?

Barbie zatrzymała się przede mną na chodniku, w prawej ręce trzymała zapalonego papierosa, lewą podtrzymywała pasek torebki zawieszonej na ramieniu. Wypuściła chmurkę jasnobłękitnego dymu w powietrze i powiedziała:

\- Biuro jest tam - wskazała przy tym drzwi większego ze starych budynków, obok których widać było nawet z daleka tabliczkę z napisem OFFICE.

\- Skąd wiesz, że jestem Polakiem? - zapytałem zdziwiony.

\- Od razu można poznać.

\- Po czym?

\- Nie wiem po czym, ale można poznać.

Pokręciłem głową zdziwiony. Po rocznym pobycie w Montrealu uważałem się za typowego Kanadyjczyka, co prawda nie bardzo ich rozumiałem, a oni mnie jeszcze mniej, ale polskie ubranko dawno już zastąpiłem eleganckimi ciuszkami z Armii Zbawienia bez targowania się o cenę, a samochód, którym tu podjechałem, wzbudziłby na warszawskiej giełdzie niemałą sensacje. Ford Gran Torino, popularny zwłaszcza wśród młodych ludzi, szczególnie od ukazania się telewizyjnego serialu "Starsky and Hutch", mocno juz niemłody, ale w pięknym stanie, był przedmiotem mojej rozpierającej serce dumy. Silnik ośmiocylindrowy o pojemności 351 cali sześciennych i gaźnik z podwójną przepustnicą dawały mu niezłe kopnięcie na autostradzie.

A komfort jazdy? Ta bryka płynęła jak po maśle, można było nawlekać igłę podczas jazdy.

A do tego miałem na nogach stare kowbojskie buty z krokodylowej skóry kupione okazyjnie na wyprzedaży garażowej. A ona do mnie nawija po polsku, trochę mnie to wnerwiło muszę przyznać, ale nie dałem tego po sobie poznać, może gdyby była brzydsza, powiedział bym jej coś do słuchu, ale tymczasem tak się zapatrzyłem w te jej długie nogi i w to, do czego były przyczepione, ze wybaczyłem jej wszystkie "faut-pas" jak mawiano w Montrealu.

\- Myślisz, że mają wolne mieszkania? - zapytałem.

\- Nie mają, ale dla ciebie się znajdzie - odpowiedziała - na pewne ci się spodoba - no to na razie, powodzenia.

\- Jak się nazywasz? - zapytałem jeszcze.

\- Barbara, ale nazywają mnie Barbie.

Znów wypuściła w powietrze obłoczek dymu i odeszła w stronę ulicy na tych swoich długich nogach w obcisłych czarnych legginsach, które akurat zaczynały tutaj wchodzić w modę.

Od razu pomyślałem, że to Barbie, zanim powiedziała. Wyglądała dokładnie jak ta popularna laleczka, którą można było dostać w każdym sklepie z zabawkami, nawet lepsza, bo większa, i w dodatku mówi.

Poszedłem do biura i zapytałem o mieszkanie. Jakiś młody facet popatrzał do leżącego na biurku zeszytu i powiedział, że akurat mają jedną wolną kawalerkę, właśnie skończyli ją odnawiać.

Zaprowadził mnie nie gdzie indziej jak do tego mniejszego, stylowego budynku, tam na pierwszym piętrze ujrzałem prawdziwe cudo. Kawalerka z oddzielną kuchnią i łazienką, na podłodze położona nowa wykładzina z długim włosem w kolorze rudobrązowym, świeżo odmalowane ściany, jedna z rzędem okien wychodzących na szeroki parking, widać było dużo nieba a nawet trochę drzew i to wszystko za 350 dolarów miesięcznie. Oczywiście podpisałem umowę bez wahania.

Jak już wspominałem, znalezienie mieszkania w Toronto nie było wtedy łatwe. W związku z dużą ilością ludzi napływowych, (zwłaszcza z prowincji Quebek, ale nie tylko) nabudowano co prawda ogromną ilość nowych budynków mieszkalnych, ale ceny tych mieszkań były bardzo wysokie, nie na moją cienką kieszeń.

A był to rok 1982, po roku pracy w pracowni projektowej w Montrealu zostałem zwolniony a firma, w której pracowałem, przestała istnieć. Nastąpił kryzys ekonomiczny, nie było pracy dla nikogo, bez względu na wiek, zawód i wykształcenie.

No nie, były wyjątki. W rubryce "Help wanted" w montrealskiej "The Gazette", wciąż było spore zapotrzebowanie na tancerki go-go. Tańczyły one na podwyższonym parkiecie w niektórych barach wykonując przeróżne akrobacje wokół pionowo ustawionej stalowej rury.

Tańce z reguły były trzy, pierwszy w bardzo skąpym przyodziewku, w drugim tańcu zdejmowana była góra, a podczas trzeciego dziewczynka pozbywała się reszty stroju i tańczyła do końca nagusieńka w rytm zmysłowej muzyki. Dla nas, z "East Bloku" była to prawdziwa sensacja, nie widywaliśmy takich tańców po tamtej stronie, w naszym starym kraju.

Po utraceniu pracy wyjechałem z Montrealu do Toronto, głownie przez ciekawość a trochę dla podszkolenia języka angielskiego i zamierzałem tutaj popróbować od nowa mojego kapryśnego szczęścia.

Trudna przygoda ta cała emigracja. Słabe jednostki załamują się, niektórzy wracają do kraju gnani nostalgią, niektórzy rozpijają się zalewając gryzącego od środka robaka, jeszcze inni wspaniale integrują się w nowe społeczeństwo nie przestając jednocześnie być Polakiem. Naszej szczerej polskiej duszy nie rozmyje pogoń za dolarem ani nie da się jej zatopić w alkoholu. Była, jest i na zawsze pozostanie polska.

Przyniosłem z samochodu cały mój dobytek i ustawiłem w moim nowym mieszkanku. Oj, niewiele tego było, kilka garnków i talerzy, kolorowy telewizor, trochę ubrań i niewielkie zdjęcie papieża do powieszenia na ścianę.

Pojechałem natychmiast do sklepu "Goodwill", gdzie nabyłem odnowiony, podwójny materac, używaną komodę z sześcioma szufladami, którą posiadam do dzisiaj i niski stolik do kawy, który zresztą również do dzisiaj mi służy. Kiedyś meble wykonywano w Kanadzie z prawdziwego drewna i potrafiły one przeżyć każdą kawalerską libację, obecne sprzęty "made in China", szanujący się polski emigrant musiał by zmieniać po każdym zakrapianym spotkaniu patriotycznym. Może były i inne spotkania, ale ja nie uczęszczałem. Zwłaszcza, gdy chłopcy zaczynali skakać sobie do krawatów w ferworze dyskusji, mniej mebli było zaletą mieszkania.

Tak, emigracja nie jest łatwa. Dużo się traci wyjeżdżając z kraju urodzenia.

Jest to jednak jednocześnie najwspanialsza przygoda życia, jaką można sobie wyobrazić.

Ci, którzy poprzyjeżdżali tutaj do rodzin, mieli na ogół łatwiej. Tacy jak ja, którzy znaleźli się za Wielką Wodą po raz pierwszy, sami, w tak odmiennym od naszego świecie, rozumieją co mam na myśli. Wszystko tutaj było inaczej niż w Europie. Ogromne, luksusowe samochody i budowane z patyków i kartonu domy, zaledwie z zewnątrz obłożone cegłą, które byle huragan potrafi roznieść na strzępy w kilka sekund. Widziałem w telewizji niewielkie miasteczko, przez które przeszła trąba powietrzna, wyglądało to na filmie kręconym z okna samolotu jak kilka pudełek zapałek rozsypanych po podłodze.

Odkryłem znajdujący się w pobliżu sklep spożywczy "Red and White", czyli w kolorach flagi kanadyjskiej, lecz i polskiej jednocześnie. Należało coś wrzucić do gara i przy okazji oblać moje nowe mieszkanie. Kupiłem jakiś makaron i sos mięsny i rozglądałem się za uczciwą flaszką czerwonego wina, ale nie znalazłem. W tym sklepie nie było żadnego alkoholu. Zakląłem szpetnie po polsku myśląc, że nikt mnie tutaj nie zrozumie. Pomyliłem się. Przechodzący obok facet, starszy ode mnie o jakieś dwadzieścia lat zatrzymał się i zapytał:

\- W czym problem kolego?

Wyjaśniłem mu, że zmartwił mnie fakt, iż najbliższy mojego nowego mieszkania sklep nie posiada półki z alkoholami.

\- Widać, żeś dopiero co przyjechał - wyjaśnił mi życzliwie - wino, czy wódkę możesz tutaj kupić tylko w "Liquor storze" a piwo w "Brewers retail", w sklepach spożywczych tego nie prowadzą. Widząc moje rozczarowanie, zaproponował mi wspólne oblanie mojego mieszkania w pobliskiej tawernie znajdującej się po drugiej stronie ulicy. Nie oparłem się tak sympatycznemu zaproszeniu. Facio wyjaśniał mi przy okazji, co znajduje się w poszczególnych działach sklepu. Spostrzegłem, że czytanie napisów nie idzie mu łatwo, zapytałem jak długo tutaj mieszka.

Odpowiedział, że od dwudziestu lat. Zdziwiłem się, że wciąż ma kłopoty językowe.

\- Po cholerę miałem się uczyć angielskiego? Tyle ile umiem wystarczy mi całkowicie. Pracuję nocami przy sprzątaniu biur, tam nie ma z kim rozmawiać. A sklepów polskich tu nie brakuje, są i restauracje a nawet i kościół jest jeśli nagrzeszyłeś. A tutaj, zobacz tylko - wskazał na puszkę - co tutaj jest sfotografowane?

\- Groszek.

\- No widzisz, znaczy, że w środku jest groszek. A na tej fasola, znaczy, że jest to puszka z fasolą. A tutaj narysowali krowę, jak się trochę podszkolisz, sam dojdziesz do tego, że jest to puszka z wołowiną. A to? - Podniósł z triumfem do góry jajowatą puszkę z napisem "Polish Ham". Poniżej widniał napis: "Polska Szynka" w normalnym języku.

\- Widzisz? Nawet przeczytać można, jeżeli kto ciekawy.

\- Wszystko pan wie - pochwaliłem z uznaniem.

\- Tylko nie pan - sprostował - Ted jestem, z Warszawy, dla ciebie Tadzik.

Jakoś nie bardzo po warszawsku wyrażał się mój nowy znajomy, okazało się, że nie tak dokładnie jest on z Warszawy, raczej spod, a tak szczegółowo to z Pruszkowa, ale to przecież prawie Wielka Warszawa, nie ma co się szczypać. Dałem spokój z dociekaniem i poszliśmy do tej tawerny, która okazała się obskurną speluną, co przeszkadzało mi trochę, ale tylko do trzeciego kufla, potem stała się dla mnie magicznym lokalnym folklorem, ach jakim byłem szczęściarzem, że tak blisko mieszkam. Przy wejściu do tawerny Tadzik puścił mnie przodem, wybrał uprzejmie stolik pod ścianą i zachowywał się jak szczodry gospodarz zamawiając po dwa piwa na głowę. W momencie, gdy należało powtórzyć zamówienie, kelner zażądał żeby zapłacić za poprzednie, Tadzik nagle przestał zachowywać się gościnnie i wlepił wzrok w zamalowane zieloną farbą okno. Zrozumiałem, że nieważne kto tu gospodarz, płacę i tak ja. Szkodzi nic, polubiłam Tadzika takim jaki jest, zresztą kto tu oblewa mieszkanie?

Do tawerny wparowała grupa podstarzałych Harleyowców w skórzanych kurtkach i o mocno sfatygowanych facjatach. Zrobiło się głośno, najgłośniej krzyczała jedna baba, też w starej, skórzanej kurcie i brudnych dżinsach. Widać było, że ma niezły posłuch wśród tych dzikusów. Jeden z nich jednak w czymś się z nią nie zgadzał. Dla wyjaśnienia sporu gruchnęła go pięścią na odlew prosto w czerwoną i spuchnięta bez tego nawet buźkę, aż nieborak przechylił się do tyłu i grzmotnął razem z krzesłem plecami o podłogę, tuż obok naszego stolika. Poderwałem się z krzesła, żeby pomóc mu się podnieść, ale przechodzący akurat kelner pchnął mnie z powrotem na krzesło.

\- Ty się synek nie wtrącaj. Tam gdzie się biją nie podchodź nawet, bo to nie twoja sprawa a i sam możesz oberwać.

Takiej nauki udzielił mi po polsku, okazało się bowiem, że to też rodak, a nawet znajomy Tadzika. Nie przeszkadzało mu to co prawda skubnąć mnie na kilka dolców, ale nie żałowałem, nauki kosztują, każdy to wie.

Rozstałem się z Tadzikiem jak z przyjacielem i umówiliśmy się w najbliższą niedzielę w polskim kościele przy ulicy Roncesvalles dla podbudowania naszej wartości duchowej.

Wróciłem do mojego mieszkania pełen entuzjazmu dla tego wspaniałego miasta gdzie ludzie mówią po polsku i angielsku i nigdzie nie widać napisów z tymi francuskimi zawijasami jak w Montrealu, a na ulicach nie słychać tego bełkotliwego lo-lo, tak charakterystycznego dla montrealskiej ulicy.

Przygotowałem sobie kolację z makaronu z sosem mięsnym i herbatą, zjadłem ją przed moim kolorowym telewizorem oglądając amerykański serial "Magnum" bardzo dumny z mojego nowego życia. Niewiele rozumiałem z tego, co słyszałem z telewizora, ale Tom Selleck miał pięknego wąsa, bardzo podobnego do mojego, który właśnie zacząłem zapuszczać, dziewczyny kręciły się kolo niego jak marzenie a pejzaże z wysp Hawajskich w niczym nie przypominały ulic Montrealu czy Toronto. Ciekawe czy uda mi się kiedyś tam pojechać, to jednak kawał świata, dalej niż do Europy. Nie wiedziałem wtedy jeszcze, jak prędko złożę wizytę w przepięknym Honolulu. W Europie jeszcze nie byłem od mojego wyjazdu, raz byłem o krok, miałem już nawet zakupiony bilet do Paryża, ale wybuchł akurat stan wojenny w Polsce i zrezygnowałem, oddałem bilet, wszystko się pokręciło.

Założyłem buty i wyszedłem na zewnątrz aby przejść się po świeżym powietrzu dla spokojniejszego trawienia.

Osiedle położone było na samym brzegu ogromnego jeziora Ontario, linia brzegowa zabezpieczona nazwożonymi złomami skalnymi, dwa wielkie księżyce rozjaśniały ten wieczór, jak w "Świteziance" Mickiewicza a łagodna bryza od jeziora przynosiła romantyczny zapach gnijących wodorostów pomieszanych z ulicznym ściekami, jako że w pobliżu znajdowały się dwie wielkie rury, z których prawdopodobnie ściekała do jeziora deszczowa woda z ulicznych kanalizacji.

Zauważyłem, że nie jestem sam. Stała na największej skale przodem do wody i wpatrywała się w srebrny talerz, ten w dole.

\- Cześć Barbie - powiedziałem i stanąłem na sąsiedniej skale.

Odwróciła gwałtownie twarz w moją stronę i powiedziała gniewnie:

\- Zostaw mnie w spokoju, OK?

W świetle księżyca zauważyłem, że ma mokre policzki. Głupio mi się zrobiło, odwróciłem się i ruszyłem w drogę powrotną do domu. Zaledwie jednak przeszedłem kilkanaście kroków, usłyszałem za sobą głośny plusk. Odwróciłem się prędko, duży kamień na którym przed chwila stała Barbie był pusty. Podbiegłem natychmiast w to miejsce, zdawało mi się, że jeszcze widzę okrągłe fale rozchodzące się po powierzchni wody, a może to było tylko złudzenie? Po Barbie ani śladu.

\- Barbie! Barbie! - zawołałem głośno. Żadnej odpowiedzi. No nie, tego tylko brakowało, co robić? Zawiadomić policje? Jak ja się dogadam? Zresztą, przecież jeszcze nie mam telefonu. Przyszło olśnienie. Osiedlowy sklepik, może jeszcze będzie otwarty. Spróbuje wytłumaczyć jakoś Chińczykowi co się stało, niech on się martwi. Wpadłem z wywieszonym do pasa językiem, chociaż wcale nie było daleko i zatrzymałem się w progu. Barbie stała przy kontuarze i kupowała papierosy. Spojrzała na mnie spod oka, zdawało mi się, że się uśmiecha.

\- Przestraszyłeś się? - zapytała \- wrzeszczałeś jak zwariowany.

\- Myślałem że...

\- Że co? Że chcę się utopić? Zresztą może i chciałam, ale mi przeszkodziłeś.

\- Przepraszam, nie chciałem.

\- Chciałeś, chciałeś, zależy ci na mnie.

\- Zwariowałaś? Tutaj jest podobno siedemdziesiąt tysięcy Polaków. Jedna Polka więcej, jedna mniej, nikt by nawet nie zauważył.

\- No wiec co, nie zależy ci?

\- No... może tak trochę.

Wyszliśmy ze sklepiku, Chińczyk akurat zamykał swój interes. Barbie zapaliła papierosa.

\- Widzę, że dostałeś to mieszkanie, a nie mówiłam?

\- Skąd wiedziałaś?

\- Wiem rożne rzeczy. Nie wiem skąd. No, więc jak będzie? Pokażesz mi to swoje mieszkanie?

***

Niedziela była jakąś deszczowa, szare chmury nadciągające znad jeziora wisiały nisko nad Amadeo Garden Court, powietrze było zimne, wilgotne. Byłem sam w moim zacisznym mieszkanku o podłodze wyściełanej "wall-to-wall" rudo-czerwonym karpetem z długim włosem. Barbie, która od trzech dni mieszkała ze mną, zniknęła gdzieś rano bez słowa, zawsze wychodziła bez słowa kiedy chciała i wracała tak samo, niespodziewanie, o rozmaitych porach dnia i nocy i już wiedziałem, że muszę się do tego przyzwyczaić chcę czy nie, na wszelkie upomnienia, że powinna liczyć się trochę z tym, że ja też przecież tu mieszkam, odpowiadała ze zdziwieniem:

\- To przecież wolny kraj, każdy robi co chce.

Oczywiście miała rację, musiałem w końcu się z tym pogodzić, wiedziałem, że jeżeli będę się starał narzucić jej jakieś warunki, wyniesie się i zniknie z mojego życia na zawsze, a ja nie chciałem być sam. Wyjrzałem przez okno na zewnątrz. W świetle szarego, niedzielnego przedpołudnia ujrzałem mojego "Grizzly" stojącego obok innych, głównie amerykańskich samochodów, w większości starych i przyrdzewiałych, jako że Amadeo Garden Court nie było zamieszkiwane przez śmietankę finansową Toronto.

"Niech tak stoi" zadecydowałem, "pojadę tramwajem". Umówiony byłem przecież na dzisiaj w polskim kościele z moim nowym koleżką Tadzikiem i jak go zdążyłem rozszyfrować, może być coś więcej grane niż woda świecona po niedzielnej mszy. I nie myliłem się zresztą. Gdy ksiądz zakończył ogłoszenia parafialne po mszy świętej, z których najważniejsze było takie, że od przyszłego tygodnia zaleca się aby pieniądze na potrzeby kościoła zbierane były na tacę w imiennych kopertkach z wydrukowanymi nazwiskami parafian, co ułatwić miało wystawianie przez kancelarię kościelną zaświadczeń podatkowych o wysokości datków złożonych na potrzeby kościoła, siedzący dwa rzędy przede mną Tadzik odwrócił się, mrugnął do mnie i wskazał głową w kierunku wyjścia na ulicę. Podnieśliśmy się jednocześnie i wyszliśmy na zewnątrz.

Słońce wciąż było nieobecne nad Roncesvalles a przeszywający ubranie zimny wiaterek zachęcał do jakiegoś działania.

\- No właśnie - powiedział Tadzik \- mieliśmy pomyśleć o jakiejś robocie dla ciebie. Widzisz, inżynierów to ja wielu nie znam, ale mam tu jednego koleżkę, on coś tam robi przy renowacjach, to chyba zbliżone? Zaraz przekręcimy do niego.

Znaleźliśmy budkę telefoniczną, Tadzik wszedł do środka i wykręcił numer. Potem słyszałem jak długo z kimś rozmawia. Gdy wyszedł na zewnątrz, minę miał zadowoloną.

\- Mieliśmy szczęście - powiedział - zastałem Józia w domu, zaraz tu przyjedzie.

\- Co to za Józio?

\- No, ten co mówiłem, on się kręci przy renowacjach, na pewno coś ci doradzi. Wpadniemy na razie na jakąś kawę i zaczekamy na niego, on zaraz przyjedzie.

Roncesvalles to polska dzielnica Toronto. Ładnie położone miejsce, od jeziora oddziela je ulica Quinsway i tory kolejowe, od strony zachodniej przylega do High Parku gdzie stare, wiktoriańskie wille położone wśród drzew dają schronienie rodzinom dobrze sytuowanym. Znajomych w tamtych sferach Tadzik jakoś nie posiadał.

Szliśmy wzdłuż Roncesvalles Av, serca tej dzielnicy, znajdował się tam nie tylko polski kościół, również inne nasze organizacje miały tam swoje siedziby. Co krok oczy moje napotykały napisy w polskim języku na witrynach sklepowych, dziwnie swojsko poczułem się w tym otoczeniu. Minęliśmy jakąś kawiarnię, ale nie weszliśmy do środka, widać serwowana tam kawa nie była na poziomie wyrafinowanego podniebienia Tadzika. Skręciliśmy natomiast w jedną z przecznic i zatrzymaliśmy się przed niewielkim lokalem, gdzie na szybie witryny przeczytałem dumną nazwę "NASZA KNAJPA".

"O, nieźle" pomyślałem" szukanie roboty ostro się zaczyna".

Tadzik pchnął drzwi i swoim szczodrym gestem gospodarza zaprosił mnie do środka.

\- Tutaj najlepiej się rozgrzać - powiedział wchodząc za mną. - Chłodno jakoś dzisiaj przy niedzieli.

\- Mają tutaj kawę? - zdziwiłem się, wnętrze lokalu nijak nie przypominało wnętrza kawiarni, nazwie na witrynie natomiast odpowiadało doskonale.

\- Jak kto się uprze, dostanie i kawę - potwierdził Tadzik. - Ale niedzielę najlepiej zacząć po bożemu: po kościele nic tak dobrze nie robi na samopoczucie jak kufelek dobrego piwka.

\- Piwo z rana - jak śmietana, zapamiętaj to sobie na zawsze.

Nie tak sobie wyobrażałem szukanie roboty w obcym mięście, ale Tadzik, chłopak światowy, wie pewnie co robi. Gdy ktoś sprzątał biura przez lat tyle, na niejedną mądrość mógł się natknąć.

Józek pojawił się jeszcze zanim skończyliśmy pierwsze piwo, czuł pewnie telepatycznie, że może stracić kolejkę. O ile Tadzik wiedział wiele, Józio wiedział wszystko. Owszem, pracował kiedyś na konstrukcji, ale jako stróż nocny. Zwolniony został niesprawiedliwie zresztą, bo inspektor agencji w której pracował zastał go śpiącego podczas pracy z niedopitą butelką na stole. Na próżno Józio tłumaczył matołowi, że to nie jego butelka, nic to nie dało, tamten napisał raport i Józio wyleciał z roboty. Na dobre mu to jednak wyszło, bo ma teraz swoją własną firmę i pracuje dla siebie, jest sobie panem, swoim własnym kierownikiem i swoim jedynym pracownikiem i nikt mu nie będzie mówił co i gdzie wolno mu wypić. A ogólnie, to żyje z welfra, czyli zasiłku społecznego, a jak jego firma złapie jakąś robotę, to wymaga żeby zapłata była gotówką bo tylko głupi płaci podatki.

Słuchałem tych mądrości życiowych z zainteresowaniem a Tadzik zamówił w międzyczasie następną kolejkę.

\- Dobrze się składa - kontynuował Józio - mam akurat jedną robotę rozkręconą, pójdziemy tam jutro, pokażę ci co potrzeba i ją dokończysz, a ja załatwiał będę następne kontrakty.

"Rzeczywiście nieźle" pomyślałem "mam robotę już od poniedziałku, piękne miasto to Toronto, a w dodatku wszyscy mówią po polsku".

Nie pytałem nawet kto zapłaci gdy Tadzik zamówił butelkę Wyborowej, już się nauczyłem, że nauki kosztują, a im szkoła lepsza, tym kosztowniejsza, normalna sprawa.

\- To nie Polska - tłumaczył mi Józio wyrozumiale - tutaj wcale nie musisz pracować, jak potrafisz myśleć, pieniądze same lecą z nieba.

\- A to w jaki sposób?

\- W jaki sposób? Jest dużo sposobów. Na przykład lecisz "na karczek".

\- Co to znaczy?

\- Odkręcasz tylne światła swojego samochodu, jeżeli masz starego grata, a zakładam że takiego właśnie posiadasz i tłuczesz obie żarówki stopu. Następnie przykręcasz z powrotem światła i ruszasz w miasto. Podpuszczasz blisko siebie samochód jadący z tyłu, ważne aby jechał w miarę szybko i gwałtownie hamujesz. On nie widzi twojego stopu i wpada ci w kuper rozbijając twoje światła w drobny mak. Tutaj jest takie prawo, że winny jest zawsze ten co jedzie z tyłu. A ty mówisz policji, że dzieciak przebiegał przez jezdnię i musiałeś zahamować, kapujesz?

\- Tak jakby, i co dalej?

\- Dalej to prosta sprawa, wzywasz pogotowie i meldujesz, że boli cię szyja, nie możesz ruszać głową, tak boli. Badają cię i zakładają ci taki wysoki kołnierz dla usztywnienia szyi i musisz w nim chodzić przez kilka miesięcy. Firmy ubezpieczeniowe już znają takie numery i będą ci wmawiać, że nic ci nie jest i najważniejsze to nie dać się złamać, idziesz w zaparte, mówisz, że boli i nie możesz ruszać głową. I mogą ci naskoczyć, muszą ci w końcu wypłacić odszkodowanie, możesz wydoić od nich z kilkanaście tysięcy. Jeść tutaj możesz też za darmo.

\- Jeść za darmo? Nie polewasz? - zdziwiłem się.

\- No, to na drugą nóżkę - zawołał Tadzik

\- Pani Kaziu! - próbował klepnąć po zadku przechodząca kelnerkę, ale dostał ścierką po wyciągniętej łapie - No dobrze, dobrze, jaka ostra dzisiaj, pani pozwoli jakiegoś polskiego śledzika.

Wypiliśmy pod tego śledzika, rzewnie na sercu się zrobiło, przybliżył on nam ojczyznę i wierzby płaczące na miedzy. Niewielka knajpka była prawie pełna pomimo wczesnej jeszcze godziny, zauważyłem kilka twarzy zapamiętanych z kościoła, widać nie tylko my zaczynaliśmy niedzielę "po bożemu".

\- No to jak tu się można najeść za darmo? - dopytywałem, chłonny tej ich praktycznej wiedzy.

\- No wiesz, tutaj jest dużo sklepów samoobsługowych. Idziesz do jednego z nich, ważne żeby był duży i jeździsz wózkiem pomiędzy regałami, wypełniasz powoli wózek, a w międzyczasie wcinasz coś, co nie jest hermetycznie zapakowane, jakąś kiełbasę, czy serdelki. Jak już się narąbiesz, zostawiasz wózek w kącie sklepu i wychodzisz sobie, oni nie zbiednieją, spokojna głowa, a ty jesteś najedzony.

\- A i wypić też możesz za darmo \- dorzucił skwapliwie Tadzik.

\- Też w sklepie? Przecież tutaj nie sprzedają alkoholi w sklepach spożywczych.

\- A gdzie tam w sklepie. Zawsze znajdziesz jakiegoś przyjezdnego frajera który ci postawi...

Spojrzał tutaj na stojącą na stole butelkę i nie dokończył.

\- No tak - chrząknąłem - to gdzie mamy się jutro spotkać?

Umówiliśmy się z Józiem o godzinie ósmej rano, w poniedziałek pod polskim kościołem, żeby łatwo było mi trafić.

Popatrzałem raz jeszcze na wymalowany kolorowymi literami napis wiszący w cepeliowskiej ramce obok naszego stolika: "CHLAPNIJ SE ZIUTEK, MINIE CI SMUTEK", zapłaciłem pani Kazi za niedzielne piwko i wódeczkę i zostawiłem moich przyjaciół z napoczętą butelką na stoliku. Wyszedłem na ulicę i chłonąłem w siebie to rześkie torontańskie powietrze, ten powiew miasta stojącego otworem dla każdego kto potrafi wykrzesać z siebie odrobinę rodzimego sprytu, którym wszyscy przecież znad Wisły i Odry jesteśmy obdarzeni. Napotkani na ulicy ludzie uśmiechali się do mnie przyjaźnie, a łagodny wiaterek od jeziora obiecywał nieograniczone perspektywy wielkiego miasta.

***

Postanowiłem pozwiedzać Toronto, pojechałem tramwajem do "downtown" jak tutaj nazywano centrum miasta. Połaziłem trochę po ulicach w balowym nastroju, przemyśliwując nauki uzyskane od Józia. Jakoś nie mogłem sobie wyobrazić siebie samego chodzącego z wózkiem po sklepie z tym kołnierzem na szyi i podjadającego ukradzioną kiełbasę, to chyba nie dla mnie, trzeba mieć specjalny styl, Józio niewątpliwie go posiadał, Tadzik pewnie też, może za krótko jeszcze tu jestem? Kto wie?

Zwiedziłem Eaton Centre, piękny kompleks sklepowy, wypiłem kawę, zjadłem jakiegoś sandwicza, aż zauważyłem przez okno, że na ulicy robi się ciemno. Postanowiłem uczcić z Barbie zdobycie pierwszej pracy, kupiłem więc w sklepie z alkoholem butelkę białego wina musującego, jakie lubiła.

Gdy dojechałem na Lakeshore i wszedłem na schody prowadzące na moje pięterko, usłyszałem głośną muzykę. Coś się u mnie działo. Wszedłem do mieszkania, było pełne dymu z papierosów i oczywiście jakiegoś innego świństwa, kilkanaście osób kręciło się po mojej kawalerce, niektórzy stali, inni siedzieli, z głośników płynęły jakieś amerykańskie hity, których nie znalem, a wszyscy popijali kanadyjski browar firmy Molson i oczy już mieli nie całkiem obecne.

Barbie przywitała się ze mną machnięciem ręki. "My guy" rzuciła w przestrzeń przedstawiając mnie obecnym, zdaje się jednak, że nikt nie zwrócił na mnie uwagi.

Pokazałem Barbie wino, poleciła mi wstawić je do lodówki i wskazała na stojące w niej butelki z piwem. Wziąłem jedną, zimną butelkę, otworzyłem ją otwieraczem do kapsli zamontowanym na stałe koło lodówki i wszedłem do pokoju, gdzie rozmowa toczyła się głównie po angielsku, niewiele z niej rozumiałem, znalazłem z trudem wolne miejsce na rogu mojego własnego łóżka z Goodwill, ktoś podał mi jointa, zaciągnąłem się i długo trzymałem dym w płucach, żeby lepiej to świństwo podziałało, następnie spłukałem resztę dymu do żołądka kilkoma łykami Molsona i zaraz świat się zaróżowił przed moimi oczami, a wszyscy obecni stali się drogimi i szczerymi przyjaciółmi. Barbie stała w korytarzyku, całkiem blisko mnie (tam wszystko było blisko) i rozmawiała po polsku z Wendy, która wyglądała zupełnie tak samo jak Barbie, tylko że miała ciemne włosy.

\- Jeździłam tym Italiańcem jak długo się dało - mówiła Barbie - aż w końcu rodzina przywiozła mu narzeczoną z Włoch i wszystko się skończyło. Teraz pojeżdżę trochę tym Polakiem, akurat taki się trafił, co będzie dalej? Who knows?

Wzruszyła mnie jej szczerość, tak, zawsze mówiła z naiwną prostotą to co myśli, i za to również ją kochałem, po swojemu oczywiście.

Poznałem zresztą niewiele później tego Italiańca, zadzwonił do drzwi gdy byłem sam, Barbie kręciła się gdzieś po mieście w swoich nieznanych mi sprawach. Stał na progu konus jeden, nieduży, czarnowłosy i dopytywał się o Barbie powtarzając co chwila "mio amore".

Wnerwił mnie trochę, więc próbowałem mu wyjaśnić że teraz on już nie jest "mio amore", że teraz ja jestem "mio amore", rozpłakał się nieborak i wciąż pokazywał mi złotą obrączkę na jednym z palców, na inne też miał ponadziewane złote pierścionki, również złoty łańcuch dyndał mu na szyi a zamocowany w lewym uchu brylancik rzucał wokół szykowne blaski. Ulitowałem się nad jego rozpaczą i zaprosiłem do tej samej tawerny, gdzie niedawno popijaliśmy z Tadzikiem. On po drugim piwie zamówił grappę, ja setę Wyborowej i bełkotał coś cały czas po italiańsku powtarzając co chwila swoje "mio amore", a po wypiciu grappy zaśpiewał jakąś smętna pieśń miłosną aż rozmowy w sali umilkły i wszyscy słuchali ze wzruszeniem. Ja odśpiewałem mu "Góralu...", tyle ile pamiętałem a kilka pijanych głosów spod ściany dołączyło się do mojej pieśni. I na tym się skończyło, pożegnaliśmy się z Italiańcem jak przyjaciele i nigdy więcej nie ujrzałem go na oczy.

Tymczasem, siedzący obok mnie na moim łóżku "artysta" w drucianych okularach i powyciąganym swetrze opowiadał mi coś z przejęciem. Już w Austrii się nauczyłem, jeżeli nie wiesz o co chodzi w rozmowie towarzyskiej, kiwaj głową ze zrozumieniem, nikt nie powie, że jesteś tuman i nie znasz języków, a to co on tam plecie i tak nie ma przecież znaczenia. Po "trawie" ma się złudne wrażenie niezwykłej trzeźwości umysłu, każdy myśli, że porusza tematy niezwykłej wagi, doniosłe, że rozumie lepiej niż inni najbardziej niezrozumiałe problemy życiowe, jest to jednak omam, przychodzi moment kiedy trawa przestaje działać, trzeba wyjarać więcej, albo sięgnąć po coś mocniejszego, a później z reguły czujemy się nie najlepiej. Już tak jest świat skonstruowany, że za wszystkie przyjemności musimy kiedyś zapłacić, nic za darmo panowie, nic za darmo.

Noc już ciemna zapadła nad Amadeo Garden Court, gdy po przedyskutowaniu najważniejszych kwestii ostatniego stulecia goście nasi wynieśli się niechętnie, widać dobrze im się rozmawiało. Mnie też było nieźle, ale byłem już trochę zmęczony niezrozumiałą paplaniną, a poza tym chciałem wreszcie pomieć Barbie tylko dla siebie, to chyba zrozumiałe, prawda? Nie byliśmy przecież małżeństwem. Powiedziałem Barbie o mojej nowej pracy, którą zaczynam od jutra.

\- Wszyscy tak zaczynają - powiedziała.

\- Jak zaczynają?

\- No tak jak ty, od kontraktorki. Od malowania, tapetowania, potem zaczynają zakładać "drywall", piaskować podłogi i wymieniać dachy. Remonty, remonty i tak w kółko. Chcieliby rozkręcać wielkie firmy budowlane i zarabiać duże pieniądze. Tylko o pieniądzach myślicie, i to o pieniądzach, których jeszcze nie macie. Każdy, kto tu przyjedzie chciałby jak najprędzej zostać milionerem.

\- Bo każdy przecież może. Tak nas uczyli, że każdy żołnierz nosi w tornistrze buławę.

\- Jaką buławę?

\- Hetmańską, marszałkowską, wszystko jedno, ale nosi.

\- A ty masz tornister?

\- Kiedyś miałem, teraz już nie mam.

\- No widzisz, chcesz znowu zaczynać od tornistra?

\- A czy mogę inaczej?

Barbie westchnęła.

\- Chyba nie, tak będziesz robił, jak inni robili przed tobą i będą robić później, tak już jesteście stworzeni.

\- A ty, co byś chciała robić?

\- Chciała bym pływać po tym jeziorze. Czasem staję tutaj na brzegu i obserwuję łabędzie. Zazdroszczą im, też bym tak chciała. Myślę, że mają wspaniałe życie, nie mają wrogów i nikt na nie nie poluje.

\- Chciałabyś zostać łabędziem?

\- Tak, są takie piękne. Ale przedtem musiała bym zrobić coś specjalnego, coś niezwykłego, żeby zostać łabędziem trzeba się jakoś wyróżnić.

\- Co na przykład?

\- Długo o tym myślałam, jedyne co przychodzi mi do głowy, to przepłynąć w beczce wodospad Niagara, byłeś tam kiedyś?

\- Jeszcze nie.

\- Pokażę ci, możemy pojechać w następny weekend, jak tylko skończysz tą swoją robotę, to niedaleko stąd, kilka godzin jazdy.

\- A skąd się bierze taką beczkę? Musi być w niej cholernie niewygodnie?

\- Nie wiem jeszcze, ale się dowiem. Wiem tylko, że beczka powinna być bardzo mocna, inaczej szansa na przeżycie jest niewielka, prawie żadna.

\- A może łatwiej jest zostać czymś innym co pływa, na przykład kaczką?

\- Sam sobie zostań kaczką, ja będę łabędziem - Barbie rzuciła we mnie poduszką, ją odrzuciłem i tak się rozpoczęła nasza następna namiętna noc nad brzegiem wielkiego jeziora Ontario.

***

Czekałem na Józka pod kościołem dobre pół godziny. Gdy miałem już wracać do domu zrezygnowany, zjawił się nareszcie, spocony i skacowany jak siedem nieszczęść.

\- Masz samochód? - zaskrzypiał.

Miałem, tak się umówiliśmy. Jechaliśmy Quinswayem, Józek narzekał na świat cały, musiałem opuścić szybę samochodu do samego dołu żeby nie zaczadzieć.

W końcu szczęśliwie dojechaliśmy na miejsce. Dom był piętrowy, stary, należało pomalować trzy sypialnie na górze i łazienkę. Józio zadzwonił do drzwi, gospodarz, który nam otworzył, aż zgrzytnął zębami na widok Józka, coś tam głośno szwargotali po angielsku, Józek często pokazywał na mnie, aż gospodarz uspokoił się stopniowo, podał mi nawet rękę i pokiwał głową.

\- Co jest grane? - zapytałem, gdy się oddalił.

\- Miałem już dawno to skończyć - wyjaśnił mi Józek, - więc się facet trochę spienił, ale wytłumaczyłem mu, że jesteś moim najlepszym pracownikiem i zmarła ci żona, a w zeszłym tygodniu był pogrzeb, więc nie mogliśmy pracować. Myślę, że to połknął. Tutaj masz narzędzia i farby, umiesz się tym posługiwać? - wskazał ręką na kilka pędzli i wałków do malowania, rozłożonych na gazecie, na podłodze.

\- Myślę, że tak - odpowiedziałem.

\- No to skończysz ten pokój i pomalujesz dwa następne, a na końcu łazienkę. Z reperacjami powinno ci to zająć może do czwartku, w piątek robota powinna być skończona, dasz sobie rade?

\- Jasne, że tak - odpowiedziałem z entuzjazmem.

\- Masz już telefon?

Podałem mu numer telefonu, właśnie w piątek mi podłączyli,

\- Będę do ciebie dzwonił wieczorem zapytać jak leci. Gdyby ci coś brakowało, zapytaj gospodarza gdzie jest najbliższy sklep z farbami, wszystkie koszta zwracam. No, to powodzenia i do roboty.

Umówiliśmy się jeszcze w restauracji na siedem dolarów cashem na godzinę, co było według mnie całkiem uczciwą stawką. Józio udzielił mi jeszcze paru technicznych porad na temat malowania i reperacji ścian, uścisnął mi rękę i powiedział, że jedzie załatwiać następną robotę.

\- Tylko pokaż co potrafisz - upominał - roboty będziemy mieli jak lodu, ze mną nie zginiesz w tym kraju, nic się nie martw. Poszwargotał coś jeszcze z gospodarzem i poszedł zostawiając mnie z rozbabraną robotą w pierwszym pokoju. Wyglądało to mniej więcej tak jakby ktoś pijanej małpie przywiązał pędzel do ogona, sufit pomalowany był jeszcze jako tako, pewnie Józio zaczął malować sufit rano, gdy sklep z piwem był jeszcze zamknięty. Ze ścianami miałem natomiast prawdziwy problem.

Po dokonaniu niezbędnych poprawek po Józiu, udało mi się jednak położyć przed wieczorem następną warstwę farby, gdy pierwsza już była kompletnie sucha.

Na szczęście do malowania ścian i sufitów gospodarz zakupił farbę emulsyjną, nazywaną tutaj latex, była ona łatwa w pracy i rozpuszczała się w wodzie, przynajmniej dopóki nie zaschła.

Powoli zacząłem zgłębiać wszelkie tajniki sztuki malarstwa pokojowego, stara, polska szkoła nie na wiele mi się przydała, farba klejowa rozrabiana w wiaderku i pędzle ławkowce, były to elementy nieznane już na tym kontynencie.

Przed wieczorem pokój był już gotowy. Gospodarz cmokał językiem zadowolony, powiedział kilka razy good, good i jego uprzedzenie do polskiej ekipy wyparowało.

Równie zadowolony był Józio gdy wieczorem zdałem mu relację z postępu robót na froncie pracy.

\- Ze mną nie zginiesz - powtarzał w kółko z animuszem wskazującym na spożycie kilku głębszych - a roboty będziemy mieli tyle, że nie wyrobisz.

Dziękowałem losowi za napotkanie tak operatywnego człowieka, w Kanadzie bezrobocie panowało wysokie, rok 1982 był szczytem kryzysu ekonomicznego. Nie bardzo wtedy rozumiałem co to naprawdę znaczy, w Polsce z której wyjechałem było zawsze mniej więcej jednakowo - dużo pracy, mało pieniędzy i kolejki przed sklepami gdy akurat coś przywieźli.

Józio polecił mi zaatakować następny pokój i powiedział, że przyjdzie niebawem pracować razem ze mną. Ja mu na to, że dam sobie radę i do końca tygodnia dokończę robotę sam, on niech załatwia następne kontrakty. Bardzo był zadowolony, - ze mną nie zginiesz - dorzucił jeszcze jakby dla upewnienia się, że budujące to zdanie gruntownie utwierdziło się w mojej pamięci.

Praca nieźle posuwała się naprzód, następny pokój, po przemieszczeniu mebli do pierwszego, gotowego już, poszedł mi jak po maśle. Poreperowałem dziury w ścianach gipsem według instrukcji Józia, przepiaskowałem reperacje papierem ściernym, zagruntowałem i pokój był gotowy do malowania. Zajął mi dokładnie półtora dnia, gospodarz wyglądał na równie zadowolonego jak po pierwszym pokoju. W czwartek przed południem pokazał się Józio, oczy miał trochę czerwone, ale tryskał energią i dobrym humorem. Obejrzał dokładnie moją robotę i powiedział, że po jego szkole wszyscy dobrze pracują. Następnie poszwargotał po angielsku z gospodarzem i powiedział, że zadzwoni do mnie wieczorem.

\- Ze mną nie zginiesz - powiedział jeszcze na koniec i poklepał mnie po ramieniu. Był bardzo zadowolony, gospodarz był też zadowolony i ja tak samo.

Wieczorem Józio zatelefonował, zapytał, kiedy skończę robotę, odpowiedziałem mu, że w piątek wieczorem wszystko powinno być skończone. Polecił mi złożyć narzędzia na kupę, on w sobotę załatwi wszystko z gospodarzem, a w niedzielę, po mszy, spotkamy się pod kościołem w celu mojej pierwszej wypłaty. Zakończenie pracy przebiegło bez zakłóceń, pożegnałem się z właścicielem domu i sobotę miałem wolną.

***

Pojechaliśmy z Barbie nad Niagarę. Zajęło nam to sporo czasu, bo choć nie było daleko, droga była zatłoczona, nie tylko ja chciałem obejrzeć sławny wodospad z bliska. Barbie była już tam kilka razy, zwłaszcza interesowały ją kolejne próby pokonania Niagary w beczce, opowiadała mi o losach śmiałków, którzy dokonali tego wyczynu, niewielu z nich przeżyło. Dla Barbie było to coś niezwykłego, jestem pewien, że gdyby zaproponowano jej do wyboru udany lot na księżyc i spływ beczką z wodami Niagary, wybrała by to drugie. Gdy stanęliśmy wreszcie nad krawędzią tarasu wśród tłumu turystów, serce moje zatrzymało się na chwilę.

Widok pieniącej się z hukiem wody walącej w dół z ogromną prędkością porażał człowieka ogromem swojej potęgi i majestatu, czułem się jak maleńka kruszynka przy tym cudzie natury, jak łupinka orzecha przy transatlantyku. Spojrzałem na Barbie, wpatrzona w pieniący się żywioł, oczy miała szeroko otwarte, a po policzkach spływały jej łzy. Nie śmiałem przerwać tego jej wzruszenia, każdy ma swoje marzenia i każdy ma prawo je urzeczywistniać, bez względu na to jak bardzo są zwariowane. Gdy napatrzyła się już do woli, pociągnęła mnie za rękaw.

\- Chodźmy - powiedziała - teraz chcę ci coś pokazać. Zaprowadziła mnie do niewielkiego budynku, gdzie nad drzwiami znajdował się dumny napis: DAREDEVIL MUSEUM OF NIAGARA FALLS

Rożne tam można było zobaczyć miejscowe dziwadła, mniej lub bardziej ciekawe, lecz dla Barbie liczyło się tylko jedno: beczki, w których dokonywane były próby pokonania wodospadu i historie związane z ich pasażerami. Prowadziła mnie od jednego eksponatu do drugiego, jak gdyby sama była tutaj kustoszem, pokazywała mi zdjęcia w gablotach i czytała krótkie opisy tłumacząc je oczywiście na polski. Najdłużej stała przed beczką, w której pokonała Niagarę pierwsza kobieta w historii \- Annie Edson Taylor w wieku lat 63. Annie przeżyła tę przygodę, jednak po wydobyciu jej z beczki oświadczyła, że nikt więcej nie powinien próbować tego co ona doświadczyła.

Barbie była jak w innym świecie.

\- Barbie - powiedziałem - a może ty już próbowałaś przepłynąć Niagarę w swoim poprzednim życiu?

Potrzasnęła głową zdecydowanie.

\- Nie, gdyby tak było, byłabym teraz łabędziem, a nie tym czym jestem.

Nie spierałem się, wolałem niewątpliwie, że Barbie nie jest łabędziem, Lubię łabędzie ale taka jaka była podobała mi się bardziej. Powałęsaliśmy się jeszcze trochę po miasteczku, zjedliśmy obiad w chińskiej restauracji i wyruszyliśmy w drogę powrotną do Etobicoke. Ciemno się już zrobiło gdy dotarliśmy wreszcie do naszego mieszkanka przy Lakeshore, ciepłe było i przytulne a w lodówce chłodziła się jeszcze butelka białego, musującego wina, które stało tam od ostatniej niedzieli, po wypiciu go nastała szampańska noc, a gdy wreszcie zasnęliśmy, długo jeszcze szumiały mi w głowie spienione wody ogromnego wodospadu.

***

W niedzielę przed południem, po zjedzeniu śniadania, popijaliśmy z Barbie kawę siedząc na krzesłach przy moim kawalerskim stole z Goodwill. Barbie swoich mebli nie miała, wprowadziła się do mnie z dużą walizką ciuchów, nic więcej nie potrzebowała do szczęścia, to facet z którym była miał się martwić o resztę. Nigdy się zresztą nie skarżyła na braki, czy niewygody, pod tym względem była naprawdę idealna, inna niż pozostałe kobiety z którymi przebywałem uprzednio. Miała też pewien dar, coś czego nie spotkałem wcześniej u żadnej innej osoby: ona coś wiedziała. Nie miałem pojęcia na czym to coś polegało, może ona sama nie bardzo rozumiała jak to działa, ale tak jakby wiedziała z góry, co ma nastąpić.

Powiedziałem jej przy kawie, że jadę do kościoła i zapytałem czy pojedzie ze mną, chociaż wiedziałem, że nie pojedzie, nie bywała w kościele i to wcale nie znaczy, że była niewierząca, po prostu nie potrzebowała ludzkich pośredników pomiędzy swoim Stwórcą i sobą.

\- Ty też nie masz po co tam jechać - powiedziała.

\- Dlaczego?

\- Ten twój Józio, czy jak mu tam, już dawno przepuszcza twoje pieniądze i jestem zupełnie pewna, że nie robi tego w kościele.

\- Skąd wiesz? Przecież ty go wcale nie znasz - zawołałem szczerze oburzony.

\- Bo wiem. Wystarczy mi to co mi o nim powiedziałeś, to tani kombinator i naciągacz, takich jest tutaj wielu, wątpię czy go jeszcze kiedykolwiek spotkasz, najlepiej zapomnij o nim i zacznij wszystko od początku.

Nie wierzyłem jej. Co kobieta może wiedzieć o męskiej solidarności? Wsiadłem w samochód i pojechałem. Długo po mszy stałem pod kościelnym budynkiem wypatrując Józia, lecz na próżno, Barbie miała rację. Śmiałem się sam z siebie stojąc tak pod kościelnym murem

i zrozumiałem, że ze wszystkich nauk udzielonych mi przez Józia ta była najważniejsza.

I najbardziej kosztowna.

Poszedłem następnie do Naszej Knajpy, może tam na mnie czekał z moją wypłatą, kto wie? Nie było go tam oczywiście, Tadzik też rozpłynął się w powietrzu jak kamfora, kto wie, może przepijali gdzieś razem moją wypłatę? Pani Kazia tylko machnęła ręką gdy o nich zapytałem.

\- Ach, te ochlapusy, czasem tu bywają, ale rzadko piją za swoje.

Wróciłem do domu podłamany, moja kariera nagle legła w gruzach, straciłem jednocześnie pieniądze, pracę i pracodawcę i przyjaciół, co robić dalej?

Na szczęście była Barbie. Uśmiała się tylko z mojej przygody i powiedziała:

\- Ciesz się. Nauczyłeś się roboty, teraz możesz robić to sam, bez żadnych szefów.

\- Jak? Nie znam dostatecznie angielskiego, jak się dogadam?

\- Nauczysz się, a w międzyczasie zarejestruj swoją własną firmę, wydrukuj wizytówki i ogłoś się w polskiej gazecie. Tutaj jest przecież siedemdziesiąt tysięcy Polaków, myślisz, że oni nigdy nie potrzebują malarza?

Barbie miała rację. Już za kilka dni ukazało się w "Związkowcu", który był wówczas najbardziej popularną polską gazetą w Toronto, niewielkie ogłoszenie:

"Andy Renovations"

painting, wallpapering

very good prices

I mój numer telefonu poniżej.

***

Niedługo po tym rozdzwonił się telefon. Pierwszy był w sprawie drewnianej beczki. Do Barbie. Drugi był w sprawie metalowej beczki. Też do Barbie. Trzeci w sprawie drewnianej beczki wzmacnianej dodatkowymi obręczami, podwójnie lakierowanej i z napisem. Też nie do mnie. Wreszcie czwarty był do mnie.

Dzwonił facet, który z zawodu był polonistą, ale z chęcią popracował by jako malarz, gdybym tylko dał mu robotę i pokazał jak się to robi. Jako polonista jest on mianowicie wyjątkowo pojętny, wystarczy mu raz pokazać i chwyci w lot.

Następny który zadzwonił powiedział, że ma do pomalowania mieszkanie, ale sam sobie pomaluje bo tak będzie taniej, nie powiedział po co dzwoni. I wreszcie coś konkretnego: zadzwoniła jedna babcia i zapytała czy potrafię jej położyć grasscloth. Nie miałem zielonego pojęcia co to jest grasscloth, wiec na wszelki wypadek powiedziałem jej że jestem wyjątkowym specjalistą od układania grasscloth. Babcia mówiła pół po polsku, pół po ukraińsku a jeszcze pól po angielsku, wiec jakoś się dogadałem. Umówiłem się na dzień następny, a tego samego wieczoru popędziłam do sklepu Color Your World i zapytałem czy mają grasscloth. Mieli. Okazało się, że jest to rodzaj tapety wykonanej z suszonej trawy naklejonej na papier.

Kupiłem puszkę odpowiedniego kleju i nazajutrz, przed dziewiąta rano już dzwoniłem do drzwi mojej pierwszej klientki. Okazało się że babcia miała do położenia jedną tylko rolkę tej tapety nad łóżkiem. Zrobiłem to w godzinę i zażądałem czterdzieści dolarów. Babcia wytargowała na trzydzieści. Pękając z dumy przywiozłem zarobione pieniądze do domu. Po odliczeniu kleju z taksami i benzyny, zostało mniej niż dwadzieścia, nie było tego wiele jak na pierwszy dzień mojej kontraktorki, ale Barbie wytłumaczyła mi, że wielkie rzeczy zawsze zaczyna się od małych, to mnie uspokoiło. I znów zadzwonił telefon w sprawie beczek, facet chciał sprzedać trzydzieści stalowych beczek po oleju napędowym, przynajmniej tak zrozumiałem. Oddałem słuchawkę Barbie.

Co ona tam knuje? Chyba nie traktuje na serio przemiany w łabędzia? Przecież to mądra dziewczyna, prawdopodobnie mądrzejsza ode mnie. Ale o to przecież łatwo. Będę musiał porozmawiać z nią poważniej, żeby przypadkiem nie zrobiła jakiegoś głupstwa.

Tymczasem nikt więcej nie dzwonił, telefon zamilkł aż do następnego dnia.

***

Nadszedł Halloween. Barbie przebrała się za czarownicę (jej we wszystkim było do twarzy, nawet z przyczepionym wielkim, krzywym nosem wyglądała przepięknie). Ja robiłem za anioła z papierowymi skrzydłami, nic ciekawszego nie potrafiłem wykombinować mając do dyspozycji jedynie prześcieradło, trochę białego papieru i prawie anielską duszę.

Kupiliśmy w Red and White trochę cukierków i rozdawaliśmy garściami poprzebieranym

dzieciakom łażącym stadkami od mieszkania do mieszkania, dużo mieliśmy przy tym radości, dzieci poprzebierane były niekiedy niezwykle zabawnie. A wieczorem czekała na nas w lodówce butelka "szampana" i zapowiedziany w programie telewizyjnym film horror "Piątek 13".

***

Moja kariera kontraktora rozwijała się obiecująco, nastawiłem się na malowanie i tapetowanie ścian, stopniowo jednak uczyłem się wykonywać inne prace, głównie wewnętrzne jako że zima nadeszła, a zima w Kanadzie to jest zima, z prawdziwym śniegiem, nie "made in China" i mrozem dochodzącym do -25 stopni Celsjusza. Wiatr od jeziora wiał przenikliwy, poznikały gdzieś dzikie kaczki, gęsi i łabędzie, ludzie kursowali szybkim krokiem pomiędzy drzwiami mieszkania i samochodu. Pierwszy śnieg był oczywiście bajeczny, białe czapy wynagradzały chociaż częściowo brak liści i kwiatów, ale trwało to niedługo, gdy śnieg zamienia się z puchowej pierzynki w brudne, zakurzone błoto, czar pryska, pozostaje szara, mroźna zima.

Zbliżały się święta. Przygotowaliśmy z Barbie maleńką choinkę, zawiesiliśmy na niej kilka błyskotek i położyliśmy pod nią prezenty. Ja otrzymałem od Mikołaja elektryczną wiertarkę Black & Decker, Barbie dostała kupiony w chińskim sklepie elektryczny obraz. Wieszało się go na ścianie, podłączało do kontaktu i naciskało przycisk na ramce. Pokazywał się oświetlony pięknie wodospad wśród chińskich drzew i kwiatów, a woda jak żywa spływała w dół strumieniami. W dodatku na życzenie (po naciśnięciu drugiego przycisku) usłyszeć było można jej szum na tle śpiewających ptaków. Wydałem na to "cudo" majątek i wydawało mi się, że jest to wspaniały pomysł i żart jednocześnie. Wodospad był szeroki i przy odrobinie wyobraźni można go było wziąć za Niagarę. Teraz myślę jednak, że był to najgłupszy pomysł w moim życiu.

Barbie siadała przed tym obrazkiem jak oczarowana, potrafiła długo wpatrywać się w tę wodę walącą w dół z szumem, nie zwracała wtedy uwagi ani na mnie, ani na całą resztę otoczenia.

Coś tragicznego było w tym oczarowaniu, tym bardziej, że wkrótce, w miarę zbliżania się wiosny, znów rozdzwoniły się telefony w sprawie beczek. Uprzednio nie traktowałem tego zbyt poważnie, tym razem jednak zacząłem się denerwować nie na żarty.

Gdy zadzwonił facet, który chciał sprzedać pół beczki ogrodowej na kwiaty, potraktowałem go ulgowo. Udało się też następnemu, oferującemu plastikowe beczki na kompost, niech sobie sprzedaje, wiadomo, idzie na wiosnę. Ale gdy następny zaproponował kocioł parowy z blachy wysokociśnieniowej, nie wytrzymałem i posłałem go do diabla. Pewnie niewiele zrozumiał, ale natychmiast odłożył słuchawkę. Od marca mniej więcej telefony się urwały, Barbie natomiast zaczęła znikać z domu na dłużej niż zazwyczaj, była przy tym jakoś niezwyczajnie podniecona, po niezdrowym blasku jej oczu poznałem, że coś się z nią dzieje. Czy próbowałem z nią rozmawiać? Oczywiście, na początku zbywała mnie banałami, później jednak, gdy nie ustępowałem, powiedziała mi po prostu żebym się odpieprzył, bo Kanada to wolny kraj i każdy robi to, na co ma ochotę. A jeżeli mi się nie podoba, to ona sobie pójdzie i więcej nie wróci i będę musiał poszukać sobie innej i znów zaczynać od całowania. Tak mnie tym przestraszyła, że nabrałem wody w usta i przestałem się dopytywać, czekałem z niepokojem co dalej nastąpi.

Wkrótce otrzymałem większy kontrakt, na malowanie całego domu w Mississauga. Zatrudniłem nawet pomocnika, tego samego polonistę, który dzwonił do mnie wytrwale przez całą zimę, tak był chłopisko spragniony roboty. Zaprosiłem go do mojej kawalerki i na własnej ścianie dałem mu lekcję malowania. Nie okazał się aż tak bystry jak obiecywał, ale w końcu pojął podstawowe zasady posługiwania się wałkiem i pędzlem. Roboty mieliśmy w bród, wracałem do domu późno i zmęczony, waliłem się do łóżka po kolacji i szybkim prysznicu i zasypiałem jak suseł.

Którejś nocy miałem sen, niezwykle erotyczny i tak realny, że aż się obudziłem. Okazało się, że to wcale nie był sen. Barbie wyprawiała ze mną różne takie sztuczki, które poderwały by do życia najbardziej upartego umarlaka. Oddaliśmy się bez reszty tej pasji i trwało to aż do rana, nigdy przedtem nie zaznałem czegoś takiego. Oczywiście rano zaspałem i spóźniłem się do pracy, a podczas malowania musiałem liczyć posunięcia wałkiem po ścianie żeby nie zasnąć. Ten właśnie dzień okazał się jednym z trudniejszych dni mojego życia. Barbie odeszła.

***

Zwykła, biała kartka papieru wyrwana z zeszytu była dla mnie czymś tragicznym. Kilkakrotnie odczytywałem pozostawioną na niej krotka wiadomość, te kilka zdań napisanych niebieskim długopisem pozostawionym obok, na stole, długo nie mogły znaleźć drogi do mojej świadomości.

"Odchodzę, nie szukaj mnie. Tak musiałam, wiem, że to zrozumiesz.

Nie jest mi łatwo, bo wiem że będziesz cierpiał, ale tak miało być.

Jesteś dla mnie jedyny i taki pozostaniesz na zawsze. Twoja Barbie"

To wszystko. Żadnego dodatkowego wyjaśnienia, czy podania powodu. Oczywiście, nie byłem dzieckiem i czułem przez skórę, że może to nastąpić. Ale jednocześnie miałem nadzieję, że miną jej te fanaberie, że wróci na ziemię, stało się jednak inaczej. Nie szukałem jej, postąpiłem tak jak sobie życzyła. Czy dobrze robiłem? Myślę że tak, Kanada to wolny kraj, każdy robi co chce.

Następne kilka dni przeżyłem w stanie nieobecnym. Dużo pracowałem, jeszcze więcej przebywałem wśród moich myśli. Dlaczego tak postąpiła? Dlaczego zabrała mi siebie, tę najważniejszą część mojego życia, to, czego właśnie najbardziej potrzebowałem na świecie, bardziej od powietrza i wody, jak okazało się dopiero teraz.

Mój polonista przyglądał mi się z pewnym niepokojem, pytał dlaczego się nie odzywam, czy wszystko jest u mnie w porządku. Wszystko w porządku? Nic nie było w porządku, nawet nie zauważyłem pierwszych kwiatów zasadzonych przez ogrodników przed domem, w którym mieszkałem, nawet nie zauważyłem, że jest juz ciepło. Żyłem tak, jak w letargu, czekając prawdopodobnie aż drzwi mieszkania otworzą się i Barbie stanie w progu, uśmiechnięta i piękna jak zawsze. Nie stanęła.

Przebudzenie moje nastąpiło brutalnie, w kilka tygodni po jej odejściu. Jedząc mianowicie wieczorem kolację, wpatrywałem się bezmyślnie w głupi ekran telewizora, skąd płynęły akurat wiadomości lokalne dla mieszkańców Ontario. Nagle coś przykuło moją uwagę. Dokonano właśnie jeszcze jednej, szalonej próby pokonania w beczce wodospadu Niagara. Pokazano zdjęcie osoby wsiadającej właśnie do beczki z pomostu, powyżej wodospadu.

Zdjęcie wykonane było przez teleobiektyw, przez przypadkowego fotografa, ale dla mnie nie było jednak wątpliwości, zbyt dobrze ją znałem, żeby się pomylić.

Podano również, że policja nie posiada jeszcze identyfikacji osoby, która wsiadała do beczki, wiadomo tylko, że była to młoda kobieta. Cała reszta pozostawała niewiadoma, jako że do tej pory nie udało się odnaleźć żadnych szczątków ani beczki, ani jej pasażerki.

Pokazano jeszcze zdjęcie wodospadu wykonane z tarasu widokowego, na którym byliśmy z Barbie tak niedawno. Niewielki, ciemny punkcik znajdujący się na samej krawędzi wodospadu, zaznaczony był strzałką. Na tej fotografii i w tym miejscu czas zatrzymał się na chwilkę, wtedy jeszcze żyła, wtedy jeszcze była przecież ze mną, choć tak daleko.

Gapiłem się w ten ekran jak ogłupiały, nawet nie zauważyłem, że wiadomości miejscowe skończyły się i w telewizji mówią teraz o czymś zupełnie innym.

Ocknąłem się, gdy herbata rozlana z przewróconego kubka zaczęła ściekać ze stołu na moje spodnie. Spojrzałem w dół, wyglądało to tak, jakbym się posikał. A może naprawdę tak się stało? Nie miałem pojęcia.

Co robić? Czy powinienem zadzwonić na policję? Powiedzieć, że ją znam? Że mieszkała ze mną? Uderzyło mnie nagle jak obuchem, że tak naprawdę nic o niej nie wiem. Nie wiem jak się nazywa, ani czy ma jakąś rodzinę. Nic mi nie mówiła o sobie, ja z kolei o nic nie pytałem, nie chciałem być wścibski. Zresztą skąd taka pewność, że chodzi naprawdę o moją Barbie? Bo ja tak czuję? Dla policji to żaden dowód, dopóki nie odnajdą ciała, nie wiedzą nawet o kogo chodzi, może beczka była pusta?

Próbowałem szukać jakich kartek, notatek, numerów telefonów, lecz na próżno. Wszystko, co należało do Barbie zniknęło bez śladu.

Nie, nie wszystko. Na ścianie wciąż wisiał chiński obrazek z podświetlanym wodospadem. Przypomniała mi się jej koleżanka, Wendy, ale o niej też niewiele wiedziałem, ani gdzie mieszka, ani jak się naprawdę nazywa.

***

Na drugi dzień była sobota. Zadzwoniłem do mojego polonisty i powiedziałem mu, że będzie pracował dzisiaj sam, ja nie przyjdę do pracy. Wczesnym popołudniem pojechałem do Liquor Store i kupiłem dużą butelkę najtańszej kanadyjskiej whisky. Przyniosłem ją do mojego mieszkania (jak ogromne i puste mi się nagle wydało) i zacząłem pić. Piłem tak aż do obiadu. Nic nie zjadłem, bo nie byłem głodny, piłem więc dalej. Oczywiście wiedziałem, że przepłacę to cholernym kacem, ale jutro była przecież niedziela, a poza tym, co innego mogłem robić?

Przemierzałem mój pokój energicznym krokiem, tam i z powrotem i rozmawiałem. Z nią oczywiście, sam ze sobą i ze wszystkimi, którzy mieliby dosyć cierpliwości do wysłuchiwania myśli pijanego wariata.

Zapadł zmierzch. Nie włączyłem światła, nacisnąłem natomiast guzik na ramce chińskiego obrazka, postawiłem krzesło naprzeciw ściany i usiadłem.

Woda jak żywa toczyła się w dół z szumem, nie wiem jak długo tak siedziałem z gałami wlepionymi w ten bohomaz, wreszcie podniosłem się zdecydowanie, porwałem to cudo ze ściany i z całej siły grzmotnąłem nim o krawędź mojego krzesła. Wodospad rozprysnął się na tysiąc kawałków i umilkł na wieki. Potem zauważyłem, że siedzę na dywanie nad książka telefoniczna "Yellow Pages" i studiuję rubrykę zatytułowaną Barrels.

Przestraszyło mnie to trochę. Czy Barbie chciała by tego naprawdę? Niemożliwe, gdyby tego chciała, zaproponowałaby żebyśmy spłynęli razem. Nie, ona chciała dokonać tego aktu sama, ją miałem pozostać przy życiu, taka była jej wola i należało ją uszanować.

Postanowiłem przejść się trochę po świeżym powietrzu dla uspokojenia myśli i ochłodzenia rozpalonej łepetyny, tak, to dobrze mi zrobi. Nałożyłem kurtkę dżinsową i buty i wyszedłem na zewnątrz. Noc już zapadła ciepła i cicha, świat kołysał się lekko pod moimi nogami gdy tak chodziłem pomiędzy blokami naszego osiedla. Znalazłem się nad brzegiem jeziora, coś ścisnęło mnie mocno za gardło, byłem w tym samym miejscu, w którym w ubiegłym roku ją spotkałem. Teraz tamten obraz przywołany z pamięci spowodował, że łzy zaczęły płynąć po moich policzkach same, księżyc odbijał się w wodzie tak samo jak wtedy, a wielkie jezioro ciche było i spokojne jak szklany blat stołu.

Wszedłem na ten sam złom skalny, na którym stała wtedy Barbie i usiadłem nad samą wodą z pewnym trudem utrzymując równowagę.

I wtedy pojawił się biały łabędź. Podpłynął cicho z nikąd i zatrzymał się tuż koło skały, na której siedziałem.

Długo gładziłam jego wygięta szyję i mówiłem do niego. Starałem się powiedzieć jej to wszystko, czego nie zdążyłem powiedzieć gdy była tutaj ze mną i czułem, że nie jest jeszcze za późno. Ptak słuchał uważnie, a gdy skończyłem, wyprostował szyję i odpłynął dumny i piękny w mrok jeziora. Powrót do spisu treści

### 2. Waikiki Beach

Tak nazywa się główna plaża w Honolulu, pięknym, nowoczesnym mieście malowniczo położonym nad samym brzegiem oceanu, u stóp wygasłego wulkanu Diamond Head, na koronie którego znajdowała się kiedyś bateria artyleryjska mająca bronić tej strony wyspy podczas ewentualnego ataku wroga. Nie przydała się jednak. Podstępni Japończycy zaatakowali Pearl Harbor od strony gór, czego nikt się nie spodziewał i amerykańska flota morska poniosła ogromne straty. Nie zorientował się nawet drzemiący od kilkuset tysięcy lat wulkan, nie obudziły go japońskie bomby, a może po prostu było mu wszystko jedno, kto akurat i z kim się pierze na tej pięknej wyspie położonej pośrodku oceanu. A o co się biją? Tego prawdopodobnie nie wiedzieli dokładnie nawet sami żołnierze ani po jednej, ani po drugiej stronie frontu. Atakujący wierzyli, że narażają życie za Cesarza i Japonię, której nikt przecież nie atakował, atakowani dziwili się, dlaczego dali się tak zaskoczyć, jeżeli admiralicja wyprowadziła na czas w morze wszystkie lotniskowce, które zaczęły odgrywać decydującą rolę w morskich działaniach wojennych, a pozostawiła w porcie jedynie ciężkie okręty liniowe o ograniczonej już wtedy roli bojowej. Takie myśli chodziły mi po głowie, gdy stałem w mauzoleum zbudowanym ponad zatopionym podczas japońskiego bombardowania okrętem liniowym "Arizona". Okręt spoczywał na dnie zatoki, ponad powierzchnią wody wystawała tylko okrągła podstawa przedniej baterii działowej, reszta okrętu widoczna była głęboko pod wodą. Zwłoki załogi w liczbie 1900 osób pozostawiono wewnątrz okrętu tworząc w ten sposób specyficzny grób zbiorowy na dnie morza odwiedzany codziennie przez tysiące turystów z całego świata. Kto wie, może znajdowali się wśród nich japońscy lotnicy, którzy posłali "Arizonę" na dno, teraz byli oni tutaj witani girlandami kwiatów, byli przecież gośćmi, którzy przyjechali do Honolulu aby wydąć swoje pieniądze w amerykańskim kurorcie wakacyjnym.

Stałem przed ogromną tablicą z nazwiskami poległych i doszukiwałem się wśród nich polskich nazwisk. Znalazłem ich nadspodziewanie wiele. Ciekawe, kim byli ci ludzie i jakie losy rzuciły ich na ten odległy skrawek ziemi, by zginąć tuż w pierwszym dniu wojny japońsko - amerykańskiej. Nie mieli żadnych szans na ocalenie. W wyniku trafienia przez japońską bombę magazynu amunicji nastąpiła tak gwałtowna eksplozja, że cała załoga okrętu poniosła śmierć na miejscu. Teraz nad portem świeciło pięknie Hawajskie słońce, gorące, biało złociste, dowożone stateczkiem z lądu grupy turystów w kolorowych hawajskich koszulach żartowały, robiły zdjęcia, traktując to miejsce jak jeszcze jedną atrakcję turystyczną, których tak wiele już tutaj widzieli. Po poważnych minach można było poznać tych, którzy naprawdę wiedzieli po co tu przyjechali, nie zabawić się, lecz oddać hołd tysiącom żołnierzy zabitym bez powodu w jednym z piękniejszych portów świata.

Byłem tutaj sam. Wendy została w Honolulu, pewnie poszła poszwędać się po eleganckich butikach, takie sprawy jak wojna, czy zatopione okręty leżały poza granicami jej zainteresowań.

Skąd się wzięła Wendy? Bardzo prosto. Któregoś wieczoru, może w dwa miesiące po odejściu Barbie, ktoś zastukał do moich drzwi i Wendy stanęła na progu z dużą walizką stojącą na kółkach obok niej.

\- No to przyjechałam - powiedziała po prostu.

Nie wiedziałem zupełnie co odpowiedzieć.

Weszła do mojego mieszkania i wciągnęła walizę za sobą. Znalem ją oczywiście, była najlepszą koleżanką Barbie, ale nie przypominałem sobie żebym kiedykolwiek zapraszał ją do siebie.

\- To ty nic nie wiesz? - zapytała widząc moje zdumienie.

Pokręciłem głową. Wyjaśniła mi wtedy, że Barbie zobowiązała ją żeby zajęła się mną, gdy ona sama odejdzie. Ponieważ od zniknięcia Barbie upłynęły już dwa miesiące, a ani beczki, ani jej domniemanej pasażerki nie odnaleziono, policja wstrzymała poszukiwania.

\- Wiec jestem - powtórzyła jakby to było coś całkiem normalnego.

Postawiła walizkę na środku mojego jedynego pokoju, który służył jednocześnie za salon, pokój stołowy i sypialnię i rozejrzała się krytycznie dookoła. Była już u nas kilkakrotnie, ale teraz jej spojrzenie miało całkiem inny charakter.

\- Nie pamiętałam, że to takie małe - zaczęła - ale na początek musi wystarczyć. Będziesz musiał postarać się o komodę dla mnie, taką z sześcioma szufladami, inna nie wchodzi w rachubę, kolor nie ma znaczenia. Niewielkie to mieszkanko, ale możemy później zmienić na większe, najpierw muszę się zorientować jak długo z tobą wytrzymam. Czy chrapiesz w nocy?

Powiedziałem, że nie chrapię.

\- Całe szczęście, gdybyś chrapał, nie zostałabym z tobą nawet dla Barbie.

Usiadła na moim materacu jakby próbując sprężyny.

\- Queen size - powiedziała. - Wołałabym kingsa, ale na razie wystarczy, pod warunkiem, że nie kopiesz w nocy.

"Kopię i to nie tylko w nocy" - zachciało mi się krzyknąć i już miałem ochotę wykopać ją razem z tą jej walizką z mojej kawalerki, ale przypomniało mi się, co powiedziała na początku.

To był prezent od Barbie, jeżeli Barbie tak sobie życzyła, nie może być inaczej.

Postanowiłem zaryzykować. W najgorszym przypadku to ja nie wytrzymam z nią długo i będę musiał zmienić mieszkanie. Na razie niech się dzieje co ma się dziać.

Ogólnie, z wyglądu, Wendy bardzo przypominała Barbie. Szczupła, wysoka i sexy, na pewno pomogło mi to podjąć tak dramatyczną decyzję. Różniły je tylko włosy. Barbie była blondynką o włosach długich, opadających na ramiona, włosy Wendy były krótkie i bardzo ciemne, prawie czarne. Całkiem inne miały też temperamenty. Barbie była spokojna, często zamyślona, lubiła przebywać sama ze sobą, w swoim własnym świecie do którego nie dopuszczała nikogo z zewnątrz.

Wendy, dla odmiany, mówiła dużo i często i dzieliła się swoimi myślami z każdym, kto akurat znalazł się pod ręka, bez względu na to czy osoba ta chciała ją słuchać czy nie.

Już od pierwszego wieczoru zrozumiałem, że lubię ją i nie znoszę jednocześnie, inaczej się nie dało. W łóżku była wspaniała, prawdziwy wulkan namiętności (zastanawiałem się poważnie co ze mnie zostanie po kilku tygodniach). I tak co noc, przed zaśnięciem nie byłem przekonany czy jutro rano się obudzę, ale jakoś budziłem się zawsze i wszystko zaczynało się od nowa. Rozważałem nawet czy nie doradzić jej żeby poszukała sobie jakiegoś kochanka na pół etatu, a mnie pozwoliła trochę odetchnąć, ale męska próżność nie pozwoliła, nie byłbym w stanie dzielić się kobietą z kimś innym nawet gdyby to on kupił do naszego mieszkania komodę z sześcioma szufladami. Znalazłem zresztą taką komodę w moim ulubionym Goodwill i zajęła ona jedyne wolne miejsce pod ścianą mojego, a teraz naszego mieszkania..

***

Podstawową rozrywką Wendy była dyskoteka. Dla mnie nie było to takie ciekawe skakać w miejscu w rytm tej ich bębniącej muzyki, lubiłem muzykę, nawet bardzo, ale wciąż wołałem słuchać klasycznego rocka jak Stonsów, czy CCR, te ich nowe, rytmiczne ale bezmelodyjne kawałki nie trafiały do mnie, a może po prostu zacząłem sie starzeć? Ale nie mogłem się wykręcić, chodziliśmy w każdą niemal sobotę do jakiegoś klubu, najczęściej przy Young street i musiałem tam swoje wyskakać.

Wendy była niespożyta, mogła się tak kręcić do rana w oparach trawy i innych śmierdzących dymów. Mnie wystarczyła butelka, czy dwie Budwaissera. Smakowało to amerykańskie świństwo jak siki, pijąc je przypominałem sobie z żalem wspaniale piwo austriackie w ciężkich kuflach. Tutaj piwo sprzedawano na ogół w cienkich, plastikowych szklankach, w obawie o rzucanie butelkami. Dyskoteki zaczynały się późno w nocy i było tak głośno, że nie dało się zupełnie rozmawiać. Chodziliśmy również do kina, akurat wszedł na ekrany nowy film Spielberga ET, musiałem go obejrzeć dwa razy choć jeden raz wystarczyło by całkowicie, ale czego się nie robi dla kobiety.

Gdy nadeszła zima, miałem mniej pracy. To znaczy, tak do świąt telefon się urywał, każdy chciał coś podmalować przed ustawieniem choinki, ale po świętach umilkł nagle jak popsuty, trawili pewnie to co zjedli i nie w głowach im było odnawianie mieszkań.

I wtedy to Wendy oświadczyła, że jedziemy na wakacje. Wendy pracowała jako sprzedawczyni w sklepie muzycznym i miała wypracowane wakacje, ja miałem wolny czas, więc wszystko grało, nie miałem co prawda zbyt wiele kasy, ale na jakieś niewielkie wakacje np. na Florydzie mógłbym się jeszcze szarpnąć. Obawiałem się tylko czy mój stary Grizzly da sobie radę z taką trasą, ale Wendy mnie uspokoiła:

\- Samochód nie będzie nam potrzebny, polecimy samolotem.

Trochę mnie to zatkało, na latanie samolotem dla przyjemności nie było mnie stać. Widząc moją niepewną minę, Wendy uspokoiła mnie po raz drugi: jej szanowny tatuś pracuje w kanadyjskiej linii lotniczej Air Canada i otrzymuje raz do roku dwa darmowe bilety, można na nie lecieć dokąd ma się ochotę. I w tym roku właśnie Wendy otrzymała od tatusia dwa takie bilety w prezencie, zatem lecimy, i to gdzieś daleko.

\- Dokąd? - zapytałem podniecony.

\- Zaraz zobaczymy - odpowiedziała Wendy i rozłożyła na stole atlas świata, który podarowała mi na gwiazdkę (teraz wiedziałem już dlaczego).

Długo wodziła polakierowanym na czerwono paznokciem po jego stronach, wreszcie wykrzyknęła głośno:

\- Mam!!!

Spojrzałem ciekawie. Czerwony paznokieć Wendy pokazywał sam środek Oceanu Wielkiego, czyli Pacyfiku.

\- Chcesz nas utopić? - zapytałem.

Wendy odsunęła paznokieć i ujrzałem na mapie kilka niewielkich punkcików.

\- Polinezja - zawołała triumfalnie - a dokładnie wyspy hawajskie. To jeden ze stanów USA, nie powinniśmy mieć trudności z lotem do Honolulu, to duże miasto, na pewno maja loty z Kanady, najwyżej będzie gdzieś przesiadka.

Tak się zapaliliśmy do pomysłu Wendy, że natychmiast pojechaliśmy do polskiego biura podroży przy Roncesvalles, gdzie sympatyczna pani Ewa zaczęła wyszukiwać nam odpowiedni na naszą kieszeń hotel.

\- Mam! - krzyknęła zadowolona. - Hotel nazywa się Ewa, tak jak ja, dziwne bo pisze się tak jak po polsku. Świetnie położony, dwa kroki od plaży, a ceny ma akurat dla was. Nie jest to pięciogwiazdkowy resort, ale w Honolulu wszystkie hotele są przyzwoite.

Oczywiście natychmiast dokonaliśmy rezerwacji.

I tak, w połowie mroźnej kanadyjskiej zimy znaleźliśmy się nagle pomiędzy palmami, nad brzegiem ciepłego oceanu, w którego lazurowych wodach odbijały się korony palm na tle wiecznie błękitnego nieba.

***

Hotel był skromny w porównaniu z innymi wybudowanymi w pobliżu, ale dla mnie i tak wydawał się luksusowy.

Spory pokój, łazienka i kuchenka we wnęce, nic więcej nie potrzebowaliśmy na te dwa tygodnie. Kupiłem sobie natychmiast tani słomkowy kapelusz a Wendy długą sukienkę hawajską, żeby bardziej swojsko się poczuć w tym międzynarodowym tłumie turystów.

Po przybyciu na miejsce, poszliśmy oczywiście natychmiast nad ocean. Mój ostatni kontakt z morzem pozostawił wspomnienie bałtyckiej plaży, gdzie od chłodnego wiatru trzeba się było zasłaniać parawanem, a ciemne, szarozielone fale przypłynęły chyba gdzieś z Arktyki, wszystko się w nich kurczyło z zimna, duże czy małe.

Tutaj wszystko było inne. Woda była ciepła, temperatura powietrza oscylowała około 30 stopni Celsjusza podobno przez cały rok, ale orzeźwiająca bryza zad oceanu powodowała, że nie było upalnie.

Przypomniałem sobie śnieżne wiry miotane lodowatym wiatrem po Amadeo Garden Court i dziwiłem się czemu wszyscy Kanadyjczycy nie przeniosą się tutaj, no chociażby tylko na zimę.

\- Zobacz - zawołałem do Wendy gdy układaliśmy się na słomianych matach po wyjściu z morza - tutaj wcale nie ma mew.

Rzeczywiście, po nadmorskim piasku spacerowały sobie same białe gołębie, ani jednej mewy.

\- Co to za morze bez mew? - dziwiłem się - przecież nawet nad jeziorem Ontario jest ich pełno.

Inna, zaskakująca ciekawostka, to ogromna ilość turystów, zwłaszcza z Japonii. Najpierw bombardowali a teraz przyjeżdżają sprawdzać czy prawidłowo odbudowane. Pamiętam, że takie właśnie odczucia miałem gdy napotykałem niemieckich turystów w Warszawie.

Ogólnie, wspaniale się tu czułem, ludzie mówili różnymi językami, na tym tle mój kiepski angielski nie był tak rażący. Ludność miejscowa, to Polinezyjczycy, głownie przybysze z innych wysp archipelagu, rdzennych mieszkańców Hawai pozostało niewielu, zamieszkiwali głównie bardziej odlegle wioski i osiedla.

Tylko Pearl Harbor zwiedziłem sam, całą resztę atrakcji miasta oglądaliśmy razem z Wendy, zwłaszcza lubiliśmy wałęsać się po "International Market". Ogromny ten targ przypominał mi swoim nastrojem bazar Różyckiego na Pradze, tak samo stragan przy straganie, ale o wiele bardziej kolorowo i wesoło, nikt nas nie próbował nawet okraść czy oszukać, całkiem inne podejście do klienta, tutaj żyło się z turystów należało ich chronić, nie okradać. Czy dałoby się tak prostą zasadę przenieść na grunt warszawskiego bazaru? Wątpię, raczej inna mentalność ludności. Hawajczycy okazali się niezwykle życzliwymi ludźmi, o łagodnym usposobieniu, wystarczy chociażby posłuchać hawajskiej muzyki żeby się o tym przekonać. Śpiewane słodkimi glosami piosenki z akompaniamentem ukulele i gitary hawajskiej bardziej przypominają anielskie nuty niż amerykańską muzykę.

Łaziliśmy tak wieczorami po nadmorskiej promenadzie Kalakauha, oglądając wystawy i popijając piwo w okolicznych barach, w dzień była oczywiście plaża i zwiedzanie miejskich atrakcji.

Weszliśmy razu pewnego na "International Market" od strony Kuhio Ave, którą to nazwę bezwiednie wypowiadałem w dosyć nieprzyzwoity sposób. Natrafiliśmy zaraz przy wejściu na ptasznika, który powyciągał właśnie z klatek kilkanaście wielkich, kolorowych papug i zarabiał nimi na życie. Można było sobie robić z nimi zdjęcia, a właściciel zapewniał, że są bardzo przyjacielskiego usposobienia. Upodobałem sobie szczególnie jedną, gatunku Kakadu, białą i ogromną. Podawało się jej palec wskazujący, a ona zaczepiała się na nim zakrzywionym dziobem. Można ją było podnieść w taki sposób i umieścić sobie na ramieniu. Gdy tak zrobiłem i czekałem aż Wendy pstryknie nam zdjęcie, ptaszysko wrzasnęło mi do ucha chrapliwym głosem:

\- Spierrr...

\- Co takiego? - zapytałem zdumiony.

\- Spierrr... - powtórzyła bez wahania.

-...dalaj? - podpowiedziałem żartem.

\- dalaj - zgodziła się papuga. A potem jeszcze kilkakrotnie powtórzyła nieeleganckie słowo z czystym warszawskim akcentem.

Wendy śmiała się jak najęta, ja byłem mocno zaszokowany, według mnie na pewno nie był to przypadek, szemraną mowę warszawskiego cwaniaka rozpoznam z daleka, a już tym bardziej jak ktoś mi szprecha prosto do ucha.

Postanowiłem przeprowadzić eksperyment i zacząłem salonową konwersację. Niestety, w odpowiedzi na grzeczne pozdrowienia i zapytania, papuga milczała pogardliwie. Gdy jednak zniechęcony puściłem jej uliczną wiązankę, ptak powtórzył z entuzjazmem każde moje słowo. Byłem coraz bardziej zaintrygowany. Co tu jest grane? Zapytałem ptasznika, ile lat ma ta papuga. Powiedział, że nie wie na pewno, może czterdzieści a może osiemdziesiąt, one długo żyją. On sam kupił ją od jednego Chińczyka, co handluje suszonymi rybami w Chinatown około dwóch lat temu i nie ma zamiaru jej sprzedać. Ja wcale też nie miałem zamiaru kupować dziwacznego ptaka, który przeklinał po warszawska i w dodatku nie było wiadomo ile ma lat i jak długo jeszcze pożyje. Ale papuga zainteresowała mnie do tego stopnia, że postanowiłem dowiedzieć się o niej czegoś więcej. Ptasznik powiedział jeszcze, że ptak ma na imię Kadu i podał mi adres sklepu z suszonymi rybami w chińskiej dzielnicy gdzie ją kupił.

Drapałem papugę po pierzastej szyi, ona najwyraźniej to lubiła, wyginała szyję na wszystkie strony jakby pokazując gdzie należy ją jeszcze pogłaskać. Dotykała również dziobem mojej twarzy, a nawet mnie pocałowała wysuwając na bok czarny język. Odsunąłem ją od siebie zaskoczony, nie wiedziałem nawet czy przypadkiem Kadu nie jest samcem.

\- Nie, nie, to jest ona - zapewnił mnie ptasznik.

\- Piękna jesteś - powiedziałem przed odejściem i znów ją pogłaskałem.

\- Odpierrr... się - odpowiedziała równie czule i zaczęła gmerać sobie pod skrzydłem zakrzywionym dziobem.

***

Wizytę w Chinatown mieliśmy i tak w planie. Dzielnica ta przylega do finansowego sektora miasta, począwszy od ulicy Nuuanu kończą się biurowce i zaczynają chińskie sklepiki i restauracje, gdzie nie wszyscy już mówią po angielsku. Przeważają tam oczywiście Chińczycy, ale można też spotkać mieszkańców pochodzących z Filipin, Japonii i właściwie wszystkich zakątków tej części świata. Wałęsaliśmy się po tych uliczkach wstępując do sklepików, znaleźliśmy w centrum Chinatown niewielki market i zjedliśmy jakąś smażona rybę w koreańskiej restauracyjce. Wtedy przypomniał mi się handlarz suszonymi rybami.

Odnaleźliśmy jego sklepik bez trudu, były tam nie tylko ryby, również różne inne paskudztwa wyłowione z morza, nie miałem nawet pojęcia, że takie istnieją a jedzenie ich nawet gdybym był głodny, na pewno nie przyszło by mi do głowy.

Za ladą stał stary Chińczyk o pomarszczonej twarzy i długo nie mógł zrozumieć o co mi chodzi. Ja natomiast, z satysfakcją rozmawiałem z kimś, kto będąc amerykańskim obywatelem mówił po angielsku gorzej niż ja.

Owszem, wiedział co to jest papuga, zwłaszcza gdy dla pewności narysowałem mu jedną na marginesie chińskiej gazety. Ale tego się nie je.

\- No good, no good - zapewniał przytykając dłoń do brzucha. Próbował mi przy tym sprzedać jakąś straszną rybę z rozdziawioną, zębatą paszczą, a następnie świeżą ośmiornicę na wagę,

\- This is good - zachwalał i mlaskał językiem.

Do sklepu weszła z zaplecza żona jego, niezwykle sympatyczna starsza pani o zniewalającym uśmiechu, od razu można było w niej zauważyć domieszkę krwi polinezyjskiej, oliwkowa skóra i łagodny sposób mówienia świadczyły o tym, sama zresztą niebawem to potwierdziła. Ona mówiła całkiem dobrze po angielsku, oczywiście miejscowym dialektem, ale Wendy bardzo prędko po naszym przyjeździe tutaj nauczyła się rozumieć miejscowych ludzi, ze mną było oczywiście gorzej.

\- Ach, tak - powiedziała z westchnieniem - sprzedaliśmy Kadu temu ptasznikowi. Tam będzie miała lepiej, tam jest wśród innych ptaków. Ja nie mogłam jej znieść, przywoływała mi złe wspomnienia.

Zainteresowała się wtedy dlaczego pytamy o Kadu. Wendy wyjaśniła jej, że chcielibyśmy się dowiedzieć, kto nauczył Kadu mówić po polsku i to w dosyć specjalny sposób.

Żona handlarza rybami ożywiła się nagle:

\- Przyjechaliście z Polski?

Wyjaśniliśmy jej kim jesteśmy i gdzie mieszkamy. Mea (tak miała na imię) uśmiechnęła się radośnie i zaprosiła nas na zaplecze sklepu, skąd przeszliśmy do jej mieszkania i natychmiast zaczęła zaparzać chińską herbatę, jej mąż natomiast pozostał w sklepie.

\- Moja siostra - zaczęła Mea gdy gorąca, zielona herbata parowała już przed nami w filiżankach - miała mężczyznę, Polaka. Był on kiedyś marynarzem na amerykańskim statku i przyjechał tu z Chicago. Ale jeszcze przedtem mieszkał w Polsce. A gdy już przestał pracować, przyjechał tutaj i poznał Lei. Tak się sobie spodobali, że zamieszkali razem, niedaleko stad, w Chinatown. On miał na imię Robert i wciąż opowiadał o kraju gdzie się urodził i o swoim mieście o takiej dziwnej nazwie.

\- Może Warsaw? - podpowiedziałem.

\- Nie, nazwa była dłuższa i niemożliwa do wymówienia.

\- Warszawa?

\- No właśnie, dokładnie tak. Nie mieli dzieci, wiec dla rozrywki kupili sobie papugę, taką która gada. Robert rozmawiał z nią godzinami w swoim języku i dużo dziwnych słów się od niego nauczyła. Nikt jej nie rozumiał, ale musiały to być niezbyt piękne słowa.

\- A skąd pani wie?

\- Bo odwiedził raz Roberta jeden ksiądz, polski misjonarz z Tahiti. Za każdym razem gdy papuga się odzywała, on trzykrotnie robił znak krzyża. Uspokoił się dopiero, gdy Robert wyciągnął z kredensu butelkę hawajskiego rumu Hana Bay, a po trzeciej już szklaneczce we troje z papugą śpiewali jakieś piosenki i głośno się zaśmiewali.

Mea też zaśmiała się do tych wspomnień.

\- I gdzie oni są teraz?

Mea przestala się śmiać.

\- Nie żyją. I myślę, że to przez tego przeklętego ptaka. Dlatego chciałam się go pozbyć. Trzymałam Kadu u siebie w mieszkaniu przez te wszystkie lata, aż w końcu nie mogłam, za bardzo ją winiłam za to, co się stało. Tłumaczyłam sobie, że to nie jej wina, przecież to tylko głupi ptak, nie wie co robi, ale w końcu jednak miałam jej dosyć.

\- A co się stało? Jak oni zginęli? - dopytywała się Wendy.

\- Zabili ich - odpowiedziała ciężko Mea.

\- Kto ich zabił?

Mea milczała długo, jakby bojąc się odpowiedzieć na to pytanie, wreszcie chęć podzielenia się ciężarem z kimś innym zwyciężyła.

\- Nocni Wędrowcy - odpowiedziała cicho.

\- Nocni Wędrowcy? - powtórzyła Wendy - co to za jedni?

\- Nie słyszeliście o Nocnych Wędrowcach? No tak, przecież przyjechaliście z daleka. Tutaj wszyscy ich znają. Może tak jest lepiej dla was.

Ale Wendy nie chciała ustąpić.

\- Kim są ci Nocni Wędrowcy? - znów zapytała.

Mea podniosła się z krzesła i podeszła do narożnika pokoju, gdzie znajdowała się jakąś figura na niewielkim postumencie. Na szyi miała ona zawieszonych hawajskim zwyczajem kilka wieńców kwiatów. Mea wyjęła z podłużnego pudełeczka długie kadzidełko, zapaliła jego koniec a drugi wetknęła do pudełeczka z drobnym piaskiem ustawionego przed figurą.

Po chwili zastanowienia, do pierwszego kadzidełka dodała drugie. W pokoju począł się roznosić lekki zapach palonych ziół. Mea wykonała przed figurą kilka rytualnych skłonów, następnie dolała bez pytania gorącej herbaty do naszych filiżanek i usiadła.

\- Wszyscy tutaj znają Nocnych Wędrowców - zaczęła. - Wiele osób zetknęło się z nimi osobiście. Można ich spotkać tylko w nocy. Maszerują przez las, lub doliny z pochodniami w rękach, uzbrojeni są w drewniane dzidy i miecze wykończone zębami rekinów, takie jakie teraz widuje się tylko w muzeum. A towarzyszy im w ich nocnym marszu odgłos bębnów. Jeżeli będziecie kiedyś sami w lesie i usłyszycie walenie w bębny, nie idźcie w ich kierunku, lepiej bierzcie nogi za pas. Ale jeżeli kiedykolwiek napotkacie ich jednak na swojej drodze, należy wykazać im godne poszanowanie, wtedy nie zrobią wam krzywdy.

\- Kim oni są i dlaczego chodzą po nocy? - widziałem, że Wendy płonie już z ciekawości i bardzo chętnie by ich spotkała.

\- Tego nikt nie wie na pewno - kontynuowała Mea. - Lecz uważa się, że są to zmarli wojownicy, którzy wstali ze swoich grobów i chodzą w poszukiwaniu przejścia na drugą stronę życia, do nowego świata. Dlatego spotyka się ich często w okolicach starych cmentarzy, gdzie kiedyś ludność miejscowa chowała swoich wodzów, albo w miejscach gdzie odbywały się srogie i krwawe bitwy. Właśnie w takim to miejscu poniósł śmierć Robert, Lei zmarła zaraz po przewiezieniu jej do szpitala, zdążyła jednak powiedzieć mi w kilku słowach co się stało.

Oczy Wendy błyszczały z podniecenia, zawsze lubiła tego rodzaju opowieści, ja ze swojej strony ciekawy byłem, dlaczego stary warszawski cwaniak i w dodatku były marynarz, który niejedno przecież musiał widzieć, dał się załatwić jakimś tam łażącym po nocy duchom.

Widząc nasze zaciekawienie, Mea mówiła dalej. Mówiła powoli, wyraźnie wypowiadając każde słowo, tak że nawet ja mogłem prawie wszystko zrozumieć.

Zaczęło się od tego, że Lei poznała jedną wróżbitkę, starą Noe, a tamta wywróżyła jej szczęście i bogactwo za jedne cztery dolary. Powiedziała, że Lei musi spotkać Nocnych Wędrowców i grzecznie, bardzo grzecznie poprosić ich o amulet który jej to wszystko przyniesie.

\- I Lei jej uwierzyła?

\- Oczywiście, każdy by uwierzył. Wspaniała wróżba i całkiem niedrogo, dowiedzieć się za jedne cztery dolary jak zostać bogatym i w dodatku szczęśliwym?

\- Ale zamiast tego spotkało ich jednak nieszczęście?

\- Właśnie, i to przez tego cholernego ptaka. Lei postanowiła sie udać do Nuuanu Valley, gdzie Nocnych Wędrowców spotyka się najczęściej. Nałożyła na siebie najlepszą sukienkę i trzy girlandy kwiatów na szyję, a do koszyka zabrała w prezencie dla nich suszoną rybę i butelkę rumu Hana Bay, tak jak miała przykazane przez starą Noe. I może wszystko ułożyło by się dobrze, ale Robert po zawiezieniu jej na miejsce samochodem, w którym miał czekać na jej powrót, poszedł za nią ze swoją nieodłączną papugą na ramieniu. Obawiał się, ze Lei spodoba się Wędrowcom w swojej pięknej sukience i że może ją utracić, takie historie już się podobno zdarzały. Śledził Lei z daleka, aż doszli do miejsca gdzie kiedyś rozegrała się najstraszniejsza bitwa w dziejach wyspy Oahu. Po jej zakończeniu, pozostali przy życiu wojownicy, obrońcy wyspy Oahu, zostali otoczeni i przyparci do skraju urwiska Nuuanu Pali, skąd napastnicy - przybysze z wielkiej wyspy Hawai - zepchnęli ich żywcem w przepaść, tam wszyscy zginęli, a było ich około czterystu. Teraz właśnie w tym miejscu można najczęściej spotkać ich nocą i Lei właśnie miała takie szczęście.

Pozdrowiła ich grzecznie gdy ich ujrzała i ofiarowała im swój koszyk w prezencie.

Wtedy to właśnie Robert zbliżył się zbyt blisko w obawie o swoją ukochaną, a siedząca na jego ramieniu Kadu również chciała prawdopodobnie pozdrowić grzecznie Nocnych Wędrowców, lecz słowa które zaczęła wykrzykiwać po polsku wcale im się nie spodobały. Lei pamiętała tylko, ze Robert upadł na ziemię jak rażony gromem, a Kadu zdążyła uciec przerażona.

Lei obudziła się na drugi dzień w szpitalu, gdzie zdążyła mi to opowiedzieć zanim również odeszła z tego świata. A twarz miała taką spokojną i piękną po śmierci jakby właśnie wtedy spotkało ją to szczęście o którym marzyła.

Zasłuchaliśmy się oboje z Wendy w tę historię, była ona równie ciekawa co i nieprawdopodobna. Ale podobno najbardziej nieprawdopodobne historie wydaja się niemożliwe tylko do momentu kiedy się zdarzą. Widziałem po twarzy Wendy, że ona całkowicie uwierzyła w każde usłyszane tutaj słowo. Podziękowaliśmy gospodyni za herbatę i opowieść i wyruszyliśmy autobusem w drogę powrotną do domu.

Po kolacji wyszliśmy z hotelu, Wendy powiedziała, że widziała na International Market kiosk, gdzie można wykupić wycieczkę autokarową po wyspie Oaho.

Przechodząc koło stoiska ptasznika zatrzymaliśmy się przed słupkiem, na którym siedziała stara, biała Kadu. Powiedziałem do niej wyraźnie:

\- Roberrrt, Roberrrt...

Kadu podskoczyła, zamachała skrzydłami z radości i posłała mi taką wiązankę, że aż obejrzałem się bezwiednie czy nie ma gdzieś w pobliżu dzieci, ale nie było, a już na pewno nie było takich, które rozumiałyby po polsku.

Pożegnaliśmy się z Kadu i weszliśmy na teren Marketu. To było miejsce, które w Honolulu lubiłem chyba najbardziej.

Kupiłem w prezencie dla Wendy naszyjnik z orzechów kukui wykonany w Filipinach, taki naszyjnik był tutaj nieodłącznym dodatkiem zarówno do kolorowej sukienki jak i do hawajskiej koszuli. Nosili je nawet kierowcy autobusów, nie widziałem natomiast nigdy policjanta paradującego z orzechami na szyi, widać to mogłoby uwłaczać ich godności. Widok policjanta gubiącego korale w pogoni za złoczyńcą mógłby być zabawny.

Wendy odnalazła kiosk agencji turystycznej o którym mówiła. Ja już domyślałem się oczywiście o co jej chodzi.

Wendy wykupiła dla nas jednodniową wycieczkę autokarem dookoła wyspy, dopytywała się szczególnie czy uwzględnia ona zwiedzenie Nuuanu Valley, miejsce historycznej bitwy o niepodległość Oahu.

\- Tak - usłyszeliśmy - jest to miejsce przewidziane w programie wycieczki, również zwiedzanie największej na świecie plantacji ananasów, pałacu królewskiego i jeszcze kilka ważniejszych atrakcji wyspy.

Zapytałem agenta, czy słyszał o Nocnych Wędrowcach. Twarz mu się rozjaśniła.

\- Oczywiście że tak - powiedział. - Organizujemy nawet wycieczki na spotkania z nimi. Nie zawsze można ich spotkać, ale często. Są to wycieczki nocne, z pochodniami, jeżeli jesteście amatorami silnych wrażeń, to jest coś dla was.

Widząc ze Wendy połknęła haczyk, podjudzał:

\- Ale jeżeli wolicie siedzieć wieczorem bezpiecznie, przed telewizorem, lepiej zostańcie w hotelu, albo idźcie na ciastka do kawiarni, tam wam nic nie grozi.

Odciągnąłem Wendy od kiosku agencji prawie siłą, ale wiedziałem, że będzie mi wierciła tak długo dziurę w brzuchu aż się zgodzę. Ja nic nie mam przeciwko Nocnym Wędrowcom, ale wycieczki były kosztowne a pieniędzy mięliśmy mało, to był główny problem.

Na razie wygrałem co prawda, ale już wtedy czułem się na straconej pozycji.

Po wyjściu z Marketu chodziliśmy wzdłuż morza, bulwarem Kalakauha. Nigdy przedtem nie widziałem tak wiele luksusowych hoteli zgromadzonych w jednym miejscu. Ciągnęły się wzdłuż plaży, po obu stronach promenady, ogromne i piękne, na poziomie ulicy znajdowały się baseny, restauracje i eleganckie butiki, a wszędzie ludzie, barwny tłum turystów, zwabionych tutaj wspaniałą przyrodą i możliwością przyjemnego wydawania pieniędzy. Weszliśmy na dziedziniec jednego z hoteli, usiedliśmy przy okrągłym stoliku i zamówiliśmy dwa tropikalne drinki na soku ananasowym.

Na niewielkiej scenie produkowało się trio artystyczne, dwóch muzyków i jedna tancerka hula, ubrani byli tylko w skąpe stroje tradycjonalne. Tancerka miała na sobie spódniczkę z liści palmowych, biustonosz wykonany był z dwóch połówek orzecha kokosowego i wszyscy troje mieli na głowach stroje z kolorowych piór. Tancerka poruszała się z wdziękiem leśnego węża, jeden z mężczyzn grał na gitarze hawajskiej wydającej płaczliwe dźwięki a drugi przygrywając sobie na ukulele śpiewał ludowe pieśni głosem słodszym niż ananasowy napój stojący przed nami na stoliku. O ile tancerka była piękna, to on był chyba jeszcze piękniejszy, skórę na torsie miał złocistobrązową, a przewiązany był w pasie czymś w rodzaju wzorzystej chusty. Na szyi wisiało mu kilka girland fioletowych kwiatów, a grające pod skorą mięśnie mogły wprawić w trans niejedną Kanadyjkę. Coś mi się nagle wydało, że to właśnie nastąpiło, Wendy przestała patrzeć na mnie i wlepiła spojrzenie w tego słodkiego gogusia, co natychmiast wzbudziło moją do niego antypatię.

On zauważył oczywiście wzrok Wendy, bo siedzieliśmy blisko sceny i zaczął śpiewać swoje cukierkowe piosenki (o miłości na pewno) patrząc jej prosto w oczy i z każdą łzawą piosenką lubiłem go coraz mniej. A już zupełnie przestałem go lubić, gdy w przerwie swojego koncertu zapytał czy może przysiąść się na chwilę do naszego stolika i zafundować nam drinka. Zastrzeliłem go spojrzeniem, lecz w tym samym momencie Wendy zgodziła się z entuzjazmem. Na imię miał jak na ironię Romeo i tak pasował do tego imienia jakby wykonany był do niego na obstalunek. Czarne, falujące włosy, ciemne oczy patrzące z jakiejś romantycznej głębi i przyklejony jakby na zawsze do twarzy wyszczerz białych zębów. "No nie, ja tego drinka na pewno nie przełknę - pomyślałem i odsunąłem się trochę dalej z moim krzesłem żebym przypadkiem nie zaraził się tą jego cukierkowatością. Wendy natomiast przysunęła się bliżej nie odczuwając do gogusia najmniejszej niechęci, wręcz przeciwnie.

Okazało się w dodatku, że Romeo pochodził z bogatej rodziny, ojciec jego był właścicielem całkiem sporej plantacji kawy, a sam Romeo uważał się za prawdziwego artystę, bo śpiewał nie dla pieniędzy lecz dla sztuki, co stawiało go wyżej w hierarchii artystycznej od zwykłego ulicznego grajka.

Gdy dowiedział się że jedziemy niebawem zwiedzać wyspę, zaproponował, że może nam pokazać plantację kawy swojego ojca, ja mu na to, że dziękujemy, nie, plantacja kawy nie interesuje nas całkowicie, Wendy na to, że kto wie, może innym razem, na razie chcielibyśmy napotkać Nocnych Wędrowców bo mamy do nich pilny interes. Romeo zdziwił się ogromnie, nigdy nie słyszał żeby ktoś miał interes do Nocnych Wędrowców, on sam nigdy ich nie spotkał, ale słyszał o takich spotkaniach, które zazwyczaj nie kończyły się dobrze.

Na szczęście przerwa w koncercie się skończyła i Romeo musiał powrócić na scenę. Od tej chwili śpiewał już tylko dla Wendy, wodził oczywiście spojrzeniem po całej widowni, ale na Wendy rozmarzone oczy jego zatrzymywały się najczęściej. Do końca wieczoru, nawet po powrocie do hotelu Wendy była jakąś nieobecna, mówiła niewiele, co nie było dla niej normalne, często natomiast spoglądała do lustra, a przed pójściem spać powiedziała, że czuje się zmęczona i długo w nocy słyszałem jej przytłumione westchnienia.

***

Siedzieliśmy obok siebie po prawej stronie autokaru. Dzień był piękny, słoneczny jak zwykle nad wybrzeżem, jednak widoczne z daleka góry spowite były w ciężką pierzynę chmur, na ich tle tęcza wyrastająca prosto z ziemi zamaszystym lukiem, sprawiała wrażenia jakby domalowana była do tego i tak niezwykle pięknego krajobrazu po to, aby go jeszcze bardziej udekorować. Wiedzieliśmy, że później pojedziemy właśnie tam, wysoko, na początek jednak wycieczka miała w planie zwiedzanie plantacji ananasów Dole, podobno największej na świecie. Pierwszy raz widziałem jak rośnie ananas, zawsze myślałem, że sterczy toto z ziemi jak kapusta, Wendy była przekonana, że wisi z drzewa tak jak to robią gruszki, nic podobnego, one sterczą sobie po prostu do góry z pół metra nad ziemią, wyciągając strzępiate czuprynki w kierunku słońca. Właśnie tutaj ananasy są najsłodsze bo wyrosły pod hawajskim słońcem, tak nas przynajmniej zapewniał przewodnik wycieczki. Przypomniał mi się podczas tego zwiedzania inny ananas, również wyhodowany pod tym samym słońcem i śpiewający mojej Wendy swoje słodkie serenady. Nadeszły mnie wątpliwości, czy ci uśmiechnięci grzeczni ludzie mogli być kiedyś groźnymi wojownikami przepełnionymi żądzą krwi i przemocy?

Wycieczka była międzynarodowa, przeważali jednak wyraźnie Japończycy, dlatego też objaśnienia wygłaszane były po japońsku i po angielsku. Jechaliśmy tak od jednego atrakcyjnego miejsca do drugiego, zjedliśmy po drodze obiad w jakiejś dużej restauracji, następnie autokar zaczął się wspinać niepostrzeżenie wyżej i wyżej, aż znaleźliśmy się pomiędzy pożłobionymi przez tropikalne ulewy zielonymi stokami gór. Słońca nie było już widać, zagłębialiśmy się powoli w szare chmury w których wisiały zawsze krążące z wiatrem maleńkie kropelki wody. Wreszcie dojechaliśmy na miejsce. Autokar zatrzymał się na parkingu, my wyszliśmy na zewnątrz i weszliśmy na wielki taras odgrodzony balustradą od znajdującej się pod nim przepaści. Tutaj właśnie w Nuuanu Pali rozegrała się najbardziej dramatyczna bitwa w dziejach wyspy Oahu, z tego to miejsca 400 obrońców wyspy zostało strącone w przepaść przez przeważające siły wroga. Z trwogą spoglądaliśmy w dół, jeszcze teraz przy odrobinie wyobraźni można było usłyszeć przerażone krzyki ludzi spadających ze skalnego urwiska. Podobno nie tak dawno temu, można było zauważyć bielejące w dole kości.

To było jedno z kilku miejsc znanych na wyspie z tego, że w pewne ważne dla Hawajczyków dni w roku wojownicy wstawali ze swoich miejsc wiecznego spoczynku i udawali się z pochodniami w rękach w poszukiwaniu przejścia do innego świata.

Spojrzałem na Wendy. Patrzała w dół przerażona i zafascynowana jednocześnie. A przed nami z tarasu rozciągał się widok dramatyczny i urzekający: szeroka, zielona Dolina Świątyń ciągnąca sie w nieskończoność wzdłuż drapieżnego łańcucha górskiego Koolau o wierzchołkach zanurzonych w chmury.

***

Wendy, tak jak przewidywałem zarezerwowała nam również dwa miejsca na nocną wyprawę do Doliny Kaaawa, gdzie mieliśmy wielką szanse spotkać Nocnych Wędrowców, jako że wycieczka wypadała akurat w święto jakiegoś tam ich boga, a tego to dnia pojawiali się podobno najczęściej. Tego samego wieczoru Wendy wyszła z hotelu i wróciła za jakieś pół godziny. Trzymała w ręce niewielki koszyk, zapytałem co w nim przyniosła, wiec mi pokazała. Była tam oczywiście butelka rumu Hana Bay i kupiona na markecie smażona ryba, jako że wędzonych tam nie mieli.

\- Czy myślisz że się nada? - zapytała.

\- Na pewno - pocieszyłem ją. - Im jest wszystko jedno, przecież już dawno nie żyją.

\- Więc ty nie wierzysz że oni istnieją?

\- Wendy, przecież to jest tylko stara legenda, taka jakich wiele, kto dzisiaj wierzy w legendy? Dwudziesty wiek już mamy.

\- Kto wierzy? Ja wierzę. I wiem na pewno, że ich spotkamy.

Nawet nie próbowałem jej przekonywać, jak sobie raz wbiła coś do głowy, to było na mur. Wyszliśmy z hotelu późnym wieczorem by znaleźć się na czas w umówionym miejscu, gdzie czekał na nas niewielki autobusik, który miał nas zawieźć na spotkanie z nocną przygodą. Wendy była wyjątkowo spokojna w drodze, poważna nawet, inna niż zwykle, pewnie naprawdę wierzyła w to spotkanie. Kto wie, może ja również potajemnie w nie wierzyłem nie przyznając się do tego przed samym sobą?

Dojechaliśmy do Kualoa Ranch. Czekał tam na nas drugi przewodnik, który opowiedział nam w skrócie historię doliny. Siedzieliśmy przy długim, drewnianym stole, nad brzegiem morza, a przewodnik opowiadał jak to przez stulecia, w pieczarach skalnych, wysoko, w górach, po obu stronach doliny chowano zwłoki wodzów i plemiennych dygnitarzy i leżą tam do dzisiaj w ciszy nie zmąconej cywilizacją białego człowieka. Leżą i czekają na taką noc, kiedy uda im się odnaleźć przejście do następnego świata. Kilka razy do roku wstają zatem ze swoich grobów, z pochodniami nasączonymi olejem z orzechów kukui w dłoniach schodzą w dolinę w nocnym pochodzie i maszerują w kierunku morza, gdzie jak wierzą znajduje się poszukiwane przez nich przejście.

Przewodnik mówił przyciszonym, tajemniczym głosem, a twarz jego oświetlona demonicznie blaskiem pochodni budziła w nas grozę i pomimo łagodnej temperatury powietrza czuliśmy zimne dreszcze wędrujące po naszych plecach. Spojrzałem na Wendy; jeszcze czas, jeszcze można się wycofać, nie musimy przecież iść z tymi straceńcami w ciemną noc, możemy zaczekać na nich po prostu tutaj, nad brzegiem morza (jeżeli w ogóle wrócą).

Twarz Wendy była jednak zdecydowana, po jej stanowczej minie poznałem, że za żadne skarby nie zawróci. Miała na sobie swoją hawajską sukienkę, na szyi korale z orzechów kukui (prezent ode mnie), a w ręce ściskała rączkę koszyka uplecionego z palmowych liści, którego wnętrze zakryte było wzorzystą serwetką.

Przewodnik przestrzegł nas jeszcze, aby po zagłębieniu się w las doliny iść dokładnie za nim i pod żadnym pozorem nie zbaczać ze ścieżki. A jeżeli spotkamy po drodze Nocnych Wędrowców, należy stać nieruchomo, nie odzywać się, a pod żadnym już pozorem nie podchodzić do nich, to może okazać się bowiem bardzo lekkomyślne.

Nocnym Wędrowcom trzeba okazać poważanie i szacunek należny ich randze, nawet myśli nasze powinny być godne, jako że oni potrafią je odczytywał.

Wsiedliśmy następnie na duży, drewniany wóz, dwa ciemne konie parskające niecierpliwie szarpnęły i pojechaliśmy w głąb doliny.

Po półgodzinnej jeździe zatrzymaliśmy się i zsiedliśmy z wozu. Znajdowaliśmy się u podnóża lasu. Przewodnik porozdawał nam pochodnie i pozapalał je od płomienia swojej. Nastąpiły ostatnie ostrzeżenia: Jeżeli napotkamy Nocnych Wędrowców, usłyszymy ich najpierw.

Maszerują zawsze przy odgłosie bębnów, usłyszymy ich z daleka. Już wtedy należy stanąć nieruchomo, wstrzymać rozmowy i czekać. Nie wiadomo nigdy jak blisko nas przejdą i ilu ich będzie. Dopiero gdy znikną już z pola naszego widzenia, będzie można zachowywać się normalnie.

Spojrzałem po twarzach pozostałych członków wycieczki. W migoczącym blasku naszych pochodni wszyscy wyglądaliśmy jak widma. Twarze mężczyzn były na ogół poważne, kobiet może trochę przestraszone, po Japończykach trudniej było coś poznać.

Przewodnik ruszył przodem, drugi zamykał nasz pochód. Zagłębiliśmy się w ciemny, tropikalny las. Powietrze pachniało zgnilizną i dzikimi kwiatami. Nie było słychać rozmów ani zwykłych żartów towarzyszących normalnej wycieczce, atmosfera stawała się coraz bardziej tajemnicza, światło niesionych przez nas pochodni oświetlało tylko najbliższe otoczenie, wszystko dalej zanurzone było w nieprzeniknionym mroku ciężkiej, tropikalnej nocy.

Szliśmy tak dosyć długo, nie miałem pojęcia jak długo, nie spojrzałem na zegarek gdy wyruszaliśmy, a ta gęsta noc zdawała się wszystko zniekształcać, nawet poczucie czasu odbierało się tutaj inaczej. Przewodnik nasz zatrzymywał się co kilka minut, nasłuchiwał w skupieniu, po chwili jednak podejmowaliśmy dalszą wędrówkę. Nagle Wendy chwyciła mnie za rękę.

\- Słyszysz? - zapytała szeptem.

\- Nic nie słyszę - odpowiedziałem zgodnie z prawdą - gdzie?

\- Tam - wskazała pochodnią w kierunku leśnej głębiny, na prawo od ścieżki, którą się poruszaliśmy - nie słyszysz bębnów? Ja słyszę coraz wyraźniej. To na pewno są oni.

Puściła moją rękę. Ja wciąż nic nie słyszałem. Szliśmy dalej, wciąż nic, lecz po kilku chwilach ja usłyszałem również, wszyscy usłyszeliśmy. Lecz dźwięki dochodziły nas z kierunku przeciwnego niż ten wskazany przez Wendy. W tym momencie przewodnik skręcił jednak w prawo i po kilkunastu krokach znaleźliśmy się pod koroną wielkiego indyjskiego fikusa zwanego wędrującym drzewem. Stanęliśmy pomiędzy jego pniami, które jak ramiona ośmiornicy spadały z konarów w dół zakorzenione w ziemi, a było ich kilkadziesiąt. Staliśmy tak schronieni pomiędzy nimi a pochodnie nasze oświetlały liściasty parasol nad naszymi głowami. Milczeliśmy podnieceni a odgłos bębnów przybliżał się raptownie. Nie widziałem Wendy obok mnie, ale nie było czasu na rozglądanie się, bo gdzieś daleko pomiędzy drzewami błysnął jakiś ogieniek, po nim drugi i trzeci. Nikt już nie miał wątpliwości, to byli oni. Zbliżali sie z przeciwka, tą samą ścieżką którą tutaj przyszliśmy, szli w świetle swoich własnych pochodni, w dudnieniu bębnów, otuleni śmiercią i tą ciężką nocą. Wreszcie zbliżyli się do miejsca gdzie byliśmy ukryci. Musieli oczywiście zauważyć światło naszych pochodni, ale na szczęście zignorowali nas. Którąś z kobiet załkała z przerażenia. Ktoś ją uciszał równie przerażonym szeptem.

Wpatrywałem się jak zauroczony w przesuwające się w gąszczu, na wpół widoczne sylwetki. Oprócz pochodni nieśli jakąś broń, piki czy włócznie, a głowy ich okryte były kaskami ozdobionymi jakimiś strzępiastymi piórami, czy liśćmi, trudno było powiedzieć dokładnie. Nagle zbaraniałem. Zdawało mi się że jeden z nich podniósł rękę charakterystycznym gestem i ukradkowo spojrzał na ukryty pod jakąś przepaską zegarek. Nie wytrzymałem i parsknąłem przytłumionym śmiechem. Natychmiast mnie uciszono. Wreszcie przeszli, nie było ich wielu, może kilkunastu. Gdy pochodnie ich zniknęły w oddali, a dźwięk bębnów rozpłynął się w nocy, przewodnik wyprowadził nas z powrotem na ścieżkę. Na próżno rozglądałem się wokół i wołałem. Wendy zniknęła.

***

Nadbiegł zaalarmowany przewodnik. Wypytał mnie gdzie i kiedy ostatni raz widziałem Wendy. Odpowiedziałem tak jak pamiętałem.

\- Chodźmy, prędko! - zawołał, a po jego glosie poznałem, ze przestraszony jest nie na żarty.

Ruszyliśmy w drogę powrotną, do miejsca gdzie jak mi sie zdawało Wendy usłyszała odgłos bębnów. Tam zauważyliśmy drugą ścieżkę prowadzącą w kierunku górskiego zbocza.

Drugi przewodnik ruszył z grupą w kierunku czekających na nas koni z zaprzęgiem, a my zagłębiliśmy się w tę ścieżkę nawołując głośno:

\- Wendy! Wendy!

Gdy po przebiegnięciu kilkudziesięciu metrów dotarliśmy do następnej leśnej drogi, spostrzegliśmy ją. Siedziała oparta o pień dużego drzewa, a oczy miała zamknięte.

\- Żyje - z westchnieniem ulgi powiedział przewodnik po zbadaniu jej pulsu.

Wendy po prostu całkiem i zwyczajnie spała. Poklepałem ją po policzkach wołając głośno jej imię. Otworzyła oczy, zdawało się że nie ma pojęcia gdzie się znajduje. Następnie ziewnęła szeroko zakrywając ręką usta, rozejrzała się i poznała nas.

\- Gdzie jest reszta? - zapytała zdziwiona - zdaje się, że zasnęłam, nic nie pamiętam.

\- Dlaczego odłączyła się pani od wycieczki? - upominał ją przewodnik - czy nic się pani nie stało?

\- Nie, naprawdę czuję się wspaniale - powiedziała Wendy. Podniosła z ziemi swój niewielki koszyk i stanęła na nogach bez naszej pomocy.

Przewodnik spojrzał w obie strony leśnej drogi przy której staliśmy.

\- Tędy przechodzą ci prawdziwi - powiedział jakby do siebie.

\- Dlaczego pokazujecie turystom nieprawdziwych? - zapytałem.

\- Dla bezpieczeństwa - odparł - zresztą wyglądają zupełnie tak samo. No, tym razem mieliśmy szczęście, wracamy.

Nie wypytywałem więcej Wendy, nie robiłem jej nawet wymówek, widziałem że niewiele pamięta. Dopiero po powrocie do hotelu, gdy poranny blask wschodzącego słońca zaczął złocić okna naszego pokoju, Wendy sama zaczęła:

\- Pamiętam tylko że poszłam w kierunku tego bębnienia, którego ty nie słyszałeś. Czułam, że muszę tam iść. Bębnienie było coraz głośniejsze i głośniejsze i wtedy chyba nagle zasnęłam, tak ich widziałam jak widzi się tylko we śnie, gdy ma się zamknięte powieki. Widziałam ich twarze w dziwnych hełmach z piórami, byli poważni, ale nie wrodzy.

Podałam im mój koszyk... i nie pamiętam nic więcej, tak jakby sen się skończył.

Potem nie było nic, aż do momentu gdy mnie obudziliście.

Wendy poderwała się nagle i podeszła do stojącego na stole plecionego koszyka.

Podniosła leżącą w nim serwetkę i wyjęła ze środka coś, co wyglądało na zwykły kamień. Pochyliliśmy nad nim twarze. Na dłoni Wendy leżał szaroczarny kamień wulkaniczny, spłaszczony i gładki, o średnicy kurzego jaja. Na lśniącej jego powierzchni która była prawdopodobnie wypolerowana przez wodę, widać było wyraźnie wyryte jakieś dziwne, nic nie

mówiące nam znaki.

\- Amulet - szepnęła Wendy - zostawili mi amulet szczęścia.

Zajrzałem sam do koszyka. Butelka rumu i smażona ryba zniknęły z jego wnętrza.

\- Żeby im tylko nie zaszkodziła \- powiedziałem niedorzecznie - ryba szybko się psuje.

Wendy wsunęła amulet do kieszonki swojej hawajskiej sukienki.

\- Nie chce mi się spać - powiedziała - chodźmy się przejść nad brzegiem morza.

Wyszliśmy z hotelu i skierowaliśmy się w stronę plaży. Słonce zaczęło już ciekawie wysuwać swojego pomarańczowego nosa zza korony wulkanu Diamond Head, plaża Waikiki była jeszcze prawie pusta, kilkanaście osób chodziło po przywiezionym podobno aż z Kalifornii piasku, grupka bezdomnych grała już w karty na drewnianym stole, tuż przy plaży, ciąg luksusowych hoteli spoglądał szybami okien w niebo zastanawiając się pewnie jacy to turyści przylecą dzisiaj samolotami zza oceanu. Białym gołębiom było to natomiast dokładnie obojętne. Kawałek bułki rzucony na piasek smakował jednakowo, czy był on rzucony ręką milionera, czy bezdomnego włóczęgi. To było moje smutne pożegnanie z plażą Waikiki.

Straciłem Wendy. Wiedziałem już o tym, takie rzeczy się czuje. Może ona sama nie była jeszcze tego pewna, lecz ja tak. Jutro rano mieliśmy razem wracać do Toronto, do jutra jeszcze daleko, wiele rzeczy może się zmienić do jutra.

Długo chodziliśmy tak razem wzdłuż plaży nie mówiąc nic i nie dotykając się nawet, oboje potrzebowaliśmy przetrawić to co czuliśmy, coś się działo we wnętrzach naszych serc, potrzebowaliśmy czasu żeby to zrozumieć.

Wieczorem poszliśmy na dziedziniec hotelu, gdzie występowało trio hawajskich artystów. Wendy miała wciąż na sobie tę samą hawajską sukienkę ze znajdującym się w jej kieszonce amuletem. Amulet przyniósł jej szczęście, Wendy zakochała się bez reszty w cukierkowym śpiewaku, a Romeo od samego początku koncertu aż do jego końca śpiewał już tylko i wyłącznie dla niej. W kilka minut po występie podszedł do naszego stolika z bukietem kwiatów i butelką szampana i poprosił Wendy o rękę. Wendy zgodziła się oczywiście, nawet nie przyszło im do głowy żeby zapytać mnie o zgodę.

Trochę byłem tym oburzony, ale po pierwszym kieliszku szampana przeszło mi. Zadecydowali oboje, że Wendy nie wróci już na noc do hotelu, zabierze tylko swoją walizkę i pojadą zaraz na plantacje kawy do rodzinnego domu Romeo. I tak się stało, tak ich widziałem po raz ostatni, odjeżdżających ulicą Cartwright spod naszego hotelu Ewa białym Cadillakiem, raz tylko na zakręcie Wendy wyjrzała przez okno samochodu, obróciła głowę do tyłu, tam gdzie stałem i pomachała mi ręką.

Wiedziałem, że jest szczęśliwa, a to przecież było najważniejsze.

***

Już na drugi dzień wieczorem, stałem w oknie mojej kawalerki i spoglądałem na biały tuman śniegu wirujący w podmuchu wiatru po dziedzińcu Amadeo Garden Court. O czym wtedy myślałem? Oczywiście o niej.

Nie miałem do niej nawet żalu, że tak się stało. Ale dręczyło mnie jednak ciągle jedno pytanie: Dlaczego Oni mi to zrobili? Dlaczego dali jej ten talizman? A może Oni po prostu wiedzieli, że tak właśnie ma być i że nie może być inaczej? To jest chyba jedyne logiczne wytłumaczenie.

Powrót do spisu treści

### 3. Ukraińskie Malowanie

I znów byłem sam. Na szczęście moja kawalerka nie była wielka, myślę, że w dużym mieszkaniu trudniej jest znosić samotność. A może po prostu każdy chwali to, co akurat ma. Malowanie i tapetowanie mieszkań wychodziło mi coraz lepiej, pracowałem obecnie sam, mój polonista pojechał na wakacje na Florydę - tak się przy mnie obłowił, pędzlem już machał nie gorzej niż ja i zaczął coś nawet przebąkiwać, że od przyszłego roku zacznie pracować na własną rękę. W Kanadzie panował wciąż kryzys, o znalezieniu pracy w firmie inżynierskiej nie było mowy, wysyłałem wciąż z przyzwyczajenia podania na rożne adresy, ale kompanie przestały w ogóle odpowiadać, niektóre prawdopodobnie istniały już tylko w książce telefonicznej. Za to firma "Andy Renovations" radziła sobie jako tako, choć ceny za malowanie mieszkań nie były wysokie - prawdopodobnie wielu nowych kontraktorów takich jak ja pojawiło się na rynku, a klientów wcale nie przybywało, całkiem odwrotnie, ci co w normalnych warunkach zlecili by odnowienie mieszkania malarzowi, teraz sami chwytali za pędzel i mazali swoje ściany tak jak potrafili. Mnie moje skromne dochody wystarczały, byłem sam, nie wydawałem pieniędzy na teatry i restauracje, nie miałem kogo również obrzucać klejnotami, to co zarobiłem wystarczało zupełnie na moje potrzeby, ba, nawet zacząłem się rozwijać, ogłoszenie już miałem nie tylko w Związkowcu, ale nawet w Toronto Sun, a na dachu mojego Grizzly zainstalowałem raki do których mocowałem gumami drabiny i deski pomostu. Drabiny miałem bowiem dwie: jedną drewnianą, drugą aluminiową. Aluminiowa była rozsuwana i tak sprytnie skonstruowana, że można ją było ustawić nawet na schodach.

Marzył już mi się większy pojazd, typu van, w którym mógłbym wozić cały ten majdan, już widziałem w myślach dużą nazwę firmy wymalowaną z boku pojazdu, wymyśliłem sobie nawet logo - starego typu ławkowy pędzel ociekający kolorową farbą. Miało by to sugerować klientom, że firma jest stara, z tradycjami, a zatem niezawodna. Na razie, po każdej większej robocie zabierałem moje drabiny do mieszkania i stawiałem w korytarzyku, jako element dekoracyjny.

Kolegów miałem kilku, spotykaliśmy się od czasu do czasu w mieszkaniu któregoś z nas. Jeżeli było to spotkanie kawalerskie, popijaliśmy zdrowo snując wspólnie rozległe plany, każdy z nas dawał sobie jakoś radę w trudnych czasach. Damskiego towarzystwa nie szukałem na razie, postanowiłem odpocząć od tych spraw, przez jakiś czas przynajmniej. Koncentrowałem się głównie na pracy i na szukaniu nowych kontraktów i miałem zwłaszcza z tym drugim wystarczająco dużo zajęcia.

W sobotę rano zadzwonił telefon. Jakąś starsza pani prosiła żebym jej wycenił malowanie mieszkania. Powiedziałem, że zaraz tam będę i zapisałem sobie adres. Spojrzałem na mapę miasta, ulica znajdowała się w starej części Scarborough, dosyć daleko, ale polaczenie było wspaniałe, z Lake Shore wskakuję na Gardiner Expressway, potem skręcam w Don Valley Parkway i już prawie jestem na miejscu, jeżeli nie będzie korka może mi to zająć do pół godziny, nie więcej.

Pojechałem i odnalazłem adres, dom okazał się stary, a pani która otworzyła mi drzwi okazała się chyba jeszcze starsza. Długo mi się przyglądała przez szparę, wreszcie zdjęła łańcuch i wpuściła mnie do środka.

\- Treba peintowaty - powiedziała z westchnieniem wskazując ręką na nie malowane od wielu lat ściany.

Oczywiście Ukrainka. Nikt inny tak nie mówi. Przez cały czas naszej rozmowy używała tej dziwnej mieszaniny języka ukraińskiego i angielskiego, uważała pewnie, że Polakowi będzie łatwiej ją zrozumieć. A może po prostu nie umiała inaczej.

Był to typowy, stary cottage, znałem dobrze problemy związane z malowaniem takich budowli, w czasie gdy go budowano nie istniały jeszcze suche tynki, drewniany szkielet ścian pokryty był rodzajem drewnianej kratki poprzybijanej na ukos i na to dopiero przychodził wapienny tynk. Ściany takie gdy były stare, robiły się krzywe i popękane, czekało mnie sporo reperacji.

Na dole salon, kuchnia i jadalnia, na górze trzy sypialnie i łazienka. Basement nie był mieszkalny wiec roboty tam nie miałem, garażu wcale nie było.

Wyliczyłem sobie, że sam, bez pomocnika będę miał tutaj na dwa tygodnie roboty i podałem starszej pani moją cenę.

\- Duże dorogo this painting - zauważyłem że się waha, dorzuciłem więc szybko:

\- Z moją farbą.

To przeważyło, moja oferta została zaakceptowana. Babcia zaprosiła mnie do kuchni i kazała usiąść przy masywnym, drewnianym stole pokrytym serwetą wyszywaną ręcznie w ludowe, ukraińskie wzory.

Sama nalała wody do stojącego na kuchennym kontuarze samowara i wsypała czarnej herbaty do porcelanowego czajniczka.

\- Jaki piękny samowar - zawołałem chcąc jej sprawić przyjemność.

Zasada kontraktora Nr 1: klient powinien być zadowolony i w dobrym humorze. Niezadowolony klient może tak nam spaskudzić robotę, że będziemy żałować że ją w ogóle zaczynaliśmy.

Babcia machnęła ręka lekceważąco.

\- Co to za samowar, elektryczny. Elektryczna woda z niego płynie. Nie ma już prawdziwych samowarów, teraz nikt nie chce czekać aż się zagrzeje, wszystko musi, być prędko, zaraz.

Gdy babcia postawiła na stole dwie filiżanki z parującą herbatą wiedziałem już, że nie wykręcę się od dłuższej pogawędki. Oby tylko wspomnienia nie zaczęły się przed rewolucją, nie miałem ochoty spędzić przy tym stole całej soboty, tym bardziej, że miałem zaplanowane na dzisiaj spotkanie z kolegami, miało się odbyć właśnie u mnie a nie porobiłem jeszcze odpowiednich przygotowań. Do mnie należało zorganizowanie "przyjęcia".

Podstawowe i żelazne menu zawierało: whisky kanadyjską, Ginger Ale, chipsy i mule wędzone, w puszce. Wszystkie te produkty oczywiście najtańsze, ale i tak zupełnie jak z Pekao, bo przecież zagraniczne. Dla nas wciąż jeszcze wszystko tu było zagraniczne, tylko my sami pozostawaliśmy jakoś krajowi, ciekawe jak długo to potrwa.

Siedząc tak przy kuchennym stole wodziłem oczami po ścianach, liczyłem szpary i pęknięcia które trzeba będzie poreperować, dobrze że babcia nie była bardzo dokuczliwa przy wyborze kolorów: kuchnia i przedpokój miały być białe, salon w kolorze łososiowym, jadalnia bladoniebieska, a trzy sypialnie na górze w delikatnym kolorze seledynowym, lubię pracować w jasnych kolorach, najgorzej było malować pokoje zbuntowanych nastolatków, wybierali ściany wściekło czerwone czy inne naładowane elektryką, czasem bardzo ciemne aż do czarnego włącznie. Kiedyś malowałem dla jednego małego zbira pokój w czarno białą szachownicę, inna romantyczna księżniczka zażyczyła sobie żeby każda ściana jej pokoju była w innym kolorze, co za pokolenie wyrośnie z tych małych świrków?

Babcia (miała na imię Wera) rozpoczęła swą opowieść nie od przed rewolucją ale od zaraz po niej, jak to cała jej rodzina musiała zwiewać z Odessy towarowym statkiem przez Morze Czarne do Turcji, ojciec jej bowiem był dyrektorem na kolei, zatem jako ludzie zamożni narażeni byli na ostre represje ze strony nowego reżimu. Dalej następowała cala historia rodzinna, kilkuletni pobyt w Paryżu, borykanie się z biedą i przeróżnymi przeciwnościami losu, aż do przyjazdu do Kanady, gdzie ojciec Wery znalazł zatrudnienie w Canada National, jednaj z dwóch głównych firm kolejowych tego kraju. Dalej już wszystko układało się dobrze. Ojciec nie był już oczywiście dyrektorem, tak jak kiedyś w Odessie, ale zarabiał nieźle, po jakimś czasie kupił ten właśnie dom, tutaj Wera spędziła najpiękniejsze lata swojego życia i tutaj mieszka do dzisiaj, sama już po utracie męża.

To tak w skrócie, naprawdę opowieść babci była o wiele dłuższa, policzyłem już w myślach trzykrotnie wszystkie szczeliny w ścianach kuchni, wypiłem dwie filiżanki herbaty, aż doczekałem się momentu, gdy można było bez narażenia się gospodyni powiedzieć do widzenia. Okazało się że angielski babci jest bez zarzutu, ale i tak wtrącała od czasu do czasu jakieś ukraińskie słowo, prawdopodobnie dla ułatwienia kontaktu, tutaj często spotykałem się z przekonaniem, że wszyscy Słowianie rozumieją się nawzajem.

Przez cały czas opowiadania miałem wrażenie, że staruszka przygląda mi się w jakiś szczególny sposób, właściwie nie spuszczała ze mnie spojrzenia. Od czasu do czasu zadawala mi sama jakieś pytanie, odpowiadałem grzecznie, jako że babcia była nadzwyczaj sympatyczna. Na koniec oświadczyła mi, że kiedyś, kiedy była młoda, sama pomalowała cały ten dom, i że teraz też by to z chęcią zrobiła, ale cóż, lata uczyniły swoje - popatrzała na swoje ręce pomarszczone, pełne brązowych plamek i uśmiechnęła się smutno. Żal mi się jej zrobiło, zażartowałem więc, że właściwie to przydał by mi się pomocnik, jeżeli tylko ma ochotę to bardzo proszę.

Roześmiała się ubawiona i zaproponowała mi jeszcze jedną filiżankę herbaty. Tym razem grzecznie odmówiłem i podniosłem się z krzesła. Umówiliśmy się na poniedziałek rano, mogę zaczynać od kuchni, albo od piętra, jak mi jest wygodnie. Pożegnałem się i wyszedłem na ulicę, gdzie mój wierny Ford czekał na mnie cierpliwie przy krawężniku.

***

Czworo nas było, jak do brydża, bo Franio przyszedł z Wieśką, od niedawna mieszkali razem. Wieśka pracowała "na plejsach" jak się tutaj mówiło, a dokładnie, sprzątała mieszkania, raz na tydzień, każdego dnia tygodnia w innym domu. Była to praca bardzo popularna wśród emigrantek, wykonywana tylko przez kobiety, nigdy nie spotkałem się z przypadkiem, żeby mężczyzna sprzątał prywatne mieszkania, biura owszem, jak Tadzik mój znajomy z pierwszych dni w Toronto.

Franio dorabiał do "wellfra", czyli zasiłku dla bezrobotnych pracując dorywczo jako handyman i całkiem znośnie mu się z tego żyło. Handyman, to cała gama fachów. Dobry handyman wykonuje swoją pracę zawodowo i nie boi się żadnej roboty, ani dużej ani małej. Potrafi oczyścić rynny z zeszłorocznych liści, wymienić zamek w drzwiach, potrafi również postawić ogrodzenie pomiędzy posesjami, jako że domy w Kanadzie nie są co prawda na ogół odgrodzone od ulicy, lecz od tylu każda działka odgrodzona jest od sąsiada drewnianym płotem lub siatką.

Czym handyman różni się od kontraktora? Szanujący się kontraktor, za jakiego ja się uważałem, nie łapie się za robotę, na której się nie zna. Malarz nie będzie wymieniał rur wodociągowych, albo przestawiał ścian w mieszkaniu, od tego jest Plombier i Karpenter. Specjalnie napisałem te nazwy z dużej litery, myśmy przyjechali tutaj w większości bez znajomości języka i w okresie największego chyba od wojny kryzysu ekonomicznego, niezwykle trudno było znaleźć jakąkolwiek pracę, większość chłopaków, którzy potrafili choćby trzymać młotek, próbowała swoich sił przy remontach, zawodowy Kontraktor budził wśród nas uznanie i szacunek. Franio nie był prawdziwym Handymanem, był tylko handymankiem, potrafił wymienić uszczelkę w kranie, czy wymienić spróchniałą deskę w patio. No, może jeszcze dobrze się najeść, jeżeli jakaś życzliwa dusza zaproponowała mu posiłek. Nie zarabiał na tym wiele, ale jako dodatek do państwowego zasiłku wystarczało to na wygodne utrzymanie, ba, Franio miał nawet wielki, stary samochód i lubił wypić, na to również mu wystarczało.

Był tu z nami jeszcze Karol, superintendent jednego z bloków mieszkalnych przy Lakeshore, którego poznałem przypadkiem gdy podlewał kwiaty przy ulicy. Przechodząc tamtędy usłyszałem soczystą wiązankę puszczoną w rodzinnym języku, to był właśnie Karol, któremu zacięła się jakoś końcówka do podlewania węża i próbował jej przemówić do rozumu.

Oczywiście był również obecny Tadzik, bez którego żadne zakrapiane spotkanie u mnie nie mogło się odbyć.

Karol narzekał na swoją ciężką dolę. Superintendent to taki lepszy dozorca, cały budynek ma na swojej głowie, łącznie z pobieraniem opłat od lokatorów, krotko ująwszy - dużo problemów, mało pieniędzy.

\- Za duży budynek mi się trafił \- biadolił - teraz już wiem, nie dobry jest mały, bo nic nie płacą, pracuje się tylko za mieszkanie. Za duży też niedobry, bo się nie wyrobisz, za dużo spraw na głowie. Najlepszy taki średni, jakieś kilkanaście mieszkań, do dwudziestu pięciu maksymalnie. W dużym bloku lokatorzy bez przerwy dzwonią, albo stukają do drzwi, wyspać się nie można.

\- A lokatorki nie stukają?

\- Jak to nie, mówię wam, taka jedna mieszka co ma na mnie oko. Jak ją widzę, to aż mi się gotuje w środku. Ale Ziuta mnie pilnuje, ciężko się wymknąć na dłużej. Żebyście zobaczyli co za kobitka, nie bardzo młoda, gdzieś tak po pierwszym szlifie. Sama mieszka i widać potrzebuje. Dzwoni raz do mnie i mówi że kran się popsuł, no to walę do niej. Patrzę, kran niby trochę kapie, ale nie bardziej niż inne, po to jest przecież kran żeby z niego kąpało, no nie?

A ona ubrana tak jakby niedokładnie, patrzy na mnie i pyta czy nie napił bym się brandy. No to ja mówię, że jasne, dlaczego nie. A tu za chwilę ktoś dzwoni do drzwi. Facetka otwiera, a w drzwiach stoi Ziuta i woła, że jest jakieś emergency do mnie, musiałem przeprosić i wyjść. Dostało mi się, bo Ziuta zdążyła zauważyć dwa pełne kieliszki, które już stały na stole. I skąd te baby wszystko wyczuwają tak od razu? - z tym ostatnim zwrócił się do Wieśki, która była z nami na prawach kumpla bo piła i paliła nie gorzej od nas.

\- To się czuje - odpowiedziała.

\- Po czym?

\- Po wszystkim, po głosie, po zachowaniu, po oczach, faceci nie potrafią panować nad sobą gdy są napaleni, wszystko po nich widać.

\- A do ciebie nikt się nie dobierał na tych plejsach? - zapytał Franio z nagłym niepokojem.

\- Jasne, że próbowali. Był niedawno nawet jeden stary dziadyga co miał lepkie paluchy, ale tak dostał ścierką po łbie, że mu odeszło. A po skończeniu sprzątania zgarnęłam swoją kasę i śmignęłam do domu, mówię wam, stare dziadygi są najgorsze. Ledwo sie już taki rusza, ale oczy mu latają za babskim tyłkiem jak jakiemuś Bazyliszkowi. Tamten jeszcze uśmiechał się lubieżnie i za każdym razem jak przechodziłam koło jago fotela, a żona była w innym pokoju, próbował mnie dotknąć, mówię wam, tragikomedia.

\- A jest co dotknąć - mruknął Tadzik zapuszczając żurawia w dekolt Wieśki jako że siedział tuż obok.

\- O, ten już się taki robi - odpaliła Wieśka.

\- A ty Tadziu, zawsze byłeś sam? \- zapytałem.

\- Zawsze, nie zawsze. Zdarzała się od czasu do czasu jakąś kobitka, chodziłem kiedyś na zabawy do polskiego klubu, to się coś zarwało od czasu do czasu, ale teraz już mi się nie chce. Byłem raz z taką jedną, Stasia jej było, zamieszkaliśmy nawet razem, fajna babka była, niejeden się za nią obejrzał, ale nie szło nam jakoś razem. Za bardzo lubiła wydawać. Jak chodziliśmy razem do shopingu, to cholera mnie brała, do każdego sklepu musiała wejść i w każdym coś przymierzyć. I nigdy nie wracaliśmy do domu z pustymi rękami. Pomyślałem sobie w końcu, że nie stać mnie na taką wystawną kobitę i przestałem wyjmować portfel z kieszeni. To ona mi powiedziała że takiego skąpego dziada ona nie potrzebuje, a jak będzie potrzebowała, to poszuka sobie pod kościołem. I trafił się jej zaraz jeden Kanadol, z tych bogatszych pewnie, bo jeździł nowym Lincolnem. Żonę akurat niedawno pochował, a lubił blondynki, wiec mu Stasia przypadła do gustu. Nie wiem nawet jak go poznała, w każdym razie przychodzę raz do domu, a Stasi nie ma, zaglądam do szafy, a jej ubrania też zniknęły, nawet te, kupione za moje pieniądze. I od tej pory mieszkam sam, tak mi jest najlepiej.

\- To ty jesteś Tadzik zamożny kawaler - zażartowała Wiesia. - Samochodu nie masz, wódki swojej nie pijesz, papierosów swoich nie palisz, ile ty juz masz uskładane na koncie?

Tadzik uśmiechnął sie chytrze.

\- Co mam to mam - powiedział - ale ile tego by nie było, to wiem że i tak by wyparowało gdybym z taką jak ty pobył. Mówię wam chłopy, najlepiej żyć po kawalersku. Nikt nie truje nad uchem: nie rob tego, czy tamtego, albo co jeszcze gorsze: zrób to, czy tamto.

\- Masz jakieś wiadomości od Wendy? - zapytała mnie Wieśka.

Sięgnąłem na półkę i pokazałem im poślubne zdjęcie Wendy i Romea. Stali razem, objęci pod indyjskim fikusem na tle Waikiki Beach, i to dokładnie w tym miejscu gdzie tak często przychodziliśmy z Wendy razem. Zielonkawo niebieski ocean odbijał w swoich falach błękitne, cukierkowe niebo, a mleczno-czekoladowy Romeo obejmował Wendy w pasie, poza nimi wyraźnie było widać kilkanaście sylwetek surfujących na długich deskach młodych ludzi. Czy Wendy była szczęśliwa? Sądząc po minie tak. Czy ja byłem szczęśliwy? Chyba też, każdego spotyka taki los na jaki zasłużył.

\- Ta to ma dobrze - westchnęła Wieśka. - Ale ja bym się nie zamieniła, wolę mojego Frania.

\- Tym bardziej że nie masz wyboru - podpowiedział jej Franio prowokująco - albo ja, albo ten dziad z lepkimi paluchami, myślę że dobrze wybrałaś.

\- Wielu było takich co by chcieli - odpaliła Wieśka - ale ja nie chciałam. A jak będziesz podskakiwał, to i ciebie mi się odechce, uważaj lepiej.

\- Tobie się udaje - powiedział do mnie Karol - same przychodzą, same odchodzą.

\- Niektóre odpływają w beczkach \- mruknął Tadzik.

Odłożyłem ślubną fotografię Wendy na półkę. Nie było mi jakoś do śmiechu.

\- Nie wiem, czy nie wrócę do Montrealu - powiedziałem bardziej sam do siebie niż do nich.

\- Czyś ty zwariował? - zawołał Karol. - Przecież tam trzeba mówić po francusku. A w dodatku oni chcą odłączyć się od Kanady.

\- I będziesz musiał jeść żaby - dodała Wieśka - tam są podobno takie same restauracje jak we Francji.

\- Jeszcze się nie zdecydowałem - uspokajałem ich - ale jeszcze jeden taki damski numer mi się przydarzy i kto wie, może mnie to zniechęcić do tego waszego Toronto.

\- Nigdzie nie będziesz miał tak dobrze jak w Toroncie - zapewniał Tadzik. Zdawało mi się że trochę się jakby przestraszył.

\- To jest teraz największe miasto w Kanadzie, zobacz ile czarnych tu się nazjeżdżało, jest jak w Nowym Jorku. Oni zawsze walą tam gdzie dobrze. A Polaków? Dwa razy tyle co w Montrealu, Dobrze pomyśl nim zrobisz głupstwo.

Nie odpowiedziałem. Lubiłem ich wszystkich, żal by mi było wyjeżdżać, ale Montreal kusił mnie tą swoją innością, jakąś swoistą atmosferą, której nie było w innych miastach kanadyjskich, no ale zobaczymy, nie spieszy się. A może w końcu kogoś spotkam? Kogoś choć trochę normalnego? Jakąś taką, która nie będzie miała zwariowanych pomysłów, nie musi być taka całkiem, całkiem normalna, no tak chociaż mniej więcej jak ja.

Zagryzaliśmy ziemniaczanymi chipsami te kanadyjskie drinki a ciemna, angielskojęzyczna noc zaglądała już głęboko w okna mojej kawalerki.

***

Zadzwoniłem do drzwi domu starszej pani w poniedziałek rano, tak jak byliśmy umówieni. Czekałem krótko, drzwi otworzyła mi młoda kobieta, około dwudziestu dwóch lat, i powiedziała:

\- Dobryj djen.

Zdziwiłem się, myślałem że starsza pani mieszka zupełnie sama. Młoda dama wyjaśniła mi, że babcia jej postanowiła wyprowadzić się z domu na okres remontu, więc po prostu zamieniły się mieszkaniami. Ona, Vera będzie mi otwierać drzwi i służyć pomocą w razie potrzeby.

\- Vera? - zdziwiłem się - Babcia pani ma również na imię Vera.

\- Tak, to imię nadawane było często w mojej rodzinie. Tylko, że ona jest Wera, ja natomiast Vera, przez V, tak jak pisze się tutaj.

Przyjrzałem się jej dokładniej, wyglądała dokładnie tak jak dziewczyny z ukraińskiego chóru Bieriozka, którego koncert widziałem kiedyś w telewizji. Wysoka. szczupła, długie, jasne włosy zaplecione w warkocze owinięte były na kształt korony wokół zgrabnej główki a biała bluzka, którą miała na sobie, haftowana była ręcznie w ukraińskie wzory. Tylko zamiast wzorzystej spódnicy miała na sobie czarne dżinsy, bardziej oczywiście praktyczne przy remoncie domu.

Rzeczywiście, zauważyłem teraz wyraźne podobieństwo pomiędzy Verą i Werą. Ten sam uśmiech, to samo spojrzenia, nawet w brzmieniu głosu dało się wychwycić podobną nutkę.

Przedstawiłem się.

\- Tak, wiem, Andrjusza, tak nazywa pana babcia. A czy pan wie, że to głównie z powodu tego imienia babcia wybrała właśnie pana?

\- Z powodu imienia? - zdumiałem się.

\- No właśnie. Babcia już od kilku miesięcy poszukiwała kogoś do odnowienia tego domu. Ale była niezwykle kapryśna, żaden z malarzy jej nie odpowiadał. Wreszcie, po pana wizycie w sobotę, gdy zadzwoniłam do niej, była niezwykle podekscytowana.

"Jest", oznajmiła mi uroczyście. "I nazywa się Andrjusza". Była bardzo zadowolona.

\- Dlaczego imię jest dla niej takie ważne? - zapytałem wciąż nic nie rozumiejąc.

\- Ach, takie głupstwo. Jako mała dziewczynka, będąc jeszcze w Odessie, zakochała się w jednym księciu, który miał na imię właśnie Andriej. Nosiła go zawsze w swojej pamięci, musiał wywrzeć na niej ogromne wrażenie. Nigdy pan nie zrozumie co czuje mała, ukraińska dziewczynka gdy spotka prawdziwego księcia. W dodatku przypominał go pan fizycznie, to było chyba nie mniej ważne. No to, od czego zaczynamy?

Ocknąłem się nagle. Zdaje się że zapatrzyłem się trochę za długo w te błękitne oczy pod czarnymi łukami brwi.

Zauważyła to oczywiście, ale wcale nie odwróciła spojrzenia w druga stronę, jak powinna zrobić dobrze wychowana dziewczyna. Głowę miała przez cały czas naszej rozmowy podniesioną a w jej wzroku nie zauważyłem najmniejszego nawet śladu skrępowania.

\- Od pokoju babci - zadecydowałem. - Proszę jej powiedzieć, że książę Andriej zaczyna malowanie od jej sypialni, to jest najważniejszy pokój w całym domu.

\- Na pewno będzie zadowolona - powiedziała cicho Vera i spostrzegłem, że po raz pierwszy spuściła oczy.

Pozakrywałem płachtami łóżko i większe meble, Vera pozdejmowała ze ściany stare fotografie i makatki. Naprawdę starała się, robiła wszystko z zapałem i tak chętnie, jakby jej największym marzeniem było zrobić karierę życiową jako pomocnik malarza.

Nie mogłem się powstrzymać od spoglądania na nią od czasu do czasu, był to najbardziej podniecający pomocnik z jakim kiedykolwiek pracowałem. Pomyślałem sobie, że jeżeli nie wyjdzie z tego pokoju, to w życiu nie będę mógł się skupić na malowaniu. W końcu wyszła zabierając ze sobą pudło pełne babcinych bibelotów. Kto by pomyślał, że w dzisiejszych czasach mogą się spodobać jasne warkocze owinięte wokół głowy?

Pomalowałem najpierw sufit bielą sufitową, a gdy pierwsza warstwa farby wyschła, położyłem drugą. Okno było szeroko otwarte, więc latexowa farba wysychała błyskawicznie. Gdy sufit był już gotowy, przesunąłem meble na środek pokoju i zabrałem się za reperację ścian. Powyciągałem z nich wszystkie gwoździe, poreperowałem gipsem dziury i pęknięcia, a następnie posmarowałem reperacje farbą podkładową. Zazwyczaj robiłem reperacje przed malowaniem sufitu, tutaj wyszło trochę inaczej.

W tej chwili do pokoju weszła Vera.

\- Pora coś zjeść - powiedziała - robi się późno. Spojrzałem na zegarek, rzeczywiście, dochodziła już czwarta. Nie zrobiłem tego co planowałem, a to wszystko przez nią, za bardzo mnie rozpraszała.

\- Tak - powiedziałem - zaraz skończę na dzisiaj i sobie pójdę.

\- Nie, umyj się i zejdź do kuchni, zjemy coś razem.

Bardzo mnie to sympatycznie zaskoczyło. Gdy znalazłem się na dole, usłyszałem szum elektrycznego samowara, a na stole, na dużym półmisku zobaczyłem stos małych placuszków przypominających z wyglądu polskie racuchy.

\- Co to takiego? - zapytałem.

\- Bliny - odpowiedziała.

\- Sama upiekłaś?

\- Według przepisu babci.

Zasiedliśmy do stołu i zaczęliśmy zajadać te bliny z białym serem, a z każdym placuszkiem robiłem się coraz głodniejszy, tak mi smakowały.

\- Widzę że lubisz bliny - powiedziała dolewając nam herbaty.

\- Wspaniałe - zapewniłem - nigdy nie jadłem tak smacznych blinów. Oczywiście, mówiłem prawdę jako że nigdy wcześniej nie widziałem nawet blinów na oczy, znałem je tylko ze słyszenia.

\- Przyglądałeś mi się dzisiaj, gdy przesuwaliśmy meble. Dlaczego?

Zauważyła. One wszystko widzą, postanowiłem nie kręcić,

\- Bo mi się podobasz, tylko dlatego - odpowiedziałem.

\- Czy chciałbyś kochać się ze mną?

Ostatni kawałek blina wypadł mi z ręki na stół, potoczył się po haftowanym obrusie, spadł ze stołu pod podłogę i wreszcie wylądował pod ścianą, tuż obok kosza na śmieci.

Vera roześmiała się.

\- Rozumiem że tak - odpowiedziała sama sobie Vera i roześmiała się. - Dobrze, ale najpierw posprzątamy naczynia.

Czy ja ją dobrze zrozumiałem? - zastanawiałem się nerwowo - może to ta cholerna farba przytruła mi zmysły, poprzestawiała mi jakieś klepki w łepetynie?

To wszystko działo się tak prędko, za prędko jak dla mnie. Najpierw, sam nie wiem jak przeszliśmy na ty, co w angielskim jest dosyć naturalne, pan czy pani używa się tylko, gdy zwraca się do osób kompletnie nieznajomych. Ale teraz ta zaskakująca propozycja? Jaki normalny facet by się nie zgodził?

Stało się to zupełnie naturalnie, jak coś co z góry było wiadome że nastąpi. Poszliśmy na górę, do drugiej sypialni, Vera rozpuściła swoje jasne warkocze, rozebrała się i czekała na mnie. Długo nie czekała. Z początku moje zdenerwowane palce miały jakieś problemy z guzikami moich malarskich, białych spodni, potem moja koszula nie mogła zrozumieć o co im chodzi, ale to były drobiazgi, już za chwilę leżeliśmy razem na łóżku i kochaliśmy się. Najpierw po ukraińsku, potem po polsku, a na koniec po kanadyjsku. Vera kochała z pasją, żarliwie, tak jakby długo czekała na ten dzień. Zastanawiałem się nawet jak dawno temu miała mężczyznę, ale nie śmiałem zapytać. Mnie była ta miłość równie chyba potrzebna jak jej, po wszystkich zawodach miłosnych jakie mnie w życiu spotkały potrzebowałem czegoś silnego, jakiegoś szczerego wyładowania potrzeby czułości, uczucia i żądzy.

Gdy leżeliśmy potem nadzy, obejmując się wciąż nawzajem, zapytałem:

\- Dlaczego tego chciałaś? Skąd wiedziałaś że będzie ci dobrze?

\- Wcale nie chciałam - odpowiedziała. - Babcia chciała.

\- Jak to, babcia kazała ci pójść ze mną do łóżka? - byłem kompletnie zaskoczony takim obrotem spraw.

\- Oczywiście, czy wyobrażasz sobie, że kładę się do łóżka z każdym napotkanym malarzem pokojowym?

\- Ale dlaczego babci mogło by na tym zależeć? - próbowałem rozwikłać tę łamigłówkę.

\- Mówiłam ci przecież, chodzi o księcia Andrieja, ona wciąż jest w nim zakochana, a ty jesteś do niego podobny, masz nawet to samo imię. Tylko, że babcia jest już za stara i nie może. Więc ja musiałam.

Gładziłem ją długo po rozpuszczonych jasnych włosach. Dałem sobie w końcu spokój z potrzebą zrozumienia powodów tego co się stało, zwłaszcza tego silnego uczucia które teraz odczuwałem. Narodziło się ono nagle i bez ostrzeżenia i rzuciłem się w sam jego środek tak jak ćma rzuca się w żółty, gorący płomień świecy.

***

Następnego dnia, we wtorek, dokończyłem malować sypialnię babci. Vera pomagała mi ustawiać meble na ich właściwych miejscach, robiła to z tym samym zapałem co poprzedniego dnia. Zaczęliśmy przygotowywać do malowania następny pokój. Zauważyłem, że Vera stara się nie zastawić gratami "naszej" sypialni, zrozumiałem że babcia zezwala na kontynuowanie naszej pasji, nie rozmawialiśmy o tym, ale czuło się to w powietrzu, ten tkliwy powiew oczekiwania. Przeszkadzało mi to trochę w pracy, musiałem się zmuszać żeby nie patrzeć na nią nawet, myśleć tylko o czekającej mnie robocie, ale było to trudne, jeżeli nawet nie niewykonalne.

Zacząłem znów od sufitu, tak jak robię zawsze, w każdym mieszkaniu, inaczej się nie da. Następnie ściany, które zamalowałem tylko pierwszy raz. Prawidłowe malowanie wymaga położenia dwóch warstw farby typu latex, dopiero wtedy ściana wygląda jak należy.

Dzisiaj, na obiad były znów bliny z serem. Vera zapytała zaniepokojona czy mi to nie przeszkadza że jemy codziennie bliny, bo ona właśnie to lubi najbardziej i nic innego nie wychodzi jej tak dobrze.

\- Oczywiście że nie - zapewniłem żarliwie - nigdy wcześniej takich nie jadłem i smakują mi one ponad wszelkie opisanie. - A smakowały tym bardziej, że wiedziałem co po nich nastąpi, i nie pomyliłem się. Tym razem również znaleźliśmy się w drugiej sypialni i z tą samą pasją co wczoraj oddaliśmy się sztuce kochania i czułem wyraźnie że Vera nie udaje, ona naprawdę mnie potrzebuje.

\- Jak ty dawałaś sobie radę do tej pory, kiedy mnie nie znałaś? - zapytałem żartobliwie.

\- Nie dawałam, bo mnie nie było \- odpowiedziała po prostu - jestem dopiero teraz.

Wzruszyła mnie tą szczerością. Zabrzmiało to dla mnie jak najgorętsze wyznanie miłosne. Leżeliśmy patrząc w gwiazdy widoczne już za oknem jak dwaj wojownicy liżący swoje rany, obaj po zwycięskiej bitwie.

Patrzyliśmy sobie w oczy i było tak dobrze jak tylko być może i wcale nie miałem ochoty wracać do mojej kawalerki w Amadeo Garden Court.

***

Była środa, kiedy zadzwonił telefon. Odebrałem. Dzwonił Tadzik z pytaniem czy może wpaść na krotką chwilę.

Nie bardzo miałem ochotę, po trzech dniach ukraińskiego malowania i trzech upajających pożegnaniach nie byłem w nastroju na takie wizyty, tym bardziej że po spotkaniach z Tadzikiem na ogół bolała mnie głowa. Ale nie miałem wyboru, nie mogłem się wykręcić.

Tadzik przybył zatem wkrótce i ku mojej wielkiej uldze podziękował przeczącym ruchem głowy za zaproponowane mu piwo. Trochę mnie to zaintrygowało, jaką inną sprawę mógł mieć do mnie, ale przecież prawda, Tadzik pracował dzisiaj wieczorem a za bardzo zależało mu na tej pracy żeby ryzykować wpadkę, chciał być trzeźwy. Siedział na krześle, kręcąc się niespokojnie i spoglądając nerwowo na zegarek. Wreszcie oznajmił ze zaraz ktoś jeszcze przyjdzie i żebym przygotował się na niespodziankę. Ciekawość paliła mnie ogromna, ale nie dopytywałem o nic, udawałem kompletną obojętność.

I rzeczywiście, rozległy się kroki na schodach, po chwili pukanie i na progu stanął nikt inny jak Józio we własnej osobie. Wszedł pewnym krokiem, przywitał się, następnie wyciągnął z kieszeni jakieś pieniądze i położył je na stole patrząc mi prosto w oczy i oczekując na moją reakcję. Dopiero po chwili dotarło do mnie, że Józio przyniósł pieniądze zarobione przeze mnie na naszym wspólnym kontrakcie.

Wzruszył mnie tym tak bardzo, że uściskałem go serdecznie i zaproponowałem natychmiast oblanie tego wydarzenia. Józio grzecznie odmówił. Dopiero wtedy zauważyłem, że był on kompletnie trzeźwy, co było do niego podobne jak ściana do garbatego.

\- Głupio mi się zrobiło wtedy, gdy zgarnąłem tę forsę - powiedział szczerze. - Tak głupio, że zrobiłem coś kompletnie niemożliwego, zapisałem się na odwyk. I chyba podziałało, przez całą zimę byłem trzeźwy i jestem do dzisiaj. Jestem innym człowiekiem chłopaki. Możecie sobie mówić że zdurniałem, ale ja naprawdę czuję się wspaniale.

Pogratulowałem mu gorąco, lecz Tadzik milczał patrząc smutno w okno.

\- Był kolega, nie ma kolegi - podsumował wreszcie grobowym tonem, tak jakby stracił właśnie kogoś bliskiego. Wstał zresztą wkrótce i pożegnał się, obowiązek wzywał. Józio został jeszcze czas jakiś. Siedzieliśmy tak sobie przy herbatce i wspominaliśmy z rzewnością nasze wspólne malowanie.

***

Odnawianie mieszkania Babci posuwało się ostro do przodu. Kochaliśmy się z Verą również codziennie, na dwa dni tylko musieliśmy się przenieść do pokoju Babci, wtedy właśnie, kiedy druga (nasza) sypialnia była malowana. A potrzebne nam było to kochanie jak rybom potrzebna jest woda, spotkały się można powiedzieć dwa zbłąkane serca na rozdrożach świata i nigdy od tej pory się nie rozstaną.

Vera nigdy nie chciała spotkać się ze mną w innym miejscu. Nie zgodziła się również jak do tej pory odwiedzić mnie w moim mieszkaniu, "tut dobre" odpowiadała na moje zaproszenie. Coś mnie męczyło jednak w tej sielance.

Praca, bliny, miłość. Praca, bliny, miłość.

I tak codziennie. Za dobrze było, to mi nie dawało spokoju. Kiedy jest tak dobrze, wiadomo że to długo nie potrwa. Więc co będzie dalej, kiedy malowanie już się skończy? Czy Babcia nie wyda polecenia żeby Vera się odkochała?

O tym właśnie myślałem, gdy cała góra była już pomalowana. Leżeliśmy obok siebie po miłosnym uniesieniu, zmęczeni, a jakże szczęśliwi. Vera spojrzała mi prosto w oczy tak jak tylko ona umiała i musiała odgadnąć moje niepokoje, pogładziła mnie ręką po policzku i szepnęła:

\- Bude dobre, Andriej, nie martw się.

\- Nie jestem książę Andriej - sprostowałem - jestem "Andy Renovations", malarz pokojowy i daleko mi do księcia. Kto to w ogóle był ten książę, co wiesz o nim?

\- Wiem tyle tylko, co babcia mi powiedziała. Był młody, wysoki i piękny jak prawdziwy książę z bajki. I nosił na sobie wspaniały, biały mundur z orderami, przynajmniej tego dnia, gdy przyjechał na otwarcie nowego dworca kolejowego w Odessie. Babcia była na tym otwarciu.

Trzymana za rączkę przez swego ojca, który reprezentował dyrekcję carskiej kolei. Stała w pierwszym rzędzie, a książę uroczyście podziękował wszystkim budowniczym za trud poniesiony i za ciężką prace a potem zbliżył się i osobiście przyszpilał medale tym najbardziej zasłużonym. A gdy udekorował już ojca babci, i uścisnął mu rękę, zauważył babcię. I wtedy zaszło coś szczególnego. Książę nachylił się nad nią, a następnie klęknął na jedno kolano, tak aby jego twarz znalazła się bliżej twarzy Babci.

\- Krasiwaja diewoczka - powiedział i pocałował ją w czoło. Potem wstał, pogłaskał ją po głowie i powrócił do rozdawania medali.

Takie było spotkanie babci i księcia Andrieja. Dowiedziała się wkrótce od koleżanek, że tak właśnie wyglądają zaręczyny. Klęka się przed damą a potem się ją całuje. Wtedy zrozumiała że jest zaręczona, trzeba tylko zaczekać cierpliwie aż dorośnie. Książę jest przecież kawalerem, zaczeka na nią.

\- I co było dalej? - zapytałem. \- Nigdy więcej go nie spotkała?

\- Nie, a dalej było piekło. Wybuchła rewolucja. Książę zginął w obronie Pałacu Zimowego. Babcia była chora z żalu i przerażenia. Widziała w wyobraźni jego biały mundur cały zakrwawiony, podziurawiony bolszewickimi bagnetami. Rodzice babci równie przerażeni chaosem i rozbojami, próbowali zorganizować na prędce wyjazd z Odessy, co dzięki znajomościom ojca wkrótce nastąpiło. Nie mieli wiele czasu na zastanawianie się nad rozpaczami targającymi serce malej Wery, mieli swoje problemy o wiele poważniejsze, całej rodzinie groziła śmierć w razie pozostania w Odessie. A dalej, babcia sama ci opowiadała: Paryż i wreszcie Toronto, to cała historia.

Leżeliśmy tak jeszcze przez chwilę. Wciąż nie przestawałem myśleć o tym, co będzie gdy Babcia wróci do swojego domu, wreszcie dałem sobie spokój. Wiadomo, będzie co będzie, przecież inaczej się nie da.

***

Następny dzień nie przyniósł nic nowego. Malowałem kuchnię, całą na biało farbą syntetyczną, odporną na wodę, tak się zazwyczaj maluje kuchnie. Szafki na szczęście wykończone były fornirem, nie wymagały malowania ani z zewnątrz ani od wewnątrz. Malowanie szafek kuchennych od wewnątrz to najbardziej upierdliwa robota, jaka może się nadarzyc przy malowaniu mieszkań. Trzeba nurkować do takiej szafki z pędzlem, lub małym wałkiem, głowa i łokcie obijają się o twarde kanty a wdychane opary farby powodują zawroty głowy. W dodatku wybrudzi się człowiek jak nieszczęście, można nie wiem jak uważać, zawsze dotknie się czegoś już pomalowanego, praca dobra dla liliputów, ale nigdy jakoś nie spotkałem malarza liliputa, mają pewnie kłopoty z sufitami.

Tutaj nie miałem więc problemu z szafkami, za to farba wykonana na bazie olei syntetycznych wysycha dłużej niż latex, zajęło mi malowanie kuchni wraz z przedpokojem pełne dwa dni, każdy zakończony blinami i sypialnią na wyższym piętrze. Z ogromnym niepokojem czekałem na dalszy rozwój wydarzeń, jeszcze jadalnia i salon i jak sobie wyliczyłem, do końca tygodnia robota powinna być skończona. Naprawdę bałem się tego, obawiałem się, że za wcześnie skończę malować, nigdy poprzednio i nigdy potem nie czekałem na następny dzień z taką niecierpliwością, czasem zrywałem się pośrodku czarnej nocy i sprawdzałem godzinę, dlaczego ten cholerny budzik jeszcze nie dzwoni?

I co będzie dalej? Najgorsze było to, że Vera w takiej trzymała mnie niepewności, na każde pytanie odpowiadała jednakowo:

\- Bude dobre, nie martw się.

Jadalnię pomalowałem bez większego problemu, salon zostawiłem sobie na koniec, może uda mi się pobawić z nim trochę dłużej, może jeden dzień chociaż uda się dodać do tych dwóch tygodni pracy, miłości i niepokoju. Nie udało się jednak. W piątek po południu już było wiadome, że w sobotę malowanie zostanie zakończone w najmniejszych szczegółach. Dopieszczałem ten salon jak tylko mogłem, wykazałem w tym pokoju cały kunszt malarski na jaki było mnie stać, całą ukrytą poezję tego zawodu chciałem uwiecznić na tych ścianach, tak żeby każda osoba wchodząca tutaj popadała w natychmiastowy zachwyt.

\- Kto malował te ściany? - pytano by w oniemieniu.

\- Jak to kto? Książę Andriej - padałaby odpowiedź. W ten sposób osoba moja chociaż za takim pośrednictwem nie popadła by w tym domu w zapomnienie. Wiadomo, "Andy Renovations" - nikt nie będzie pamiętać, zbyt banalne. Natomiast Książę Andriej - to co innego, takiego imienia się nie zapomina.

I właśnie wtedy, tego dnia, naszło mnie podejrzenie, które podczas malowania przeobrażało się w przerażającą pewność. Wiedziałem już dlaczego Vera nie chce spotykać się ze mną po pracy.

Nie chce mi nawet powiedzieć gdzie naprawdę mieszka, ach, jaki ja byłem ślepy. Zaślepienie miłością nie pozwoliło mi domyśleć się tej bezlitosnej prawdy, która od razu byłaby widoczna dla kogoś patrzącego z boku. Kilka razy próbowałem wymówić to straszne zdanie, nie udawało mi się. Wreszcie zdołałem głośno je pomyśleć:

"Ona jest mężatką". Przecież to jest proste jak drut.

Wiec dlaczego zdradza swojego męża? Kontynuowałem moje gorzkie rozmyślania.

Kto wie, może on jest gdzieś daleko, może pracuje w Albercie na polach naftowych?

Może jest marynarzem, albo naukowcem na stacji polarnej? Zresztą wszystko jedno, ona i tak nie należy do mnie. Moje przygnębienie jej też się udzieliło. Kochaliśmy się, lecz już nie tak żarliwie jak poprzednio, zabrakło tej iskierki w smudze światła, która najbardziej świeci. Pożegnaliśmy się później nie patrząc sobie w oczy. Vera również była smutna, pewnie domyśliła się że odgadłem całą prawdę, dużo czasu mi to zajęło, naiwniak ze mnie. A ja, już po cichu snułem sobie oczyma wyobraźni fantastyczne plany związane z nami. Tymczasem wszystko to rozsypało się nagle na moich oczach jak delikatny domek z kart.

***

Sobota. Pomalowałem to co zostało do pomalowania, posprzątałem po sobie i powynosiłem narzędzia do samochodu. Drabiny umieściłem na dachu i zamocowałem gumami do raków.

Skończone. Zazwyczaj po zakończeniu kontraktu odczuwałem ulgę i odprężenie. Fizyczne i psychiczne. Tym razem było odwrotnie, żałowałem że to ukraińskie malowanie już się skończyło, chciałbym malować tutaj bez końca, nawet za darmo, aby tylko nie minęła mnie codzienna nagroda po zakończeniu pracy, to co przez te dwa tygodnie stało się niejako sensem mojego życia, samo malowanie traktowałem podświadomie jako wielkie przygotowanie do tego co ma nastąpić po nim, każde pociągnięcie pędzlem, każdy ruch wałkiem wykonywałem starannie, bez pośpiechu, żadne mieszkanie nie było pomalowane przeze mnie wcześniej z równą dokładnością, wiedziałem przecież że na każdą nagrodę należy zasłużyć a już zwłaszcza na taką. I wiedziałem również, że Vera patrzy. Nie sprawdza mnie, ale ogląda moją pracę. I chciałem jej pokazać jak bardzo się staram, chciałem żeby wiedziała że nikt, ale to nikt na świecie nie jest w stanie tak dokładnie pomalować ścian jak ja malowałem dla niej. Bo dla niej to malowałem, już od drugiego dnia wszystko co robiłem w tym domu, robiłem dla niej. I pewien byłem że ona to widzi, i docenia.

I co teraz? Koniec? Czy kiedykolwiek jeszcze będę potrafił wzbudzić w sobie motywację, żeby pomalować jakąkolwiek ścianę z takim uczuciem jak wykonywałem tę pracę tutaj? Nigdy.

Malowanie z miłości skończyło się w moim życiu, czekała mnie nudna, rutynowa praca malarza pokojowego goniącego jak pająk po ścianach, aby prędzej, aby jak najwięcej zamalować do wieczora, aby jak najszybciej już skończyć tę cholerną robotę, przecież następna już czeka. Zgarnąć kasę (o cholera - dlaczego tak mało?) i dalej, dalej aby do przodu, do następnego kontraktu, przecież trzeba zarabiać pieniądze...

Tak, to nie był zwykły koniec malowania, to było coś więcej, to był pogrzeb.

Ale bliny czekały na mnie w kuchni. Gdy wszedłem umyty i odświeżony, w moim normalnym ubraniu, zauważyłem natychmiast że Vera miała na sobie tę samą ukraińską bluzkę w której widziałem ją po raz pierwszy, włosy jej znów splecione były w warkocze i upięte dookoła głowy. Na co dzień, do pracy nakładała na ogół dżinsy i zwykłe, bawełniane bluzki, tak zresztą również była przepiękna.

Zjedliśmy bliny popijając jak zwykle, herbatą z samowara. Vera powiedziała, że babcia wraca na noc do domu i czy mógłbym przyjść w niedzielę przed południem po pieniądze, bo ona chciałaby zapłacić mi osobiście i podziękować za moją pracę. Oczywiście, że tak. Podobało mi się, że to nie Vera przekaże mi pieniądze, różnica subtelna, ale jak ważna dla mnie.

Skończyliśmy jeść. Vera przyglądała mi się ponad stołem, uśmiechnęła się nagle i powiedziała:

\- Mij dorohij hołub, nie martw się.

Znów to samo, nie martw się, tak jakby te kilka słów mogło mnie uspokoić. I jeszcze ten dorohij hołub po ukraińsku, nigdy wcześniej mnie tak nie nazywała. Rozmawialiśmy przecież ze sobą po angielsku, mój angielski wciąż był bardzo niedoskonały, ale wcale nam to nie przeszkadzało a już najmniej tam, na górze, ona jednak wtrącała jakieś ukraińskie słowo od czasu do czasu, pewnie babcia ją nauczyła. Wstała od stołu i spojrzała na mnie pytająco.

\- Czekam tylko na to - odpowiedziałem - przecież wiesz że to jest dla mnie ważniejsze niż CN Tower.

Musiała docenić moje porównanie. Każde dziecko w Toronto wie co to jest CN Tower. To najwyższa budowla w Kanadzie, kiedyś była nawet najwyższa na świecie, gdy w krajach arabskich poruszano się jeszcze wielbłądami, a w Azji używano bambusa do budowy mostów. To się jednak zmieniło i CN Tower straciła palmę pierwszeństwa, wciąż była jednak pierwszą wizytówką miasta. Poszliśmy na górę i tam rozegrało się nasze najgorętsze kochanie, tak jakbyśmy oboje wiedzieli, że to już po raz ostatni, że nigdy więcej i że jest to nasze pożegnanie.

Gdy byliśmy już kompletnie wyczerpani, Vera przytuliła się do mnie raz jeszcze i powiedziała:

\- Idź już mij hołub, jestem zmęczona, chcę spać.

\- Dlaczego nazywasz mnie hołub? \- zapytałem.

\- Dowiesz się w domu.

\- Kiedy się znów spotkamy? Czy jutro będziesz tutaj?

\- Dowiesz się jutro, teraz już idź, chcę spać.

Pocałowałem jej długie, rozplecione włosy i opuściłem dom zamykając za sobą na zatrzask drzwi wejściowe.

Gardiner Expressway była zatłoczona, gdy dotarłem do domu było już późno. Po zjedzeniu kolacji wszedłem do łazienki i tam spojrzałem machinalnie w lustro.

Na moim czole widniała po ostatnim malowaniu niedomyta biała plama. Przypominała ona kształtem do złudzenia gołąbka narysowanego ręką Pabla Picassa, który stał się później symbolem pokoju.

"Gołąbek pokoju - to dobra wróżba dla malarza pokojowego" pomyślałem.

Z żalem zmyłem go ze swojego czoła, jako że znów oczekiwałem gości. Kanadyjska whisky czekała w lodówce, a po ziemniaczane chipsy i ginger-ale miałem jeszcze czas skoczyć do sklepu.

***

Pierwszy pokazał się oczywiście Tadzik. Zawsze przychodził pierwszy, doceniał że został zaproszony i wiedział że na spotkania towarzyskie nie wypada sie spóźniać. Jako podwarszawski gentelman potrafił również opuścić "party" z klasą. Gdy ostatnia butelka czegokolwiek co dało się wypić okazała się pusta, Tadzik z godnością wstawał i żegnał się elegancko, wykazując że nie należy do tych patafianów którym należy drzwi pokazywać. I za to również go ceniłem.

Wieśka z Franiem przyszli za chwilę, a na końcu Karol, którego widok poruszył nas wszystkich do głębi.

\- Karol! Co się stało? - zakrzyknęliśmy razem głośno.

Karol usiadł ciężko na krześle, wyglądał rzeczywiście żałośnie. Jedno oko miał podbite na granatowo, drugie co prawda tylko na czerwono, ale z granatowymi skłonnościami.

\- Wiem, to ta sąsiadka - zawołała Wieśka. - A mówiłeś, że na ciebie leci.

Karol zażądał podwójnego drinka, co zostało ogólnie zaakceptowane z uwagi na jego stan.

\- To nie sąsiadka - stęknął ciężko i napił się łapczywie, widać było jak bardzo jest mu to potrzebne - to Ziuta.

\- Ale o sąsiadkę - upewniała się Wieśka.

\- Tym razem zgadłaś, - zgodził się Karol. - Nigdy nie przypuszczałem że ona jest taka przebiegła. Wyszedłem z mopem, żeby przelecieć korytarze na mokro, taki mój obowiązek, no nie?

Nie znałyśmy co prawda obowiązków Karola, ale dla porządku zgodziliśmy się.

\- Wszystko byłoby w porządku - kontynuował - ale wyjątkowo byłem nieostrożny i pojemnik z mopem zostawiłem tuż obok drzwi Tiny. A ona z kolei zapomniała zamknąć drzwi na zasuwkę, i nie muszę wam mówić co się działo kiedy moja Ziuta wparowała do mieszkania. Tina była sprytniejsza niż ja, smyrg do łazienki i zamknęła się na klucz, a ja w gaciach w nogi, a kij z mopem za mną po schodach, nawet nie wiem kiedy znalazłem się w naszym mieszkaniu, ale nawet nie zdążyłem się ubrać, bo zaraz po mnie wpadła Ziuta i wtedy dopiero mi się dostało.

\- No, ale przedtem, udało ci się chociaż coś skorzystać? - zapytał podniecony Franio.

\- No, nie za bardzo - westchnął ciężko Karol - tylko tak na pół gwizdka. Ziuta wybrała sobie najgorszy moment jaki było można. - Karol napił się whisky.

\- Czy mógłbym dzisiaj u ciebie przenocować? - zapytał - może do jutra burza minie.

Wskazałem uprzejmie miękki dywan na podłodze.

\- Czym chata bogata.

Żal nam było Karola, wiec wypiliśmy za jego prędkie wyzdrowienie.

\- A na tę sąsiadkę uważajcie - poradził Tadzik - jeszcze do sądu może was podać za wtargnięcie do jej mieszkania i za szkody moralne. Z miejscowymi imigrant nie wygra, nie ma szans.

\- Niekoniecznie - zaoponował Franio. - Jak wam mówiłem, przyjechałem tutaj na zaproszenie wuja. A wuja ojciec, czyli mój dziadek, gdy zjawił się w Kanadzie, nie miał ani grosza przy duszy. Taki nieczytaty, niepisaty chłopek z Małopolski, ale zawzięty był ponad wszelkie opisanie. Tak ciężko pracował w fabryce samochodów, że już wkrótce miał własny domek z ogródkiem w Hamilton.

A sąsiad jego po drugiej stronie ulicy, Kanadyjczyk, miał drzewo wielkie, stary klon, którego liście, zaraz pierwszej jesieni poszły z wiatrem na teren mojego dziadka, co bardzo go wnerwiło, więc poszedł do sąsiada i powiedział mu, żeby zabrał sobie swoje liście, bo dziadek ich nie potrzebuje. Sąsiad wybałuszył oczy i powiedział dziadkowi że zgodnie z prawem liście po odpadnięciu z drzewa należą do tego, na czyj teren upadną. Dziadka mocno zabolała taka niesprawiedliwość, ale zacisnął zęby i nie powiedział nic.

Za to gdy lato nastało i sąsiad pojechał z rodziną na wakacje, dziadek postawił flachę swojemu ziomkowi z Polski, którego zapoznał kiedyś w fabryce i obaj wycięli drzewo sąsiada przy samej ziemi i pocięli na kawałki. Sąsiad wrócił z wakacji i patrzy - drzewa nie ma. Zapytał dziadka co się stało. Ten mu odpowiedział, że nie ma ochoty sprzątać nie swoich liści i teraz liści nie będzie. I śmieje się sąsiadowi bezczelnie prosto w gębę.

Sąsiad pomyślał chwilę i powiedział również ze śmiechem:

\- Wiesz co Polak? Ty jesteś głupi. Ja już zgodziłem ogrodnika żeby wyciął mi to drzewo za dwieście dolarów. A ty mi je wyciąłeś za darmo.

Dziadka mało szlag nie trafił. Nie o to że głupi, do tego już się przyzwyczaił, ale dwieście dolarów przecież nie można przepuścić.

\- No to zapłać mi teraz te dwieście dolarów - zażądał.

Sąsiad oczywiście obśmiał się jak norka i poszedł sobie.

Dziadek znalazł polskiego adwokata i zażądał założenie sprawy sądowej. Adwokat próbował mu wytłumaczyć, że jeżeli on sam wyciął drzewo sąsiadowi, to sąsiad jemu powinien sprawę założyć, a nie odwrotnie. Ale spróbuj przekonać chłopa z Małopolski, że nie ma racji.

W końcu adwokat machnął ręką i założył sprawę, jemu wszystko jedno kto wygra, i tak zarobi.

I wtedy sąsiad otrzymał korzystną propozycję pracy za granicą i wystawił dom na sprzedaż. Musiał sprzedać szybko i znalazł zaraz kupca. Ale tutaj nastąpił problem. Notariusz oświadczył sąsiadowi, że nie może sprzedać posesji na której ciąży sprawa sądowa.

\- Co robić? - zapytał sąsiad.

\- Wyjście jest tylko jedno - powiedział notariusz. - Zapłać temu Polakowi tyle ile chce i proś, żeby natychmiast wycofał sprawę z sądu.

I tak sąsiad postąpił. Przyszedł do dziadka z butelką koniaku, zapłacił dwieście dolarów i koszta adwokata i dopiero wtedy dziadek wycofał sprawę.

Przy okazji, dziadek po raz pierwszy w życiu napił się francuskiego koniaku. Zresztą, po raz ostatni również, powiedział potem że takiego świństwa jeszcze nie pił i nie wypije nigdy więcej.

\- Rozumiem teraz, po kim ty jesteś taki uparty - powiedziała Wieśka.

Tadzik wstał i zaczął się żegnać. Spojrzałem na drugą butelkę whisky, była już pusta. Wieśka z Franiem również się zmyli, a Karolowi położyłem koc na dywanie i dałem drugi do okrycia.

I poduszkę pod głowę. Na szczęście nie chrapał.

***

Jechałem Don Valley Parkway w kierunku północnym a w głowie szumiała mi jeszcze pozostałość wczorajszej whisky. Lubiłem tę autostradę, to była moja ulubiona droga, przecinająca miasto ukośnie od jeziora na północ, położona na dnie doliny, po obu stronach której widać było nowoczesne budynki mieszkalne - wiadomo, bogaci lubią mieć ładny widok.

"Będzie czy nie będzie?" myślałem niespokojnie. "Na pewno będzie, otworzy mi drzwi i powita jak zwykle tymi niebieskimi oczami. Ale co będzie dalej? Przecież nie będziemy mogli kochać się tutaj, przy babci, będziemy musieli przenieść się dokądś z naszymi namiętnościami. Może do mnie? Jak dotąd, nigdy nie chciała mnie odwiedzić. A może do niej? Zaraz, a może jej mąż już wrócił, czegoś się miałem dzisiaj dowiedzieć. Ech, chyba wymyśliłem z tym mężem. Ona nie robiła by takich numerów nawet dla babci, za uczciwa.

"Wiem!" pomyślałem nagle. Musiałem wykonać w tym momencie jakiś nieostrożny ruch kierownicą, usłyszałem dźwięk klaksonu. "Wiem, jeżeli Vera otworzy mi drzwi i jeżeli wszystko będzie tak jak dawniej, nie przyjmę od babci pieniędzy za malowanie. Tyle jej przecież zawdzięczam, dwa tygodnie szczęścia, to jest warte więcej niż pieniądze. Tak, może to jeszcze nie koniec. Może Vera droczyła się sie ze mną, dla zabawy trzymała mnie w niepewności? Tak, na pewno wszystko będzie dobrze".

Zjechałem z autostrady i zagłębiłem się w starą część Scareborough. Po chwili Grizzly stał już przed domem, w którym rozegrały się ostatnie dwa tygodnie mojego życia.

Drzwi otworzyła mi kobieta w średnim wieku. "Kto to może być?" przemknęło mi przez myśl.

\- Ach, pan malarz - właśnie czekałam na pana - wpuściła mnie do środka.

Rzuciłem okiem na ściany, wszystko wyglądało bez zarzutu.

\- Tak, oglądałam pana pracę, naprawdę podoba mi się. Proszę zostawić mi kilka swoich wizytówek, porozdaję znajomym. Naprawdę podziwiam, jak dał pan sobie radę sam z przesuwaniem tych wszystkich mebli? Taka tu graciarnia. Proszę, to dla pana - podała mi kopertę z pieniędzmi.

"Dlaczego tak mało?" pomyślałem machinalnie, nie dlatego że było mało, po prostu zawsze tak myślę gdy wręczają mi pieniądze. Gdy to ja je wręczam, myślę odwrotnie.

\- A Vera? - zapytałem wreszcie \- nie ma jej tutaj?

\- Vera? - powtórzyła jakby zdziwiona - oczywiście ma pan na myśli moją matkę? No tak, ona była zawsze taka bezpośrednia, lubiła żeby zwracać się do niej po imieniu.

\- Ach! - zawołała nagle jakby w olśnieniu - przecież pan może nie wiedzieć! Moja matka zmarła na drugi dzień po przeprowadzeniu się do mnie. W niedzielę, tak dokładnie dwa tygodnie temu. Zostawiła mi pieniądze dla pana jeszcze w sobotę i prosiła żeby dokładnie dzisiaj rano przyjechać tutaj i przekazać je panu. A a niedzielę wieczorem już nie żyła. Później, po jej śmierci, wiele razy myślałam żeby wpaść tutaj, sprawdzić czy czegoś nie potrzeba, ale pan rozumie, formalności pogrzebowe, dokumenty, setki spraw do załatwienia...

\- A pani córka...

Spojrzała na mnie zdziwiona.

\- Moja córka? Ja nie mam córki. Ach, zaraz, matka prosiła aby przekazać panu jeszcze coś. Myślę że musiała pana polubić.

Sięgnęła po leżącą na stoliku torebkę, otworzyła ją i wyjęła z niej starą, pożółkła fotografią. Wziąłem ją do ręki. Ze zdjęcia spoglądała na mnie moja Vera, z tym samym uśmiechem oczu co wczoraj. Długie jasne warkocze splecione były ponad czołem w koronę, a ubrana była w tę samą bluzkę wyszywaną w ukraińskie wzory. Fotografia oczywiście wykonana była w czarnobiałej technice, krawędzie dookoła poobcinane były w falbanki.

\- Nie wiem ile lat mogła mieć wtedy - ciągnęła kobieta - może dwadzieścia, może więcej, to było jeszcze przed moim przyjściem na świat. Nie mam naprawdę pojęcia, dlaczego chciała żeby przekazać panu to zdjęcie.

Schowałem fotografię do tej samej koperty w której znajdowały się otrzymane pieniądze i zapytałem jeszcze gdzie babcia została pochowana.

\- Została spalona - padła odpowiedź. - A prochy zostaną przewiezione do Odessy, tak jak sobie zawsze życzyła.

Podziękowałem i pożegnałem się.

Don Valley Expressway wyglądała piękniej niż zwykle w promieniach niedzielnego słońca. Jechałem na południe, w kierunku jeziora Ontario, a rozum mój pracował z trudem, próbując pojąc najoczywistszą w świecie prawdę:

Że ludzkie życie dziwniejsze jest niż najbardziej nieprawdopodobna baśń.

Powrót do spisu treści

### 4. Spirit of Manhattan

Zapakowałem cztery moje obrazy do bagażnika samochodu. Malowane były farbą typu acrylic, na płótnie. Format ich pozwalał na umieszczenie wszystkich w bagażniku. Zabrałem ze sobą również piąty obraz, ten najważniejszy. Był to blejtram opięty białym płótnem, czystym jak śnieg. Zawsze miałem w zanadrzu taki dziewiczy obraz. Czekał czysty, gotowy, szczerzył do mnie bezczelnie zęby swoją białością i szydził ze mnie:

"No co, spróbuj, pokaż co potrafisz, boisz się pewnie. Chicken z ciebie nie malarz, może do malowania ścian ty się nadajesz, ale na pewno nie do prawdziwej artystycznej roboty. Tak, mój stary, każdy potrafi zamalować głupią ścianę. Potrafi zalepić dziury gipsem, przelecieć papierem ściernym, położyć podkład, odciąć pędzlem pod sufitem i nad podłogą, a dalej już tylko lecieć wałkiem z dołu do góry (nie odwrotnie). A gdy wyschnie, położyć drugą warstwę farby i robota skończona".

"A szmata?" zaprotestowałem.

"No tak" zgodził się łaskawie, "zapomniałem o szmacie. Jak nie położysz szmaty na dywan, to masz przechlapane. Nigdy się nie zdarza tak pomalować pokoju, żeby coś nie poleciało na podłogę. Ale ja ci o sztuce, a ty mi o szmacie. Gdzie tu porównanie? A namalować obraz, to inna sprawa. Tutaj trzeba coś pokazać, zostawić na nim coś, co nosisz w głębi swojej duszy, jakąś jej cząsteczkę, tchnienie, jakąś myśl tajemną, którą będziesz rozumiał tylko ty, nikt inny. Najznakomitsi krytycy świata opisywać będą, co artysta chciał powiedzieć poprzez swoje dzieło. Będą potrząsać durnymi głowami i wymądrzać się jeden przez drugiego, a nie pomyślą nawet, że najprościej byłoby po prostu zapytać autora dzieła. Nie, tego się nie robi, zbyt banalne, przecież tu nie o to chodzi, co malarz myśli. Należy przede wszystkim powiedzieć co krytyk uważa że malarz myśli. Ale gdyby nawet zapytali, to co byłbyś w stanie im odpowiedzieć? Że wszystko co chciałeś pokazać jest właśnie tam, na tym zamalowanym prostokącie, wyłożone kawa na ławę w sposób najprostszy i najdostępniejszy na jaki było cię stać. I co z tego, kto by cię zrozumiał? Może tylko drugi taki jak ty, nikt inny."

I tak mi przygadywał, kpił sobie ze mnie, wyzywał, ale tylko do czasu, pierwsze pociągniecie pędzlem po jego nienagannej bieli uciszało go, dalsze plamy farby powodowały, że tracił powoli pewność siebie, robił się coraz mniej bezczelny, Owszem, odgryzał się jeszcze, ale coraz słabiej i słabiej, cichł dopiero gdy ostatni biały kawałek znikał z jego powierzchni. Rozpoczynał ostatnią fazę tworzenia: przyglądał się teraz sam sobie i zastanawiał się: "Co ten kretyn chciał przeze mnie powiedzieć?"

Dlaczego ten ostatni obraz był dla mnie zawsze najważniejszy? Proste. Te, które były już namalowane przestawały mnie interesować jako akt tworzenia. Istniały dla mnie już tylko jako obrazy do powieszenia na ścianie. Niektóre lubiłem bardziej, inne mniej, jeszcze innych wcale nie lubiłem.

Za to ten, jeszcze nie namalowany, ukrywał w sobie wszystkie tajemnice świata, to wszystko co nie zostało jeszcze przez nikogo namalowane, powiedziane, a nawet pomyślane. To był mój prawdziwy skarb, i zagadka. Miał już oczywiście swoje miejsce i przeznaczenie w mojej wyobraźni. Wiadomo było, że coś powstanie na tym kawałku białego płótna, ale co? Tego nawet ja sam nie wiedziałem. Ten nie namalowany obraz zawierał w sobie wszystkie nienamalowane obrazy mojego życia, dlatego był on dla mnie taki cenny. Położyłem go na samym wierzchu, białą stroną do góry i zatrzasnąłem wieko bagażnika.

Następnie przekręciłem kluczyk w stacyjce. Dokąd jedziemy? Pytanie, dokąd jedzie artysta ze swoimi dziełami? Oczywiście do So-Ho, największego skupiska galerii sztuki, jakie kiedykolwiek spotkałem. Galeria z którą miałem podpisać umowę, nazywała się Ward-Nasse i mieściła się przy ulicy Prince, w samym centrum So-Ho.

Z Toronto do Nowego Yorku jedzie się około dziewięciu godzin, oczywiście jeżeli nie pomylić autostrad gdzieś po drodze. So-Ho, to cała legenda sztuki wizualnej, to nowojorski Montmartre, to świat marzeń, ambicji i złudzeń dla setek, jeżeli nie tysięcy takich jak ja, sfrustrowanych malarzy, niedocenionych przez społeczeństwo i niezrozumianych.

Kto wie, jeżeli moje obrazy zawisną tam, pomiędzy obrazami takich samych jak ja straceńców i marzycieli, może w końcu ktoś je zauważy. Nie chodziło mi nawet o to żeby je sprzedać, to było drugorzędne.

Zależało mi raczej na tym żeby pokazać je właśnie tam, żeby zawisły na tych samych hakach na których wisiały uprzednio obrazy tych wielkich, tych którzy już nie wystawiali się w So-Ho. Oczywiście, żeby im dorównać nie wystarczało wystawić swoje obrazy w nowojorskiej galerii, należało najpierw umrzeć, tak jak oni, ale do tego oczywiście nie było mi spieszno.

***

Jechałem autostradą w stronę amerykańskiej granicy, było raniutko, zaczynało się zaledwie rozwidniać. Ośmiocylindrowy silnik pracował spokojnie pod maską Forda, ledwie go było słychać, tak dobrze był wytłumiony.

Dlaczego jechałem sam? Bo byłem sam. Od mojego "ukraińskiego malowania" minął już prawie rok (jak ten czas leci).

Wysyłałem od czasu do czasu podania w sprawie pracy do rozmaitych firm inżynierskich, ciągle nic, owszem, ukazywały się w gazetach ogłoszenia poszukujące specjalistów z rozmaitych dziedzin, wszędzie jednak dołączona była uwaga: wymagania - minimum pięć lat kanadyjskiego doświadczenia. Czasem pięć, czasem więcej. Kanadyjskiego, inne nie jest ważne. Tak jakby tylko oni jedni na świecie potrafili budować. Trudno, należy zaczekać na lepsze czasy, może przyjdą zanim ja przejdę na emeryturę. Tymczasem radziłem sobie malując ściany, a od kilku miesięcy powróciłem do mojej starej pasji jeszcze z Polski, do malowania artystycznego.

Po namalowaniu kilku obrazów próbowałem je wstawić do którejś z galerii sztuki w Toronto.

\- Nic nie przyjmujemy - odpowiadano - kto dzisiaj kupuje obrazy? Trzeba zaczekać na lepsze czasy. Rzeczywiście, w galeriach sztuki więcej było sprzedających niż klientów. Jeden z "galerników" jak ich nazywałem, zadał sobie nawet trud rzucenia okiem na moje dzieła. Skrzywił się lekko i powiedział szczerze, że takich dziwadeł oni nie przyjmują, jeżeli mam szansę gdzieś je wystawić to tylko w Nowym Yorku, bo tam jest największe skupisko wariatów na świecie.

"O.K." pomyślałem "spróbujemy w Nowym Yorku." Zacząłem przeglądać w sklepach z gazetami amerykańskie czasopisma dotyczące sztuki, jedno nawet kupiłem, i już wkrótce miałem sporządzoną listę kilkunastu niewielkich galerii, z których większość znajdowała się w So-Ho. Nie zapisywałem oczywiście adresów dużych, renomowanych firm afiszujących się wielkimi ogłoszeniami na pół strony pisma, wybierałem te mniejsze, skromniejsze, wydawało mi się że moje szanse będą tam bardziej realne. Następnie porobiłem zdjęcia moich obrazów pożyczonym aparatem fotograficznym dobrej jakości, wywołałem kilkanaście kopii w kolorze i powysyłałem z krótkim listem do wybranych galerii. Tylko jedna odezwała się po dwóch tygodniach. Właśnie Ward-Nessy. Byłem dumny ponad wszelkie opisanie, widziałem już w wyobraźni reprodukcje swoich obrazów na stronach renomowanych magazynów, oczywiście bez podania ceny, można podać cenę pomniejszego dzieła lecz nie obrazów tej klasy, to by im tylko ubliżało.

Jechałem na południowy wschód, Chuck Berry śpiewał przez radio swój klasyczny hit:

"Ridin' along in my automobile,

My babe beside me at the wheel...

...cruisin' and playin' the radio

And no particular place to go..."

Było bardzo podobnie. Co prawda mój Grizzly jeszcze się nie urodził gdy król rytm and bluesa wykonywał swój utwór po raz pierwszy (bodajże w latach sześćdziesiątych), a wiele rdzawych plam wyłaziło mu spod lakieru a siedzenia były już nieźle postrzępione. Poza tym byłem sam a jechałem w ściśle określonym celu, a wiec wszystko się zgadza, zupełnie jak w radio Erewan. Stukałem palcami w kierownicę do rytmu starego rock and rolla i myślałem:

"A gdyby tak zostać na cały weekend w Nowym Yorku? Pokręcić się trochę po Manhattanie, obejrzeć jakieś muzeum, może pójść na dyskotekę?" Byłem tam już kiedyś, ale tylko przez jeden dzień, niewiele widziałem. Ogromne miasto tętniące życiem, brzydkie i piękne jednocześnie, nigdy wcześniej nie widziałem takiego miasta, czuło się tam jakiś ładunek energii unoszący się w powietrzu. Louis Armstrong nazwał kiedyś Nowy York "Big Apple", nigdy nie mogłem zrozumieć dlaczego apple, mnie on wcale nie przypominał jabłka, raczej wiecznie huczący ul wypełniony ciągle pracującymi pszczołami, ul pełen miodu i ostrych żądeł.

W połowie drogi zatrzymałem się przy stacji benzynowej, był to właściwie duży zajazd z sieci Roy Rogers, mało kto pamięta dzisiaj kim był Roy Rogers, przedwojenny gwiazdor niemych westernów. Podobno niektórzy z tych gwiazdorów wcale nie potrafili jeździć konno. Sadzano ich na szkapy a krajobraz namalowany na płótnie przesuwał się poza nimi wolniej lub szybciej, w zależności od tempa akcji.

Była tam restauracja ze zdjęciami Rogersa wiszącymi na ścianach, były sklepy, toalety i ludzie, wszędzie pełno ludzi, tak jakbyśmy byli jakimś narodem Nomadów, w ciągłym ruchu, przemieszczającym się z miejsca na miejsce w sposób pozornie bezładny i nielogiczny choć każdy z nas wiedział przecież dokąd i po co jedzie.

***

Do Nowego Yorku wjechałem oczywiście przez Harlem, zupełnie inaczej niż miałem w planie, coś pokręciłem z tymi autostradami, jak człowiek stara się ominąć płatne odcinki zawsze się pokręci, zwłaszcza gdy jedzie się bez pilota. Harlem był brudny, zaśmiecony, ale i tak lepszy niż Bronx, gdzie udało mi się wmanewrować podczas poprzedniej wizyty, tutaj chociaż nie było spalonych wraków samochodów i stert starych opon na szczątkach trawników. Nie odmówiłem sobie przyjemności żeby przejechać Broadwayem wzdłuż Manhattanu.

Nie miałem problemów z dojechaniem na miejsce, większość ulic (tak jak w Toronto) krzyżuje się pod katem prostym, niektóre maja nazwy, inne tylko numery, na Manhattanie trudno się zgubić, chyba że nocą, nocą można się tu zgubić i nigdy więcej nie odnaleźć.

Po przybyciu na miejsce zdarzył się cud. Znalazłem wolne miejsce na samochód tuż przy samej galerii. Oczywiście, jak to w naturze, nastąpiła natychmiastowa reakcja, żebym sobie nie pomyślał przypadkiem że świat jest za piękny. Właściciel galerii zachorował i nie przyszedł dzisiaj do pracy, będzie dopiero w poniedziałek. Mogę oczywiście zostawić obrazy i podpisać umowę, galeria prześle mi moją kopię pocztą, mogę również przyjść ponownie w poniedziałek, jeżeli chcę się z nim spotkać. Fajnie, samo się zadecydowało, zostaję. Zostawiłem oczywiście moje dzieła, oprócz tego najważniejszego i wyszedłem na ulicę Prince. Spojrzałem w lewo, spojrzałem w prawo - obie strony jednakowe, nie miałem pojęcia dokąd iść. Parking miałem zapłacony za całą godzinę, akurat tyle czasu było mi potrzeba na wypicie dobrej kawy w małej kawiarni, którą zauważyłem naprzeciwko. Dziurka mieściła zaledwie kilka stolików i mały kontuar wzdłuż okna. Usiadłem na wysokim stołku przy kontuarze i poprosiłem barmankę, która była jednocześnie kelnerką o podwójną kawę espresso, tak, właśnie tego było mi trzeba teraz najbardziej. Dopiero gdy usiadłem, rozejrzałem się po wnętrzu kawiarni.

Było dosyć osobliwe, ściany wyłożone czarnym materiałem w niewielkie złote gwiazdki, wisiały na nich przedziwne dekoracje: afrykańskie maski, wypchany kogut powieszony za łapy głową w dół, kilkanaście niewielkich lalek wykonanych z gliny lub ze szmat, niektóre nawet ze słomy, sterczały z ich kadłubów długie szpilki z kolorowymi łebkami. Było też parę nietoperzy i różne dziwne przedmioty na ogół z drewna i metalu przywiezione prawdopodobnie z Afryki. Barmanka też była przywieziona z Afryki, smukła czekoladowa piękność w długiej afrykańskiej sukni w kolorze ciemnoczerwonym z wydrukiem przedstawiającym zebry w rozmaitych pozach.

Na głowie miała coś w rodzaju białego turbanu a w uszach duże kolczyki w kształcie kół wyklepane z blachy w złotym kolorze.

Klientów nie było wielu, przy drugim końcu kontuaru siedział jakiś chudy brodacz w powyciąganym swetrze, a przy jednym ze stolików para studentów z uniwersyteckimi skryptami rozłożonymi na blacie. Brodacz czytał gazetę, a studenci całowali się łapczywie, od czasu do czasu zaglądając do swoich papierów, pewnie myśleli, że przygotowują się w ten sposób do egzaminu.

Za barem, obok półek z butelkami, jakie to widzi się zazwyczaj w kawiarniach, znajdował się jeszcze jeden regał zastawiony mnóstwem buteleczek i pudełek rozmaitego kształtu. Jarzył się na jednej z półek maleńki, czerwony ogieniek kadzidełka wydzielający niezwykle przyjemny, korzenny zapach.

Spojrzałem na cennik wypisany ręcznie białą kredą na dwóch brązowych, popękanych ze starości deskach wiszących nad barem. Na jednej były nazwy rozmaitych rodzajów kawy i ciastek, na drugiej drinki i koktajle, z których jeden szczególnie zwrócił moją uwagę.

"Spirit of Manhattan" - tak brzmiała jego nazwa.

Nabrałem wielkiej ochoty spróbować tego specjału, musi to być coś szczególnie pasującego do tego miejsca, nigdy wcześniej nie spotkałem się z taką nazwą. Gdy kelnerka przyniosła mi kawę, zapytałem ją o ten napój, co on w sobie zawiera i dlaczego nie ma przy nim ceny, tak jak przy innych drinkach.

Spojrzała na mnie czarnymi jak węgle oczami i powiedziała, że jest to specjalność zakładu o składzie strzeżonym tajemnicą i serwowany jest tylko dla specjalnych gości i tylko po północy.

Natychmiast oczywiście zapragnąłem skosztować tego smakołyku.

\- Dla jakich gości? - zapytałem.

\- Dla specjalnych - powtórzyła - tylko dla gości zaproszonych przez kogoś z nas.

\- Nie znam tutaj nikogo - powiedziałem - czy ty mogłabyś mnie zaprosić?

Tym razem przyglądała mi się dłużej, a w jej czarnych, pięknych oczach nie było widać dna, musiało znajdować się gdzieś niezwykle głęboko. Przez chwilę zastanawiała się, jakby podejmując jakąś decyzję.

\- Zaczekaj, muszę sprawdzić.

Zostawiła mnie nad moją kawą i powróciła do baru, a gdy szła te kilka zaledwie kroków, zauważyłem, że wszystko porusza się w niej oddzielnie, ręce, nogi i cala reszta zachowywały się tak jakby były niezależne of siebie, drgały i poruszały się rytmicznie każde sobie, w swoim własnym niezależnym tempie i wtedy zrozumiałem, że ona po prostu tańczy jakiś dziwny taniec do dźwięków afrykańskich bębnów płynących z gdzieś ukrytych za barem głośników.

Podeszła do baru i wzięła coś z półki, a gdy wracała do mnie te kilka kroków, wciąż płynąc w swoim rytmicznym tańcu, poczułem nagle do niej tak silne pożądanie, jakiego nie czułem już dawno, ach, dużo bym oddał aby mieć ją na własność, tylko dla siebie, choćby przez jedną, jedyną afrykańska noc, ale żeby ta noc była długa, tak długa jak się tylko da, ciemna i usiana gwiazdami. I żeby to była noc gdzieś nad brzegiem ciepłego oceanu, i żeby nie było tam nikogo więcej, tylko ona i ja i łagodny szum fal. A z daleka niech będzie słychać afrykańskie bębny i może jeszcze porykiwanie głodnych lwów, ale tak raczej z bardzo daleka...

Zbliżając się do mnie zawisła nagle w powietrzu w tym swoim rytmicznym tańcu a oczy jej wpiły się w moje i poczułem wtedy, że ona wie o czym ja myślę w tej chwili. Głupio mi się zrobiło, jakby przyłapała mnie na jakimś bezwstydnym uczynku, musiałem się chyba nawet zaczerwienić, co zdarza mi sie tylko wtedy gdy jestem wyjątkowo skonfundowany.

Stanęła przede mną i podała mi to coś trzymanego w obu dłoniach tak, że nie widziałem dokładnie co to jest. Włożyła mi to do rąk ciągle patrząc mi prosto w oczy (zwariuję chyba) i zacisnęła moje palce wokół tego przedmiotu. Nie starałem się zrozumieć co to jest, dla mnie najważniejszy był wtedy dotyk jej długich, ciepłych palców trzymających moje ręce w intymnym uścisku (znów ta niepohamowana fala pożądania).

Wiedziała oczywiście dobrze co ja czuję, ślepy by zauważył, nie speszyło jej to jednak, przytrzymała swoje dłonie na moich jeszcze przez moment i powiedziała:

\- Potrząśnij - i dopiero teraz odsunęła ręce na bok.

Trzymałem oburącz słoik, niewielki szklany słoik zamknięty zwykłą metalową nakrętką typu ""twist".

Potrzasnąłem nim tak jak chciała, usłyszałem cichy grzechot.

\- Wysyp - powiedziała wskazując na blat kontuaru przede mną.

Odkręciłem nakrętkę i wysypałem ze słoika na blat kilka lekkich przedmiotów. Dopiero teraz spojrzałem na nie uważnie. Były to drobne kości.

\- Kości z kury? - zapytałem zdziwiony.

\- Nie - odpowiedziała przypatrując im się uważnie - z koguta. Czarnego.

Musiała zauważyć coś pomyślnego dla mnie, bo uśmiechnęła się i podniosła znów na mnie swoje czarne jak węgiel oczy.

\- Wiec to tak... - szepnęła.

\- Jak? - zapytałem.

\- Możesz przyjść o północy, zapraszam cię. Właściwie muszę, tak miało być, nie mam wyboru.

Zebrała kości do słoika i zakręciła blaszaną pokrywkę.

\- Jak masz na imię?

Powiedziałem jej.

\- Ja jestem Samanta. Przyjdź dzisiaj o jedenastej trzydzieści. Ale musisz obiecać, że to co zobaczysz zachowasz dla siebie.

Obiecałem. Nie pytałem nawet co zobaczę, wyraźnie nie chciała o tym rozmawiać teraz. Zapytałem jeszcze, czy zna jakiś niedrogi hotel, gdzie mógłbym zatrzymać się na noc.

\- Pojedziesz Houston street na zachód, aż dojedziesz do West street, tam skręcisz w prawo. Będziesz jechał wzdłuż wybrzeża aż dojedziesz do West Village. Tam, na rogu Jane street zobaczysz hotel, nazywa się również Jane. Nie mają luksusów, ale cena jest bardzo dobra, powinni mieć jeszcze wolne miejsca o tej porze, ale musisz się pospieszyć.

Wypiłem prędko resztę kawy, podziękowałem i zapłaciłem.

\- Do wieczora - powiedziałem przed wyjściem, a starałem się patrzeć na nią najmniej pożądliwie jak się tylko dało, pewien byłem jednak że jej nie oszukam. Ten czarny kogut musiał opowiedzieć jej wszystko, co kotłowało się w mojej głowie.

Wyszedłem na zewnątrz, przeszedłem na drugą stronę ulicy Prince, gdzie stał zaparkowany Grizzly i odwróciłem się. Nad oknem kawiarni przymocowana była tablica z napisem wymalowanym na brązowych deskach, każda litera wykonana była w innym kolorze:

"VOODOO CAFE".

Poniżej ujrzałem czarne oczy Samanty przyglądające mi się zza szyby. Gdy spojrzenia nasze napotkały się, uśmiechnęła sie do mnie i zniknęła we wnętrzu kawiarni.

"THE JANE HOTEL" znalazłem bez trudu. Duży, stary budynek z czerwonej cegły, z trudem pamiętający jeszcze lata swojej świetności. Teraz zaniedbany, z papierami walającymi się pod ścianami i chwastami porastającymi maleńkie skrawki trawników, wyglądał mniej pięknie. Tym lepiej dla mnie, większa szansa na dobrą cenę za dobę.

Pokój był, jakby na mnie czekał. Duży i ciemny, wąskie okno w drewnianych ramach niewiele wpuszczało światła do wnętrza dawało natomiast wspaniały widok na zaśmiecone podwórko niewielkich rozmiarów, budynek po przeciwnej jego stronie był równie wysoki jak mój hotel, nieczęsto zaglądało tu słonce. Gdy spojrzałem w dół - niespodzianka. Pomiędzy zaniedbanymi, niestrzyżonymi od zawsze chyba resztkami trawników ujrzałem pięknie, kwitnące krzewy rododendronów. Duże, mocne, obsypane ciemnoczerwonymi kwiatami, dawały na tle tego podwórka symboliczny obraz ówczesnego Nowego Yorku, miasta pełnego śmieci, starych opon i zrujnowanych budynków, a jednocześnie pięknego i tętniącego życiem, gdzie obok zaniedbanych domów mieszkalnych stały kamienice super eleganckie, o wysokości czynszu sięgającej nieba. Przed bramą wielu z nich stał Szwajcar, pozdrawiał wchodzącego mieszkańca nierzadko po imieniu, zawoził windą na górę nawet bez pytania o które piętro, zabawiał rozmową po drodze i pilnował aby lokator szczęśliwie dotarł do swojego mieszkania. Tego rodzaju budynki miały oczywiście starannie ostrzyżone trawniczki, a śmieci wokół były dokładnie wyzbierane. W tamtych czasach być może połowa Manhattanu była elegancka, mój hotel Jane mieścił się w tej drugiej połowie.

Zszedłem na dół do samochodu, po moje rzeczy. Zatrzymałem się w hallu żeby rzucić okiem na porozwieszane na ścianach stare fotografie z okresu świetności budynku. Przedstawiały one duże ilości osób pogrupowanych do zdjęć we wnętrzu hotelu, dziwne, czyżby istniał kiedyś zwyczaj dokonywania pamiątkowych fotografii zebranym do kupy mieszkańcom? Wisząca pomiędzy nimi tabliczka wyjaśniła mi wszystko.

Tutaj trafiła większa część załogi Titanica dowieziona statkiem Karpatia do doku Chelsea tuż obok, Oficerów i pasażerów liniowca ulokowano po bardziej luksusowych hotelach, chociaż sądząc po zdjęciach, w tamtych czasach i ten nie należał do najtańszych.

Wyszedłem na ulicę. Grizzly stał grzecznie zaparkowany całkiem niedaleko. Zabrałem ze sobą moją torbę podróżną, po krótkim namyśle wziąłem również mój obraz (ten najważniejszy), jakoś szkoda mi się zrobiło zostawić go w samochodzie, jeszcze sobie pomyśli, że jest niepotrzebny. Powróciłem do mojego pokoju i postawiłem go pod ścianą, torbę rzuciłem na podłogę. Poczułem nagle, że jestem głodny. Zszedłem znów na dół, tutaj nie było żadnego Szwajcara, można było łazić tam i z powrotem bez wzbudzania zainteresowania recepcjonisty, pełen luz.

Na ulicy zacząłem się zastanawiać: "Jechać do centrum? Stracę dobre miejsce na samochód, a tam może nie będę mógł zaparkować". Przeszedłem kawałek w kierunku wschodnim, aż natrafiłem na jakiś "fast food", gdzie zamówiłem cheesburgera, frytki i kawę do zabrania ze sobą. Zjem to w hotelu - postanowiłem - trzeba trochę pomieszkać.

Deszcz zaczął padać gdy powróciłem na miejsce, wjechałem windą na moje czwarte piętro i zasiadłem przy niewielkim stoliku stojącym obok okna. Rozłożyłem na blacie mój obiad i zacząłem zajadać sandwicza zagryzając gorącymi frytkami. Kawa była gorzka i bez mleka (całkiem o nim zapomniałem). Jadłem powoli, bez pospiechu przeżuwając kolejne kęsy. Nic specjalnego, zwyczajny "junk food" od nadmiaru którego głupim Amerykanom rosną brzuchy i tyłki, czasem jadam takie rzeczy, ale głównie w podróży.

Poczułem wtedy, że ktoś przygląda mi się natarczywie. Zdziwiłem sie, byłem przecież sam w pokoju, a jednak czułem na sobie czyjś wzrok. Spojrzałem w okno - tak, ktoś tam był. Nastroszone czarne ptaszysko gapiło się na mnie zza szyby bezczelnie wodząc wzrokiem za moją ręką wędrującą od stołu do ust i z powrotem.

"Głodny, czy jak"? Pomyślałem z niechęcią. Ja też byłem głodny i wcale nie miałem zamiaru dzielić się moim obiadem z byle przybłędą.

Udawałem że go nie widzę, może wcale go tam nie ma za oknem, może sam sobie go wymyśliłem? Nic z tego, wciąż czułem na sobie piekące sumienie spojrzenie, ręka z sandwiczem zawisła mi nad stołem, zacząłem tracić apetyt. Podniosłem się z zamiarem otwarcia okna, na pewno przestraszy się i ucieknie. Podciągnąłem okno do góry. Nie przestraszył się. Siedział bez ruchu ze ślepiami wgapionymi w moje frytki. Wziąłem jedną i rzuciłem mu na parapet. Pochylił głowę, obejrzał ją, ale nie ruszył.

\- No wpieprzaj, jeżeli jesteś głodny - zachęciłem go salonowo.

\- Gorąca - zaskrzeczał nieprzyjemnym głosem.

Zatkała mnie taka bezczelność. Częstują go a ten jeszcze wybrzydza. Rzuciłem mu jeszcze trzy frytki na parapet i powróciłem do jedzenia. Po chwili on też zaczął, pierwszą zjadł z wyraźnym smakiem, ale ostatnia spadła mu na dół, jadł nieostrożnie. Znów spojrzał na mój talerz.

\- Dałem ci cztery - powiedziałem.

\- Tak, ale jedna spadła.

\- Przynieś sobie.

\- Coś ty, zwariował? Leciałbyś cztery piętra na dół po jedną frytkę?

\- No, gdybym nie miał więcej...

\- Ale przecież mamy - znów spojrzał na mój talerz.

Zaczynał już mnie wkurzać, ale rzuciłem mu znów kilka frytek na parapet. Przyjrzałem mu się dokładniej, gdy opychał się moim obiadem.

Jakaś taka wielka, mokra wrona, coś w tym rodzaju, oczka małe, czarne i złośliwe, dziób głodny i pyskaty, nic pozytywnego w nim nie widziałem.

Gdy skończyliśmy jeść, zawinąłem resztki w papier i wrzuciłem do kosza na śmieci.

Ptak siedział wciąż na zewnętrznym parapecie wnęki okiennej i porządkował dziobem swoje czarne pióra.

\- Jak sie nazywasz? - zapytałem.

\- A ty co, policjant? - odburknął.

\- No nie, ale jak ma się gościa na obiedzie to chciałoby się wiedzieć chociaż z kim się ma do czynienia. Wyglądasz jak wrona.

\- No, no, tylko nie wrona!!! - zdenerwował się nie na żarty, musiał nawet zatrzepotać skrzydłami dla utrzymania równowagi - Kruk jestem, prawdziwy kruk, zapamiętaj sobie.

\- Widziałem kiedyś kruki na zdjęciach z Londynu. W Towers siedzą, ale wydawały mi się jakby większe.

\- One tam nie siedzą, one pilnują wiezienia, tam już nikt nie siedzi od wieków, więzienie zamieniono na muzeum, poczytaj sobie czarna maso. Są na państwowym wikcie, dlatego tak urosły. Tutaj, w Nowym Yorku jest inaczej, musisz wałczyć o każdy kęs chleba, turyści też nie rozpieszczają.

\- No, to zaczynaj - powiedział nagle.

\- Zaczynaj co? - grałem na zwłokę.

\- Nie udawaj głupka, zaczynaj malować, pusty blejtram czeka, masz przecież farby i pędzle w torbie?

\- Myślałem że wyjdę...

\- Wyjdziesz? Zobacz jak leje.

Rzeczywiście , deszcz za oknem zamienił się w ulewę, o łażeniu ulicami Manhattanu nie mogło być mowy, może jutro się uda. Ptaszysko przeniosło się tymczasem z zewnętrznego parapetu okna na jego framugę, prawdopodobnie aby się znaleźć dalej od deszczu.

Ustawiłem blejtram na stole i oparłem o ścianę tak, aby resztki dziennego światła padały na jego powierzchnię, a na blacie stolika, tam gdzie jeszcze przed chwilą spożywałem obiad ułożyłem farby, pędzle i prostokątną, drewnianą paletę.

Juz Modigliani wymyślił, że do malowania wcale nie są potrzebne sztalugi, wystarczy chcieć. Ustawiłem na stole również słoik z woda i szmatkę do wycierania pędzli. Dwa elementy nieodzowne przy malowaniu ścian i obrazów to szmata i woda. Dla wygody używam farby typu acrylik, rozpuszcza się w wodzie, szybko wysycha i łatwo zmywa, dopóki świeża przynajmniej.

\- Co malujemy? - zapytałem.

\- Jak to co? - zdziwił się - to co widzisz, prawdę. Maluj zawsze prawdę chłopie, pośledni artyści fantazjują, szukają zaskoczenia, sensacji, rozgłosu. I dlatego na zawsze zostają poślednimi. Nie mają pojęcia o tym, że prawda jest bardziej sensacyjna niż najbardziej wyszukane kłamstwo. Maluj mnie, maluj siebie, to co widzisz, tylko jak będziesz malował mnie, pamiętaj żebym był trochę młodszy i trochę ładniejszy, co ci szkodzi?

Uśmiechnąłem się. Zachowywał się zupełnie jak człowiek, i to próżny.

Wycisnąłem na paletę trochę sepii i brązowej sienny, tuż obok było miejsce na żółte cadmium, później wycisnę trochę bieli tytanowej i czarnej sadzy, na razie nie są mi potrzebne. Zaczynałem według mojego schematu, każdy kolor miał swoje miejsce na mojej palecie, nie używałem wielu barw, w zasadzie same podstawowe, dawały one i tak więcej możliwości niż byłem w stanie wykorzystać. Pędzli używałem miękkich, polistyrenowych, nie ścierały się tak szybko jak świńska szczecina i dawały więcej możliwości gdy opanowało się już technikę ich używania. Nigdy nie dokonuję przygotowań przed rozpoczęciem malowania w postaci studiów, skeczy czy szkiców. Po prostu siadam i maluję bezpośrednio farbą na białym podkładzie. Oczywiście nie zawsze wychodzi mi to, co zamierzałem, nawet często wychodzi coś zupełnie innego. Czasem mi to nie przeszkadza, to tak jakby jadąc dokądś samochodem skręcić przypadkowo w niezamierzonym kierunku, jeżeli jest równie pięknie jak oczekiwaliśmy, to dlaczego nie? Jedziemy dalej. Jeżeli natomiast trafiamy na kompletne bezdroża, trzeba wracać i zaczynać podróż od początku, nieraz mi się już zdarzało zamalować skończony prawie obraz na biało i zaczynać od nowa. Czuję w takich chwilach, że obraz jest "nie mój", nigdy bym się pod nim nie podpisał.

Na białym płótnie zaczęło przybywać rdzawych linii i plam. Ukazująca się powoli postać przypominała wyglądem wielkiego stracha na wróble roztańczonego w wietrze, pomału zacząłem zauważać w nim odlegle podobieństwo do mnie, nie byłoby to możliwe do zauważenia dla kogoś patrzącego z boku, ja natomiast zaczynałem go "czuć" i to uczucie najbardziej lubię przy malowaniu, jestem jednocześnie po obu stronach płótna.

Nigdy się nie spotkałem natomiast z tym odczuciem przy malowaniu ścian, zawsze byłem z jednej tylko strony, z tej po której płacili pieniądze.

\- A ja? - zawołał kruk - dlaczego mnie nie ma?

Odwróciłem się do tyłu. Tak, za moimi plecami było lustro wiszące na ścianie. Obserwował skurczybyk wszystko co maluję, widział każdy ruch mojego pędzla.

\- Ciebie tu nie będzie - powiedziałem.

\- A to niby dlaczego??? - Podskoczył z oburzenia tak, że łupnął głową w dolną krawędź okna.

\- Bo nic o tobie nie wiem. Nie wiem kim jesteś, nie wiem nawet jak sie nazywasz.

\- Nazywam sie Ptak, a jestem twoim przyjacielem, może jedynym jakiego masz. Myślałem że już na to wpadłeś.

\- Przyjaciel. To wielkie słowo. Co ty dla mnie zrobiłeś żeby móc się nazywać moim przyjacielem?

\- Dałem ci ten obraz, który właśnie malujesz, nie wiedziałeś przecież od czego zacząć, prawda? A zresztą, czy masz tu innego przyjaciela?

\- Tutaj nie mam.

\- No widzisz, więc nie wybrzydzaj. Na bezrybiu i ptak ryba. - Zaśmiał się chrapliwie ze swojego dowcipu.

Zacząłem formować sylwetkę Ptaka na wyciągniętej dramatycznie w niebo prawej ręce Stracha. Czarny, chudy, z długim dziobem. Chyba mu się spodobało, bo nic nie mówił, śledził tylko bacznie w lustrze poruszenia pędzla przekrzywiając łeb od czasu do czasu dla zmiany kąta widzenia.

Ktoś zastukał do drzwi.

\- Otwarte - zawołałem nie przerywając pracy. W następnym momencie musiałem jednak przerwać. W drzwiach stała taka laska, jaką widuje się tylko we snach. Albo na filmach z Hollywood. Czarne, atlasowe szpilki z klamerkami pełnymi brylancików, długie, smukle nogi, aż do mini spódniczki, szeroki biały pasek a ponad nim czerwona, jedwabna bluzka z takim wycięciem, że nie trzeba było zgadywać co się pod nią kryje. A na samej górze piękna twarz Marylin Monroe o ładnie ułożonych platynowych włosach.

Ramona jestem - powiedziała niskim głosem o prawie męskim brzmieniu. Właściwie to nie był głos, brzmiało to bardziej jak szelest nagiej skóry przesuwającej się po czarnym atłasie.

\- Możesz nazywać mnie Rammy, tak mówią do mnie przyjaciele.

\- Zamknij drzwi Rammy - zawołał Ptak - nie widzisz że siedzę w przeciągu?

\- Och, how sweet - zaszeleściła atłasem Rammy. - Masz ptaka który gada?

Weszła do pokoju i zamknęła drzwi.

Zastanowiłem się przez chwilę. Właściwie to już dawno powinienem był się zdziwić, że on gada. Widywałem już różne dziwne rzeczy, ale takiego ptaka po raz pierwszy, przynajmniej po trzeźwemu. Pamiętałem oczywiście papugę Kakadu z Honolulu posługującą się furmańską łaciną, ale papuga to co innego, wszyscy wiedzą co one potrafią.

Rammy usiadła na drugim krześle, nie mogłem powrócić wzrokiem do mojego płótna, to co siedziało naprzeciwko zaprzątnęło w jednej chwili całą moją wyobraźnię.

\- Zobaczyłam światło, wiec zastukałam z ciekawości. Jeszcze wczoraj ten pokój był wolny.

Przyglądała się przez moment mojemu obrazowi.

\- Niezłe - powiedziała - zwłaszcza ten ptaszek, taki uroczy, co za dzióbek, stworzony do całowania.

Zauważyłem kątem oka, że Ptak mięknie, przymknął oczy i starał się przybrać minę niewinnego pisklęcia, mało nie wybuchnąłem śmiechem.

\- A może artysta miałby ochotę zabawić się trochę, biedna Rammy nie musiałaby szukać miłości po deszczu, po sąsiedzku cena byłaby ulgowa.

Jasne że artysta miałby ochotę, ale za darmo, jak wszyscy artyści, jeszcze nigdy nie musiałem tracić pieniędzy na coś, co można mieć bez pieniędzy. Podziękowałem, choć niechętnie.

W oczach Rammy ujrzałem zawód.

\- Biedna Rammy - załkała niemal \- znów nikt cię nie chce. Pewny jesteś? Rozchyliła jeszcze bardziej dekolt jedwabnej bluzki.

Teraz byłem już mniej pewny, ale nic nie powiedziałem. W oczach Rammy zamigotał nagle płomyk nadziei.

\- A może ty nie lubisz dziewczynek? Wiesz, ja jestem taka tylko do pasa. Poniżej jestem jak każdy inny chłopczyk w naszym wieku, no co, skusisz sie?

Jakaś wielka kula stanęła mi w gardle, nie byłem w stanie przełknąć śliny, zauważyłem że Ptak nagle zmienił pozycję, pióra nastroszyły mu się na karku i usiłował przybrać neutralną minę.

Ramonie prawdziwe łzy stanęły w oczach, żal mi się jej zrobiło, ale nie aż tak, żeby się zgodzić na jej propozycję.

Wyciągnęła z torebki papierosy, zapaliła jednego i zapytała czy mam coś do wypicia, nie chce się jej iść do sklepu w taki deszcz. Wyjąłem butelkę kanadyjskiej whisky kupionej "na wszelki wypadek" w sklepie bezcłowym na granicy.

Nalała sobie dobre pół plastikowej szklanki z wyposażenia pokoju. Zaciągnęła się głęboko dymem i pociągnęła sporego łyka.

\- Dziękuje i za to - powiedziała trochę uspokojona. - A gdybyś jeszcze zmienił zdanie, to mieszkam pod czterdziestym czwartym. - Buzi dzióbku - przesłała dłonią ptakowi powietrzny pocałunek.

Ten udawał, że nic nie widzi, ale spostrzegłem, że aż zadygotał z oburzenia od środka.

\- No widzisz? Tak to jest z babami! - Powiedziałem gdy drzwi zamknęły się za Ramoną.

W powietrzu pozostał dym z papierosa i słodki zapach jej perfum.

\- A jaka to baba? - zdenerwował się.

\- No wiec, z chłopami - poszedłem na ugodę.

\- A jaki to chłop?

Miał oczywiście rację, ale długo jeszcze pozostał w moich oczach ten głęboko wycięty dekolt i anielska twarz Ramony, co ona mogła przeskrobać w swoim poprzednim życiu żeby urodzić się taka? A może jest z tym szczęśliwa?

Prace nad obrazem posuwały się szybko naprzód. Odziałem stracha elegancko w postrzępiony płaszcz. a tajemniczą głębię nieba podkreśliłem odrobiną błękitu paryskiego.

\- Nie oddawaj tego obrazu do galerii - doradził mi Ptak - dobrze będzie wyglądał na murze twojego mieszkania.

\- Już późno - powiedział gdy składałem pędzle - i właśnie przestało padać, żegnam na razie. A jak będziesz kupował następnym razem frytki to postaraj się żeby były mniej słone, po tych chce mi się pić.

Kiwnął mi głową, wyszedł na zewnętrzny parapet okna i załopotał skrzydłami w ciemną noc.

Spojrzałem na zegarek - dziesiąta trzydzieści. Za godzinę mam być w "Cafe Voodoo", trzeba się szykować.

***

Samanta otworzyła mi drzwi kawiarni, wywieszony na zewnątrz napis "CLOSED" świadczył, że spotkanie dostępne jest tylko dla wybranych gości.

Było ich kilkoro, siedzieli przy pustych stolikach, niektórzy rozmawiali. Po mnie przyszło jeszcze kilka osób, w większości ciemnoskórzy. Zauważyłem chudego brodacza w powyciąganym swetrze, on poznał mnie również, usiadłem obok niego przy kontuarze, tam gdzie dzisiaj siedziałem wcześniej, wyciągnął do mnie żylastą rękę.

\- Ben jestem - przedstawił się - nie spotykałem cię uprzednio na seansie, musisz być nowy?

\- Jestem nowy. O co tu właściwie chodzi, co to za spotkanie?

\- Dziwne że Samanta nic ci nie wyjaśniła, zazwyczaj nie zaprasza tutaj przypadkowych gości, musiałeś wpaść jej w oko. To będzie rytuał voodoo, wiesz oczywiście co to jest?

\- No... Niespecjalnie.

\- Voodoo, to rodzaj religii praktykowany w niektórych krajach afrykańskich, przeniesiony wraz z niewolnikami do kolonii, zwłaszcza rozwinął sie na Haiti i w Brazylii. W USA, szczególnie Luisiana ma wielu zwolenników tego kultu. Jest to bardziej kult niż religia, oddawanie hołdu zmarłym przodkom, jak również jednak katolickim świętym, wszystko pomieszane do kupy.

\- Jesteś wyznawcą tego kultu?

\- Ależ skąd, jestem tu niejako zawodowo, pracuję na uniwersytecie i badam tego rodzaju nurty religijne. Sporo zachodu mnie kosztowało aby być zaproszonym na pierwsze spotkanie.

\- Dlaczego to takie trudne, czy to co oni robią nie jest legalne?

\- No, jakby to powiedzieć... tak nie do końca. W grę wchodzi składanie ofiar (nie z ludzi oczywiście), jak również pewne elementy czarnej magii. Mają powody aby unikać afiszowania się z tym co robią. Opinia publiczna jest niezwykle podejrzliwa w takich sprawach. Ale uwaga, właśnie przyszła Mamma Bee, ona jest kimś w rodzaju kapłanki.

Mamma Bee była oczywiście czarna, niewysoka i dosyć pękata i trzymała w rękach dwie pełne, plastikowe torby.

Wokół posypały się pozdrowienia, Mamma Bee pomachała zgromadzonym ręką i zniknęła na zapleczu. Tymczasem, Samanta postawiła na barze duży wazon z zielonego szkła a uczestnicy spotkania podchodzili kolejno i wrzucali do jego wnętrza pieniądze, jak zauważyłem od pięciu do dziesięciu dolarów. Było nas razem dwadzieścia osób nie licząc Mamy Bee i Samanty.

Ja również podszedłem i wrzuciłem pięć dolarów, nic za darmo w tym kraju, a zresztą sam się tutaj wprosiłem.

Mamma Bee wyszła z zaplecza, miała na sobie powłóczystą, purpurową szatę do samej podłogi a na głowie zawój w tym samym kolorze. Samanta, która była jej asystentką ubrana była podobnie, lecz na biało. Obie przyozdobione były dużą ilością naszyjników i bransolet wykonanych z drewna, kości i metalu.

Samanta wyglądała jak La Negresse z obrazu Marie-Guillemine Benoist, który widziałem kiedyś w Luwrze, nie mogłem powstrzymać się od gapienia się na nią, co oczywiście natychmiast zauważyła.

Na barze pojawiły się szklanki, do każdej z nich Samanta nalała po setce (na oko) rumu, a z drugiej butelki, której etykietki nie mogłem odczytać, jakiegoś innego, ciemnego płynu. Świece stojące w rożnych miejscach potęgowały atmosferę grozy i tajemnicy, obecni byli poważni, nie rozmawiali już pomiędzy sobą, w półmroku błyskały zęby i białka oczu. Mamma Bee klęcząca na środku sali, pochyliła głowę do dołu a z jej gardła począł się wydobywać jęk, z początku slaby, nieśmiały, potem coraz głośniejszy, przeobrażający się z każdą minutą w coś, co przypominało bardziej wrzask rannego zwierzęcia niż głos ludzki.

Zacząłem czuć się nieswojo, kilka kobiet (one przeważały w grupie) przyłączyło się do tego zawodzenia. Trwało to przez dłuższą chwilę. Mamma Bee sięgnęła do stojącej obok niej torby i gwałtownym ruchem wyszarpnęła coś z jej wnętrza. Podniosła ręce do góry. Trzymała w nich dygoczącego ze strachu koguta. Nie był czarny, był to zwykły pstrokaty kogut, który do tej pory spokojny, zaczął szarpać się nagle gwałtownie i wydawać rozpaczliwe krzyki. Wtedy Mamma Bee podniosła się z klęczek, chwyciła koguta jedną ręka mocno za oba skrzydła, drugą zacisnęła kurczowo na jego głowie i rozciągnęła mu poziomo szyję tak szeroko jak się tylko dało. Kogut przestał się wydzierać i szarpać, pewnie z przerażenia, i w tym momencie nastąpiło coś, co obawiałem się że nastąpi, Mamma Bee pochyliła głowę i mocno wpiła zęby w szyję biednego ptaka. Musiałem odwrócić oczy. Usłyszałem przerażający wrzask mordowanej ofiary zmieszany z podnieconym krzykiem obecnych, po chwili zrobiło się cicho.

Gdy otworzyłem oczy, ujrzałem okrwawioną Mammę Bee potrząsającą z triumfem kogutem w powietrzu. Trzymała go za łapy nad barem. Machał jeszcze skrzydłami rozpaczliwie, a tryskająca z jego szyi krew spadała w dół, do ustawionych na barze szklanek. Gdy kogut przestał się wreszcie miotać, Mamma Bee powiesiła go za łapy do przygotowanego haka wbitego w belkę sufitu, a obecni wstawali ze swoich miejsc i podchodzili kolejno do ofiarnego ołtarza. Samanta podawała każdemu szklankę a gdy nadeszła moja kolej, zauważyłem że stara się wybrać mi szkło najmniej ochlapane czerwoną posoką. Palce nasze spotkały się na krwawym pucharze i zastygły tak razem odrobinę dłużej niż mogłoby to nastąpić przypadkiem.

Każda osoba odbierając swoją szklankę wypijała natychmiast spory łyk, wiec i ja musiałem postąpić podobnie kryjąc wewnętrzne obrzydzenie, głębokie spojrzenie czarnych oczu Samanty było jednak dla mnie wystarczającą nagrodą za ten akt desperackiej odwagi.

Usiedliśmy wszyscy na swoich miejscach, Bob trącił mnie lekko w bok.

\- Jak smakowało? - zapytał cicho \- to jest cholernie mocne, może zawiera jakiś narkotyk. Za pierwszym razem możesz mieć zawroty głowy, niektórzy wpadają w jakiś trans, dziwnie się zachowują.

\- Ciebie to nie bierze?

\- Ach skąd. Trzeba mieć wewnętrzną wiarę w tego rodzaju czary. Ja jestem tutaj dla nauki, badam ten temat, jestem uodporniony zawodowo.

Tymczasem niewielką salkę zaczęły wypełniać dźwięki tam-tamów. Mamma Bee wypiła do końca zawartość swojej szklanki, następnie stanęła przed barem i zaczęła poruszać się miarowo, rytmicznie do dźwięków afrykańskiej muzyki. Do bębnów dołączył się chór podśpiewujący jednostajnie kilka słów powtarzających się w kółko bez końca, trochę to brzmiało jak odgłos pralki na niskich obrotach. Mamma Bee zaczęła podśpiewywać do wtóru:

"A bamba bu, a bamba bu,

a bamba bu, a bamba bu,

a mumba ba, a mumba ba,

a mumba ba, a mumba ba..."

I tak w kółko, bez końca.

Tak jak inni, dopiłem moją szklankę do dna, tymczasem Samanta. przechodziła od jednej osoby do drugiej poruszając się w swoim tańcu, który już dobrze znałem i dolewała do naszych szklanek brunatnego płynu z pękatej butli.

Tym razem wydawało się, że napój nie zawiera makabrycznych dodatków, choć kto wie co tam było w środku oprócz rumu, smak był słodkawy, z dodatkiem korzennych przypraw i czułem już pierwsze objawy jego działania, zwłaszcza gdy Samanta pochyliła się lekko nade mną dolewając tajemniczego eliksiru do mojej szklanki.

\- To jest właśnie Spirit of Manhattan - powiedziała mi prosto do ucha dotykając go swoimi wargami. Doprowadziło mnie to prawie do szału, cudem utrzymałem ręce przy sobie, ona natomiast odpłynęła dalej falując biodrami i podśpiewując.

Melodia, choć jednostajna, okazała się bardzo zaraźliwa, śpiewaliśmy ją wszyscy półgłosem (ja oczywiście bez zrozumienia słów).

Mamma Bee poruszała się bardziej i bardziej, a że była korpulentna, całe jej ciało drgało jak wielki kawał owocowej galaretki. W normalnej sytuacji byłoby to prawdopodobnie komiczne, ale nie tutaj, tutaj nic nie było śmieszne, czuło się duchy afrykańskich przodków wirujące w powietrzu prędko, ich bose stopy unosiły się tuż nad powierzchnią podłogi, przyczepione do kostek nóg grzechotki nadawały tańcowi coraz szybsze tempo. Zdawało mi się że już wstaję aby dołączyć do Mammy Bee, lecz wciąż siedziałem na swoim stołku, dwie czarne kobiety natomiast wystąpiły na środek i popadły w ten zwariowany trans podśpiewując chórem wciąż tę samą melodię. Siedzący obok mnie Bob wstał nagle i wystąpił na środek sali. Widząc jego błędne spojrzenie nawet nie próbowałem go powstrzymać, wiedziałem że jest już gdzieś indziej, w jakiejś innej krainie. Jego profesorski, powyciągany sweter i szpakowata mocno broda normalnie nie pasowałyby do tego murzyńskiego tańca. Normalnie. Ale tutaj i teraz nic nie było normalnie, wszystko działo się po swojemu i samo z siebie. Jeszcze dwie, czy trzy osoby podniosły się ze swoich miejsc i podrygiwały stojąc, bez występowania na środek, tak jakby były połowicznie zaledwie nawiedzone.

Tam-tamy młóciły bez ustanku duszne powietrze, te same słowa wciąż wirowały wokół swojej osi. Siła głosu chwilami wzmagała się, chwilami słabła na kilkanaście sekund by powrócić z jeszcze większą energią.

Ktoś zaczął płakać, ktoś wył głosem zagubionego w Manhattanie wilkołaka, jedna z tańczących kobiet upadła na podłogę, rozerwała na sobie bluzkę i wiła się leżąc na wznak z obnażonymi bezwstydnie piersiami. Profesor zastygł nagle w bezruchu, wzniósł ku sufitowi nieprzytomne oczy i zaczął mówić coś prędko, głosem zupełnie nie przypominającym głosu Boba z którym rozmawiałem przed chwilą, mało tego, on wcale nie mówił po angielsku, brzmienie wyrazów nie przypominało żadnego ze znanych mi języków, zresztą nie miało to żadnego znaczenia, i tak nikt go nie słuchał.

Jak długo trwał ten seans? Nie miałem najmniejszego pojęcia, może pół godziny, może dłużej. Mamma Bee znieruchomiała nagle w swoim tańcu, potem osunęła się na najbliższe krzesło kompletnie wyczerpana, dźwięki bębnów zamilkły gdzieś za niewidzialnym horyzontem, a obnażona tancerka zaczęła porządkować ze zdziwieniem guziki swojej bluzki.

Bob powrócił na swoje miejsce, obok mnie, wyglądał na mocno skonfundowanego.

\- Co tu się działo? - zapytał niepewnie.

Opowiedziałem mu wszystko co widziałem, on słuchał, ale nie byłem przekonany czy wierzy mi do końca.

\- Oprócz angielskiego, znam nieźle francuski - powiedział - po hiszpańsku dogadam się od biedy.

\- Nie, to nie był żaden z tych języków -zapewniłem - poznałbym przecież. Zresztą, to nie był nawet twój głos, zdawało się że to ktoś inny przemawia przez twoje usta.

Profesor zamilkł, wyszedł zresztą pierwszy, inne osoby również opuszczały lokal poważnie, bez słowa, trochę tak jak się wychodzi z kościoła po niedzielnej mszy, coś nastąpiło w każdym z nas, zastanawialiśmy się teraz, co to było i jakie ma to dla nas znaczenie. Przynajmniej ja tak myślałem. Osoby, które regularnie brały udział w tego rodzaju spotkaniach mogłyby oczywiście inaczej opisać dzisiejszy wieczór. Samanta podeszła do mnie i zapytała czy pomogę jej posprzątać salę. Oczywiście że się zgodziłem, miałem nawet nadzieję że tak się stanie. Ostatnia wyszła Mammy Bee zabierając ze sobą swoje torby, z jednej z nich wystawały długie pióra koguciego ogona, ostatnią wielką rolą w jego życiu będzie pewnie jutrzejszy obiad.

Ustawiłem na swoje miejsca krzesełka, podczas gdy ona prędko zamiotła podłogę. Gdy skończyliśmy, stanęła przede mną i zapytała jak mi smakował Spirit of Manhattan.

\- Smakował jak bimber, który piłem kiedyś na cmentarzu podczas pełni księżyca.

\- Co to jest bimber?

\- Moonshine vodka.

\- Chciałbyś jeszcze?

\- Nie, dziękuję, jestem samochodem.

\- A co byś chciał?

\- Przecież wiesz.

Wiedziała. Kochaliśmy się długo przy wonnym zapachu kadzidełka, a afrykańskie maski przyglądały się nam pustymi oczodołami z gwiezdnych ścian kawiarni, tym razem nie było muzyki, były nasze oddechy przyspieszone i łomot serc naszych tak blisko siebie, że prawie dotykały się nawzajem, gdzieś tam w ciemnościach słyszałem tykanie zegara, poza oknem odległe wycie syren a afrykańskie zaklęcia Samanty szeptane mi do ucha dawały mi siłę niespożytą lwa i nosorożca zarazem.

Gdy oboje mieliśmy już dosyć, wyszliśmy na ulicę Prince i pożegnaliśmy się ostatnim uściskiem.

\- Przyjdę tu jutro wieczorem - powiedziałem - muszę cię przecież zobaczyć.

Odniosłem wrażenie, jakbym dojrzał w jej oczach zwątpienie, czyżby mi nie wierzyła?

Wsiadła do starej Hondy stojącej kolo kawiarni, zapuściła silnik i odjechała pomachawszy mi dłonią na pożegnanie.

Moj Grizzly czekał spokojnie po drugiej stronie ulicy. Gdy dotarłem do hotelu Jane, niebo zaczęło różowić się od wschodu, nadchodziła niedziela.

***

Kto by pomyślał, że to wszystko zdarzyło mi się naprawdę? Stojący na podłodze obraz oparty o ścianę nie kłamał jednak. Przedstawiał mnie w formie dziwacznego stracha na wróble, na wyciągniętej w powietrze ręce-gałęzi siedział Ptak we własnej osobie, czarny i wychudzony, dokładnie taki sam jakiego pamiętałem, krajobraz posępny był nieco i nakryty ciemnym niebem bez słońca i księżyca. Ptak mówił coś do mnie w swoim języku. Gdy go malowałem wiedziałem przecież dobrze o co mu chodzi, teraz nie miałem najmniejszego pojęcia.

Wstałem z łóżka i spojrzałem na zegarek - już prawie jedenasta, wczorajsza noc jeszcze dała się odczuć we wszystkich kończynach, bolały mnie stawy i mięśnie, a w ustach wciąż jeszcze czułem Samantę i Spirit of Manhattan.

Wziąłem prysznic i ubrałem się bez pośpiechu, miałem czas. Gdy miałem już zamiar wyjść z pokoju, ktoś zastukał do drzwi. Na progu stała Rammy. Wyglądała nienajlepiej, włosy miała nieuczesane a lewe oko podbite.

\- Kto cię tak urządził? - zapytałem przerażony.

\- Jak to kto? Johnny, ten skurwysyn. Żeby mu jaja poodpadały, żeby dostał zeza, żeby się dostał do pierdla... No nie, do pierdla nie.

\- Dlaczego do pierdla nie?

\- Bo to mój pimp, jest mi potrzebny, w dzisiejszych czasach trudno jest sobie poradzić bez pimpa, jest zbyt niebezpiecznie.

\- Jak ci mogę pomoc?

\- Czy mógłbyś zawieźć mnie na Broadway?

\- Właśnie się tam wybieram.

\- Daj mi piętnaście minut, spotkamy się na dole.

Obiecałem, że zaczekam na nią w hotelowym hallu.

Czekałem w lobby oglądając wiszące na ścianach fotografie rozbitków z Titanica. Stare, czarnobiałe fotografie ludzi wyratowanych z topieli. Byli członkami załogi, praca na tym nowoczesnym transatlantyku miała być dla nich przygodą życia. I była.

Nowoczesny liniowiec "niezatapialny" miał dowieźć ich i pasażerów bezpiecznie, w luksusowych warunkach właśnie tutaj, do Nowego Yorku, tylko kto mógł przewidzieć tę cholerną górę lodową u wybrzeży Nowej Funlandii?

Takie jest życie, piękne i straszne, nikt nie wie co go spotka jutro.

Rammy stanęła przede mną piękna jak marzenie, nawet podbite oko nie było widoczne pod grubą warstwą pudru. Gdy wychodziliśmy z hotelu zatrzymała się nagle w progu i objęła mnie ramieniem w czułym uścisku. Nie wiedziałem w pierwszej chwili jak zareagować, próbowałem się odsunąć, ale nie puszczała.

\- Jest tam, po drugiej stronie ulicy. To ten skurwysyn w niebieskiej koszuli. Pokażę mu, że sobie poradzę bez niego, nic się nie obawiaj, nie podejdzie do nas, obowiązuje go etyka zawodowa. Zaszliśmy w dół, na ulicę po kilku schodkach. Rammy przytulona do mojego ramienia jak czuła kochanka, ja sam nie wiedziałem w jakiej roli występuję, konkurencyjnego pimpa, czy namiętnego klienta, w obu nie czułem się dobrze, gdyby chociaż ona była kobietą...

Facet stojący po drugiej stronie ulicy wyglądał jak porażony wysokim napięciem. Przerwał czyszczenie paznokci metalowym pilniczkiem a cienki, fryzjerski wąsik na skamieniałej twarzy żigolaka wyrażał same nieprzychylne dla nas obojga odczucia. Ale nie ruszył się ze swojego miejsca. Przyglądał się jak podszedłem do mojego samochodu, otworzyłem drzwiczki pasażera i zaprosiłem z gracją do środka moją towarzyszkę. Zdałem sobie sprawę, że sprawia mi przyjemność granie na nerwach temu taniemu elegancikowi w czarnych spodniach i błękitnej koszulce polo.

Odjechaliśmy z nonszalanckim piskiem opon, a przez otwarte okienko wysunięta na zewnątrz dłoń Rammy pokazywała sterczący w górę środkowy palec ozdobiony pierścieniem ze sztucznych diamentów.

Jechaliśmy w kierunku wschodnim, Rammy chciała, żebym ją dowiózł do Broadwayu, gdzieś tam znajdowała się kawiarnia, w której zbierały się stworzenia jej podobne czekając na spragnionych miłości klientów. Po drodze znów zaproponowała mi ulgową taryfę gdybym może miał ochotę na erotyczne eksperymenty nowego rodzaju, grzecznie odmówiłem, stanowczo wołałem iść za głosem natury. Gdy Rammy wysiadła, pojechałem na drugą stronę Central Parku, miałem w planie na dzisiaj zwiedzenie Metropolitan Muzeum of Art.

A było co oglądać. Największe może wrażenie zrobił na mnie Myśliciel Rodina. Siedział sobie tak na środku sali i myślał oczywiście. O czym myślał - nie mówił. Myślał, tylko tyle, i od samego myślenia zrobił się sławny. Widać nie ważne o czym się myśli, należy mieć zamyśloną minę i to wystarczy, ludzie widzą, że facet myśli - znaczy mądry.

Miałem kiedyś kolegę w mojej pierwszej pracy. Siadał za biurkiem, podpierał głowę jedną ręką (dokładnie tak jak Myśliciel) a w drugiej trzymał ołówek z gumką. Tym właśnie ołówkiem stukał miarowo w blat biurka i wyglądał na zamyślonego ponad wszelkie opisanie, a tymczasem spał skubany jak suseł, wyuczona ręka sama poruszała mu się w powietrzu.

Zjadłem lekki lunch w muzealnej kafeterii i powróciłem do zwiedzanie sal wystawowych, co zajęło mi czas do obiadu. Wyszedłem z muzeum, połaziłem trochę po Central Parku, następnie wałęsałem się do wieczora ulicami Manhattanu. To było fascynujące. Na każdym kroku czuło się dynamikę tego miasta a tylu różnych dziwolągów na raz trudno jest zobaczyć w innym mieście na kuli ziemskiej. Wieczorem zjadłem coś w niewielkiej restauracyjce i wreszcie nadeszła pora na to, co miało być dla mnie punktem kulminacyjnym dnia.

Pojechałem na ulicę Prince i zatrzymałem samochód przed znaną mi już dobrze kamienicą. Serce waliło mi jak zwariowane. Wyszedłem na chodnik, coś się tu jednak nie zgadzało.

Przecierałem długo oczy z niedowierzaniem, w miejscu gdzie jeszcze wczoraj znajdowała się kawiarnia był pusty lokal. Na drzwiach wisiała tabliczka: FOR RENT, czyli do wynajęcia. Chodziłem tam i z powrotem wzdłuż ulicy, o pomyłce nie mogło być mowy. To samo wejście, podobne drzwi, ta sama przecież ulica. Tylko kawiarni nie ma. A Samanta? Pal licho kawiarnię, gdzie jest moja Samanta? Obszedłem dla pewności wszystkie sąsiednie ulice, ani śladu kawiarni, rozpłynęła się w powietrzu. Zacząłem podejrzewać, że klepki w mojej głowie poprzesuwały się trochę.

Dla uspokojenia nerwów wypiłem podwójnego burbona w jednym z barów i powróciłem do mojego hotelu. Na recepcji czekał na mnie list. Odebrałem go i poszedłem do mojego pokoju. W środku koperty na której napisany był tylko numer pokoju, który zajmowałem, znalazłem trzysta dolarów gotówką i kartkę papieru na której ktoś napisał tylko:

"Zostaw ją w spokoju, bo pożałujesz, Rammy jest moja".

Zastukałem do pokoju Rammy, nikt nie odpowiedział. Recepcjonista powiedział mi, że list zostawił jakiś taki jeden. Z opisu wywnioskowałem że to wypomadowany pimp w niebieskiej koszuli. Zapytany o Ramonę recepcjonista wyjaśnił że właśnie się wyprowadziła, odjechała taksówką ze swoimi walizkami i nie pozostawiła nowego adresu. Co robić? Wypiłem w pokoju następnego drinka i poszedłem po prostu spać.

***

Rano wstałem około dziewiątej, wziąłem prysznic i ubrałem się. Do godziny dziesiątej trzydzieści miałem opuścić pokój. Zniosłem na dół moją torbę i nowy obraz, oddałem klucz w recepcji. Na ulicy rozglądałem się pilnie za Żigolakiem, ale nie zauważyłem go w polu widzenia. Koperta z pieniędzmi paliła moją kieszeń, jeszcze nigdy jak do tej pory nie zarabiałem na nierządzie.

Nie wiedziałem co robić, trzeba było jechać do galerii. Właściciel był już zdrowy, poznaliśmy się. Okazał się niezwykle sympatycznym, starszym panem. Po podpisaniu kontraktu życzył mi powodzenia w dalszej pracy artystycznej. Spojrzałem przez okno, lokal po przeciwnej stronie ulicy wciąż był do wynajęcia.

\- Co się stało z tą kawiarnią? - zapytałem wskazując ręką budynek.

\- Z jaką kawiarnią? - zdziwił się.

\- No tam, gdzie teraz jest lokal do wynajęcia.

Podrapał się zamyślony po głowie, wreszcie twarz mu się rozjaśniła.

\- Ach tak, rzeczywiście, tam była kiedyś kawiarnia. Zaraz, zaraz, jak ona się nazywała?

"VOODOO CAFE", tak, na pewno. Ale to było dawno, może jakieś cztery lata temu. Potem tam był sklep z zabawkami, następnie butik z damską galanterią. Teraz lokal jest do wynajęcia od dwóch tygodni mniej więcej.

\- Ale ja tam byłem w sobotę, i to dwa razy - gorączkowałem się - tam była kawiarnia, przecież dobrze pamiętam.

Przyjrzał mi się uważnie.

\- Ach, wy artyści! Żyjecie w zupełnie innym świecie. Też taki byłem w twoim wieku.

Ale nie przejmuj się, z tych wszystkich którzy wystawiają u mnie swoje obrazy jesteś może jeszcze najnormalniejszy.

Uścisnęliśmy sobie dłonie i wyszedłem na ulice. Na dachu budynku z lokalem do wynajęcia siedział wychudzony czarny ptak. Gdy spostrzegł że go zauważyłem, załopotał skrzydłami na pożegnanie i odleciał.

Powrót do spisu treści

### 5. Córki Króla

Montreal, lotnisko Mirabel, styczeń 1981. Piękne, nowoczesne lotnisko, położone jednak daleko od miasta, co zadecyduje niestety o jego późniejszej likwidacji. Wszystko inne niż w Europie. Inaczej poubierani ludzie, inne produkty w sklepach z pamiątkami, inne gazety, papierosy, nawet inne automaty telefoniczne. Wtedy każdy kraj miał jednak swoją odrębność, wirus o nazwie "made in China" jeszcze nie zaczął zalewać świata, gdy turysta jechał zwiedzać inny kraj, było co oglądać w sklepach i na ulicach. Teraz wszędzie jest jednakowe, tylko przyroda jest jeszcze niezależna, ale do czasu. Gdy nauczymy Chińczyków produkować prawdziwe krajobrazy i sprzedawać je po konkurencyjnych cenach, turystyka kompletnie straci sens, obawiam się, że stanie się tak już niebawem. Wtedy jednak, tego zimowego popołudnia, gdy samolot po przebyciu przestrzeni nad oceanem zniżył się nad terenem Nowej Funlandii, wiedziałem, że jestem już w Kanadzie. To się czuło. Jakieś ośnieżone miasteczka widziane z góry, srebrna lub zielona wieża kościoła a wokół domki o zaśnieżonych dachach poustawiane jeden obok drugiego czasem w prostej linii, czasem w dziwaczne wzory, a potem znów nic, ogromne puste przestrzenie bez śladu życia. Czasem światła samochodu jadącego prostą jak drut drogą do nikąd. Były tam prawdopodobnie i lasy i jeziora, teraz jednak, z góry a zwłaszcza o zmierzchu, to wszystko było jedną, białą pierzyną pokrywającą ziemię.

Na lotnisku oczywiście odprawa celna, jakże różnili się ci ludzie on naszych celników ze starego Okęcia. Okazało się, że celnik może być zwykłym, normalnym facetem, nie wrogim urzędasem próbującym za wszelką cenę wyrwać coś pasażerowi z walizki, a chociażby zepsuć mu humor po podróży. Tak, tutaj zdecydowanie było inaczej. Do Kanady przyjechałem jako tzw. "Landed Immigrant", ze wszystkimi prawami pobytu i pracy jak wszyscy mieszkańcy tego kraju, coś wspaniałego. W Austrii, skąd przybyłem, pomimo niezwyklej wprost grzeczności Austriaków (ci ludzie nie dali się nie lubić) odczuwało się jednak sporą obcość. Auslander to był po prostu Auslander i pozostał nim do śmierci. Według niektórych Polaków tam poznanych, piętno to nosiło się na krzyżu do trzeciego pokolenia, nie wystarczyło nawet urodzić sie w Austrii aby się go pozbyć.

Tutaj było inaczej, wystarczyło rozejrzeć się dookoła - same Auslandery. Rożne kolory włosów i skóry, różne słychać języki. Masz papier że jesteś Kanadyjczyk - to wystarczy. Nie umiesz mówić po francusku czy angielsku? Nie szkodzi, rząd pośle cię do darmowej szkoły języka, ba, będzie nawet płacił za twoje utrzymanie aż nauczysz się rozmawiać i znajdziesz pierwszą pracę.

Kilkanaście osób zaakceptowanych jako nowi mieszkańcy Kanady przyleciało tym samolotem z Wiednia z przesiadką w Zurychu. Większość została zawieziona z lotniska do hotelu, następnego dnia rano mieli następny samolot do Toronto. Tylko ja i jeden Rumun w moim wieku lecieliśmy bezpośrednio do Montrealu. Gdy autokar wwiózł nas do centrum miasta było już kompletnie ciemno. Kolega trącił mnie w bok. Spojrzałem przez okno we wskazanym kierunku, na szczycie wznoszącej się pośrodku miasta góry jarzył się wielki krzyż oświetlony silnymi żarówkami. To pamiętam najbardziej z mojego pierwszego zetknięcia się z Montrealem.

"Jacy bogobojni ludzie tu mieszkają" - przemknęło mi przez myśl w pierwszej chwili. Gdy przyjechaliśmy na miejsce, do nieistniejącego już hotelu La Salle, zmieniłem trochę zdanie.

Tuż obok była ulica Ste Catherine, jedna z bardziej rozrywkowych ulic tego miasta. Liczne Sex Shopy i kabarety z fotografiami nagich "dziewczynek" powywieszanymi przy wejściach dawały odmienne nieco wrażenie. Następna niespodzianka była najdotkliwsza. "O kurcze!", nie wiedziałem że tutaj jest aż tak zimno! Minus 25 stopni Celsjusza, a ja nie miałem ani czapki ani rękawiczek. W porównaniu z "ciepłą", wiedeńską zimą, była to prawdziwa Syberia. No, no, tylko nie Syberia, zagalopowałem się, przyjechałem tu przecież dobrowolnie, z wyboru i bez przymusu, masz chłopie co chciałeś. Czekało mnie jeszcze wiele niespodzianek, właściwie cały mój pobyt w Kanadzie okazał się jedną wielką niespodzianką, nie dało się tutaj nudzić. Przede wszystkim rząd kanadyjski bardzo troskliwie opiekował się imigrantami, w tym wielkim i pustym kraju człowieka traktowano jako cenną inwestycję. Otrzymaliśmy zaraz na drugi dzień ciepłe ubranka \- każdy sam sobie wybierał co mu się podobało z magazynu Miracle Mart (również już nie istniejącego), następnie wysłano nas taksówką opłaconą przez Ministerstwo Imigracji do umeblowanych mieszkań zarezerwowanych telefonicznie. Skromniutkie to były mieszkanka, niewielkie, ale nic nas nie kosztowały, a to była ogromna ich zaleta.

Ponieważ mój francuski był od biedy zrozumiały, nie zostałem skierowany na naukę języka. Szukaj sobie roboty - oświadczyła mi urzędniczka Ministerstwa, wręczyła mi czek na pierwsze potrzeby i wskazała gdzie w gazecie znajdują się ogłoszenia w sprawie pracy.

Dom, w którym mieszkałem mieścił się przy ulicy Hutchison, równoległej do dużej arterii Park Avenue. Przy wejściu widniała wielka tablica:

"Mieszkania umeblowane do wynajęcia".

Niewytworne to były mebelki - tapczan, stolik i dwa krzesełka, ale dla kogoś kto nie miał żadnych były to i tak luksusy. Niewielka kuchenka we wnęce, łazienka z prysznicem; całe mieszkanko było niewielkie ale moje, i to było najważniejsze. Sporo imigrantów tam spotkałem, w podobnej sytuacji byli do mojej, wymienialiśmy doświadczenia dotyczące przede wszystkim znalezienia pracy, lepszego mieszkania, kupna samochodu.

I tutaj - jeszcze jedna niespodzianka, największa z dotychczasowych. Okazało się, że Kanada wkroczyła właśnie w okres kryzysu ekonomicznego największego może od wojny.

Prowincja Quebek, w krócej się znalazłem, przeżywała jednocześnie kryzys polityczny. Po objęciu rządów przez Partię Quebecką w roku 1976 i referendum przeprowadzonym cztery lata później, wiele instytucji przemysłowych i finansowych przeniosło się z Montrealu do innych części kraju, głównie do Toronto. Brak stabilności politycznej i groźba odłączenia się Quebeku od reszty Kanady sprawiły, że znalezienie tu jakiejkolwiek pracy okazało się prawdziwą sztuką. W urzędzie zatrudnienia słyszałem: przychodź, dowiaduj się, a przede wszystkim szukaj na własną rękę.

Wysmarowałem curriculum vitae na całą stronę maszynopisu z pomocą urzędnika ministerstwa, w języku francuskim, otrzymałem od przypadkowego znajomego Yellow Pages, czyli książkę telefoniczną instytucji montrealskich z roku ubiegłego i dalej wysyłać moje cv po wszystkich firmach inżynierskich miasta jakie znalazłem.

Odpowiedzi przychodziły rzadko i niechętnie, że dziękują za przesłanie podania, ale w tej chwili nie mają wolnych etatów, może w przyszłości...

Ogłoszenia w gazetach owszem, były, wszędzie jednak widniał warunek: minimum dwa lata kanadyjskiego doświadczenia. Skąd ja im wezmę te dwa lata tuż po przybyciu tutaj?

W międzyczasie poznawałem miasto, autobusami i metrem oczywiście, chodzenie po mrozie nie było przyjemne. Natomiast zachwyciły mnie wewnętrzne ośrodki handlowe, jak Place Ville Marie, Place Atwater czy Bonaventure (nie istniejący już zresztą jako centrum handlowe), czy kilka innych. Można było chodzić po nich od sklepu do sklepu bez wychodzenia na zewnątrz, co w warunkach kanadyjskiej zimy było niezwykle praktyczne.

Parę razy użyłem tutaj określenia: "nie istniejący już". Tak, miasto zmieniło się od tamtej pory. Dzisiejszy Montreal, to wciąż mój Stary Montreal, ale już nie ten sam.

Tylko, dlaczego ja przez te wszystkie lata czuję się tutaj jak na wakacjach? Moja Warszawa, jaką pamiętam też już nie istnieje, tam również czułbym się teraz jak na wakacjach prawdopodobnie. Właściwie dlaczego nie? Wakacje to najprzyjemniejszy okres w roku.

Ale na razie szukamy roboty. Jeżeli nie można znaleźć takiej pracy jaką by się chciało wykonywać, trzeba zadowolić się tym co się znajdzie. Następna niespodzianka: nie ma nic. Nie można znaleźć żadnej pracy w żadnym zawodzie. Wykonałem odbitki rożnych wersji mojego życiorysu, byłem mechanikiem, stolarzem, nawet monterem samolotowym, czym popadnie. Nic z tego, nigdzie mnie nie chcieli. "Cienko, cienko panie Andrzeju" mówiłem sobie wysyłając po kilka aplikacji dziennie, gdzie się tylko dało. Żadnej odpowiedzi. Dwóch kolegów mieszkających w tym samym budynku było w podobnej sytuacji, może gorszej, bo nie znali języka francuskiego. Wybraliśmy się kiedyś razem do Starego Montrealu, zauważyłem, że jest tam dużo restauracji, może by spróbować w branży gastronomicznej? Wysiedliśmy z metra na stacji Place d'Armes i udaliśmy się ulicą Bonseceurs w stronę portowego wybrzeża. Zatrzymałem się przed pierwszą napotkaną restauracją, na szyldzie stało napisane: "Les Filles du Roi", co w tłumaczeniu dosłownym znaczy: Córki Króla. Restauracja znajdowała się w starym, zabytkowym budynku, szykowna i stylowa, pracownicy poubierani w stroje z epoki.

\- Nawet nie próbuj - odradzali koledzy - nie masz szans.

Wszedłem do środka i powiedziałem, że szukam pracy. Zjawił się po chwili starszy pan w białym stroju, z wysoką czapką na głowie. Był to sam szef kuchni jak się okazało, Szwajcar, niezwykle sympatyczny człowiek. Porozmawiał ze mną chwilę i powiedział, że potrzebują akurat kogoś do obsługi stanowiska garmażeryjnego w kuchni, czy ja wiem coś na ten temat.

Wtedy przyszło mi do głowy żeby skłamać. Przecież mnie nie zastrzelą. Odpowiedziałem zgodnie z prawdą że właśnie przyleciałem z Wiednia, a tam nie robiłem nic innego jak obsługa takiego właśnie stanowiska (to nie było oczywiście zgodne z prawdą), podałem nawet nazwę restauracji zapamiętaną z Grinzingu, gdzie się kiedyś co prawda upiłem, ale nigdy nie pracowałem. Stary Szwajcar znał oczywiście Wiedeń, wzruszył się trochę i zaraz mi przyniósł kwestionariusz do wypełnienia. Gdy to robiłem w obszernym hallu restauracji na stoliku pod ścianą, zauważyłem z satysfakcją dwa przymarznięte do szyby nosy moich kolegów obserwujących z podziwem moje poczynania.

Szef kuchni odebrał z moich rąk kwestionariusz i polecił zgłosić się do pracy nazajutrz, o godzinie pierwszej po południu. Poszliśmy natychmiast z kolegami oblać to wydarzenie do najbliższej piwiarni.

***

Następnego dnia rano postanowiłem kupić samochód. Oczywiście w grę wchodził jedynie jakiś stary model. Kupiłem "La Presse" i dalej studiować tym moim nieudolnym francuskim drobne ogłoszenia. Znalazłem. Ford Gran Torino - facet (Rosjanin z pochodzenia) chciał 700 dolarów, wytargowałem na 675, dzień zaczynał się nienajgorzej. Nigdy wcześniej nie miałem amerykańskiego samochodu, wydawał mi się ogromny i wielce wytworny. Nalałem benzyny na stacji benzynowej, chłopak wymył mi przy okazji szyby (nieistniejącym już dzisiaj zwyczajem) i w drogę. Inaczej się prowadziło ten samochód niż naszą poczciwą Syrenkę. Automatyczna skrzynia biegów, elektroniczny zapłon, żadnych problemów z rozdzielaczem, lejesz wachę i walisz na autostradę a ośmiocylindrowy silnik pomrukuje słodko pod długą maska, sama rozkosz posłuchać.

Dziesięć minut przed godziną pierwszą po południu, zaparkowałem mojego Grizzly (tak nazwałem mój pojazd-cudo) na parkingu restauracji "Córki Króla", daleko, w samym kącie, lepsze miejsca zarezerwowane były wyłącznie dla gości. Stanąłem pod samym murem, naprzeciwko mnie znajdowała się drewniana, okuta wielkimi gwoździami brama bez jakiejkolwiek klamki czy widocznego zamka, brama prowadząca, rzekło by się, do nikąd.

Gdy wysiadałem z samochodu, odniosłem wrażenie, że jedna połowa bramy drgnęła lekko, jednocześnie uszu moich dobiegło głuche trząśniecie, tak jakby stare wierzeje zatrzaśnięte zostały od wewnątrz. Jednak, gdy spojrzałem w tamtą stronę, nie zauważyłem nic szczególnego, brama była zamknięta a w pobliżu nie widziałem żywego ducha, nic co mogłoby wyjaśnić ten dziwny dźwięk. Zapomniałem o nim zresztą natychmiast, podniecenie pierwszym dniem pracy w nieznanym miejscu i w nieznanym mi zawodzie pochłaniało bez reszty moją uwagę, kolana drżały pode mną z przejęcia. Jak ja mam pracować jako specjalista od bufetu garmażeryjnego jeżeli nie mam pojęcia co to w ogóle znaczy, a z moich doświadczeń kulinarnych opanowałem nieźle jedynie gotowanie wody w czajniku i otwieranie puszek rybnych?

Moj szef okazał się jednak człowiekiem wyjątkowo wyrozumiałym. Pokazał mi jak się przygotowuje kilka podstawowych sałatek. Do drewnianych miseczek należało wrzucić porwane na kawałki liście sałaty, następnie w zależności od dodatków i rodzajów sosów sałatki nosiły odpowiednie nazwy: Salad du chef, jardiniere, czy salade maison. Sporo ich było, musiałem nieźle wytężyć głowę żeby to wszystko zapamiętać. Stanowisko moje zaopatrzone było w wiele pojemników z nierdzewnej stali, które miałem wypełnić przygotowanymi uprzednio składnikami sałat: były tam owoce rozmaite (niektórych w ogóle nie znalem), jarzyny, pieczarki, krewetki gotowane, jajka i wędliny i kilka oczywiście gatunków sałaty. Wszystko to musiało być świeżo przygotowane przed rozpoczęciem pory obiadowej.

Do obowiązków moich należało wykonać zamówioną przez kelnerkę sałatkę i wystawić ją na kontuar. Wydawałem również desery przygotowane w głębi kuchni przez Francine \- cukierniczkę, oraz lody, czekoladowe i waniliowe, te miałem pod ręką, stanowiły część wyposażenia mojego stanowiska. Były one zarazem moim zmartwieniem, po dwóch tygodniach pracy zauważyłem bowiem że muszę kupić dżinsy o numer większe, a każdy wydatek w tym czasie musiał być starannie przemyślany.

Zamówienie na moje przysmaki wyglądało następująco: kelnerka podchodziła do mojego kontuaru, wołała nazwę żądanej sałatki, czy deseru i wbijała na gwóźdź w desce kartkę z nazwą nabazgraną ołówkiem. Ja oczywiście na początku nie byłem w stanie ani zrozumieć słów, ani odczytać tych bazgrołów i trochę czasu mi zajęło aby się tego nauczyć. Przyrządzałem zamówioną pozycję tak prędko jak umiałem, stawiałem to na kontuarze i zdejmowałem kartkę z gwoździa. To wszystko. Po pierwszym dniu pracy głowa mi puchła od nadmiaru wiedzy gastronomicznej, nic nie byłem w stanie zapamiętać, drugiego dnia było już lepiej, na trzeci dzień natomiast pewnie już stałem za moim bufetem i nie trzeba mi było parokrotnie powtarzać, o co chodzi. Po tygodniu pracy czułem się już tak, jakbym robił to od urodzenia, nie było dla mnie sałatki, której nie potrafiłbym wykonać z zawiązanymi oczami.

Ale to dopiero za tydzień. Na razie stałem sztywny jak kłoda koło mojego bufetu i zastanawiałem się, w co ja wdepnąłem. Moje niebotyczne zarobki miały wynosić trzy dolary sześćdziesiąt pięć centów na godzinę, czyli dokładnie tyle ile wynosiło w tym czasie minimum społeczne w Kanadzie, umrzeć się nie da, ale wyżyć trudno.

W Austrii, skąd przyjechałem, pracując w biurze projektów zarabiałem ponad dwa razy tyle, a po pół roku pobytu w Wiedniu opanowałem całkiem znośnie język, nawet rozumiałem nieźle "Vienna Dialekt", co było nie lada sztuką.

Tutaj było inaczej, sztuką okazało się znalezienie jakiejkolwiek pracy, a o zrozumieniu mieszkańców Quebek pochodzenia francuskiego mogłem najwyżej pomarzyć. Owszem, rozumiałem co mówi do mnie mój szef, Szwajcar, ale wszyscy inni? Porozumiewali się oni dziwnym językiem będącym mieszaniną starofrancuskiego z amerykańskim slangiem, a w dodatku połykali końcówki wyrazów, ja wytrzeszczałem oczy i uszy jak tylko się dało, ale ni cholery nie mogłem chwycić o co im chodzi. A kierując się do Montrealu uważałem, że mój francuski jest zupełnie znośny.

Ogólnie - bryndza. Słabo płacą, nic nie rozumiem i minus dwadzieścia pięć stopni Celsjusza. Gdy w dodatku odkryłem, że alkohol jest tu sporo droższy niż w Austrii, jeszcze bardziej szczena mi opadła. Były oczywiście dodatnie strony, i to dużo, ale człowiek widzi przede wszystkim to co mu dolega, tego co dobre nie zauważa się, to po prostu jest, bo tak ma być i już.

Tak wiec wprawiałem się od dnia pierwszego w moim nowym fachu i w nadmiarze nauki nie zauważyłem nawet jak nadszedł jego upragniony koniec. Zaniosłem do piwnicy, gdzie mieściła się szatnia dla personelu, mój biały fartuch i czapeczkę, ubrałem się i wyszedłem na ulicę.

Cicho i biało, i mróz siarczysty. Śnieg głośno skrzypiał pod moimi nowymi butami (prezent od troskliwego rządu kanadyjskiego). Narzuciłem na głowę kaptur parki (również prezent od rządu) i raźnie ruszyłem w stronę parkingu. Było już po godzinie dziesiątej trzydzieści wieczorem. Planowo miałem pracować pięć dni w tygodniu, od godziny pierwszej trzydzieści po południu do dziesiątej trzydzieści, z półgodzinną przerwą na obiad jadany na miejscu. Dziwne to były godziny pracy, zawsze wieczorem. Zastanawiałem się jak mi przyjdzie pogodzić ten rozkład dnia z moim życiem prywatnym. Gdzie i kiedy spotkania towarzyskie, randki z dziewczynami i popijawy z koleżkami, których niewielu miałem jak do tej pory, ale pewnie niebawem grono ich się powiększy, spotkania towarzyskie przy kieliszku zawsze powiększają krąg przyjaciół. Tylko kiedy, rano? Przed pracą? Nonsens. Co drugi weekend również miałem mieć zajęty. Sytuacja zdawała się bez wyjścia.

Od restauracji do parkingu było zaledwie parę kroków, grube płatki śniegu łagodnie spływały na ulicę w świetle latarni. Dobrze, że pozdejmowano już dekoracje świąteczne, poznikały w większości kolorowe lampki, ozdobione były jeszcze tylko nieliczne witryny sklepowe. Przypominały one ten swoisty, niezapomniany nastrój, wspomnienia świątecznego stołu w rodzinnym domu, zapach pieczonego ciasta i zielonej choinki w rogu stołowego pokoju.

Zawsze boleśnie odczuwałem brak tego, czy to będąc w Paryżu, czy we Wiedniu, a może najbardziej właśnie tutaj, w Montrealu. Dlaczego najbardziej? Bo daleko, a w dodatku ta wielka woda dzieląca mnie od Starego Lądu, te niezliczone tysiące mil morskich stanowiące nie tylko fizyczną, lecz również psychiczną zaporę. Kiedy ja tam wrócę? Wtedy nawet nie przypuszczałem ile lat przyjdzie mi zaczekać. Patrząc na te białe kawałki waty spadające z nieba, przyszły mi nagle do głowy myśli niewesołe. Ojciec mój już nie żył, matka została sama w dużym, pustym domu a ja ganiam po świecie w poszukiwaniu przygód i łatwiejszego życia i myślę tylko o sobie. Poczułem się nagle mały i niegodny, taki nędzny pająk rzucony podmuchem wiatru w nieznane, dalekie strony, sam i w dodatku jako kuchcik w białej, komicznej czapeczce jakie to w Polsce nosili podówczas lodziarze.

Szedłem po skrzypiącym śniegu w kierunku mojego samochodu, parking był juz prawie pusty, kilka pozostałych na nim pojazdów przysypanych było grubą, białą kołdrą. Nikogo w pobliżu, kompletna cisza. Wyjąłem z kieszeni kluczyki, otworzyłem drzwiczki i uruchomiłem silnik. Grizzly zamruczał łagodnie, zadowolony że przypomniałem sobie o nim w końcu. Wyjąłem ze środka miotełkę do śniegu i zacząłem oczyszczać dach i maskę auta. Na szczęście śnieg był miękki, nie miałem z tym wiele roboty.

Gdy skończyłem, wsiadłem do środka i odłożyłem miotełkę do śniegu na siedzenie po prawej stronie kierowcy. Gdy to robiłem, katem oka zauważyłem jakieś poruszenie pod murem na wprost samochodu. Spojrzałem natychmiast w tamtą stronę, ale przednia szyba pokryła się już cienką warstewką śniegu i niewiele było przez nią widać. Włączyłem więc jednocześnie wycieraczki i światła i dosłownie w tym momencie usłyszałem skrzypniecie i głuchy odgłos zamykanej bramy. Światła reflektorów wyłoniły ją z ciemności. Wielka, potężna, nabijana żelaznymi ćwiekami, sprawiała wrażenie nie otwieranej od wieków, żadnych śladów stóp nie zauważyłem pod murem, a reflektory doskonale oświetlały najmniejszą nawet grudkę na nieskazitelnie białej powierzchni.

A mógłbym się założyć, że to właśnie z tamtej strony zauważyłem jakieś poruszenie. "Ech, zdawało mi się" pomyślałem, " zmęczenie". Sporo wrażeń jak na jeden dzień, te cholerne sałatki zamąciły mi widać nieźle w głowie.

Skierowałem ciepłe powietrze z ogrzewania na przednią szybę, aby zapobiec zaparowaniu, wyjechałem z parkingu na ulicę Bonseceur, skręciłem w prawo w St Paul i po minięciu placu Jacques Cartier, skręciłem znów w prawo w St Lawrence, która to ulica była podobno kiedyś centralną ulicą Montrealu. Nazywała się wtedy Main Street i od niej liczyły się numery budynków w kierunku wschód-zachód.

***

Następnego dnia, do kuchni weszła sama właścicielka restauracji, Mme T. Urocza, starsza pani, podała mi rękę i porozmawiała ze mną przez chwilę. Dowiedziałem się, że nie tylko restauracja lecz i budynek w którym się znajduje jest w posiadaniu jej rodziny od kilku generacji.

\- Jest to jeden z najstarszych budynków przy naszej ulicy - oświadczyła z dumą.

Zapytałem wtedy o nazwę restauracji, skąd się wzięła taka niecodzienna nazwa i co ona oznacza.

\- Ach, to stara historia - powiedziała Mme T. - Trudno opowiedzieć w kilku słowach. Podprowadziła mnie do ściany, gdzie wisiały stare fotografie rodzinne oprawione w ciemne ramki. Wskazywała palcem kolejno przedstawione na nich osoby mówiąc jak się nazywały i określając swój stopień pokrewieństwa do nich. Przy ostatniej fotografii zatrzymała się trochę dłużej, była ona niewątpliwie najstarsza ze wszystkich.

\- A to jest Helene - powiedziała. - Jej prababcia była jedną z królewskich córek.

Audiencja została w taki sposób zakończona, musiałem wracać do moich sałatek. Przygotowując je myślałem nieustannie, jakiego to króla córką była prababcia pani Helene z fotografii i dlaczego nie siedziała ona w królewskim pałacu gdzieś w Europie lecz przyjechała do mroźnej Kanady, gdzie jak wiadomo rodów królewskich nigdy nie było. Czyżby coś przeskrobała i została skazana na wygnanie?

Tymczasem za to myślenie dostał mi się opieprz od kelnerki, bo do galaretki owocowej dodałem sosu chrzanowego zamiast bitej śmietany - jedno i drugie białe, kto by się tam przejmował, -potem pomyliłem lody czekoladowe z waniliowymi, miałem wydać czekoladowe a zjeść po kryjomu waniliowe, wyszło odwrotnie. Więcej pomyłek dzisiaj nie było, to i tak nieźle.

Ramirez, Meksykanin, łypał na mnie tymczasem złośliwym spojrzeniem, podejrzewałem że mnie nie lubi. Pracował przy myciu garów, co było w kuchni najbardziej upokarzającą robotą. Podobno miał chrapkę na moje stanowisko, "muszę uważać" postanowiłem, bo gotowy jest wyciąć mi jakiś numer.

Kucharzy było trzech: Michel i Richard - obaj Quebecy i Jean - Haitańczyk, czarny i bardzo sympatyczny. Zapytałem go czy wie coś o córkach króla, nie wiedział.

Michel i Richard, gdy zadałem im to samo pytanie, bardzo się ożywili i zaczęli obaj razem opowiadać mi coś w swoim języku "lo-lo", oczywiście nic nie byłem w stanie zrozumieć.

Korzystając z nawiązanej znajomości, próbowałem się dowiedzieć od nich ile można zarobić w kuchni po kilku latach praktyki. Niechętnie odpowiadali na pytania dotyczące zarobków, temat był uważany za "delikatny", ale podchwytliwymi pytaniami udało mi się wywiedzieć, że kucharz z kilkuletnią praktyką zarabia pięć do siedmiu dolarów na godzinę, szef kuchni oczywiście bez porównania więcej.

Nie były to budujące wiadomości. W Wiedniu krążyły legendy o kanadyjskich zarobkach zwłaszcza na zachodzie, w przemyśle petrochemicznym. Ale teraz było inaczej, zaczynał się kryzys, spotykałem takich, co wracali do Montrealu po utracie pracy w Albercie, niektórzy razem z pracą potracili domy, jeszcze inni prace, domy i żony, każdy odczuwał recesję inaczej, robiło się niewesoło.

Gdy po zakończonym dniu pracy wsiadłem za kierownicę mojego samochodu i włączyłem stacyjkę, wzrok mój padł na drewnianą bramę na wprost. Wyraźnie drgnęła. Tak, nie mogło być żadnych wątpliwości, widziałem to dokładnie w świetle reflektorów.

Wyszedłem z samochodu i z wahaniem podszedłem bliżej.

\- Hallo? - zawołałem półgłosem - cisza.

\- Hallo! - powtórzyłem głośniej \- jest tam kto? - tym razem po polsku. Żadnej odpowiedzi.

Rozejrzałem się po parkingu - wokół żywej duszy, odetchnąłem. Nie chciałem żeby ktoś zauważył jak rozmawiam z bramą, w dodatku z taką, która nie odpowiada. Zastukałem zgiętym palcem w ciężkie, obite żelazem drewno - nic, mojego stukania nawet nie było słychać, wrota były ciężkie i masywne - pewnie dąb. Pchnąłem je dłonią, jako że żadnego uchwytu nie widziałem na ich zniszczonej powierzchni - ani drgnęły.

"Ki diabeł" pomyślałem, ale natychmiast powstrzymałem swoje myśli - a może one naprawdę prowadzą do...

Zaśmiałem się głośno, ale wypadło to dosyć sztucznie. Powróciłem do samochodu i wsiadłem za kierownicę. Ciężkie, naruszone już mocno zębem czasu odrzwia gapiły się na mnie wyzywająco, jakby naigrywając się z mojej naiwności. Pokazałem im wyprostowany w górę środkowy palec ruchem podpatrzonym u tutejszych kierowców (w Polsce gest ten był jeszcze nieznany) i wrzuciłem bieg na wsteczny. Przed wyjazdem z parkingu rzuciłem raz jeszcze spojrzenie w kierunku bramy - tkwiła wciąż nieruchomo na swoim miejscu ciemna, ledwie widoczna w słabym świetle parkingowych latarni.

"Co się ze mną dzieje?" myślałem wzburzony "zaczynam mieć majaki?" Nic przecież wczoraj nie piłem. A jednak wyraźnie widziałem, że brama się poruszyła. Tym razem nie słyszałem żadnego dźwięku, ale może zlał się w jedno z warkotem uruchamianego silnika? Tak, ten motor był niezawodny. Za każdym razem cieszyło mi się serce, gdy po przekręceniu kluczyka słyszałem basowy pomruk jego ośmiu cylindrów.

Przypominała mi się wtedy natychmiast moja Syrenka 102 i jej dwucylindrowy silniczek skonstruowany na bazie strażackiej motopompy. I ta ciągła niepewność przy włączaniu startera: zaskoczy, czy nie zaskoczy. Często nie zaskakiwał. Zawijałem wtedy rękawy i do roboty, poszukiwanie usterki trwało na ogół krótko, silnik był niezwykle prosty i łatwo dostępny z każdej strony. Miałem zawsze w bagażniku torbę z narzędziami przy pomocy których byłem zazwyczaj w stanie naprawić to co się zepsuło. W moim Grizzly, po podniesieniu ogromnej i ciężkiej maski (podnoszenie wspomagane było sprężynami) widziałem jakąś gmatwaninę rur stalowych i gumowych i cale mnóstwo urządzeń, których funkcji nie potrafiłbym nawet określić, o reperowaniu czegokolwiek nie było by mowy. Przeciętny kierowca oprócz klucza do odkręcania kół i lewarka nie woził w bagażniku żadnych narzędzi. W przypadku awarii dzwoniło się po pomoc drogową i tyle.

Wyjechałem na ulicę Bonsecours. Wieczór był piękny i cichy, na tle granatowego nieba odcinała się wyraźnie wieża historycznego kościoła Notre Dame de Bonsecours liczącego sobie około 350 lat, znajdującego się po przeciwnej stronie ulicy St Paul.

***

Następny dzień miałem wolny od pracy. Wykorzystałem ranek na porządne wyspanie się, a około godziny dziesiątej przed południem wyruszyłem w miasto.

Samochód zostawiłem przed domem, na ulicy, akurat dzisiaj było tam wolno parkować.

Wsiadłem do autobusu przy ulicy Van Horne i dojechałem do stacji metra Rosemont. Dalej, metrem już, dojechałem do stacji Peel, wyszedłem na zewnątrz i piechotą doszedłem do rogu ulic Peel i Ste Catherine, gdzie znajdowała sie duża, dwupoziomowa księgarnia Coles. Byłem już raz tutaj i wiedziałem że jest to jedna z największych księgarni w Montrealu.

Wyszukałem kilka książek historycznych z działu poświeconego prowincji Quebek, usiadłem wygodnie w fotelu na pierwszym piętrze i zagłębiłem się w ich studiowanie. Miałem szczęście, już w drugim tomie znalazłem to czego szukałem. Mój francuski był oczywiście bardzo niedoskonały, ale to co zdołałem zrozumieć wystarczało mi w zupełności. Rozdział który mnie zainteresował nosił tytuł "Les Filles du Roi", czyli "Córki Króla". To, czego się dowiedziałem brzmiało w tłumaczeniu swobodnym mnie więcej tak:

W połowie 17 tego wieku Nowa Francja, jak nazywała się wtedy dzisiejsza prowincja Quebek, była słabo zaludniona, w dodatku na jedną kobietę przypadało tutaj kilku mężczyzn.

Aby zmienić ten stan rzeczy, król francuski postanowił wysłać tu cały transport młodych kobiet, jako kandydatki na żony dla farmerów i wojskowych, bez przyrostu naturalnego bowiem francuska kolonia została by skazana na zagładę. Wybrano kilkaset kobiet w wieku od szesnastu do dwudziestu pięciu lat i w latach 1663 do 1673 zostały one przetransportowane z Francji na nowy ląd. Król obdarzył każdą honorowym tytułem królewskiej córy i jednorazowym zasiłkiem w wysokości 100 liwrów w przypadku gdy poślubiła ona oficera, zaś tylko 50 gdy została żoną zwykłego żołnierza, czy farmera.

Zostały one przesłane do trzech miast: Quebek, Trois Rivieres i Montrealu, gdzie po doprowadzenia do normalnego stanu po wyczerpującej podróży, wystawiane były do wglądu dla zainteresowanych, których oczywiście nie brakowało. Nie był to jednak handel żywym towarem, kobiety przepłynęły ocean dobrowolnie a dobór w parę musiał być zaakceptowany obopólnie, tak stało w dekrecie królewskim. Jeżeli jednak kobieta była zbyt wybredna i nie zgadzała się na propozycję małżeństwa zbyt długo, nie otrzymywała królewskich pieniędzy i groziło jej życie w nędzy.

Ogólnie przypłynęło do Nowej Francji ponad 800 kobiet, przyczyniły się one zdecydowanie do zaludnienia francuskiej prowincji Kanady - Quebek.

***

Paweł był rudy i nosił okulary. Z wykształcenia historyk, przed wyjazdem z kraju pracował jako początkujący nauczyciel historii w jednej z podwarszawskich szkół.

\- Nie mogłem już dłużej - zwierzał się przy butelce whisky "Bon Vivant", najtańszej kanadyjskiej whisky jaką udało się nam wypatrzyć w sklepie o mądrej nazwie "Societe des Alkohol do Quebec". Tutaj rząd prowincji miał monopol na napoje wyskokowe, a jak rząd coś wymyśli, to pożal się Boże, bez względu na kraj i ustrój. Wiec wymyślił, że tak się będą nazywać sklepy alkoholowe. Nazwa wielce uczona, przywodząca na myśl jakiś instytut naukowy, miało to oznaczać, że jest to coś wzniosłego, a nie sieć zwykłych sklepów z wódką z których wspomniany rząd ciągnie obiema rekami pieniądze w formie wysokich podatków.

Jako zakąski stały na stole chipsy ziemniaczane i wędzone mule w konserwie - również najtańsze zakąski jakie udało się nam wyszukać w nieistniejącym już magazynie spożywczym Steinberg.

\- Nie mogłem już wciskać tej ciemnoty dzieciakom do głów. Mówił oczywiście o powojennej historii Polski. - Ci którzy to pisali sami w to nie wierzyli - kontynuował. \- Żeby uspokoić własne sumienie musiałem zacząć pić, nie dało się inaczej.

\- A tutaj co robisz? - Ferdek wskazał ręką na stół - pamiętniki piszesz?

\- Tutaj, to co innego - obruszył się Paweł. - Tam chlałem bo musiałem, a tutaj bo chcę, z radości że jestem w końcu w wolnym kraju, rozumiesz różnicę czarna maso?

\- Jak kto pije, to pije, powód zawsze się znajdzie - wtrąciła Cesia, silna wiejska dziewucha gdzieś z opolskiego. Cesia nie była imigrantką, przyjechała odwiedzić rodzinę, ale wiadomo, z rodziną długo wytrzymać się nie da, siedziała więc w Kanadzie na przedłużonej wizie i zarabiała pieniądze pracując na plejsach, czyli przy sprzątaniu prywatnych mieszkań.

Cesia mieszkała razem z Pawłem i Ferdkiem, a że w mieszkaniu były tylko dwa łóżka, spała więc raz z jednym raz z drugim, na zmianę. Za to nie płaciła za mieszkanie, pieniądze były dla niej najważniejsze. Po wygaśnięciu wizy miała zamiar wracać na swoją wieś, gdzie czekał na nią narzeczony. Cesia liczyła na prędki ślub, narzeczony na motor, który mieli kupić za przywiezione przez Cesię pieniądze.

\- A jak z robotą, szukaliście dzisiaj? - zapytałem pociągając z przyjemnością drinka z lodem. Smakowało to nieźle, nie tak jak nasza czysta, którą natychmiast trzeba było czymś przepić, żeby człowieka na drugą stronę nie przekręciło.

\- A szukali my, szukali i gówno znaleźli - odpowiedział niechętnie Fredek. - Jutro pójdę chyba sam, może tutaj rudych nie potrzebują - podejrzliwie popatrzał na Pawła. Rudy i w dodatku historyk, może to odstrasza?

\- Tutaj rudzi byli jeszcze przed Kolumbem - odciął się Paweł. - Gdybyś jakąś książkę w życiu przeczytał, to byś wiedział że Vikingowie docierali do wybrzeży Nowej Funlandii już ponad tysiąc lat temu. Jeszcze dzisiaj można oglądać pozostawione przez nich budowle. A oni byli właśnie rudzi.

\- To dlaczego nie chcieli cię w Mac Donaldzie? Jeżeli jesteś Viking to powinieneś mieć tutaj stare znajomości.

\- Bo jakieś gówno przyczepiło mi się do podeszwy - warknął Paweł. - To ja powinienem pójść tam sam, na pewno dostał bym robotę. Widziałeś jak ta cizia mi się przyglądała?

\- Każdy się przygląda kto cię widzi, nawet z daleka - wykpiwał dalej Ferdek. - Nie wiem za co ci dali kanadyjską wizę, bo na pewno nie za ten ryży wygląd.

\- Za inteligencję człowieczku, i za oczytanie. A za co tobie? Pewnie miałeś punkty za pochodzenie, a może bombonierkę zaniosłeś?

Nalałem po następnym drinku, polskim zwyczajem nalewaliśmy sobie jednocześnie, w taki sposób nikt nie był pokrzywdzony. Wiedziałem z doświadczenia, że jak jeszcze trochę wypiją to albo skoczą sobie do gardeł, albo zaczną się ściskać. Nastąpiło to drugie, ale po jeszcze następnej kolejce.

\- Rudy, jak ja cię lubię k.. twoja mać - rozczulał się Fredek. - Wiesz co? Oddam ci dzisiaj Cesię poza kolejnością

\- Nie pier... zdumiał się Paweł. \- A nie będziesz żałował jak wytrzeźwiejesz?

\- Takiego wała - powiedziała Cesia - ja na pewno nie zostanę z takimi pijusami. Dzisiaj idę do niego - wskazała mnie ręką.

Zastrzygłem uszami i odsunąłem rękę od mojej szklanki. Może ona nie żartuje, lepiej być trzeźwym, przynajmniej w miarę.

\- Wiecie co chłopy? - powiedziałem - chyba skoczę po następną flachę, dopóki sklepy są jeszcze otwarte, zaraz wracam.

Żaden z nich nie zaoponował, ani jedna ręka nie sięgnęła również do portfela aby dorzucić się do inwestycji. Nawet na to nie liczyłem, chodziło przecież o coś innego.

Gdy wróciłem, butelka na stole była już pusta, Rudy i Ferdek obejmowali się czule i przysięgali sobie pijacką przyjaźń, a Cesia puściła do mnie oko i powiedziała po cichu:

\- Tylko nie obiecuj sobie zbyt wiele, ja jestem porządna dziewczyna.

Wtedy historyk zaczął wymieniać wszystkich królów polskich razem z datami ich panowania, ale zaciął się przy Bolesławie Krzywoustym i ni cholerę nie mógł sobie przypomnieć co było dalej.

\- Ko...komuniści coś popieprzyli \- skarżył się żałośnie.

\- Co... coś ty, Pawełku, jak cię kocham, wtedy jeszcze nie było komunistów.

\- Byli, byli - upierał sie Rudy. \- Oni są kak Krasnaja Armia: była, jest' i budiet.

Fredek nalał znów kolejkę dla pokrzepienia pamięci kolegi.

Niebawem wyszedłem zostawiając ich w dyskusji kto miał najdłuższą brodę, Marks, Engels czy Lenin i dlaczego Stalin nie miał jej wcale.

\- Coś w tym kur.. musi by...być \- zastanawiał sie mądrze Fredek. Nawet nie zauważyli jak się zmyłem.

Mieszkałem piętro niżej, w suterynie. Moje mieszkanko byli mniejsze, ale za to jednoosobowe, nie musiałem słuchać w nocy czyjegoś chrapania. Włączyłem mojego pawia, czyli kolorowy telewizor marki RCA, który właśnie kupiłem w sklepie z używanymi meblami za 120 dolarów i przewietrzyłem dobrze moją kawalerkę. Kto wie, może mówiła poważnie? Obejrzałem również dokładnie moją kawalerską pościel - trochę pognieciona, ale ujdzie, zwłaszcza jak się zgasi światło. Przed północą, gdy francuskie wydanie dziennika telewizyjnego dobiegało końca, zacząłem już żałować pozostawionej u kolegów piętro wyżej butelki whisky. Na pewno osuszyli już wszystko do dna.

Ktoś zapukał do drzwi. Przyszła jednak.

\- Ale ja tylko na jedną noc, nie mogłam już wytrzymać z tymi moczymordami - zastrzegła się po wejściu - i nie pomyśl tylko, że jestem taka łatwa - dorzuciła, gdy wyszła spod prysznica owinięta w mój kąpielowy ręcznik - prezent od rządu kanadyjskiego.

\- Ja jestem porządna dziewczyna \- zgaś światło - powiedziała już pod kocem.

Cesia przyniosła ze sobą zapach siana i rozgrzanej na płocie pierzyny, a koniki polne i świerszcze w jej rozpuszczonych, jasnych włosach grały nam wiejski koncert aż do samego zaśnięcia.

***

\- Dwa razy "Salad Maison" i ślimaki pieczone - rzuciła przez moje okienko Nancy i wbiła na gwoźdź kartkę z bazgrołami które nauczyłem się już rozpoznawać, to nie było czytanie, po kształcie tych znaków namazanych w pospiechu byłem już w stanie poznać o jaką sałatkę, czy zakąskę chodzi. Sałatki miałem już opanowane do perfekcji, ślimaki zapiekane - to było jeszcze łatwiejsze, do podawania ich służyły specjalne, kamionkowe naczynia z rączką, każde z nich miało 6 wgłębień w które wkładało się ślimaki z puszki w sosie własnym a z wierzchu należało każdego z nich przykryć warstwą jakiejś zielonej pasty, również z puszki i przygotowane w ten sposób danie przekazywało się kucharzowi, który umieszczał je w gorącym piecu na kilka minut. Szkoda mi było trochę biednych ślimaków, pamiętałem jak jeszcze niedawno bawiłem się takimi na łące. Im już było chyba wszystko jedno, w puszce czy w piecu, może w piecu nawet lepiej, prędzej wydostaną się znów na wolność. Chociaż nie, raz się zbuntowały. Chciałem na próbę okazać się bardziej szczodry i nałożyłem na nie zbyt wiele pasty, tak aby wykończyć puszkę. Po wyjęciu z pieca okazało się, że biedne ślimaki wkurzyły się i powyskakiwały ze swoich dołków, kucharz Michel musiał je ganiać po całym piekarniku i przeklinał mnie w swoim języku "lo-lo", czego i tak nie rozumiałem. Dzisiaj bardzo uważałem żeby nie przesadzić z pastą.

Kelnerek było kilka, na ogół młode. Poubierane w starodawne sukienki i białe fartuszki kręciły się jak frygi pomiędzy kuchnią a salami restauracji, zawsze sie spieszyły, nie pamiętam żebym kiedyś z którąś dłużej porozmawiał.

Z innymi pracownikami restauracji można było rozmawiać, ale trudno było ich zrozumieć. Fernando, barman - ten pochodził gdzieś z południowej Ameryki i jego francuski rozumiałem nieźle. Zapytałem go co on robi w dzień jeżeli wieczory ma zajęte tutaj.

\- Teraz, zimą, jeżdżę na narty - powiedział - są niezłe zjazdy w Laurentidach, trochę ponad godzinę jazdy z Montrealu. Narty bardzo skracają zimę, musisz spróbować.

Oczywiście miał rację, ale narty kosztują, trzeba kupić sprzęt, ubranie, wyciągi też nie są za darmo, to zabawa jeszcze nie dla mnie, narty muszą zaczekać. Na razie wracamy do sałatek.

Sałatka szefa, pomidorowa z rzodkiewkami i oliwkami, sałatka z szynką - zamówienia mnożyły się na wbitych w deskę gwoździach a ja kręciłem się jak rak w ukropie.

I jeszcze te desery: Tarte aux Pommes, Gateau Foret Noire, Creme Caramel, o rany, ile oni tego wymyślili, czy ci ludzie wiecznie są głodni?

Sam nie wiem kiedy dzień mi upłynął, sałatki przyrządzałem już jak prawdziwy zawodowiec, szef miał zadowoloną minę.

Wyszedłem jak zwykle na parking, lekki śnieżek prószył z ciemnego nieba, nie było mrozu, zapowiadali ocieplenie na weekend. Ocieplenie, to znaczy że będzie cieplej niż -10 stopni, tutaj to się nazywa ocieplenie.

Włączyłem silnik i światła i... oniemiałem. Brama była uchylona. Tak, jedna jej połowa była wyraźnie uchylona na zewnątrz, dokładnie widziałem pionową, czarną krechę cienia pomiędzy dwiema jej częściami. Ostrożnie, powoli otworzyłem drzwiczki samochodu i wysiadłem. Nic.

Zrobiłem dwa kroki w kierunku muru, pomału, ostrożnie... i wtedy... BUM!!! Wrota zatrzasnęły się z hałasem tuż przed moim nosem. Zakląłem po cichu. Ktoś wyraźnie zabawiał się moim kosztem. Może to ten pieprzony Meksykanin, jakoś niewyraźnie mu dzisiaj z oczu patrzyło. Trzeba będzie zbadać go dokładniej, to jest chyba jakiś niezły gagatek. A jeżeli to nie on, to kto? Może zresztą lepiej, że się zamknęła, nie wiadomo co się tam kryje po drugiej stronie. Trzeba się będzie jutro zorientować, dokąd prowadzą te wrota, to jest przecież ten sam budynek w którym znajduje się restauracja, musi tam być jakieś dojście od środka. Machnąłem ręką na bramę i powtórnie wsiadłem do samochodu. Gdy wyjechałem na ulicę i skręciłem w lewo, znalazłem się dokładnie na wprost zabytkowego kościoła Bonsecours. Wyglądał jak wycięty z papieru i przyklejony do fotografii miasta. Ruszyłem w kierunku domu w którym mieszkałem.

***

Miałem wolną sobotę. Tak, moja pierwsza wolna sobota w Montrealu. Siedzieliśmy we trzech w mieszkaniu chłopaków i słuchaliśmy polskiej rozgłośni radiowej "Polska Fala".

Nic ciekawego, głownie reklamy polskich sklepów, niewiele polityki, jakaś pani podawała przepisy kulinarne. Nadstawiłem uszu gdy usłyszałem:

"A teraz podaję przepis na sałatkę..."

Nareszcie cos dla mnie, może zaskoczę mojego szefa jakimś polskim specjałem.

"Dwa kilo mąki z młyna" kontynuowała starsza pani "dwa jaja Gagarina, kiełbasa Chruszczowa i... sałatka gotowa".

Gruchnęliśmy oczywiście śmiechem. Potem była aktorka polska, wdowa po generale Andersie, odśpiewała z Londynu swój żelazny przebój o słonecznikach, co to się grzeją w słońcu przy złamanym płotku i wreszcie ogłoszenie o zabawie polonijnej w domu Towarzystwa Polskiego "Biały Orzeł", a do tańca ma przygrywać polska orkiestra, również o nazwie "Białe Orly". Bilety do nabycia przy wejściu na salę.

Oczywiście idziemy, trzech takich harpaganów nie trzeba było długo namawiać. Zadecydowaliśmy, że zaczekamy na Cesię, wypijemy przed wyjściem, dla animuszu, a resztę w butelce zabieramy ze sobą.

Cesia, gdy wróciła z pracy, ucieszyła się wiadomością o zabawie, zwłaszcza jak się dowiedziała że złożymy się we trzech na bilet dla niej.

***

Duża sala udekorowana była kolorowymi wstęgami, na głównej ścianie wisiało godło Polski, oczywiście w koronie, damy w wytwornych sukniach, wszyscy panowie (jak na razie jeszcze trzeźwi) w garniturach, wiadomo - karnawał. Jedna połowa sali przeznaczona była na parkiet do tańca, drugą zajmowały okrągłe, dziesięcioosobowe stoły dla biesiadników. W programie był bal i kolacja, zapowiadało się nieźle.

Przyglądaliśmy się z ciekawością miejscowej Polonii, właściwie ludzie byli podobni do tamtych, pozostawionych w kraju, no może inaczej poubierani. I miny mieli inne, każda gęba wesoła, wypasiona, zadowolona z życia. Dzisiaj się pobawią, popiją, jutro pójdą do kościoła, wyspowiadają z tego co nagrzeszyli i od poniedziałku można zaczynać tydzień od nowa.

Tam? Szare, wkurzone twarze przeklinające ustrój i kartki żywnościowe, strajkujące kolejno fabryki, starcia z ZOMO, ogólna depresja narodowa. Tak, to inny świat, tutaj, na tej sali nie było polityki, przynajmniej na razie, dopóki wszyscy byli trzeźwi. Pierwsze drinki ponalewane do plastikowych szklanek zaczęły łagodzić sztywną na początku atmosferę. Muzyka disco płynąca z głośników poderwała do pierwszych tańców tych najmłodszych, ze zdumieniem zauważyłem tańczące ze sobą w parach dziewczyny, czegoś takiego nie widywało się w Warszawie na studenckich dyskotekach.

Sala z wolna się wypełniała, na podium zaczęła wstępować orkiestra. Kolejka ustawiająca się przed barem rosła w oczach, kupowano tam drinki i napoje do rozcieńczania, oraz lód, poprzynoszone ze sobą butelki z whisky stały jeszcze dyskretnie pod stołem, w miarę rozkręcania nastroju zajmowały stopniowo należne im miejsce na blacie. Przypominało to wszystko budowanie nastroju przed przedstawieniem operowym, wypełniająca się sala, dźwięki strojącej instrumenty orkiestry, uwertura w postaci dyskoteki. Wereszcze gruchnęli na całą parę. Ze zdumieniem słuchaliśmy tego repertuaru: Głęboka Studzienka, Zielony Mosteczek, a gdy zabrzmiał ich sztandarowy jak się później okazało szlagier: Zocha izbę zamiatała i Macieja zawołała... nawet najstarsi nie wytrzymali i ruszyli w tany.

Słuchaliśmy tego przerażeni. W co myśmy wdepnęli? A gdzie Bitelsi i Rolling Stonsi? W Warszawie nikt by na taką zabawę nie poszedł, prawdziwa poruta. Ale tylko do czasu. Gdy zaczęło nam już szumieć w głowach, nogi same poderwały się i ruszyły na parkiet.

Dziwna sprawa, musiałem przyznać że już dawno nie bawiłem się tak doskonale. Coś mi to przypomniało... No, oczywiście, zabawy wiejskie w remizie strażackiej, gdzie bywałem jako nastolatek w czasie letnich wakacji spędzanych u rodziny na wsi. Podobne wiejskie dekoracje, te tańczące ze sobą dziewczyny i wreszcie te ludowe melodie porywające umarłego do tańca. Tańczyło się tutaj jak kto chciał, na początku parami, potem w grupach, styl czy kroki się nie liczyły, ważne było żeby czuć się dobrze, a jak nie, to wypij kolego jeszcze jednego, na pewno ci pomoże.

Gdy orkiestra zrobiła sobie przerwę powróciliśmy do stolika czerwoni, zmęczeni z błyszczącymi z podniecenia oczami. Paweł przygruchał sobie jakąś cizię i zaprosił ją do bufetu, Cesia przysiadła się do stolika napotkanych znajomych. Ona od razu poczuła się tu jak u siebie w domu, zresztą nie była to jej pierwsza zabawa. Ferdek natomiast usiadł przy mnie ciężko dysząc i opowiadał zasapanym głosem:

\- Tańczę wyobrażasz sobie z taką jedną, nagrzałem się na nią nieźle, a gdy odprowadziłem ją do stolika gdzie siedziała jej mamusia, zapytałem czy mogę odwieźć Danusię do domu po zabawie. A jej matka mnie pyta, jaką mam karę. No to ja jej mówię, że kary jeszcze się nie dorobiłem, jeżdżę metrem. A ona mi na to, że jej córki nikt metrem do domu odwoził nie będzie i spojrzała na mnie jak na robaka. Muszę kupić samochód, tylko za co?

\- Jak znajdziesz jakąś robotę, to sobie kupisz, zresztą po co ci dziewczyna, macie przecież Cesię?

\- A co ja zrobię jak ona wyjedzie? Kapucyna mam walić?

Trzeba było przepić ten problem, co zrobiliśmy bez czekania na historyka.

Poznaliśmy tutaj kilka osób. Jak się okazało, takich którzy właśnie przyjechali tutaj z Polski było zupełnie sporo, spotkaliśmy osoby w naszym mniej więcej wieku z rożnych polskich miast, normalnie się z nimi rozmawiało, ze starą polonijną generacją trudniej się było porozumieć, oni nas nie rozumieli, a my ich, nie chodzi oczywiście o język, lecz o sposób myślenia.

Skarży się Fredek sąsiadowi przy stoliku że roboty znaleźć nie może.

A Sąsiad, wielkie, dobroduszne chłopisko mu odpowiada:

\- I do czego się chłopie spieszysz? Jeszcze się tutaj napracujesz. Daje ci rząd pieniądze na utrzymanie? Daje. To siedź spokojnie i nie narzekaj, nie masz źle.

A żona jego, zawistne babsko jak nie syknie:

\- Nam tutaj nikt nie pomagał. Jak my tu po wojnie przyjechali, to od razu do roboty w polu musieli my jechać, na chleb musieli my zarabiać. A wy przyjechali tutaj na gotowe, pieniądze wam dają i jeszcze wam mało?

Nie dało rady dogadać się z nimi, inny świat. Woleliśmy zadawać się z takimi jak my.

Dziewczyn na sali było sporo, niektóre poprzychodziły z tatusiami i mamusiami, te były oczywiście trudniejsze do poderwania. Jedne były ładne, inne mniej, zawsze pozostawał jednak ten sam problem; z tymi miejscowymi, które tutaj się urodziły, nie mieliśmy za bardzo o czym rozmawiać, to tak jakby próbować porozumieć się z Marsjanką, przyjezdne natomiast trudno było rozpoznać na pierwszy rzut oka. Najważniejsze, że bawiliśmy się wszyscy nieźle, wymienialiśmy numery telefonów z napotkanymi osobami, nawiązywały się pierwszy nasze znajomości na Nowym Lądzie. Atmosfera stawała się coraz bardziej rozbrykana, biały orzeł na ścianie poprawiał sobie koronę na głowie od czasu do czasu, próbując zachować powagę, myśmy nawet nie próbowali.

Sala była pełna dymu (wtedy wolno było jeszcze palić w miejscach publicznych). Poubierane w harcerskie stroje młode dziewczyny pownosiły na salę gorące dania, prosto z kuchni, ach jak to smakowało, prawdziwe polskie jedzenie, po tych wszystkich frytkach i hamburgerach, to było coś, czego byliśmy naprawdę stęsknieni.

\- Zupełnie jak w Polsce - westchnął rozrzewniony Paweł zajadając pieczony schab z buraczkami. \- Wiecie, czym najbardziej różni sie Kanada od Polski? Tym, że jak do tej pory nie spotkałem tu ani jednego "towarzysza", jeszcze trochę a zacznie mi ich brakować.

\- Spróbuj coś załatwić w polskim konsulacie, to ich spotkasz - podpowiedział mu sąsiad z lewej strony.

\- A tutaj oni nie przychodzą?

\- Jasne że przychodzą, ale bez czerwonych krawatów.

Harcerki zaczęły roznosić kawę i desery, a na scenie rozpoczęły się występy polskiego zespołu tanecznego Podhale.

Krągłe łydki tanecznic błyskały zaczepnie spod góralskich spódnic przy każdym obrocie, ale bronione były postukiwaniem prawdziwych ciupag podrzucanych w powietrze.

\- Jeszcze po jednym, Pawełku, za tą naszą Polskę kochaną - rozczulił się Fredek. Nie on jeden zresztą miał łezkę w oku, pijackie rozczulenie było zaraźliwe, ja również czułem że coś ściska mi gardło.

\- Tylko dlaczego on jest taki mały? - skarżył się nasz historyk - dlaczego on taki mały?

\- Jak do tej pory nie narzekałeś \- zdziwił się Fredek. - Są już podobno metody na powiększenie, możemy jutro poszukać w książce telefonicznej odpowiedniego cyrulika, tutaj za lekarza się nie płaci, wszyscy są ubezpieczeni.

\- Zależy od zabiegu - wtrącił sąsiad - jak dużego pan sobie życzy?

\- Chciałbym, żeby był wielki - zawołał Paweł i rozczapierzył swoje długie ręce na całą rozpiętość.

\- Co? - zdumieli się wszyscy przy stole.

\- Tak! - denerwował się historyk \- chcę żeby był taki wielki żeby go było widać z daleka, żeby go było widać z ulicy!!!

Tym razem wyraźnie już pokazywał zawieszonego na ścianie białego orla.

Odetchnęliśmy i oczywiście zgodziliśmy się z nim. Tak. Orzeł powinien być większy.

\- A ja myślałem że chodzi ci o ptaka - roześmiał się Fredek.

\- Oczywiście, że tak - potwierdził z pijackim uporem Paweł - ma być taki wielki jak cała ściana, albo jeszcze większy. I ma mieć większy dziób, i pazury.

Tymczasem orkiestra szykowała się do ostatniego bloku tanecznego, butelki stojące na stole były już prawie puste, a Zocha zaczęła zamiatać tą samą izbę po raz ostatni tego wieczoru.

***

Po powrocie do domu zasnąłem kamiennym snem bojownika. Pokazała mi się Zocha z krągłymi łydkami, zamiatała śnieg przed moim samochodem, nie miałem najmniejszego pojęcia dokąd jadę, białe tumany wzbijające się spod jej miotły wzbijały się w powietrze. Zocha miała na sobie góralską spódnicę i indiański pióropusz na głowie, od pasa w górę natomiast była kompletnie naga. Śnieg opadał na jej gorącą skórę i parował z sykiem, a ja wiedziałem że muszę ją dogonić bo taka okazja nie powtórzy się nigdy więcej. Mocniej i mocniej naciskałem na gaz, ale koła mojego samochodu ślizgały się na śniegu i jechałem bardzo wolno, aż dotarliśmy na koniec do drewnianej bramy w murze. Zocha pchnęła ją swoją miotłą i brama otworzyła się skrzypiąc. Wjechałem do środka. Po obu stronach kamiennego korytarza stali znani mi z pierwszomajowej trybuny towarzysze w czerwonych krawatach, a śnieg lecący spod miotły Zochy zamienił się w długie snopy pomarańczowych iskier. Na końcu korytarza stał milicjant w mundurze. Dotknął palcem daszka swojej czapki i powiedział:

\- Dowodzik do kontroli poproszę...

Obudziłem się zlany zimnym potem, kolejny sen imigranta, na szczęście zawsze się budzę w takich momentach, przynajmniej jak do tej pory.

***

Zdecydowanie poniedziałek nie jest moim najlepszym dniem. Ten zapowiadał się wyjątkowo paskudnie. Zaczął się od kaca. Dla przedłużenia sobotniego nastroju, poprawiliśmy z kolegami w niedzielę. Ale radosne uczucie na ogół trwa krotko, należało je więc ponownie wzmocnić, co uczyniliśmy kilkakrotnie aż do kompletnego wyczerpania sił i światła dziennego, jeżeli ktoś chce być naprawdę brutalny, może powiedzieć że przepiliśmy niedzielę.

Tak więc poniedziałek miał prawo zacząć się od kaca i z tego prawa bezlitośnie skorzystał. Spałem długo, sen leczy podobno, ale usłyszałem wycie syreny za oknem, koszmar, odśnieżają tę stronę ulicy, po której zostawiłem mój samochód. Jeżeli go nie przestawię, odholują go cholera wie gdzie i jeszcze będę musiał zapłacić mandat. Ubrałem się byle jak i przestawiłem brykę w inne miejsce, cholernie daleko od mojego domu.

Powróciłem do mieszkania i dalej do wyra na kontynuowanie kuracji, a szklanka z zimną wodą musiała stać w zasięgu ręki. Jeszcze zanim kuracja moja została zakończona, nastawiony na wszelki wypadek budzik wywrzeszczał mi bezczelnie że już jest pierwsza po południu i trzeba wstawać, następna makabra.

W pracy nie było lepiej. Może ona i uszlachetnia, ale na pewno nie mnie i na pewno nie tego poniedziałku. Bolały mnie wszystkie gnaty po sobotnich pląsach i nic mi się nie chciało.

W dodatku przyszła chandra żrąca jak zmora od wewnątrz i ciało i duszę, musiałem wyglądać przy tym nieszczególnie, bo Ramirez przyglądał mi się z wyraźnym zadowoleniem. A potem ktoś się poskarżył, że sałatka była nieświeża (musiałem zbyt mocno wyciskać liście po płukaniu). We łbie wciąż mi się kręciło, nic jeść nie mogłem, nawet lody waniliowe nie przechodziły mi przez gardło, tylko pić, pić i pić.

Sam nie wiem, jak dopracowałem do końca dnia, pozostały widać we mnie jeszcze resztki instynktu przetrwania, tylko to mogło mi pomóc.

Gdy wreszcie wyszedłem w mroźny wieczór i wystawiłem głowę na świeże powietrze, tak mi sypnęło w oczy lodowymi igiełkami, że biegiem pognałem do samochodu, opadłem bezwładnie na siedzenie i włączyłem silnik. Oparłem głowę o zagłówek fotela, zamknąłem oczy i próbowałem się zrelaksować, ważne jest żeby nie rozkleić się w takim momencie, nie ma nic gorszego na chandrę jak rozczulanie się nad samym sobą.

O czym myślałem? Starałem się nie myśleć, wyciszyć się kompletnie, wyłączyć głowę z kontaktu dla ochłodzenia przegrzanych podzespołów, to czasem dobrze robi. Jak długo tak trwałem? Nie mam najmniejszego pojęcia, może minutę, może dwadzieścia? Wreszcie podniosłem powieki i spojrzałem przed siebie.

W świetle reflektorów mojego samochodu widziałem rękę. Tak gdzieś do łokcia. Wysunięta ze szczeliny uchylonej bramy w murze, z długimi, białymi palcami, sięgający przegubu rękaw zakończony był koronkowym mankietem. Była to bez wątpienia ręka kobiety. Na jednym z palców widziałem błysk srebrnego pierścionka, palec wskazujący dłoni zagięty był ku górze i poruszał się miarowo zginając i prostując, jakby przyzywając kogoś.

Kogo? Obejrzałem się, wokół żywej duszy. Głowa moja zaczęła znów pracować (prawie normalnie) i z myślenia wyszło mi, że to mnie ręka wzywa prawdopodobnie, nie dopatrzyłem się innej możliwości. Nie bez obaw wyszedłem na zewnątrz, pewny że gdy tylko zamknę za sobą drzwiczki samochodu, ręka zniknie, usłyszę głuchy trzask i brama zostanie znów zamknięta.

Nie zniknęła jednak, podszedłem bliżej na wacianych nogach, nie miałem pojęcia czego właściwie się obawiam.

Poprzez drobny pył zlodowaciałego śniegu sypiącego wciąż z góry, widziałem ją wciąż, tak, to był srebrny pierścionek na palcu, paznokcie krótko były obcięte, bez lakieru. Była to ręka młoda, skórę miała bladą i gładką, gdy podszedłem tuż, pod samą bramę, ręka cofnęła się powoli do środka, lecz brama nie zatrzasnęła się. Stałem tak przez kilka sekund, nie wiedziałem co zrobić. Wreszcie zdobyłem się na odwagę, uchwyciłem palcami krawędź drzwi i pociągnąłem do siebie.

Przede mną stała dziewczyna. Właściwie powinienem powiedzieć młoda kobieta, mogła mieć nie więcej niż dziewiętnaście lat. Ubrana była w sukienkę "z epoki", taką jakie nosiły nasze kelnerki. Odetchnąłem z ulgą. Ale mnie nabrały, nie znałem jej co prawda, ale kelnerki zmieniały się dosyć często, musiała być nowa.

\- Nareszcie jesteś - powiedziała \- długo musiałam czekać.

Rozumiałem ją doskonale, jej francuski nie miał tych amerykańskich naleciałości używanych przez osoby tutaj urodzone, może przyjechała z Francji?

Postanowiłem dla żartu włączyć się w grę.

\- Musiałem przebyć morze żeby do ciebie dotrzeć. - Miałem nadzieję, że udało mi się nie pokazać po sobie początkowych momentów strachu, nie mógł bym się jutro pokazać w pracy.

\- Chodź - powiedziała - chcę zobaczyć twój statek.

I poszła przodem w głąb kamiennego korytarza znanego mi już przecież.

Korytarz wyglądał zupełnie tak samo jak w moim śnie, tylko że nikt nie trzymał płonących pochodni, po prostu nie było tu ciemno. Po przejściu kilkunastu metrów napotkaliśmy schodki, zeszliśmy mniej więcej jedno piętro niżej i znów szliśmy, ona pierwsza, ja za nią, ciekawy dokąd w końcu mnie zaprowadzi.

I znów kamienne schody, tym razem kręcone. Wspinaliśmy się w milczeniu aż doszliśmy do zamkniętych drzwi. Kobieta pchnęła je wciąż bez słowa i znaleźliśmy się we wnętrzu kościoła.

Rozejrzałem się ciekawie. Był bardzo stary. Musiał to być kościół Notre Dame de Bonsecours przy ulicy St Paul, jako że innego nie było w pobliżu. Panujący tu półmrok rozjaśniały żółte, woskowe świece płonące w metalowych świecznikach po obu bocznych ścianach. Było ich wiele, może kilkadziesiąt przy każdej ścianie.

Kobieta podeszła do bocznego ołtarza gdzie stała figura św. Antoniego, (o ile znam się na świętych) i zapaliła cienką świeczkę u stóp figury.

\- Za to, że cię znalazłam - powiedziała. Były to jej pierwsze słowa wypowiedziane we wnętrzu kościoła.

Odwróciła się do mnie i zaczęła przyglądać mi się dokładnie, od stóp do głów, tak jakby starała się zapamiętać mój wygląd na zawsze.

\- Nie tak sobie ciebie wyobrażałam - powiedziała, trochę może zawiedziona - nie wyglądasz na marynarza.

\- Nie jestem marynarzem - odpowiedziałem - jak byłem mały, chciałem nawet nim zostać, ale przeszło mi gdy dowiedziałem się że marynarz musi mieć żonę w każdym porcie. Ja nie chciałem żadnej żony, więc postanowiłem zostać konduktorem tramwaju, bo oni też mieli mundury i takie fajne szczypce do przecinania biletów. Też chciałem takie szczypce.

Słuchała z szeroko otwartymi oczami jakby nic nie rozumiejąc, niestety mój francuski nie był zbyt doskonały.

\- Nie potrzebujesz żony? - zapytała zdziwiona - to kto sprząta izby twojego domu kiedy jesteś na polowaniu?

Tym pytaniem naprawdę mnie zaskoczyła.

\- No, teraz się zmieniło, jestem dorosły - prostowałem niezdarnie - żona owszem, może by się przydała, ale na polowanie nie jeżdżę, nie lubię zabijać zwierząt. A pokój mam tylko jeden i to niewielki, nie ma tam wiele sprzątania.

\- Jak masz na imię? - zapytała.

\- Andre - podąłem jej imię którym posługiwałem się w krajach w których nikt oprócz Polaka nie potrafił wymówić "rz".

\- Andre, Andre skąd? - dopytywała się dalej.

\- Jak to skąd? Z Warszawy oczywiście.

Wciąż nie wyglądała na przekonaną. Chwyciła mnie za rękę i pociągnęła w głąb jakiegoś przejścia.

"O cholera, znowu schody" - pomyślałem - "to mnie wykończy, koniecznie muszę przestać palić".

Szliśmy tak w górę i w górę, zdawało mi się bez końca, aż wyszliśmy na zewnątrz. Znaleźliśmy się na okrągłym tarasie otaczającym wieżę kościoła. Pod nami widać było wybrzeże portowe, biała płaszczyzna lodu pokrywającego wodę znikała daleko w mroku.

Zauważyłem, że stojąc obok dziewczyny nie odczuwam zimna, jakby jej obecność na tym tarasie chroniła nas przed lodowatymi podmuchami wiatru.

\- Nie widać żadnego statku w porcie - zauważyła, - rzeka skuta jest lodem, jak ty właściwie przypłynąłeś?

\- Kto powiedział że przypłynąłem? - teraz ja się zdziwiłem - przyleciałem samolotem, jak wszyscy. Był ze mną jeden Rumun, nazywa się Yani, możesz go zapytać jeżeli mi nie wierzysz.

\- A czym ty się zajmujesz?

\- No, tam byłem inżynierem - wskazałem ręką w stronę rzeki. Tutaj pracuj w kuchni, przecież dobrze wiesz.

Zacząłem już mieć dosyć tej komedii.

\- A ty, jak ty się nazywasz?

\- Catherine, pochodzę z Paryża.

\- Znam Paryż, mieszkałem tam kiedyś. Ale to było dawno. Przy ulicy Brea.

\- A teraz, gdzie mieszkasz?

\- Przy Hutchison, blisko Van Horn. Znasz tę okolicę?

\- Nie znam. Wcale nie znam tego miasta. Kiedyś tu była niewielka osada, kilkanaście ulic na krzyż. Teraz stała się ogromnym miastem.

\- Wcale stąd nie wychodzisz? Nigdy?

\- Nigdy. Montreal znam tylko z tego balkonu, ogromnie się zmienił, całkiem nie do poznania.

\- Ale dlaczego nie wychodziłaś na zewnątrz? Nie było ci wolno?

\- Musiałam czekać. Może czekałam na ciebie? Może teraz bym już mogła, ale chyba bym się bała.

Catherine odwiązała od swojej sukni wąską, żółtą wstążkę którą miała zawiązaną pod szyją i przywiązała ją do metalowej balustrady tarasu.

\- To na pamiątkę naszego spotkania.

\- A ze mną, ze mną też byś się bała? Może byśmy spróbowali? Pokaże ci Montreal z okna samochodu, chcesz?

Chciała, i to jak. Na jej ramionach pojawił się nagle długi płaszcz z kapturem nie wiadomo skąd wytrzaśnięty i powróciliśmy w dół ta samą drogą, poprzez schody i kościół i podziemny korytarz aż dotarliśmy do samochodu stojącego grzecznie na swoim miejscu.

Otworzyłem elegancko drzwiczki pasażera, Catherine z pewnym ociąganiem wsiadła do środka, robiła to tak niezgrabnie, jakby po raz pierwszy w życiu jechała samochodem.

"Ach, jak ona gra" pomyślałem "jak zawodowa aktorka. Ja też postaram się nie być gorszy".

Ruszyliśmy z miejsca, grizzly wypłynął z parkingu i powoli sunął w dół, w stronę ulicy St Paul.

Catherine podniosła oczy na kościół Bonsecours.

\- Jaki on jest piękny - szepnęła. - Kiedyś taki nie był. Był mały i drewniany, tylko fundamenty były z kamienia.

Jechaliśmy ulicą St Paul, równoległą do wybrzeża. Mijaliśmy oświetlone wystawy sklepowe, nieliczni przechodnie kręcili się jeszcze wzdłuż ulicy. Catherine przyglądała się światu na zewnątrz z takim zdziwieniem, że zacząłem w końcu wątpić czy ona udaje.

"A może" zacząłem myśleć bardzo jeszcze ostrożnie "może ona wcale nie gra, może ona jest... prawdziwa".

No nie, to by znaczyło że ja jestem nieprawdziwy. Takiego fioła jeszcze chyba nie mam.

\- Wiesz co? - powiedziałem - pokażę ci Montreal z góry, zobaczysz od razu całe miasto.

Grizzly zawiózł nas na szczyt góry Mont Royal, która znajduje się w samym środku miasta. Znał dobrze drogę, bo bardzo lubiłem to miejsce, znajdował się tam taras widokowy z którego można było objąć wzrokiem dużą cześć Montrealu. Jak mi powiedziano, latem było to ulubione miejsce zakochanych, teraz jednak taras był pusty, za to widok z niego przepyszny. Montreal jarzył się pod nami milionem ogników, jaśniej oświetlone autostrady i główniejsze arterie przecinały to morze światełek w rożnych kierunkach, a kolorowe neony dodawały miastu wesołego charakteru.

\- Gdzie jest rzeka? - zapytała Catherine.

Wskazałem jej jasną płaszczyznę zamarzniętej rzeki St Lawrence z ciemnym pasmem nie poddającego się zimie nurtu pośrodku.

\- A gdzie jest kościół?

\- Kościołów tutaj jest mnóstwo. Podobno Mark Twain powiedział kiedyś będąc w Montrealu, że bez względu w która stronę rzucić tutaj kamieniem zawsze się trafi w szybę kościoła.

\- O tam, widzisz? - wskazałem palcem ledwie widoczną w oddali kopułę z wieżą obok - to jest polski kościół, św. Michała, tam chodzę w niedziele na mszę.

"No, może nie w każdą" dodałem w duchu. Właściwie, tylko raz tam byłem.

Przypomniało mi się, że jest to miejsce zakochanych, objąłem więc Catherine ramionami i ostrożnie przycisnąłem do siebie. Nie broniła się, kto wie, może nawet nie zauważyła, tak bez reszty pochłonięta była gwiezdnym widokiem.

Rzeczywiście, było czym się zachwycać. Śnieg już dawno przestał padać, przegonione wiatrem chmury odsłoniły granatowe niebo ze wszystkimi jego światełkami. A mieniły się te ogniki, migotały, i wszystkie naraz odbijały się teraz w głębokich oczach Catherine, gdy próbowałem w nie zajrzeć pochyliwszy głowę.

\- A będziesz dobry dla mnie? - zapytała nie odrywając spojrzenia od gwiezdnego koncertu.

\- Jak tylko potrafię - odpowiedziałem. - Pod warunkiem że jesteś prawdziwa.

\- Czy ja jestem prawdziwa? Nie wiesz jeszcze? Bardzo łatwo możesz sobie odpowiedzieć na to pytanie. Zastanów się tylko czy ty jesteś prawdziwy.

I tu mnie miała. Właśnie akurat nad tym się zastanawiałem. Nadeszło mnie przed chwilą to dziwne uczucie, które nawiedza mnie od czasu do czasu i które nie bardzo lubię. Polega ono na tym, że umysł mój oddala się jakby od ciała, wydostaje się z głowy i myślę wtedy o sobie jako o osobie trzeciej, o kimś jednocześnie swoim i odległym, wtedy naprawdę nie wiem kim jestem dokładnie. Nie lubię tego i nigdy nie lubiłem, może powinienem spróbować polubić, może łatwiej będzie mi to znosić.

\- Nie wiem - powiedziałem prawdę.

\- A ile masz krów - zapytała po chwili.

Zdumiał bym się może, gdybym był umysłem w swojej własnej głowie, lecz ponieważ byłem obok, odpowiedziałem bez wahania:

\- Ani jednej krowy, nawet kozy nie posiadam.

\- To dobrze - odetchnęła - byłam wychowana w mieście i nie mam pojęcia jak się doi krowę. Nie to żebym się bała roboty, ale akurat na krowach się nie znam.

Spojrzała jeszcze raz z zachwytem na migoczące gwiazdami miasto i poprosiła żebym ją odwiózł do domu.

\- Kiedy znów cię zobaczę? - zapytałem gdy znaleźliśmy się z powrotem na parkingu restauracji - ta cholerna brama jest stale zamknięta.

\- Przyjdź jutro - powiedziała - o tej samej porze co dzisiaj. Będę czekała.

Umysł mój tymczasem znalazł się z powrotem na właściwym miejscu i zaczął pracować po staremu, spróbowałem więc ją pocałować, ale nadstawiła mi tylko policzek i powiedziała podchodząc do bramy:

\- Mamy jeszcze dwa dni, zastanów się czy jesteś prawdziwy.

Odciągnęła bez trudu połowę bramy i zniknęła w szarej jej szczelinie. Ujrzałem jeszcze białą dłoń która pomachała mi na pożegnanie i brama zatrzasnęła się głośno. Podszedłem bliżej i spróbowałem pociągnąć tą samą jej połowę do siebie, tak jak ona zrobiła przed chwilą, lecz ciężkie wrota ani drgnęły wrośnięte na amen w kamienny mur.

***

Następnego dnia w pracy wypytałem kelnerkę którą znałem najlepiej czy przyjęto ostatnio kogoś nowego, jakąś dziewczynę której jeszcze nie znam. Zaprzeczyła. Wymieniła mi wszystkie kelnerki po imieniu, znałem je, nie było wśród nich Catherine. Przyglądałem się jej twarzy przy tym przebiegle, czy nie znajdę w niej jakiegoś śladu kpiny, czy chociażby rozbawienia. Nie, była poważna. Dziewczyny pracowały naprawdę w biegu i raczej nie w głowach im było robienie mi kawałów.

Przyjrzałem się przy okazji ich sukienkom. Były stylizowane na starą modę, ale po plastikowych guzikach i maszynowym hafcie można było od razu poznać że wykonano je niedawno. Sukienka którą wczoraj miała na sobie Catherine była przede wszystkim dłuższa, prawie do ziemi, guziki miała metalowe a po haftach na rękawach i kołnierzyku od razu można było poznać ręczną robotę.

Podczas przerwy na obiad zszedłem do piwnicy. Spotkałem tam Josepha, starszy pan miał tam swój warsztacik, zajmował się on reperacją mebli i konserwacją wszystkich sprzętów w restauracji, do niego należało również malowanie ścian w razie potrzeby, co poznałem po rzędzie puszek z farbą stojących na drewnianych półkach.

Joseph zajęty był właśnie naprawą zabytkowego kanadyjskiego krzesła, takie krzesła były tu powszechnie używane może ze sto lat temu. Prosta rama z twardego drewna z siedzeniem i oparciem wyplecionym ścięgnami zwierząt. Jak już zdążyłem zauważyć, w podobny sposób wykonywano tutaj jeszcze do dzisiaj rakiety do chodzenia po śniegu. Wymianą takiej właśnie plecionki zajęty był Joseph gdy do niego podszedłem.

Zapytany czy restauracja ma jakieś podziemne przejście na zewnątrz, odpowiedział że na pewno nic takiego nie istnieje, zna przecież ten budynek na pamięć, jak swój własny dom.

\- Gdyby tu był jakiś bank w pobliżu, pomyślałbym, że coś knujesz - dodał żartem grożąc mi palcem. Przestałem się dopytywać, jeszcze naprawdę posądzą mnie o jakieś niecne zamiary.

Przyrządziłem dla Ramireza sałatkę Meksykańską, nasypałem do niej tyle chili, że normalnego człowieka przekręciło by na drugą stronę, dla wzmocnienia smaku pokropiłem z wierzchu Tabasco i podałem mu w prezencie. Po przełknięciu pierwszych kęsów twarz mu się rozjaśniła jak słońce Azteków i odniosłem wrażenie że przestał być moim wrogiem.

Nie mógł mieć nic wspólnego z moim wczorajszym spotkaniem, zresztą nie był na tyle sprytny. Ja za to okazałem się sprytny jak cholera, bowiem resztę meksykańskiej sałatki podałem dla klienta zamiast sałatki szefa, oczywiście przez nieuwagę. Facet siedział podobno z czerwoną gębą przez dziesięć minut i łykał powietrze. Potem wypił litr wody mineralnej a następnie całą butelkę Tekili i restauracja również zyskała w nim nowego wielbiciela.

Im bardziej zbliżała się godzina zakończenia mojego dnia pracy, tym bardziej nerwowy się robiłem. Gdy w końcu godzina ta wybiła i znalazłem się na parkingu, obie nogi miałem drżące a serce moje łomotało nienormalnie. Rozejrzałem się po placu - nikogo. Spojrzałem na bramę - nic niezwyczajnego nie zauważyłem. Ruszyłem w jej kierunku nie spuszczając z niej oczu. Zdawało mi się że zaczynam zauważać pionową szczelinę pomiędzy jej dwiema połowami, tak, nie mogłem się mylić, z każdym moim krokiem szczelina powiększała się jakby odzwierciedlając proces mojego zbliżania się do niej. Wreszcie stanąłem pod samą bramą. Chciałem coś powiedzieć, ale wyschnięte na wiór struny głosowe nie były w stanie wydać najmniejszego dźwięku. Zamknąłem więc usta, wyciągnąłem do przodu prawą rękę i delikatnie pociągnąłem do siebie uchyloną połowę.

Była tam. Stała i czekała na mnie, z narzuconego na ramiona płaszcza z kapturem wywnioskowałem że jest już gotowa do drogi.

\- Dzień dobry, dokąd dzisiaj pojedziemy? - zapytała na przywitanie.

\- Dokąd byś chciała? - odpowiedziałem pytaniem na pytanie.

\- Już ci mówiłam, że nie znam tego miasta. Pokaż mi coś ciekawego, chciała bym się przekonać czy tutaj da się żyć.

Wsiedliśmy do samochodu, silnik oczywiście zaskoczył od pierwszego dotknięcia, wiadomo, Ford to nie Pobiada.

Woziłem ją po okolicznych ulicach, chciałem pokazać Montreal z jak najlepszej strony.

\- To twoja ulica - powiedziałem w pewnym momencie.

\- Dlaczego?

\- Nazywa się Ste Catherine.

Catherine przyglądała się z powątpiewaniem fotografiom nagich dziewczyn przy wejściach do klubów.

\- Oj, chyba nie taka ona święta \- domyśliła się - nie szkodzi, ja też świętą nie jestem. Nie zapominaj że pochodzę z Paryża, tam nawet zakonnice nie są święte.

Zastanawiałem się dokąd mam ją zabrać, o tej porze tylko niektóre dyskoteki były jeszcze otwarte. Wreszcie przyszło olśnienie - mam!!!

Zatrzymałem samochód przy ulicy St Denis i otworzyłem grzecznie drzwiczki pasażera. Znaleźliśmy się na trotuarze. Po przejściu kilkunastu metrów stanęliśmy przed wejściem do budynku, nad którym świecił się żółtymi, gotyckimi literami napis: "OLD MUNICH".

Weszliśmy do środka. Ogromna sala, pośrodku obrotowa scena z orkiestrą a wokół drewniane ławy i pełno rozbawionych biesiadników. Twarze czerwone, roześmiane. Tak, "Old Munich" to było najweselsze chyba miejsce (nieistniejące już zresztą) w Montrealu. Ostatni może "Dance Hall" z prawdziwego zdarzenia w tym mieście. Kiedyś było ich podobno więcej, zostały one stopniowo wyparte przez dyskoteki i bary z muzyką typu hard-rock, ostatnie niedobitki wojennego pokolenia bawiły się wciąż tutaj podsycane tłumkiem turystów, których pełne autokary przywoziły z innych miast Kanady i USA traktując "Old Munich" jako jedną z podstawowych atrakcji turystycznych miasta.

Znalazłem dwa wolne miejsca przy ścianie. Scenę mięliśmy naprzeciwko siebie, a poza nią na ogromnej ścianie dekorację przedstawiającą wyładowany beczkami z piwem wóz ciągnięty zaśnieżoną ulicą bawarskiego miasta przez ogromne perszerony. Trochę wyżej, na prawo, inna dekoracja - dwa wielkie złote lwy, każdy z nich dzierżył kufel jasnego piwa "Löwenbräu", które serwowane tutaj było w dużych ilościach. Był też balkon ogromniasty dookoła sali, tam również stoły dla tych, dla których zabrakło miejsca na dole. Piwo na balkonie serwowane było w lekkich, plastikowych naczyniach, były one mniej nieprzyjemne przy zetknięciu z głową niż szybujące z góry szklane kufle. Jak się bawić, to się bawić, wszystko może się przydarzyć.

Zamówiłem u przechodzącej kelnerki dwa piwa właśnie "Löwenbräu" i wyjaśniłem Catherine, że jest to ulubione miejsce rozrywkowe miejscowej gawiedzi spragnionej tej odrobiny dobrego nastroju w długie, zimowe wieczory.

Catherine przyglądała się wszystkiemu z ogromnym zainteresowaniem, zwłaszcza ożywiła się gdy na scenę wyszło troje Tyrolczyków w swoich ludowych strojach i zaczęli wykonywać tance ludowe połączone ze sztuczkami typu: rąbanie polan drewna siekierami, smażenie naleśników na rozpalonym na scenie ognisku, a na koniec każdej takiej atrakcji następował zbiorowy toast, cała orkiestra wznosiła kufle w górę i następował zbiorowy okrzyk:

"Ein... Zwei...Drei... Zum Wahl!!!"

Cała sala powtarzała wtedy ten zew i zanurzała swoje dzioby w białej pianie. A scena obracała się równomiernie dookoła, tak żeby z każdego jej kąta można było sobie popatrzeć na to widowisko.

Przyglądałem się Catherine ukradkiem, nie chciałem żeby poczuła się obserwowana. Nie piła wcale stojącego przed nią piwa, nie patrzała również na mnie, dla niej ważna była głównie sala, wypełniający ją ludzie i to co się dzieje na scenie. Ja w tej chwili byłem nieważny, byłem jakby tylko kluczem, który ją tutaj wprowadził.

\- Pamiętam taką gospodę z Paryża \- powiedziała wreszcie wciąż patrząc na scenę - bawarską gospodę. Również śpiewali tam po niemiecku. Tylko instrumenty mieli inne.

Tymczasem blok rozrywkowy dobiegł końca, tancerze opuścili scenę a tyrolska orkiestra rozpoczynała ostatnią tego dnia część taneczną. Siedzący tuż obok sceny stary, łysawy fordanser porwał swoją partnerkę równie dziwacznie ubraną jak i on sam w ostatnie pląsy. Miało to zachęcić innych do tańca.

Zapytałem Catherine czy ma ochotę zatańczyć, grzecznie odmówiła, powiedziała że nikt nie nauczył ją tańczyć, nie było okazji.

Zdziwiłem się trochę, taka ładna dziewczyna z Paryża która nie umie tańczyć, to nie mieściło mi się w głowie, ale nie nalegałem. Ktoś z boku również poprosił ja do tańca, również odmówiła. Tamten nalegał, spojrzałem z niechęcią na intruza i... aż zaniemówiłem z oburzenia, ujrzałem bowiem radośnie rozrechotaną gębę historyka, obok niego stał oczywiście Ferdek, obaj mieli miny nieco obleśne a w ich pijanych nieźle oczkach widać było wcale nie ukrywane żądze. Usiedli obok nas na ławie, jako że miejsca w piwiarni zaczęły się już zwalniać, przedstawiłem ich Catherine i nawzajem.

\- Skąd wytrząsnąłeś taką cizię? \- zapytał historyk gdy dowiedział się że Catherine nie rozumie ani słowa po polsku.

\- Z Paryża - odpowiedziałem skromnie - z samego Paryża.

Wiedziałem doskonale co oni czują w tej chwili i muszę przyznać że ich zazdrość sprawiała mi nie lada radochę.

Historyk przypatrywał się dziewczynie dosyć bezczelnie, ona wytrzymała jednak jego spojrzenie i zapytała mnie, czy on myśli czasem o czymś innym niż to, o czym myśli w tej chwili.

\- Catherine pyta czy ty czasem myślisz o czymś innym niż sex - przekazałem mu pytanie, jako że jego francuski nie był jeszcze zbyt chwytny.

\- Jasne że tak - obruszył się Paweł. - Powiedz jej, że w wolnych chwilach rozmyślam również o tym, gdzie by tu można sobie pociupciać. Ty, to masz szczęście, na samochód ją złapałeś? Przecież nie na inne walory - próbował być złośliwy.

\- On jest historykiem - powiedziałem do Catherine. Myśli również o losach swojego kraju.

Catherine pokiwała powątpiewająco głową.

\- Niech się pani nie przejmuje - wtrącił swoje Fredek. - Ten facet zawsze ma rude myśli, taki się urodził.

Tymczasem sala pustoszała powoli, zbliżała się godzina zamknięcia lokalu. Gdy znaleźliśmy się znów sami w samochodzie, zapytałem ją o wrażenia z dzisiejszego wieczoru.

\- Bardzo ciekawe to było - odpowiedziała - a ty, dużo masz zboża na zimę?

\- Zboża na zimę? - zdumiałem się \- wcale nie mam, nawet jednego ziarenka.

A gdy stanęliśmy już przed bramą, na całkowicie opustoszałym już parkingu, padło pytanie którego się obawiałem:

\- Wiesz już czy jesteś prawdziwy?

Zdawałem sobie sprawę jak ważne jest to pytanie, wiedziałem że bardzo wiele zależy od odpowiedzi na nie i wiedziałem również że nie wolno mi skłamać, jeżeli skłamię wszystko przepadnie, rozsypie się w drobny mak, ona, ja i to co zaczęło się między nami, cokolwiek by to nie było i jakkolwiek by to nie nazwać. Właśnie teraz należało wykazać uczciwość wobec niej i wobec siebie.

Czy ja jestem prawdziwy?

Tak, czekałem na to pytanie, wiedziałem że ono padnie i właściwie o niczym innym nie myślałem w chwilach gdy byłem sam, od naszego ostatniego spotkania. Czy jestem prawdziwy? Tylko, że skąd do cholery mogę to wiedzieć? Często wydaje mi się że jestem, logicznie przecież jestem, bo jestem sobą, gdybym nie był prawdziwy byłbym pewnie kimś innym, a z nikim nie zamienił bym się przecież na moje ja, ani z biednym, ani z bogatym. Bogactwo mija, młodość jeszcze prędzej, moje "ja" zostaje na zawsze i jest to właściwie jedyny skarb który naprawdę posiadam na tej ziemi. Tylko czy on jest naprawdę mój, czy należy tylko do mnie. Problem polega na tym że tylko czasami jestem tego pewien. Bywają chwile poważnych wątpliwości, bywają momenty o których wspomniałem, kiedy widząc siebie jak gdyby z oddali, oddalając się świadomością od swojego ciała, jestem prawie pewien że ten co stoi obok, jest kimś innym.

Nie jest to przyjemne uczucie. "Co za różnica, obaj głupi" myślę wtedy i następuje powrót, który po takim zaklęciu jest najmniej chyba bolesny. Najprostszym sposobem jaki znam na rozwikłanie dylematu jest upić się. Przy butelce taniej whisky, przy jednym stole z kolegami wszystko staje się niezwykle proste i przejrzyste. Każdy z nas jest prawdziwy, gdy wygłaszamy podniesionymi glosami, z niezachwianą pewnością siebie najrozmaitsze idiotyzmy, ach, jacy prawdziwi wtedy się czujemy. Zastanawiam się wtedy, skąd u mnie taka wzniosła inteligencja się wzięła? Jakim jestem szczęściarzem, przecież mógłbym przypadkiem urodzić się kimś innym. Jestem przekonany że koledzy moi od butelki myślą w tym momencie dokładnie tak samo.

Niestety, stan ten nie trwa długo, dobrze to wiemy. Powrót z bycia półbogiem na twardą ziemię nie jest miękkim lądowaniem. Wtedy następuje to co najgorsze: mało tego że nie czuję się już prawdziwy, ja wcale nie chcę być prawdziwy. To najgorsze chyba z poznanych przeze mnie do tej pory uczuć. Myślę, że w takich właśnie momentach słaby duchem najczęściej chwyta za sznurek albo wyjmuje żyletkę z maszynki do golenia. Przemądrzałe dudki nazywają to aktem tchórzostwa. Błąd. Nie ma w tym żadnego tchórzostwa, odwagi też nie ma, zwyczajnie - nie chce się żyć. Nie dopadło mnie to jeszcze jak do tej pory, ale ja tak to widzę.

Patrząc w jej jasne oczy zwrócone w kierunku moich widziałem jasno, że tylko prawdę jestem jej winien powiedzieć.

\- Je ne le sais pas encore (nie wiem jeszcze) - wydusiłem z trudem. I widziałem w tych oczach, że uwierzyła mi natychmiast. Nie pożałowałem tego co powiedziałem, to że uwierzyła mi było moją nagrodą, wiedziałem że czułbym się podle gdybym skłamał.

Odwróciła się w milczeniu i zniknęła za uchyloną bramą, przed jej zatrzaśnięciem doleciały mnie jeszcze tylko dwa słowa:

\- A demain...

I to wszystko. Stałem tak jeszcze przez chwilę obok samochodu a wiatr targał moje rozwiane włosy. Dopiero gdy poczułem mróz szczypiący policzki, wsiadłem do Forda i zapuściłem silnik.

Zaskoczył od razu.

***

Jechaliśmy na północ autostradą No 15 w kierunku lotniska Mirabel. Zafundowałem nam wycieczkę turystyczną, miałem akurat dzień wolny od pracy.

Prułem 120 na godzinę, przed pierwszą bramką trzeba było zwolnić. Niektóre autostrady w Quebek były wtedy jeszcze płatne, na szczęście pod koniec lat 80tych bramki poznikały, ciekawe na jak długo, na pewno rząd prowincji wymyśli kolejną "małpią sztuczkę" aby pokryć straty powstałe po zniesieniu opłat za przejazd autostradą.

Piękny, słoneczny dzień, autostrada szeroką wstęgą rozwijała się prze nami wprost na północ. Minęliśmy zjazd na lotnisko Mirabel, tak ważne miejsce dla każdego z nas, tutaj przecież stawialiśmy pierwsze kroki nowego życia na tym kontynencie.

Wkrótce zaczęły się pokazywać pierwsze wzniesienia i wreszcie góry Laurentańskie. Nie są to Tatry, najwyższe szczyty w tym rejonie dochodzą do 1100 m ponad poziom morza, są jednak wystarczająco wysokie by urządzić na nich całkiem niezłe trasy zjazdowe.

\- Zobaczcie, wygolili górę - zawołał Fredek który siedział na szerokiej kanapie Forda obok mnie. \- Wygolili na krechę.

Rzeczywiście, góra wyglądała jak obrośnięty drzewami wielki łeb z wygolonymi elektryczną maszynką szerokimi pasmami prowadzącymi od wierzchołka aż do podnóża. Po tych pokrytych białym śniegiem łysinach zjeżdżały maleńkie sylwetki szerokimi zawijasami, w prawo i w lewo i znów w prawo, tak jak prowadziła trasa zjazdowa. Kilka następnych gór wyglądało podobnie, wygolone w szerokie pasy i pokryte kolorowymi przecinkami zjeżdżających.

\- Żadnego szacunku dla tych gór nie mają - mruknął siedzący na tylnym siedzeniu historyk. - Pewnie nie mają nawet pojęcia ile one mają lat.

\- Za to dobrze wiedzą ile dolarów każdy narciarz zostawi w kasie. Widzicie ilu ich tutaj jest? A w weekend przyjeżdża ich podobno dwa razy tyle.

\- Tak, biznes is biznes - zgodziliśmy się wszyscy trzej, tę podstawową zasadę ekonomii kapitalistycznej znaliśmy jeszcze przed wyjazdem z Polski.

\- Jak się miewa Cesia? - zapytałem zapalając zapalniczką samochodową papierosa marki "Craven A". Kanadyjskie papierosy różniły się od amerykańskich i europejskich tym, że były paczkowane po 25 sztuk, a nie po dwadzieścia. "Ciekawe, czy przeciętny palacz żyje tutaj o jedną piątą krócej niż w USA?" zastanawialiśmy się wielokrotnie. O tym się nie mówi, ale pewnym jest, że wydaje on więcej pieniędzy na papierosy.

\- Cesia jest w robocie, dlaczego pytasz?

W głosie historyka wyczułem nutkę podejrzliwości. Mieli ją jedną tylko, tak jakby po połowie, nic dziwnego że byli zazdrośni. Zwłaszcza od tej nocy, którą Cesia spędziła ze mną, byli jakby bardziej nieufni.

\- Masz przecież swoją Francuzkę \- kontynuował - mam nadzieję że skonsumowana, dobrze było?

\- E, ona nie z takich - próbowałem wykręcić się od odpowiedzi.

W męskich rozmowach przechwalanie się wyczynami erotycznymi należy do dobrego tonu, mnie jakoś nie w smak był teraz ten temat.

Skręciłem w zjazd prowadzący do jednego z ośrodków narciarskich położonego u stóp dużej góry z której wierzchołka aż trzy trasy zjazdowe prowadziły w dół.

\- Zobaczymy jak to wygląda z bliska -zaproponowałem. Zgodzili się chętnie.

Zaparkowaliśmy samochód i wysiedliśmy. Parking był ogromny, mógł spokojnie mieścić kilkaset samochodów.

\- Co jak co, ale miejsca w Kanadzie nie brakuje - powiedział Fredek.

Poszliśmy najpierw pod wyciąg.

Kolejka narciarzy stała przed bramką, nie pokazywali żadnych biletów przed wejściem, każda osoba miała numerek przyczepiony do suwaka kombinezonu.

\- Popatrzcie tylko co za sprzęt oni mają, jakie narty, Atomic, Rossignol, ile to musi kosztować? - dziwił się Fredek.

\- Jak tylko zaczniemy pracować też będziemy mogli takie kupić - powiedział Paweł, ale bez przekonania, jakby mówił w odległą przestrzeń.

Nieosiągalne zdawały się nam czasy, kiedy będziemy mogli wydawać takie pieniądze na przyjemności.

Gdy weszliśmy do drewnianego budynku obok, znaleźliśmy tam przebieralnie, toalety, restaurację i duży sklep ze sprzętem narciarskim. Po obejrzeniu cen istotnie szczęki nam opadły.

\- Ja tam nie będę czekał - powiedział Fredek. - Widziałem używane narty w Armii Zbawienia, buty i ubranie też tam maja. Na przyszłą zimę zaczynam.

Przeszliśmy do samoobsługowej restauracji, kupiliśmy gorącą zupę jarzynową, całkiem niezła była.

Siedząc przy stoliku obserwowaliśmy ludzi kręcących się po sali. Dużo młodych, właściwie większość. A dziewczyny - palce lizać.

Miny mieliśmy dosyć niepewne, z jednej strony dumni byliśmy że jesteśmy w takim dostatnim kraju, z drugiej dobrze zdawaliśmy sobie sprawę jak nam daleko do tych którzy się tutaj urodzili, przepaść pomiędzy nimi a nami była zdawało by się nie do przebycia.

Nagle poderwałem się od stolika.

\- Stanisław! - zawołałem zaskoczony.

Przechodzący obok zatrzymał się równie zdumiony spotkaniem.

\- Co ty tu robisz? - zapytał.

Stasio, to był najlepiej ubrany chłopak w naszej klasie. Zawsze miał na sobie jakieś zagraniczne ciuchy, koszulki "Polo", sweterki czy amerykańskie dżinsy "Levis" lub "Wrangler" o jakich zwykły śmiertelnik mógł sobie jedynie pomarzyć lub pooglądać przez szybę sklepu komisowego. Wiedzieliśmy, że Stasio ma rodzinę w Kanadzie, czym chwalił się nieustannie. Po maturze gdzieś zniknął, krążyły słuchy że wyjechał z kraju.

A tutaj, Stasio we własnej osobie stoi przede mną, równie ładnie przystrojony jak kiedyś, elegancki kombinezonik narciarski w trzech kolorach, piękne narty marki Fischer i czapeczka ze sterczącym kutasikiem na głowie.

\- Właśnie niedawno przyjechałem do Kanady - tu zapoznałem Stasia z moimi kolegami.

\- A ty, jak długo tu jesteś?

\- Od sześciu lat mniej więcej - Stasio wydał dumnie wargi.

\- A co robisz? Jak ci się tu żyje?

\- Pracuję w "Canadairze", ożeniłem się, kupiłem dom, mam dzieciaka, nieźle się układa.

Stasio z pewnym trudem jakby dobierał słowa, podkreślał francuskie "r" przesadnie, wymawiał je nawet tam gdzie "r" nie występowało, dodawało to jego mowie charakteru salonowego.

\- A wy co? Nie zjeżdżacie?

\- Jeszcze nie mamy sprzętu, nie mieliśmy czasu się dorobić.

\- Zadzwoń do mnie kiedyś - Stasio zapisał swój numer na kartce wyrwanej z notesu - teraz mam ostatni zjazd na dzisiaj, potem muszę wracać do domu.

Podał mi kartkę i pożegnał nas słowami:

\- Do następnego razu - gdzie "r" wymówione było wybitnie po francusku.

\- Co za bufon - mruknął Paweł gdy Stasio zniknął nam z pola widzenia.

\- Coś mi się wydaje, że on już zapomniał mówić po polsku, a nie nauczył się jeszcze po francusku - Fredek był równie zdegustowany.

\- Ale robotę dobrą ma. I dom już kupił. A widzieliście jego narty? - broniłem Stasia, jaki on jest taki jest, ale zawsze kolega ze szkoły, to się liczy.

Wracaliśmy do domu w pogodnych nastrojach, jeżeli taki Stasio ustawił się tutaj juz w kilka lat, my też sobie poradzimy.

***

Dokąd ja ją dzisiaj zabiorę - myślałem gorączkowo zajeżdżając na parking restauracji. Może do jakiejś dyskoteki, czy do klubu jazzowego? Wszystko inne jest już przecież pozamykane. Zresztą, niech sama wybiera. A może?... No nie, tak śmiała myśl z trudem przychodziła mi do głowy. Każda inna tak, nie miał bym wątpliwości. Ale na pewno nie ona, nawet bym nie śmiał zaproponować.

Tylko, czy przyjdzie? Chyba powinna, przecież wczoraj powiedziała "A demain", skryła się już co prawda za bramą, ale jej słowa usłyszałem wyraźnie, nie mogłem się pomylić.

Gdy po zakończonym dniu pracy wyszedłem z restauracji, podszedłem do bramy w murze. Była lekko uchylona, tak jak wczoraj. Pociągnąłem otwartą jej cześć do siebie, ustąpiła bez problemu. Catherine stała pośrodku korytarza, tym razem bez płaszcza, w tej samej sukience co poprzednio (czyżby miała tylko jedną?). Ujęła mnie za rękę i pociągnęła w głąb korytarza.

\- Chodźmy - wypowiedziała tylko jedno słowo.

Drogę rozjaśniało nam światło, którego pochodzenia nie mogłem zrozumieć, nie było ono silne, ale wystarczające i zdecydowanie nie były to komuchy z pochodniami w rękach, to nie był przecież sen. Zeszliśmy znów na dół po tych samych schodach co poprzednio, ale po przejściu (jak się domyśliłem) pod ulicą St Paul nie skręciliśmy w górę do kościoła. Szliśmy dalej prosto, aż doszliśmy do kończących korytarz drzwi. Solidnych, drewnianych drzwi zaopatrzonych w ciężką, żeliwną klamkę.

\- Otwórz - poleciła mi Catherine.

Z pewnym wahaniem położyłem rękę na klamce i nacisnąłem.

***

Znaleźliśmy się nad wybrzeżem rzeki St Laurent. Ponad nami wznosiła się wieża kościoła Bonsecours z widocznym z dołu balkonikiem z którego przedwczoraj spoglądaliśmy na rzekę.

Tylko że teraz wszystko wyglądało inaczej. Przede wszystkim nie było śniegu, było ciepło, z czego nie od razu zdałem sobie sprawę. Catherine znów ujęła moją dłoń w swoją rękę i poprowadziła mnie w stronę wybrzeża. Pod naszymi nogami szeleściła trawa, nie było asfaltowej jezdni nadbrzeżnej ulicy ani betonowych krawężników. Brzeg rzeki obłożony był dużymi głazami, a kawałek dalej, obok umocnionego wybrzeża widziałem wysokie maszty zacumowanych statków.

"Żaglowce? W Montrealu?" myślałem zdziwiony, próbując ulokować się w miejscu i w czasie, ale to nie było dla mnie w tej chwili najważniejsze, to może zaczekać. Ważna była tylko ona, Catherine.

\- To jest port - powiedziała. - Przypłynęłam tutaj tym właśnie statkiem - wskazała w kierunku jednego z okrętów zacumowanych u wybrzeża.

\- Chodź, pokażę ci miasto. Pociągnęła mnie w jedną z uliczek odchodzących w górę, prostopadle do brzegu rzeki. Nie miałem pojęcia, jaka może być dokładnie pora dnia, może wieczór?

W każdym razie nie było jeszcze ciemno. Uliczka była wąska, domy stojące po obu jej stronach były niskie, drewniane. Jezdnię stanowiła po prostu ubita ziemia, a po obu jej stronach, wzdłuż ścian budynków ciągnęły się chodniki wąskie, drewniane. My szliśmy środkiem ulicy, ona pewnie wiedziała dokąd mnie prowadzi, ja rozglądałem się ciekawie na prawo i lewo. W jakiś sposób znajome mi było to miejsce, przypominało mi chwilami jakiś skansen oglądany dawno, może gdzieś w Europie, nie mogłem sobie przypomnieć gdzie to widziałem i kiedy, ale pewny byłem ze widziałem już kiedyś to miasto.

\- Pokazałeś mi swój Montreal, teraz ja pokażę ci mój.

Przyglądała mi się uważnie jakby badając moją reakcję.

\- A gdzie są ludzie? - zapytałem \- dlaczego nie widać nikogo na ulicy?

\- Po co ludzie? - zdziwiła się. \- Jest cicho i spokojnie, czy to nie jest najważniejsze?

\- A ty, gdzie mieszkasz?

\- Tam gdzie chcę. A ty możesz mieszkać razem ze mną, chociażby tutaj.

Zatrzymała się przed jednym z domów i pociągnęła za skobel drewniane drzwi wychodzące wprost na uliczkę którą szliśmy. Były otwarte. Weszliśmy do środka. Dom nie był duży, minęliśmy sień z której wchodziło się do części mieszkalnej. Pokój stołowy z drewnianym, masywnym stołem pośrodku i kuchnia, w której głównym elementem był piec kaflowy na fajerki i stos narąbanego drewna obok. Z przedpokoju wąskie, drewniane schody prowadziły na pięterko, gdy tam weszliśmy ujrzałem dwa pokoje sypialne, jeden większy i drugi, mniejszy o połowę, pewnie dla dzieci . W większym pokoju łóżko stało solidne, pokryte narzutą zszywaną z rozmaitych skrawków materiału. Patrząc na nie poczułem nagle tak silne, nie dające się opanować pożądanie, że nie panując nad swoim wzrokiem musiałem spojrzeć na Catherine.

Ona ściągała już z siebie swoją starodawną suknię i za chwilę stała przede mną kompletnie naga i czekała. Oczywiście nie czekała długo, już po kilkunastu sekundach ja również byłem nagi. Przez skromność próbowałem jakoś ukryć moje zwariowane żądze, ale bez skutku, podniosłem więc pstrokatą narzutę i wsunąłem się pod nią. Catherine natychmiast zrobiła to samo.

Kochaliśmy się namiętnie jak para kochanków którzy odnaleźli się po wiekach, a potem po raz drugi i trzeci, aż wreszcie, gdy mgła zasnuła mi oczy a wszystkie moje członki ogarnęło znużenie, usłyszałem jej głos:

\- Czy już wiesz?

\- Wiem, co?

\- Czy teraz jesteś prawdziwy?

\- Teraz wiem, - wyszeptałem - nie jestem. Nigdy w życiu nie byłem tak nieprawdziwy jak jestem w tej chwili.

Poczułem jeszcze jak pocałowała mnie w policzek i położyła swoją ciepłą dłoń na moich oczach.

***

Gdy otworzyłem je wreszcie, niebo ponad kamiennym murem parkingu zaczęło się już rozjaśniać, a przenikliwy chłód wślizgiwał się pod moje ubranie. Włączyłem silnik samochodu i powróciłem do mieszkanka przy ulicy Hutchison, rozebrałem się w pośpiechu i rzuciłem się na łóżko półprzytomny ze zmęczenia.

***

Następnego dnia pracowałem nieuważnie, kilkakrotnie myliłem się przy wydawaniu sałatek i przy sposobie ich przyrządzania. Do sałatki szefa dodałem gotowanego makaronu na zimno, a na sałatkę z krewetkami wrzuciłem kulkę lodów waniliowych.

Na szczęście nikt z klientów nie oponował, może myśleli że tak ma być, a może po prostu moje niezamierzone wariacje smakowały im, najważniejsze że nikomu one nie zaszkodziły, przynajmniej do czasu wyjścia z restauracji. Z niecierpliwością czekałem końca dnia pracy.

"Czy ja dobrze zrobiłem, że powiedziałem jej to co powiedziałem? Mogę przecież stracić ją na zawsze. A co by było, gdybym odpowiedział odwrotnie, czy musiałbym zostać tam, z nią w tym pustym i obcym Montrealu, gdzie oprócz nas nie było jednej żywej duszy? Gdzie nie słychać było nawet szczekania psa, czy piania koguta?"

" Głupi jesteś" odpowiadałem sobie. "A czy teraz słyszysz tutaj jakiegoś koguta?"

"Nie, ale są ludzie"

"No i co z tego że są ludzie, same kłopoty masz z nimi. Sałatkę taką, sałatkę śmaką, polać sosikiem, wrzucić rzodkieweczkę, świeżych ślimaczków nałapać na łące dla tych żabojadów - a tam - cisza i spokój. I wcale głodu nie czułeś. Czas upływał wolny od jakichkolwiek zmartwień, a na kolację miłość żarliwa, nieziemska".

Ale czy wtedy wolno mi było odpowiedzieć inaczej? Nie dało się. Odpowiedziałem to, co naprawdę czułem, nie potrafiłem inaczej. Wiec co dalej? Czy ją jeszcze zobaczę? Czy ona będzie chciała żyć tutaj, w tym cholernym zgiełku i pracować tak jak ja za trzy dolary siedemdziesiąt pięć centów na godzinę?"

Z wielkim trudem doczekałem do końca godzin mojej pracy. Nie wyszedłem, lecz wybiegłem na ulicę, a stamtąd na parking.

"Powiem jej, że się pomyliłem" myślałem gorączkowo "każdy przecież może się pomylić. Tak, ja wtedy byłem prawdziwy, najprawdziwszy na świecie. Teraz nie jestem. Kto ja jestem? Głupi, zasrany bubek który sam nie wie czego chce, zagubiony w tym zwariowanym świecie uszytym wyraźnie nie dla niego, całkiem ponad miarę jego możliwości zrozumienia. Tak jej powiem, teraz już wiem na pewno..."

***

Zamarłem w pół kroku, zanim znalazłem się przed murem. Bramy nie było. W jej miejscu ujrzałem niewielkie drzwi, równie stare i drewniane, drzwi z grubych desek ponabijanych metalowymi ćwiekami. Zardzewiale, żelazne kółko wisiało zamiast klamki, a przez szpary pomiędzy deskami widać było światło dziedzińca sąsiedniej posesji. Stałem tak i gapiłem się jak głupi zanim zrozumiałem tę oczywistą prawdę.

Catherine odeszła. Odeszła i zostawiła mnie tutaj, na pastwę samotności w tym zwariowanym ludzkim tłumie, pędzącym nie wiadomo dokąd, w pogoni za wygodą i za dolarem, i za złudzeniem, tak, za tym najbardziej. A ja, który prawdziwe życie miałem już na wyciągniecie ręki, nie potrafiłem po nie sięgnąć, bo nie potrafiłem go rozpoznać, ślepy i głuchy, nieczuły na rozpaczliwe, wewnętrzne wołanie mojego ja.

Rzuciłem się jak głupi i zacząłem biegać tam i z powrotem wzdłuż muru, może ta brama tylko chwilowo zniknęła, może schowała się tylko przede mną na moment. Ramirez, który akurat wyszedł z pracy po mnie bo miał dzisiaj więcej zmywania niż zazwyczaj, zawołał że restauracja jest jeszcze otwarta jeżeli potrzebuję toalety, Dopiero wtedy zatrzymałem sie, machnąłem mu ręką na pożegnanie i wsiadłem do samochodu.

To był koniec, wiedziałem już dobrze. Co gorsza, wiedziałem również, że to był mój własny choć nieprzemyślany wybór i że teraz nic już nie jest w stanie go zmienić. Pozostanę na zawsze w tłumie tych zaganianych dzieciorobów żyjących jednym i podstawowym prawem natury: zachowania gatunku, tak jak pierwotniaki, owady i zwierzęta. Po co więc Bóg obdarzył człowieka rozumem, jeżeli nie potrafi wykorzystać swojej szansy, być może jedynej w życiu?

***

Rano zadzwonił telefon. Podniosłem słuchawkę i głos którego nie znałem zaproponował mi interview w biurze firmy której nie znałem. Zgodziłem się oczywiście, ile szans człowiek jest w stanie przeoczyć? Poszedłem, powiedziano mi że potrzebują kogoś z moimi kwalifikacjami od zaraz. Umówiliśmy się, że zaczynam w poniedziałek. Poszedłem tego dnia po raz ostatni do pracy w kuchni, po raz ostatni prowadziłem stoisko garmażeryjne. Po zakończeniu pracy pożegnałem się z moim szefem i kolegami, nikt się nie zmartwił że odchodzę, nikt mnie nie namawiał żebym został. Ramirez był nawet wyraźnie radosny, jego szanse na awans wzrosły. Drewniane drzwi w kamiennym murze dziedzińca tkwiły tam gdzie wczoraj. Wyjechałem na ulicę bez oglądania się do tyłu.

***

W niedzielę, tuż po południu, przywiedziony jakąś niewidzialną mocą znów znalazłem się w tym miejscu.

Wjechałem na parking i zatrzymałem się na chwilę. Drzwi w murze kpiły ze mnie i z moich wspomnień, brama oczywiście zniknęła bez śladu.

To był wciąż ten sam stary, gruby mur, nie nosił śladów jakichkolwiek przeróbek, czy renowacji. Kto by zresztą wymieniał wielką bramę na zwykłą furtę w środku zimy, i po co?

Nic tu po mnie, nie miałem już prawa zostawić samochód na tym parkingu, chyba że jako klient restauracji.

Wyjechałem na zewnątrz i zaparkowałem na pierwszym wolnym miejscu przy ulicy St Paul. Podszedłem do drzwi kościoła Notre Dame de Bonsecour. Wnętrze wyglądało podobnie. Nie było jednak rzędów świec pod murami, które zapamiętałem z czasu mojej pierwszej wizyty.

Nie znalazłem również zejścia do podziemnego korytarza prowadzącego na parking. Za to znalazłem schody na więżę, te same. Wejście było zamknięte. Znalazłem jednak małe muzeum poświęcone kościołowi. Przewodniczka, która się nim zajmowała opowiedziała mi w skrócie historię kościoła. Zapytana o wejście na wieżę odpowiedziała, że znajduje się tam taras z którego kiedyś żony marynarzy wypatrywały w oddali żagli statków którymi ich mężowie wracali z żeglugi do Europy. Zapytałem ją czy słyszała o Córkach Króla. Oczywiście że tak. Wszyscy znają tę historie. To one przecież przyczyniły się do zaludnienia prowincji Quebek. Właśnie tutaj, do tego portu przybywały żaglowce przywożąc te młode, odważne kobiety.

Na moją gorącą prośbę powierzyła mi klucz na wieżę, poleciła przy tym żebym uważał na śnieg i lód na tarasie.

Wspiąłem się na górę po tych znajomych schodach i wyszedłem na zapamiętany doskonale taras. Zimny wiatr owiał moją twarz, nałożyłem na głowę obramowany futrem kaptur mojej parki.

Wokół biało. Ta sama płaszczyzna rzeki z ciemną wstęgą niezamarzniętego nurtu pośrodku. Z lewej strony masywna sylwetka kratownicy mostu Jacques Cartier (po cholerę oni to zbudowali? Zasłania widok nadpływających z góry rzeki statków), z prawej most Viktoria, również żelazny i wiecznie huczący, najgłośniejszy most jaki znam.

Nagle wzrok mój padł na wąską, żółtą wstążkę zawiązaną na metalowej balustradzie. Odwiązałem ją drżącymi z zimna, czy przejęcia palcami. Pachniała wciąż Catherine i pachniała wiatrem.

Przez jakiś czas trzymałem ją przy twarzy wdychając te dwa zapachy, ale nic się nie zdarzyło. Zwinąłem więc wstążkę i schowałem do kieszeni mojej parki, wiedziałem że teraz należy ona do mnie.

Powrót do spisu treści

### 6. Czekoladka

Wiosną przeprowadziłem się. Nie czekałem na koniec czerwca, jak to jest tutaj w zwyczaju. Wtedy bowiem wygasają umowy o wynajem mieszkania i do dobrego tonu należy przeprowadzić się w lepsze miejsce.

Mój kolega, którego nazywałem Prezes, a który w odróżnieniu ode mnie był już starym, kutym na cztery nogi Kanadyjczykiem, opowiadał, że dla dobrego samopoczucia wynajmował kiedyś samochód ciężarowy na cały dzień i stawiał przed domem, tak żeby wszyscy myśleli że on też się przeprowadza, chociaż nie miał najmniejszego zamiaru zmieniać miejsca zamieszkania.

Ja miałem już dosyć mieszkania w bejsmencie. Sama świadomość że do własnego domu schodzi się poniżej poziomu ulicy wpływała na mnie negatywnie. Znalazłem mieszkanie na pierwszym piętrze, w budynku z czerwonej cegły. Miałem salon, sypialnię i kuchnię, wszystkie pomieszczenia z oknami i miałem łazienkę z wanną i prysznicem. Miałem też drewnianą, skrzypiącą podłogę, a opłata za ten pałac wynosiła 280 dolarów miesięcznie, co nie było drogo nawet dla takiego chudopachołka jak ja.

Właściwie to nie byłem już taki biedny. Pracowałem w niewielkim biurze projektowym, gdzie wykonywaliśmy rysunki fabrykacji elementów konstrukcji stalowych a moja płaca wynosiła siedem dolarów pięćdziesiąt centów na godzinę, co było trochę mniej niż zarabiałem przy podobnej pracy w Austrii, ale wobec narastającego kryzysu ekonomicznego byłoby błędem narzekać. Mieszkanie znajdowało się w ciekawej i wesołej dzielnicy Cotes des Neiges, blisko znajdował się Uniwersytet de Montreal, sklep spożywczy Steinberg i ogromny cmentarz. Zamiłowanie do starych cmentarzy pozostało mi jeszcze z Polski. Tam lubiłem chodzić zwłaszcza wieczorami i pisać poezje w mrocznej atmosferze świata pozamaterialnego.Na szczęście nic nie zachowało się z tamtych prac, prawdopodobnie bałbym się teraz je czytać.

Tutaj chodziłem na jogging. Biegałem szerokimi alejami cmentarza, po których można było jeździć samochodem i nikt się mojemu bieganiu nie dziwił.

W Polsce widok faceta biegnącego cmentarną alejką wywołał by pewnie niemałą konsternację, prawdopodobnie wszyscy napotkani przechodnie rzucili by się w tym samym kierunku co on, jeżeli gościu zwiewa z cmentarza, pewnie dobrze on wie, co go goni.

Ulica przy której zamieszkałem nazywa się Dupuis (istnieje do dzisiaj) a sąsiednia, duża przecznica nosi również do dzisiaj tę samą nazwę co dzielnica, Cote des Neiges. Mieściły się przy niej dwa zakłady pogrzebowe, dwa kościoły i jeden klub rozrywkowy "Sex Supreme", gdzie - jak zaraz sprawdziłem - dorosłe dziewczynki tańczyły nagusieńko przy stoliku klienta za jedne dziesięć dolarów. Bywałem tam częstym gościem, gdy miałem wizytę domową któregoś z kolegów z reguły kończyła się ona w tym właśnie klubie. Tak, położenie mojego mieszkania było niezwykle atrakcyjne.

Innym plusem była konsjerżka, młoda wdowa, która po upłynięciu okresu żałoby po mężu znów stała się kobietą i którą nie dzieliłem się z żadnym z moich kolegów.

W tym to właśnie czasie powróciłem do malowania. Bieganie po cmentarzu podsuwało mi niecodzienne tematy do obrazów. Wiadomo, cmentarne poezje po polsku nikogo w Montrealu nie zainteresują, sztuka malowana posługuje się natomiast językiem międzynarodowym, mam zatem większe szanse na porozumienie z odbiorcą.

***

Biegnąc tak wciąż żywy pomiędzy zmarłymi, nie odczuwałem żadnego niepokoju wywoływanego w umysłach wielu osób już przez samo słowo "cmentarz".

Tutaj cmentarz nie jest smutny, nie widać zapłakanych wdów w czarnych woalkach z konewką w dłoni, ludzi przychodzi tu niewiele. Czasem przejedzie jakiś samochód aleją, czasem napotka się innego biegacza nadbiegającego z przeciwka. Następuje wtedy porozumiewawczy uśmiech i skinienie głową, należymy przecież do tej samej rasy. Gdy dzień jest słoneczny nie zapominam zawsze sprawdzić czy napotkana osoba rzuca cień na ziemię jak wszystkie żywe istoty, jest to najprostszy sposób na upewnienie się, że biegnące ciało jest w istocie materialne, sam uśmiech i skinienie głową nie są wystarczającym dowodem.

Biegnąc tak pewnej słonecznej soboty, skręciłem w jedną z bocznych alejek dla urozmaicenia mojej trasy. Dzień był pogodny, wiosenny, poza alejkami, na trawie, widać było jeszcze resztki śniegu. Oczy moje zarejestrowały przelotnie ruch jakiś na jednym z mijanych grobowców. Dwie szare wiewiórki goniły się w szalonych wiosennych zalotach. Wskakiwały z kamiennej płyty na rosnące obok drzewo, oplątywały pień jego dookoła ruchomym pierścieniem żywego futerka i zeskakiwały z powrotem na grobową płytę jakby nawołując kogoś spoczywającego tam od lat:

"Wstawaj stary, przecież to już wiosna, czy ty naprawdę nic nie widzisz?".

A miał szansę widzieć, jako że płyta pęknięta była w poprzek i przez czarną szczelinę promienie słońca na pewno zaglądały do środka. Nie zatrzymałem się nawet, pobiegłem dalej, ale zachowałem ten obraz w pamięci i myślałem o nim aż do wieczora, wiedziałem że muszę coś z tym zrobić, inaczej nie pozbędę się go nigdy z moich myśli.

Nie należę do osób które wiele mówią, chyba że przy kieliszku, z koleżkami, wtedy wszyscy stajemy się elokwentni. Mówienie nuży mnie i męczy, może dlatego że głos mam słaby i potrzebuję dużo wysiłku aby go z siebie wydobyć, poza tym nigdy nie potrafiłem robić dwóch rzeczy jednocześnie. Taki Napoleon potrafił podobno w jednym czasie odbywać stosunek z panią Walewską, opieprzać swoich generałów i dyktować list do monarchy innego kraju, ale on był wyjątkowy. Bill Clinton potrafił robić tylko dwie rzeczy jednocześnie, ale z tego powodu mało nie wyleciał z roboty.

Ja umiem niestety robić tylko jedną rzecz na raz, a myślenie jest moim ulubionym zajęciem, wolę więc myśleć niż rozmawiać. To właśnie myślenie przynosi mi tematy do malowanych przeze mnie obrazów, chociaż nie zawsze rozumiem jak się to odbywa.

Gdy wieczór nastał, zaświeciłem swoją nową lampę elektryczną w kolorze czerwonym, którą kupiłem oczywiście na przecenie w magazynie Miracle Markt i postawiłem blejtram na krześle, tak jak robiłem kiedyś w Paryżu. Podchwyciłem ten sposób z filmu o Modiglianim, on chyba do końca życia nie dorobił się porządnych sztalug.

Do malowania używam zazwyczaj farb typu akrylilk, wysychają prędko co daje możliwość malować jedną warstwę na drugiej prawie natychmiast. Nie wykonuję prawie nigdy szkiców, czy studiów, co w głowie to na płótno, na bieżąco i bezpośrednio, nie ma czasu na przemyśliwanie kompozycji, maluję "na żywioł", a po zakończeniu dopiero oceniam co z tego wyszło. Niestety nie zawsze wychodzi dobrze i tutaj odzywa się następna zaleta tej techniki. Natychmiast zamalowuję bohomaza farbą z puszki na biało i zaraz po jej wyschnięciu mogę zaczynać od nowa, bez sięgania po nowy blejtram.

W taki sposób niektóre moje obrazy mają burzliwą historię i czasem kilka innych kryje się pod ostatnią warstwą. Gdybym tylko był w stanie przekonać kupującego, że nabywa kilka dzieł za cenę jednego, może mógłbym więcej zarobić na tym malowaniu, ale jak na razie nie wpadłem jeszcze na pomysł jak tego dokonać, zresztą kupujących sztukę jest niewielu, a artystów jak psów i to głodnych. Może lepiej malować dla przyjemności a pieniądze zarabiać w bardziej przyziemny sposób?

Zasiadłem tedy do mojego dzieła i zamalowywałem wszystkie białe plamy na płótnie uprzyjemniając sobie czas czerwonym winem i muzykę w wykonaniu CCR i Boba Dylana. Pracowałem bez wytchnienia aż do białego rana, wtedy dopiero rzuciłem się do wyra i spałem do południa a gdy wreszcie wstałem i ogoliłem się, przestawiłem odwrócony "twarzą" do ściany obraz tak, aby światło z okna padało na jego powierzchnię tak jak lubię, pod katem 45 stopni, cofnąłem się trzy kroki i wreszcie spojrzałem.

Ujrzałem przed sobą fragment cmentarza, a na zbliżeniu część płyty grobowca z jasnoszarego, zniszczonego zębem czasu kamienia.

Kompozycja utrzymana była w tonacji pogodnej, niebo nie było widoczne, znajdowało się gdzieś wyżej, ale na pękniętą płytę padały smugi promieni słońca. W tych słonecznych promieniach nic sobie nie robiąc z oglądającego pieprzyły się dwie wiewiórki, jedna siedziała na drugiej. Płyta pęknięta była w poprzek brutalnie, a szczelina pomiędzy dwiema częściami szeroka była na pieść ludzką. Przez tę szczelinę właśnie, wychylone poza łokieć ramię ludzkie wyciągnięte było w kierunku czerwonego muchomora rosnącego tuż obok cokołu grobu, wśród mchu i zielonej trawy. Niezłe, co? Widać było jakiś napis na płycie, ledwie czytelny, przedzielony wpół pęknięciem: CARLOS REMIR... reszta była zatarta, nie do odczytania.

Zamyśliłem się nad tym obrazem. Dwóch rzeczy w nim nie rozumiałem.

Po pierwsze - wiewiórki. Były rude, takie jak w Polsce. Tutaj takich wiewiórek nie ma. Montrealskie wiewiórki jak wszyscy wiedzą mają piękne, szare futerko, rudej tutaj nie napotkałem. Skąd mi przyszły do głowy rude, było to dla mnie zagadką.

Drugim dylematem była ręka. Otóż ręka była brunatna. Ręka Murzyna lub Mulata. Również nie miałem pojęcia skąd mi się to wzięło.

Nie wiedziałem przecież kto spoczywa w starym grobowcu z pękniętą płytą, ale chyba nie Czarny. W dawnych czasach ludzie biedni znajdowali ostatnie schronienie w mniej prestiżowych miejscach, tak mi się przynajmniej wydaje. A może grób nie był aż tak stary? Poza tym obraz dosyć mi się spodobał, pomimo ponurego tematu tchnął optymizmem i pogodą.

Wbiłem gwóźdź w ścianę i powiesiłem go na nim dla opatrzenia się.

***

Oczywiście wiosna to najprzyjemniejsza cześć roku w Montrealu. Zimę lubią tylko narciarze i ci którzy narciarzy udają. I oczywiście emeryci, ci zaraz po rozebraniu choinki pakują walizki i smyrg na Florydę, gdzie czekają pod palmami aż w Quebek wszystko co białe poznika z ulic. Wiosnę natomiast lubią tutaj wszyscy. Może dlatego, że jest taka krótka, czasem trudno jest ją zauważyć. Ja też lubię wiosnę. Lubię łazić po Montrealu w rozpiętej kurtce, bez czapki i szalika, lubię jak resztki dogorywającego mrozu wślizgują mi się pod ubranie i rozchodzą po skórze zostawiając na niej podniecający dreszczyk, wiem wtedy że najgorsze mam juz za sobą, zima ucieka na północ tam gdzie ją lubią: do Eskimosów i białych niedźwiedzi.

Wciąż poznawałem Montreal. Dużo chodziłem pieszo po jego ulicach, oglądałem budynki, znajdujące się w nich sklepy, zwiedzałem nowe okolice.

Idąc tak kiedyś ulicą Victoria (jest to duża ulica handlowa równoległa do Cote des Neiges), zatrzymałem się przed jedną z wystaw. Była to wystawa galerii sztuki karaibskiej, znajdujące się na wystawie obrazy przedstawiały egzotyczne krajobrazy: złociste, nadmorskie plaże, rosnące nad nimi palmy i rybackie wioski o chatach krytych wysuszonymi palmowymi liśćmi. Pomiędzy tymi chatami kręciły się sylwetki czarnoskórych ludzi. Spychali na wodę swe rybackie łodzie, lub rozpinali wzdłuż plaży sieci dla wysuszenia ich na słońcu.

Nagle coś mnie tknęło. A może tutaj zainteresują się moim obrazem?. Niby tematyka jest odmienna, ale mój nieboszczyk budzący sie z długiego snu ma przecież ciemną skórę. A galerie lubią takie różne urozmaicenia tematu.

Powróciłem prędko do domu i zdjąłem obraz ze ściany. Płótno rozpięte było na ramie formatu 24x30 cali. Dlaczego kupiłem taki właśnie blejtram? Proste. Na wyprzedaży ulicznej nabyłem za grosze pozłacaną ramę w idealnym stanie. Miała ona wymiar 24x30 i do niej dobrałem odpowiedni blejtram. Przyszłość okazała że rozmiar ten stał się moim ulubionym formatem.

Wyciągnąłem teraz tę ramę zza komody i zamocowałem na moim dziele. Wyglądało to nieźle. Obraz nie był opisany z tyłu, pal to licho, można to zrobić w każdej chwili. Z przodu nosił datę 1982 i trzy litery: Gal. Tak podpisywałem wszystkie moje obrazy. Był to skrót mojego nazwiska i jednocześnie moja warszawska ksywka. Tyle wystarczy.

Wstawiłem to cudo w złoconej ramie za tylne oparcie mojego samochodu i podjechałem z fasonem pod galerię, gdzie czekało na mnie właśnie wolne miejsce. Wtedy jeszcze nie było tak trudno zaparkować samochód w Montrealu jak dzisiaj, chociaż wozy były bez porównania większe. Otworzyłem jedną ręką drzwi do galerii a w drugiej trzymałem ramę, serce bilo mi mocno. Naprzeciwko drzwi, pod ścianą, stało biurko, zwrócone frontem do wejścia, a za biurkiem wisiał w ciemnych ramach portret młodej dziewczyny o skórze mlecznej czekolady i fryzurze rodzaju "afro", wykonany tak niezwykłą techniką, że aż mnie zamurowało. Portret był jak żywy, oczy spuszczone w dół nie pozwalały odgadnąć swojego koloru, namalowana była tak jakby spała, lub czytała coś w dole. Poczułem się malutki, w życiu nie potrafił bym namalować czegoś takiego.

Jeżeli tutaj handlują dziełami tego kalibru, nic tu po mnie, zwiodła mnie zewnętrzna niepozorność tego miejsca.

Z zawodową ciekawością począłem się zbliżać, aby przestudiować dokładniej technikę jaka użyta została do wykonania tak doskonałego dzieła. Gdy wykonałem jednak trzy kroki, dziewczyna na portrecie drgnęła i spojrzała przytomnie w moim kierunku. Malo nie zemdlałem z wrażenia

\- Przestraszył się pan? - zapytała po francusku widząc moje osłupienie. - Wszyscy dają się nabrać, ale tylko z daleka. Wstała zza biurka i wyszła mi na spotkanie.

Zrozumiałem sztuczkę. Ciężka rama wisiała na ścianie tuż poza biurkiem. Dla wchodzącego, osoba zasiadająca przed nią dokładnie wpasowana była w ramę. Przebiegły chwyt reklamowy.

Przyjrzałem się jej od nowa. Bez ramy wyglądała jeszcze lepiej, dokładnie jak tabliczka wedlowskiej czekolady mlecznej na wystawie sklepu cukierniczego, ciekawe czy to jest do sprzedania? Wpatrywałem się w nią jak szpak w telewizor i kompletnie zapomniałem po co tu przyszedłem.

\- Chce pan coś kupić, czy sprzedać? - zapytała wskazując trzymaną przeze mnie ramę.

Dopiero wtedy oprzytomniałem.

\- Chciałbym wstawić obraz do galerii - wydusiłem z siebie z trudem.

Zawsze mam problem z wysławianiem się gdy rozmawiam z ładną dziewczyną, myśli moje zbyt są zajęte poważniejszymi sprawami niż dobieranie gładkich słów, a jak już wspominałem, nie potrafię robić dwóch rzeczy na raz.

\- Proszę pokazać - wyciągnęła rękę po obraz.

Bez słowa wręczyłem jej mój skarb.

Podeszła do stojących w kącie sztalug, zdjęła z nich portret czarnego rybaka z fajką w krzywych zębach i postawiła mój obraz w to miejsce. Następnie zaczęła oddalać się tyłem, dwa, trzy kroki, powoli, a ja wpatrywałem się w ten tył jak zahipnotyzowany aż zatrzymał się on tuż przede mną, na wyciągniecie ręki. Stała tak i stała, bez ruchu, jak posąg wyrzeźbiony w drewnie.

"Może czeka żebym ją dotknął? Może tu taki zwyczaj w galeriach" przemknęło mi przez głowę i już wyciągałem rękę w kierunku tego tyłu, ruch niezamierzony, spontaniczny, gdy odwróciła się.

\- Jak się nazywa? - zapytała.

\- Jak się nazywa? - powtórzyłem głupio - tak jak napisane, Carlos.

\- Wiem, pytam jaki tytuł nosi ten obraz? - sprecyzowała widząc moją konsternację.

\- Ach, tytuł - znów powtórzyłem jak idiota. No oczywiście, obrazom nadaje się tytuły. Patrząc na brązową łapę przeciskająca się przez szczelinę wypaliłem z nagłą pewnością siebie:

\- La Liberte.

\- La Liberte - powtórzyła połgłosem - La Libertad.

"Niech będzie" pomyślałem. Nie miał dla mnie znaczenia ani tytuł obrazu, ani nazwisko tego faceta. Ja z tym obrazem już skończyłem, ważne było tylko jedno: przyjmie go do wystawienia w galerii, czy nie. Ona znów popadła w zamyślenie, aż zacząłem się zastanawiać czy nie powinienem powtórzyć mojej sztuczki z ręką, w końcu oderwała wzrok od obrazu i odwróciła się do mnie.

\- Myślę że mogła bym znaleźć kogoś kto byłby zainteresowany tym obrazem - powiedziała wciąż zamyślona. Proszę go zostawić w galerii, wieczorem przyjdzie właściciel, to on podejmuje ostateczną decyzję, ja tu tylko pracuję. - Podeszła do biurka i zapisała w notatniku moje nazwisko, adres i numer telefonu.

\- Jutro zadzwonię do pana - powiedziała wyciągając do mnie czekoladową rękę - mam nadzieję że będę miała dla pana dobrą wiadomość. Nazywam się Conchita, niech pan spokojnie czeka na telefon od nas.

"Niech będzie Conchita" pomyślałem "dla mnie ona jest Czekoladka, i to wedlowska".

Próbowała wycofać swoją rękę z mojego uścisku, ale ja zapomniałem ją puścić z powodu mojej niepodzielności uwagi, jak już wspominałem słaby byłby ze mnie Napoleon. I tak siłowaliśmy się przez chwilę, Conchita próbowała wyrwać mi swoją dłoń, ja ciągnąłem ją w roztargnieniu w moim kierunku, aż oprzytomniałem i puściłem nareszcie. Do końca dnia pozostał ze mną ten dotyk ciepły i czekoladowy i wiedziałem, że czas oczekiwania na telefon od niej będzie dla mnie ciężką próbą.

***

Nie zadzwoniła. Nie zadzwoniła ani jutro, ani pojutrze ani dnia następnego.

Zacząłem się już niepokoić nie na żarty, tym bardziej że nie otrzymałem od niej żadnego pokwitowania, obraz zostawiłem przecież tylko dla oceny właściciela galerii.

W najbliższą sobotę wsiadłem w samochód i pojechałem na ulicę Victoria pełen niedobrych przeczuć.

W ciemnych ramach za biurkiem wisiał tym razem gruby Murzyn o okrągłej twarzy. To on okazał się właścicielem. O moim obrazie jednak nie miał zielonego pojęcia.

\- Ach, Conchita, - westchnął, - co za dziewczyna. - A oczy jego wzniosły się ku górze w rozmarzeniu.

\- Niestety, ona pracuje tutaj tylko dorywczo, to Kubanka, ale mieszka od dzieciństwa w USA. Zna się na sztuce, jest absolwentką uniwersytetu w Miami, a tutaj pomaga mi tylko czasami, ona nie ma nawet stałej wizy kanadyjskiej. Od trzech dni nie daje znaku życia, nie mam pojęcia co się z nią dzieje. Było tu nawet wczoraj takich dwóch, w ciemnych garniturach, też jej szukają.

\- Nic więcej nie mogę ci powiedzieć, nie mieszka już pod adresem który mi podała.

Wyszedłem z galerii zniszczony psychicznie. A tak mi się podobała, takie miałem do niej zaufanie. A ona zachowała się jak kompletna szmata. Puściła się, i to z moim umarlakiem. Nie zobaczę więcej, ani jej ani jego. Ramy też szkoda, taka była solidna, prawie nowa. Ile taka rama może kosztować w sklepie? Na pewno kupę szmalu, nigdy bym sobie takiej nowej nie kupił.

A swoją drogą, imponowało mi wewnętrznie że obraz mój padł łupem rabunku. Tylko że ona nie wyglądała na złodziejkę, na pewno nie. Przecież gdyby chciała ukraść jakiś obraz, zabrała by coś bardziej wartościowego, widziałem ceny na niektórych obrazach wiszących w galerii, dochodziły do kilku tysięcy dolarów. Po co miałaby się narażać dla takiego przeciętniaka jak ja, przecież moje nazwisko jest tutaj kompletnie nieznane?

A może to wcale nie chodziło o obraz? Może zniknęła z zupełnie innego powodu? Więc dlaczego zabrała ten obraz? Niechcący? Dlaczego nie zostawiła go w galerii? A może zostawiła? Może to ten grubas go gwizdnął? Tak, to prawdopodobne, przecież on musi znać się na sztuce. Wprawnym okiem dopatrzył się drzemiącego w płótnie geniusza i gwizdnął mi moje dzieło niepowtarzalne, jedyne w swoim rodzaju, przemawiające oryginalnością tematu i niepowtarzalnym stylem. A może wcale nie chodziło mu o mój obraz? Może to właśnie rama mu się spodobała? Wystawi obraz na śmietnik a ramę zachowa. Jest przecież jak nowa. Głupi byłem, że pozostawiłem ten obraz tak na słowo, bez żadnego pokwitowania, ale tak uczciwie patrzyło jej z oczu, i nie tylko z oczu.

Stanął mi w wyobraźni obraz Conchity, gdy tak cofała się w moim kierunku, prosta jak trzcina cukrowa uprawiana w jej kraju a słodka jak czekolada. Skąd wiadomo że słodka? Przecież nie próbowałem? Wiadomo, po samym kolorze było widać.

Wróciłem do domu w ponurym nastroju. Zastanawiałem się przez chwilę czy nie powinienem zgłosić kradzieży na policji, ale wkrótce poniechałem tego. Nie miałem żadnego dowodu. A poza tym, co odpowiedzieć gdy zapytają jaka była wartość skradzionego dzieła? Powiem, że nie wiem? Że sam je zrobiłem? Odpowiedzą żebym zrobił sobie drugie, bo oni mają poważniejsze sprawy na głowie, na pewno tak powiedzą. A zresztą mógłbym przecież jej zaszkodzić. A tego nie chciałbym jej sprawić, absolutnie.

***

Po wysłuchaniu dziennika telewizyjnego wypiłem mojego wieczornego Molsona, tak na uspokojenie i już miałem zamiar iść spać, gdy ktoś zastukał do moich drzwi.

W pierwszej chwili przyszło mi do głowy że to konsjerżka znów sobie przypomniała że choć wciąż jest wdową, lecz również jest przecież kobietą i samo towarzystwo jej pit-bulla to dla niej za mało, czasem życzliwy sąsiad jest dobrym lekarstwem na wieczorną depresją. Ale to nie była ona.

W drzwiach stała Czekoladka, bez mojego obrazu, ale za to z podróżną torbą w ręce.

Stałem tak i gapiłem się na nią zdumiony, ale ona odsunęła mnie z drogi, obejrzała się do tyłu i powiedziała żebym prędko zamknął drzwi zamiast się przyglądać.

Zamknąłem więc drzwi, ale nie przestałem się gapić bo było na co.

Wyglądała równie powabnie jak wtedy, w galerii, choć zmęczona była trochę, tak jakby po podróży. Zaprosiłem ją do środka, do mojego jedynego salonu. Zdjęła z siebie białą kurtkę a podróżną torbę postawiła na podłodze.

\- Muszę tu zostać na noc - powiedziała - jesteś moim najpewniejszym adresem.

\- Ja? - zdziwiłem się uprzejmie \- przecież ty mnie wcale nie znasz. I gdzie byłaś przez tyle dni? I co się stało z moim obrazem?

\- No właśnie, to wszystko przez ten obraz. Teraz, gdy jesteś jednym z nas musisz mi pomóc, oni nic o tobie nie wiedzą.

\- Jednym z nas? - powtórzyłem . Ona naprawdę wprowadzała zamęt w mojej głowie. Sprawa byłaby prosta gdyby Conchita była brzydka, ale żaden normalny facet nie wypędza ładnej dziewczyny z mieszkania w ciemną noc.

Poszedłem do kuchni i przyniosłem z lodówki drugiego Molsona w wilgotnej od kropel rosy butelce, otworzyłem. Przyniosłem również szklankę, którą Conchita zignorowała, chwyciła butelkę i wypiła łapczywie kilka łyków prosto z szyjki, tak jak piłem ja. Widać było, że mocno tego potrzebowała.

\- No wiec, mów teraz to, co masz mi do powiedzenia. Gdzie jest mój obraz? Dlaczego nie zostawiłaś go w galerii? Mówiłaś, że będziesz miała kogoś kto go kupi.

\- Sprzedać go? Tak jak jakiś zwykły obraz do powieszenia na ścianie? Czyś ty przypadkiem nie zwariował? Obraz jest bezpieczny, nie obawiaj się. Oni nic nie wiedzą o tym obrazie.

\- Jacy oni?

\- Ci co mnie szukają. Domyślają się czegoś, bo nagle wyjechałam, ale nie mają pojęcia dlaczego.

Zresztą teraz, gdy jesteś jednym z nas, powinieneś wiedzieć. Obraz znajduje się w Miami, właśnie stamtąd wróciłam.

\- W Miami? Na Florydzie? A co on tam do cholery robi?

\- Stał się symbolem naszej frakcji, a ty jesteś jej nowym członkiem. Można cię nawet potraktować za jednego z członków założycieli.

\- Jakiej znowu frakcji? O czym ty mówisz?

\- Frakcji Zagłady Czerwonego Muchomora. Widzisz? Nawet nazwę nam zainspirowałeś. To nowa frakcja, walczymy o wyswobodzenie naszego kraju spod dyktatury.

\- Ale ja nie jestem przecież Kubańczykiem, jestem Polakiem.

\- No właśnie, wyście już podobno zaczęli, zakładacie Solidarność. Potrzebujemy kogoś z twoim doświadczeniem.

Próbowałem jej wytłumaczyć że ja nie mam żadnego doświadczenia, że wyjechałem z mojego kraju tuż przed rozpoczęciem pierwszych strajków, że wyjechałem właśnie dlatego by nie dać się wciągnąć w politykę, że jestem kompletnie i całkowicie apolityczny, taki byłem tam i taki chcę pozostać tutaj.

Przyglądała mi się przez chwilę z kpiącym uśmiechem, wreszcie powiedziała:

\- Mówisz jak dziecko. I najwyraźniej mało o sobie wiesz. Nic się nie dzieje przypadkiem i nie myśl, że przez przypadek namalowałeś to co namalowałeś, i że przez przypadek przyniosłeś ten obraz akurat do tej galerii, akurat w tym czasie kiedy ja tam byłam, za dużo tych przypadków na raz, nie uważasz?

\- A co ja takiego namalowałem? Dwie wiewiórki pieprzące się na grobie jakiegoś umarlaka? Co w tym niezwykłego?

\- Dla nas wiele. Właśnie powstała nowa frakcja naszego ruchu. Młoda, odcinająca się od głównego nurtu, szukająca nowych idei i dążeń. I w tym momencie akurat pojawia się facet z kraju bratniego, będącego również w okowach dyktatury i pokazuje mi obraz: Dwie wiewiórki symbolizujące nowe, rodzące się życie, powstające na mogile starego. A z tej mogiły wydobywa się ręka, ciemna ręka naszego narodu pragnąca chwycić za gardło i wyrwać z korzeniami ten trujący twór, przyczynę naszego nieszczęścia, czy ty naprawdę tego nie widzisz, czy tylko udajesz?

W oczach jej ujrzałem w tej chwili niebezpieczne błyski, wiedziałem, że lepiej nie przeciągać struny, tym bardziej że na niczym nie zależało mi bardziej w tym momencie niż na tym żeby została. Niech siedzi tu sobie jak długo chce, w dzień i w nocy (zwłaszcza w nocy) a ja już się jakoś dopasuję do nowej sytuacji. Cholera, żeby tylko ta nowa frakcja nie kazała sobie płacić składek, oni to uwielbiają, wszystko jedno po której stronie parkanu człowiek się znajduje.

\- No tak, jak mi teraz dokładnie oczy otworzyłaś, zaczynam chyba rozumieć - zacząłem ostrożnie - tylko że ja pochodzę przecież z innego kraju, ja nawet nie mówię waszym językiem.

\- Nie szkodzi, nauczysz się. Zresztą język nie ma tutaj znaczenia. Gdy zrobimy porządek u nas, ruszymy dalej, nie będziemy stali w jednym miejscu tak jak tamte stare wapniaki. Kto nie idzie do przodu, ten idzie do tyłu. Zresztą, jutro porozmawiamy, teraz jestem już zmęczona, powinniśmy iść spać.

Zaproponowałem jej moją sypialnię, ale kategorycznie odmówiła.

\- Prześpię się na tej kanapie, - klepnęła kanapę na której siedzieliśmy. Trochę byłem zawiedziony, ale starałem się nie pokazać tego po sobie. Zresztą jeszcze zobaczymy, ona całkiem nie zna mojej kanapy. Kupiłem ją za bezcen w sklepie Armii Zbawienia. Siedzieć na niej było można, owszem, jak się przypadkiem trafiło na miejsce pomiędzy sprężynami. Nie za długo oczywiście. Ale spać? To już całkiem inna sprawa.

Wzruszyłem ramionami obojętnie, że niby jest mi wszystko jedno gdzie ona będzie spała, powiedziałem dobranoc (oczywiście po francusku), tak to zabrzmiało romantycznie, że aż spojrzała na mnie podejrzliwie i poszedłem spać.

Po godzinie pokazała się w sypialni. Zwinęła koc w długi wałek i położyła go wzdłuż łóżka dzieląc je na pół. Powiedziała, że ona będzie spać od strony pokoju a ja gdzie chcę. Tak jakby łóżko miało ze cztery połowy do wyboru. Zgasiła następnie światło i położyła się pod kołdrę. Zauważyłem, że nie miała pidżamy, spała prawdopodobnie w swojej dziennej bieliźnie.

Nie mogłem zasnąć, kręciłem się jak węgorz na patelni. Kołdra była jedna, przedzielona w pół tym cholernym chińskim murem. Conchita również kręciła się niespokojnie, wkrótce chiński mur też zaczął się wypaczać i wyginać na wszystkie strony poruszając się razem z nami jak żywy. Wreszcie nasze stopy spotkały się pod kołdrą całkiem niechcący, ale to wystarczyło.

Conchita odrzuciła koc i nagle przylgnęła do mnie całym swoim ciałem. Ja tylko na to czekałem. Poczułem mleczną czekoladę wszędzie na sobie, na swoich rekach, twarzy i w ustach. Była naprawdę słodka. To była najbardziej czekoladowa noc jaką kiedykolwiek przeżyłem.

***

Następne dni i noce były nie mniej czekoladowe. W dzień wychodziłem do pracy, gdy wracałem czekał na mnie gorący obiad i zimna "cerveza", czułem się prawie jak dobrze zadbany mąż. Jednocześnie Conchita zaczęła uczyć mnie hiszpańskiego. Zdziwiła mnie pewna zbieżność tego języka z językiem polskim, na przykład rodzajniki: rodzaju męskiego brzmi "un", rodzaju żeńskiego "una", zupełnie jak po polsku. Czekoladka nie rozmawiała ze mną wiele o polityce, natomiast wypytywała mnie szczegółowo o genezę powstania mojego obrazu "La Libertad", chciała koniecznie wiedzieć gdzie się znajduje namalowany przeze mnie grobowiec i jak go znalazłem. Opowiedziałem jej dokładnie że nie mam pojęcia jak na niego trafiłem. Biegnąc po cmentarzu skręciłem w jedną z alejek i zauważyłem ten grób przypadkowo, zachowałem go w pomięci przelotnie, bez zatrzymywania się nawet. Zainteresowały mnie jedynie te wiewiórki i ich miłosne igraszki, nie pomyślałem nawet że jest to nowe, rodzące się życie narodu wyzwalającego się spod jarzma dyktatury, ba, nawet namalowałem je rude, pewnie dlatego aby przypominały mi Polskę.

Conchita słuchała mnie można powiedzieć jednym uchem, tak jakby nie była do końca przekonana czy mówię prawdę. Musiałem jej wreszcie obiecać, że w sobotę pójdziemy razem na cmentarz i postaram się odnaleźć to miejsce, musimy przecież wiedzieć gdzie się znajduje źródło mojej inspiracji, i nazwy frakcji "Zagłada Czerwonego Muchomora".

Gdy przyszła sobota, wybraliśmy się tam oboje, ja nałożyłem na siebie dres w którym biegałem, było jeszcze całkiem chłodno, Conchita zakryła twarz dużymi słonecznymi okularami, a głowę okręciła lekkim szalem, wiadomo, pełna konspiracja. Gdy schodziliśmy na dół, spotkaliśmy konsjerżkę przy drzwiach wejściowych. Zmierzyła ona Conchitę zimnym wzrokiem a gdy powiedziałem że to kuzynka przyjechała do mnie z wizytą, mało nie parsknęła śmiechem. W tym czasie jej pit bull próbował zjeść moje buty do biegania, wyjątkowo upierdliwe psisko, taka wielka paszczęka chodzącą na czterech krótkich łapach, zawsze się go bałem, z wyglądu przypominało to skrzyżowanie psa z prosiakiem, ale nigdy nie powiedział bym tego głośno w jego obecności.

Do najbliższej bramy cmentarza z ulicy Dupuis jest niedaleko, poszliśmy piechotą. Po drodze Conchita zatrzymywała się parokrotnie, poprawiała w lusterku swoje okulary, dobrze wiedziałem z filmów że jest to sposób na sprawdzenie czy ktoś nas nie śledzi.

Gdy byliśmy już na miejscu, spojrzała na mnie oczekująco.

\- No wiec - zacząłem - biegłem w tamtym kierunku...

Cmentarz jest ogromny, część nowa, część stara, natknęliśmy się nawet na kilka polskich nazwisk. Zauważyłem w jednym miejscu dożą, pionową płytę z naszym, polskim orłem i napisem: Kwatera Zasłużonych. Ciekawe, czym trzeba się zasłużyć aby tu spocząć, mnie raczej nie jest to pisane. Zorientowałem się że odbiliśmy za bardzo w nowszą część cmentarza, zawróciłem. Łaziłem tak i łaziłem a Czekoladka za mną, coraz bardziej zniecierpliwiona.

Nagle usłyszeliśmy jakieś skrzekliwe odgłosy. Skierowałem sie w tamtą stronę, i nie na próżno. Te same wiewiórki znów się pieprzyły na grobie biednego Carlosa. Widać ta płyta wyjątkowo się do tego nadawała, może kamień jej był miększy od innych.

Muchomora oczywiście nie było, ręki też (a może ona pokazywała się tylko wtedy, kiedy nikt się nie przyglądał?).

\- A widzisz? Mamy go! - zawołałem triumfalnie, - może myślałaś że go wymyśliłem?

Conchita długo oglądała grób z każdej strony, oczyściła gałęzią płytę i zapisała na kartce każde słowo na niej wyryte, ba, próbowała nawet zajrzeć do środka, ale wąska szczelina niewiele światła wpuszczała w głąb grobu, nie było widać absolutnie nic w tej głuchej, zatęchłej czerni.

Przygadałem się jej i wciąż nie miałem pojęcia co ona takiego wyprawia, przecież zna to miejsce tylko z mojego obrazu. Wkurzone wiewiórki wciąż skrzeczały na nas z sąsiedniego drzewa mocno widać niezadowolone z naszej obecności. Wreszcie dziewczyna schowała kartkę i ołówek do kieszeni swojej białej kurtki, rozejrzała się jeszcze raz konspiracyjnie - w pobliżu nie widać było nikogo żywego, nieżywi też nie afiszowali się jakoś, widać było na nich za wcześnie.

\- Wracamy - powiedziała Conchita \- zapamiętaj sobie to miejsce tak dokładnie, żebyś mógł tu trafić nawet z zawiązanymi oczami.

\- Po co? - zaoponowałem - nie mam najmniejszego zamiaru wracać tutaj.

\- Masz - odpowiedziała krótko - tylko jeszcze o tym nie wiesz. Wrócimy tutaj jeszcze dzisiaj w nocy.

***

Po powrocie do domu zjedliśmy obiad, a następnie pojechaliśmy do dużego sklepu Pascal przy ulicy Cote des Neiges. Pascal, to była sieć sklepów z narzędziami i materiałami konstrukcyjnymi, po jego likwidacji rolę tę przejęła RONA, jeszcze jeden z akcentów starego Montrealu popadł niestety w zapomnienie. Kupiliśmy tam latarkę elektryczną, parę metrów grubej liny i stalową rurę hydrauliczną długą na półtora metra, zapłaciłem za to wszystko z własnej kieszeni, nowa frakcja Zagłada Czerwonego Muchomora miała jak na razie pustą kasę.

Robiłem to wszystko niejako pod przymusem. Conchita po powrocie z cmentarza rozmawiała z kimś długo przez telefon po hiszpańsku, tak że nic nie zrozumiałem. Podawała wszystkie dane z grobowca zapisane na kartce, potem słuchała potakując i kiwając głową. Gdy odłożyła w końcu słuchawkę, minę miała zdecydowaną i pewną siebie.

\- Poręczyłam za ciebie - oświadczyła mi uroczyście. - Powiedziałam, że mam do ciebie pełne zaufanie.

\- Poręczyłaś? Komu?

\- Kierownictwu naszej frakcji. Zadecydowali, że mamy to zrobić razem. Dzisiaj w nocy.

\- Co mamy zrobić do cholery?

\- Już ci mówiłam, pójść na cmentarz i odebrać pieniądze Carlosa.

Okazałem się widać głąbem, więc Conchita musiała mi wszystko wytłumaczyć od początku.

Przed rewolucją, Carlos był jednym z dygnitarzy rządu obalonego reżimu.

Gdy było już wiadomo że rewolucja zwycięży, zwinął manatki i zwiał z resztą polityków ratując własną skórę. Razem z nim zniknęła duża ilość pieniędzy pochodząca z kasyn gier hazardowych które działały na Kubie. Kasyna operowały jak wiadomo pod kierownictwem mafii amerykańskiej a rząd kubański pobierał haracz od ich właścicieli za ich legalność. I tak ręka rękę myła i wszyscy byli zadowoleni. Ale do czasu, Rewolucja przestawiła wszystko do góry nogami.

Carlos był idealistą, wcale nie potrzebował tych pieniędzy dla siebie, wierzył że sytuacja się odmieni, wierzył w powrót starego rządu do władzy i trzymał pieniądze w ukryciu.

Problem polegał na tym, że sam Carlos ukrył się razem z nimi i nikt nie wiedział gdzie. Komunikował się z organizującą się w Miami kontrrewolucją przez swojego sekretarza, ale nie podawał nikomu swojego miejsca pobytu, nie miał do nikogo zaufania. I słusznie, w tamtych czasach nikomu nie było można ufać. W kilka lat po rewolucji ktoś się dowiedział że Carlos zmarł. Sekretarz jego, Stary Jose zmarł wkrótce po nim, ale przed śmiercią zdążył przekazać wiadomość z dokładnym opisem grobu Carlosa. Powiedział również że pan jego wciąż pilnuje tych pieniędzy. Nie powiedział tylko rzeczy najważniejszej: Gdzie ten grób się znajduje.

Odtąd toczy się jego poszukiwanie po wszystkich dużych miastach USA położonych nad Atlantykiem. Jak do tej pory bez skutku, Carlos zniknął bez śladu, a wraz ze śmiercią jego sekretarza rozwiała się szansa na odnalezienie tamtych pieniędzy.

\- Jak dużo tego było? - zapytałem.

\- Tego nikt nie wie - powiedziała Czekoladka. - Wiadomo tylko, że dużo. Znamy wszyscy tę historię, dobrze zapadła mi ona w pamięci. Toteż gdy ujrzałam twój obraz po raz pierwszy, wtedy w galerii, zrozumiałam, że to przeznaczenie. Wierzysz w przeznaczenie?

\- Trochę wierzę, ale nie do końca. Może przeznaczenie człowieka zmienia się wraz z upływem czasu, może nie jest jednakowe od jego urodzenia aż do śmierci?

\- Wtedy nie byłoby przeznaczeniem. W każdym razie nasze przeznaczenie jest takie, że idziemy tam dzisiaj w nocy, zabieramy tę forsę i wracamy z nią tutaj, do tego mieszkania.

\- I tutaj moje przeznaczenie sie zmienia, bo ja nigdzie nie idę. Nie mam zamiaru włóczyć się nocą po cmentarzu z powodu jakiejś legendy, a już tym bardziej zaglądać do czyjegoś grobu.

\- A ja idę, czy pozwolisz mi pójść samej nocą na ten wielki cmentarz?

Po znajomych już błyskach jej oczu poznałem, że jeżeli chcę jeszcze kiedykolwiek popróbować smaku czekolady, muszę uważać co teraz powiem.

\- Dobra, przegrałem. Skąd wiedziałaś że się zgodzę?

\- Przeznaczenie.

\- A jeżeli tam nie ma żadnych pieniędzy?

\- Są, czuję to. Inaczej to wszystko nie miałoby żadnego sensu. Ty i ja, ten twój obraz i nasze spotkanie w galerii, po co by to było wszystko? Komu by to było potrzebne?

Nie umiałem odpowiedzieć, kto wie? Może ona miała rację.

Gdy wróciliśmy z Pascala do domu, zdawało mi się że widzę po przeciwnej stronie ulicy jakiś samochód którego nie znałem. Pordzewiały Buick Century z amerykańską rejestracją, wtedy nie zwróciłem na niego większej uwagi, samochód z amerykańską rejestracją na ulicy Montrealu to widok normalny. Gdy jednak teraz, po wyjściu z domu znów zauważyłem ten samochód, wzbudził on moją nieufność. Zajrzałem nawet do środka, ale okazał się pusty

***

Postawiłem Forda pod samym parkanem cmentarza, w miejscu gdzie rosły duże drzewa. Wyszliśmy na zewnątrz bez trzaskania drzwiczkami. Noc była ciemna, bezksiężycowa, i zimno było jak cholera.

"W jaką to dziecinadę ja się pakuję?" myślałem zły sam na siebie. Zupełnie jakbym czytał jakiegoś Tomka Sawyera, nie lepiej byłoby siedzieć z piwkiem przed telewizorem?

Otworzyłem kufer samochodu i przerzuciłem pomiędzy prętami ogrodzenia, na druga stronę, linę i rurę, latarkę postawiłem ostrożnie na podmurówce, należało uważać, mieliśmy tylko jedną. Przejście przez parkan okazało się dziecinnie proste, ostatecznie nie było to ogrodzenie banku, niewiele można było tam ukraść. Szliśmy przez jakiś czas "na nosa", bez zapalania latarki, aż weszliśmy pomiędzy pomniki i stare drzewa które osłaniały nas od strony ulicy, tam Conchita ją zaświeciła, bez światła nie mielibyśmy najmniejszej szansy trafić do grobu Carlosa. Nawet z latarką nie było to łatwym zadaniem.

Strumień jasnego światła wydobywał z mroku ponure, kamienne budowle, były tu grobowce rodzinne, obszerne, z wejściem do środka zamykanym na drzwi żelazne z zamkiem (widać wśród mieszkańców tego miejsca również zdarzali się złodzieje), były również skromniejsze, z pomnikami w najrozmaitszych formach, były też całkiem niewielkie, z pojedynczą płytą pionową, lub poziomą i do tych ostatnich należało właśnie ostatnie schronienie Carlosa.

Conchita starała się nie podnosić w górę światła latarki, aby nie zdradzić naszej tu obecności. Nie czułem się dobrze w tym miejscu, gdyby nie ona już dawno dąłbym drapaka, ale przecież nie mogłem zostawić jej samej. Prędko zgubiłem sie, nie miałem pojęcia gdzie się znajdujemy, to była stara cześć cmentarza i pomniki grobowców komplikowały orientację.

Ona jednak szła pewnie, jakby prowadzona jakąś niewidzialną nicią, w przeciwieństwie do mnie nic sobie nie robiła z dziwnych odgłosów które dały się słyszeć dookoła. Jakieś szumy i trzaski, jakieś syknięcia, przez całą tę drogę byłem spięty i sztywny ze strachu, ją te odgłosy nic nie obchodziły, miała przecież za swoimi plecami mężczyznę, rycerza, który jest w stanie obronić ją przed każdym niebezpieczeństwem.

Dotarliśmy na miejsce. Tak, to była płyta z mojego obrazu. Pęknięta w pół . Może zniszczył ją sekretarz nieostrożnym ruchem ukrywając pieniądze w grobie swego pana? A może nie byliśmy tu pierwsi, może już ktoś próbował dostać się do środka? Może grób był splądrowany?

Zatrzymaliśmy się. Conchita zgasiła latarkę, nasłuchiwała przez chwilę, wreszcie uspokojona zaświeciła ją ponownie i skierowała strumień światła na grobowiec.

\- Otwieraj - rozkazała podnieconym szeptem - odsuń płytę.

Szpara pomiędzy dwiema połowami kamiennego blatu była dosyć szeroka, wsunąłem w nią koniec stalowej rury i pociągnąłem ku sobie. Cos zaskrzypiało i płyta przesunęła się na cokole o kilkanaście centymetrów. Powtórzyłem ten manewr kilkakrotnie, aż wreszcie otwór stał się szeroki na metr, więcej nie potrzebowaliśmy. Conchita skierowała światło latarki w dół, oboje pochyliliśmy głowy nad ciemną dziurą. Poczułem jej włosy tuż obok moich, skóra jej policzka dotknęła mojej twarzy i zapach mlecznej czekolady stał się tak intensywny, że ręka moja bezwiednie spoczęła na jej wypiętej do tyłu pupie. Spojrzała na mnie zdumiona.

\- Czyś ty zwariował? - wyszeptała - tutaj?

\- Każde miejsce jest dobre - próbowałem niezdarnie przedstawić moje racje, ale ona odsunęła niecierpliwie moją rękę i syknęła z przejęciem:

\- Patrz!

To co ujrzałem w dole, rzeczywiście było zaskakujące. Podłużny kształt trumny rysował się wyraźnie w świetle latarki, przysypana była częściowo kurzem, zeschłymi liśćmi i kawałkami suchych gałązek które dostały się widocznie do środka przez pękniecie w kamiennej płycie. Poza tym zdawała się być nietknięta. Ale to nie ona przykuła naszą uwagę. U jej stóp, tam gdzie było w miarę czysto, ujrzeliśmy coś co spowodowało że nasze serca zabiły mocniej z podniecenia. Była to drewniana skrzynka, wielkości średniej walizki. Stała pionowo pomiędzy trumną a betonową ścianą pieczary grobu.

Conchita ocknęła się pierwsza.

\- A widzisz? - powiedziała triumfalnie - mamy to, po co przyszliśmy. Właź do środka.

\- Ani myślę - oburzyłem się. - Przecież on tam wciąż leży.

\- Wiec ja włażę. Puścisz mnie?

Znów wygrała. Na ten sam numer. Przywiązałem linę do drzewa, zrobiłem na niej kilka węzłów i spuściłem wolny koniec do wnętrza grobowca. Następnie spojrzałem na Czekoladkę wzrokiem skazańca, ale w jej oczach zobaczyłem tyle obietnic, że już bez dalszego namysłu spuściłem się w głąb pieczary. Starałem się nie dotknąć trumny, ale nie było to łatwe, wolna przestrzeń po jej bokach była bardzo wąska. Przez cały ten czas Conchita przyświecała mi z góry, słyszałem jej przyspieszony z przejęcia oddech.

Drewniana skrzynka miała dwa uchwyty po bokach. Przywiązałem linę mocno do jednego z nich a następnie prędko, najprędzej jak się dało, ale tak aby nie wyglądało to na ucieczkę wylazłem na górę. Przygotowane wcześniej węzły bardzo mi w tym pomogły. Oparłem się o drzewo dysząc głośno, ale niewiele czasu miałem na odpoczynek.

\- Ciągniemy - ponaglała Conchita wskazując na linę.

Okazało się to trudniejsze niż myślałem, skrzynka zakleszczyła się pomiędzy trumną i betonową ścianą i ni cholery nie chciała iść w górę, tak jakby ktoś przytrzymywał ją od dołu. Już myślałem że będę musiał jeszcze raz schodzić w dół żeby ją poruszyć. Wreszcie puściła jednak i już po chwili leżała w świetle latarki, tuż obok grobowca.

\- Zwiewamy - powiedziałem odwiązując linkę.

\- Trzeba najpierw zasunąć płytę \- zaprotestowała Conchita.

Wiedziałem że nie ustąpi. Zaparłem koniec rury o zmarzniętą wciąż ziemię i pomału, centymetr po centymetrze przesuwałem płytę na jej właściwe miejsce.

\- Stój - zawołała Conchita - teraz jest tak jak ją namalowałeś.

\- Mogę zasunąć do końca - zaofiarowałem się wspaniałomyślnie.

\- Nie, niech będzie tak jak było.

\- Dlaczego?

\- Może to on tak chciał? Może sam odsunął? Żeby mieć świeże powietrze, albo żeby łatwiej mu było wyjść na spacer.

Spojrzałem na nią jak na wariatkę, ale nie oponowałem. Im prędzej stąd znikniemy, tym lepiej dla nas. Ukryłem za sąsiednim grobem linkę i rurkę i już schylałem się aby uchwycić skrzynkę w obie ręce, gdy nagle zostaliśmy zalani jasnym snopem światła a jakiś chrapliwy głos zawołał:

\- Alto! Arriba las manos!

Zamarłem przerażony. Conchita również skamieniała ze strachu. Latarka wypadła jej z ręki, upadła na ziemię i zgasła.

Dwie sylwetki majaczyły poza światłem ich latarki, była ona silniejsza niż nasza. Postać, która trzymała reflektor w lewej ręce, w prawej trzymała rewolwer. Widać było wyraźnie w świetle latarki czarny pobłysk lufy.

Conchita podniosła powoli obie ręce w górę. Ja wyprostowałem się i uczyniłem podobnie.

***

Staliśmy tak przez chwile nieruchomo, oni - przyglądając się z bliska nam i leżącej pod grobowcem skrzynce, my - oślepieni jasnym światłem ich latarki, sterroryzowani rewolwerem i strachem (przynajmniej ja), niezdolni do obrony.

\- Toma la caja! - warknął ten z latarką i rewolwerem do tego drugiego, mniejszego.

\- Toma la caja y vamonos ! Rapido! - powtórzył niecierpliwie, widać to on był bossem.

Mniejszy, korpulentny, westchnął ciężko (może nie lubił wysiłku), schylił się jednak nad skrzynką i ujął w obie dłonie drewniane uchwyty po obu jej bokach.

I wtedy stało się coś, co zamroziło nam krew w żyłach na kilka sekund. Ciemny kształt, drapieżny jak wąż ukazał się w szczelinie grobowca. Ręka, ta sama ręka którą namalowałem na moim obrazie, wysunęła sie z czarnej szpary z szybkością błyskawicy i chwyciła tłustego kurdupla za gardło.

Widzieliśmy to dobrze w świetle latarki. Kurdupel wrzasnął coś nieludzkim glosę, odskoczył do tyłu i zaczął wyrywać przed siebie, aby dalej od miejsca w którym staliśmy, wciąż krzycząc i machając rekami jak opętany. Większemu latarka wypadła z ręki, też spieprzał za swoim kumplem, ale był za bardzo przestraszony żeby krzyczeć. Słyszeliśmy oddalające się odgłosy potykania i przewracania o nagrobki, przekleństwa i jęki aż stopniowo wszystko ucichło w oddali. Latarka upuszczona przez większego, odbiła się o coś, wykonała kozła w powietrzu i upadła na ziemię, oświetlając znów grobowiec snopem jasnego światła. Szczelina w kamiennej płycie była pusta.

Stałem tak wciąż bez ruchu, próbowałem opuścić ręce na dół, ale nie mogłem, zapomniałem kompletnie jak się to robi. Moja niepodzielność uwagi uniemożliwiła mi banie się i poruszanie jednocześnie, jedno eliminowało drugie.

Conchita nie miała widać tej dolegliwości. Podniosła z ziemi latarkę napastników i odnalazła naszą, która znów dała się uruchomić. Wtedy dopiero podeszła do mnie, uwiesiła się na jednej z moich rąk i opuściła ją w dół. Z drugą sam sobie poradziłem.

Conchita wcisnęła mi do ręki naszą latarkę i powiedziała:

\- Bierz skrzynkę, zwiewamy.

\- Sama sobie bierz - odpowiedziałem.- Ja jej nie dotknę.

\- Chcesz żeby to mnie złapało za gardło?

I znów mnie miała. Schyliłem się i wyciągnąłem rękę do przodu tak daleko jak tylko potrafiłem. Objąłem drżącymi palcami jeden z drewnianych uchwytów i pociągnąłem skrzynkę w moim kierunku. Nic się nie stało.

Wtedy Conchita chwyciła drugi uchwyt i podnieśliśmy skrzynkę do góry, ważyła na pewno ponad dziesięć kilogramów. Wróciliśmy do samochodu bez żadnych przeszkód, po drodze do domu rozglądałem się uważnie czy nie zauważę gdzieś zdezelowanego Buicka, ale nie spostrzegłem go w polu widzenia.

Skrzynka zamknięta była na zardzewiałą kłódkę, pomimo żrącej ciekawości postanowiliśmy zaczekać do jutra z otwarciem jej. Należało kupić w Pascalu piłkę do żelaza i rozciąć kłódkę, nie było sensu niszczyć skrzynki otwieraniem jej na siłę, mogła się jeszcze przydać. Schowaliśmy ją w garderobie w ścianie sypialni i przykryliśmy ubraniami.

\- Widziałaś to, co ja widziałem? \- zadałem wreszcie dręczące mnie pytanie.

Skinęła głową bez jednego słowa.

\- Jak myślisz, czy to był Carlos? Czy on miał ciemną skórę?

\- Na pewno nie był czarny, ale mógł być mieszańcem, tak jak ja. Nic więcej o nim nie wiem.

Położyliśmy się spać, zmęczeni po tak silnych przeżyciach. Nie w głowach nam już były czekoladowe zbytki. Jutro, po moim powrocie z pracy, mieliśmy sprawdzić zawartość drewnianego pojemnika.

***

Podczas lunchu zadzwoniłem do domu. Conchita powiedziała, że wszystko jest w porządku, że drzwi zamknięte są dokładnie i że czeka na mnie niecierpliwie. Nie wytrzymałem, wyszedłem z pracy godzinę wcześniej. W drodze powrotnej zatrzymałem się przy Pascalu i kupiłem tam najtańszą piłkę do metalu jaką znalazłem. Chodziło przecież o przecięcie tylko jednej kłódki.

Gdy podjechałem pod swój dom, zauważyłem Buicka z amerykańską rejestracją zaparkowanego kawałek dalej w dół ulicy. Oparty o drzwiczki facet musiał być tym większym zbirem, małego nie widziałem w pobliżu. Odwrócony tyłem do mnie przypalał akurat papierosa. Wykorzystałem ten moment i śmignąłem jak zając do drzwi wejściowych budynku w którym mieszkałem. Miałem niedobre przeczucia.

Wszedłem do hallu i otworzyłem kluczem drugie drzwi, prowadzące na korytarz. To co ujrzałem następnie, zapadło w mojej pamięci na długie lata. Kurdupel zbiegał akurat ze schodów z naszą skrzynką w obu rękach i sapał. Drzwi od mieszkania konsjerżki, uchylone nieco, otworzyły się z łoskotem, ten cholerny pit bull wyskoczył jak rakieta w górę i wpił się swoją wielką paszczą w krocze kurdupla, właściwie nie musiał nawet wysoko skakać. Wrzask który usłyszałem był jeszcze straszniejszy niż ten, znany mi ze spotkania na cmentarzu. Skrzynka wypadła mu z rąk i wylądowała u moich stóp. Prędko chwyciłem ją, podziękowałem psu ukłonem i pobiegłem na górę. Na zakręcie schodów odwróciłem się jeszcze, w dole zobaczyłem taniec świętego Wita na karuzeli, konsjerżka akurat wyskoczyła z mieszkania sprawdzić co się stało, ale nie zobaczyła mnie zajęta swoim zwierzakiem kręcącym się w powietrzu dookoła wirującego na pełnych obrotach tłuściocha.

Drzwi do mojego mieszkania były otwarte, wpadłem do środka, postawiłem skrzynkę na podłodze, zamknąłem drzwi za zatrzask i oparłem się o nie próbując opanować oddech, a przez cienką dyktę wciąż słyszałem z dołu żałosne pochlipywanie kurdupla i przepraszający głos konsjerżki.

***

Conchita leżała na podłodze na środku salonu. Rzuciłem się do niej przerażony.

Na szczęście była tylko lekko ogłuszona, wystarczyło pokropienie jej twarzy zimną wodą i natychmiast odzyskała przytomność. Pamiętała że czekając na mój powrót wytaszczyła skrzynkę z garderoby, oczyściła ją i postawiła na stole, na kawałku gazety. Nawet nie słyszała jak Kurdupel dostał się do mieszkania, po prostu nie ma pojęcia co się stało, poczuła nagle jak spryskuję jej twarz wodą i otworzyła oczy, tylko tyle. Na czubku głowy miała guza wielkiego jak śliwka, na szczęście jej gęste, kręcone włosy zamortyzowały uderzenie.

Po obiedzie zabrałem się za otwieranie skrzynki. Kłódka była stara i pordzewiała, przepiłowanie jej zajęło mi nie więcej niż piętnaście minut. Gdy opadła wreszcie na podłogę, staliśmy tak oboje nad tym niewielkim, drewnianym kuferkiem znajdującym się przy samej krawędzi stołu i po raz pierwszy widziałem niezdecydowanie w oczach Czekoladki.

\- Może lepiej żeby tam nie było żadnych pieniędzy - powiedziała - Podobno nie przynoszą one szczęścia.

\- Na pewno coś tam jest, skrzynka jest ciężka, otwieraj lepiej - odpowiedziałem.

\- Tak - zgodziła się - może pieniądze nie przynoszą szczęścia, ale na pewno pomogą naszej sprawie.

Uchwyciła w obie ręce pokrywę skrzynki i jednym ruchem podniosła ją do góry.

Zardzewiałe zawisy skrzypnęły żałośnie i drewniane wieko zatrzymało się pionowo ukazując naszym oczom zawartość kuferka.

Cała skrzynka wypełniona była banknotami. Leżały równiutko, poukładane w pozaklejanych papierowymi banderolami plikach, a na każdym z nich widać było napis: 1000.

\- Co to za pieniądze? - zapytałem.

\- Myślę że to kubańskie pesos - odpowiedziała Conchita.

\- Ile tego może być?

\- Może kilka milionów? Może kilkanaście, albo kilkadziesiąt? Byłoby sporo liczenia.

***

Noc upłynęła nam niespokojnie, budził nas każdy szmer z salonu, czy kuchni, a że dom miał konstrukcję drewnianą, tak jak wszystkie stare budynki przy tej ulicy, odgłosów takich dało się słyszeć całe mnóstwo, ze wszystkich stron.

Rano postanowiłem nie pójść do pracy, nie mogłem pozostawić Conchity samej z tymi cholernymi pieniędzmi, tym razem mogło by się skończyć gorzej. Tym bardziej, że dzisiaj konsjerżka na pewno będzie lepiej pilnowała swojego pit bulla.

Po zjedzeniu śniadania zszedłem na dół, zbadać sytuację. Przez szybę w drzwiach zobaczyłem ich. Siedzieli na ławce całkiem niedaleko, palili papierosy i obserwowali nasz dom. Właściwie to tylko jeden siedział, ten duży. Kurdupel stał obok ławki i tylko tak wyglądało jakby siedział. Stał, tak raczej mocno okrakiem i pomyślałem, że nie zbliży się on prędko do żadnego psa, a już na pewno będzie omijał z daleka każdego pit bulla napotkanego na swojej drodze. Powróciłem do mieszkania.

\- Czekają - powiedziałem - i nie zostawią nas w spokoju dopóki mamy te pieniądze.

\- Wiem - odpowiedziała Conchita \- musimy przewieźć je w bezpieczne miejsce. Zadzwonię po posiłki. Ale najpierw musimy się dowiedzieć ile to jest warte.

Ponieważ nie chciałem zostawić ją samą ponownie w mieszkaniu, Conchita wyjęła jeden z banknotów z kuferka i zdecydowała że wymknie się z domu ukradkiem, pojedzie do centrum miasta, gdzie znajdują się kantory wymiany pieniędzy i dowie się jaki jest aktualny kurs wymiany kubańskiego peso.

\- Mieszkam od dziecka w USA - tłumaczyła się - nigdy nie widziałam kubańskich pieniędzy, nie mam najmniejszego pojęcia ile to jest warte.

Czekałem niecierpliwie na jej powrót, drzwi zamknąłem na łańcuch, a pod klamkę wyjścia pożarowego podstawiłem oparcie krzesła, tak jak widziałem w filmach sensacyjnych.

Gdy wróciła, starałem się poznać po jej oczach czego sie dowiedziała. Przez jakiś czas trzymała mnie w niepewności widząc moje podniecenie. Opowiedziała mi, że od momentu wyjścia z domu, była śledzona przez tego większego, mały miał widać awersję do chodzenia.

\- No i co? - dopytywałem się - jaki jest kurs?

Wreszcie nie wytrzymała.

\- Żaden - wybuchnęła śmiechem.

\- Co znaczy żaden?

\- W roku 1961 przeprowadzono wymianę pieniędzy na Kubie. Nowe pieniądze wydrukowano w Czechosłowacji, a stare warte są teraz tyle co makulatura. Cały skarb Carlosa już dawno stracił wartość. Carlos miał pewnie nadzieję, że gdy stary reżim powróci do władzy, wraz z nim odzyskają swoją moc poprzednie pieniądze, ale teraz nikt w to nie wierzy, każdy rząd drukuje swoją walutę, nie wraca się do starej, sprzed lat, zresztą technika drukowania pieniędzy uległa zmianie. To - wskazała kuferek - jest warte dokładnie zero.

Dla pewności przewróciliśmy skrzynkę do góry dnem, wysypaliśmy na podłogę całą jej zawartość. Oprócz zdezaktualizowanej waluty nic w niej nie znaleźliśmy.

***

Conchita podniosła słuchawkę telefonu i wykręciła długi numer. Domyśliłem się że dzwoni do Miami. Po uzyskaniu połączenia, rozmawiała z kimś około piętnastu minut po hiszpańsku, gdy skończyła, odłożyła słuchawkę na widełki i zapytała:

\- Czy masz aparat fotograficzny?

Potwierdziłem.

\- Czy masz w nim film?

\- Myślę że tak, chcesz nas sfotografować z tą forsą?

\- Nie nas, samą skrzynkę z pieniędzmi. Mam przekazać im zdjęcia i kilka banknotów. Oni mi wierzą, ale chcą mieć jakiś dowód na papierze.

\- A co zrobimy z resztą?

\- Powiedzieli, żeby oddać tym na dole, tylko wtedy zostawią nas w spokoju. Czy mógłbyś im to zanieść? Dla mnie skrzynka jest zbyt ciążka.

Zgodziłem się oczywiście, żaden problem.

Zeszliśmy na dół, teraz obaj stali i palili, wciąż przy tej samej ławce.

Conchita pozostała w drzwiach domu, jako ubezpieczenie, ja szedłem z tym cholernym kuferkiem wprost w ich kierunku, ukośnie, w poprzek ulicy.

Stali nieruchomo, jak dwa kamienne słupy wkopane w ziemię, a oczy ich wlepione były w niesioną przeze mnie skrzynkę. Zastanawiali się co jest grane.

Postawiłem skrzynkę na ławce pomiędzy nimi i powiedziałam:

\- Esto es para Ustedes, un regalo de Don Carlos. - (To prezent dla was od pana Carlosa), tak mnie nauczyła Conchita.

Spoglądali na mnie z niedowierzaniem. Skrzynka była zamknięta, zamiast kłódki zakręciłem na uchu skobla kawałek drutu z wieszaka na ubranie.

Obracając się, schyliłem się błyskawicznie i wykonałem ruch, tak jakbym chciał chwycić Małego za jaja, ujadając jednocześnie "hau, hau!!!".

Kurdupel odskoczył odruchowo, zawadził piętami o obramowanie chodnika i wywrócił się na zmarznięty trawnik pokryty jeszcze gdzieniegdzie resztkami śniegu. Pomachałem ręką Czekoladce obserwującej nas z daleka (to był numer specjalnie dla niej). Na ulicy nie stanowili oni dla mnie zagrożenia, za dużo świadków. Odwróciłem się i bez pośpiechu powróciłem do domu. Nie zobaczyłem nigdy więcej na oczy, ani Dużego, ani Kurdupla, a zacząłem już przyzwyczajać się do nich.

Wieczorem poszliśmy z Czekoladką do dyskoteki "Sir Winston Churchill Pub", spokojni, na luzie. Ach, jak ona się wyginała, czułem się przy niej jak drewniany klocek.

\- To będzie nasza ostatnia noc - powiedziała w drodze powrotnej do domu.

\- Wyjeżdżasz?

\- Tak, wracam do Miami, tutaj byłam tylko czasowo. Tam mamy bardzo dużo do zrobienia.

Nie dopytywałem się o dalsze szczegóły, podejrzewałem że wcześniej czy później to nastąpi, może im wcześniej tym lepiej. To była moja ostatnia czekoladowa noc. Niezapomniana.

\- Czy wciąż wierzysz w przeznaczenie?- zapytałem przed zaśnięciem. Nie odpowiedziała, usłyszałem tylko jej głęboki, równy oddech.

***

Gdy wróciłem po pracy do domu, Czekoladki już nie było, zniknęła. Pozostał mi na pamiątkę tej historii tylko jeden banknot o wartości 1000 starych kubańskich pesos i przecięta, zardzewiała kłódka. Kłódkę wyrzuciłem, banknot zachowałem. Pewny byłem że nigdy więcej nie zobaczę mojego obrazu "La Libertad". Nazwa frakcji "Zagłada Czerwonego Muchomora" nie obiła mi się więcej o uszy. Po kilku miesiącach otrzymałem kartkę z Miami. Były to krótkie pozdrowienia bez adresu zwrotnego. Podpisane były trzema literami: Con. Wiedziałem oczywiście kto przysłał mi tę kartkę, pachniała mleczną czekoladą.

Powrót do spisu treści
7. Jukatan

Siedzieliśmy w moim mieszkaniu nad czterdziestką whisky "Bon Vivant" i zastanawialiśmy się nad życiem.

Nastroje były dobre i niedobre. Dobre, bo butelka była jeszcze prawie pełna. Czterdziestka, jak nazywano tutaj ten format, zawierała 40 uncji trunku, co, w przeliczeniu na nasze, dawało dokładnie 1.14 litra. Kanada przeszła niedawno na europejski system miar i wag i wszędzie panował burdel. Na większości stacji benzynowych ceny benzyny wystawione już były w litrach, na niektórych (szczególnie w prowincjach zachodnich) ceny były jeszcze w galonach. Produkty sprzedawane na wagę, np. żywność w sklepach, miały wystawione dwie ceny: za kilogram i za funt. Czasami trudno się było połapać co ile kosztuje.

Z naszej butelki (1.14 litra) rozleliśmy jak na razie 0.14, tak więc nie było co narzekać. Ale z drugiej strony, nieszczęście które spotkało Ferdka i Pawła ciążyło nad stołem jak wielka, ołowiana chmura i nie było takie pewne, czy ta jedna butelka wystarczy aby ją rozwiać. Co się stało? Otóż Cesia wyjechała. Dawno już uskładała na motor dla narzeczonego, ale w międzyczasie jego ambicje urosły i zamarzył mu się Fiat 125p. Gdy Cesia miała już na Fiata, spakowała walizki i po hucznym pożegnaniu odleciała z tej ziemi raz a dobrze. Chłopaki mieli grobowe miny, wiadomo co to znaczy zostać nagle bez baby. Próbowałem ich jakoś pocieszyć:

\- Załóżcie klub - radziłem.

\- Jaki klub? - zapytał Ferdek ponuro.

\- Klub Kapucyna, macie teraz cztery wolne ręce, dacie sobie radę.

Łatwo śmiać się z czyjegoś nieszczęścia, tymczasem ja miałem swoje kłopoty. Firma, w której pracowałem zbankrutowała. Był właśnie styczeń, 1982. Po roku pracy znalazłem się na lodzie. Ale nastrój miałem bombowy, zdążyłem już wypracować pełen "unemployment", co znaczyło, że nasz kochany rząd kanadyjski będzie mi wypłacał całkiem wysoki zasiłek (dla szukających pracy) i ten zasiłek będę miał prawo pobierać przez cały rok. To był dobry czas, później okres pobierania zasiłku zaczęto stopniowo skracać, aż doszło do 9-ciu miesięcy.

\- Myślę, że wyjadę z Montrealu - powiedziałem. - Chciałbym spróbować życia w innym mieście, może Vancouver, może Calgary, albo Toronto. Należy mi się jeszcze płatny urlop, całe dwa tygodnie. Pojadę gdzieś, odpocznę, a potem - zmiana miasta. Raz kozie śmierć. Może Toronto będzie najlepsze, tylko siedem godzin jazdy samochodem. Jedziecie ze mną?

\- W życiu - odpowiedział Paweł. \- Takiej roboty jak przy rowerach na pewno tam nie znajdziemy.

Chłopaki pracowali w fabryce rowerów. To była podówczas praca - marzenie przeciętnego imigranta. Zimą fabryka produkowała całą parą, przychodzące z Chin części rowerowe montowano do kupy, lakierowano ramy i widelce, naklejano naklejki i gotowe już rowery dostarczano z końcem zimy do sklepów, tak żeby gdy śniegi topniały, niklowane cacka kusiły już klientów i napraszały się aby je kupować. Latem fabrykę zamykano, a pracowników odsyłano na zasiłek rządowy na kilka miesięcy. Niektórzy dorabiali sobie w tym czasie pracując "na czarno" przy remontach, inni jeździli po świecie, nikt nie narzekał. Właśnie teraz praca w fabryce huczała i nic dziwnego, że Fredek i Paweł nie mieli najmniejszej ochoty ruszać się z Montrealu. Wcale zresztą na to nie liczyłem, zapytałem tylko tak, "pro forma".

Ja, co innego, wolny byłem już jak ptak, spróbować innego życia, w innym mieście, to mnie kusiło naprawdę.

\- No to polej, gospodarzu - zaproponował Paweł - trzeba uczcić ten twój wyjazd.

\- Zaraz, zaraz - zaoponowałem - jeszcze nie teraz, wyjadę jakoś tak na wiosnę, teraz nalezą mi się wakacje.

\- Kiedy wyjedziesz to wyjedziesz \- twoja sprawa, ale oblać możemy już teraz.

Miał oczywiście rację, polałem więc.

\- A te wakacje to gdzie? - zapytał Ferdek - chcesz pojechać gdzieś dalej? Poza Quebek?

\- Nie mam jeszcze pojęcia, chciałbym pojechać gdzieś gdzie jest ciepło, wygrzać gnaty na gorącym piasku, może nad morze.

\- Najbliżej jest Floryda, ale to i tak ze dwa dni jazdy samochodem.

\- No właśnie, samemu nudno jechać tak daleko.

\- Zabierz jakąś cizię.

\- No, taki bogaty jeszcze nie jestem, za dużo by mnie kosztowała.

\- Zabierz starą cizię. Najlepiej starą i bogatą, ona za wszystko zapłaci.

\- A wakacje? Mam jechać odpocząć, nie do roboty. Zresztą wolę być sam, mam potrzebę wyciszenia sie, zmęczony jestem.

Wszyscy mieliśmy taką potrzebę. Trwający od miesiąca stan wojenny w Polsce spędzał nam sen z powiek, każdy z nas miał tam przecież kogoś bliskiego, jakąś rodzinę, przyjaciół.

Polska była wciąż na pierwszych stronach gazet, dziennik telewizyjny zaczynał się z reguły od migawek z Polski. Zdjęcia Wałęsy, Papieża i Regana widziało się na każdym kroku, a ostatnio dołączył do nich generał w ciemnych okularach.

\- Dlaczego te ciemne okulary? - zastanawialiśmy się wszyscy. Może tak lepiej widać nową, świetlaną drogę dla Polski? A może zgrywa gwiazdę z Hollywood? A może po prostu wstydzi się spojrzeć ludziom w oczy? Każdy z nas miał inne zdanie na ten temat.

\- Idziemy jutro na demonstrację? \- zapytał Ferdek. - Spotkanie na Dominiom Squere, potem marsz przez miasto pod polski konsulat, a na koniec przechodzimy pod ruski.

\- Jasne że idziemy - powiedziałem. Wszyscy pójdą, tego rodzaju spotkań się nie omija.

\- No, to do roboty - powiedział Paweł - musimy zrobić jakiś napis.

Miałem jeszcze w domu wielkie pudlo ze sklepu alkoholowego, które kiedyś służyło mi jako pierwszy stół. Stało teraz złożone za komodą. Wyciągnąłem je, rozłożyłem na podłodze i wyciąłem nożyczkami dwa największe boki. Następnie przygotowałem na stole tubki farby i pędzle.

\- Co malujemy? - zapytałem.

\- Może Breżniewa, to przecież jego urodziny - powiedział Ferdek, - siedemdziesiąte piąte.

\- Tak, jak robią niedźwiedzia z Jaruzelem - dodał Paweł - a w tle namaluj strajkujące fabryki i krew robotników na murach.

\- No, no, tak się nie robi - zaoponowałem - tablica musi być czytelna, jakiś symbol, lub napis, krotko i dobitnie. Po burzliwej dyskusji namalowałem na tekturze czarne okulary i białą łaskę, a pod tym napis:

"DOKĄD KROCZYSZ?".

Z drugą tablicą było więcej dyskusji, propozycje były coraz to śmielsze i jedna bardziej genialna od drugiej. W końcu namalowałem na górnej połowie planszy czarnego ptaka o szeroko rozłożonych skrzydłach, taka szydercza karykatura orła, a pod nim napisałem w dwóch rzędach ciemnozielonymi, wojskowymi literami:

WRONA - DUPA

Przyglądaliśmy się z satysfakcją tym tablicom, musiałem natychmiast polać następną kolejkę do szklanek, tak zadecydował nasz komitet.

\- Zaczekajcie - powiedziałem. Zszedłem do garażu gdzie widziałem obok kubłów na śmieci dwie stare szczotki do zamiatania podłogi wystawione do wyrzucenia. Odkręciłem od nich kijki i zaniosłem na górę. Następnie przybiliśmy do nich pankarty, jako że po roku pobytu w tym dobrobycie posiadałem już własny młotek i gwoździe.

\- Bomba - powiedział Ferdek - lepszych nikt miał nie będzie.

Obaj z Pawłem zgodziliśmy się jednogłośnie. Krotko, dobitnie i obrazowo, tak właśnie powinno się przemawiać do widza.

***

Demonstracja udała się nad podziw dobrze. Kogoś tam zwinęła policja bo próbował po ułańsku szarżować na konsulat, wiadomo, zapaleńców nie brakuje, ale poza tym wszystko odbyło się elegancko, mieliśmy nadzieję że nasze hasła zrobiły kawałek dobrej roboty.

Pod konsulatem spotkałem Dankę, która pracowała w jednej z polskich agencji podróży.

\- Zadzwoń do mnie jutro - powiedziała, gdy nadmieniłem jej o swoich wakacyjnych planach. - Teraz jest akurat sporo zwrotów, może znajdę dla ciebie coś interesującego.

Nie zadzwoniłem, bo nie zdążyłem. Danka zatelefonowała do mnie już o godzinie dziesiątej rano.

\- Nie śpisz? No, to pakuj walizkę, bo jest okazja. Odlot jutro po południu z Mirabel, już masz zarezerwowane.

\- Jaki odlot? Gdzie?

\- Jak to gdzie? Do Cancun. To teraz bardzo modny kierunek, piękne plaże i mnóstwo innych atrakcji, będziesz zachwycony. Mamy szczęście, w ostatniej chwili udało mi się zarezerwować ci miejsce za specjalną cenę. Teraz już kosztuje o wiele drożej.

Zapytałem oczywiście jak wygląda ta specjalna cena. Wyglądała tak, że szczęka mi opadła z wrażenia, to co dla niej było tanio, dla mnie przedstawiało wielką sumę.

"Może by coś zabrać na handelek?" myślałem gorączkowo, "jakiś plusz, tak jak się kiedyś woziło do Bułgarii, albo Wyborową? Albo chociaż polski krem Nivea?"

Co ja bredzę, tutaj Wyborowa kosztuje prawie tyle samo, co kanadyjska whisky, zresztą nikt tu nie jedzie na wakacje po to, żeby handlować.

\- No to jak? Decydujesz sie? - dopytywała się Danka. - Nic lepszego nie znajdziesz, to ci gwarantuję.

Ona zachowywała się tak jak każdy agent próbujący coś sprzedać, zdążyła już przejść dobre, kanadyjskie przeszkolenie. No i mnie miała.

\- OK, biorę ten special - powiedziałem.

W końcu, po roku pracy, należy się jakaś nagroda od życia. Podałem jej numer swojej karty kredytowej i po południu miałem się zgłosić po odbiór biletu. To mi się podobało w tym kapitalizmie. Chcesz coś? Wyjmujesz pieniądze, płacisz i zabierasz to do domu. Bez wystawania w kolejkach, zapisywania się na przedpłaty, pisania listów i podań i wyczekiwania w nieskończoność na odpowiedź, która z reguły była odmowna. Tutaj prawie każda sprawa była prosta: Masz pieniądze? Płać i znikaj. Nie masz? To fora ze dwora, przyjdzie inny i kupi. Albo zaczekaj na special, jeżeli masz czas i cierpliwość. Po południu miałem bilet w kieszeni, a konto w banku lżejsze o czterysta dolarów, wszystko gra.

Na drugi dzień spacerowałem już po strefie bezcłowej lotniska Mirabel. Zamówiłem w barze cocktail Margarita, aby już teraz, na lotnisku wczuć się w atmosferę tropikalnego kurortu, usiadłem wygodnie w fotelu i zająłem się obserwowaniem podróżnych, którzy czekali na ten sam samolot co ja.

Przeważały pary, młodsze i starsze, było kilka rodzin z dziećmi, takich wolnych strzelców jak ja naliczyłem niewielu.

Grubas w słomkowym kapeluszu trzymał na ramieniu wielką kamerę video i nie odrywał oka od wizjera. Filmował wszystko dookoła, lotnisko, ludzi, bar, zdaje sie że mnie też nie darował. Ciekawe czy w samolocie też będzie filmował? "Ciężki frajer" myślałem, zapłacił kupę szmalu za ten wyjazd i nic nie zobaczy na żywo, całe wakacje będzie musiał oglądać na ekranie telewizora, po powrocie do domu.

Dwie nieźle jeszcze wyglądające babki siedziały na stołkach barowych śmiało odsłaniając blade, zimowe uda, chłopak z dziewczyną, oboje z tropikalnymi drinkami w rękach siedzieli przy sąsiednim stoliku i rozmawiali patrząc sobie w oczy. Dużo nas było oczekujących na ten samolot, ale wiadomo, Meksyk kraj wielki, jakoś się pomieścimy. Żona grubasa z kamerą podała mu kupiony w kiosku baton O'Henry. Uchwycił go lewą ręką, a następnie ją sfilmował. Potem oderwał zębami opakowanie batonu na jednym końcu i zaczął zajadać nie odrywając wciąż twarzy od kamery.

Samotna, młoda kobieta siedziała przy barze. Miała przed sobą drinka dokładnie takiego samego jak ja, Margarita. Wysoki kieliszek w kształcie lejka, o krawędzi zakończonej wianuszkiem białych kryształków soli, wypełniony był żółto-zielonkawym, jasnym płynem. Siedziała na barowym stołku sama jedna, na kolanach trzymała lotniczą torbę podróżną, jej bagaż podręczny. Miała oprócz tego zawieszoną na ramieniu małą, skórzaną torebkę w kolorze czarnym. Ubrana była w dżinsy i lekki, czarny sweterek ozdobiony pod szyja geometrycznym wzorem w kolorach rudo-czerwonych.

Podniosła do góry kieliszek z Margaritą i dotknęła wargami jego słonej krawędzi. Poczułem te słone kryształki na moich ustach dokładnie w tym samym momencie, moja Margarita smakowała dokładnie tak samo jak ta w jej kieliszku. Właśnie wtedy nasze spojrzenia spotkały się ponad krawędziami cienkiego szkła. Jej oczy były czarne i głębokie, czarne były również jej włosy proste i długie, opadające do polowy pleców i obcięte równo na samym końcu. Pozwoliliśmy tak naszym spojrzeniom przeniknąć się nawzajem przez jeden tylko moment, to wystarczyło jednak żebym zrozumiał, że ona coś potrzebuje ode mnie, czułem że nie jest to spojrzenie rzucone obojętnie komuś, kogo się nie zna, kto nas zupełnie i całkowicie nie obchodzi, nie, w tych ciemnych oczach było coś, jakąś prośba może, jakąś nadzieja? Nie miałem pojęcia o co chodzi. Oderwałem wargi od słonej krawędzi szkła i podniosłem lekko kieliszek z Margaritą w górę, wciąż patrząc za nią. Odpowiedziała mi tym samym gestem i właśnie w tej chwili zapowiedziano przez głośniki mój samolot. Przyglądałem się jej przez chwilę dopijając mojego drinka i zrozumiałem nagle, co ją różniło od reszty pasażerów czekających na odlot.

Tak, myśmy wszyscy byli podobni do siebie. Twarze mieliśmy blade, zmęczone, pozbawione już od pół roku letnich promieni słońca. Myśmy potrzebowali wakacji, jechaliśmy dokładnie po to, aby wygrzać się na gorącym piasku nad brzegiem oceanu, aby pozwolić słonecznym promieniom przeniknąć nasze suche, pergaminowe skóry i pobudzić krew w naszych żyłach do szybszego krążenia.

Otóż, ona była inna. Jej skóra była w sposób naturalny koloru kawy z mlekiem, ona wyglądała tak, jakby właśnie wracała z wakacji, jakby przez pomyłkę czekała na samolot lecący w tamtą stronę.

Tymczasem, tłumek pasażerów rozdzielił nas. Gdy stałem już w kolejce czekających na wejście do samoloty, rozglądałem się dookoła, ale nigdzie nie widziałem ani jej czarnych włosów, ani sweterka z geometrycznym wzorem w kształcie trójkątnych piramid.

Po kilkunastu minutach byłem już w samolocie. Miejsce moje wypadło niestety nie przy oknie i w dodatku daleko, na samym ogonie. Ci, którzy siedzą na ogonie zazwyczaj ostatni dolatują do miejsca przeznaczenia, ale jeżeli ma się bilet kupiony w ostatniej chwili, za niewiele ponad pół ceny, nie powinno się wybrzydzać. Przy oknie siedziała paniusia, blada i tłusta i mocno była zdenerwowana, widać latanie samolotem nie było jej najmocniejszą stroną. Na szczęście nie była gadatliwa, nic tak nie uprzykrza długiej podróży jak gadatliwy sąsiad z gatunku: "Ty dokąd kolego, na wakacje? Ja też na wakacje, może do tego samego hotelu? Coś ty taki markotny? Zobacz jak ja się cieszę, patrz na mnie i ciesz się moją radością, czyż życie nie jest piękne?" Dla mnie przestaje być, gdy los mnie pokaże takim towarzystwem, przecież z samolotu nie da się wysiąść.

Tłusta paniusia wyjęła z torebki paczuszkę orzeszków w czekoladzie i zajadała je przez całą drogę robiąc przerwy jedynie na posiłki. Wkurzało mnie to oczywiście, ale wolałem już te orzeszki niż bezmyślną paplaninę.

W połowie drogi, gdy poczułem się już głodny, podano obiad. Skromniutkie to było danie, ale dało się zjeść. Sąsiadka moja jak zaobserwowałem, ciekawą miała technikę spożywania posiłku. Zajadała z apetytem swoje, nie odrywając jednocześnie spojrzenia od mojego talerza. Kto wie? Może w ten sposób można się najeść podwójnie?

Po obiedzie była kawa i zimne napoje. Potem przyciemniono światła i rozpoczęła się projekcja jakiegoś filmu, który mnie wcale nie interesował. Wstałem ze swojego miejsca i udałem się do toalety, wiedziałem że po zakończeniu filmu utworzy się długa kolejka.

Wtedy spotkałem ją. Tak jakby czekała na mnie w poszerzeniu korytarza. Przyglądała mi się przez chwilę tymi swoimi czarnymi oczami, wreszcie odezwała się po francusku:

\- Czy mógłbyś zrobić coś dla mnie?

Tylko tyle. Ani dzień dobry, ani jak się masz, nic z tych rzeczy. Widać było że się spieszy, tak jakby obawiała się że ktoś może zobaczyć nas razem.

"Może zazdrosny mąż" przemknęło mi natychmiast przez głowę. Chyba nie, przecież na lotnisku wydawała się być sama. A może kochanek?

Skinąłem natychmiast głową, nie wiedząc nawet o co jej chodzi. Zgodziłem się bez żadnego namysłu, nie byłem w stanie powiedzieć "nie".

Wtedy poczułem, że wkłada mi do dłoni jakiś pakunek, coś niewielkiego, lecz ciężkiego. Zacisnęła na tym moje palce i powiedziała szybko:

\- Schowaj to dobrze i nie pokazuj nikomu. Zgłoszę się po odbiór, gdy będziemy na miejscu.

I oddaliła sie prędkim krokiem w kierunku przodu samolotu, tam gdzie znajdowała się pierwsza klasa.

***

Powróciłem na swoje miejsce i usiadłem. Wkładając do mojego bagażu podręcznego przedmiot, który Meksykanka (jak nazywałem ją w myślach) wsunęła mi do ręki, przyjrzałem mu się pobieżnie. Był to niewielki pakunek owinięty papierem jakiego używa się zazwyczaj do pakowania prezentów. Coś ciężkiego dosyć i twardego, może jakiś wazonik, lub kryształ?

Tak, to mógł być kryształ, jadąc na wakacje polscy turyści często zabierali ze sobą kryształy ze Szklarskiej Poręby. Ale tutaj? Nie, to nonsens. Po cholerę Meksykanka przewoziła by z Kanady do Meksyku kryształ ze Szklarskiej Poręby? Ani sensu, ni logiki. Chyba że kryształ nie jest pusty. Wypełniony jest może białym proszkiem wartym setki tysięcy dolarów? Może nawet milion?

Tyle razy widziałem w telewizji zatrzymane na granicy paczki zawierające narkotyki. Biały proszek zapakowany był zazwyczaj w plastikowych woreczkach i chowany w rozmaitych, wymyślnych schowkach bagażu, lub pojazdów turystycznych. W co ja się do cholery wpakowałem? Dlaczego nigdy nie jestem w stanie odmówić ładnej dziewczynie? Brak odporności psychicznej na czarne oczy. Taka dziewczyna zawsze potrafiła ze mną zrobić co tylko chciała. I co teraz? Dać się wpakować do pierdla dla tych oczu? Może to wyrzucić? Jak? Okna się nie otwierają.

Tłusta paniusia obok wyjęła z podręcznej torby następną paczuszkę tych pieprzonych orzeszków w czekoladzie.

Wiem, gdy wyjdzie do toalety, podrzucę jej ten kryształek i z głowy. Tylko że trochę to nie po rycersku, zresztą niemożliwe, ona zaraz by to odkryła, nie wytrzyma długo bez następnego opakowania tych swoich orzeszków, od razu byłoby wiadomo kto podrzucił jej kukułcze jajo.

A może zostawić w samolocie przy wychodzeniu? Tak będzie najprościej. Tylko że gdy znajdą, np. pod siedzeniem, od razu będą wiedzieli kto tutaj siedział. Mają przecież numery paszportów wszystkich pasażerów. Wiedzą nawet w jakim hotelu się zatrzymam, oj nie potrwały by długo moje wakacje. Panika totalna, co robić? A może nic? Kto by do cholery przemycał jakieś prochy do Meksyku? To właśnie stamtąd je przecież wywożą na północ, nie odwrotnie. Stary a głupi. Siedź spokojnie, wyluzuj się, to na pewno jest jakaś niewinna historia, która wyjaśni się zaraz po przybyciu na miejsce.

Przyłożyłem głowę do oparcia fotela i zamknąłem oczy. Słyszałem ten jednostajny szum powietrza ocierającego się o kadłub samolotu, głuchy odgłos silników pozostawał gdzieś z tylu, za nami, nie nadążał za mknącym z szybkością 850 kilometrów na godzinę samolotem.

***

\- Su pasa porte, por favor Señor, - wołał jeden z umundurowanych policjantów.

Chciałem oczywiście wyjąć paszport i podać mu, ale nie mogłem, bo drugi, wielki i barczysty, w złoto-czerwonym mundurze trzymał moje ręce skrzyżowane na plecach i przykuwał je do gorącego kaloryfera na środku meksykańskiej pustyni, obok kolczastego kaktusa, który rzucał cień koloru szarego prosto pod nasze nogi. Słońce był niemiłosiernie piekące, nie wiem jak oni się czuli w ich złocistych kaskach z pióropuszami. Mnie było cholernie gorąco, a już zwłaszcza gdy patrzałem na ten ogromny, kryształowy wazon wypełniony po brzegi śnieżno-białym proszkiem. Ten, który przykuwał mnie do kaloryfera zakończył swoją robotę i odsunął się na bok, podczas gdy pierwszy policjant wyjął z kabury wielki rewolwer (musiał to być chyba stary Colt Navy 0.45 z zapłonem kapiszonowym) i podmuchał w lufę wydobywając z niej w ten sposób ton głęboki, podobny do pohukiwania puszczyka w Puszczy Białowieskiej.

"Oj niedobrze, panie Andrzeju" pomyślałem, a ten glina wymierzył mi ze swojej armaty prosto w środek czoła.

Zaśmiałem się wtedy szyderczo, dobrze wiedziałem, że mam tam dziurę na wylot średnicy pomarańczy, ale ta idiota nie widziała tego oślepiona promieniami zachodzącego słońca...

Coś potrąciło moje ramię, był to wózek stewardessy rozwożącej napoje chłodzące. Obudziłem się. Poprosiłem o sok pomarańczowy z lodem i podziękowałem jej z wdzięcznością, Nawet nie wiedziała z jakich opresji mnie wybawiła. Zawsze dziewczyny wyciągają mnie z kłopotów. Najpierw mnie w nie pakują, a potem wyciągają, nie zawsze te same oczywiście. Z facetami można się napić, to jedyny z nich pożytek, z dziewczynami można zrobić więcej.

Samolot wylądował bez żadnych przygód, był już późny wieczór, przez okna budynku zauważyłem korony palm ciekawie zaglądających do środka.

Meksykanka stała na samym początku kolejki do odprawy celnej, pierwsza klasa wysiadła z samolotu na samym początku, "ogon" wlókł się oczywiście na końcu. Widziałem jak położyła swoje dokumenty na pulpicie urzędnika. Ten wziął do ręki jej paszport, otworzył i podniósł na nią wzrok. Czułem nawet z daleka, że coś jest niedobrze, celnik to jest specjalna rasa ludzi, oni są całkiem inni niż cała reszta, ja miałem trochę okazji przypatrzeć się im, byłem dwa razy z wycieczką w przyjaznym nam Kraju Rad, a tamtejsi celnicy mogliby stanowić niedościgniony wzór dla wszystkich celników świata. Grzebie ci taki chytrymi łapskami po twojej walizce, przebiera koszule i kalesony a minę ma drewnianą i oczy esesmana. W pewnym momencie wyćwiczone jego palce napotykają na coś twardego, już wie co to jest, zaszyta w mankiecie spodni złota, damska bransoletka na przykład. I w tym momencie następuje w tym człowieku natychmiastowa zmiana, sztywnieje cały i patrzy na swojego klienta wzrokiem pająka krzyżaka, który akurat upolował wielką muchę. Nie ma w tym wzroku nienawiści, jest posiadanie. Pasażer staje się od tej chwili jego osobistą dumą i własnością. Idzie biedny na rewizję osobistą ku chwale Partii i Lenina, a celnik wiedzie za nim spojrzeniem władczym, surowym i dopiero po chwili, powoli traci tę niezwykłą sztywność która zawładnęła jego ciałem gdy trzymał gagatka w swoich szponach.

Kilka razy zdarzyło mi się widzieć taki obrazek, więc teraz bez trudu rozpoznałem to zesztywnienie w celniku, który trzymał przed sobą paszport Meksykanki. Musiał mieć pod ręką jakiś guzik, ponieważ natychmiast pojawiło się dwóch mundurowych i dziewczyna bez oporu poszła pomiędzy nimi gdzieś na zaplecze biura, prawdopodobnie do rewizji osobistej.

Nie będę ukrywał, że przez cały czas oczekiwania na moją kolej czułem mrówki biegające mi po plecach. Niepotrzebnie. Nie wyróżniałem się niczym specjalnym z pomiędzy tłumu kanadyjskich turystów. Ten sam celnik, który sprawdzał Meksykankę, pobieżnie rzucił okiem na mój paszport, oddał mi go i machnął zachęcająco ręką w kierunku wyjścia. Rozejrzałem się dokładnie w pomieszczeniu po drugiej stronie odprawy. Meksykanki nie zauważyłem nigdzie w promieniu wzroku, pewnie nie wypuścili jej jeszcze, ale również nie zobaczyłem nigdzie policjantów w złotych kaskach z tym ich kaloryferem. To uspokoiło znacznie moje nerwy.

Przez megafon zawezwano pasażerów mających się zatrzymać w hotelach Krystal i Terramar, ten ostatni to był mój hotel. Zanim wsiadłem do autokaru rozejrzałem się jeszcze dookoła ale nigdzie nie zobaczyłem "mojej" Meksykanki, trudno, jej zmartwienie, zająłem miejsce przy oknie i oglądałem się do tyłu, dopóki widziałem światła budynku lotniska, na próżno jednak.

W godzinę po przybyciu do hotelu mieliśmy kolację i krótkie spotkanie z przedstawicielką agencji turystycznej. Wprowadziła nas w miejscowe zwyczaje, co można i co nie można, w większości wszystko było można, Meksyk był jeszcze wtedy bezpiecznym krajem. Rozdała nam jeszcze jakieś prospekty wycieczkowe i życzyła dobrej nocy. Od tej pory byliśmy zdani na samych siebie, biedni kanadyjscy turyści na tej kolczastej, meksykańskiej ziemi. Zresztą niewiele pozostało do roboty, było już późno, nacisnąłem guzik windy, byłem już porządnie zmęczony.

Powróciłem do mojego pokoju i zapaliłem światło. Meksykanka siedziała w dużym, wiklinowym fotelu przy oknie i czekała na mnie. Moja walizka stała pod ścianą, tam gdzie ją zostawiłem, a podręczny bagaż, który rzuciłem na duże, podwójne łóżko, nie zmienił swojego położenia.

Podskoczyłem oczywiście z wrażenia, żeby nie powiedzieć ze strachu i gapiłem się na nią przez chwilę zanim wycisnąłem z siebie:

\- Jak się tutaj dostałaś?

\- Nie zamknąłeś drzwi - odpowiedziała.

Oczywiście kłamała, drzwi zamykały się na zatrzask, nie mogłem nie zamknąć. Musiała mieć tutaj jakieś dojście, to więcej niż pewne.

\- Czy mógłbyś mi to oddać? - poprosiła.

Podszedłem do łóżka i otworzyłem moją torbę. Wyjąłem z niej pakunek, który otrzymałem od niej na lotnisku w Montrealu i położyłem go na stole.

\- Proszę - powiedziałem obojętnie, chociaż ciekawość paliła mnie ogromna, co to jest. Człowiek ma przecież prawo wiedzieć w imię czego naraża się na przykucie do gorącego kaloryfera na środku pustyni.

Meksykanka podeszła do stołu i spojrzała na mnie, tak jakby czytała moje myśli.

\- Tak, masz prawo wiedzieć - powiedziała i zaczęła rozrywać kolorowy papier. Wkrótce wyłoniła się z niego kamienna figurka wielkości butelki coca-coli. Meksykanka postawiła ją delikatnie na stole. Figurka wyrzeźbiona była w jakimś jasnym kamieniu i przedstawiała postać siedzącego mężczyzny z jakimś zwierzakiem (chyba pancernikiem) usadowionym na jego głowie. Przykucnięta na jego prawej nodze żaba wspierała mu się na piersi przednimi łapami i spoglądała z oddaniem w górę.

Meksykanka odsunęła się od stołu i przyglądaliśmy się teraz oboje tej rzeźbie. Musiała być bardzo stara, na powierzchni kamienia widać było rozmaite rysy i pęknięcia. Wykonana była przy pomocy prymitywnych narzędzi, może kamiennych, brakowało jej połysku i wykończenia, ale w oczach Meksykanki zauważyłem taki zachwyt, że zrozumiałem, iż ten przedmiot musi posiadać jakąś ogromną wartość.

Spojrzałem teraz na nią, gdy tak stała z niemym uwielbieniem w oczach, wpatrzona w niewielką rzeźbę stojącą na stole, a jej zachwyt udzielił się mnie, tylko że ja nie podziwiałem kawałka martwego kamienia, ja podziwiałem twór żywy i doskonały. Jej długie, proste włosy, czarne jak skrzydła kruka, opadające w dół, wzdłuż pleców, jej ciemną cerę z lekko czerwonawym odcieniem, nawet przy świetle elektrycznej lampy wyglądała tak, jakby padały na nią promienie zachodzącego słońca, jej piękną twarz o nieco egzotycznych rysach i wreszcie te czarne, głębokie oczy pełne melancholii i jakiegoś nieznanego mi sekretu. Gdyby w tej chwili stojąca na stole figurka spojrzała na mnie z równym podziwem jak ja przyglądałem się dziewczynie, stanowilibyśmy idealnie zrównoważony trójkąt pozytywnego obiegu energii i mocy jaką daje tylko miłość, ale ten na stole nie widział raczej we mnie nic interesującego, owszem, przydałem mu się być może, ale teraz - robota skończona, Murzyn zrobił swoje - może wracać do lasu.

\- Czy jesteś Meksykanką? - zapytałem ciekawie wciąż patrząc na nią wzrokiem, w którym oprócz zachwytu pojawiło sie coś jeszcze, coś czego nie byłem w stanie ukryć. I gdy podniosła na mnie spojrzenie, byłem pewien że to zauważyła.

\- Meksykanką? - powtórzyła z pogardą - Meksyk, to twór sztuczny, wymyślony przez was, najeźdźców o bladej skórze. Czy słyszałeś kiedyś o Majach?

\- To ci, co wymyślili swój kalendarz? Taki okrągły, z gliny, do wieszania na ścianie? Jesteś Majką?

\- Widzę, że twoja wiedza o Majach jest bliska zeru, po co ty tutaj akurat przyjechałeś? Pewnie będziesz łaził bez celu po plaży a wieczorem podrywał tłuste, białe Amerykanki w hotelowej dyskotece.

\- Właśnie dokładnie taki miałem plan, chciałem pojechać na wakacje, a tutaj był akurat special, więc znalazłem sie w Cancun, to proste.

Przyglądała mi się przez chwilę tak jak zoolog ogląda jakiś nowy gatunek glizdy znalezionej gdzieś pod krzakiem.

\- Nieważne - powiedziała wreszcie. - Poczytaj coś o kraju w którym sie znajdujesz, inaczej trudno jest z tobą rozmawiać.

Zamilkła na chwilę wyraźnie wzburzona. Po minucie odezwała się jednak łagodniejszym już tonem:

\- Nie masz nawet pojęcia jak wiele dla mnie zrobiłeś. I dla niego - wskazała ruchem głowy stojący na stole posążek. - Czy zdajesz sobie sprawę, że to mogło być niebezpieczne?

\- Oczywiście że wiem. Mogli mnie przykuć do gorącego kaloryfera.

\- Co takiego?

\- Na środku pustyni. Zresztą to nieważne, kłopoty to moja specjalność - zacytowałem zdanie pożyczone od Raymonda Chandlera, mojego ulubionego autora.

\- Jak mogę ci się odwdzięczyć? - zapytała patrząc mi prosto w oczy.

Zdaje się, że to co w nich zobaczyła rozczarowało ją głęboko.

\- Tylko tyle? - westchnęła z politowaniem - myślałam, że bardziej cenisz swoją skórę.

Podeszła do okna. Było to duże okno z wyjściem na taras. Było lekko otwarte, z zewnątrz dolatywały dźwięki Mariachi, powietrze w apartamencie było przyjemnie ciepłe, lekko duszące.

Meksykanka odsłoniła szerzej zasłony, następnie podeszła do kontaktu i wyłączyła światło. Pokój wypełnił srebrny blask księżyca, tęskna melodia Mariachi i moja pierwsza meksykańska noc.

***

Gdy obudziłem się, blask księżyca przesunął się na przeciwną ścianę, muzyka nie dobiegała już z ulicy. Słyszałem obok jej oddech. W półmroku ujrzałem jej oczy, były otwarte.

\- Nie śpisz? - zapytałem.

\- Nie mogę - odpowiedziała. - Zbyt ważna jest dla mnie ta noc.

Poczułem jak męska duma wypełnia moje próżne serce.

\- Mnie też było dobrze - powiedziałem - to jest moja pierwsza, meksykańska noc, nie wiedziałem że tak tutaj witają turystów.

Już w następnej chwili zrozumiałem, jak wielkim grzechem jest pycha.

Dziewczyna wskazała ręką w kierunku stołu i powiedziała:

\- Powrócił tutaj po czterystu latach nieobecności, czy ty wiesz co to znaczy? Jest to noc magiczna, najważniejsza dla nas być może w dziejach nowożytnej historii.

A wiec wcale nie chodziło tutaj o mnie, ta figurka była dla niej bez porównania ważniejsza. Poczułem się nagle taki mały i bezwartościowy jak insekt jakiś podły, wiedziałem że nie chciała mnie urazić, po prostu powiedziała to co myślała, bez niepotrzebnego owijania w bawełnę.

\- Kto to jest? - zapytałem.

\- To Itzamna, jeden z naszych głównych bogów. To on ma w swojej władzy życie roślin i zwierząt, jak również kalendarz i tylko on może wprawić go w ruch ponownie.

\- Co masz na myśli?

\- Kalendarz Majów, o którym wspominałeś, jest kalendarzem cyrkularnym i obieg jego kończy się już niedługo, 21 grudnia 2012 roku, potem następuje koniec, dalej nie ma nic.

\- Jaki koniec? Koniec Świata?

\- Tak. Koniec Świata. Jeżeli Bogowie zechcą, życie może znów odrodzić się na Ziemi, ale pod całkiem inną postacią, nas już tutaj nie będzie. A ja chcę żyć, ten Świat jest za piękny żeby przestał istnieć.

\- 2012, to strasznie daleko, nie warto się przejmować. Zresztą tyle już razy straszono nas końcem Świata i nic się nie stało, ty naprawdę w to wierzysz?

\- Oczywiście, to zdarzyło się już trzy razy, teraz nastąpi po raz czwarty.

\- Więc co Itzamna może zrobić żeby temu zapobiec?

\- On włada kalendarzem i może go wprawić w ruch ponownie, gdy cykl dobiegnie końca.

\- Więc nie ma sprawy, niech dziadek zrobi swoją robotę i wszystko gra.

\- To nie takie proste, trzeba go będzie przedtem przebłagać. Sam nie zrobi nic. Gdy następuje koniec Świata, Bogowie nie umierają, zamiera tylko życie na Ziemi. On musi mieć w tym interes żeby tak się nie stało.

\- Jak ty chcesz to zrobić?

\- Tak jak zazwyczaj robili nasi przodkowie. Dzięki temu my wciąż żyjemy. Składa się na ołtarzu ofiarnym żywe jeszcze serce wyszarpnięte z ciała człowieka. Bardzo jest ważne, żeby ofiara była szczęśliwa.

\- Szczęśliwa? Musiałaby przedtem zwariować. Jak może być szczęśliwy ktoś komu za życia wyszarpują serce?

\- Może. Ofiarami byli na ogół jeńcy wojenni. Dla nich to była jedyna droga aby dostać się do nieba. To wielki zaszczyt i szczęście być poświęconym Bogom.

\- I jak ty byś chciała znaleźć takiego frajera w dzisiejszych czasach? Czy masz już kogoś upatrzonego?

Majka (tak ją teraz nazywałem w myślach) milczała przez chwilę, wreszcie powiedziała:

\- Tak naprawdę, ciebie miałam na myśli, to miała być dla ciebie prawdziwa podzięka za pomoc. Ale ty wybrałeś bardziej przyziemną nagrodę. Teraz nie jestem pewna czy byś się zgodził.

Zatkało mnie to kompletnie. Chciałem coś powiedzieć, ale powietrze zatrzymało mi się gdzieś w gardle i nic nie byłem w stanie z siebie wydusić.

Majka widać wzięła moje milczenie za głęboki namysł, bo dodała uspokajająco:

\- To nic nie boli, ofiara odurzona jest przedtem oparami świętego ziela i nic nie czuje. Jest przy tym naprawdę szczęśliwa. No więc jak, zgadzasz się?

Odprężyć się, zrelaksować jakoś, odblokować spięte nerwy, inaczej się uduszę, tylko spokojnie, bez paniki. Wyciągnąłem rękę i zacząłem gładzić delikatnie aksamitną skórę Meksykanki.

Pewnie wzięła to za niemą odpowiedź: "Tak, tak, tak!!!", bo poddała się moim pieszczotom z ochotą, a gdy oddech powrócił po chwili do moich płuc, myśli moje zajęte już były innymi sprawami niż zapobieganie końcom Świata, mój przyziemny koniec zaczął się nader gwałtownie dopominać o swoje prawa.

***

Gdy obudziłem się po raz drugi, byłem już sam w pokoju. Majka zniknęła wraz ze swoim starodawnym bożkiem, pozostało ze mną wspomnienie dotyku jej skóry i lekki niepokój, przypomniałem sobie bowiem jej nieprawdopodobne opowieści. Obejrzałem się dokładnie, nic mi nie brakowało, nie miałem dziury w klatce piersiowej, serce zdawało się wciąż kołatać pod mostkiem, zresztą na pewno nie byłem jeszcze w raju, widać operacja wyrywania serca została przełożona na inną, bardziej dogodną okoliczność.

Po zjedzeniu śniadania w restauracji hotelowej, zabrałem ręcznik kąpielowy i wyszedłem na zewnątrz. Powietrze było gorące, parne. Do plaży było niedaleko, mój hotel nie znajdował się przy samym brzegu morza, ale już po przejściu kilkudziesięciu kroków ujrzałem je, ogromne i żółtozielone, takiego koloru wody nie widziałem jeszcze nigdy w życiu. Ciekawe dlaczego Słowianie osiedlili sie nad szarym, zimnym Bałtykiem, jeżeli setki tysięcy kilometrów ciepłych morskich brzegów leżały wtedy odłogiem? To było dla mnie prawdziwą zagadką.

Wszedłem do tej wody seledynowej, a tak ciepłej, że zanurzanie się w niej było prawdziwą rozkoszą. Wiedziałem, że muszę uważać na słońce, zwłaszcza pierwsze dwa, trzy dni były zdradliwe. Przywieziona z północy biała, nieodporna na jego promienie skóra bardzo łatwo ulegała poparzeniu nawet gdy świeciło ono poprzez lekkie chmury.

Nie siedziałem na plaży długo pierwszego dnia, powróciłem do mojego apartamentu przebrać się i... po wejściu do środka znieruchomiałem zaskoczony.

Ktoś tu wyraźnie plądrował podczas mojej nieobecności. Nie, nie sprzątaczka. Sprzątaczka zostawia po sobie porządek, tu panował nieład.

Niewiele miałem moich rzeczy, ale były one poprzekładane, ubrania rzucone niedbale na łóżko, pościel w nieładzie. Ktoś szukał tutaj czegoś i najwidoczniej bardzo się śpieszył, nie zdążył uporządkować bałaganu po sobie. Złodziej? W kilkugwiazdkowym hotelu?

Mało prawdopodobne, a jednak. Odwróciłem się szybko w kierunku drzwi, gdzie w ścianie wmurowany był sejf żelazny. Klucz do niego miałem przez cały czas ze sobą, na szyi w szczelnie zakręcanym, plastykowym pojemniczku. Klucz do sejfu, do pokoju i trochę pieniędzy. Portfel z całą moją kasą, paszport i bilet powrotny do Montrealu, to wszystko leżało sobie bezpiecznie właśnie w sejfie.

Pierwsze spojrzenie w jego kierunku postawiło mi włosy na karku. Drzwiczki do sejfu były uchylone. Zamarłem ze zgrozy. Sam w obcym kraju, bez dokumentów i bez pieniędzy.

Niewesoła perspektywa. Na drżących z emocji nogach podszedłem do ściany i powoli otworzyłem metalowe drzwiczki. Wszystkie moje rzeczy leżały grzecznie na swoim miejscu. Otworzyłem portfel - pieniądze były w środku, dziewięćset pięćdziesiąt kanadyjskich dolarów, nic nie brakowało. Paszport również znajdował się na swoim miejscu. O co tu mogło chodzić? Co to za złodziej, który nie bierze pieniędzy? Czego mógł szukać? Jak otworzył sejf bez naruszenia jego drzwiczek? Ilu ich było? A może to była pomyłka, może chodziło im o kogoś innego? Chyba że...

Tak, to było możliwe. Powoli zacząłem nabierać pewności czego szukał włamywacz. To nie były pieniądze, to była ta stara kamienna figurka prastarego meksykańskiego bożka. Ktoś go szukał. Musieli dowiedzieć się że Meksykanka spędziła noc w moim pokoju, musieli podejrzewać że ukryła tutaj rzeźbę, ale się przejechali, u mnie jej nie było.

Zamknąłem sejf z powrotem na klucz.

Jak oni tego dokonali? Musieli mieć kogoś z obsługi hotelu w zmowie. Albo kogoś opłacili. Tak, czy inaczej, moje rzeczy są już bezpieczne, wiedzą że to czego szukają znajduje się gdzieś indziej, drugi raz nie będą się włamywać.

Porządkując ubranie zastanawiałem się czy zawiadomić dyrekcję hotelu o tym wypadku. Nic nie zginęło, a będzie dochodzenie, może wizyta policji, dużo tłumaczenia, zrezygnowałem. Z policją lepiej nie mieć nic do czynienia, wolałem trzymać się od nich z daleka.

Z zewnątrz dolatywały dźwięki ostrego rocka, znajdująca się w pobliżu restauracja Hard Rock Cafe nie dawała zapomnieć o swoim istnieniu. Lubiłem rock, i to bardzo, ale tutaj nad brzegiem oceanu wolałem wieczorne dźwięki Mariachi. Na myśl przyszła mi natychmiast Majka. Gdzie ona jest teraz? Czy znaleźli ją ci, którzy szukają tej rzeźby? Chyba nie, gdyby ją znaleźli, wiedzieliby że ja nie mam tego czego szukają. Jakaś to dziwna historia, ciekawe czy Majka wciąż uważa mnie za kandydata godnego tak ważnej ofiary jak wyrwanie żywcem bijącego jeszcze serca w celu przebłagania Itzamny?

Ja zdecydowanie nie uważałem się za godnego takiego zaszczytu, muszę ją o tym przekonać, dopóki nie jest za późno. Powiem jej, że na ofiarę powinna wybrać sobie kogoś mądrego, poważnego, kogoś kto stawi czoła godnie i ze zrozumieniem dostojnej misji, ja jeszcze wiele muszę zrozumieć, ja z pewnością się nie nadam, nawet jako więzień wyrywałbym się i wrzeszczał jak opętany, a już całkiem nie potrafiłem przedstawić się sobie w roli ochotnika. Tak, muszę jej wytłumaczyć, że absolutnie nie nadaję się do tej roli. Tylko czy zdołam? Strasznie trudno jest przekonać religijnego fanatyka, a ona na taką mi właśnie wyglądała. Żeby wyszukać gdzieś w świecie i przywieźć z powrotem do Meksyku jakąś figurkę wywiezioną stąd tyle lat temu trzeba wyjątkowego zaślepieńca.

Już wiem, opowiem jej jak to było wtedy, w Sopocie. Byliśmy z koleżką na autostopie i trafiliśmy właśnie do Sopotu, dyskoteka "Non-Stop" pod żaglowym dachem przyciągała tam młodych ludzi z całej Polski. Włóczyliśmy się tak po uliczkach bez celu i bez pieniędzy, zaszliśmy do sklepu spożywczego żeby kupić coś taniego do zjedzenia, nic taniego nie znaleźliśmy. Pokręciliśmy się trochę po tym sklepie i wyszliśmy na zewnątrz.

Poszliśmy szybko w kierunku parku. Okazało się że Cymbał miał za pazuchą gwizdniętą alpagę, a ja miałem drugą, identyczną, z tej samej widać półki. Wtedy traktowaliśmy to jako sportową przygodę i śmieliśmy się jak wariaci rozpijając te winka na ławce. Teraz jednak wstydzę się bardzo gdy przypomnę sobie to wydarzenie. Gdy opowiem Majce co ja zrobiłem, na pewno skreśli mnie z listy kandydatów jako niegodnego tak doniosłego zaszczytu jak ratowanie ludzkości przed zagładą. Tylko, kiedy znów ją spotkam? I gdzie?

Wyszedłem na ulicę. Strefa hotelowa znajdowała się w pewnej odległości od miasteczka Cancun, kilka minut taksówką, lub godzinny, pieszy spacerek. Tutaj, luksusowe hotele, butiki i restauracje - tam, pełne życia, barwne miasteczko z mnóstwem straganów, sklepików z pamiątkami. Dla mieszkańców Cancun "Zona Hotelera" była kurą znoszącą złote jaja. Tutaj pracowali oni i stąd przynosili do swoich domów pieniądze wydawane przez turystów, głównie z USA i Kanady, lecz również z Europy i Japonii, tych jednak był znacznie mniej - wiadomo, daleko.

To wszystko wiedziałem jak na razie głównie z kolorowych prospektów, których pełno było w każdym hotelu.

Przed jedną z restauracji, tuż obok mojego hotelu zobaczyłem ogromną, zieloną butelkę ustawioną na chodniku, reklama piwa Corona, jak przeczytałem na jej wielkiej etykietce. Usiadłem przy jednym ze stolików ustawionych obok. Natychmiast zjawił się kelner ze swoim kelnerskim ukłonem jednakowym na całym świecie.

\- Cerveza, Siñor? - zaproponował radośnie - Corona? XXX?

Nie znałem meksykańskich gatunków piwa. W kilka lat później Coronę można już było zobaczyć w każdym sklepie w Kanadzie, czy USA, wtedy widziałem ją po raz pierwszy. Natychmiast poczułem ogromne pragnienie.

\- Corona - wybrałem bez namysłu, od czegoś trzeba zacząć degustację miejscowych specjałów. Siedziałem tak przy stoliku i delektowałem sie wspaniałym, zimnym piwem wykonywanym wtedy jeszcze tradycyjnymi metodami, według starej sztuki piwowarskiej. Jakże ono się różniło od amerykańskiego Budweisera w którym tylko moc była ważna, walory smakowe posiadały drugorzędne znaczenie. Hard Rock Cafe naprzeciwko wydawała ze swojego brzucha dźwięki ostatniego hitu Rolling Stonsów "Black Sugar", ogólnie było nieprzeciętnie fajnie pod tym jasnobłękitnym, meksykańskim niebem.

\- Kup bransoletkę, Mister, kup bransoletkę.

Stał przede mną mały, z prostymi, czarnymi włosami i brązową gębą uśmiechniętą od ucha do ucha.

\- A do szkoły ty nie chodzisz?

\- Czasem chodzę, kiedy mam czas. Rozumiesz, biznes is biznes.

Trzymał przed sobą kawał tektury wyłożonej czarnym aksamitem, a na niej poprzyczepiane srebrne bransoletki różnej szerokości od bardzo cieniutkich po szerokie, niektóre gładkie, inne z wygrawerowanym ornamentem w meksykańskim stylu. Zupełnie ładne, tylko że kompletnie mi niepotrzebne.

\- A jak ty masz na imię?

\- Fernando.

\- A ile masz lat?

\- Dziewięć.

\- A pozwolenie na handel posiadasz?

\- A ty masz pozwolenie na wakacje?

Okazało się, że nawet w wieku lat dziewięciu można być starym wróblem.

Nagle, coś mi przyszło do głowy. Wypatrzyłem jedną z bransoletek, której wzór szczególnie mi się spodobał i zapytałem o cenę. Wytargowałem nawet trochę, ale niewiele, raczej po to, żeby mu sprawić przyjemność.

Wcisnąłem bransoletkę na prawą rękę (na lewej miałem zegarek) i spojrzałem. Naprawdę była ładna i pięknie lśniła w promieniach słońca.

\- Teraz potrzebna ci jest chica, mogę ci załatwić - zaoferował swoje usługi stręczyciela Fernando.

\- Mam swoją chicę - powiedziałem.

\- Jak ona wygląda?

Nie wiedziałem dlaczego, opisałem mu Majkę tak dokładnie jak umiałem.

Pomyślał chwilę.

\- To musi być jedna z naszych - oświadczył - one wszystkie tak wyglądają. Chciałbym ją poznać.

\- Po co?

\- Żeby sprawdzić jaka jest w łóżku, może mam dla ciebie coś lepszego.

\- A mleczko na śniadanie już wypiłeś?

\- Pewnie, bardzo lubię, bo mama miesza mi z tequilą, żebym urósł szybciej. Widziałeś już corridę?

\- Co takiego?

\- Prawdziwą corridę. Torreadorzy przyjechali z Hiszpanii, jutro jest występ, tutaj sprzedają bilety \- wskazał ręką w kierunku drzwi lokalu, nad którymi wisiał szyld: "Agencia de viajes". Rzeczywiście, obok drzwi, na drewnianym stojaku widziałem nawet z tej odległości plakat - ciemną bryłę byka, a przed nią szczupłą postać torreadora z maletą w wyprostowanej ręce.

\- Dziękuję, pomyśle - podziękowałem nygusowi i dałem mu parę pesos napiwku. Odszedł ze swoim wędrownym kramikiem szukać następnego "gringo" dla ubicia interesu, a ja dopiłem moją Coronę, zapłaciłem i ruszyłem w stronę agencji.

***

Jak zapewniał mnie agent, do stadionu corridy można było dojść na piechotę, znajdował się on gdzieś w połowie dystansu pomiędzy strefą hotelową a miasteczkiem Cancun. Przeznaczyłem na to godzinę, szedłem wzdłuż głównej szosy w kierunku miasta. Wstąpiłem po drodze do dużego sklepu z pamiątkami, gdzie kupiłem słomkowy kapelusz od słońca, jak się później okazało to był bardzo rozsądny zakup, meksykańskie słońce jest bezlitosne dla białej skóry "gringos".

Zwróciłem uwagę na gliniane i kamienne figurki wystawione na szklanych półkach sklepu. Niektóre całkiem przypominały mi tę, którą Majka (a właściwie ja) przemyciła samolotem z Montrealu. Różniły się tym, że nasza była stara, prawdziwa, te zostały wykonane przez miejscowych rzemieślników, tanie pamiątki dla turystów. Postanowiłem kupić taką jedną przed powrotem do domu.

Stadion Corridy znajdował się w pustym polu, dookoła było mnóstwo miejsca na zaparkowanie samochodu. Stadion był okrągły, zbudowany z drewnianych bali, a rozmieszczone na jego koronie siedzenia wznosiły się wysoko w górę dając nawet tym najdalej siedzącym dobry widok na posypaną białym piaskiem arenę.

Widownia zapełniała się powoli. Miałem dobre miejsce, nie za wysoko, nie za nisko. Jak mnie zapewniał agent który mi sprzedał bilet, powinienem się cieszyć, bo ekipa torreadorów przylatuje tutaj z Hiszpanii tylko kilka razy do roku, byki natomiast są miejscowe. Są trochę mniejsze od hiszpańskich, lecz równie zadziorne, gdy się rozzłoszczą.

Stadion wypełnił się niemal do końca, prawie wszyscy widzowie byli białymi turystami z okolicznych resortów wakacyjnych, ceny biletów były o wiele za wysokie dla meksykańskich mieszkańców Cancun.

Udzieliło mi się rosnące podniecenie tłumu. Coś się czuło w powietrzu, jakieś rosnące napięcie, zdenerwowanie. Rozmowy na trybunach umilkły, widzowie oczekiwali na coś, sami dokładnie nie wiedzieli co to będzie, prawie wszyscy oglądali corridę po raz pierwszy w życiu, to coś narastało, pęczniało w piekącym skórę powietrzu, zrozumiałem co to było dopiero podczas opuszczania areny. To było oczekiwanie na mord. Człowiek boi się śmierci. Boi się jej, lecz jednocześnie ją podziwia, ma do niej genetyczny respekt. Wystarczy popatrzeć na miny przechodniów spoglądających na rozjechanego przez ciężarówkę psa. Są poważne, nikt się nie śmieje. A jeżeli jest to człowiek? Jeszcze gorzej, nie zapomina się prędko takiego widoku.

W przypadku corridy śmierć wisi w powietrzu, wyzwala w człowieku potrzebę mordu. Ukrytą głęboko, na dnie duszy potrzebę, do której nikt się głośno nie przyznaje, człowiek się wstydzi tej swojej "złej" połowy, bo tak nas nauczyła cywilizacja, ale ona istnieje, ukryta, u jednego lepiej u innego gorzej, wszyscy ją mają. Tam, na widowni corridy ona wyłazi z nas, tam jej wolno bo tam zabija matador, on ma prawo. Czy to prawda? Gówno prawda. Tam zabija każdy z oglądających. Szpada trzymana w dłoni matadora trzymana jest jednocześnie w setkach dłoni zaciskających się na kolanach oglądających, to oni wraz z ze swoim wybrańcem zadają śmiertelne pchnięcie, nawet gdyby nie zdawali sobie z tego sprawy, nawet gdyby uczestniczyli w corridzie po raz pierwszy. Ci, którzy płacą żeby popatrzeć na zabijanie są takimi samymi mordercami jak ten, który zabija, może nawet gorszymi, bo zakłamanymi.

Tak, corrida to walka gladiatorów, walka na śmierć i życie, taka sama jaką oglądał boski Neron ze swojej trybuny w Colosseum. Walka, która zakończy się mordem bez względu na to kto zwycięży. Więc co? Zabronić tego? Zakazać zabijania zwierząt?

Fajnie, jak tylko przestaniemy je zajadać i stroić się w ich skóry. Cholernie mało różnimy się jednak od jaskiniowców.

W tym momencie poczułem potężny wstrząs, trybuna na której siedziałem drgnęła, choć wykonana była z solidnych bali. Wstrząs powtórzył się, potem drugi i trzeci. W oczach siedzących wokół "gringos" dało się zauważyć podniecenie graniczące z paniką. Okazało się, że miejsce moje znajdowało się tuż nad kojcem w który wprowadzano byki przed wypuszczeniem ich na arenę. W tych uderzeniach czuć było moc i potęgę zwierzęcia, oj nie był to pekińczyk tam na dole, czekający na walkę ze swoimi oprawcami. Innym wejściem zaczęli wstępować na scenę okrutnego teatru jego główni aktorzy: torreadorzy na koniach, pikadorzy i na końcu, sam matador przywitany najgłośniejszymi oklaskami. Po dokonaniu prezentacji, wszyscy oni zajęli swoje miejsca wokół areny i otworzono wrota kojca. Wtedy na środek sceny wbiegł ON.

Wielka, czarna bryła mięśni kłębiących się pod lśniącą skórą. Otrzymał największe oklaski, większe nawet niż sam matador. Wbiegł na środek areny i zatrzymał się zaskoczony. One chyba wszystkie są zaskoczone po wejściu na arenę, żaden z nich nie spodziewa się tak ogromnej widowni. Wiadomo, dla każdego jest to pierwszy publiczny występ w życiu, chociaż wcale o to nie prosili. Rozejrzał się wokół, potoczył po trybunach krwawym spojrzeniem. Podobno byki mają słaby wzrok i widzą jedynie przedmioty poruszające się, ale dla widowni to jego spojrzenie krótkowidza wystarczyło żeby jęknąć z trwogi. Ja też jęknąłem oczywiście, nie chciałem być gorszy.

I wtedy rozpoczął się teatr zabijania.

Byka nie zabija się natychmiast, o nie. Poszczególne etapy corridy opisywane w tylu książkach rozkładają tę przyjemność w czasie, tak aby każdy z widzów napatrzył się do woli na ten ponury choć barwny spektakl i miał czas wyzwolić chociaż na trochę drzemiące w nim instynkty okrucieństwa. Jesteśmy przecież na tym świecie jedynym chyba gatunkiem który zabija dla rozrywki?

Ale tam, na widowni, nie ma miejsca na filozoficzne rozmyślania, tam adrenalina zalewa oczy i rozum, tam jest się jednym, maleńkim ziarenkiem dyszącego żądzą mordu tłumu.

Nie ma sensu opisywać przebiegu corridy, temat zbyt oklepany, jedno jednak zdarzenie wryło się w moją pamięć bardziej niż pozostałe sceny tego widowiska. Gdy po celnym zagłębieniu szpady matadora pomiędzy łopatkami byka biedne zwierzę rymnęło najpierw na kolana a następnie powoli, jakby w zwolnionym tempie przewróciło się na bok, tłum zawył w podnieceniu, to był pierwszy z byków dzisiejszego przedstawienia. Matador, dzielny i dumny skłonił się publiczności, następnie schylił się i jednym cięciem ostrego noża odciął ucho nieszczęsnemu zwierzakowi a następnie z rozmachem rzucił je w tłum.

Ucho poszybowało w kierunku sektora trybun w którym znajdowało się moje miejsce. Wszystkie oczy obserwowały z napięciem tor jego lotu. Ono leciało i leciało, najpierw w górę, potem zaczęło opadać, aż klapnęło z głośnym plaskiem na kolana dziewczyny siedzącej o kilka rzędów od mojego miejsca. Ucho nieźle wybrało, dziewczyna miała na sobie jasną sukienkę z drogiego butiku a tu nagle na jej udach wylądował wielki ochłap gorącego, włochatego mięsa, drgającego jeszcze i buchającego czerwoną posoką.

Nieprędko chyba zapomnę przerażający wrzask jaki ona z siebie wydała. Absolutnie nie zrozumiała zaszczytu jaki spadł na nią prosto z jasnego nieba. Nie mam pojęcia co uczyniła później z tym zaszczytem, ale wątpię czy zabrała go do domu na uroczystą kolacje z sąsiadami co zrobiła by pewnie Hiszpanka.

Cztery pojedynki odbyły się tego dnia, niestety żadnego nie wygrał byk. Podczas ostatniej walki spojrzałem w kierunku miejsc zarezerwowanych dla torreadorów i zdawało mi się, że zobaczyłem tam Majkę siedzącą pomiędzy Hiszpanami, ale nie byłem pewny, to było po drugiej stronie areny a wszystkie meksykańskie dziewczyny wyglądają podobnie z daleka. Gdy po zakończeniu imprezy próbowałem ją odszukać, nie znalazłem jej. Może była to tylko fatamorgana wywołana gorącymi promieniami tego piekącego słońca.

***

Tego samego dnia postanowiłem sprawić sobie luksusową kolację. Tak z ciekawości. Nie uważam się za snoba i dobre jedzenie smakuje mi jednakowo tak w taniej dziurze jak i w eleganckim lokalu gdzie te same potrawy (czasem gorsze) posiadają francuskie nazwy i podawane są na cienkiej porcelanie przez wypomadowanych kelnerów.

Zauważyłem taką właśnie restaurację w naszej strefie hotelowej. Szyby jej były zaciemnione, nie było widać wnętrza. Postanowiłem tam właśnie zjeść dzisiaj kolację, na ukoronowanie dnia corridy, tak jak robiły starodawne ludy: w dzień zabijanie a wieczorem zjadanie tego co się upolowało. Kto wie, może trafi mi się nawet pieczeń z dzisiejszego byka? Aby tylko nie ucho.

Garnituru oczywiście nie miałem ze sobą, moja oficjalna strona pozostała w Montrealu, nałożyłem więc białe spodnie (jedyne długie spodnie jakie zabrałem ze sobą), czarnego t-shirta i sandały na nogi. Może tak przejdzie...

Przeszło. Okazało się ze wieczorowe stroje obowiązują jedynie kelnerów. Zamówiłem z karty jakąś pieczeń z zastrzeżeniem żeby to nie było włochate ucho z corridy. Kelner wysłuchał zamówienia z pobłażliwie grzeczną miną, moje kapryszenie wcale go nie zdenerwowało i nawet mnie nie pobił, co zdarzało się nieraz kelnerom warszawskich restauracji za moich czasów.

Oj nielubieli oni marudnych klientów, nielubieli... Ten, oznajmił że oni uszu nie podają i nawet się ukłonił.

Czekając na podanie kolacji rozglądałem się ciekawie po sali. Restauracja wypełniona była zaledwie w połowie, przeważali oczywiście Amerykanie. Ale jeden długi stół pod oknem różnił się od pozostałych Siedzieli tam przystojni, młodzi ludzie w eleganckich ubraniach. Przeważali mężczyźni. Ładni, szczupli, o ciemnych włosach. Przecież ja ich skądś znam! No tak, to byli torreadorzy którzy przyjechali z Hiszpanii na dzisiejszą corridę. Poznałem nawet niektórych po twarzach, również samego matadora, specjalistę od zabijania. Może to on dostanie na kolację drugie ucho byka, bardzo bym się cieszył.

Nagle wzrok mój zatrzymał się na parze siedzące przy odległym końcu stołu. Oparta głową o ramię jednego z torreadorów siedziała Majka. Moja Meksykanka!!!

Wpatrywałem się w nią jak sroka w gnat, musiała prawdopodobnie poczuć to moje spojrzenie, bo podniosła nagle głowę i popatrzała w moim kierunku.

Nie zareagowała na mój widok, ale byłem pewien że mnie widzi. Ja natomiast nawet nie zauważyłem kiedy kelner postawił przede mną talerz z jedzeniem, powiedział mi o tym zapach

pieczeni a głód kazał mi wreszcie oderwać wzrok od Meksykanki

Ona rozmawiała o czymś po cichu ze swoim sąsiadem, coś tam się działo poufnego pomiędzy nimi. Ciekawe, czy byli kochankami? Głupie pytania, jasne że tak, starczyło na nich popatrzeć.

Zrozumiałem, że jestem zazdrosny. Dlaczego niby? Jakim prawem? Ta jedna wspólna noc, co ona znaczyła dla niej? Nic prawdopodobnie. Odwdzięczyła mi się po prostu za przysługę i tylko tyle. Nie miałem najmniejszego powodu żeby odczuwać zazdrość. Tak mówił rozum. A serce? Serce nigdy nie zgadzało mi się z rozumem, taki beznadziejny przypadek. Jadłem machinalnie moją kolację, była prawdopodobnie wyśmienita, ale ja nawet tego nie zauważyłem. Popiłem czerwonym Merlotem, potem poprosiłem o rachunek. Nie chciałem na nich patrzeć dłużej.

W odróżnieniu od Amerykanów, Hiszpanie zachowywali się z pełną wyższości elegancją, uważali się pewnie za wybrańców. Jasne, w Hiszpanii po corridzie byliby pewnie noszeni na rękach. Tutaj, nikt nie zwracał na nich uwagi, prawdopodobnie oprócz mnie nikt na tej sali nie wiedział nawet kim oni są. Podobali mi się nawet z tą ich powściągliwą klasą, tylko dlaczego zabrali mi Majkę?

Wyszedłem do hallu. Stanąłem przed wielkim lustrem i spróbowałem wyobrazić się sobie w stroju torreadora.

Nagle zobaczyłem ją obok. W lustrze wyglądała równie pięknie jak i bez niego.

\- Dobrze że cię widzę - powiedziała prędko, bez przywitania - Nie mamy wiele czasu, musimy się spieszyć Czy wiesz gdzie jest Tulum?

Nie wiedziałem.

\- Dowiedz się w agencji podróży. Nie jest to daleko, ale będziesz potrzebował samochód. Bądź tam jutro, w południe, koło piramidy, tylko nie zapomnij.

Chciałem zapytać, dlaczego nie spotka się koło piramidy z tym swoim torreadorem, ale już jej nie było, zniknęła równie prędko jak przybyła, pozostałem sam.

***

Agencja podróży była jeszcze otwarta. Ten sam agent, który sprzedał mi bilet na corridę siedział za biurkiem. Powiedział że do Tulum jest niedaleko ale trzeba wynająć samochód. I że jeżeli już jadę w tamtą stronę, to żebym zabrał ze sobą sprzęt do "snorklingu", bo tam niedaleko są wspaniałe zatoczki do nurkowania. On może mi wynająć Volkswagena garbusa już dzisiaj, rano wsiadam w pojazd i w drogę. Zgodziłem się. Podczas gdy agent wypełniał papiery, ja oglądałem kolorowe broszury na półkach. Wpadł mi w oko cienki album, na okładce widniało zdjęcie dużej budowli z kamienia w kształcie schodkowej piramidy a powyżej napisane było "TULUM". Zakupiłem ten album, mapę samochodową półwyspu Jukatan i z kluczykami od auta w kieszeni wyszedłem z agencji. Na parkingu stały dwa nowiutkie Volkswageny garbusy, biały i czerwony. Ten czerwony czekał już teraz na mnie. Pogładziłem ręką lśniący lakier na dachu, mocno mnie korciło żeby usiąść za kierownicę i przejechać się kawałek, ale zrezygnowałem. Piłem niedawno wino, jeszcze czułem przyjemny szum w głowie, a nie miałem pojęcia na ile tutejsza policja tolerancyjna jest wobec kierowców po alkoholu, wolałem nie sprawdzać na własnej skórze.

W drodze do hotelu wstąpiłem do jednego ze sklepów jakich kilka było w pobliżu. Można tam było dostać wszystko, co potrzebne jest na wakacjach. Sklepy te otwarte są do późna w nocy. Kupiłem tam rum, Coca Colę i maskę z rurką do nurkowania. Po powrocie do hotelu zrobiłem sobie drinka "Cuba Libre", czyli rum z Coca Colą i z lodem i zasiadłem przy nocnej lampce do studiowania albumu.

Tulum, stare miasto Majów. Jego główne budowle to: Świątynia Zstępującego Boga, Świątynia Fresków, czy wreszcie najwyższy budynek miasta: El Castillo zwany również Wieżą Strażniczą. Tę właśnie budowlę miała na myśli Majka, miała ona kształt piramidy z prostokątnym pawilonem na szczycie. W okresie prekolumbijskim Tulum było ważnym portem i ośrodkiem handlowym Jukatanu. Wraz z przybyciem białego człowieka miasto zaczęło podupadać wielokrotnie najeżdżane i łupione, aż opustoszało zupełnie, tylko prastare ruiny świadczą o niegdysiejszej jego świetności.

Starałem się zapamiętać jak najwięcej szczegółów znalezionych w albumie, kolorowe fotografie zabytkowych ruin dawały pojęcie o wyjątkowej ważności tego miejsca.

***

Nazajutrz, po śniadaniu, zabrałem ze sobą kąpielówki, kapelusz i maskę którą kupiłem wczoraj i udałem się do mojego samochodu stojącego cierpliwie przy chodniku. Lśnił pięknie w słońcu swoim czerwonym lakierem i gościnnie zapraszał mnie do środka. Nie miałem pojęcia, że w Meksyku produkują jeszcze garbusy, w Niemczech nie robiono ich już od roku 1978. Białego Volkswagena już nie było obok. Ktoś musiał go wynająć tuż po mojej wczorajszej wizycie w agencji, jako że dzisiaj biuro było jeszcze zamknięte.

Nie miałem problemu z wyjechaniem z miasta, Cancun to nie Nowy York, a dróg na półwyspie Jukatan nie ma znów tak wiele. Jechałem na południe, wzdłuż linii wybrzeża, a z zamontowanego w desce rozdzielczej radia płynęły romantyczne melodie Mariachi.

Do Tulum nie było daleko, niecałe dwie godziny jazdy. Minąłem miasteczko Plaja del Carmen, z daleka widać było dużą wyspę Cozumel słynną ze swoich własnych historycznych budowli. Zatrzymałem się po drodze przy straganach z pamiątkami, znajoma figurka z żabą powtarzała sie wielokrotnie jako stały element sztuki meksykańskiej, widać postać ta musiała być popularna w tej części Jukatanu. Gdy dojechałem na miejsce, słońce wisiało mi prosto nad głową, cieszyłem się że zabrałem ze sobą kapelusz słomkowy który tak mi się przydał na corridzie.

Już z parkingu dostrzegłem "El Castillo" - najwyższą budowlę prastarego miasta odgrodzonego od strony lądu potężnym, kamiennym murem. Druga strona była bezpieczna, położone na wysokiej, nadmorskiej skarpie miasto Majów nie obawiało się napaści od strony oceanu, przynajmniej do czasu pierwszej wizyty białych, brodatych gości przybyłych z drugiej strony Wielkiej Wody, uzbrojonych w długie miecze i okrytych stalowymi pancerzami.

Chodziłem wśród kamiennych ruin przypominając sobie to, co przeczytałem wczoraj. Nie było wiadomo dokładnie kiedy powstało miasto, ale na pewno starsze było od naszej religii chrześcijańskiej o wiele wieków. Mur chroniący je od strony lądu wysoki był na 5 metrów, a grubość jego wynosiła co najmniej tyle samo. Świadczyło to o ogromnym znaczeniu strategicznym tego miejsca dla ludu zamieszkującego te tereny. Budynki wykonane były z ciosanego kamienia, lecz ze zdumieniem zauważyłem tu i ówdzie drewnianą belkę nad wejściem. W jaki sposób drewno było w stanie przetrwać przez taki szmat czasu nienaruszone? Widocznie suchy, nadmorski klimat sprzyjał konserwacji. Obejrzałem Świątynię Fresków z jej malowidłami i doszedłem do kamiennych stopni piramidy. Dochodziło południe. Zacząłem wspinać się po szerokich, kamiennych schodach w górę. W połowie drogi zatrzymałem się i obejrzałem. Zauważyłem białego Volkswagena zaparkowanego niedaleko mojego samochodu, ciekawe czy to ten sam który widziałem wczoraj pod agencją. Turystów dostrzegłem niewielu, pewnie chłodzili się w wodzie pozostawiając sobie popołudnie na zwiedzanie zabytków.

Gdy dotarłem na szczyt, zatrzymałem się tuż przy krawędzi tarasu okalającego pawilon, który jak wyczytałem w albumie spełniał różne role: w dzień używany był jako wieża strażnicza, wypatrywano stąd zbliżającego się wroga jako że widok z tarasu na którym się znajdowałem rozciągał się hen, daleko, aż do zamglonego horyzontu, ponad szczytami palmiastych głównie drzew i krzewów. Większe oddziały wroga zbliżające się od strony lądu można było dostrzec w porę i przygotować się na jego powitanie. Nocą budowla spełniała rolę latarni morskiej, w jej stronę kierowały się pirogi wypełnione towarem z wyspy Cazumel i różnych innych osiedli wybrzeża, prawdopodobnie wiosłowanie nocą było mniej uciążliwe niż za dnia, a płonący na szczycie piramidy ogień pomagał załogom łodzi w nawigacji pomiędzy zdradliwymi rafami.

Trzecia rola była najważniejsza. Raz do roku obchodzono tutaj religijne dziękczynienie i na szczycie tej właśnie piramidy składano ofiary Bogom. Jeńcy wojenni tracili tutaj życie, ich drgające jeszcze serca wyrywane z rozcinanych za życia klatek piersiowych ofiarowane były Bogom jako okup za ich opiekę nad mieszkańcami miasta, obcięte natomiast głowy toczyły się w dół po ociekających krwią stopniach piramidy wzbudzając w zgromadzonych na dziedzińcu mieszkańców religijną ekstazę i strach. Tędy prowadziła droga do utrzymania w posłuszeństwie miejscowej ludności, tak wzbudzano strach przed straszliwą zemstą Bogów za brak pokory. Lecz czy nie w podobny sposób dzisiejsze organizacje kościelne egzekwują swoją władzę nad wiernymi? Co prawda składanie życia w ofierze nie jest już w modzie, staliśmy się zbyt postępowi na tego rodzaju barbarzyńskie obrzędy, ale czyż straszenie maluczkich pieczeniem w piekielnym ogniu po śmierci nie jest podobną taktyką współczesnego duszpasterstwa? Niech każdy myśli jak chce, dla mnie obie metody są sobie podobne.

Widok z tarasu na przeciwną stronę był jeszcze pyszniejszy. W dół, ostro spadziste zbocze skalne spadało aż do morskich fal, na wprost - nieskończony bezmiar oceanu, a na lewo, w dole - niewielka, malownicze zatoczka z białą plażą zachęcającą do rozłożenia się na gorącym piasku. Rzeczywiście, kilkanaście osób korzystało już z tego zaproszenia, kilka innych pływało leniwie w ciepłej, seledynowej wodzie.

\- Chciałbyś popływać? - usłyszałem jej głos tuż obok siebie. Zapatrzony w dal nie zauważyłem nawet kiedy zjawiła się tutaj. Ubrana w krótkie szorty i trykotową bluzkę niewiele się różniła od typowej amerykańskiej turystki.

\- Obejrzałeś już ruiny? - zapytała.

\- Tak, z grubsza, naprawdę imponujące. Szkoda że miasto opustoszało. Czy wiesz dlaczego?

\- Oczywiście, z obawy przed białym człowiekiem. Grabicie i niszczycie wszystko, co stoi na waszej drodze. Taka już jest wasza natura. Nazywacie to dumnie "cywilizowaniem", tak jakby rozbój dało się usprawiedliwić poprzez zmianę jego nazwy.

\- Przykro mi, ale Polacy nie mieli z tym nic wspólnego. Myśmy nie mieli nawet dostępu do oceanu.

\- Co za różnica, jesteście wszyscy jednakowi. Ale my i tak przetrwaliśmy. Słabi i rozproszeni ale jesteśmy. Bez państwa, bez króla i bez kapłanów. Pozostali nam tylko Bogowie. Nawet i ich próbowano nam odebrać. Nasza religia musiała się przenieść do podziemnych świątyń, tam gdzie biały człowiek nie mógł nas wyśledzić.

Stała tak obok mnie patrząc w błękitną dal, tam gdzie niebo stapia się w jedno z ciemniejszą, zielonkawą płaszczyzną oceanu. Piękna była na tle ruin prastarego miasta i dziwnie nieobecna. To co mówiła, mówiła jakby nie do mnie, wypowiadała myśli które miały być powiedziane bez względu na to czy ktoś ją słucha czy też nie. I mówiła jeszcze tak przez kilka minut o przeszłości swojego narodu wzniosłej i dumnej, o przywiezionych przez białego człowieka zarazach które wyniszczyły Majów, spopieliły ich ciała i dusze, o białych misjonarzach którzy w swoim miłosierdziu nawracania na drogę nowej religii zdruzgotali to co trzymało ten naród w potędze - odwieczną wspólną wiarę, Bogów którym hołd oddawali przez wieki ich rodzice, dziadkowie i całe pokolenia tych, którzy zamieszkiwali te ziemie od zawsze.

Słuchałem tej poruszającej przemowy, słów płynących nie z rozumu, lecz jakby gdzieś ze środka, z głębin jej indiańskiego serca i wiedziałem, że ani jedno ziarenko fałszu nie kryje się w tym co mówi, słowa jej płynęły z czystego i świętego przekonania że kroczy jedyną słuszną drogą - prawdy.

Poczułem mrówki biegające mi po plecach, jak zawsze w momentach wyjątkowego podniecenia. Czy się bałem? Chyba tak, ona z całą pewnością owładnięta była jakąś mocą, siłą jakąś niewidzialną która dyktowała jej każdą myśl, każde słowo.

Czułem że nie jest to siła której można się bezpiecznie sprzeciwiać, stałem więc grzecznie, bez słowa i słuchałem do końca tego monologu aż do momentu, gdy niewielka grupka turystów stanęła niedaleko nas na tarasie. Majka przerwała, oczy jej oprzytomniały, zrozumiałem że wróciła na ziemię.

Przez moment wyglądała tak, jakby była kompletnie wyczerpana psychicznie lecz szybko udało się jej zregenerować siły.

\- Chodźmy tam - pociągnęła mnie na południowy narożnik platformy - czy widzisz te ciemne skały nad wybrzeżem?

Tak, widziałem jakąś ciemną bryłę, odcinającą się wyraźnie od błękitu nieba. Wyjąłem z trzymanej na ramieniu płóciennej torby niewielką lornetkę i nastawiłem ostrość na wskazane przez Majkę miejsce.

\- Co widzisz? - zapytała.

\- Nic specjalnego - powiedziałem. - Jakaś wielka sterta kamieni nad morskim urwiskiem.

\- No właśnie, tak to teraz wygląda. A kiedyś była to wspaniała świątynia.

\- Jaka świątynia?

\- Boga Itzamny. Tego, którego posążek przewiozłeś przez granicę. Dzięki tobie powrócił bezpiecznie na swoje miejsce. Myślę, że jest ci wdzięczny.

\- Ja kto powrócił? Przecież świątynia jest zburzona?

\- Przekonasz się na własne oczy. Oczywiście przyjechałeś samochodem?

\- Tak, stoi na parkingu.

\- Schodzimy na dół - powiedziała Majka.

Podeszliśmy do szerokich kamiennych schodów, którymi dostałem się tutaj.

Były dosyć strome i w pierwszej chwili odczułem lekki zawrót głowy gdy stanąłem na ich krawędzi.

\- Czy to tutaj wydzierano serce na ofiarę Bogom? - zapytałem.

\- Tak, w pawilonie - odpowiedziała Majka bez zająknięcia się.

\- I co było dalej? - dopytywałem się.

\- Po zakończeniu składania ofiar, świętowano przez cały wieczór. Ludzie jedli, pili i cieszyli się. Każdy chciał znaleźć się tego wieczoru choć na chwilę na szczycie piramidy. Ci, którzy byli najbardziej pijani spadali nieraz po stopniach na dół łamiąc sobie przy okazji ręce i nogi.

\- Straszne.

\- Nie był w tym nic strasznego, bo uważali że dzieje się to na chwałę Bogów, dumni byli z tego że oni również złożyli ofiarę. Gorsze było to, że upijali się oni alkoholem drzewnym, od którego nadmiaru niektórzy ślepli, inni umierali.

\- Dlaczego pili alkohol drzewny?

\- Nie znali innego. Taka była tradycja, nikt się nie wyłamywał. Kiedyś lud słuchał swoich kapłanów, dzisiaj jest inaczej, ksiądz może sobie mówić co mu się podoba w kościele, a parafianie robią co sami chcą, nie ma poszanowania dla praw świątyni.

Nie odpowiedziałem, dyskusje z Majką na temat wiary nie były bezpieczne.

Zeszliśmy w dół i dalej, na parking. Otworzyłem drzwiczki samochodu i wpuściłem Majkę do środka. Usiadła i rzuciła wzrokiem na tylne siedzenie.

\- Dobrze że masz maskę do nurkowania - powiedziała - będzie ci łatwiej.

Nie zapytałem co mi będzie łatwiej, byłem już zajęty wyprowadzaniem samochodu z parkingu. Samochodów było teraz więcej, turystów przybyło. Kątem oka zauważyłem białego Volkswagena, wciąż stał pusty na tym samym miejscu. Po wyjechaniu na szosę skierowaliśmy się znów na południe. Jechaliśmy tak około piętnastu minut, w pewnym momencie, obok charakterystycznej palmy o podwójnym pniu Majka poleciła mi skręcić w lewo, w kierunku morza. Nie była to prawdziwa droga, ubita ziemia zaledwie wśród palm różnego rodzaju i chaszczy, ale dało się jechać, dzielny garbus posapywał niezadowolony, ale posuwał się naprzód pomiędzy drzewami aż po następnych piętnastu minutach dotarliśmy do pozostałości świątyni Boga Itzamny. Właściwie, trudno było powiedzieć że to są ruiny budowli. Sterty skał i kamieni nagromadzonych w jednym miejscu na szczycie nadmorskiej skarpy. Ale można było się jednak dopatrzeć w tym chaosie geometrycznych zarysów budynku, został on kompletnie zrównany z ziemią, jakby w wyniku jakiejś potężnej eksplozji.

\- Zabierz ze sobą maskę - powiedziała Majka - schodzimy na dół.

Spojrzałem wzdłuż linii brzegowej, w kierunku z którego przybyliśmy. Z daleka dobrze był widoczny ciemny kompleks ruin Tulum, można było nawet rozróżnić zarysy najwyższej budowli - wieży strażniczej, na szczycie której znajdowaliśmy się przed niecałą godziną. Zacząłem zstępować w dół za Majką stromym, skalistym stokiem. Musiałem przytrzymywać się po drodze występów skalnych i korzeni żeby nie znaleźć się na dole zbyt szybko.

Staliśmy u stóp urwiska, na wąskim skrawku brzegu pokrytym żwirem. Majka zaczęła się rozbierać, zajęło jej to zaledwie kilkanaście sekund. Stanęła przede mną naga i piękna, bez najmniejszego skrępowania, a ja zapatrzyłem się na nią i kompletnie zapomniałem gdzie się znajduję.

\- Na co czekasz? - obudziła mnie \- rozbieraj się, tutaj nikt cię nie zobaczy.

Zrobiłem tak jak mi poleciła, nałożyłem jednak moje spodenki kąpielowe. Sam nie wiedziałem dlaczego, może przez czystą pruderię, a może obawiałem się że pod wodą jakaś wielka ryba weźmie mój fragment za jakiegoś tłustego robaka, chwyci, pożre i po ptakach, właściwie po ptaku, wolałem być przezorny. Nałóż maskę - powiedziała Meksykanka - i płyń za mną.

Splunąłem na wewnętrzną stronę szybki żeby nie zaparowała pod wodą i rozprowadziłem ślinę po jej powierzchni. Następnie nałożyłem maskę na ta twarz i zanurzyłem się w wodzie podążając tuż za dziewczyną. Woda była chłodno-ciepła, taką lubię najbardziej. Skalny brzeg zstępował bardzo stromo w dół, prawie natychmiast straciłem oparcie dla stóp i znalazłem się pod wodą.

Płynąłem za Majką przez kilka metrów wzdłuż skalnej ściany, małe, kolorowe rybki umykały przede mną migocząc w świetle promieni słonecznych przenikających z łatwością przez krystalicznie czystą wodę.

Majka zanurkowała jeszcze niżej i nagle zniknęła mi z oczu. Popłynąłem w tym samym kierunku i ujrzałem ciemną szczelinę w skalnej ścianie a w niej migające pięty Meksykanki. Popłynąłem za nią wąskim tunelem, coraz bardziej ciemnym. Na szczęście nie był długi, bo już zaczynało mi brakować powietrza. Wiedziałem, że nie dam rady powrócić żywy jeżeli wkrótce nie uda mi się złapać oddechu. Zanim zacząłem się już naprawdę dusić, tunel skończył nagle i mogliśmy wypłynąć na powierzchnię wody. Chwyciłem się rękoma dosyć rozpaczliwie jakiejś skały i oddychałem ciężko. Nie widziałem nic oprócz czarnych, wirujących przed oczami kręgów, dopiero po chwili udało mi się uregulować oddech i przejrzeć na oczy. Zerwałem z twarzy maskę i rozejrzałem się.

Znajdowaliśmy się w dużej pieczarze, której część położona była ponad wodą. Sufit jej stanowiły zręby skalne, ściany natomiast były wykończone ręką ludzką. I to jak! Pionowe, kamienne kolumny wyciosane w kamieniu pokryte były starannie wypracowanymi rzeźbami przedstawiającymi dziwne postacie ludzi, ptaków i zwierząt.

Majka stała na brzegu skalnej podłogi jakieś pół metra powyżej lustra wody. Zauważyłem kamienne schodki, podpłynąłem do nich i wdrapałem się na górę.

\- Gdzie my jesteśmy? - zapytałem zdumiony - głos mój odbijał się głucho od ścian pieczary, zupełnie jakbym mówił na dnie cembrowanej studni.

\- W Świątyni Itzamny - odpowiedziała Majka.

\- Przecież świątynia została zburzona?

\- Nadziemna tak. Jesteśmy dokładnie pod nią. Tutaj znajduje się jej podziemna część, o której istnieniu wie niewiele osób. Mam nadzieję że umiesz trzymać język za zębami?

\- Jasne że tak.

Podeszliśmy do skalnej półki wykutej w ścianie przeciwległej do wodnego zbiornika. Był to rodzaj ołtarza. Na jego środku stały trzy kamienne postumenty. Środkowy był pusty. Po lewej jego stronie ujrzałem znaną sobie figurkę Itzamny, po prawej jakąś nieznaną mi postać, obie boczne płaszczyzny ołtarza zajęte były przez oliwne lampki, trzy po każdej stronie. To one dawały łagodne światło rozpraszające mrok tego wnętrza.

\- Kto to? - zapytałem wskazując nieznaną mi rzeźbę przedstawiającego brodatego mężczyznę z zakrzywionym do dołu nosem.

\- To jest Ahau Kin. Bardzo ważny, stary Bóg, który brał udział w tworzeniu świata. Dlatego nazywamy go Władcą Oblicza Świata. A ten pośrodku, to nasz najważniejszy Bóg, Hunab Ku - czyli Oczy i Usta Słońca.

\- Przecież postument jest pusty?

\- Mylisz się, on tam jest. Tylko że on jest niewidzialny, bo bezcielesny. Ludzka wyobraźnia jest zbyt uboga by go przedstawić. I nie radzę ci sprawdzać, Hunab Ku nie bardzo lubi gdy ktoś wątpi w jego istnienie.

Nie miałem najmniejszej ochoty sprawdzać, i bez tego byłem pod wielkim wrażeniem tego co dzisiaj zobaczyłem.

Widząc że przyglądam się oliwnym lampkom oświetlającym wnętrze pieczary Majka dodała: raz w tygodniu trzeba dolewać do nich oliwy, ja się tym zajmuję. Jestem kapłanką tego miejsca. Tak jak moja matka, a przed nią jej matka. Gdy matka moja była już za stara żeby nurkować, zajęłam jej miejsce, ale gdy ja byłam poza krajem, matka musiała powrócić do nurkowania. Teraz jest znów moja kolej, święty ogień musi bez przerwy oświetlać to wnętrze, to dla Hunaba Ku, jest Bogiem Słońca. Odkąd świątynia zeszła pod ziemię, oliwne płomyki oświetlają jej wnętrze. Ale wkrótce nadejdzie czas powrotu na powierzchnię ziemi, wtedy nasi Bogowie znów ujrzą słońce.

\- Chyba że nastąpi koniec świata?

\- No właśnie, i temu trzeba zapobiec za wszelką cenę. Rok 2012 zbliża się.

\- Jak tutaj dostaje się świeże powietrze?

\- Myślę, że przez rumowisko ponad nami. Zauważyłam że kiedy na górze trwa tropikalna ulewa, woda deszczowa cieknie przez szczeliny w skale.

\- Czy nie obawiasz się że ktoś może przypadkiem odkryć wejście do świątyni i skraść wszystkie posążki, łącznie z niewidzialnym?

\- O Hunaba Ku się nie obawiam, on sam potrafi się obronić. Gdy Hiszpanie po raz ostatni plądrowali Tulum, dotarli również tutaj.

Udało im się porwać Itzamnę, ale gdy któryś z nich dotknął przypadkiem Niewidzialnego, ten rozgniewał się bardzo. Nastąpiła potężna eksplozja i świątynia rozsypała się na kawałki grzebiąc pod swoimi gruzami wszystkich tych, którzy nie zdążyli wybiec na zewnątrz. Ocalała tylko część podziemna. Gdy po odejściu hiszpańskiego oddziału Majowie dostali się wreszcie tutaj, Ahau Kin i Hunab Ku stali. sobie spokojnie na tym ołtarzu, sami sobie poradzili i od tamtego czasu nikt ich nie dotyka, a święte płomyki płoną dzień w dzień obok nich. Tak, Hunab Ku potrafi obronić to miejsce przed intruzami. Teraz, gdy Itzamna powrócił na swoje miejsce, są razem równie potężni jak przed wiekami.

Z większym niż uprzednio uszanowaniem przyjrzałem się posążkom, również temu niewidzialnemu. Zdawał mi się nawet że widzę w półmroku zarys jakiejś sylwetki ponad środkowym postumentem, ale mogło to być tylko złudzenie. Majka dokonała kilku skłonów przed ołtarzem i powiedziała że pora wracać na powierzchnię. Rzuciłem jeszcze raz spojrzeniem na ołtarz, nałożyłem maskę z rurką i zszedłem za Majką po kamiennych stopniach do wody, która tutaj była znacznie zimniejsza niż na powierzchni oceanu.

***

Leżeliśmy obok siebie wpatrzeni w białe, pierzaste obłoki przesuwające sie powoli po jasnym jeszcze tle nieba, zastanawiałem się czy to grzech kochać się z kapłanką. Chyba nie, przecież to nie zakonnica. Spotkałem kiedyś dziewczynę, która opowiadała mi że poderwała raz księdza. Twierdziła, że to zasługa dla nieba dać rozkosz osobie duchownej. Ja się z tym nie zgadzałem ale nie było komu rozsądzić. Jej to w każdym razie nie zaszkodziło, po księdzu smakowała tak samo dobrze jak i przed.

Nagle poderwałem się na łokciu, usłyszałem jakiś hałas.

\- To nic - uspokoiła mnie Majka \- las cabras, znają mnie dobrze. Przychodzą tutaj od czasu do czasu gdy wyżrą już najlepszą trawę koło wioski.

\- Jest tutaj wioska? - zdziwiłem się.

\- Tak, z tamtej strony - wskazała ręką w głąb lądu. - Ale mieszkańcy nie zapuszczają się tutaj, boją się tego miejsca, mówią że tu straszy.

\- Oni nie wierzą w starych Bogów?

\- To już nie są prawdziwi Majowie. Pracują w hotelach i restauracjach a w niedzielę jeżdżą do Cancun do kościoła. Religia i pieniądze białego człowieka kompletnie wyżarły im mózgi.

W tej chwili z pomiędzy krzaków zaczęły wyłazić pojedynczo chude kozy o sterczących przez skórę żebrach. Wcale się nas nie bały, a jedna z nich, najmniejsza, podeszła tuż obok i spokojnie chwyciła zębami rondo mojego słomkowego kapelusza który leżał na wysuszonej piekącym słońcem trawie.

W ostatniej chwili udało mi się uratować go przed zagładą.

\- Nie bij jej - zawołała Majka, gdy próbowałem zdzielić ją kapeluszem po kościstym zadku - to moja ulubienica.

I podrapała kózkę pod brodą.

Koza była młoda jeszcze, łaciata w czarno-białym kolorze. Po przywitaniu się z Majką beknęła cienko, podskoczyła i pobiegła za swoimi koleżankami.

\- Nie oddawaj samochodu jeszcze dzisiaj - powiedziała Majka. - Będzie ci potrzebny o północy.

\- Co takiego?

\- Właśnie po to się spotkaliśmy. Trzeba omówić plany. Pamiętasz, co ci mówiłam w hotelu? Dzisiaj jest wielki dzień, to dzień Boga Itzamny, dzień ofiary.

\- Wciąż chcesz mi wyrwać serce? \- przeraziłem się.

\- Nie, nie tobie, plany się zmieniły. Teraz mamy prawdziwego Hiszpana, on nadaje się idealnie, ty będziesz mi potrzebny do czego innego.

\- Co mam robić?

\- Masz go trzymać, on w ostatniej chwili może się nie zgodzić.

\- Nie możesz poprosić o pomoc kogoś ze swoich? Mówiłaś że jest was wiele.

\- Tak, ale mieszkają daleko, nie zdążyłabym przed nocą. Tutaj, w Cancun i okolicy mieszkają tylko tacy którzy zostali ochrzczeni w waszych kościołach. Oni nic nie rozumieją, nie wiedzą nawet kim jest Itzamna.

\- Więc kto jest twoim szczęśliwym wybrańcem na ofiarę, czyżby ten torreador o wolich oczach? Jak go namówiłaś żeby się zgodził poświęcić życie dla uratowania świata?

\- On jeszcze o tym nie wie. Będzie w Tulum o północy. Napije się wywaru z moich ziół i wtedy zgodzi się na wszystko, i to z ochotą.

\- Co mu obiecałaś żeby przyszedł?

\- Czyżbyś był zazdrosny? - parsknęła pogardliwie - ach, jakiś ty dziecinny, zrozum, tu chodzi o coś naprawdę ważnego, musisz to zrozumieć, odkąd pomogłeś mi przewieźć samolotem Itzamnę, stałeś się jednym z nas. Spróbuj myśleć poważnie.

Starałem się "myśleć poważnie", od tego zależały przecież losy świata, ale w nijaki sposób nie mogłem wyobrazić się sobie w tak ponurej roli, jakiej wymagała ode mnie piękna kapłanka podziemnej świątyni.

\- O, skąd to masz? - zawołała nagle chwytając mnie za przegub ręki.

\- Ach, co za idiota ze mnie - zdjąłem z pewnym trudem z ręki srebrną bransoletkę kupioną od młodocianego handlarza - przecież ja to kupiłam dla ciebie, kompletnie zapomniałem.

Nałożyła ją na swój przegub, bransoletka pięknie lśniła na jej śniadej skórze.

\- Widzisz ten wzór? - zapytała - to są właśnie symbole Itzamny. Nawet nie wiesz jak się cieszę, będę ją nosiła as do śmierci - to ostatnie zdanie powiedziała na wpół żartobliwie, ale zdziwiło mnie trochę że tak wielką wagę przykłada do srebrnej błyskotki kupionej przeze mnie za kilka dolarów. Wiadomo, kobiety.

\- Jak trafiliście na ślad Itzamny? - zapytałem.

\- Wiedzieliśmy, że jest w jednym z madryckich muzeów. Potem, zniknąl nam z oczu, ktoś go odkupił. Szukaliśmy go przez wiele lat, przepadł jak kamień w wodę, prawdopodobnie trafił do jakichś prywatnych zbiorów. Dopiero w ubiegłym roku odnaleźliśmy go w jednym z londyńskich muzeów. Oni nawet nie mieli pojęcia o jego prawdziwej wartości, stał sobie w gablocie wśród innych rzeźb, nie było trudno go wynieść.

\- Ukradłaś rzeźbę z muzeum?

\- Absolutnie nie!!! To nam została ona zrabowana. Powrócił tam gdzie jest jego miejsce.

Majka podniosła się i ubrała prędko.

\- Podwieziesz mnie do Tulum - powiedziała - robi się późno, zostawiłam tam na parkingu mój skuter.

Sprawa się wyjaśniła, zastanawiałem się właśnie w jaki sposób przemieszcza się ona z miasteczka Cancun, gdzie mieszka (jak mi uprzednio wspomniała) do Tulum, był to całkiem spory kawałek drogi.

Na parkingu obok ruin starego miasta pożegnaliśmy się, obiecałem jej, że na pewno przyjadę przed północą aby jej pomóc w wypełnieniu tej doniosłej misji.

Białego Volkswagena nie zauważyłem, pewnie już dawno powrócił tam skąd przyjechał. Majka podeszła do rzędu skuterów zaparkowanych obok wjazdu na parking i odpięła łańcuch małej Yamahy. Pomachałem jej ręką na pożegnanie i wyjechałem na szosę prowadzącą do strefy hotelowej Cancun.

***

Przedłużyłem wynajęcie garbusa na następny dzień. Sam nie wiedziałem dlaczego tak robię, przecież w drodze powrotnej z Tulum zdecydowałem, że nie wrócę tam o północy. Absolutnie, zdecydowanie i na pewno. Niech ona sobie robi co chce, ale beze mnie. Jest przecież wyraźnie szalona. To w czym mam jej pomagać jest w jej pojęciu światową misją, zgoda, ale dla mnie byłoby niczym więcej jak rytualnym mordem, zbrodnią według praw cywilizowanych krajów obecnych czasów, teraz nie składa się tego rodzaju ofiar, jest to oficjalnie i kategorycznie zabronione, za to się idzie do więzienia bez względu na motywy kierujące tego rodzaju czynem.

Tak sobie tłumacząc podjechałem pod agencję i przedłużyłem umowę. Z drugiej strony bowiem wiedziałem że nie mogę przecież zostawić jej samej w takiej chwili, coś muszę koniecznie zrobić żeby nie dopuścić do tego co ma się stać. Nie mogę stać spokojnie z boku i czekać, coś muszę zrobić, koniecznie. Tylko co?

A może odszukać torreadora i uprzedzić go? Tylko jak go znaleźć w wielotysięcznym tłumie turystów? A zresztą to byłaby zdrada, nie wolno mi tego zrobić. Więc co? Nie miałem zielonego pojęcia. Zjadłem kolację w hotelowej restauracji i już podczas jedzenia zdecydowałem że pojadę. Po prostu nie znalazłem innego wyjścia. Teraz byłem już spokojny. Poszedłem do swojego pokoju i wyciągnąłem się na łóżku. Prawdopodobnie zdrzemnąłem się nawet trochę, bo gdy otworzyłem oczy zegarek mój wskazywał dokładnie godzinę dziesiątą wieczorem. Pora na mnie. Obmyłem twarz zimną wodą i założyłem na ramię moją płócienną torbę.

Na dworze było duszno i ciemno. Kompletnie zapomniałem gdzie zostawiłem samochód (nerwy), upłynęło kilka cennych minut zanim go odnalazłem. Gdy znalazłem się na szosie była już godzina dziesiąta trzydzieści. Pusto i ciemno, gdy wyjechałem za miasto, żadnego oświetlenia nie było w pobliżu drogi. Nacisnąłem mocniej pedał gazu, poczciwy garbus sapnął, przyspieszył gwałtownie i wtedy stało się.

Coś tam szarpnęło, pociągnęło mnie niespodziewanie w lewo, ja odruchowo skontrowałem w prawo, puściłem gaz i... przyhamowałem na skraju drogi. Wysiadłem z samochodu. Oprócz lornetki miałem w mojej torbie również latarkę. Niespokojnie poświeciłem na opony. Tak, stało się to, czego się obawiałem: złapałem gumę.

Co za idiota ze mnie, nawet nie sprawdziłem czy samochód ma zapas w bagażniku. Otworzyłem przykrywę. Koło zapasowe tkwiło sobie spokojnie na swoim miejscu. Odetchnąłem. Lewarek do samochodu również znajdował się tam gdzie powinien, może jeszcze zdążę, muszę zdążyć. Nagle zakląłem szpetnie. Brakowało klucza do odkręcania kół.

Klapa, kompletna klapa. Spojrzałem na zegarek, wskazywał godzinę jedenastą, Majka pewnie od dawna jest na miejscu ze swoim wywarem, Torreador też musi już tam być, żaden przecież samochód nie wymijał mnie po drodze. A może on jeszcze nadjedzie, może zatrzymam go i poproszę: "Podwieź mnie pan, panie kolego, właśnie jadę pomóc pana ukatrupić..."

Głupio jakoś, pewnie by mnie nie zabrał.

Tymczasem, żadnego światła, ani z lewej, ani z prawej strony szosy.

Czekałem tak, aż niebo na wschodzie zaczęło się rozjaśniać. Wtedy nadjechał traktor. Zwykły traktor z przyczepą zmierzający w kierunku Cancun. Jakiś meksykański wieśniak w słomkowym sombrero na okrągłej jak cebula głowie wiózł drewniane skrzynki z towarem do miasta. Długo grzebał w pudle z narzędziami i o dziwo znalazł. Stary, pordzewiały klucz żelazny, który akurat był tego samego rozmiaru co nakrętki moich kół.

Dalej poszło już gładko, ja wymieniałem koło a on przyglądał się obojętnie z wysokości swojego fotela traktorzysty. Nie ponaglał mnie wcale, chociaż prawdopodobnie jechał do miasta na jakiś targ. Tym ludziom nigdy się nie spieszyło, oni zawsze mieli czas. Może dlatego Hiszpanie tak prędko sobie z nimi poradzili? Gdy skończyłem, oddałem mu klucz i wręczyłem dolara za fatygę. Obie strony rozstały się zadowolone z interesu.

***

Gdy dotarłem do Tulum, niebo na zachodzie było jeszcze granatowe, ale nad widnokręgiem oceanu od wschodu, tańczyły już pomarańczowe iskierki. Miałem niedobre przeczucia.

Nie słyszałem żadnego dźwięku oprócz szumu fal uderzających o skaliste wybrzeże. Parking był pusty, żadnego samochodu. Nigdzie nie zauważyłem również skutera Majki.

Szybkim krokiem podszedłem do piramidy. Już na pierwszym jej stopniu ujrzałem ciemną plamę. Obok następną i następną. Zacząłem biec w górę. Krwawe plamy na kamiennych schodach (byłem pewien że jest to krew) w miarę zbliżania się do szczytu budowli, gdzie było więcej światła, zaczęły zabarwiać się od wschodzącego słońca na kolor coraz bardziej czerwony.

Na samym tarasie było ich najwięcej, tutaj coś się działo, jeszcze niedawno, krew nie do końca jeszcze zaschła na kamiennej podłodze. Nikogo tu jednak nie spostrzegłem, ani na tarasie ani pod zadaszeniem kamiennego pawilonu na szczycie.

Spojrzałem odruchowo w stronę południową nadbrzeża i zamarłem. Zauważyłem jakiś jasny punkcik obok czarnej masy kamieni które pozostały po prastarej świątyni Itzamny. Wyjąłem z torby lornetkę i nastawiłem ostrość na to miejsce. Tak, właśnie tego się obawiałem w mojej podświadomości. Obok ruin stał samochód, prawie z pewnością był to biały Volkswagen, wyglądał z daleka jak kurze jajo zagubione wśród chaszczy. Przesunąłem spojrzenie dalej, na brzeg morski i przeraziłem się jeszcze bardziej. W promieniach słońca, które zaczęły wypełzać znad linii horyzontu zauważyłem coś ciemnego na wodzie. To był najwyraźniej ponton a w nim dwie sylwetki poruszające krótkimi wiosłami. Schowałem lornetkę do torby i biegiem rzuciłem się w dół schodów, nie wiem jakim cudem nie połamałem sobie wtedy gnatów.

Gdy dotarłem już na dół, zauważyłem że krwawe ślady nie urwały się na kamiennych stopniach. Pognieciona trawa tworzyła pas prowadzący w zarośla, obok ostatniej budowli. Krwi było już niewiele, ale wciąż dała się zauważyć na wygniecionym szlaku. Skierowałem tam swoje kroki, rozchyliłem rosnące obok muru krzaki i oczom moim ukazał się makabryczny widok.

W zaroślach leżała koza. Czarno-biała kózka, która jeszcze dzisiaj próbowała zeżreć mój kapelusz. Żebra miała rozcięte, widziałem czarną od zakrzepłej krwi dziurę na krawędzi której zaczęły się już gromadzić muchy. Odetchnąłem z ulgą, Hiszpan nawalił widać i trudno było go o to winić. Może coś przeczuł, a może coś mu wypadło. Kto wie czy nie dobrze się stało, że złapałem gumę, na ofiarę pozostawała koza, tylko czy ona wystarczy dla uratowania świata przed zagładą? Nagle przypomniała mi się Majka. Gdzie ona może być teraz jeżeli nie w świątyni Itzamny z gorącym jeszcze sercem zwierzęcia? A ci dwaj, na pontonie, może szukają wejścia? Może ją śledzili? Czy coś jej grozi? Tacy ludzie na pewno mogą być niebezpieczni. Pobiegłem do samochodu. Nie wiem jak długo zajęło mi dojechanie do palmy o podwójnym pniu, ale było już widno. Postawiłem mojego czerwonego Volkswagena obok jego białego kuzyna. Skuter Majki stał niedaleko na w pół ukryty w krzakach dzikiego rododendronu.

Żadne ludzkie głosy nie dochodziły do moich uszu, tylko szum fal i radosny śpiew ptaków witających nowy dzień. Powoli skierowałem się w stronę urwiska skalnego.

Głuchy odgłos podziemnej eksplozji który nastąpił w tym momencie wcale nie pasował do widoku promiennego wschodu słońca, ani do tych rozśpiewanych ptaków, które zresztą natychmiast umilkły. Ziemia zakołysała się pod moimi stopami, upadłem na suchą trawę, dokładnie w tym miejscu gdzie jeszcze dzisiaj kochaliśmy się z Meksykanką. Łoskot ten rozniósł się coraz to słabszymi fałami we wnętrzu skorupy ziemskiej i zamilkł. Dopiero wtedy podniosłem się na nogi i rozejrzałem wokół.

Tam, gdzie jeszcze przed chwilą widziałem złomy skalne ruin świątyni, widniał lej wypełniony skalnym gruzem i głęboki na parę metrów. Podszedłem do nadmorskiej skarpy. Czarny, gumowy ponton oddalał się od brzegu niesiony wiatrem w stronę morza. Był pusty. A więc wszystko na nic, przyjechałem za późno. Zszedłem nad samą powierzchnię wody. Skała ponad podwodnym wejściem do świątyni nie istniała. Zsunęła się w dół lawiną grzebiąc pod ogromną stertą skał podwodny tunel prowadzący do pieczary.

Powróciłem na górę i podszedłem jeszcze raz do leja powstałego po obsunięciu się skały w głąb ziemi. Masa kamieni była tak ogromna że usunięcie ich nie mieściło się w ludzkich możliwościach, praktycznie cała podziemna część świątyni musiała zostać zasypana.

Dojrzałem w dole jakieś błyśnięcie, jakąś maleńką iskierkę migocącą w słońcu.

Zszedłem po kamieniach w dół i znalazłem srebrną bransoletkę z symbolami Itzamny leżącą na jednej ze skał. Nie była nawet draśnięta. Pocałowałem ją i nałożyłem swoja rękę. Była jeszcze ciepła.

I znów zostałem sam.

Powrót do spisu treści

### 8. Pogawędki z Julią

Julia była inna. Inna niż kto? Inna niż inne. Spotkałem ją, gdy wracałem ze Steinberga z wielką papierową torbą wypełnioną po brzegi zakupami. Były tam jabłka, cebula i pomarańcze, był biały, waciasty chleb na grzanki, którego Polacy na ogół nie lubili, a ja bardzo. Miałem tam również litr mleka w opakowaniu kartonowym i na koniec weekendowe wydanie "The Gazette" grube jak książka telefoniczna.

Gazetę kupowałem co tydzień, bo wtedy jeszcze kłamała mniej niż dzisiaj. A może kłamała tak samo, tylko tyle że mniej niż Trybuna Ludu, zresztą w sobotnim wydaniu było najwięcej ogłoszeń o pracy, to była najważniejsza rubryka dla mnie i chyba dla tych wszystkich którzy znaleźli się tutaj w tym czasie, najdotkliwszego kryzysu od momentu rozpoczęcia drugiej wojny światowej.

Wracałem właśnie ze Steinberga i jak zwykle żałowałem że nie pojechałem samochodem. Za każdym razem żałowałem i za każdym razem szedłem na piechotę. Sklep znajdował się bowiem na tyle blisko od mojego domu że gdybym pojechał samochodem, mógłbym po powrocie znaleźć wolne miejsce przy ulicy jeszcze dalej niż sam sklep, dlatego za każdym razem szedłem na piechotę i za każdym razem żałowałem podczas powrotu - wynik logicznego rozumowania szarych komórek, twierdzenie czegoś i zaprzeczanie jednocześnie, czy tylko ja mam tak ustawione pod czaszką? Mam nadzieję że nie jestem z tym sam wśród tłumu.

Targałem więc tę torbę niosąc ją opartą na brzuchu, idąc ulicą Côte des Naiges, aż dotarłem do ulicy Eduard Montpetit, gdzie przysiadałem zazwyczaj na ławce dla odpoczynku i zjadałem jedno jabłko przed dalszą drogą. Tak zrobiłem i tego dnia, tylko że ławka tym razem nie była pusta.

Na jednym z jej końców siedziała Julia.

Początkowo nie zwróciłem na nią uwagi, ale gdy postawiłem obok siebie torbę z zakupami i wyjąłem z niej dorodnego McIntosha o zielono-czerwonawej skórce, poczułem że jabłko zaczyna drżeć mi w dłoni jak gdyby z podekscytowania. Tak zazwyczaj dzieje się z jabłkiem gdy wpatruje się w nie ktoś wyjątkowo głodny.

Spojrzałem w jej kierunku, natychmiast odwróciła wzrok od jabłka.

Wyciągnąłem rękę z jabłkiem w jej stronę. Trzymałem tego pięknego McIntosha na wyprostowanej dłoni nic nie mówiąc. Nie poruszyła się nawet. Ja postanowiłem również się nie ruszać, i tkwiliśmy tak oboje bez ruchu, ona z oczami wpatrzonymi w przestrzeń, ja z tym jabłkiem w wyciągniętej ręce, aż zaczęliśmy wzbudzać wesołość przechodniów. Po kilku chwilach już zastanawiałem się kiedy ręka moja omdleje wreszcie, czułem że zaczynam przegrywać. Zauważyła to widocznie i chwyciła jabłko błyskawicznie, dokładnie w momencie gdy zaczęło już wyślizgiwać się z moich palców.

Natychmiast wpiła się w nie zębami i jeść zaczęła głośno i łapczywie jak ktoś kto naprawdę dawno już nie jadł. Nie podziękowała mi, nie spojrzała nawet w moim kierunku,

\- Jak się nazywasz? - zapytałem po angielsku. Cisza. Powtórzyłem moje pytanie po francusku, również nie otrzymałem odpowiedzi. Wtedy jakaś dziwna myśl przyszła mi do głowy i zapytałem ją o imię po polsku. Spojrzała na mnie nie przestając jeść i odpowiedziała całkiem wyraźnie:

\- Julia.

Próbowałem porozmawiać z nią jeszcze, ale nie odpowiadała na moje kolejne pytania. Skończyła jeść jabłko po którym pozostał tylko ogonek, nawet ogryzka nie zostawiła, i zamarła w swoim zamyślonym bezruchu nie reagując na moje pytania. Wstałem więc z ławki, powiedziałem "do widzenia" i wróciłem do domu z moimi zakupami.

Gdy wieczorem wyszedłem na stację benzynową żeby kupić papierosy, Julia wciąż siedziała na swoim miejscu, niema i głucha na moje zagadywanie.

Wróciłem do domu z papierosami, zapaliłem i włączyłem telewizor. Ale nie mogłem się skupić na dzienniku, myślałem o niej. W końcu nie wytrzymałem i jeszcze raz wyszedłem z domu.

Wciąż siedziała bez ruchu na swoim miejscu.

\- Długo będziesz tak siedzieć? - zapytałem - już prawie noc, musisz wracać do domu.

Znów bez odpowiedzi. Nie chciałem być natrętny, nie robi przecież nic niedozwolonego, po prostu siedzi na ławce, ma prawo więc siedzi i nikomu nic do tego. Powróciłem do domu i poszedłem spać. W połowie nocy jednak zerwałem się, coś mi nie dawało spokoju. Muszę sprawdzić jednak, może już sobie poszła. Wiedziałem że nie zasnę dopóki się nie przekonam. Zabrałem ze sobą niewielki kocyk, pomarańczę i butelkę wody mineralnej.

Julia wciąż siedziała na tym samym miejscu.

Przykryłem jej plecy kocykiem, noce bywają przecież chłodne, pomarańczę i wodę mineralną umieściłem tuż obok niej, na ławce. Zauważyła naturalnie te moje zabiegi, bo choć nic nie powiedziała, skinęła jednak ledwie dostrzegalnie głową a coś na kształt podziękowania błysnęło w świetle ulicznej latarni w jej głębokich, nieprzeniknionych oczach. Właśnie przez oczy można dotrzeć do człowieka (zwłaszcza którego się nie zna) najtrafniej. Nie przez słowa, czy gesty, te mogą kłamać. Oczy nie kłamią. Nauczyć swoje oczy kłamać, to większa sztuka, znana niewielu, trzeba wyjątkowego krętacza żeby ją opanować, niewielu takich spotkałem. Ze zwierząt, które znam, tylko koty to potrafią. Ale one nawet się z tym nie kryją, może więc nie jest to kłamstwo.

Pies, chociażby nie wiem jak się starał nigdy nie kłamie oczami. Nie potrafi. W swojej nieograniczonej miłości do człowieka, nie odczuwa potrzeby kłamania, nawet gdy stara się jakąś naiwną sztuczką przechytrzyć swojego pana i tak szydło wyjdzie z worka gdy popatrzeć mu prosto w oczy.

A oczy Julii? Nie miałem pojęcia co one wyrażają, jak do tej pory spojrzała na mnie przelotnie zaledwie kilka razy. Były piękne i głębokie, zgoda. Ale nie mówiły mi nic. Może gdyby spojrzała tak naprawdę i bezpośrednio w moje, coś bym zauważył, ale ona patrzała w dal, w przeciwną stronę ulicy, gdzie znajdowała się wówczas księgarnia i kilka restauracji i mój najbliższy sklep alkoholowy SAQ. I pewnie nawet wcale tego nie widziała. Jak do niej dotrzeć?

Jak przebić tę barierę obojętności? Nie pomogę jej przecież, jeżeli sama nie będzie tego chciała.

Zacząłem w sposób najbardziej naiwny jaki można sobie wyobrazić. Powiedziałem jej, że to bardzo niebezpiecznie siedzieć tak nocą na ławce. Że różne podejrzane typy kręcą się po nocy, że mogą napaść, obrabować, lub inaczej skrzywdzić. Że jeżeli tylko chce, może spędzić tę jedną noc u mnie, mieszkam przecież niedaleko, przy ulicy Dupuis. I może się nie obawiać, nie jestem agresywny. I powiedziałem jej jeszcze że mam kanapę z której trochę sprężyny wyłażą, ale jak się już ją dobrze pozna to można się na niej całkiem wygodnie ułożyć. A jeżeli nie chce na kanapie, to na tę jedną noc może się przespać w moim łóżku a ja pójdę na kanapę.

I tak ględziłem jeszcze przez chwile, aż zacząłem tracić nadzieję, że coś do niej dociera z tej mojej gadki.

Docierało jednak. Obróciła bowiem głowę w moją stronę i powiedziała cicho, ale wyraźnie:

\- Przestań pieprzyć.

I znów skierowała głowę na wprost.

Teraz mnie przystopowała. Ja chcę jej pomóc, kocykiem okrywam, karmię pomarańczami a ona do mnie tak? Podniosłem się z ławki i w pierwszej chwili chciałem się obrazić i odejść bez słowa, ale w tym samym momencie dotarło do mnie, że w jej tonie nie dało się odczuć najmniejszej nutki złości czy gniewu, ona to powiedziała tak jak się zwraca do natrętnego dzieciaka, wyraźnie miała ważniejsze sprawy na głowie niż wysłuchiwanie mojego mędrkowania.

\- Dobranoc - powiedziałem zawiedziony, odwróciłem się i ruszyłem do domu.

Nie usłyszałem odpowiedzi.

***

Nazajutrz była niedziela. Zrobiłem sobie angielskie śniadanie: dwa jajka sadzone na bekonie, grzanki z konfiturami i kawa z mlekiem. Gdy kończyłem, przypomniała mi się Julia.

"Ciekawe czy jeszcze siedzi na tej ławce, bardzo wątpię" - pomyślałem.

Włączyłem telewizor i zapaliłem papierosa. Nie mogłem jednak dopalić do końca, ciekawość i niepokój coraz bardziej wierciły mi dziurę w brzuchu.

Nałożyłem lekką kurtkę i wyszedłem z domu. Zresztą, jeżeli nawet sobie poszła, zostawiła być może mój kocyk na ławce, powinienem zabrać go do domu.

Julia siedziała tak samo jak wczoraj, wpatrzona w przeciwległą stronę ulicy.

Nawet nie poruszyła się gdy podszedłem do niej. Dopiero kiedy powiedziałem "dzień dobry", skinęła lekko głową.

Ramiona i plecy wciąż miała okryte moim kocykiem, woda mineralna upita była co nieco a pomarańcza zniknęła z ławki.

\- Głodna jesteś? - zapytałem.

Nic.

\- Może chcesz się ogrzać, albo wykąpać?

Nic.

\- Powiesz mi wreszcie o co ci chodzi?

Milczenie.

Poszedłem do domu i włożyłem do papierowej torby jabłko (już wiedziałem że lubi) i kanapkę z chleba z bekonem którą przygotowałem naprędce, następnie powróciłem z tym do Julii.

Jabłko zaakceptowała, kanapkę musiałem pokruszyć dla gołębi, których kilka kręciło się w okolicy zażywając przechadzki po trotuarze przed naszą ławką. Zastanawiałem się co robić dalej. Może zameldować o niej na policji? Bez sensu, zarówno wczoraj wieczorem jak i dzisiaj widziałem patrol policyjny przejeżdżający obok. Nawet się nie zatrzymali. Przechodzący przechodnie również nie zwracali uwagi na samotną dziewczynę siedzącą na ławce. Nadmierna gorliwość z mojej strony w niesieniu jej pomocy mogła jej tylko zaszkodzić.

Zacząłem mówić. Z początku nie wiedziałem o czym powinienem mówić, co jest w stanie wzbudzić jej zainteresowanie, zacząłem opowiadać jej o moich ostatnich wakacjach w Meksyku. Dlaczego? Myślę że sprawiła to pustka powstała w moim sercu po utracie Meksykanki, próbowałem zapełnić ją jakoś przywołaniem wspomnień. Czasem nowy ból może zagłuszyć poprzedni, silniejszy, odsunąć go w przeszłość, złagodzić.

Nie mówiłem nic o Majce, nie wspomniałem nawet jej imienia. Opisywałem śnieżno-biały piasek plaż Jukatanu, wysokie palmy poruszające swoimi koronami w gorącym, nadmorskim powietrzu. Opowiadałem jak maleńka chmurka pojawiająca się na błękitnym niebie potrafi zamienić się w przeciągu kilkunastu minut w wielką, ciemną kołdrę okrywającą całe niebo aż po widnokrąg. Opowiadałem jak pierwsze, grube krople deszczu zaczynające pacać ciężko na piasek plaży zamieniają się błyskawicznie w tropikalną nawałnicę przed którą nie ma już czasu się ukryć, zanim człowiek dobiegnie pod najbliższy dach, jest już i tak kompletnie przemoczony. Co wtedy robić? Najlepiej przeczekać, tropikalna ulewa trwa zazwyczaj niezwykle krótko, nagle niebo nad horyzontem zaczyna się rozjaśniać i już po chwili ciepłe krople deszczu stają się coraz rzadsze i rzadsze aż zanikają kompletnie, niebo robi się na powrót błękitne i już niebawem nikt nie będzie pamiętał tego deszczu, gorące słońce usunie natychmiast wszelkie po nim ślady.

Opowiadałem dalej, o poplątanych kaktusach rosnących pod jasnymi murami budynków i o małych, zwinnych jaszczurkach pomykających szybko po pionowych ścianach.

Julia słuchała. Nie poruszyła się nawet o centymetr, ale wiedziałem że słucha, czułem to. Zauważyłem ze zdziwieniem że zaczynam lubić tę rozmowę dosyć jednostronną, ale jednak rozmowę. Rozmowa, to wymiana myśli z inną osobą, najczęściej poprzez słowa, ale przecież nie tylko, jest wiele sposobów na przekazanie komuś tego, co się czuje.

Gdy przerwałem, czułem że mur który nas dzieli jest już słabszy trochę, nadkruszony. Gorąco się zrobiło, był piękny dzień. Zsunąłem kocyk z ramion dziewczyny, złożyłem go kilkakrotnie i położyłem obok niej na ławce. Wstałem i powiedziałem, że wrócę niebawem, jak pozałatwiam swoje sprawy. Przyniosę jej świeżą wodę mineralną i coś do jedzenia. Skinęła lekko głową, wciąż minimalnie, ale jednak trochę już wyraźniej niż poprzednio. Poszedłem w górę ulicy, aż do skrzyżowania z Queen Mary, skręciłem w prawo i wałęsałem się bez celu. Nie miałem żadnych spraw do załatwienia, to ona była sprawą którą musiałem przemyśleć. Co robić dalej? Jak długo ona będzie tak tkwiła w tym samym miejscu i odbierała mi spokój?

Nie mogę przecież zostawić ją tak samą i odejść obojętnie, trzeba coś zrobić.

Żebym tylko nakłonił ją do mówienia, żeby się tylko dowiedzieć dlaczego ona siedzi tak bez słowa, jakie nieszczęście doprowadziło ją do stanu tak głębokiej melancholii, na każdą chorobę można przecież znaleźć lekarstwo, ale pod warunkiem że pozna się najpierw jej przyczynę. Może rozmowa daje jakieś efekty? Może trzeba próbować dalej?

Dzień był piękny, słoneczny. Gdy znudziło mi się już łażenie ulicami, zaszedłem do Steinberga po zakupy. Jak już wspominałem była to wtedy największa sieć magazynów spożywczych w Quebek. Pan Sam Steinberg, który wyemigrował do Kanady z Węgier będąc jeszcze dzieckiem, w krótkim czasie po osiągnięciu pełnoletniości zdołał przekształcić mały sklepik spożywczy swojej mamy w samoobsługowy supermarket. Ten z kolei, dzięki osobistemu sprytowi i inteligencji potrafił rozwinąć do handlowej potęgi na skalę kraju.

Zawsze podziwiałem takich ludzi. Co nimi kieruję? Czy spryt handlowy rodzi się w człowieku wraz z obrzezaniem? Pewnie dlatego moje próby rozwinięcia jakiegokolwiek interesu nie wychodzą poza etap planowania.

Kupiłem takie same pomarańcze jak wczoraj, dwa gotowe sandwicze z szynką i z serem i dwie butelki wody mineralnej Perrier. Jeżeli Julia już sobie poszła, będę miał na kolację.

Nie poszła. Po wyrazie twarzy poznałem ze była nawet zadowolona na mój widok. Położyłem zakupy na ławce, na złożonym kocyku i zaprosiłem Julię na obiad. Nawet nie drgnęła. Zacząłem jeść sam, może ją to zachęci. Zjadłem najpierw sandwicza popijając chłodną jeszcze wodą, prosto z butelki.

Ona wciąż nic. Nie odpowiedziała również gdy zaprosiłem ją do siebie na obiad, czy kolację, czy wreszcie żeby mogła porządnie się wyspać w ciepłym łóżku. Kompletna obojętność. Zacząłem więc opowiadać. Przypomniał mi się Wiedeń. Mówiłem jej o ulicach wysadzanych kasztanami, mówiłem o Grinzingu i innych podmiejskich dzielnicach gdzie winne grona zwisające z gałązek zaglądały gościom do talerzy na tarasach nieprzeliczonych winiarni. Wino które się tam piło było obowiązkowo białe i wytrawne, po takim nawet głowa nie boli jeżeli oczywiście nie przesadzi się w piciu. Opowiedziałem o Praterze i jego zwariowanych karuzelach i o "Diabelskim Kole" z czubka którego można było obejrzeć panoramę miasta.

I poczułem, że nigdy jeszcze nie opowiadało mi się tak swobodnie, bez nieustannego przerywania i wtrącania się innych osób, co było oczywiście nieuniknione podczas rozmów z moimi znajomymi. Długo tak siedzieliśmy obok siebie i aż do wieczora nie zabrakło mi tematu. Gdy wreszcie zorientowałem się że pora iść do domu na kolację, Wiedeń stał przed moimi oczami jak żywy, czułem się tak, jakbym wczoraj był tam jeszcze, każdy dzień, każda chwila tam spędzona już ponad rok temu zmieniła się w mojej głowie z czarno-białej fotografii w barwny film.

Podziękowałem Julii za tak sympatyczną rozmowę, jako że słuchanie jest przecież częścią rozmowy niekiedy ważniejszą od mówienia, i wstałem z ławki. Okryłem jej ramiona kocykiem tak jak wczoraj (noce bywają przecież chłodne), przysunąłem bliżej do niej pomarańcz i sandwicza i wyrzuciłem do kosza starą butelkę po wodzie mineralnej, nową postawiłem na ławce, tuż obok Julii.

Wtedy spojrzała na mnie, poruszyła nawet wargami, tak jakby chciała coś powiedzieć, ale zrezygnowała i wzrok jej powrócił na przeciwną stronę ulicy, skąd neonowa reklama Budweisera odbijała się w jej nieprzeniknionych, ciemnych oczach.

***

Rozpoczął się najprzedziwniejszy tydzień mojego życia. Rano, przed pójściem do pracy szedłem odwiedzić Julię. Zdejmowałem z jej ramion mój szary kocyk jeżeli było już ciepło, i wyrzucałem do kosza łupiny pomarańczy które zostawiałem jej na noc. Jadła tylko jabłka i pomarańcze, a piła wodę mineralną Perrier i nic więcej. Sandwicza, który zostawiłem jej w niedzielę wieczorem nawet nie ruszyła, w poniedziałek rano zaskoczyłem dwie szare wiewiórki wykańczające jego resztki, nie ponawiałem więcej prób z sandwiczami. Po powrocie z pracy znów jej przynosiłem jabłko, lub pomarańcz i nową butelkę wody. Siadałem nieodmiennie w tym samym miejscu, obok niej i rozpoczynałem rozmowę. Mówiłem o wszystkim, głównie o sobie, ale nie tylko. Mówiłem o Holandii, którą zwiedziłem jeszcze jako student, opisywałem wielki port w Rotterdamie i niezliczone kanały Amsterdamu, kolorowe tulipany przy ulicach i zardzewiałe rowery sterczące z kanałów tam gdzie woda nie jest głęboka. Opowiedziałem jej o filmie "Woodstock" który tam widziałem i o portowych dzielnicach, gdzie "dziewczynki" siedziały na wystawach sklepowych oświetlonych wieczorem na czerwono a turyści chodzili chodnikami od jednej wystawy do drugiej i oglądali mizdrzący się za szybą "towar".

Przyzwyczaiłem się do tego mojego wywoływania wspomnień, sprawiało mi ono niebywałą przyjemność, tak jakbym raz jeszcze przeżywał swoje własne życie i to nie sam, lecz z nią. Bo chociaż Julia nie wtrącała się do moich opowieści, jednak słuchała ich uważnie co wnioskowałem po coraz częstszych spojrzeniach rzucanych w moim kierunku. Niekiedy oczy nasze napotykały się i byłem wtedy pewny, że obojętność, która widniała do tej pory w jej oczach stopniowa zaczęła się zmniejszać, ba, nawet maleńka iskierka zainteresowania błyskała już od czasu do czasu w jej ciemnych źrenicach.

Kolejnego dnia, był to chyba piątek, zacząłem wywoływać stare wspomnienia z Polski. Opowiadałem jej o moich podróżach autostopem po naszym starym kraju, o łódkach na mazurskich jeziorach i o sieciach, które rybacy suszyli na plażach helskiego wybrzeża, o białych mewach i szarych rybitwach próbujących ukraść resztki jedzenia pozostawione nieostrożnie na kocu przez kąpiących się plażowiczów, o nocach spędzonych gdzieś po kryjomu, w stodole na sianie, gdy za późno już było aby pytać o zgodę gospodarzy.

A wspomnień takich miałem bez liku i nie wiedziałem jak długo jeszcze będę mógł mówić, bo późno już zaczynało się robić i zbliżała się bezlitośnie pora kolacji, a ja nie powiedziałem jej jeszcze prawie nic. I wtedy coś się zdarzyło. Podczas gdy opowiadałem jej o ruinach Żoliborza gdzie się wychowałem i o konnych furmankach poruszających się po świeżo oczyszczonych z gruzu ulicach Warszawy, Julia spojrzała mi prosto w oczy i wypowiedziała tylko te dwa słowa:

\- Chcę wracać.

Zamilkłem. Wszystkiego bym się spodziewał, oprócz takiego wyznania.

\- Chcesz wracać? - zapytałem - do Polski? I dlatego ta cała historia z siedzeniem na ławce? Dlaczego więc nie wracasz?

Ale ona znów popadła w uprzednią obojętność i pytanie moje pozostało bez odpowiedzi.

O co tu chodzi? Nie mogłem teraz dopuścić do tego, aby zerwała się ta nitka porozumienia osiągnięta z takim trudem. Postanowiłem więc strzelać:

A może... może nie masz pieniędzy na bilet?

Po prostu skinęła głową.

A więc tutaj jest pies pogrzebany... Taka zwykła, prozaiczna przyczyna wpędziła ją w bezdenną depresję, czytałem gdzieś o takich stanach, człowiek robi się obojętny na otoczenie, nic go nie interesuje, nic nie chce. I bardzo trudno jest go wytrącić z tego samopoczucia, często przypadki takie kończą się tragicznie. Tego wieczoru zostawiłem jej znów jabłko, pomarańcz i wodę mineralną i powróciłem do domu, Julia już się nie odezwała, wiedziałem że nic więcej z niej dzisiaj nie wyduszę.

Po powrocie do domu zjadłem lekką kolację, usiadłem w fotelu i zapaliłem papierosa. Miałem o czym myśleć i choć późno już było, miałem przeczucie że prędko nie zasnę.

***

Odłożyłem papierosa do popielniczki i wstałem z fotela. Przeszedłem do kuchni i odkorkowałem litrową butelkę czerwonego wina "Notre Vin Maison", najtańsze wino dostępne w tutejszych sklepach - wino dla ludu i artystów. Smak miało ono nieco cierpki, ale dało się pić. Nalałem sobie porządną szklankę i powróciłem na swoje miejsce w fotelu. Zacząłem się zastanawiać. Właściwie, już dobrze wiedziałem co zrobię, ale musiałem przegryźć to raz jeszcze, musiałem być pewny. To co Julia powiedziała mi dzisiaj otworzyło mi oczy, tak, ona musi wrócić, to jasne.

Ale ja? Co ja mam zrobić? Przecież gdy ona wyjedzie, zniknie z mojego życia jedyna osoba jaką znam z którą da się normalnie rozmawiać. Moje codzienne pogawędki z Julią skończą się, a tyle mam jej jeszcze do opowiedzenia. Może gdyby została tutaj jeszcze tydzień, jeszcze dwa, łatwiej by mi było rozstać się z nią, na pewno nie powiedziałbym jej wszystkiego co mam do powiedzenia, ale chociaż część, chociaż to co najważniejsze. Tak, ale czy wolno mi tutaj myśleć tylko o sobie? Przez te kilka dni siedzenia na ławce Julia zmieniła się, twarz jej stała się bledsza, szczuplejsza, jak długo da się żyć jedząc tylko jabłka i pomarańcze? Może niedługo? Czy wolno mi dopuścić do tego żeby zmarła tutaj, na moich oczach, bez jednego słowa skargi, bez użalania się nad sobą? Tak, myślę głównie o sobie i to w momencie gdy ona najbardziej mnie potrzebuje. Poczułem tak palący wstyd, że musiałem nalać sobie jeszcze jedną szklankę tego cierpkiego wina, za karę. Trzeba żeby Julia wróciła do Polski, natychmiast. Inaczej umrze tu, na tej ławce, przed moimi oczami.

Ale z kim będę wtedy rozmawiał? Komu dokończę to wszystko czego jeszcze nie powiedziałem? Znajomi moi kompletnie nie nadawali się do tego. Każdy z nich chciał tylko mówić, mówić, mówić. A jeżeli choć na chwilę zmusił się do słuchania, to wisiał oczami na moich wargach, aby tylko wypatrzeć moment gdy będę potrzebował zrobić przerwę dla zastanowienia się lub nabrania oddechu i wtedy jak kamień wpadał mi w słowo aby wypowiedzieć swoje. A gdy butelka czegoś mocniejszego widoczna była w polu widzenia, rozmowa z reguły polegała na przekrzykiwaniu się, miał rację ten kto głośniej krzyczał, bez względu na to jakie głupoty płynęły z jego ust, niekiedy w kółko te same.

A gdy obok butelki pojawiał się przy stole wątek polityczny, wtedy - natychmiast chowajcie wszystkie kryształy i rzeczy łatwo łamliwe, kobiety i dzieci pod ścianę, zaczyna się bal.

Tak, Julia była pierwszą spotkaną przeze mnie osobą z którą się dało normalnie rozmawiać. Bez pośpiechu, spokojnie, bez potrzeby przekrzykiwania, nawet głośnego mówienia. To nic, że nie odpowiadała mi, słuchała i to było najważniejsze. Wiedziałem że niełatwo spotkam innego takiego człowieka. I co? I stracić ją tak nagle? Z kim będę mógł dalej rozmawiać? Z tymi wrzeszczącymi dudkami których znam? To nie to samo. Lubię ich, to prawda, ale oni nigdy nie słuchają, żyją tylko tym, co sami mają do powiedzenia.

Nie, Julia nie może wyjechać, zbyt wiele dla mnie znaczy jej obecność na tej ławce, ona musi zostać, jest mi potrzebna.

Ale tak naprawdę, z nią nie jest najlepiej, jeżeli nie wyjedzie, może umrzeć. Wtedy również ją stracę i w dodatku będę czuł się winny.

Nagle coś mnie tknęło, jakaś myśl drażniąca i niespokojna. A jeżeli jej wcale nie ma? Jeżeli to ja sam wyobraziłem sobie taką idealną słuchaczkę po prostu z potrzeby mówienia? Kto wie, może tak właśnie jest? Jeżeli to prawda, ona nigdy nie umrze, na zawsze może pozostać na tej ławce i nic jej nie grozi. Tylko, czy wolno mi ryzykować?

Dopiłem drugą szklankę wybornego wina "Notre Vin Maison" i poszedłem spać.

***

Rano nie poszedłem przywitać się z Julią, nie czułem się na siłach, wiedziałem że łatwiej będzie gdy najpierw załatwię to co mam do załatwienia. Wsiadłem w samochód i pojechałem do polskiej agencji podróży mieszczącej się przy ulicy St Laurent.

Widziałem Julię z okienka samochodu gdy przejeżdżałem obok. Siedziała samotna, ciągle w tym samym miejscu, bez ruchu. Ciepło już było a ona nie miała nikogo kto by zdjął kocyk z jej ramion, nikogo kto by poopowiadał jej historie ze swojego życia, całkiem sama, nikt nie zwracał na nią najmniejszej nawet uwagi. Serce moje ścisnęło się z bólu. Skupiłem się na prowadzeniu samochodu, Julia musi zaczekać, tak będzie najlepiej.

Byłem w agencji tuż po jej otwarciu, jako pierwszy klient. Kupiłem bilet lotniczy na najbliższy lot do Warszawy, sympatyczna pani powiedziała mi że osoba dla której opłaciłem przelot powinna zgłosić się sama z paszportem po odbiór biletu. Podziękowałem grzecznie i wyszedłem z agencji. Następnie przyjechałem do 'mojego" Steinberga gdzie kupiłem to co zwykle. Po wyjściu ze sklepu poszedłem prosto do Julii, przywitałem się i zdjąłem zsunąłem kocyk z jej ramion, było naprawdę ciepło. Położyłem jabłko i pomarańcz na ławce i powiedziałem:

\- Mam coś dla ciebie.

Musiała pewnie wyczuć jakiś poważniejszy niż zwykle ton w moim głosie bo natychmiast spojrzała na mnie. Położyłem rachunek z agencji na jej kolanach i powiedziałem:

\- Jutro masz lot do Warszawy. Wszystko jest opłacone. Musisz się zgłosić z paszportem do agencji po odbiór biletu. Poradzisz sobie?

Wtedy po raz drugi spojrzała mi prosto w oczy, to było jedyne podziękowanie jakie otrzymałem, ale nikt nie może mieć pojęcia jak wiele ono dla mnie znaczyło.

Kiwnęła głową i to nie raz a kilka razy. Uspokojony, z ciężkim sercem powróciłem do domu,

Musiałem pobyć trochę sam. Gdy po dwóch godzinach, uspokojony już znów wyszedłem z domu, znalazłem ławkę pustą. Leżał na niej porządnie złożony kocyk, oczywiście zabrałem go do domu. Nigdy więcej jej nie spotkałem, nie próbowałem nawet szukać, ale pamiętam że następnego tygodnia nie wytrzymałem, zadzwoniłem do agencji. Sympatyczna pani która sprzedała mi bilet powiedziała że tak, przypomina sobie, pani Julia zgłosiła się po odbiór biletu w sobotę po południu i wyglądała na bardzo szczęśliwą.

Wtedy coś przestawiło się w mojej głowie, decyzja zapadła. Gdy tylko znajdę lokatora który przejmie umowę na moje mieszkanie, przeprowadzam się do Toronto, losowi trzeba dać szansę.

Powrót do spisu treści

### 9. Pociąg bez konduktora

Co mnie przygnało z powrotem do Montrealu po "gościnnych występach" w Toronto? Serce. Ale to skomplikowana sprawa, może kiedyś opowiem. Teraz, jechałem moim vanem Ford Econoline w kierunku West Island, zachodniej części miasta zamieszkałej w większości przez anglofonów, a z samochodowego stereo Eddy Grant śpiewał swoje "Electric Avenue", utwór tak energetyczny, że pobudził mnie do śpiewania wraz z nim na cały głos. Głosu do śpiewania to ja właściwie nie mam, mogę najwyżej coś krzyknąć i to nie za głośno. Krzyczałem więc razem z nim powtarzając jak echo słowa piosenki, wschodzące słońce świeciło pięknie prosto w lusterka wsteczne, jako że jechałem bulwarem Metropolitan dokładnie na zachód, a drabiny złożone na tyle vana pobrzękiwały radośnie do rytmu.

Jak pięknie wyglądał ten świat przede mną w złocistych promieniach wschodzącego słońca, czyż życie nie jest wspaniałe? Jasne że jest.

W Toronto opanowałem nowy fach, nazywałem to "Interior Decorations", niezłe, co?

O ile dumniej to brzmi niż np. "Malarz Pokojowy z Drabiną". Gdy po powrocie z Toronto zarejestrowałem moją firmę w Montrealu i umieściłem pierwsze ogłoszenia w gazetach, trafiła mi się praca w domu pewnego bankiera pochodzenia holenderskiego. Odmalowywałem wnętrze jego domu po niewielkim pożarze, robota była niezwykle przyjemna i sympatyczna co nie zdarza się często. Żona bankiera poiła mnie holenderskim mlekiem, które jest podobno wspaniałą odtrutką na wyziewy farby, a mój stary, poczciwy "Grizzly" stał sobie spokojnie na wjeździe z drabinami zamocowanymi do stalowych raków na dachu.

Przed domem klienta, na trawniku stało to cudo: Ford 250 Econoline, wersja campingowa.

W kolorze on był jasno-brązowym, metalic, magnezjowe felgi, dwie klapy z przyciemnianego szkła w dachu i podstawowe wyposażenie kampingowe. Podłoga, ściany i sufit wyłożone były dywanem, dwie zbudowane ławy po bokach i podnoszony stół umożliwiały jedzenie w całkiem komfortowych warunkach, a po włożeniu do środka podwójnej szerokości materaca inne figle również były możliwe. Na wyposażeniu tego pojazdu znajdowała się także mała lodówka, to wszystko sprawiło, że oczu od tego cacka oderwać nie mogłem. A z boku miało to wywieszoną tabliczkę z czerwonym napisem: "For Sale", czyli na sprzedaż. Dla zaspokojenia czystej ciekawości zapytałem bankiera o cenę.

Powiedział tysiąc trzysta dolarów, jako że samochód choć niezbyt zniszczony miał jednak swoje lata. Przyglądałem mu się codziennie, a właściwie dwa razy dziennie, gdy przyjeżdżałem do pracy i gdy ją kończyłem. Kontrakt mój za malowanie wyniósł również tysiąc trzysta dolarów i gdy zakończyłem moją pracę, ostatniego dnia wracałem do domu bez wypłaty, ale za to moim nowym samochodem.

Teraz jechałem nim właśnie na następną robotę, a Jumbo-Jet, jak nazwałem moją nową lokomocję, pomieścił bez trudu wszystkie drabiny jak i rusztowania, oraz narzędzia i dużo wolnego miejsca pozostało jeszcze do dyspozycji.

Tak więc, jechałem akurat do pracy w pewnym domu, gdzie wytapetowałem właśnie wczoraj kolejny pokój, dziecinny, a następny, nie zaczęty jeszcze, czekał na pomalowanie.

Praca zapowiadała się bezproblemowo, właściciele grzeczni, układni, ściany nie wymagające wielu reperacji. Czyżby znów mi się udało? Czasem praca była trudna, czasem niewdzięczna, ale z problemami technicznymi zawsze można sobie poradzić. Najważniejszym jednak elementem był zawsze klient. Jeżeli był mądry, zawsze się jakoś udawało pomyślnie zakończyć pracę. Jeżeli natomiast trafiło się na matoła, kontrakt był przerypany, cena nie grała tutaj roli. Najłatwiejszymi klientami byli ludzie biedni, największymi skurwielami bogaci. Dlatego właśnie byli bogaci, proste, nie?

Wszystko zatem układałoby się idealnie, gdyby nie taki jeden pozornie mało znaczący szczegół. Tym szczegółem był Jonathan.

Cholerny ten pokurcz miał nie więcej niż pięć lat, kręcone włoski cherubinka, czarujący uśmieszek i spojrzenie prawdziwego diabełka, które zazwyczaj było słodkie jak lipowy miód, czasem jednak wyłaziło z niego coś, od czego zimny dreszcz przechodził człowiekowi po plecach. Dla rodziców było to oczywiście najcudowniejsze dziecko na świecie, ale zauważyłem w przeciągu tych kilku dni malując ich dom, że wujkowie i ciotki składający popołudniową wizytę gospodarzom odnoszą się do małego Jonathana z zachwytem zaprawionym jednak odrobiną niepokoju. "Co mu się stało?" - szeptali pomiędzy sobą - "Jest jakiś inny". Dając mu przyniesione ciasteczko, damy wypowiadały swoje zwyczajne: "To dla ciebie, Honey", ale palce ich po podaniu smakołyku cofały się lękliwie.

Tak podaje się coś pysznego małemu ratlerkowi, który tuż po przełknięciu prezentu może w każdej chwili capnąć za palec swojego ofiarodawcę.

Panowie uśmiechali się oczarowani na jego widok, ale trzymali się jakoś z daleka, nigdy nie widziałem żeby któryś z mężczyzn wziął małego Jonathana na ręce, lub przycisnął go do swojej szerokiej piersi, nie, wujkowie byli jeszcze przezorniejsi od ciotek. Coś w tym musiało być niezwyczajnego, jadąc do tego domu w tak piękny, słoneczny poranek nie wiedziałem jeszcze, że sam się przekonam i to zaraz jak niebezpiecznie jest zadrzeć z tym małym skurczybykiem.

Wczoraj właśnie kończyłem tapetować pokój dla jego nienarodzonej jeszcze siostrzyczki. Ściany były gładkie i niewiele miałem pracy z przygotowaniem ich powierzchni do położenia tapety. Tapeta sama, pokryty winylową błoną miękki papier, z warstwą kleju rozprowadzoną fabrycznie po jego drugiej stronie, była moim ulubionym typem tapety, najłatwiejszym i najwdzięczniejszym do położenia. Toteż robota szła mi jak po maśle.

W pewnym momencie jednak ujrzałem w drzwiach pokoju okrągły brzuch, a zaraz po nim resztę mamy Jonathana. Zapytała, czy mógłbym zwrócić uwagę na jej synka, bo ona musi pojechać do sklepu i za pół godziny będzie z powrotem. Oczywiście zgodziłem się i już po chwili usłyszałem szum otwieranych drzwi garażowych i warkot uruchamianego silnika samochodowego.

Zająłem się przycinaniem następnego kawałka tapety, a Jonathan bawił się w korytarzu swoją kolejką elektryczną. Po chwili zawołał mnie po imieniu, więc wyjrzałem na korytarz.

\- Co chcesz? - zapytałem trochę niecierpliwie.

\- Chcę żebyś się ze mną bawił, ja jestem maszynistą, potrzebny jest konduktor.

\- Nie mogę być konduktorem.

\- Dlaczego?

\- Bo ja pracuję. Tapetuję pokój dla twojej siostrzyczki, żeby miała ładnie gdy się urodzi.

\- To przestań, mnie jest potrzebny konduktor. Widziałeś kiedyś pociąg bez konduktora?

\- Nie widziałem.

\- No widzisz, nie mogę jechać bez konduktora, wsiadaj do pierwszego wagonu.

\- Musisz jechać bez konduktora, ja naprawdę nie mam czasu - powiedziałem i powróciłem do przerwanej pracy.

I wtedy wyraźnie usłyszałem męski głos z korytarza, który wypowiedział spokojnie tylko dwa słowa: "Fuck you".

Co to znaczy wiadomo, ale ponieważ wiedziałem że oprócz mnie i Jonathana nikogo a domu nie ma, wyskoczyłem na korytarz jak na sprężynie i spojrzałem w jego głąb. Korytarz był pusty.

\- Kto to powiedział? - zapytałem Jonathana spoglądając w dół.

\- Nowy konduktor - odpowiedział i wyzywająco podniósł wzrok w moim kierunku.

\- Ciebie zwolniłem i przyjąłem innego, takiego który będzie mnie słuchał.

Stropiło mnie to. Nie to co powiedział, ale jak to powiedział. Taki ton słyszałem ostatnio już dawno, jeszcze w Polsce, w gabinecie dyrektora trzymającego w ręce moją rezygnację:

\- A więc to tak, kolego? Zawiodłem się na was, No, zobaczymy, zobaczymy.

I ten wzrok pełen surowej nagany, nie obiecujący nic dobrego.

Tak właśnie spojrzał na mnie Jonathan, aż poczułem się w obowiązku wyjaśnić:

\- Nie mogłeś mnie zwolnić bo ja jestem malarzem i nigdy nie byłem konduktorem.

\- No, zobaczymy, zobaczymy - wycedził tak jak ten w Polsce, wciąż przyglądając mi się szyderczo.

W tej chwili usłyszeliśmy odgłos otwierających się drzwi garażowych.

Z twarzy Jonathana zniknął drwiący wyraz i natychmiast powrócił on do swojej kolejki, ja natomiast do tapetowania pokoju dla jego oczekiwanej siostrzyczki. Praca do końca dnia przebiegała bez zakłóceń... no, prawie.

Tuż po zakończeniu tapetowania zauważyłem potrzebę dokonania paru drobnych poprawek, otworzyłem więc puszkę białej farby "semi-gloss" i maczając pędzel bezpośrednio w puszce, zamalowywałem wymagające tego miejsca. Do poprawienia jednej z listew ponad drzwiami potrzebna mi była drabina. Postawiłem puszkę z farbą obok drzwi, na podłodze i przyniosłem niewielką drewnianą drabinkę którą używałem do prac wewnętrznych. Ustawiając ją spojrzałem przypadkiem w głąb korytarza i ujrzałem wytężony wzrok Jonathana wlepiony w moje nogi.

Spojrzałem w dół... za późno. Noga ustawianej przeze mnie drabiny zawadziła o puszkę i cała pozostała w niej farba (około pół litra) wylała się na mój prawy but i na podłogę. Nie wiedząc nawet co czynię, zrzuciłem z nogi utytłany farbą but i jak tygrys rzuciłem się w kierunku Jonathana, ten jednak zdążył już zniknąć z korytarza jak kamfora, pozostawiając po sobie w powietrzu przeciągły, złośliwy chichot.

Spłukałem z buta farbę pod kranem w łazience, na szczęście nie była to farba olejna, następnie zebrałem to, co wylało się na parkietową podłogę i zmyłem podłogę mokrą szmatą do czysta. Podczas sprzątania rozmyślałem: co mnie skłoniło żeby pognać w stronę małego Jonathana? Czy to jego była wina, że postąpiłem nieuważnie? Ale jeżeli nie miał z tym nic wspólnego, to dlaczego uciekał?

Przed wieczorem, gdy po złożeniu narzędzi szykowałem się do powrotu do domu, matka jego wyszła za mną na zewnątrz i zapytała czy Jonathan był grzeczny dzisiaj i czy nie przeszkadzał mi w pracy. Odpowiedziałem oględnie że tak, grzeczny był, obowiązuje przecież męska solidarność. Gdy byłem w jego wieku również rozrabiałem i nie będę teraz biegał z jęzorem za matką chłopaka i skarżył na niego, tym bardziej że to przecież ja wywaliłem tę cholerną farbę. Zapytałem, dlaczego zadaje mi takie pytanie.

\- Jest jakiś dziwny ostatnio - odpowiedziała - coś w niego wlazło niedobrego. Jest złośliwy, nie słucha mnie, nie wiem co mu się stało.

\- Od kiedy to się zaczęło? - zapytałem bez wielkiego zainteresowania. Niewiele mnie obchodziły zmienne nastroje małego Jonathana, ale przez grzeczność starałem się podtrzymać rozmowę.

\- Dokładnie od dnia, kiedy zaczęliśmy malowanie mieszkania - odpowiedziała. - Myślę, że to może z tego powodu. Prawdopodobnie boi się zmian, to może być jakaś dziecięca nerwica.

\- Pewnie tak - powiedziałem - niedługo skończymy, wtedy się uspokoi.

\- Mam nadzieję - powiedziała i powróciła do domu.

Teraz, jeszcze raz powróciła do mojej głowy wczorajsza rozmowa z matką Jonathana. Ciekawe, jaki on będzie dzisiaj, może przeszły mu już te dziwne nastroje.

Zaparkowałem vana przed domem moich klientów i zadzwoniłem do drzwi.

Matka Jonathana otworzyła mi, minę miała trochę dziwną i już wiedziałem że coś jest nie w porządku.

\- Czy coś się stało? - zapytałem zaniepokojony.

\- Chodź i zobacz sam - odpowiedziała i poszła przodem na górę, do pokoju w którym wczoraj pracowałem.

Otworzyła drzwi i puściła mnie przodem. Kątem oka zdążyłem jeszcze zobaczyć kręcone loczki na głowie Jonathana wyglądającej ciekawie ze swojego pokoju. Przekroczyłem próg i zamarłem w zdumieniu...

Cała tapeta położona przeze mnie wczoraj z takim staraniem na ścianach, leżała teraz bezładnie na podłodze. Dziwacznie poskręcane kłęby papieru drukowane w kolorowe baloniki na jasno-błękitnym niebie poniewierały się pod ścianami i nawet na środku pokoju całe, nietknięte, jakby ktoś delikatnie lecz starannie zmiótł je wszystkie, do ostatniego ze ścian na podłogę i zostawił same sobie w tym malowniczym nieładzie.

***

Spojrzałem na matkę Jonathana. W jej oczach widać był jedno, wielkie pytanie.

Nie znalazła na nie odpowiedzi w moich.

\- Jak to się mogło stać? - zapytała.

\- Nie mam pojęcia - odpowiedziałem - nigdy nie miałem takiego przypadku.

Wyjrzałem na korytarz. Nie widziałem Jonathana, ale widziałem cień jego rzucany przez promienie słoneczne wpadające oknem na białe drzwi jego pokoju. Wydawało mi się, że ten cień drga w spazmie radosnego chichotu i dobrze wiedziałem, dlaczego on się tak cieszy.

\- On tego nie zrobił - powiedziała kobieta. - Musiała bym słyszeć.

\- Oczywiście, że to nie on - zgodziłem się - musiał by być cudotwórcą.

\- I co teraz zrobimy? - zapytała niespokojnie - czy trzeba będzie kupić nową tapetę?

\- Proszę się nie martwić - powiedziałem.- Mam nadzieję że uda mi się to naprawić.

Na szczęście miałem ze sobą klej do tapet. Smarowałem nim ściany i nakładałem na nie po kolei zwilżone w wodzie kawałki w ich starej kolejności, szło to dosyć prędko, tak że do południa robota była skończona.

\- Teraz będzie się trzymało - powiedziała gładząc palcami baloniki. - Myślę, że była to wina kleju. Stary był jakiś, lub zwietrzały, to się czasem zdarza.

Matka Jonathana uspokoiła się, że nie musiała kupować nowej tapety i że nie żądam dodatkowej opłaty za extra robotę. Uwierzyła wyraźnie, że tapeta była wybrakowana. Tapeta zakupiona była przez nią, teoretycznie miałbym więc prawo żądać dodatkowych pieniędzy. Ja jednak nie byłem tego pewien. Tapeta wczoraj wyglądała całkiem normalnie i normalnie się zachowywała. Zauważył bym gdyby coś było nie w porządku. O co tutaj może chodzić? A może ściana była niedostatecznie zagruntowana? Może zamiast porządnego podkładu miała na sobie warstwę taniej farby sufitowej chłonącej jak gąbka klej z tapet? Jeżeli to prawda, to teraz powinno być dobrze, stary klej wspaniale posłuży jako podkład pod dzisiejsze tapetowanie. Tak, to musiało być przyczyną. Nieodpowiedni podkład, gdzie ja wczoraj miałem oczy?

W tej chwili przypomniał mi się rechoczący cień Jonathana na drzwiach jego pokoju. Zimno mi się zrobiło. Kim był ten dzieciak? Czym się różnił od innych chłopców w jego wieku?

Postanowiłem pójść na lunch do pobliskiego Mc Donalda, którego wielką, żółtą literę M widać było z okna pokoju który tapetowałem. Przechodząc obok pokoju Jonathana, zajrzałem do niego. Chłopczyk siedział na podłodze i grzebał w żółtym, plastikowym kubełku pełnym zabawek. Nie spojrzał nawet na mnie zajęty swoimi sprawami. Ale gdy oddalałem się usłyszałem z jego pokoju okrzyk: "Oddaj to!" wrogi i nieprzyjemny i wcale nie wydany przez dziecko, to wyraźnie zawołał ktoś dorosły, jakiś mężczyzna, w dodatku nieźle wkurzony.

Powróciłem do otwartych drzwi pokoju Jonathana.

\- Mówiłeś coś do mnie? - zapytałem z całą sympatią na jaką potrafiłem się zdobyć.

Spojrzał na mnie wzrokiem tak nieobecnym jakbym wytrącił go z głębokich rozmyślań, najwyraźniej nie miał w tym momencie pojęcia o co mi chodzi. Machnąłem ręką zrezygnowany i zbiegłem schodami na dół, do wyjścia na ulicę.

***

W Mac Donaldzie zamówiłem średnią kawę, dwa cheeseburgery i frytki i usiadłem przy wolnym stoliku przed oknem. Zacząłem zajadać. Dlaczego tego rodzaju jedzenie nazywają tutaj "junk food"? Ja je bardzo lubiłem. Jakie to inne od naszych ciężkich i tłustych bigosów, gotowanych kartofli czy szarych klusek ziemniaczanych. Tutaj wszystko jest kolorowe, z czerwonym pomidorkiem, zielonym listkiem sałaty i nawet zwykłe kartofle w postaci złocistych frytek smakowały jak marzenie. Po paru latach mój gust odmienił się oczywiście, ale wtedy, właśnie tak to widziałem.

Spojrzałem w okno. Pomiędzy tymi domami, których dachy widać było w oddali, ponad żywopłotem ze strzyżonych tui otaczających parking Mc Donalda znajdował się dom w którym pracowałem. Właśnie. W następnej kolejności mam malować przedpokój. Dzisiaj przygotujemy go do malowania: trzeba powyciągać wszystkie gwoździe, pozdejmować płytki kontaktowe i załatać polyfillą wszystkie dziury w ścianach, na szczęście nie ma ich wiele.

Następnie, należy to wszystko maznąć podkładem, to zdążę jeszcze dzisiaj. No tak, i muszę się spieszyć, przed wieczorem chciałbym jeszcze zdążyć do jednego sklepiku numizmatycznego, który zauważyłem przy ulicy St Denis, niedaleko Sherbrooke. Może jeszcze zdążę przed zamknięciem. Ciekawe, co tam mi powiedzą. Ale wyjaśnijmy sprawę.

Otóż, jadąc moim świeżo nabytym Jumbo-Jetem na moją pierwszą, próbną jazdę, zajechałem przypadkiem na Cap St Jacques, zielony rezerwat przyrody, gdzie jeszcze nie dotarły buldożery konstruktorów budujących wciąż nowe i nowe osiedla mieszkaniowe wokół Montrealu. Pozostawiłem samochód przy jednej z ostatnich uliczek miasta i wszedłem pomiędzy drzewa żeby trochę pochodzić po lesie i pooddychać świeżym powietrzem. Co to za las? Takie chaszcze, że nawet chodzić trudno, tylko po wydeptanych ścieżkach. W Polsce, to były lasy. Porządnie oczyszczone, zadbane, drzewa pooznaczane - to wyciąć, to zostawić, chodziło się jak po parku, tylko klombów z kwiatami brakowało.

Tutaj - wszystko rośnie jak chce, lasy zajmują połowę powierzchni kraju, karczowanie lasów to była pierwsza wielka robota większości polskich osadników, którzy przyjechali tutaj "za chlebem", jeszcze przed pierwszą wojną światową. A maszyn wtedy nie było, zawzięty polski chłop zębami i pazurami musiał tej ziemi wydrzeć to, co otrzymał na własność od państwa. Wycinał las, wyrywał z ziemi pnie i kamienie, aby ta jego wymarzona ziemia pod uprawę zboża czy kartofli ujrzała słońce. To byli ludzie! Który z nas zdecydowałby się dzisiaj na tego rodzaju emigrację? Myślę, że nikt, mięczaki jesteśmy i tyle.

Tak rozmyślając szedłem wzdłuż ułożonego właśnie z takich kamieni muru wysokiego na jakiś metr, lub półtora i częściowo już rozsypanego. Takim waśnie murem otaczali swoje obejścia farmerzy w dawnych czasach. Kamieni był pod dostatkiem, służyły jako budulec do konstrukcji domów, a ułożone z nich ogrodzenie zabezpieczało dom farmera przed dzikimi zwierzętami jak również przed atakiem Indian, łatwiej było się ostrzeliwać zza kamiennej zasłony.

Doszedłem właśnie do czegoś, co kiedyś było domem. Szczątki kamiennych murów i kikuty dwóch kominów, każdy po przeciwległej ścianie. Mury szerokie, podwójne. Był to prawdziwy, typowy dom quebecki, a raczej jego ruiny. Ile miały lat? Może sto? Może dwieście?

Kto to wie? Czytałem coś o tych domach, budowane z kamienia silne były jak twierdza. Okna miały niewielkie, z okiennicami, łatwo było się w nich bronić. Cechą charakterystyczną był ostry, spadzisty dach, na którym śnieg nie mógł się utrzymać, dwa kominki na szczytowych ścianach i solidne, podwójne mury. Dlaczego podwójne? Bo gdy ogień płonął w obu kominkach, powietrze pomiędzy murami ogrzewało się otaczając dom ciepłą pierzyną. Nawet najcięższe mrozy w takim domu nie były straszne. Obszedłem ruiny dookoła. Cała praca, którą ktoś tu kiedyś wykonał przed ponad wiekiem poszła na marne, na miejscu wykarczowanych drzew powyrastały nowe, a po farmie pozostały jedynie te nędzne szczątki. Fascynujące i ciekawe, kto tutaj mieszkał i kiedy i jak ułożyły się losy tych ludzi? Podniosłem z ziemi patyk i grzebałem nim bezmyślnie w szczelinie pomiędzy ścianami tuż obok komina. Wydłubywałem stare liście i gałązki, łupiny zjedzonych orzechów ukrytych tutaj przez jakąś wiewiórkę, wreszcie patyk stuknął głucho, jakby natrafił na jakąś glinianą doniczkę, czy coś w tym rodzaju. Nie była to jednak doniczka, wydłubałem na światło dzienne niewielki, gliniany dzbanek.

Był zbyt zniszczony aby mógł się do czegoś przydać, ale kierowany ciekawością wytarłem go z grubsza o trawę, a następnie wciąż używając mojego patyka zacząłem wydłubywać na ziemię zawartość naczynia. Przez zwężoną szyjkę zaczęły sie wysypywać rozmaite paprochy, ziemia i okruchy wiekowej zaprawy murarskiej, a na końcu jakieś zmurszałe kawałki szmat, trudno było rozpoznać co to kiedyś było, rozsypywało się przy dotknięciu. Wreszcie naczynko było puste, patyk sięgał glinianego dna z głuchym stukiem. Poczułem się zawiedziony, Nie wiem czego się spodziewałem w tym dzbanuszku, ale może jakiejś tajemnicy, czegoś niezwykłego, a może ta stara szmata była kiedyś czymś ważnym, może to była pamiątka jakaś? Może np. majtki po nocy poślubnej, lub coś równie ważnego dla kogoś kto tu kiedyś mieszkał? Dzbanek nie był przypadkiem wciśnięty pomiędzy ściany budynku. Prawdopodobnie, jeden z kamieni od strony wnętrza domu był obluzowany i dziura po jego wyjęciu służyła komuś za kryjówkę. Potrząsnąłem glinianym naczyniem i usłyszałem jakoś grzechot. Odwróciłem je do góry dnem i na ziemię, u moich stóp upadł niewielki przedmiot.

Była to moneta. Nie mogła być wykonana ani z brązu, ani z miedzi, metale te pokrywają się pod wpływem czasu warstwą ciemnej patyny, ta lśniła w słońcu złotym blaskiem jak nowa, wyglądała tak jakby jeszcze wczoraj ukryto ją tutaj, choć nie było to przecież możliwe. Przyglądałem się jej przez chwilę zaskoczony. Więc jednak...

Trafiłem na ślad jakiejś tajemnicy, na czyjś sekretny skarb ukryty przed innymi w tajemnej skrytce. Schyliłem się i wziąłem monetę do ręki. Niewielka była, mniej więcej taka jak kanadyjska ćwierćdolarówka, ale wyraźnie cięższa.

"Złoto" pomyślałem "to musi być złoto".

Każdy inny metal sczerniał by niezawodnie ukryty w tak słabo odizolowanym miejscu, Po obu stronach krążka widać było wyraźnie jakieś wytłoczone wzory i symbole - z każdej strony inny, nie zauważyłem jednak żadnego napisu ani cyfr jakie zazwyczaj wytłacza się na monetach. Nic wskazującego na wartość lub pochodzenie tego pieniążka. Schowałem go do kieszeni spodni i moim "szczęśliwym" patykiem zacząłem rozgrzebywać szparę pomiędzy resztkami murów domu tam gdzie była ona jeszcze widoczna. Bez rezultatu. Zniechęcony, wsadziłem dzbanek w miejsce w którym go znalazłem, przykryłem liśćmi i kamykami, niech spoczywa w spokoju.

Pozostawiłem pod murem mój patyk i powróciłem na ulicę gdzie z daleka połyskiwał w słońcu brązowy lakier Jumbo-Jeta.

***

W taki to oto sposób stałem się nowym właścicielem złotej monety. Zastanawiałem się długo czy nie powinienem spróbować poszukać prawowitego jej właściciela, ale jak? Ta sterta kamieni w lesie nie miała przecież adresu, zresztą szansa, że odszukam potomków farmerów którzy mieszkali tu przed wiekiem lub dwoma była tak znikoma, że nieomalże równa zeru, nie miałem nawet pojęcia jak się zabrać do takiego szukania. Zadecydowałem w końcu, że moneta należy do tego kto ją znalazł, a bardziej dokładnie to do mnie, a jeżeli ktoś się znajdzie kto wykaże swoje do niej prawa, wtedy oddam mu ją bez sprzeciwu. Takie rozwiązanie wydało mi się sprawiedliwe. Teraz nasuwało się pytanie: Co to za moneta, skąd pochodzi i wreszcie - ile ona może być warta?

Nazajutrz zaczynałem właśnie mój nowy kontrakt, w domu rodziców Jonathana. Nie wytrzymałem do godziny piątej, tak jak na ogół pracowałem. Zresztą nie szło mi najlepiej w tym domu, chociaż robota zapowiadała się super łatwa. Najpierw, wchodząc po schodach z drabiną pośliznąłem się, ale w ostatniej chwili udało mi się utrzymać równowagę, gdyby nie to, spieprzył bym się na dół i być może porządnie poturbował. Następnie, okazało się, że zamówiona przeze mnie farba do pomalowania głównej sypialni jest w innym odcieniu niż powinna być. Musiałem jechać więc do sklepu i odmienić dwa galony farby na prawidłową. A gdy już myślałem, że zła passa minęła, złamał mi się drążek wałka do malowania, gdy byłem mniej więcej w połowie sufitu i musiałem jechać do Canadian Tire po nowy.

Tyle na pierwszy dzień. I zdawało mi się, że za każdym razem, gdy coś takiego się przydarzało, widzę gdzieś w pobliżu jasną główkę Jonathana pokrytą uroczymi kędziorkami i widzę rzucane mi spod rzęs spojrzenie jego błękitnych oczu. A może było to tylko złudzenie?

Tak więc już o czwartej, po zakończeniu malowania sufitu sypialni rodziców, wypłukałem pędzle i z ulgą opuściłem ten dom gdzie tak pechowo zaczynała mi się łatwa przecież robota. Prosto z West Island, bez przebierania się nawet pojechałem do Downtown. Tam, przy ulicy Sherbrooke mieścił się duży sklep numizmatyczny. Musiałem się trochę pokręcić po okolicznych uliczkach zanim udało mi się w końcu znaleźć wolne miejsce na zaparkowanie mojego vana, poruszanie się po centrum Montrealu w godzinach szczytu nie jest łatwe.

W sklepie było prawie pusto. Jakiś pryszczaty chłopak oglądał coś w gablocie, łysawy facio za kontuarem oglądał pod lampą, na rozpostartym na blacie białym arkuszu papieru, znaczek pocztowy, jako że sklep zajmował się również filatelistyką.

Znaczek musiał być niezwykle cenny, facet miał na rękach cienkie, chirurgiczne rękawiczki, a w dłoni trzymał pincetę. Gdy wszedłem, spojrzał na mnie pytająco, ale jednym okiem zaledwie, na drugim miał zamocowaną lupę zegarmistrzowską i wątpię czy cokolwiek nim widział na dalszą odległość.

"Właśnie takiego mi trzeba" pomyślałem "może zobaczy tą lupką coś, co wyjaśni moją zagadkę".

Wyjąłem moją monetę z kieszeni spodni i położyłem na filcowym dywaniku leżącym na szklanym kontuarze będącym jednocześnie gablotą, różne monety ułożone były pod grubym szkłem, niektóre srebrne, w pudełkach, inne w przejrzystych plastikowych koszulkach, było tego bez liku, ciekawe czy ten łysek zna to wszystko, czy tylko udaje takiego mądrego.

\- Co to może być? - zapytałem - czy może mi pan powiedzieć co to za moneta?

Facet bez słowa chwycił złoty krążek swoimi gumowymi palcami i podniósł najpierw do oka bez lupy, następnie przeniósł go pod drugie oko i oglądał również z obu stron jeszcze dłużej. Na koniec położył monetę na dywaniku, wyjął lupę z oka i umieścił ją na półce poza swoimi plecami, a okulary które tam leżały, ulokował sobie na nosie.

Teraz, jeszcze raz podniósł do twarzy pieniążek i przyglądał mu się równie długo, cały czas bez słowa. Gdy skończył, sięgnął po jeden z grubych katalogów ustawionych pod ścianą i wertował go kartka po kartce ciągle nic nie mówiąc, Na koniec, odłożył monetę na dywanik i spojrzał na mnie a w oczach jego było jedno wielkie zdziwienie.

\- Nie wiem - powiedział wreszcie z wyraźnym przymusem. Widać nie był przyzwyczajony do dokonywania tego rodzaju wyznań. - Nie mam pojęcia co to jest za moneta. Nie jestem nawet pewien, czy to jest naprawdę moneta, może to być na przykład jakiś medal pamiątkowy, w każdym razie w katalogu monet złotych nic takiego nie znalazłem.

\- Ile to może być warte? - zapytałem.

\- Wygląda na złoto - powiedział \- jak nie wiemy co to jest, warte jest tyle ile waży, po prostu na cenę złota po aktualnym kursie. Jeżeli moneta ma wartość numizmatyczną, może być warta bez porównania więcej.

Dodał jeszcze, że jeżeli chcę, mogę ją zostawić, a on postara się dowiedzieć czegoś więcej. Oczywiście nie chciałem. Schowałem pieniążek z powrotem do kieszeni spodni, podziękowałem i skierowałem się do wyjścia odprowadzany zawiedzionym wzrokiem właściciela sklepu. Będąc już w domu, zacząłem wertować strony Yellow Pages i znalazłem jeszcze jeden sklep numizmatyczny, całkiem niedaleko poprzedniego. Próbowałem tam nawet zadzwonić ale nikt nie odpowiadał, było już po godzinie szóstej po południu.

***

Dokończyłem mój lunch spokojnie, dopiłem kawę, wstałem, zsunąłem z tacy jej zawartość do pojemnika na śmieci i wyszedłem z Mc Donalda.

Pięknie było, cieplutko, miałem tej roboty jeszcze na parę dni, niech się to wszystko samo ułoży, nic na siłę, czasem człowiek sam kreuje sobie problemy które nie istnieją, czasem przypadkowy splot wydarzeń potrafi wzbudzić w nas przekonanie, że wszystko źle się układa, że los nam nie sprzyja i że jesteśmy do niczego, Nie wolno się poddać takim myślom, twardziele się nie poddają, na pewno będzie dobrze.

W końcu, co mnie tam obchodzi jakiś znerwicowany dzieciak, niech się jego rodzice martwią, może to nawet ich wina, może pozwalają mu zbyt wiele czasu spędzać przed telewizorem?

Teraz w telewizji pokazują takie rzeczy, że nawet mnie przechodzą ciarki po grzbiecie, co tu dopiero mówić o kilkuletnim dzieciaku.

Ale dlaczego jednak coś mi nie daje spokoju? - rozważałem wracając do pracy. Dlaczego za każdym razem gdy spotkam tego dzieciaka, czuję się jakoś dziwnie? Może on mnie nie lubi? Ale dlaczego, nie zna mnie przecież. A może to ja mam do niego jakieś uprzedzenie? Może czuję do niego podświadomą niechęć, a on zauważa to. Dzieci, tak jak zwierzęta czują i widzą takie rzeczy, które umykają uwadze dorosłych, nas życie nauczyło zamykać oczy na coś czego nie da się logicznie wytłumaczyć, one nie są jeszcze dostatecznie ogłupiałe przez dobrodziejstwa naszej cywilizacji, jeszcze potrafią czuć.

No nie, to też nie wchodziło w rachubę. Lubiłem Jonathana, jego nie można było nie lubić. Tylko czasem, w pewnych momentach, wyłaziło z niego coś niezrozumiałego, odpychającego nawet. Wtedy chciało by się być jak najdalej od niego, a przynajmniej poza zasięgiem jego wzroku. Matka jego powiedziała, że nie jest taki normalnie, że zmienił się odkąd rozpoczęliśmy remont domu. Co malowanie ścian może mieć wspólnego z nastrojami dzieciaka? Chyba nic, ale w końcu jestem malarzem, a nie specjalistą od psychologii dziecięcej. Jedyne co mogę zrobić, to skończyć tę robotę jak najprędzej i raz na zawsze zejść z oczu tego chłopaka.

Robota upływała mi prędko, byłem sam. Jonathan wyszedł z matką do parku, gdzie zabawili prawie do czwartej godziny, gdy wreszcie przyszli, stałem już gotowy do odjazdu obok Jumbo-Jeta. Zakończyłem planowo to co miałem do zrobienia, przez cały czas nie zdarzyło się nic, ale to zupełnie nic godnego uwagi, tapeta z balonikami trzymała się ściany jak poprzybijana gwoździami, nic się nie stłukło ani przewróciło, wszystko było OK, czyżby rzeczywiście mój pech dobiegł końca? Oby tak było. Pożegnałem się z mamą Jonathana, potwierdziłem, że jutro będę o normalnej porze i dokończę przedpokój.

Mały Jonathan pomachał mi rączką czarująco i zawołał: Bye bye na pożegnanie. A gdy już był w domu, gdy plecy jego matki znikały w przedpokoju, odwrócił sie jeszcze do mnie, wzniósł rączkę i pokazał mi z daleka palec środkowy zanim zatrzasnął za sobą wejściowe drzwi.

Usiadłem za kierownicą i włączyłem silnik. Całą siłą woli powstrzymałem się aby nie wcisnąć gaz do dechy i nie wjechać za nim do tego cholernego domu gdzie nic nie może dziać się normalnie, chyba szkoda mi było samochodu, tym tylko potrafiłem wytłumaczyć sobie moje opanowanie. Wrzuciłem bieg na "D" i spokojnie, spokojniutko wyjechałem na ulicę bez oglądania się za siebie.

***

Sklepik przy ulicy St Denis był jeszcze otwarty. Okazało się to najkrótszą wizytą w sklepie numizmatycznym w moim życiu.

Rozparty za maleńkim kontuarem dziadek o wąsach żółtych od nikotyny uśmiechnął się radośnie na mój widok, widać nieczęsto ktoś tutaj zaglądał. Położyłem monetę przed nim na blacie i poprosiłem o rozpoznanie jej. Starszy pan uniósł ją niedbale jedną ręką, pewnie setki tysięcy takich monet trzymał już pomiędzy swoimi palcami, jedna więcej, jedna mniej - co za różnica. Nagle ręka jego zesztywniała, zatrzymała się w połowie drogi. Wtedy, pochylił głowę jakby przestraszony i spojrzał na złoty krążek poprzez grube szkła swoich okularów. W tym to momencie stało się coś dziwnego. Moneta wypadła z pomiędzy jego palców a on krzyknął na mnie wściekłym głosem:

\- Zabieraj się stąd natychmiast! Zabieraj to i wynoś się! I więcej tutaj nie wracaj, rozumiesz?

Podniosłem z kontuaru moją monetę i wyszedłem bez jednego słowa ze sklepu. Gdy zamykałem za sobą drzwi, odwróciłem się jeszcze i spojrzałem na starego. Stał blady jak ściana i lewą ręką trzymał się za serce. Zatrzymałem się na moment, może zasłabł, może potrzebuje pomocy? Na ten widok, w nagłym przypływie energii wyrzucił przed siebie drugą rękę i bardziej niż zdecydowanym ruchem wskazał mi kierunek: ulica. Zbyt byłem zdumiony żeby powiedzieć cokolwiek, ten nagły wybuch złości u sympatycznego wydawałoby się dziadka był tak zaskakujący, że aż nierealny. Co mu odbiło nagle, co mu się przestawiło w tej siwej łepetynie? Czyżby widok mojego pieniążka tak na niego podziałał? Czy może to raczej ja nie przypadłem mu do gustu? Może po akcencie poznał we mnie Polaka? Może to jakiś Niemiec, albo Folksdojcz, może nie lubi Polaków za przegraną wojnę? Ale to przecież oni nas zaatakowali ze swoim Hitlerem, przecież to my jesteśmy ofiarami. No nie, to nie ma sensu. Prawdopodobnie dziadek ma po prostu świra, coś mu odbiło najwyraźniej. Tylko, dlaczego to moja wizyta tak na niego podziałała? Zresztą może to nie jest prawda, może on po prostu taki jest. Skąd mogę wiedzieć, że nie reaguje w podobny sposób na każdego klienta? Sklepik był przecież pusty, znają go i nie chcą przychodzić. Biedny, stary fijoł i tyle, nie ma co zawracać nim sobie głowy.

I wtedy przyszedł mi do głowy Jonathan. Przecież on również dostawał szmergla gdy byłem w jego domu. Zanim rozpocząłem malowanie był podobno inny, czy to mogło mieć jakiś związek ze mną? Nie widziałem w sobie nic, co mogło by do tego stopnia rozdrażniać innych, czułem się normalnie i wiedziałem, że jestem normalny. Jestem nawet bardziej niż normalny, ba, ośmieliłbym się nawet zaryzykować stwierdzenie, że jestem najnormalniejszy z normalnych, więcej, prawdopodobnie jestem jedynym normalnym człowiekiem wśród tych wszystkich pomyleńców, o co więc może tu chodzić?

Wracałem do domu nieźle wzburzony, po drodze kupiłem w Steinbergu litrową butelkę Notre Vin Maison, to zawsze dobrze działa na nerwy.

***

Nazajutrz skończyłem przedpokój. Sporo miałem przy tym roboty, bo chociaż powierzchnia ścian była niewielka, ale sporo drzwi, a malowanie stolarki jest czasochłonne, framugi drzwiowe ozdobne, same drzwi również, należało używać na zmianę małego wałka i pędzla. Tym razem obyło się bez większej przygody, no może prawie.

Gdy wróciłem z lunchu, zastałem Jonathana bawiącego się w przedpokoju kolorowymi klockami na których wymalowane były rozmaite cyfry i litery. Pamiętam, że gdy byłem w jego wieku również miałem takie klocki, tylko że moje były szare, drewniane, plastików jeszcze nie było, przynajmniej w Polsce. Te Jonathana, lśniące były przepięknie, aż raziły w oczy swoimi kolorami. Poprosiłem go, żeby poszedł się bawić do swojego pokoju, bo ja tutaj będę pracował. Ustąpił bez szemrania, poszedł sobie. Ale kilka klocków pozostało na podłodze. Gdy schyliłem się aby je pozbierać, zatrzymałem się z wyciągniętą ku dołowi ręką. Klocków było dziesięć. Porozrzucane dosyć bezładnie, bez jakiegoś geometrycznego porządku, leżały tak, że tylko litery widoczne były z góry. Czyżby Jonathan umiał odróżniać cyfry od liter? Niemożliwe, na to był jeszcze zbyt mały. Ale nie to było najdziwniejsze.

Litery te tworzyły rozbiegany co prawda i dosyć chaotyczny, ale całkiem czytelny napis: "GIVE IT BACK", co po polsku znaczy po prostu: "ODDAJ TO".

No nie, to nie mógł być przypadek. Matka Jonathana, gdy wychodziłem na lunch zaczynała właśnie oglądać w telewizji "Dynasty", a teraz odcinek właśnie się kończył. Nie wyobrażałem sobie żeby była w stanie przerwać oglądanie tego w połowie aby bawić się z synkiem klockami. Musiała by nie być kobietą żeby tak postąpić. Dopiero w tym momencie usłyszałem, że program telewizyjny się skończył. Cały czas była więc na dole. Czyżby Jonathan potrafił już czytać i pisać? Wykluczone. Więc co, przypadek? Coś dużo tych przypadków. Zacząłem zbierać te klocki w obie ręce żeby je zanieść do pokoju Jonathana, ale szło mi niesporo. Jak tylko myślałem że trzymam je wszystkie w obu garściach, natychmiast ten ostatni wyślizgiwał się z pomiędzy moich palców i leciał z hałasem na podłogę. Ponieważ zawziąłem się nie na żarty, sytuacja się powtarzała. Schylałem się i prostowałem i znów schylałem i nie byłem w stanie przerwać tej dziecinnej zabawy. Denerwowała mnie ona na początku, później zaczęła bawić, aż wreszcie rzuciłem te wszystkie klocki razem na podłogę i wybuchnąłem pełnym, niepohamowanym śmiechem.

Gdy matka Jonathana weszła na schody zaalarmowana hałasem, zastała nas obydwu siedzących na podłodze, na środku przedpokoju i rzucających klockami na wszystkie strony wśród wybuchów głośnego śmiechu. Bawiliśmy się doskonale. Przyglądała nam się przez kilka sekund zdziwiona, wreszcie pokręciła pobłażliwie głową i zeszła na dół.

Gdy znudziło nam się już rzucanie klockami, zapytałem Jonathana czy znalazł już konduktora do swojej kolejki. Nagle posmutniał i pokręcił głową.

\- Nikt nie chce być konduktorem \- powiedział.

\- Nikt? Zupełnie nikt?

\- Tylko jeden taki, ale ja go nie lubię bo on śmierdzi tak jak kominek na dole.

Pomimo dalszego wypytywania, Jonathan milczał jak zaklęty. Nie miałem czasu na zabawy w pociąg ale muszę przyznać, że poczułem się trochę dotknięty. Przyzwyczaiłem się do myśli, że pozycja konduktora jest wciąż otwarta dla mnie i wiadomość, że mam konkurenta który w dodatku śmierdzi jak kominek zaniepokoiła mnie.

Zakończyłem malowanie przedpokoju planowo. Dzisiaj Jonathan miał się przeprowadzić czasowo do pokoju w baloniki a jutro, od rana, miałem się zająć odnawianiem jego pokoju.

Gdy po zakończeniu pracy wsiadłem do samochodu, przyszła mi do głowy nagła myśl: A może by tak pojechać raz jeszcze do tego sklepiku przy ulicy St Denis, powinienem zdążyć przed zamknięciem. Może dziadkowi wywietrzały z głowy złe humory, on prawdopodobnie wiedział coś na temat mojej monety, jest to być może moja jedyna szansa aby dowiedzieć się ile ona naprawdę jest warta.

Pojechałem. Długo krążyłem po okolicznych uliczkach zanim udało mi się znaleźć wolne miejsce. Daleko to było, ale stanąłem przed drzwiami interesu dziadka przed godziną szóstą.

Były zamknięte. Na grubej, podwójnej szybie widniała kartka przyklejona od środka taśmą typu scotch. Na kartce widniał napis:

"ZAMKNIĘTE Z POWODU ŚMIERCI WŁAŚCICIELA"

***

Przeczytałem ten napis kilkakrotnie nie mogąc uwierzyć w to, co się stało. Dlaczego? Czy miało to coś wspólnego z moją wczorajszą wizytą? Może nie, dziadek wyglądał na sercowego. Ale ten jego nagły wybuch złości, jak to można wytłumaczyć? Gdy wszedłem, był przecież wesoły, to widok mojej monety tak go zdenerwował. A może dotyk? Kto wie, facet w pierwszym sklepie miał na rękach gumowe rękawiczki i nic mu się nie stało. No, ale ja? Ja dotykałem ją wiele razy bez rękawiczek i nic, nic nie czułem.

Tak rozmyślając szedłem ulicą St Denis w górę, w stronę Sherbrooke. Lubiłem tę część Montrealu, przypominała mi trochę Dzielnicę Łacińską w Paryżu. Dużo niewielkich sklepów z pamiątkami i starociami, księgarnie, dyskoteki, a przede wszystkim restauracje. Duże i małe i całkiem maleńkie dziurki, gdzie można coś zjeść niedrogo i wypić nienajlepsze kanadyjskie piwo i jeszcze gorsze amerykańskie, albo całkiem dobrego Bourbona "on the rocks". Ludzi było dużo, łazili bez pośpiechu tak jak ja pomiędzy stolikami porozstawianymi bezpośrednio na chodnikach, Młodzi i starzy, ale głównie młodzi, niektórzy pewnie studenci. Znajdujący się przy tej samej ulicy Uniwersytet Quebecki sprzyjał formowaniu się atmosfery takiego miejsca. W Paryżu było tak samo. To właśnie studenci i artyści wprowadzili koloryt w wąskie uliczki wokół Sorbony, to za ich sprawą Dzielnica Łacińska stała się miejscem popularnym, chętnie odwiedzanym przez turystów. Wtedy ceny mieszkań zaczęły raptownie wzrastać, pokazały się drogie butiki i restauracje, dziś mało którego studenta lub artystę stać jest na to aby tam mieszkać. Szkoda. Taka będzie niezawodnie dola Dzielnicy Łacińskiej w Montrealu, pieniądze ją zjedzą zanim będzie miała szansę naprawdę zaistnieć. Idąca przede mną dziewczyna zataczała się lekko. Długie, jasne włosy spływały jej na plecy spod aluminiowego gara który tkwił na jej głowie tak, że oczy i uszy miała zasłonięte, prawdopodobnie tylko swoje stopy i kawałek trotuaru była w stanie zobaczyć. Spod gara dało się słyszeć jakąś afrykańską muzykę z walkmana, ale tego było jej mało, dodawała sobie czadu waląc po krawędzi gara kawałkiem patyka. Ciekawe czego się naćpała przed tym spacerem?

Dalej, grupa harleyowców przeraźliwie głośno pierdziała swoimi silnikami bez tłumików. Zapytałem kiedyś jednego czy tu wolno jeździć motorem bez tłumika. Powiedział, że nie wolno, ale tłumiki trzymają w domu. I jeżeli się zdarzy że policja zatrzyma któregoś, daje tylko mandat ostrzegawczy. Należy wtedy w przeciągu 48 godzin zgłosić się na jakikolwiek posterunek z zamontowanym tłumikiem i mandat zostaje anulowany. Wtedy motocyklista powraca do domu i natychmiast wymontowuje ten cholerny tłumik.

Policja zbyt wiele miała wtedy na głowie kłopotów trwającą akurat w Montrealu wojną pomiędzy rywalizującymi ze sobą, nieźle zorganizowanymi bandami harleyowców jak "Hell's Angels" czy "Bandidos", by przejmować się poważnie ich tłumikami. Głośniejsze od ich motorów były eksplozje bomb które podkładali sobie nawzajem, a w wyniku strzelanin przeprowadzanych dosyć regularnie dla wyrównywania rachunków ginęli niejednokrotnie niewinni przechodnie.

Szedłem dalej za perkusistką z garnkiem na głowie, zagadywany dyskretnie przez handlarzy narkotyków i mniej dyskretnie przez dzielnicowe kurwy, które już zaczynały wychodzić na ulicę. Po dojściu do ulicy Sherbrooke, perkusistka skręciła w lewo (coś musiała jednak widzieć spod swojego "bębna"), ja poszedłem dalej, w kierunku ulicy Prince Artur, gdzie znajdowała się polska restauracja "Chez Mazurka" założona jak twierdzi legenda przez byłego kucharza z polskiego liniowca "Batory". Nadeszła mi nagle ochota na jakieś rodzime danie jak gołąbki, czy pierogi z kapustą i grzybami. Taka chwilowa słabość charakteru, zdarza mi się od czasu do czasu jeszcze do dzisiaj.

***

Gdy pojawiłem się rano w pracy, pokój Jonathana był już przygotowany do malowania. Do tego pokoju pani domu sama kupiła farbę. Była to farba jakiej jeszcze nie używałem - latex high gloss, czyli farba syntetyczna o wysokim połysku. W kolorze białym. Błyszczące farby rzadko używa się do ścian, czasem do łazienki, czy do kuchni. Tutaj dekoratorka wnętrz zaleciła taką właśnie jako łatwo zmywalną, Jonathan miał skłonności do rysowania kredkami po ścianach, rozwijającego się talentu nie należy tłamsić, niech sobie smaruje ile wlezie, zmyje się to potem z takiej ściany zwykłą wodą z mydłem.

Malowanie szło jak po maśle, farba pokrywała wspaniale i schła natychmiast, piorunem pomalowałem pokoik chłopca, a zaraz po południu, gdy pierwsza warstwa farby była już sucha, położyłem następną. Ciekawy efekt dawała taka farba w dziecinnym pokoju. Pozostawało jeszcze coś, na zakończenie. Wzdłuż ścian, pod samym sufitem, przykleić miałem dekoracyjny pas szerokości około 20cm, na którym pięknie wydrukowane były goniące jeden za drugim pociągi do złudzenia przypominające kolejkę Jonathana. Musiałem jednak zaczekać aż ściany będą suche, w międzyczasie wykańczałem więc drzwi i okna.

Zastanawiałem się nawet, czy nie przełożyć przyklejania pociągów na jutro, ale zdecydowałem spróbować dzisiaj. Jutro miał być ostatni dzień mojej pracy w tym domu, pewnie i tak będę miał sporo roboty wykończeniowej.

Gdy wreszcie uporałem się z malowaniem stolarki, sprawdziłem farbę na ścianach - była sucha. Wygrałem z czasem. Przystawiłem drabinkę pod ścianą i zacząłem przyklejać szlaczek, rzeczywiście dawało to razem nadzwyczaj piękny efekt. W tej chwili usłyszałem jakiś szelest. Odwróciłem się i ujrzałem Jonathana. Siedział na podłodze w progu pokoju i wpatrywał się w kolorowe pociągi pod sufitem. A wzrok miał całkiem nie swój, tak jak wtedy gdy odzywał się "dorosłym" głosem. Nie zwracał na mnie uwagi, przyglądał się wyłącznie pociągom.

\- Podoba ci się? - zapytałem aby coś powiedzieć, czułem się nienajlepiej w pobliżu tego spojrzenia. Zignorował mnie, a może w ogóle nie usłyszał. Patrzał do góry, pod sufit z taką uwagą, z takim wytężeniem, że zdawało mi się, że widzę kropelki potu gromadzące się na jego czole.

Powróciłem do swojej roboty. Starannie, dokładnie jak się dało przykleiłem następny odcinek tapety pokrytej kolorowym nadrukiem, tuż pod sufitem. Cały czas jednak czułem na moich rękach ciężar spojrzenia Jonathana, te papierowe pociągi gnające gdzieś, w nieznaną mi przestrzeń, ważyły więcej i więcej, tak że gdy przyklejałem ostatni już skład - lokomotywę i cztery wagony (tylko tyle zmieściło się przed końcowym załamaniem ściany), ręce moje odmówiły posłuszeństwa i opadły w dół bezwładnie. Stanąłem pod ścianą i oparłem się o nią. Byłem bez sił. Zamknąłem oczy i starałem się oddychać spokojnie i regularnie: raz, drugi, trzeci...

I wtedy, najpierw cichuteńko, z daleka, potem bliżej i coraz wyraźniej dał się słyszeć odgłos nadjeżdżającego pociągu: puf puf, tok tok, coraz głośniej i głośniej, czułem tę masę żelastwa zbliżającą się do mnie, stojącego gdzieś na torach i nie będącego w stanie ruszyć się z miejsca. Czułem już jego zapach złowrogi, węgla i siarki, i tłustych smarów. Zapach, który tak był przyjemny w dzieciństwie, kojarzył się bowiem nieodmiennie z wyjazdem na wakacje nad morze, czy w góry - te dwa miejsca głównie były przeznaczeniem naszych rodzinnych wakacji. Teraz ten zapach stał się smrodem niemającym już nic wspólnego z wakacyjnymi wspomnieniami. Hałas narastał błyskawicznie, jak tabun nadbiegających koni: puf puf, tok tok, zlało się to w jedno w mojej głowie, słyszałem już tylko ogłuszający grzmot i wiedziałem, że muszę zrobić coś natychmiast, uskoczyć w bok, uciec, inaczej zginę. Ale nie byłem w stanie ruszyć się z miejsca. Odruchowo, przepełniony przerażeniem, wtopiłem się w znajdującą się za moimi plecami ścianę, zlałem się w jedno z jej lśniącą, białą płaszczyzną i modliłem się aby najmniejszy nawet mój kawałek nie wystawał na zewnątrz, a ten przerażający grzmot przetoczył się w kłębach węglowego dymu i smrodu tuż obok mnie, tak blisko że czułem niemal gorąco rozgrzanego żelastwa na mojej skórze.

I wtedy poczułem się nagle bezpieczny. Hałas pociągu rozpłynął się a ja zacząłem oddzielać się od ściany, w którą wciąż byłem wtopiony. Gdy poczułem się już wolny od niej, otworzyłem oczy. Ujrzałem to samo spojrzenie Jonathana utkwione w pociąg pod sufitem, a na twarzyczce jego przyozdobionej brzydkim, dorosłym grymasem szyderstwa, widziałem jednocześnie triumfujący uśmiech.

Spojrzałem pod sufit. Spod przyklejonego przeze mnie właśnie paska tapety spływała w dół po białej ścianie brunatna ciecz tworząc wokół pokoju długi, nierówny zaciek, paskudny i ponury.

Usłyszałem stłumiony okrzyk od strony drzwi, ujrzałem matkę Jonathana stojącą w progu, lewą dłonią zasłaniała otwarte w zdumieniu usta, spoglądała to na mnie, to na kolorowy pociąg z którym tak szpetnie kontrastował ciemny zaciek, rzekłbyś cały smar zgromadzony w żelaznej maszynie zaczął wypływać z niej nagle i ściekać ku podłodze długimi, nierównymi soplami.

\- Co się stało? - zapytała niepewnie.

Odpowiedziałbym gdybym wiedział, ale nie wiedziałem. Tego jednak powiedzieć nie mogłem, zostałem zatrudniony jako zawodowiec.

\- To jest nowy gatunek farby - zacząłem starając się mówić jak najbardziej pewnym siebie tonem - prawdopodobnie zaszła reakcja chemiczna pomiędzy nią a klejem tej tapety. Proszę się nie martwić, wszystko będzie dobrze.

Odeszła kręcąc głową z niedowierzaniem. Jonathan zniknął bez śladu z mojego pola widzenia.

Zmoczyłem wodą kawałek szmaty i spróbowałem zmyć ciemne wycieki ze ściany. Ku mojemu zaskoczeniu zmywały się bez śladu z gładkiej powierzchni ściany, biała farba naprawdę była doskonała. Odetchnąłem z ulgą. Pozbierałem wszystkie narzędzia, moja robota w tym domu została zakończona. Umówiliśmy się, że gdy ojciec Jonathana wróci wieczorem do domu, obejrzy wszystko dokładnie, a ja nazajutrz rano przyjadę po wypłatę.

***

Stało się trochę inaczej. Gdy następnego dnia matka Jonathana otworzyła mi drzwi, zauważyłem że płacze. Powiedziała mi prędko, że Jonathan jest bardzo chory, ma wysoką gorączkę i majaczy. U stóp schodów zobaczyłem roztrzaskaną kolejkę chłopca, a raczej jej szczątki poniewierające się na podłodze. W odpowiedzi na mój pytający wzrok wyjaśniła, że z samego rana Jonathan zrzucił kolejkę ze schodów wołając, że nie chce pociągu bez konduktora. Następnie zaczął mówić coś bez sensu dziwnym głosem, okazało się, że ma wysoką temperaturę, więc ona natychmiast zatelefonowała po pogotowie.

Oczywistym było, że nie w głowie jej było teraz wypisywanie mi czeku, umówiliśmy się, że zadzwonię później, wieczorem. Zadzwoniłem, ale nikt nie odbierał telefonu. Zadzwoniłem jeszcze raz, nie chodziło mi wcale o pieniądze, byłem nieźle zaniepokojony stanem zdrowia Jonathana. Tym razem odebrała, powiedziała mi, że jedzie znów do szpitala, lekarze podejrzewają u chłopca silne zapalenie opon mózgowych, jego stan jest bardzo ciężki.

Z ciężkim sercem odłożyłem słuchawkę.

"Czy przeżyje?" - myślałem z trwogą.

"Co to ma znaczyć? Co ta nagła choroba może mieć wspólnego z odnawianiem mieszkania?"

Chodziłem długo wokół pokoju jak jakiś więzień w celi, wreszcie nie wytrzymałem i wybiegłem na ulicę.

Jechałem prędko, słońce zbliżało się do horyzontu. Przypomniałem sobie jak niedawno jeszcze zdążałem do pracy w domu Jonathana, a ono świeciło prosto w moje lusterka wsteczne, poranne i radosne. Teraz jechałem prosto w stronę zachodzącej za horyzont krwisto-czerwonej jego tarczy. Minąłem Kirkland, gdzie znajdował się dom Jonathana. Nawet nie spojrzałem w tamtym kierunku, jechałem dalej na zachód, wprost w tę krwistą plamę na niebie zaciskając palce na kierownicy. Aby tylko zdążyć, niebawem zrobi się ciemno, wtedy na pewno nie trafię.

Pozostawiłem Jumbo-Jeta na tym samym miejscu co poprzednio i szybko poszedłem w kierunku zagajnika. Nie było jeszcze ciemno, czerwona łuna nad zachodnim widnokręgiem nadawała leśnej drodze którą odnalazłem bez trudu, niezwykłego pomarańczowego blasku, zdawało się, że cały las skąpany jest w tym kolorze, pnie drzew i liście krzewów, wszystko posiadało ten krwisty odcień, przyjemny i niepokojący jednocześnie.

Odnalazłem to miejsce. Porzucony przeze mnie patyk leżał obok resztek ściany. Wygrzebałem nim ze szczeliny pomiędzy kamieniami gliniany dzbanek, był nietknięty. Wtedy wsunąłem rękę do kieszeni i wydobyłem monetę. Zalśniła w świetle zachodniej łuny, złowroga i piękna, och jak trudno mi było rozstawać się z nią, uświadomiłem sobie nagle, że jest to prawdopodobnie najcenniejszy przedmiot jaki kiedykolwiek posiadałem w swoim życiu. Upuściłem ją delikatnie na dno dzbanuszka, zrobiła ciche, gliniane puk i zamilkła. Nałożyłem z wierzchu tyle liści i trawy ile się zmieściło i umieściłem naczynie dokładnie w tym samym miejscu z którego je wygrzebałem kilka dni temu. Następnie zasypałem dziurę czym się dało i położyłem na niej ciężki kamień. Nieprędko ktoś się dobierze do tego dzbanka, może nigdy. Przypominało to pogrzeb, wydawało mi się, że chowam tu kogoś kto jest mi cenny i wrogi jednocześnie. I wtedy wzrok mój padł na rękojeść szpadla wbitego w stertę ziemi po przeciwnej stronie muru. Ktoś tutaj kopał niedawno, wykopany dół rzeczywiście przypominał kształtem grób. Wychyliłem się ponad mur i zajrzałem do środka - był pusty.

Usłyszałem nagle suchy trzask, tak jakby odgłos zapalanej zapałki. Odwróciłem się gwałtownie.

Na murku, po drugiej stronie resztek komina siedział Jonathan. Zapaloną zapałką przypalał sobie grube, hawańskie cygaro. Monstrualnie wyglądało ono w jego dziecinnych rączkach.

Zrobiło mi się nagle gorąco i zimno jednocześnie. Nie zastanawiałem się nawet czy to przywidzenie jakieś, czy halucynacja, nie myślałem wcale, nie byłem w stanie. Spojrzał na mnie ze swoim szyderczym uśmieszkiem, widziałem po jego minie, że zadowolony jest z wywołanego wrażenia.

\- Jesteś więc - powiedział swoim "dorosłym" głosem o nieprzyjemnym brzmieniu które dobrze zapadło mi w pamięć.

\- Kim jesteś? - głos który wydobył się z trudem z mojego gardła należał oczywiście do mnie, był jednak jak nie mój, stłumiony i chrapliwy.

Czy się bałem? Jak cholera, ale nie był to zwykły strach, to było coś silniejszego, czułem, że śmierdzę ze strachu. Tak, śmierdziałem jak skunks i gdybym nie był tak przerażony, wstydziłbym się tego.

\- Jestem ... który nie jestem - odpowiedział parafrazując słynne słowa.

\- Wiedziałeś, że przyjdę? - wydusiłem z siebie.

Kiwnął głową wydmuchując w moim kierunku smugę jasnego dymu.

\- Wiedziałeś że przyniosę?

Tym razem pokręcił głową.

\- Nie, nie wiedziałem. Wiedział bym gdybym chciał, ale nie chciałem. Ciekaw byłem co zrobisz.

\- A co by się stało, gdybym nie przyniósł?

Tym razem smuga błękitnego dymu powędrowała w stronę wykopanego dołu. Oczywiście zrozumiałem.

\- Kto tu mieszkał? - zapytałem wskazując rozsypujący się kominek.

\- Moi rodzice - odpowiedział niechętnie.

\- Co się z nimi stało?

Przesunął palcem po swojej szyi, tym razem ze szczerym uśmiechem.

\- Ty ich zabiłeś?

Pokiwał głową zadowolony.

\- Teraz mają lepiej, nie męczą się i nikt im nie każe pracować na farmie.

\- A ten kawałek złota?

\- To wszystko co mieli. Dwadzieścia pięć lat ich ciężkiej pracy. Przetopiłem to w monetę, teraz należy ona do mnie. A oni spoczywają w pokoju.

Nie wiedziałem kompletnie ci odpowiedzieć na tak oszałamiający nonsens.

\- Więc co... - język plątał mi się niemiłosiernie - więc ty uważasz, że dobrze zrobiłeś?

\- Dobrze, niedobrze, dobrze... - wycedził zniecierpliwiony - co za slogany! To ludzie je wymyślili. Czy ty wiesz, co to znaczy dobrze? Zrobiłeś coś dobrego w całym twoim życiu?

\- Jasne, przepro...

\- Tak! - prychnął wzgardliwie. - Przeprowadziłeś staruszkę przez jezdnię. Wszyscy tak mówicie. Myślałem, że wymyślisz coś ciekawszego. Tak jakby wszystkie staruszki świata czekały tylko na to, aby je przeprowadzić przez jezdnię. A czy ty wiesz, co stało się dalej? Nie wiesz, bo gówno cię to obchodzi. Ta staruszka spadła za kilka dni ze schodów i mocno się połamała. Wiele dni męczyła się w bólach zanim umarła. A on ją przeprowadził przez jezdnię i jeszcze się tym chwali. Tam gdzie przechodziła, za rogiem, czekała już ciężarówka, wszystko było gotowe. Gdyby nie ty, staruszka odeszła by z tego świata w jednej sekundzie, nie spostrzegła by nawet co się stało. I to jest twoje dobrze, pajacu?

Dobrze dla ciebie i dla twojego zakłamanego sumienia. Jak uważasz, co myśli antylopa upolowana przez lwa? Oj, niedobrze - myśli, zaraz mnie zjedzą. A co myśli lwica? Myśli, że ten szczęśliwy przypadek uratuje jej dzieci od śmierci głodowej. Czy ty wiesz człowieku ile biednych lwów ginie z głodu w Afryce? One mają o wiele trudniej niż antylopy, one nie jedzą trawy. Zwierzęta widzą te sprawy zupełnie inaczej niż człowiek. A wiesz dlaczego? Bo nie mają rozumu. A człowiek dostał rozum. Tak na próbę. No i co się okazuje? Im mądrzejszy - tym głupszy.

Znów zaciągnął się cygarem.

\- Dobre, kubańskie - mruknął - tam wiedzą jak robić cygara. I nie tylko.

\- Co z nim będzie? - zapytałem - Wyzdrowieje?

\- Od ciebie zależy - odpowiedział.

Ciemno już się robiło, żar cygara wyłaniał z mroku dziecinną twarz, w której nie było nic dziecinnego i rączkę trzymającą to cygaro. Ale nie trzymała go ona tak jak robią dorośli, pomiędzy palcami, obejmowała je wszystkimi palcami na raz, dziwnie to wyglądało.

\- Dlaczego zawziąłeś się na tego dzieciaka? - zapytałem.

\- To nie ja, to ty. Ja do niczego się nie mieszałem, aż przyplątałeś się ze swoim patykiem i wygrzebałeś co nie twoje. Wstydzisz się teraz?

\- Myślałem że znalazłem, skąd mogłem wiedzieć że moneta jest twoja.

\- Dobrze już, dobrze. Zresztą mogę ci ją podarować.

Spojrzałem na niego podejrzliwie.

\- I co chcesz w zamian, może coś podpisać?

\- Nic nie trzeba podpisywać, naczytałeś się bajek. Wystarczy, że ją weźmiesz i tyle.

\- Nie, dziękuję. Zbyt wielkie ryzyko za mały kawałek złota.

\- Głupi jesteś. Nie o złoto tu chodzi. Ta moneta to symbol. Ona daje pieniądze. Tyle ile sobie zażyczysz. Wielki szmal.

\- Dużo jest takich monet?

\- Sporo. W każdym banku mają co najmniej jedną. Dlatego banki rządzą światem. Nie politycy, nie rząd, to są wybrane kukły które robią tylko to, co im każą ci którzy mają pieniądze.

\- Nie potrzebuję takich pieniędzy.

\- Zastanów się. Gdybyś miał taką monetę, mógłbyś na każdym skrzyżowaniu w Montrealu i w Warszawie postawić strażnika do przeprowadzania staruszek przez jezdnię. Ale uważaj, już raz ją oddałeś. Drugi raz oddać nie wolno, źle byś skończył.

\- Tak jak ten dziadek w sklepie?

\- Zgadłeś. On już ją raz oddał. Teraz zrobił to po raz drugi, tragiczna pomyłka.

\- Dziękuję raz jeszcze, nie skorzystam.

Jonathan odrzucił w palenisko a raczej w to, co po nim pozostało niedopałek cygara.

\- Jak sobie życzysz, twój wybór.

Odwróciłem się żeby odejść, w ostatniej chwili zatrzymałem się na moment.

\- Ja monetę oddałem - powiedziałem jeszcze - I jeżeli chłopakowi coś się stanie, powiem wszystkim, że jesteś najgłupszym kutasem, jakiego spotkałem w moim życiu. Bądź pewny, że tak powiem.

Po nagłym błysku w jego oczach poznałem że trafiłem w czuły punkt. Gdy oddalałem się szybkim krokiem, byłem pewny że jest już po mnie. Że lada moment dostanę w głowę szpadlem, albo że ziemia zapadnie się pod moimi nogami. Nic się jednak nie stało.

Odnalazłem mój samochód i wracałem do domu na światłach. Było już kompletnie ciemno. Miałem szczęście, czułem że wygrałem. Jak wszyscy bardzo źli, był on wyjątkowo próżny. Gdybym użył innego słowa jak: paskudny, wredny czy kłamca, ucieszył by się pewnie. Ale głupi? No nie, nie mógłby znieść żeby tak go ktoś nazywał.

***

Gdy matka Jonathana otworzyła mi drzwi, ujrzałem twarz zupełnie innej kobiety niż wtedy, gdy widziałem ją po raz ostatni.

\- Jonathan pytał o pana - powiedziała rozpromieniona. - Jest w swoim pokoju, bardzo proszę, niech pan zaraz idzie do niego.

Gdy rozmawiałem z nią przez telefon, dowiedziałem się, że stan zdrowia chłopczyka zmienił się nocą diametralnie. Choroba zniknęła bez śladu, był żwawy i energiczny jak zwykle i nie było mocy zdolnej utrzymać go w łóżku. Został wypisany ze szpitala z zaleceniem codziennych obserwacji przez okres tygodnia. Lekarze rozkładali bezradnie ramiona, nie potrafili wytłumaczyć tak dziwnego przypadku.

Drzwi do jego pokoju były otwarte. Gdy wszedłem, siedział na podłodze i próbował nieskutecznie poskładać do kupy swoją połamaną kolejkę. Postawiłem na podłodze kartonowe pudełko, które przyniosłem ze sobą.

\- Przyniosłem ci nowy pociąg - powiedziałem. - Wiesz co? Mam trochę wolnego czasu i zastanawiam się właśnie, czy wciąż potrzebujesz konduktora?

Jonathan zaśmiał się radośnie tak, jak powinny śmiać się wszystkie zdrowe dzieci.

Powrót do spisu treści

### 10. Moje Rzymskie Wakacje

Samolot wylądował na lotnisku Fumicino o planowanej porze. Żadnych zakłóceń podczas lotu, żadnych niespodzianek. Tym razem zaplanowałem, że spędzę wakacje sam, zupełnie sam, takie moje prywatne, osobiste rzymskie wakacje. Niewiele zabrałem ze sobą, jedną niewielką walizkę i bagaż podręczny, ale niewiele również potrzebowałem. Kiedy podróżuje się z kobietą, to co innego. Walizek jest więcej i są one bez porównania cięższe. A ze znajdujących się w środku rzeczy zaledwie połowa może okazać się potrzebna. Droga połowa, z góry wiadomo że nie przyda się podczas wakacji, ba, znajdują się tam przedmioty, a zwłaszcza części garderoby których zabieranie kłóci się z poczuciem jakiejkolwiek logiki.

Moja walizeczka była skromniutka, ale na kółkach. I z wysuwanym uchwytem, tak żeby wygodnie można ją było ciągnąć, czy pchać przed sobą, w zależności od potrzeb. A w środku? Niewiele, tylko to, co potrzebne na dwa tygodnie, absolutnie nic więcej. A mój bagaż podręczny? Był tan cienki przewodnik po Rzymie, blok do rysowania, kilka ołówków i aparat fotograficzny Samsung z nowymi bateriami i zapasowym filmem. Aparat na pewno się przyda, Rzym to miasto zabytków, właściwie sądząc po zdjęciach tam są same zabytki, jak okiem sięgnąć. Aparat jest konieczny gdy leci się do Rzymu.

W samolocie miałem miejsce obok starszej pani. Na imię miała Regina i była Włoszką. Zwróciłem na nią uwagę już na lotnisku. Otóż stojąc w kolejce do odprawy bagażowej, odniosłem wrażenie, że czuję na swoich plecach czyjś uparcie świdrujący wzrok.

Rozejrzałem się ukradkiem - nic podejrzanego, nikt mi się nie przyglądał. Lecz gdy odwróciłem się w kierunku kontuaru Alitalia, to odczucie powtórzyło się jeszcze silniej niż uprzednio. "Co za cholera?" pomyślałem "co to może być?" Odwróciłem się jeszcze raz. Powoli, dyskretnie, nikt nie zwracał na mnie uwagi. Zresztą nie taki ze mnie przecież Valentino, żeby przyciągać wzrok innych. Stojąca za mną pani o zwariowanym trochę wyglądzie artystki, lub byłej hippiski, studiowała swój bilet lotniczy, obok niej, na walizce stało plastikowe pudło z uchwytem i drucianą kratką z przodu. I w tym momencie je zobaczyłem. Zza tej właśnie kratki, dwoje okrągłych oczu, świecących jak węgle, wpatrywało się we mnie uporczywie. Tak, takie to spojrzenie było - uporczywe i przyciągające jak magnes. W klatce siedział kot. O ile dałem radę zauważyć był czarny, lub prawie. Jedno ucho miał rude, więcej nie widziałem.

"Nareszcie" pomyślał do mnie z ulgą "Bystry to ty nie jesteś! Zapamiętaj sobie: w najbliższą niedzielę po południu. Nie zapomnij".

"Co, w najbliższą niedzielę?" odmyślałem mu pytaniem i w tej chwili zostałem zawołany do odprawy bagażowej. Po jej zakończeniu przeszedłem kontrolę dokumentów i znalazłem się w dużej poczekalni, skąd podróżni kierowani byli bezpośrednio do samolotów. Właścicielki kota nie widziałem, samego kota również. Może zwierzęta przewożone są w specjalnym przedziale, lub razem z bagażami? No, chyba nie, tam jest prawdopodobnie cholernie zimno.

Zaraz, zaraz. Co ja paliłem wczoraj? Nic, nie lubię tych ogłupiających świństw. Drinkowania też nie było, spokój totalny. Co mi więc odbiło? Pewnie znów nawdychałem się farby, malowałem przecież kuchnię u tej babci, wszystkie szafki kuchenne również, od środka i z zewnątrz. Właśnie malowanie szafek od wewnątrz przytruwa najbardziej. Z głową w środku i pędzlem w garści, nawdycha się człowiek tej trucizny i potem ma majaki. Czasem nawet głośno myślące koty.

Usiadła przy sąsiednim stoliku, tak, to na pewno ona. Również miała kawę, ale bez żadnego ciastka. Przyjrzałem się jej dokładniej. Ile mogła mieć lat, pięćdziesiąt? Może pięćdziesiąt pięć? Wieku dodawały jej włosy, kiedyś prawdopodobnie bardzo ciemne, teraz mocno poprzetykane siwymi. Powplatane w nie miała różne rzemyki i koraliki, tak jak robią teraz młode dziewczyny, a sukienka którą miała na sobie z ponaszywanymi strzępami z rozmaitych skrawków materiału, mogła równie dobrze być wykonana prze nią samą jak i pochodzić z drogiego butiku, teraz nigdy nie wiadomo. Musiała być kiedyś piękna, może jakaś modelka, czy coś takiego. Popijała kawę przerzucając strony jakiegoś czasopisma ze zdjęciami ziemi z rozmaitej wysokości. Obecnie to modny temat. Rozwijający się ruch zielonych robił dużo szumu wokół naszej planety, to pewnie jedna z tych "nawiedzonych", którzy postanowili ją ratować. Powodzenia!

Dopijałem już kawę, gdy przez głośniki ogłoszono mój samolot. Podniosłem się z krzesła i ruszyłem w kierunku bramy z numerem mojego lotu. Nie spieszyłem się jednak, najpierw wpuszczano osoby potrzebujące pomocy, następnie miejsca w samolocie zajmowała pierwsza klasa. Cała szara masa (taka jak ja) wchodziła na końcu.

Wszedłem na pokład jako jeden z ostatnich, gdy odnalazłem wreszcie swoje miejsce okazało się, że właścicielka kota jest moją sąsiadką. Siedziała już na swoim siedzeniu gotowa do lotu, przypięta była nawet pasem, a w ręce trzymała swój "zielony" tygodnik.

Spojrzała na mnie przelotnie gdy siadałem w sąsiednim fotelu, powróciła jednak natychmiast do czytanego artykułu.

Ja nie miałem nic do czytania, nic nie szkodzi. Czasem lubię pobyć ze sobą sam na sam, można wtedy przemyśleć dowolne fragmenty swojego życia, co się zrobiło tak, a nie tak, co wyszło dobrze, co nie bardzo. Nie zawsze takie podsumowania były dla mnie korzystne, zauważyłem, że moje życie układało się najlepiej gdy mu nie przeszkadzałem. Gdy natomiast próbowałem przejąć inicjatywę w swoje ręce, natychmiast coś spieprzyłem. Nie byłem najlepszym kowalem swojego losu. Dla ratowania sytuacji jednak, wystarczyło pozostawić sprawy na trochę w spokoju i jakoś wszystko się układało, czyli nakarmić małpę i niczego nie dotykać, to była najlepsza droga.

Teraz czekał na mnie Rzym. Gdzieś tam daleko, za oceanem, na przedziwnym półwyspie w kształcie buta, leżało to miasto prastare, w którym każdy budynek, każdy kamień w bruku pochodził z czasów Cezara, Nerona i Kaliguli. Ciekawe, jak wyglądało życie w takim mieście, bez samochodów, radia i telewizji? A Colosseum? Walki gladiatorów? Czy naprawdę krew się lała tak jak to pokazuje się teraz w filmach? Czytałem gdzieś, że literatura i wytwórnie filmowe mocno przesadzają z tą krwią w swoich opisach, chodzi oczywiście o podekscytowanie odbiorcy. Prawda historyczna w sztuce jest na dalszym miejscu. Ujrzałem siebie wchodzącego na arenę z nagim mieczem w dłoni, ja Andrea, sławny gladiator, przyjaciel Spartakusa. Wkraczam na arenę w stroju bojowym z grubej, wołowej skóry, na głowie mam kask stalowy, prosty, bez żadnych upiększeń, jestem przecież gladiatorem, niewolnikiem, nie posiadam nic oprócz własnego życia, które w tej chwili również wisi na włosku. Staję w rozkroku, mocno i pewnie, stopy w rzymskich sandałach jak wrośnięte trzymają się areny a pod skórą moich nagich ud i ramion stalowe mięśnie grają w promieniach słońca.

A tłum wiwatuje, poznają mnie natychmiast, swojego ulubieńca, najbardziej niezwyciężonego z niezwyciężonych. Kłaniam się nisko najpierw temu, przed którym drży całe cesarstwo i pół świata, a przez zaciśnięte zęby cedzę: "Ach boski, gdybym to ja dorwał cię kiedyś w ciemnej uliczce Czerniakowa, mokra plama by z ciebie nie została", potem szczerze kłaniam się tłumowi, dla nich to ja jestem dzisiaj boski, a nie ta nadęta kukła w czerwonym płaszczu.

Przynajmniej dopóki żyję. A gdy zginę, bo wcześniej czy później to nastąpi (taki jest niestety los gladiatorów), tłum zapłacze i wybierze sobie natychmiast innego na moje miejsce. Taki jest również los cesarzy, nie ma niezastąpionych.

Oczy moje znajdują wreszcie tę twarz, którą widzę w moich snach od tygodnia. Nie mogę sobie przypomnieć skąd ja ją znam, Włosy jasne jak pszenica na polu rolnika, a oczy błękitne. Skąd przybyłaś? Nie jesteś przecież Rzymianką. Dla ciebie walczyć będę dzisiaj. Dla ciebie zwyciężę lub zginę.

W tym momencie okrzyki zamarły na ustach wiwatujących jak nożem ucięte. Ciężkie, okute żelazem wrota po przeciwnej stronie areny otworzyły się i dwa płowe lwy weszły na piasek, leniwie, bez pośpiechu, oślepione jeszcze jaskrawym słońcem południa.

Tłum zamarł w przerażeniu. Ja również. Rozejrzałem się gorączkowo dookoła. Gdzie tu spieprzać? Wszystkie bramy pozamykane. Może uda mi się szybko wykopać moim mieczem dół w tym cholernym piasku i smyrgnąć do środka?

Poczułem szarpnięcie za rękaw.

\- Jak się pan czuje? Czy wszystko w porządku? - właścicielka kota przyglądała mi się niespokojnie.

\- Tak, dziękuję - odpowiedziałem przypominając sobie gdzie jestem. - Miałem zły sen, śniły mi się... \- zaraz, zaraz, jak nazywają się po francusku lwy? - śniły mi się takie wielkie koty.

\- Musiały być wielkie, wyglądało to tak, jakby próbował pan uciekać.

\- Uciekać? Ja? Nic podobnego, walczyłem z nimi na arenie, w Colosseum.

Po tych moich słowach wpatrzyła się we mnie uważnie.

\- W Colosseum? Mieszkam w Rzymie, ale nigdy nie widziałam żeby ktoś w Colosseum walczył z kotami. Choć właściwie, władze miejskie nawet próbowały z nimi walczyć. Tam jest dużo kotów. W większości rzymskich ruin mieszkają koty, gnieżdżą się po przeróżnych dziurach.

\- Skąd się tam wzięły? - zapytałem.

\- To są dzikie koty. A tak dokładnie nie dzikie, zdziczałe. Porzucone przez swoich właścicieli, lub takie które pouciekały z domu i nauczyły się żyć na wolności. Mamy tam organizację do której należę, staramy się im pomóc. Karmimy je i szczepimy. Leczymy również w razie potrzeby. Staramy się je sterylizować, aby nie rozmnożyły się nadmiernie, bo wtedy rząd zająłby się nimi radykalnie, wiadomo z jakim skutkiem.

\- A ile tych kotów może być? - zainteresowałem się uprzejmie.

\- Och, tego nikt dokładnie nie wie. Tam gdzie ja pracuję, około trzysta, może więcej. W całym Rzymie - tysiące. Zresztą liczba ich ciągle się zmienia. Na miejsce starych, które zdychają gdzieś w ukryciu, przybywają nowe...

Właścicielka czarnego kota z rudym uchem ucieszyła się, że znalazła niespodziewanie pilnego słuchacza. Mnie temat rzymskich kotów nie specjalnie pasjonował, ale zadawałem od czasu do czasu w miarę roztropne pytanie i to jej wystarczyło, Dowiedziałem się przy okazji, że ma na imię Regina, pochowała szczęśliwie trzech mężów, z których każdy zostawił jej trochę pieniędzy i teraz może się spokojnie zająć sprawami które pasjonują ją najbardziej, a jedną z takich spraw są właśnie koty żyjące dziko w rzymskich ruinach.

\- A pozostałe sprawy? - zapytałem.

\- Są jeszcze dwie - odpowiedziała. - Muzyka. Komponuję muzykę. Robię to dla naszej matki Ziemi. Podstawowymi dźwiękami w moich kompozycjach są jej naturalne odgłosy jak: szum morza, wiatr, odgłosy burzy, wodospadu, czyli to wszystko, co chce nam powiedzieć przyroda, a na co my, ludzie, jesteśmy głusi. Nie słyszymy, lub nie chcemy słyszeć skarg jej żałosnych, okrzyków bólu, a nawet ostrzeżeń przed czymś, co może nastąpić i co na pewno nastąpi jeżeli nie zmienimy swojego postępowania, jeżeli nie zaczniemy szanować tę naszą matkę zamiast eksploatować niemiłosiernie wszystkie jej zasoby.

\- A trzecia sprawa? - zapytałem.

Tutaj Regina spoważniała, twarz jej przybrała tajemniczy wyraz i spojrzała na mnie kątem oka.

\- To jest mój sekret. Za mało pana znam, żebyśmy mogli o tym rozmawiać.

Zamyśliła się nagle i zamilkła po raz pierwszy na dłuższą chwilę.

\- Powracając do tych kompozycji \- podjąłem poprzedni temat chcąc wprowadzić ją ponownie w pogodny nastrój - czy nie sądzi pani, że marcowe krzyki kotów w rzymskich ruinach mogły by być dobrym dla nich tematem? Można by je wzbogacić naturalnymi instrumentami perkusyjnymi jak: grzechot łupin orzechów kokosowych, uderzenia gradu w szyby okien...

Znów zamyśliła się głęboko.

... odgłos drzewa ciętego na deski w tartaku - kontynuowałem - kwik zarzynanej świ...

Tutaj przerwałem w pół słowa. Zagalopowałem się.

Ale Regina nawet nie usłyszała moich ostatnich słów, głęboko rozważała to, co usłyszała ode mnie na początku.

\- Marcowanie kotów - powiedziała wreszcie - to jest to! Że też wcześniej nie pomyślałam o tym. To jest przecież symbol rodzącego się życia. Ten przeraźliwy wrzask, podniecający i nieujarzmiony, nie dający się zagłuszyć żadnym innym dźwiękom, symbol zwycięstwa życia nad śmiercią. Wiesz co? Spadłeś mi z nieba z tym pomysłem (mimowolnie spojrzałem w okienko samolotu, wolałbym jednak nie spadać) - myślę, że będę to mogła wykorzystać do naszego hymnu, jeszcze nie zaczęłam nad nim pracować, brakowało mi myśli przewodniej, teraz ją mam. I to dzięki tobie.

Zauważyłem że niechcący przeszła na "ty", jej francuski był nienaganny, o wiele lepszy niż mój, o to jednak było łatwo. A gdy w trakcie rozmowy dowiedziała się, że w wolnych chwilach maluję, ucieszyła się bardzo. Napisała coś na małej kartce i podała mi mówiąc:

\- Musisz tam przyjść gdy znajdziesz wolną chwilę, bardzo cię proszę, chodzi o konsultację. Poza tym jest to najlepsze miejsce żeby obejrzeć koty Rzymu. Jestem tam niemal codziennie wieczorem, proszę, nie zapomnij.

\- Już mi ktoś tak powiedział dzisiaj - mruknąłem na wpół do siebie.

\- Tak? Kto? - zapytała.

\- Twój kot z rudym uchem. Głupia historia, nawdychałem się farby przy malowaniu i miałem halucynacje. Zdawało mi się, że mówi coś do mnie, a właściwie nie mówi, myśli głośno. Muszę uważać z tą farbą.

Regina wpatrywała się we mnie szeroko rozwartymi oczami, było w nich prawdziwe zaskoczenie.

\- Cesar myślał coś do ciebie? - zapytała zdumiona.

\- No tak, na lotnisku. Gdy staliśmy w kolejce do odprawy bagażowej. Stałem tuż przed tobą i oczywiście przed...nim.

\- Dziwne - powiedziała - Myślałam że tylko ja go rozumiem. Jakiś dziwnie rozmowny zrobił się ostatnio, coś w tym musi być.

Rozstaliśmy się na lotnisku Fumicino, Regina udała się po odbiór klatki z kotem, później pomachała do mnie jeszcze z drugiej strony zapełnionej walizkami karuzeli a Cesar puścił do mnie z daleka perskie oko poprzez pręty swojej klatki.

Pół godziny jechałem pociągiem z lotniska na centralny dworzec Rzymu, Roma Termini.

Tam, gdy znalazłem się z walizką w głównej sali, musiałem się najpierw opędzić przed hotelowymi naganiaczami. Zaczepiali przybyłych, zwłaszcza turystów podtykając im pod nos albumy ze zdjęciami hoteli, które reprezentowali i zachwalali je trochę nachalnie, co zraziło mnie do nich natychmiast.

Zostawiłem walizkę w przechowalni i wyszedłem z dworca aby przejść się po okolicy i rozejrzeć za niedrogim hotelem.

Tuż po wyjściu na zewnątrz opadła mnie gromadka cygańskich dzieciaków.

Matka ich podetknęła mi pod brodę duży karton z jakimś napisem i wołała coś natarczywie do ucha, dzieciaczki próbowały jednocześnie pod osłoną tego kartonu splądrować moje kieszenie, jeden usiłował nawet zdjąć mi z ręki zegarek, ale takie sztuczki pamiętałem jeszcze z warszawskich bazarów i zorientowałem się w porę.

Okazało się, że ze znalezieniem hotelu w Rzymie nie ma żadnego problemu. Nawet takiego jakiego potrzebowałem, miało być tanio i blisko do dworca.

Praktycznie na wszystkich okolicznych uliczkach znajdowały się rozmaite hotele i hoteliki, niektóre tak niewielkie, że zajmowały w kamienicy tylko jedno piętro lub dwa. Taki właśnie wybrałem. Mój hotel nazywał sie Hotel i znajdował się na drugim piętrze a winda była tak mała, że jedna osoba z dużą walizką wypełniła by ją dokładnie. Cena również mi odpowiadała, więc po zarejestrowaniu się, recepcjonista o wyglądzie przedwojennego żigolo o żółtych palcach, wypomadowanych brylantyną włosach i bez dwóch zębów z przodu wręczył mi klucz i życzył przyjemnego pobytu. Pokój mój okazał się całkiem spory, jeden jego kąt odgrodzony był cienkim przepierzeniem. Znajdowała się tam niezbyt wytworna łazienka, ale za to z prysznicem. W łazience woda była, ale nie za gorąca. Widok z okna malowniczy: jakieś niewielkie, zaśmiecone podwórko. W sumie otrzymałem to za co zapłaciłem, nie spodziewałem się zresztą więcej.

Gdy szedłem po walizkę na dworzec, przedwojenny żigolo zaproponował mi przytłumionym głosem belle ragazze, a gdy podziękowałem odmownie, popatrzał na mnie z litością jak na fagota zbłąkanego w mieście pięknych kobiet.

A rzeczywiście było na co popatrzeć. Jadąc tutaj spodziewałem się otyłych dam czekających na progach swoich domów z miskami parującego makaronu. Czekały oczywiście na powrót mężów z pracy. Nic z takich widoków. Przechadzające się ulicami dziewczyny były zgrabne i szczuplutkie, przyciągały wzrok swoim wyglądem. A faceci? Dla mnie wszyscy faceci mogą być szkaradni. Lepiej będę się prezentował na takim tle. Ale ci tutaj nie byli tacy, trudno.

Zawiozłem walizkę do mojego pokoju. Ponieważ była niewielka, podróż windą na górę miałem komfortową.

Rozpakowałem tylko to co najważniejsze, odświeżyłem się nieco i po krótkim odpoczynku wyruszyłem "w miasto".

***

Rozpocząłem zwiedzanie od wstępnego rozeznania. Poruszałem się oczywiście z mapą i przewodnikiem turystycznym, na piechotę na razie. Poprzez Piazza Della Repubblica doszedłem do Via Nazionale - pięknej, szerokiej ulicy, z eleganckimi sklepami po obu jej stronach, doszedłem tamtędy do placu Venezia z ogromną budowlą - pomnikiem Emanuela II wybudowanego władcy w podzięce za zjednoczenie kraju. Tam poczułem się głodny. W jakimś barze ujrzałem piętrzące się na wystawie wielkie buły z wędliną i sałatą. Postanowiłem zafundować sobie taką bułę. Sprzedawca chwycił wybraną przeze mnie, nastroszoną i puchłatą i wsadził do jakiejś maszynki podłączonej do prądu. Gdy wyciągnął to po chwili, moje głodne oczy ujrzały cienki, gorący co prawda, placuszek. Buła została sprasowana na gorąco, brutalnie i bez litości. Oburzyło mnie to trochę, sprzedawca oznajmił z dumą, że jest to panini - moja piękna buła poddana została obróbce wstępnej przed spożyciem i to bez zgody właściciela. Dobrze chociaż, że nie dokonano również wstępnego przeżucia, tego bym nie darował. Smakowało to jednak wyśmienicie. A gdy po jej spożyciu poprosiłem o kawę, lista nazw była tak długa, że miałem prawdziwy problem z wyborem. Wskazałem pozycję o brzmieniu cokolwiek mi znanym Cafe Americano. I znów rozczarowanie, nigdy wcześniej nie piłem napoju o podobnym smaku i nigdy więcej pił nie będę, mam nadzieję. I to w Rzymie, mieście słynącym z dobrej kawy. Na pocieszenie wyszedłem na ulicę znów popatrzeć na Włoszki. I oglądałem tak na przemian: młode Włoszki, stare zabytki i znów młode Włoszki a potem ruiny. Przydała by się właściwie jedna taka (Włoszka oczywiście), ale problem był taki, że ani trochę nie znałem włoskiego, Kupiłem sobie przed wyjazdem, co prawda, włoskie rozmówki, ale jako że znałem trochę słów hiszpańskich, te dwa języki zlały się w mojej głowie w jeden, niezrozumiały dla nikogo dialekt, sam siebie nie potrafiłem zrozumieć.

Włócząc się bez specjalnego planu zwiedzania miasta dotarłem do placyku gdzie znajdowała się fontanna di Trevi.

Zamurowało mnie. Wieczór już zapadł i podświetlone na kolorowo cudo odbierało dech w piersiach. Oglądałem tę opływającą strugami wody olbrzymią rzeźbę i natychmiast zacząłem się zastanawiać, czy współcześni artyści byliby w stanie zbudować coś równie pięknego? Wymyśliłem że nie, nie mieliby najmniejszej szansy. Mogliby wykonać coś o wiele większego i znacznie szybciej, posługując się laserowymi wskaźnikami i narzędziami o napędzie elektrycznym lub pneumatycznym. Zbudować by mogli dokładną kopię, powiększoną nawet dwukrotnie, lecz byłaby to tylko kopia. Martwy obiekt pozbawiony duszy. A to, co widziałem przed sobą, żyło. Ta rzeźba mówiła, tańczyła i śpiewała, wystarczyło posłuchać. Czy to znaczy, że obecnie sztuka nie ma duszy? Ależ nie, posiada duszę, ale zupełnie inną, duszę innej epoki. Starałem się ujrzeć fontannę di Trevi wykonaną dzisiaj. Na frontowy portal nadawała by się wspaniale elewacja restauracji Mc Donald, miejsce Neptuna zajął by prawdopodobnie Elvis Presley ze swoja gitarą, wypełniającą grupę stanowili by młodzi ludzie poubierani w dżinsy i t-shirty, a dziewczyna na tylnym siedzeniu Harleya-Dawidsona odjeżdżającego właśnie spod restauracji, odwrócona do tyłu, pokazywała by patrzącym wyprostowany środkowy palec prawej ręki na pożegnanie.

Czy taka rzeźba miałaby duszę? Jasne, i to jaką, dzisiejszą. Ale niech ten sam artysta nie próbuje rzeźbić przeszłości, wyjdzie z tego tylko płytki plagiat chociażby nie wiem jak się starał. Sztuka żyje, tak jak ludzie i razem z nimi nieustannie rodzi się nowa i z każdym rokiem młodsza.

Usiadłem przy stoliku kawiarni najbliższej słynnej fontanny. Stoliki ustawione były na zewnątrz. Wieczór był ciepły, parny, koniecznie należało się upić. Zamówiłem duży kieliszek czerwonego wina Chianti i przyglądając się tej pięknej fontannie popijałem małymi łykami. Kończył się pierwszy dzień moich rzymskich wakacji.

***

Następnego dnia zacząłem planowe zwiedzanie. Zachowałem się jak normalny, prawdziwy, dorosły turysta \- zabrałem ze sobą mapę, przewodnik po Rzymie i aparat fotograficzny a przed wyjściem na ulicę przestudiowałem dokładnie połączenia autobusowe, tak aby nauczyć się poruszać po tym wielkim mieście w miarę sprawnie, bez pytania przechodniów o kierunek na każdym skrzyżowaniu ulic.

Po skonsumowaniu sandwicza z kawą w najbliższym barze (przy wybieraniu kawy bardzo uważałem żeby nie była to przypadkiem cafe americano), poszedłem na końcowy przystanek autobusów blisko dworca, stamtąd autobusy miejskie jeździły we wszystkich kierunkach wiecznego miasta.

Usadowiłem się przy oknie w wybranym autobusie (dobrze wiedziałem oczywiście dokąd chcę jechać). Ciekawie rozglądałem. się w jedną i drugą stronę, rzeczywiście nic nowego w tym mieście nie było, przynajmniej w tej jego części. Nie zdążyłem się nawet zbyt dobrze poprzyglądać, gdy nagle zza drzew wyłoniła się ogromna, kamienna bryła, ogłuszająca swym wiekowym majestatem, kształt znany dobrze każdemu kto uczył się historii starożytnej, obiekt tak unikalny, że nawet nie próbowano nam wciskać, że tak, owszem ale już wcześniej radziecki architekt Koliessow opracował taki projekt i od jego to nazwiska nosi on swoją nazwę. Zaskoczyło mnie, że to tak blisko, zdaje się cały ten starożytny Rzym nie był zbyt wielki i wszyscy chcieli mieszkać niedaleko dworca kolejowego. W ostatniej chwili wyskoczyłem z autobusu. Znajdowałem się na ulicy, od tyłu sławnej budowli. Nie miałem zamiaru zbliżać się do niej z tej strony, byłaby to czysta profanacja. Doszedłem do skrzyżowanie i skręciłem w Piazza del Colosseo, następnie doszedłem do łuku Constantina, tak aby znaleźć się na wprost głównej bramy wejściowej. Colosseum, na rozległym placu, ukazało się moim osłupiałym oczom w całej okazałości, ogromne i tak nieprawdziwe jak to, że stałem właśnie wtedy przed nim i mogłem je oglądać takie, jakie pamiętam z tylu fotografii i kartek pocztowych. Ja cię kręcę, czułem się jak w bajce.

Ogromna, eliptyczna konstrukcja zbudowana przez cesarza Flawiusza w pierwszym wieku nowej ery służyła początkowo jako amfiteatr wodny. Rzymianie oglądali tam bitwy morskie pomiędzy statkami, biorący w nich udział niewolnicy musieli podobno zginąć na chwałę cesarza i dla rozrywki Rzymian, a który z nich ośmielił się przeżyć bitwę, lub próbował uciec, był i tak dobijany przez gwardię cesarską.

Później, nad basenem dobudowano drewnianą arenę i amfiteatr służył dalej do wystawiania walk gladiatorów z dzikimi zwierzętami i pomiędzy sobą.

Było to również miejsce, gdzie dokonywano publicznych egzekucji, co stanowiło w tamtych czasach popularną rozrywkę gawiedzi. Tam również jak głosi legenda palono żywcem chrześcijan za czasów Nerona, o ten zaszczytny tytuł ubiegają się jednak również inne miejsca, między innymi ogrody Nerona, zdania historyków na ten temat są podzielone.

Tuż przy wejściu na plac, opadła mnie, tak jak koło dworca kolejowego Roma Termini, gromadka cygańskich dzieci, a ich matka próbowała podetknąć mi pod brodę taką samą tekturę z jakimiś bazgrołami, aby odwrócić moją uwagę od moich kieszeni, zegarka i aparatu fotograficznego. Tym razem jednak odskoczyłem żwawo na bok więc pozostawili mnie w spokoju. Jak by się znalazła w takiej sytuacji para starszych kanadyjskich turystów wierząca naiwnie, że po Rzymie można przechadzać się w miarę bezpiecznie jak po Toronto, czy Montrealu? Zostaliby oskubani prawdopodobnie do swoich kalesonów "made in China".

Takie cygańskie grupki czyhające na turystów widywałem jeszcze parokrotnie i zawsze starałem sie trzymać od nich z daleka.

Zrobiłem kilka fotografii, jedną z widocznym palcem mojej wyciągniętej ręki, czyli ja na tle Colosseum. Podszedłem bliżej. Nie było jeszcze tłumu, lecz liczne grupki turystów kręciły się wokół historycznego obiektu robiąc zdjęcia i przeglądając przewodniki turystyczne. Była też inna atrakcja. Można było zrobić sobie fotografię z grupką rzymskich rycerzy. Stali oni po kilku w różnych miejscach na placu poubierani w wyklepane z blachy zbroje i za niewielką opłatą brali "w niewolę" do fotografii, co można było uwiecznić w dowolnej pozie.

Co sprytniejsi mieli ze sobą rozmaite akcesoria dekoracyjne, jak kawałek kolumny korynckiej lub jońskiej wykonany prawdopodobnie z tektury czy coś w tym stylu, by uatrakcyjnić fotografię. Jedna zwłaszcza taka grupka zwróciła moją uwagę swoją oryginalnością. Zbroje mieli cokolwiek prymitywne, wyglądały tak, jakby były wykonane z puszek po konserwach, ale nie to było najważniejsze. Najważniejsze była dekoracja. Od szarego muru Colosseum odcinała się czarna sylwetka byka z pochyloną w dół głową, z której groźnie błyskały przekrwione, wściekłe oczy. Byk trzymał się mocno placu, postawiony na dwóch drewnianych poprzeczkach, a przywiązana do jego grzbietu dziewczyna miała jasne włosy, błękitne oczy i wydawała się być całkowicie i kompletnie żywa. Była za to nie całkiem kompletnie ubrana, owinięta częściowo w białe prześcieradło zasłaniające tylko tyle ile było konieczne w tym dostojnym miejscu.

Stałem i przyglądałem się jej zdumiony, przecież ja ją znam, znam te włosy i twarz i oczy. Widziałem ją przecież tak dokładnie zaledwie przedwczoraj, na pokładzie samolotu. To nic że był to sen, ona była przecież dokładnie taka sama, wypisz wymaluj, nie mogło być mowy o pomyłce. Przełamałem zaskoczenie i podszedłem bliżej, bliżej niż ktokolwiek z oglądających. Ona jednak spoglądała na mnie całkiem obojętnie, więc zacząłem już wątpić w jej realność. Gapiłem się tak zachłannie, aż jeden z Rzymian w zbroi z konserw mruknął przez zęby do drugiego po polsku:

\- Wywala gały taki dupek, mało się nie posika, ale żeby zapłacić za zdjęcie, na to nie wpadnie... -Tu wrzasnął głośno:

\- Karabinierzy!!! - I obaj rzucili się w nogi.

Drugi znajdował się już w uchwycie policjanta, szarpnął się jednak gwałtownie, policjant wrzasnął coś po włosku, pewnie jakieś przekleństwo, blacha z konserwy przecięła mu chyba skórę na dłoni. Obaj mundurowi rzucili się biegiem za Rzymianami którzy jeszcze przed chwilą mieli groźne, niezwyciężone miny, a teraz zmykali jak zające klucząc pośród narastającego tłumu turystów i gubiąc po drodze części uzbrojenia. W tym samym czasie potrącona przez nich plansza przechylała się coraz bardziej, wreszcie podpory puściły i czarny tur wraz ze swoim ładunkiem runął dokładnie prosto na mnie, przygniatając mnie do twardego, rzymskiego bruku. Pouczyłem bolesne uderzenie w tył głowy i zapadłem w głęboką ciemność.

***

Gdy otworzyłem oczy ponownie, ujrzałem nade mną czarne, bezkresne niebo. I dwie gwiazdy błękitne, ogromne, wpatrzone w moje oczy, i czułem również gorące i miękkie usta przyciśnięte do moich. Zacząłem więc całować je odruchowo, tak jak pamiętałem z książeczki dla dorastających chłopców, lecz usta odsunęły się gwałtownie i syknęły mi gniewnie prosto do ucha:

\- Coś ty, zwariował? Teraz?

\- Skąd wiesz, że jestem Polakiem? - zapytałem.

\- Kiedy upadłam na ciebie, krzyknąłeś: "O, kurwa!" Chyba powinieneś mnie teraz przeprosić.

\- Właśnie próbowałem, ale się wyrywasz.

\- Jak się czujesz? - zapytała - nic ci nie jest?

Czułem się doskonale, lepiej nie trzeba było. Czułem jej piersi na swoich, okrągłe i twarde, czułem na sobie jej brzuch i uda i czułem, że mnie też zaczyna coś twardnieć nieskromnie, chcę czy nie.

\- Dziwny trójkąt - powiedziałem.

\- Jaki trójkąt?

\- No ja, ty i ten byk na wierzchu. Nie widziałem czegoś takiego w żadnym świerszczyku.

W tym momencie czarne niebo nad nami zaczęło się unosić, zabierając mi moją Ligię, pozostało ze mną jedynie moje stwardnienie.

\- Nie odchodź! - zawołałem, ale grupa zdeterminowanych turystów amerykańskich znajdująca się akurat wokół nas podnosiła właśnie czarnego byka razem z Ligią i odwiązywała ją od dykty.

Gryzł bym ich i kopał, ale i tak już byłem w spalonej sytuacji, zauważyłem jak niektórzy popatrują na moje spodnie i chichrają wesoło.

\- Are you OK?- usłyszałem kilka głosów na raz.

\- Yes, I am fine, thanks - odpowiedziałem podnosząc się prędko, jednak natychmiast zgiąłem się do przodu, aby zamaskować niedostojnego garba poniżej pasa.

Ligia tymczasem chwyciła spod muru torbę, wyjęła z niej szorty i jakąś bluzkę i wskoczyła w to błyskawicznie. Następnie zaczęła oddalać się lawirując pomiędzy turystami. Ujrzałem z daleka mundury powracających karabinierów i pobiegłem prędko za nią, od karabinierów lepiej z daleka w każdym kraju i ustroju.

***

Już myślałem, że ją zgubiłem, ale ujrzałem ją ponownie. Siedziała przy stoliku na zewnątrz kawiarni i zamawiała właśnie kawę.

\- Ligia - zawołałem.

Kurczowo chwyciła się stolika.

\- Co robisz? - zdziwiłem się.

\- Taki odruch, przewracam się jak cię widzę.

\- Czy mogę? - zapytałem siadając obok.

\- Przecież już siedzisz. Jak ty mnie nazywasz?

\- Ligia? No właśnie, ta od Sienkiewicza. Znam cię przecież dobrze, śniłaś mi się.

\- Już zdążyłeś się wyspać?

\- Nie teraz, w samolocie, widziałem cię w Colosseum, miałem walczyć z lwami.

\- No i co, zwyciężyłeś?

\- Nie wiem, obudziłem się. Ale chyba tak, przecież żyję. A może to jest moje inne życie?

Zamówiłem również kawę. Kelner zapytał jaką, odpowiedziałem że wszystko jedno, aby nie americano.

\- Zabulisz - powiedziała Ligia.

\- Dlaczego?

\- Jak tutaj turysta powie wszystko jedno, kelner zawsze ci przyniesie to, co najdroższe. Dostaniesz kawę z koniakiem.

\- Przyda mi się. Dlaczego twoi koledzy pouciekali?

\- Bo oni są tutaj na czarno. Gdyby ich złapali, groziła by im deportacja.

\- A ty?

\- Ja jestem legalnie, studiuję archeologię. Pracowaliśmy razem, to oni wymyślili scenę z bykiem i zaproponowali mi współpracę. Z początku szło nieźle, ale ci miejscowi próbowali nas przegonić, nie lubią konkurencji. Myśmy się nie dawali, więc tamci napuścili na nas karabinierów. Teraz już koniec. A może to i dobrze, mam wrażenie że tutaj nikt nie czytał Quo Vadis, a już najmniej amerykańscy turyści na których głównie zarabialiśmy.

Dopiła szybko swoją kawę.

\- Lecę - zawołała - za pół godziny mam być na uniwersytecie. Możesz zapłacić za moją kawę, dziękuję.

\- Kiedy cię zobaczę? - zawołałem za nią.

Odwróciła się jeszcze raz.

\- Zobaczysz mnie, gdy spotkamy się drugi raz - odkrzyknęła. - W Rzymie wszyscy spotykają się ponownie.

I już jej nie było. Kelner przyniósł moją kawę i postawił przede mną na stoliku.

Była to rzeczywiście kawa z koniakiem. Po smaku trudno było poznać co oni tam dolali do środka, ale po cenie była to niewątpliwie kawa z koniakiem, i to dobrym. Nie spieszyło mi się. Siedziałem przed kawiarnię i spoglądałem na kolorowy tłumek ludzi płynących ulicą a od środka robiło mi się coraz to cieplej i cieplej.

***

Następnego dnia była sobota, zwiedzałem Forum Romanum, okoliczne świątynie i łuki triumfalne, w końcu wdrapałem się na Palatyn, wzgórze gdzie Romulus i Remus zaczęli zakładać to prastare miasto. Chodziłem z przewodnikiem w ręce od ruin jednych do drugich, tu mieszkali kiedyś najmożniejsi z możnych ówczesnego świata. Zatrzymałem się przy szczątkach jakiejś budowli. W przewodniku wyczytałem, że znajdował się tu kiedyś pałac Flawiusza, a więc tego cesarza, któremu współczesny świat zawdzięcza Colosseum. "Tyle po tobie pozostało" myślałem, "same ruiny. A kiedyś byłeś tak potężny. Zamienił byś dziś pewnie całe swoje bogactwo na jeden dzień zwiedzania Rzymu. A ja tych dni mam jeszcze trochę. I nie zamienię się z tobą, nie oddam ci nawet jednego dnia, nawet gdyby było zimno i padał deszcz".

Widziałem w kilku miejscach tablice, na których napisane było że nie wolno zabierać żadnych kamieni na pamiątkę, wolno tylko patrzeć. Natychmiast schyliłem się i podniosłem z trawy niewielki kawałek marmuru pochodzący właśnie z pałacu Flawiusza. On był budowlańcem, tak jak ja. Budował Colosseum, ja Dworzec Centralny w Warszawie. Oba obiekty jeszcze stoją i to zdaje się w podobnym stanie. Ale Dworzec odremontują, Colosseum? - wątpię. Kto jest lepszy? Mam ten kawałek marmuru do dzisiaj w moim domu w Montrealu, gdy spojrzę na niego przypomina mi się Rzym, ale nie ten dzisiejszy, ten z poprzedniego mojego życia.

Wieczorem powłóczyłem się trochę po starym Rzymie, wypiłem kilka kieliszków Chianti w kawiarnianych ogródkach, kilka razy udało mi się nawet nawiązać wzrokowy kontakt z tymi pięknymi, ciemnowłosymi dziewczynami, których tak wiele kręciło się po rzymskich kawiarniach i ulicach, ale spojrzenie moje nigdy nie zatrzymało się dłużej na jednej twarzy. Zdałem sobie sprawę, że nieustannie szuka ono tej całkiem innej, o błękitnych oczach, tej której odurzający ciężar ciała wciąż czułem na sobie (byka nie wspomnę) i która powiedziała mi przecież, że w Rzymie wszyscy spotykają się ponownie.

***

Niedziela. Nałożyłem na siebie moją najlepszą koszulę i zapiąłem pasek od spodni o jedną dziurkę dalej niż robiłem to w Montrealu. Zrozumiałem w tym momencie, dlaczego wszyscy ludzie tutaj są szczupli. Oni po prostu mało jedzą. Przeciętna porcja na talerzu w restauracji jest w Montrealu dwa razy większa niż tutaj. Większa i tańsza. Tanie jedzenie podawane natychmiastowo, bez czekania w każdym Mc Donaldzie, czy Burger Kingu wprowadziło Amerykę w manię obżarstwa. W Kanadzie było to mniej widoczne, ale w USA ludzi nadętych jak wieloryby widziało się na każdym kroku. Władcy tego państwa prędko zrozumieli, że łatwiej jest rządzić człowiekiem najedzonym niż głodnym. Głodny wymyka się spod kontroli, szuka jedzenia - to naturalny odruch bezwarunkowy każdej istoty chodzącej po powierzchni naszego globu. Dla jedzenia człowiek może zdobyć się na wszystko, może nawet zabić. Najedzony, siada z butelką piwa i papierosem przed telewizorem i ogląda baseballa. To tutaj narodziło się pojęcie six pack Joe. To facet, który przynosi codziennie do domu kartonik Budweisera (prawdziwe kocie siki, ale mocne), siada wieczorem z chipsami przed telewizorem i ogląda mecz. A gdy po meczu słyszy hymn amerykański i widzi łopoczący na wietrze, podświetlony gwiaździsty sztandar, łzy szczęścia spływają z jego mętnych od piwa oczu, "I am proud to be American" wypowiada z szacunkiem słynny slogan, a ręka jego sięga do lodówki po ostatniego dzisiaj Budweisera. Jutro trzeba przecież jechać do fabryki i pracować dalej, aby budować przyszłość tego potężnego, demokratycznego kraju.

I o to chodzi. Z tego stanu nie wolno wytrącić przeciętnego Joe. Gdyby prezydenci Jefferson i Franklin obudzili się dzisiaj i ujrzeli co się stało z amerykańską demokracją, obudziliby prawdopodobnie Washingtona i namówili go na powtórkę rewolucji.

Tak, jeżeli najedzony równa się szczęśliwy, USA jest krajem szczęściarzy. Włosi z pewnością nie są szczęśliwi, za szczupli. Muszą być wiecznie głodni.

Postanowiłem pójść do Kościoła. O to w Rzymie nietrudno. Wystarczy wyjść z domu i udać się w dowolnym kierunku. Już po paru minutach dojdzie się niezawodnie do jakiegoś kościoła. Ja miałem inny plan, wsiadłem do autobusu i po dwudziestu minutach znalazłem się w innym kraju. Nazywał się on Watykan.

Bazylika św. Piotra to oczywiście niezapomniane wrażenie. Może jeszcze większe - to widok naszego Papieża w oknie swojego pałacu, jego maleńka postać widziana z placu przed bazyliką i ten głos pozdrawiający w różnych językach pielgrzymów, którzy przybyli z całego świata aby go zobaczyć.

Po południu usiadłem w jednej z watykańskich restauracyjek, aby się posilić. Pizza jaką otrzymałem była cienka jak kawałek tektury, trudno było kroić ją nożem na talerzu. Kelner oszukał mnie za to na rachunku doliczając podatek, którego we Włoszech przecież się nie płaci. Oni natychmiast wychwytują, kto skąd przyjechał i bezpośrednia bliskość świętego miejsca wcale ich nie krępuje przy nabijaniu klientów w butelkę.

Zwiedzanie Muzeum Watykańskiego i Kaplicy Sykstyńskiej pozostawiłem sobie na inny dzień, za dużo mi było tych świętości na raz.

Drogę z Watykanu do centrum Rzymu przebyłem pieszo. Dużą przyjemność sprawiało mi włóczenie się tymi starymi uliczkami gdzie każdy zaułek, ba, każdy kamień w bruku miał tyle do powiedzenia, wystarczyło umieć słuchać.

Co kilka ulic napotykałem coś interesującego, przewodnik turystyczny opisywał jedynie miejsca szczególnego znaczenia, było to wydanie niewielkie, kieszonkowe. To miejsce przed którym znalazłem się właśnie, powinno być opisane. Jakiś dziedziniec rozległy, trochę drzew, ruiny prastarej budowli. Przed wejściem widniała tablica, jak przed większością napotkanych przeze mnie znacznych zabytków. Przeczytałem: Terra Argentina. Nazwa ta coś mi mówiła, zadźwięczała w mojej głowie znajomym tonem. Zajrzałem do przewodnika - były to ruiny kompleksu świątyń zawierającego sławny teatr Pompejusza na schodach którego poniósł śmierć zdradzony Juliusz Cezar. Skręciłem w alejkę prowadzącą w głąb dziedzińca.

"Nareszcie jesteś" usłyszałem czyjeś głośne myślenie "Już myślałem, że zapomniałeś, nie wyglądałeś mi na rozgarniętego".

Cesar leżał na rozpadającym się murku po prawej stronie od wejścia. Sprawiał wrażenie zadowolonego, leżał wygodnie na brzuchu, obie przednie łapki podwinięte miał pod siebie, rozgrzane podczas dnia gorącym rzymskim słońcem kamienie dobrze mu widać robiły na reumatyzm, nie był już młodym kotem. Dopiero teraz zauważyłem, że oprócz jednego ucha, rudy miał również koniec ogona, cała reszta czarna była jak smoła.

"Ładne futerko" pomyślałem życzliwie.

"Dziękuję" odmyślał "takie zaprojektowałem sobie w moim poprzednim życiu".

Oczy miał, wydawałoby się, zamknięte. Dwie kreski widoczne były w świetle zachodzącego już słońca. Ale ja znałem koty, wiedziałem, że poprzez te dwie szparki widzi on wszystko, najmniejsze drgnienie listka na pobliskim krzewie, widzi też dobrze to wszystko, co maluje się na mojej twarzy, i na jej skórze i pod nią, lepiej z nim nie pogrywać bo i tak mnie przechytrzy.

"Ile tych żyć masz już za sobą?" pomyślałem najuprzejmiej jak potrafiłem.

"Za dużo chcesz wiedzieć jak na drugie spotkanie" dowiedziałem się bezgłośnie.

Ukarał mnie jednak za moją dociekliwość. Podniósł się z murka, wyprostował jak szprychy wszystkie cztery łapy a jego grzbiet wygiął się na podobieństwo Łuku Sewera, który oglądałem właśnie dzisiaj zwiedzając Forum Romanum.

Zeskoczył następnie na ziemię, podniósł do góry ogon, wysoko i zagiął najpierw w prawo, następnie w lewo rudy jego koniec, tak jak kierowca próbujący działanie kierunkowskazów przed udaniem się w drogę. Przegląd techniczny wypadł chyba dobrze, bo ruszył alejką w głąb dziedzińca nie obejrzawszy się wcale na mnie. Nawet ślepy by zrozumiał, że on raczy wskazywać mi drogę. Po całym dziedzińcu krążyły koty. Łaziły pozornie bez celu w różnych kierunkach, powoli, bez pośpiechu. Młode i stare. Nie zwracały na nas uwagi, ale ja czułem że pilnie obserwują każdy mój krok. Gdyby nie Cesar czułbym się tutaj dosyć nieswojo, tym bardziej że słońce schowało się gdzieś za drzewami i zmierzch zaczął szybko zapadać. Doszliśmy do części ruin, gdzie zachowane były jeszcze niektóre pomieszczenia. Kawałek podwórca odgrodzony był metalową siatką. Stały tam klatki jedna na drugiej pod blaszanym zadaszeniem. Pochylona postać kobieca zajęta była rozstawianiem metalowych misek z wodą pod murem budynku. Gdy wyprostowała się, rozpoznałem Reginę.

\- Więc jesteś! - zawołała zadowolona.

\- Zastanawiałam się właśnie, czy nie zapomniałeś o moim zaproszeniu.

Wyszła zza ogrodzenia zamykając za sobą furtkę.

\- Trzymamy tutaj zwierzęta, które wymagają izolacji - wyjaśniła. - Niektóre są chore, niektóre były, lub będą operowane.

\- Chodźmy tutaj - skierowała się w kierunku kilku drzew rosnących na skraju dziedzińca. Pod ich koronami stały drewniane ławki.

\- Jak ci się podoba Rzym? - zadała odwieczne pytanie stawiane turyście w każdym nowym miejscu.

\- Jestem oczarowany - odpowiedziałem bez przesady.

Usiedliśmy na jednej z ławek, na sąsiedniej usadowił się Cesar, widać było, że nie ma zamiaru uronić ani jednego słowa z naszej konwersacji. Kilkanaście innych kotów również przyłączyło się do naszej grupki, musieliśmy nieźle wyglądać dla patrzącego z boku, tylko że patrzących z boku nie było, przynajmniej tak mi się wtedy wydawało.

Regina uchwyciła moją rękę w obie dłonie i powiedziała poważnie patrząc mi prosto w oczy:

\- Słuchaj, to jest bardzo ważne. Obiecaj, że to co usłyszysz pozostanie pomiędzy nami.

Obiecałem.

\- Nie jestem sama. Jest nas więcej. Celem naszym jest uchronić naszą ziemię przed zagładą, która niewątpliwie nastąpi, jeżeli pozwolimy siłom zła wyeksploatować do końca jej zasoby, jej bogactwo naturalne, jej piękno, przyrodę wraz z otaczającą ją atmosferą. Zachłanność z jaką wydobywamy z jej wnętrza węgiel, ropę i gaz jest przerażająca, wkrótce po wyczerpaniu tych surowców pozostawimy w skorupie ziemskiej jedynie wielkie, czarne dziury. W niemal równym tempie wykorzystujemy inne jej surowce: przede wszystkim metale i ich rudy. Nawet skały padają ofiarą pazerności przemysłu budowlanego. Powstające w wyniku przetwórstwa tych materiałów odpady i gazy niszczą naszą atmosferę, zabijają życie biologiczne na ziemi i w oceanach. Czy wolno jest nam zatem pozwolić aby pewna grupa ludzi, żarłoczna i zachłanna, zniszczyła to jedyne piękno jakie być może istnieje w kosmosie? Przynajmniej jedyne o jakim wiemy, wszystkie zbadane przez nas dotychczas planety pozbawione są jakiegokolwiek życia biologicznego.

\- Co można zrobić? - zapytałem.

\- Być może jest to walka z wiatrakami, ale siedzieć i nie robić nic, jest to komfort na jaki nie wolno nam sobie pozwolić. Brak działania ze strony tych którzy rozumieją ten problem równa się współuczestnictwu w tym idiotycznie nierozumnym akcie samozagłady.

\- Popatrz na nie - Regina wskazała dłonią otaczające nas koty. - Jeżeli człowiek jest tak bezdennie i idiotycznie głupi, że piłuje gałąź na której siedzi, pal go licho, być może nie jest on godny stąpać po powierzchni naszej ziemi. Ale one? Co one złego uczyniły by je zgładzić razem z nami? I wszystkie pozostałe zwierzęta i rośliny zamieszkujące naszą planetę?

Regina wpatrzyła się we mnie pytającym wzrokiem, poczułem też na sobie pytające spojrzenie kilkunastu par kocich oczu. Nie wiedziałem naprawdę co mam odpowiedzieć. Ale ona nie oczekiwała odpowiedzi.

\- Jak już mówiłam nie jestem sama. Nazwaliśmy się Popolo del Mondo, czyli Ludzie Świata. Na razie ograniczamy się do ruchu pacyfistycznego, organizujemy pochody, demonstracje, wystawy, staramy się zwrócić uwagę jak największej ilości społeczeństwa na śmiertelne niebezpieczeństwo jakie nam zagraża. Ale to jest tylko początek...

Przerwał jej głośny okrzyk bólu gdzieś z tyłu, poza naszymi plecami a tuż po nim usłyszeliśmy odgłos łamanej gałęzi i głośne "bum", tak jakby ktoś zrzucił z pleców na ziemię worek z kartoflami.

Wskoczyłem na ławkę na której siedzieliśmy i spojrzałem do tyłu ponad rosnącymi za nią krzewami. Krępy mężczyzna w średnim wieku gramolił się z trawnika na nogi. Jedną ręką trzymał się za ucho, z pomiędzy palców ciekła obficie krew.

\- To ten sam - powiedziała Regina która stanęła na ławce obok mnie - to kapuś, już po raz drugi próbuje mnie podsłuchiwać i prawdopodobnie Cesar znów ugryzł go w ucho.

Mężczyzna widząc że został zdemaskowany, odwrócił się i prędko pokuśtykał w stronę wyjścia. A z drzewa, pomału, bez pośpiechu, jak na poważnego kota przystało zsunął się Cesar. Rzeczywiście, uświadomiłem sobie, że jakoś niepostrzeżenie zniknął ze swojej ławki gdy ja rozmawiałem z Reginą. Musiał coś usłyszeć i oddalił się dyskretnie.

\- Czujny jak pies - pochwaliłem.

Cesar, który usiadł już na swoim poprzednim miejscu spojrzał na mnie z dezaprobatą.

-...jak ...jak Indianin! - poprawiłem się.

Kot nie zwrócił już na mnie uwagi, lizał swoją przednią łapę i mył nią głowę, jakby po jakiejś brudnej robocie.

Tymczasem krępy mężczyzna dokuśtykał z trudem do zaparkowanego po drugiej stronie ulicy granatowego Fiata, wsiadł do środka i ruszył z piskiem opon rzucając nam wściekłe spojrzenie.

***

Usiedliśmy na naszej ławeczce, zmrok już zaczął zapadać. Otaczające nas ruiny i wynurzający się sponad drzew księżyc, a wreszcie te wszystkie koty, tworzyło to dziwny dosyć, romantyczny, przetykany nitką grozy i tajemnicy obraz. Zawsze byłem romantykiem i żałowałem trochę, że Regina nie jest o jakieś trzydzieści lat młodsza, bardziej bym się może zapalił do jej projektu ratowania świata.

\- Kto to był? - zapytałem - i dlaczego on cię śledzi?

\- Myślę, że to agent policji - odpowiedziała niedbale. - Ale wyjątkowo dupowaty, już po raz drugi pozwolił się ugryźć w to samo ucho. Oni mają na oku nie tylko mnie, pilnują nas wszystkich. Na razie nie jesteśmy jeszcze ugrupowaniem nielegalnym, ale obawiają się, że możemy wkrótce rozpocząć bardziej radykalne działanie, chcą mieć wszystkich nas rozpracowanych jak na patelni, łatwiej jest wtedy przeprowadzać aresztowania.

\- Czy myślisz że dojdzie do tego?

\- Oczywiście, to nieuniknione.

\- Co wtedy zrobicie?

\- Gdy ogłoszą nas terrorystami, by móc zdelegalizować naszą organizację, zejdziemy do podziemia. Wtedy rozpocznie się prawdziwa walka.

\- Schronicie się w katakumbach? Tak jak pierwsi chrześcijanie?

\- No, nie tak dosłownie - roześmiała się Regina - będziemy tylko działać nielegalnie, wbrew prawu. Sami jednak nie będziemy się ukrywać, nie mamy w naszym programie przemocy, jesteśmy pokojową organizacją. Ale już teraz wszystkie nasze akcje przygotowujemy w tajemnicy, siły zła robią co mogą aby pokrzyżować nasze plany. Właśnie teraz przygotowujemy wystawę i do tego jesteś mi potrzebny.

\- Jako eksponat?

\- Nie żartuj. Chodzi mi o twoje pomysły. Ten z wykorzystaniem głosów marcujących kotów do mojej muzyki był wspaniały, właśnie nad tym pracuję.

\- Gdzie ma się odbyć ta wystawa? \- zapytałem.

Regina podniosła się z ławki.

\- Chodź za mną - powiedziała i ruszyła przodem. Za nią podążył Cesar z dumnie zadartym ogonem, następnie ja, a za mną cała gromada cieni o świecących w świetle latarń żółtych oczach. Doszliśmy do żelaznej furty w murze ruin. Regina wyjęła z torebki pęk kluczy, wybrała największy i włożyła do zamka furty.

\- Ta część ruin nie jest jeszcze dostępna do zwiedzania, i tutaj odbędzie się nasza wystawa.

Przeszliśmy na drugą stronę ogrodzenia. Był to dziedziniec wśród starożytnych murów, których złomy walały się z rzadka po porastającej go murawie, kawałki kolumn, ich głowice, gzymsy i rozmaite ornamenty, to wszystko ukazało się naszym oczom gdy Regina włączyła światło elektryczne. Był to właściwie jeden tylko reflektor skierowany na środek dziedzińca. Znajdowało się tam drzewo. Jedno, jedyne drzewo rosnące spokojnie na tej zamkniętej przestrzeni. Było ono bardzo specjalne. Gruby pień rozdzielał się na kilka konarów ciężkich i pokręconych jak węże, wijących się ku górze i ginących w mroku nocy gdzieś ponad naszymi głowami. Już sam ten widok, drzewo to na tle rzymskich ruin mógłby stanowić temat do ciekawej ekspozycji. Regina zauważyła moje wrażenie.

\- Monumentalne, prawda? - powiedziała. - Będzie tłem naszej ekspozycji, mamy już zebranych kilka eksponatów - wskazała ręką na małą graciarnię w rogu dziedzińca. Zauważyłem tam pustą beczkę po oleju, granatową, z żółtym pasem namalowanym dookoła jej środka, Były tam również puste, plastikowe karnistry po benzynie, wyleniałe damskie futro, dwa lub trzy manekiny sklepowe wystawiające bezwstydnie z ciemności swoje nagie kształty i kilka innych przedmiotów których nie potrafiłem nawet rozpoznać.

\- Tutaj odbędzie się wystawa - powiedziała Regina. - Wstęp będzie oczywiście wolny, z głośnika popłynie muzyka którą właśnie komponuję, wszystko jest już dokładnie zaplanowane. Brakuje nam tylko jednego. Przed wejściem, na ulicy musi znajdować się afisz. Coś mocnego, zachęcające ludzi do wejścia. I nie mamy na to żadnego pomysłu. Właśnie w tym względzie na ciebie liczę, wspominałeś o ile pamiętam, że jesteś artystą?

\- Nie dokładnie, maluję trochę dla przyjemności, artysta to sporo na wyrost.

\- Potrafiłbyś wymalować coś takiego, co by przyciągnęło uwagę i jednocześnie byłoby na temat?

Pomyślałem przez chwilę zanim odpowiedziałem, wreszcie ujrzałem w mojej głowie to czego szukałem.

\- To byłby temat - wskazałem ręką środek dziedzińca. - Należy namalować to właśnie drzewo, trzymało by ono w swoich objęciach nagą kobietę, a z jej ciała spływałby rurkami olej do właśnie tej, żelaznej beczki. A w tyle, poza wyjałowionym krajobrazem widać byłoby kawałek morza i sylwetkę tankowca zbliżającego się po ten cenny olej. Dużo w tym symboliki - konary drzewa trzymające w uwięzi kobietę - to koncerny olejowe, ona sama reprezentuje naszą ziemię - wszystko wydaje się czytelne.

Regina aż klasnęła w ręce z przejęcia.

\- Czy zrobiłbyś to naprawdę? - zawołała - świat ci tego nie zapomni, jeżeli naprawdę przeżyje. Zastanowiłem się przez chwilę.

\- Jeżeli akt kobiecy ma wypaść przemawiająco, potrzebowałbym modelkę. Na jakieś trzy, cztery godziny, nie więcej. Obraz wykonany będzie na kartonie temperą, potem najlepiej byłoby

oddać go do drukarni, tam go powiększą, dodadzą napisy i wydrukują afisze które będziecie mogli rozwiesić w całym mieście.

Twarz Reginy rozjaśniała.

\- Z nieba mi spadłeś - zawołała uradowana. - Myślę, że modelkę uda mi się załatwić, mam przyjaciół w Akademii Sztuk, oni tam zatrudniają modelki. Sama bym ci z chęcią pozowała gdybym była powiedzmy...dwadzieścia lat młodsza. Teraz mogłabym pozować do afisza: "Świat po zagładzie", kto wie, może to dobry pomysł jeżeli nam się nie uda powstrzymać tych szaleńców. Ale farby i papier musisz kupić sam, najlepiej będziesz wiedział co potrzebujesz. Ja zwrócę ci wszystkie koszta.

Regina wyjęła z torebki wizytówkę.

\- Zadzwoń do mnie jutro przed południem - powiedziała. - Może już na wieczór uda mi się załatwić modelkę. Aby tylko pogoda dopisała. Nie można tego zrobić w ciągu dnia, dziedziniec jest w przygotowaniu do otwarcia, zbyt wiele osób się tu kręci. Czy możesz pracować przy świetle elektrycznym?

\- Właśnie tak myślałem. Cienie nocy podkreślą dramatyzm drzewa i kontury ciała dziewczyny. Może z tego wyjść ciekawa kompozycja.

Pożegnaliśmy się na ulicy. Regina wsiadła do swojej Alfetty i odjechała, ja postanowiłem powałęsać się jeszcze po uliczkach Rzymu i dopracować w myślach mój projekt, najlepiej może przy szklance czerwonego Chianti, koło bajecznej fontanny di Trevi, tak, to mi prawdopodobnie wzbogaci wyobraźnię.

***

Wieczór już zapadał, gdy Regina otwierała mi bramę do "Zaczarowanego Ogrodu" jak nazywałem w myślach dziedziniec za murem.

\- Czy masz wszystko co potrzeba? \- zapytała wpuszczając mnie do środka.

\- Myślę, że tak - powiedziałem. \- Obraz będzie tego rozmiaru - pokazałem jej duży blok grubego papiery który kupiłem rano wraz z kompletem wodnych farb rodzaju tempera - w każdej drukarni powiększą ci go do dowolnego formatu.

\- Modelka przyjdzie lada moment \- powiedziała Regina. - Gdy skończycie zatrzaśnij po prostu bramę. I tak nikt tu nie przyjdzie w nocy, zresztą nie ma tutaj nic cennego. I nie zapomnij wyłączyć światło. I odeszła życząc mi pomyślnej pracy. Wybrałem dogodne miejsce na leżącej kamiennej kolumnie i ułożyłem na kolanach blok.

Światło z reflektora oświetlało wystarczająco leżący przede mną biały prostokąt. Byłem prawie gotowy. Wstałem i nabrałem jeszcze do dużego słoika otrzymanego od Reginy zimnej wody z kranu zamocowanego w murze na pewno nie przez starożytnych Rzymian, raczej przez współczesnego hydraulika.

Postawiłem na innym kawałku tej samej kolumny słoik z wodą i ułożyłem na tym stole farby i pędzle. Mój warsztat pracy był gotowy.

W tym momencie brama lekko skrzypnęła i ujrzałem w niej...Ligię.

Była zaskoczona co najmniej tak samo jak ja. Przyglądaliśmy się sobie przez chwilę.

\- Gdzie zgubiłaś byka? - zażartowałem.

\- Z bykiem skończone - powiedziała. - Teraz, w wolnych chwilach pozuję na Akademii. Wolę to nawet, studenci są mniej dokuczliwi od turystów. A ty? Co ty robisz tutaj?

\- Szukałem cię i znalazłem. Sama mówiłaś, że w Rzymie wszyscy spotykają się po raz drugi.

\- Żartowałam, nie przypuszczałam, że weźmiesz to na poważnie.

\- A jednak to prawda, sama widzisz.

\- No to, co mam robić?

\- Zamknąć bramę i rozebrać się. Tak na ogół robią modelki.

Wytłumaczyłam jej o co mi chodzi. Z ogromnym trudem przetoczyłem pod drzewo leżącą oddzielnie głowicę kolumny na której siedziałem, na szczęście nie była duża. Nigdy nie potrafiłem zapamiętać, czym różni się głowica jońska od korynckiej, ale i tak nie miało to dla mnie wielkiego znaczenia, ważne było że głowica doskonale nadawała się na postument dla mojej modelki.

Gdy stanęła na nim naga i piękna tak, że moje serce zatrzymało się w miejscu z wrażenia, kompletnie zapomniałem co mam dalej robić. Stałem z rozdziawionymi ustami nieruchomo, jak zahipnotyzowany i oczu oderwać nie mogłem od tego, co natura stworzyła w całej swej doskonałości. I ja mam to namalować? Mam przelać na papier przy pomocy pędzla te bezbłędnie skomponowane kształty, te krzywizny i wypukłości oślepiająco boskie i nienaganne? Jakiego geniusza trzeba aby to odtworzyć, aby przekazać innym w zbliżonej chociażby formie to co widzą w tej chwili moje oczy zachłanne i nienasycone?

"Nie rozpraszaj się" usłyszałem w tym momencie czyjeś głośne myślenie. "Zajmij się sztuką, myśl tylko o sztuce".

Cesar, bestia, rozsiadł się na mojej kolumnie i pozwolił sobie na udzielanie mi upomnień.

A sam nie mógł wzroku oderwać od nieziemskich kształtów modelki, widziałem to wyraźnie.

"Pilnuj swojego ogona z rudym końcem" odciąłem mu się również w myślach.

"Sam pilnuj swojego ogona" odparował i rzeczywiście miał rację. Coś zaczęło dziać się ze mną psychicznie i fizycznie. Coś, co niestety nie dało się ukryć, trzeba byłoby większego aktora niż ja by potrafić aż tak udawać, że wszystko jest w porządku.

Mimowolnie zrobiłem krok w kierunku drzewa. Ligia przyglądała mi się otwartymi szeroko oczami. Oczywiście widziała zachodzące we mnie zmiany, musiała by być ślepa żeby ich nie widzieć.

\- Nie... - powiedziała niepewnie, podczas gdy wykonywałem następny krok.

\- Nie, nie i nie - powtórzyła nie spuszczając wzroku z rosnącego we mnie pożądania.

\- Zdecydowanie nie, nie po to tu jestem - byłem tuż przed nią, na odległość wyciągniętej ręki.

\- Czy myślisz, że inaczej będę w stanie pracować? Nie mogli przysłać jakiejś brzydszej?

Zdaje się że to podziałało, one wszystkie są łase na pochlebstwa.

Musiała pomyśleć przez chwilę.

\- Ale tylko jeden raz - zdecydowała się wreszcie. - I zapomnijmy o tym natychmiast.

Zgodziłem się na to w jednej sekundzie. Już za chwilę leżeliśmy nadzy oboje w wysokiej trawie obok przewróconej kolumny, oświetleni księżycem i jasnym światłem reflektora jednocześnie. Te dwa światła zlały się w jedno po chwili, tak jak w jedno zlały się nasze dwa ciała i nasze umysły zaprzątnięte jedną tylko sprawą, potrzebą spełnienia żądzy naszej gorącej i nabrzmiałej, czekającej jak drzemiący wulkan na nieuniknioną erupcję.

\- Ale ja krzyczę - szepnęła mi do ucha w przerwie pomiędzy pieszczotami.

\- Co takiego?

\- Ja krzyczę - powtórzyła - mówię żebyś się nie przestraszył.

I rzeczywiście, gdy doszliśmy już do najwyższego stopnia uniesienia, gdy nic absolutnie się już nie liczyło, tylko ona i ja, i my i nic, dokładnie nic więcej, krzyk się wyrwał z jej gardła dziki i przeraźliwy, całe szczęście że zostałem uprzedzony. A zaraz po nim nastąpiła cisza tak doskonała jakby cały Rzym zamarł wraz z nami w szczycie ekstazy. Lecz nie trwało to długo, po kilkunastu sekundach krzyk ten powtórzył się tym razem z wielu gardeł na raz w rozmaitej tonacji i barwie. Zaskoczony uniosłem głowę.

Znajdowaliśmy się w samym środku ogromnego koła, kilkudziesięciu co najmniej kotów zwróconych głowami w naszą stronę i przyglądających się nam z nieukrywaną uwagą.

"Cesar" pomyślałem "to on, zdrajca je przyprowadził. Ale po co?".

Cesar jednak był niewidoczny. Gdy koty zamilkły a wieczne miasto Rzym zaczęło powoli budzić się z osłupienia, usłyszeliśmy następny krzyk, tym razem był to krzyk bólu długi i przeciągły, a po nim nastąpiło głuche łupnięcie, jak gdyby ktoś rzucił na trawę po drugiej stronie muru znaczny jakiś ładunek. Przeklinając pod nosem zacząłem wciągać spodnie i już za chwilę stałem w bramce prowadzącej na główny dziedziniec. Przeczucia moje się sprawdziły. Krępy tajniak próbował stanąć na nogi jedną ręką podpierając się o mur ogrodzenia, drugą natomiast przyciśniętą miał do zdrowego jeszcze wczoraj ucha. Pomiędzy jej palcami ponownie spływała krew. Ucho poszkodowane wczoraj pokryte było potężnym opatrunkiem, musiało być nieźle uszkodzone.

Nad jego głową, na nierównym szczycie muru siedział spokojnie Cesar i mył łapką pyszczek z obojętną miną. Krępy ujrzał mnie stojącego w bramie i poprzez wyraz bólu zauważyłem wstyd w jego oczach i nie zdziwiłem się temu wcale.

Spojrzał jeszcze na kota z taką nienawiścią, jaką maksymalnie zdolna jest wzbudzić w sobie istota ludzka i zataczając się ruszył w stronę wyjścia na ulicę. Odniosłem wrażenie, że kuleje na obie nogi naraz. I znów go nie żałowałem.

Gdy powróciłem na mały dziedziniec, Ligia stała już wyczekująco pod drzewem spokojna i gotowa.

\- Co to było? - zapytała bez większego zainteresowania.

\- Ciekawski tajniak - odpowiedziałem - przyjaciel Cezara. Ale nie będzie nam więcej przeszkadzał, a już na pewno nie dzisiaj.

Tym razem malowanie poszło jak po maśle. Namalowałem ją, drzewo i beczkę, reszta i tak miała być tworem wyobraźni, postanowiłem wykończyć obraz w hotelu. Pożegnaliśmy się przed wyjściem na ulicę jak para dobrych kochanków, obiecała że zadzwoni do mnie i zostawi wiadomość gdy tylko uda się jej wygospodarować dla mnie trochę czasu.

***

Wystawa miała się odbyć w miesiąc po moim wyjeździe z Rzymu. Żałowałem, że jej nie zobaczę. Regina zadowolona była bardzo z mojego obrazu, obiecała podarować mi jeden z plakatów na pamiątkę. Cezar popatrzał na obraz z oparcia ławki, ponad ramieniem Reginy.

"Niezłe" pomyślał głośno, "ale ile przy tym było krzyku..."

Spojrzałem na niego spanikowany, ale on odwrócił głowę w bok. Widziałem jednak, że uśmiecha się pod swoimi wąsami nieźle rozbawiony. Do końca nie byłem pewny, czy Regina go rozumie gdy on myśli prosto do mnie, tak czy inaczej nie skomentowała.

Ligia zadzwoniła na recepcję mojego hotelu, gdy wychodziłem akurat zwiedzić znany kościół Santa Maria Maggiore. Za każdym razem przechodziłem w jego pobliżu, gdy wracałem pieszo wieczorem do hotelu, bez względu na to z której strony bym nie wracał, takie dziwne było jego położenie. Zaprosiłem ją na kawę, zaproponowała mi żebyśmy spotkali się przy Forum Romanum, tak aby łatwo było mi trafić, bardzo się ucieszyłem że ujrzę ją ponownie.

Przyszła z torbą wypełnioną skryptami, prosto po zajęciach na uczelni. Poszliśmy na kolację do jednej z tych małych restauracyjek, żadne z nas, jednym nawet słowem nie wspomniało o wieczorze pozowania na dziedzińcu Terra Argentina, ale wiedziałem, że oboje myśleliśmy o tym nieustannie.

\- Chcę ci coś pokazać - powiedziała gdy siedzieliśmy przy czarnej kawie po skończonym obiedzie. - To niedaleko stąd.

Zapłaciłem kelnerowi za rachunek (oczywiście próbował mnie oskubać, nie spotkałem jeszcze w Rzymie kelnera który by tego nie próbował) i wyszliśmy na ulicę. Ligia pokazywała mi rozmaite ciekawostki gdy wałęsaliśmy się tak po tych prastarych uliczkach. Raz, czy dwa próbowałem ją objąć, lecz wyślizgiwała się zręcznie, bez słowa wyjaśnienia, aż stanęliśmy przed portalem zabytkowego kościoła Santa Maria in Cosmedin. Zacząłem pilnie studiować przytwierdzoną do muru tablicę, ale niewiele z niej rozumiałem.

\- Co to znaczy Bocca della Verita? - zapytałem moją przewodniczkę.

\- Usta Prawdy - odpowiedziała - popatrz tutaj.

Na lewo od wejścia do kościała tkwiła wbudowana w ścianę rzeźba. Wielka, okrągła twarz o zmarszczonych brwiach i gniewnym spojrzeniu. Od samego tego spojrzenia nieswojo się człowiekowi robiło na duszy, czy się miało jakieś grzeszki na sumieniu czy nie. Ja miałem oczywiście, wpatrywałem się w tę groźną twarz i mimowolnie czułem się winny. Stracha napędzała mi zwłaszcza owalna, czarna jama, która stanowiła usta nieziemskiej istoty. Jama zdawała się być głęboka bez końca, złowroga i tajemnicza.

\- To właśnie Usta Prawdy - kontynuowała Ligia. - Jest to pierwszy w świecie detektor kłamstwa, zbudowany jak widzisz bez prądu elektrycznego i jednego nawet tranzystora.

Gdy kogoś podejrzewano o nieszczerość kazano mu włożyć dłoń w te usta i zadawano pytanie. Biada było przyłapanemu na kłamstwie, Usta Prawdy bezlitośnie odgryzały mu palce.

Chcesz spróbować?

Wcale nie chciałem, ale czy mogłem przyznać się przed dziewczyną, że się po prostu boję? Wsunąłem powoli lewą moją dłoń w rozdziawioną paszczę czując zimny dreszcz przechodzący po moich plecach.

\- Czy ty myślisz że mnie kochasz? - zapytała znienacka Ligia patrząc mi prosto w oczy.

\- Myślę że tak ... zacząłem powoli, kompletnie zaskoczony tak bezpośrednim pytaniem,

\- Nieeee!!! - zawyłem natychmiast przerażony, gdy poczułem bezlitosne zęby zaciskające się na moich palcach.

Wyszarpnąłem dłoń z gęby potwora. Na końcach moich palców zatrzaśnięta była niewielka łapka na myszy. Ligia już płakała ze śmiechu, musiała ją bestia włożyć w tę cholerną gębę, podczas gdy zajęty byłem odczytywaniem napisu na tablicy.

Sam bym się śmiał z tego kawału gdybym się nie wstydził, że tak dziecinnie dałem się nabrać. Ale jaki facet przechytrzy kobietę, jesteśmy zbyt naiwni i otwarci.

Pocałowała mnie na otarcie łez i powiedziała:

\- Nie spotkamy się więcej. Ty masz swoje sprawy, ja mam swoje. Tamto, to było tylko pozowanie, dla dobra sztuki. Ale muszę ci powiedzieć, że dobrze mi się krzyczało, jak rzadko.

Pozwoliła odprowadzić się tylko do metra i tam widziałem ją po raz ostatni. Taka była jedyna Ligia jaką spotkałem w moim życiu. Nigdy mi nie powiedziała gdzie mieszka i jak się naprawdę nazywa, nie szkodzi, tak właśnie ją zapamiętałem i pamiętać będę.

W wieczór poprzedzający dzień mojego powrotu do Montrealu, poszedłem do Terra Argentina pożegnać się z Reginą i Cezarem. Wchodząc na teren zabytkowych ruin usłyszałem głośny krzyk, a po nim trzask. Zatrzymałem się przy wejściu nasłuchując, nie byłem pewien z którego kierunku dobiegły mnie te hałasy.

Facet który wpadł na mnie, mało mnie nie przewrócił. Obie ręce przyciskał do zakrwawionej twarzy. Wybiegł na ulicę w kierunku zaparkowanego niedaleko granatowego Fiata. Był to Krępy. Wszedłem na dziedziniec kompleksu, miałem nienajlepsze przeczucia.

Na resztkach schodów teatru Pompejusza leżał niewielki, czarny kształt. Nie wiem jakie były jego ostatnie myśli, przyszedłem za późno.

Nad nim klęczała Regina, gładziła dłonią czarne futerko nie zważając na krew wypływającą z niewielkiej ranki na jego boku. Podniosła głowę, gdy stanąłem obok. W tej jednej chwili postarzała się o dziesięć lat.

\- Był moim jedynym przyjacielem \- powiedziała cicho. - Był również twoim, oprócz mnie tylko ty potrafiłeś słyszeć jego myśli.

Długo tak siedzieliśmy bez słowa nad najdziwniejszym ze wszystkich kotów, jakie kiedykolwiek spotkałem w moim życiu. Zginął dokładnie w tym samym miejscu, gdzie przed ponad dwudziestoma wiekami zamordowany został jego wielki imiennik.

Regina wstała i odeszła, a po chwili powróciła ze szpadlem. Wziąłem szpadel z jej ręki, ona podniosła ze schodów Cezara i przeszliśmy, cały czas nic nie mówiąc, na mniejszy dziedziniec.

Tam pomiędzy korzeniami pokręconego drzewa wykopałem kotu grób. Ciężka to była praca, ale on na to zasłużył.

Po złożeniu do grobu sztywniejącego już drobnego ciała, zasypałem go ziemią, uklepałem, a na wierzch przesunąłem głowicę kolumny, na której tak niedawno jeszcze pozowała mi Ligia.

Wciąż nie wiedziałem czy to głowica jońska, czy koryncka. Pożegnanie z Cesarem było jednocześnie moim pożegnaniem z Rzymem. Regina przeszła do części gospodarczej aby odnieść szpadel, po chwili powróciła z dwoma przedmiotami. Jeden - była to tekturowa tuba zamknięta z obu końców. Zrozumiałem, że jest to obiecamy afisz.

Drugi przedmiot - to niewielkie pudełko zapakowane w ozdobny papier, w jaki zazwyczaj pakuje się prezenty.

\- Była tu wczoraj ta modelka, która pozowała ci do aktu - powiedziała Regina. - Prosiła, żeby ci to przekazać jeżeli pokażesz się przed wyjazdem.

Podziękowałem jej i pożegnałem się. Nie mogłem jednak odejść z tego miejsca, nogi jakby wrosły mi w ziemię. Kilkanaście par kocich oczu wpatrzonych w scenę mojego pożegnania wcale nie ułatwiało mi zadania.

\- Czy wiesz, kim one są? - zapytała Regina.

Pokręciłem głową, gardło miałem za bardzo ściśnięte żeby mówić.

\- Rzymianie wierzą, że są duchami ich przodków żyjących tu przed wiekami. Jeżeli to prawda, to jak myślisz, czyim duchem był Cesar? Został zamordowany po raz drugi, historia się powtarza.

Uścisnęła mnie i odwróciła się gwałtownie. Gdy odchodziła w stronę schroniska, widziałem wyraźnie, że plecy jej drżą od płaczu. Miałem ochotę pobiec za nią, pobyć z nią razem jeszcze przez chwilę, ale wiedziałem że będzie to jedynie przedłużaniem cierpień, jej i moich.

To był mój ostatni rzymski wieczór. Nie wróciłem tam więcej, nie chciałem. Przy całym swoim pięknie, jest to jedno z najtragiczniejszych miast na świecie, zbyt wiele niewinnej krwi przelewało się jego ulicami aby dało się o tym zapomnieć. A może to ja nie mam racji? Może śmierć jest wzniosła i piękna? Jest przecież ukoronowaniem i końcowym celem każdego życia. Jaka jest prawda?

***

Gdy następnego dnia samolot wzniósł się w gorę, zatoczył wielkie koło aby wzbić się wysoko i ustawić na właściwy kierunek, ujrzałem po raz ostatni z góry to przedziwne miasto. Maleńkie Colosseum, Forum Romanum tuż obok, Terra Argentina - nie, tych ruin nie potrafiłem już rozpoznać. Wyjąłem z kieszeni prezent od Ligii. Rozerwałem papier i otworzyłem pudełeczko.

Znajdowała się w nim ceramiczna kopia maszkarona La Bocca della Verita. Szczerzyła do mnie swoją owalną, zachłanną gębę groźną i tajemniczą. Przymknąłem oczy zadałem sam sobie w duchu jedno, jedyne pytanie. Następnie spojrzałem rzeźbie prosto w twarz i po króciutkiej chwili wahania wsunąłem jej do rozwartych ust koniuszek mojego małego palca, mieścił się doskonale. Czekałem ze spiętymi nerwami przez kilka sekund, ale nic się nie stało, palec pozostał nietknięty.

Powrót do spisu treści

### 11. Cabot Trail

Dziwna to była historia. Często dziwne historie przydarzają mi się gdy jestem daleko, poza domem i sam. Jest to związane być może z jakimiś fluidami wytwarzanymi przez mózg podczas samotnych rozmyślań, czy to za kołem kierownicy samochodu, czy to gdy podczas letnich wakacji siedzę zamyślony wpatrując się w taflę jeziora, lub słuchając wiatru poruszającego trzciny porastające nadmorskie wydmy, w takich momentach zdarza mi się niekiedy że coś czuję. Jest to dziwny taki stan, przychodzący nie wiadomo skąd i znikający również bez powodu, stan przyjemny i niepokojący jednocześnie. Trudno jest to opisać trafnymi słowami, najprościej byłoby powiedzieć, że czuję się sam i nie sam jednocześnie. Nie jest to chyba ostrzeżenie, zwiastun raczej czegoś nieokreślonego, co nastąpi i na co nie mam najmniejszego nawet wpływu, nastąpi chcę tego czy nie.

Tak właśnie czułem, prowadząc samochód autostradą Nr 10 z Montrealu w kierunku Sherbrooke. Wpatrzony w szeroką wstęgę szosy z namalowanymi białymi liniami wzdłuż poboczy widziałem kątem oka przesuwający się krajobraz prowincji Quebek. Rozsiane wzdłuż autostrady osiedla i miasteczka, a pomiędzy nimi, na zmianę lasy i farmy z wysoko sterczącymi w górę blaszanymi lub betonowymi silosami. Jak bardzo nie przypominały one polskiej wsi małorolnej z jej wiecznie zafrasowanymi chłopkami-roztropkami jadącymi swoimi furami wzdłuż szosy, z zapachem koniczyny i końskiego gówna przy drodze. Tutaj, jadąc obok rozległych jak okiem sięgnąć połaci, dało się odczuć bezmiar tego kraju. A jeżeli ziemia uprawna przygotowana była akurat pod siew, należało prędko otworzyć okna, aby zapach nawozu sztucznego nie pozostał zbyt długo w samochodzie, nie należał on bowiem do zapachów najmilszych dla nosa.

Dokąd tak jechałem, mały polski chłopczyna zabłąkany w dzikim kraju Indian i czarnych niedźwiedzi? Jechałem odpocząć, a plany miałem dosyć rozległe. Najpierw park Akadia o którym to miejscu wiedziałem tylko tyle, że jest tam ładnie i warto zwiedzić. Stamtąd miałem zamiar przepłynąć promem - trimaranem do Nowej Szkocji, której objechanie dookoła było właśnie głównym celem mojej podróży. A tak dokładnie, to nawet nie chodziło mi o zwiedzenie całej Nowej Szkocji, półwysep jest ogromny, dużo czasu bym potrzebował na jego poznanie. Jedna to część zwłaszcza wzbudzała moje zainteresowanie. Cape Breton, najbardziej wysunięty na północny wschód jego fragment, duży cypel bodący śmiało jak ostroga bok Oceanu Atlantyckiego. Chciałem dotrzeć najdalej jak jest to tylko możliwe na północ, tam gdzie przypływały kiedyś statki rybackie zaopatrując się u kanadyjskich traperów w mięso, jako że okolica obfita była we wszelaką zwierzynę. Od tego to właśnie mięsa zatoczka do której zawijały statki nosiła nazwę Meat Cove. Po co ja tam jechałem i co spodziewałem się ujrzeć? Nie miałem najmniejszego pojęcia, chciałem akurat tam, bo dalej się nie dało, poza tym wszystkie takie miejsca, związane z zamierzchłą historią wzbudzają szczególnie uwagę zwiedzających. Czy może być równie ciekawa inna zatoczka, choćby i ładniejsza, jeżeli wiadomo, że nigdy nic się tam nie działo i prawdopodobnie dziać nie będzie? Ludzie tworzą legendy i potem nimi żyją, czasem są one bardziej prawdziwe a czasem mniej, po latach i tak nikt już przecież nie wie dokładnie jak to naprawdę było, świadkowie wydarzeń już od wieków nie żyją, a fotografa przy tym nie było.

Tak więc, podążałem w stronę Parku Akadia sam a jednocześnie z moim mglistym uczuciem, że wcale sam nie jestem, silnik samochodu pracował równiutko i spokojnie a wpadający przez otwarte okno pęd ciepłego powietrza mierzwił włosy na mojej kudłatej jeszcze wtedy głowie.

"La vie est belle" jak mówią od wieków Francuzi. Jasne, że jest. Ale dlaczego w naszej Polsce Ludowej sformułowanie takie nigdy nie dorosło do rangi narodowego sloganu?

Inne slogany były natomiast niezwykle popularne, jak: "Jakoś tam leci", albo jeszcze bardziej: "Aby do pierwszego".

A Kanadzie? Tutaj mówiło się po zakończeniu pracy: "Another day, another buck". Brało się to jeszcze z czasów gdy zarabiało się tu dolara dziennie, to było wtedy najważniejsze, ten jeden zarobiony dolar był symbolem szczęścia i sukcesu dla pojedynczego człowieka. Czy życie było piękne? Na pewno dla tych, którzy potrafili zarobić tyle, aby uczynić je sobie pięknym.

***

Bar Harbor. Urocze, turystyczne miasteczko malowniczo położone na skalistym wybrzeżu oceanu w północnej części stanu Maine. Sceneria bajkowa: ostro spadające ku morzu skały będące częścią łańcucha górskiego Appalachy, góry porośnięte lasem, bardzo przyjazne dla lubiących wspinaczkę, to wszystko spowodowało, że bogaci amerykańscy bankierzy i władcy Wall Street w okresie międzywojennym zaczęli budować tutaj swoje letnie rezydencje.

Opuszczali na okres wakacji swe pałace w Hamptons i walili tutaj wraz z rodzinami, daleko od hałaśliwego New Yorku, a jednocześnie na tyle blisko, by ani jednego tętna nie uronić z wiecznie bijącego pulsu giełdy - pewne jest to, że Wall Street Journal był tutaj dostarczany natychmiast po wyschnięciu farby drukarskiej na jego szpaltach. Powstał tu piękny rezerwat przyrody - Akadia Park, rozsiane na jego obszarze letnie rezydencje możnych tej części świata połączone były z miasteczkiem drogami bitymi po których kursowały zarówno pojazdy konne, jak również luksusowe automobile. Wypadało mieć "chalet" w Acadia Park, inaczej można było stracić niejedną ważną wiadomość, tutaj na wakacyjnych rautach zapadały często decyzje ważne dla świata finansowego, a w tych sferach ważna wiadomość była niejednokrotnie na miarę istnienia. Sam John D. Rockefeller Junior miał tutaj swoją letnią rezydencję i walnie się przyczynił do spopularyzowania tego miejsca inwestując szczodrze w jego rozwój.

Ludzie ci zazdroszczący sobie sukcesów i nienawidzący się często nawzajem byli jednocześnie skazani na ciągłe przebywanie w swoim towarzystwie, odosobnienie równało się klęsce, wypadało się z obiegu.

W roku 1947 fala pożarów zniszczyła wiele z tych budowli, niektóre odbudowano z kamienia, odporne na ogień, innych nie odbudowano nigdy. Akadia Park powoli tracił swój status elitarny, zaczął się za to rozwijać indywidualny ruch turystyczny, zwłaszcza bliskość Nowego Yorku nie była tu bez znaczenia, rejon zyskał popularność wśród ludu pracującego jako centrum wypoczynkowe, a jego serce, urocze miasteczko Bar Harbor, ożyło drugą młodością. Powstały nowe hotele i motele, rozliczne restauracje, stało się ono miejscem: "must see" we wszystkich przewodnikach turystycznych opisujących północne wybrzeże atlantyckie USA.

Pomiędzy stanem Maine a Nową Szkocją, firma przewozowa Bay Ferries obsługiwała duży, szybki prom CAT, można nim było przebyć cieśninę Bay Fundy pomiędzy dwoma miastami - Bar Harbor i Yarmouth - w niewielkim czasie. Prom zabierał pasażerów wraz z ich samochodami i była to najszybsza komunikacja z Nową Szkocją od strony USA. Tym właśnie promem miałem zamiar przeprawić się przez cieśninę, a znajdujące się na jego pokładzie kasyno gry miało jeszcze bardziej skrócić moją podróż, jak gorąco zapewniała reklama.

Do Bar Harbor przybyłem przed wieczorem. Nie było niestety autostradowego połączenia z Montrealem, droga dłużyła mi się niemiłosiernie, ponad siedem godzin jazdy, ale jakoś w końcu dojechałem. Dobrze, że hotel miałem zarezerwowany, jak również bilet na prom (drogi jak cholera), nie lubię szukać noclegu po ciemku, zwłaszcza w miejscach gdzie jestem po raz pierwszy. Po rozpakowaniu walizki ruszyłem "w miasto" rozejrzeć się trochę i zjeść jakąś kolację. Z tym nie było problemu. Jak wszystkie miasteczka Nowej Anglii, Bar Harbor nastawione jest na turystykę. Restauracji i restauracyjek jest tutaj pod dostatkiem. Po zjedzeniu kolacji powałęsałem się jeszcze trochę uliczkami miasteczka i powróciłem do hotelu, jako że porządnie już byłem zmęczony przebytą samochodem drogą.

Przed udaniem się do swojego pokoju pobrałem kilka folderów turystycznych wyłożonych w recepcji z zamiarem przestudiowania przed pójściem spać, okazało się, że najbardziej polecają one wspinaczki górskie, jako że cały park położony jest w górach, a Mount Cadillac było miejscem zalecanym przez wszystkie przewodniki, tam więc postanowiłem się udać dnia następnego. Nazajutrz miałem calutki dzień przeznaczony na zwiedzanie, mój bilet na CATA wykupiony był na kolejny dzień rano.

***

Pozostawiłem samochód na dużym, świetnie urządzonym parkingu za bramą wjazdową do parku (oczywiście należało zapłacić za wjazd) i tak jak nakazywał przewodnik resztę drogi odbyłem pieszo, cały czas pod górkę. Taka jest nasza ludzka natura: płacimy za wejście na górę tylko po to, żeby zobaczyć jak pięknie jest tam skąd właśnie przybyliśmy. Kto nas zrozumie, jeżeli sami nie potrafimy sobie ze sobą poradzić? Warto było się jednak potrudzić. Widok, który ujrzałem oczarował mnie, wokół te wspaniałe, majestatyczne góry o łysiejących jasno-szarych szczytach wygładzonych deszczem i nadmorskimi wichrami, w dole wybrzeże, miasteczko z jego miniaturowymi domkami rozsianymi wzdłuż linii brzegowej i ocean, ta nieobjęta wzrokiem i wyobraźnią, ogromna powierzchnia wody, przy której czujemy się tak malutcy, że prawie nas nie ma. Stąd, jak mówią, widać najpierw promienie wschodzącego słońca na terytorium USA. Teraz słońce stało już wysoko na niebie, trudno powiedzieć by podziwianie jego wschodów było moją specjalnością, a już na pewno nie po dniu wypełnionym nieustanną jazdą i to cały czas właśnie w kierunku wschodnim.

Jedno mi tylko przeszkadzało w tym rajskim otoczeniu. Zbyt wielu było tutaj turystów. Wszyscy akurat dzisiaj zmówili się żeby odwiedzić Mount Cadillac, najbardziej znany i najbliższy miastu szczyt, wymieniany zresztą na pierwszym miejscu w każdym przewodniku turystycznym. Czy też ludzie muszą zawsze leźć tam gdzie zalecają przewodniki? A wykazać trochę własnej inicjatywy, nie łaska?

Widoczny jak na dłoni sąsiedni szczyt wydawał mi się równie piękny. A gdyby tam się udać i popróbować samotności z dala od rozmów, okrzyków zachwytu i pisku dzieci? Przewodnik nakazywał nie zbaczać z wytyczonych szlaków, ale polityka "wsie idut tam" denerwowała mnie jakoś od rana, nie po to tu przyjechałem aby się znów poczuć jak w krainie "Wielkiego Brata". Ruszyłem zatem śmiało w kierunku południowym, tam gdzie ludzi było najmniej, może tam znajdę dogodne zejście w dół. Po paru minutach głosy turystów pozostały gdzieś z tyłu, w końcu zamilkły. Zatrzymałem się, znajdowałem się na skraju urwiska, stąd również rozciągał się wspaniały widok na okolicę, a przynajmniej byłem sam.. Poczułem nagły głód. Usiadłem na ogromnym kamieniu w kształcie płaskiego jaja z dziurą w środku, wyglądał on trochę jak zerwany z rzemienia wisiorek (wiele takich widziałem w sklepach z pamiątkami). Jak wielka musiała być jego właścicielka, ciekawe czy bardzo rozpaczała po jego utracie? Usiadłem na tym kamieniu, przyjemny był w dotyku jak aksamit. Takie były wszystkie skalne łysiny obnażonych wierzchołków skał - ciepłe i przyjemne w dotyku. Wyjąłem z plecaka sandwicza kupionego po drodze i butelkę soku pomarańczowego. Butelkę wstawiłem w niewielki otwór, przez który przewleczony był kiedyś prawdopodobnie rzemień tego naszyjnika i zająłem się rozpakowywaniem kanapki z piersią indyka i sałatą. Smakowała bezbłędnie w tej malowniczej scenerii, a rozgrzany kamień pode mną upajał dziwnym jakimś spokojem.

W tym momencie górską ciszę krzyk przerwał rozpaczliwy, był to najwyraźniej krzyk kobiecy. Zamarłem z kanapką podniesioną do ust, przez głowę przemknęła mi nagła myśl czy jest to naprawdę krzyk człowieka, może zwierzę jakieś wpadło w sidła kłusownika, a może to jakiś wielki ptak, na przykład orzeł nawołuje swoją samicę przed wyruszeniem na polowanie. Czytałem, że gnieżdżą się tu orły, one podobno tak głośno krzyczą.

Krzyk powtórzył się, równie rozpaczliwy jak uprzednio. Zerwałem się na nogi, zaczęta zaledwie kanapka wypadła mi z rąk na ziemię. Pobiegłem najpierw w stronę z której nadszedłem, lecz krzyk który nastąpił po raz trzeci zabrzmiał słabiej, zawróciłem więc do mego kamienia. I wtedy wołanie rozległo się po raz czwarty i ostatni, tym razem wyraźnie od strony urwiska. Podszedłem ostrożnie do jego krawędzi i spojrzałem w dół. Kilka metrów poniżej znajdowała się skalna półka, szeroka również na kilka metrów. To co zobaczyłem zmroziło krew w moich żyłach. Na skale leżała dziewczyna, młoda kobieta właściwie. Oczy miała szeroko otwarte, na twarzy wyraz nieopisanego przerażenia a rozwiązane długie, czarne włosy poplątane były w nieładzie. Jasna suknia z materiału w niebieskie kwiaty podciągnięta była nieprzyzwoicie i poplamiona z przodu na czerwono. Wzdłuż ściany biegł mężczyzna, tyłem do mnie, nie widziałem jego twarzy, zauważyłem tylko, że ubrany był w jasny, długi surdut i bardzo się spieszył. Jasne było, co zaszło tutaj przed chwilą, tylko głupi by się nie domyślił. Próbowałem krzyczeć za uciekającym, ale nieprzełknięty jeszcze kęs indyka tłumił mój głos w krtani.

Wtedy powtórnie ujrzałem jej oczy, ogromne i czarne, wpatrzone prosto w moje z niemą prośbą o pomoc. Oderwałem się od skalnej krawędzi, tędy nie sposób było zejść na dół, skała była zbyt stroma. Pobiegłem wzdłuż niej i za kilkadziesiąt metrów znalazłem całkiem wygodne zejście.

Po kilku zaledwie chwilach znalazłem sie w miejscu, które widziałem z góry, skalna półka była pusta. Czyżby kobieta wstała i poszła w przeciwną stronę? W ślad za tym, który ją zgwałcił? Mało prawdopodobne, jednak trudno było wyobrazić sobie inne rozwiązanie. Zawołałem głośno "Halo!!!", ale nie otrzymałem odpowiedzi. Ruszyłem więc dalej wzdłuż skalnej ściany i jakież było moje zdumienie, gdy po kilkudziesięciu zaledwie krokach półka zawęziła się gwałtownie i wreszcie zakończyła skalnym osypiskiem, dalej iść się nie dało. Co stało się z nimi? Przecież nie wyparowali? Czyżby skoczyli oboje w przepaść? Po skalnej ścianie, pod górę, normalny człowiek by nie podszedł a na alpinistów oni nie wyglądali.

Wołałem jeszcze wielokrotnie, zaglądałem w przepaść poniżej skalnej półki, na próżno. Tylko echo odpowiadało na moje zawołania, a w dole pomiędzy drzewami i złomami skalnymi nie dostrzegłem najmniejszego nawet poruszenia. Może istniało jeszcze inne dojście w to miejsce? Może jakaś szczelina skalna, którą w pośpiechu przeoczyłem? Rozpocząłem gorączkowe poszukiwania, ale nie udało mi się odnaleźć nic takiego. Zrezygnowany, zabrałem do plecaka butelkę po soku pomarańczowym a napoczęty zaledwie sandwicz pokruszyłem dla ptaków, które wznowiły śpiew swój radosny, tak jakby nic się nie stało pośród tych skał oświetlonych promieniami południowego słońca.

Zszedłem w dół prędko, tak prędko jak było to możliwe i zgłosiłem się do dyżurnego oficera policji parkowej. Siedział sobie za swoim biureczkiem wesoły i pulchniutki. Westchnąłem, znałem ten typ ludzi, zrobi wszystko co jest możliwe, aby nie ruszyć tłustego zadka ze swojego wyściełanego fotela.

Opowiedziałem mu moją historię, a on po zapisaniu dokładnie i pomaleńku moich danych personalnych zaczął przelewać ją na papier z równą obojętnością jak gdyby chodziło o zagubienie portfela na górskiej ścieżce.

\- Róbcie coś - zawołałem wzburzony - przecież tu chodzi o ludzkie życie, oni może leżą gdzieś tam, może potrzebują pomocy...

\- Może... - zgodził się życzliwie policjant i podsunął mi do podpisania formularz z moim opisem zdarzeń.

\- I co dalej? - niecierpliwiłem się - co robimy dalej?

\- Niech pan zaczeka spokojnie na zewnątrz - odpowiedział - tam są ławki, proszę się uspokoić. Za chwilę przyjedzie ranger, jest akurat w terenie, ale zaraz tu będzie. Pojedziecie razem dokonać wizji lokalnej.

Czekałem więc jak głupi na tej ławce, bezsilny i wściekły a w oczach wciąż miałem spojrzenie tej kobiety, zrozpaczone, wołające o pomoc. Jednak warto było zaczekać. Zielonym Jeepem podjechała zgrabna dziewczyna w mundurze strażnika parkowego. Wyskoczyła jak sarna z samochodu i zniknęła w biurze pulchnego policjanta.

Wyszła po dziesięciu minutach i podeszła do mnie z wyciągniętą ręką. Uścisnąłem ją, była ciepła i równie miła w dotyku jak te skały na szczycie Mount Cadillac. Porównanie dziwne, ale najtrafniejsze jakie przyszło mi w tym momencie do głowy. Nie była piękna, ale była ładna i to wystarczająco żebym zaraz poczuł większą sympatię do administracji tego parku ogólnie, nadszarpniętą mocno obojętnością pulchnego policjanta na moje tak dramatyczne przecież oświadczenie.

\- Adriana - powiedziała po prostu - Podjedziemy na miejsce tak blisko jak jest to możliwe, dalej musimy iść pieszo.

\- Czy nie potrzeba więcej ludzi? \- zapytałem - Oni mogli spaść w przepaść, potrzebują pewnie pomocy.

\- Wątpię - odpowiedziała - Zapoznałam się ze złożonym przez pana oświadczeniem. W zasadzie jest podobne do pozostałych, ale ze względów formalnych zmuszeni jesteśmy przeprowadzić wizję lokalną. Nawet zrobię panu zdjęcie, gdy będziemy na miejscu. A wie pan co? Moja przyjaciółka, Nancy, pracuje w miejscowej gazecie. Mogę ją poprosić żeby umieściła pana fotografię w następnym wydaniu. Ma pan szansę stać się sławny, no choćby tak na kilka dni.

Otworzyła drzwi do jeepa, mnie wskazała miejsce obok siebie. Nie wiedziałem jak mam zareagować, niefrasobliwość z jaką ci dwoje traktowali moje zgłoszenie może świadczyć tylko o jednym: nie wierzyli w jedno nawet słowo które padło z moich ust, prawdopodobnie uważali mnie za pomyleńca.

\- Ależ ja naprawdę widziałem to, widziałem na własne oczy - zacząłem protestować - krzyk też słyszałem, nie może być mowy o pomyłce...

\- Wiem - przerwała mi Adriana - Nie pan pierwszy i nie ostatni.

\- Jak to nie pierwszy? - zdumiałem się - Czyżby ktoś przede mną złożył już taki meldunek? Niemożliwe, nikogo więcej przy tym nie było.

Adriana wcisnęła pedał gazu i jeep ruszył z miejsca.

\- Ubrana była w jasną suknię w niebieskie kwiaty, tak? - zapytała.

\- Dokładnie.

\- Jej włosy były czarne i rozpuszczone?

\- Tak, potargane nawet, całe w nieładzie.

\- A więc to musiała być ona.

\- Jaka ona? O czym pani mówi?

\- Rebeca. Nie ma roku, żeby ktoś jej nie spotkał w okolicy Mount Cadillac. I to zawsze o podobnej porze. Kiedyś przeprowadzono poszukiwania, kilkakrotnie nawet, ale bez rezultatu.

Teraz ograniczamy się do wizji lokalnej i fotografii. Nic więcej nie da się zrobić. Twój przypadek jest nieco szczególny - przeszła w końcu na ty. I tak dosyć długo jak na Amerykankę traktowała mnie przez sir, widać mundur rangera parkowego zobowiązywał.

\- Dlaczego szczególny?

\- Rebeca pojawia się zazwyczaj sama. Tym razem tak nie było, to może coś znaczyć. Nancy będzie tym zachwycona.

Widząc, że wciąż mam głupią minę zaczęła wyjaśniać co następuje:

\- To było w jakieś dwa lata po wojnie. Rebeca była córką miejscowego listonosza, matka jej dawno nie żyła, mieszkała z ojcem na skraju miasteczka. Była niezwykle piękna, miała jasną cerę i długie, czarne włosy po matce, Włoszce z pochodzenia.

Któregoś dnia przejeżdżający bryczką syn bankiera zaproponował, że ją podwiezie w stronę poczty, tam właśnie zdążała aby spotkać się z ojcem. Ale do spotkania nie doszło.

Przesłuchiwany syn bankiera twierdził z wielką pewnością siebie, że opuściła bryczkę w okolicy poczty, ale ojciec Rebeki mu nie wierzył, nazwał go kłamcą i porywaczem. Opowiadał potem roznosząc listy, że Rebeca została porwana i prawdopodobnie zgwałcona. I bez wahania wskazywał palcem domniemanego sprawcę. W końcu sprawa trafiła do sądu. Rebeki nigdy nie odnaleziono, żywej czy martwej. A ojciec jej, skazany na wysoką karę pieniężną za rozpowszechnianie oszczerstw, został kompletnie zrujnowany. Stracił dom i pracę a w dodatku rozpił się kompletnie.

I wtedy nastąpiło to najgorsze: wybuchł pierwszy pożar. Lato było suche i gorące, od rezydencji bankiera zapalił się las, wiele pięknych letnich domów padło wówczas łupem płomieni, syn bankiera, który podwiózł Rebekę bryczką, jako jeden z pierwszych zginął w płomieniach. To był najstraszniejszy pożar, jaki kiedykolwiek nawiedził Nową Anglię. Wiadomo, na kogo padło podejrzenie o podpalenie. Ale policja nie zdążyła aresztować winnego. Znaleziono go rano powieszonego na drzewie, właśnie obok miejskiego banku. I na tym sprawa się kończy, strony nie żyją a zaginiona nigdy nie została odnaleziona.

Jechaliśmy drogą zarezerwowaną jedynie dla pojazdów należących do administracji parku, Jeep radził sobie doskonale z jej nierównościami, lecz w pewnym momencie droga się skończyła, wysiedliśmy z samochodu i szliśmy dalej na własnych nogach. Adriana szła przodem, na ramieniu miała zawieszoną niewielką, brezentową torbę, jej szczupła, wdzięczna postać stanowiła dla moich oczu niezwykle ciekawy temat na tle malowniczego otoczenia.

Po dojściu na wierzchołek przeszliśmy pomiędzy grupkami turystów łażących bezładnie po rozległym wierzchołku góry pokazującym miejscami skalne łysiny jak wyspy pomiędzy morzem traw. Dalej, ja przejąłem prowadzenie. Szedłem w tym samym kierunku co przed południem, pozostawiając poza plecami ludzkie głosy. Okolica była tutaj mniej spektakularna niż na samym szczycie, gęsta trawa i krzewy porastały naniesioną wiatrami ziemię, pomiędzy tymi trawami odnalazłem kamienne jajo na którym usiadłem uprzednio w celu spożycia mojego lunchu.

\- To było tutaj - powiedziałem siadając na tym samym miejscu. - Właśnie zacząłem jeść, gdy usłyszałem pierwszy krzyk.

Zamarliśmy w ciszy oboje, jakby w oczekiwaniu, że okrzyk powtórzy się, że nastąpi coś, co być może naprowadzi nas na jakiś nowy ślad, ale nic takiego nie nastąpiło. Adriana wyjęła z torby aparat, sfotografowała mnie rzeczywiście, siedzącego na tym kamieniu, raz z bliska, następnie z daleka. Ja wyjąłem z plecaka mój aparat i również "cyknąłem" kilka zdjęć, ująłem jej postać na tle widocznego na horyzoncie oceanu zapytawszy uprzednio o pozwolenie.

Zgodziła się, nie dało się nie zauważyć że pomimo powagi munduru przybierała zalotne pozy w momencie fotografowania, pod tym zielonym uniformem kryła się przecież kobieta.

Podeszliśmy do skraju urwiska i spojrzeliśmy w dół. Skalna półka pod nami była oczywiście pusta.

\- Pierwszy raz pokazała się w tym miejscu - powiedziała Adriana. - Zazwyczaj spotykano ją dalej od wierzchołka. Chodźmy, znam to zejście.

I puściła się biegiem w kierunku znajomego mi przejścia na półkę, ledwo byłem w stanie nadążyć za nią. Gdy znaleźliśmy się na dole, byliśmy już oboje nieco zadyszani.

\- Tutaj ostrożnie - powiedziała ujmując mnie za rękę - tam, w dole jest przepaść.

\- Właśnie, musimy trzymać się razem - mówiąc to próbowałem objąć ją w pasie, ale odskoczyła jak oparzona.

\- Coś ty, zwariował? - zawołała \- Nie widzisz, że jestem na służbie?

\- A jaka jesteś po służbie? Mniej urzędowa?

\- No... zobaczymy. Może ci pozwolę zaprosić się na kawę, ale nic więcej sobie nie obiecuj.

Westchnąłem. Dobre i to jak na początek.

***

\- Więc, co napiszesz pod tym zdjęciem, "To ten, który spotkał ducha?"

Nancy spojrzała na wykonaną przez Adrianę fotografię. Przedstawiała ona faceta siedzącego na wielkim, owalnym kamieniu i gapiącego się w dal z dosyć głupawą miną. To byłem ja.

\- No, niedokładnie...- zaczęła ostrożnie.

Miałem wrażenie, że stara się dobrać słowa w taki sposób, aby mnie nie urazić.

\- Napiszemy, że kanadyjski turysta, z Montrealu, przechadzając się południową stroną wierzchołka Mount Cadillac doznał wrażenia jakby usłyszał ludzkie głosy...

Siedzieliśmy we troje w niewielkiej kawiarence. Adriana przyprowadziła Nancy, koleżankę o której wspominała gdy byliśmy na szczycie.

\- Tylko nie "doznał wrażenia" - zaprotestowałem - Ja żadnego wrażenia nie doznałem, ja ten krzyk usłyszałem naprawdę.

\- Adriana i Nancy popatrzyły na siebie porozumiewawczo. "Mówiłam, że nie pójdzie ci łatwo" wyczytałem w spojrzeniu Adriany.

\- Posłuchaj, jesteśmy niewielką gazetą - tłumaczyła spokojnie Nancy - ale bardzo dbamy o prestiż naszego pisma. Nie jesteśmy jakimś tam brukowcem jak Sun, czy Enquirer. Nie mamy zwyczaju częstować czytelników historiami o duchach na pierwszych stronach. Według nas, Elvis nie żyje, a historie o UFO to bajeczki dla grzecznych dzieci. Musimy być bardzo ostrożni jeżeli nie chcemy obniżyć poziomu gazety, mam nadzieję że to rozumiesz?

\- A ja miałem nadzieję, że mi wierzycie. Ale, jeżeli nie, to niewielka szkoda. Jutro mam CATA do Nowej Szkocji i zostawiam was tutaj z tym tłustym policjantem, który również uważa mnie ze szurniętego.

Byłem wyraźnie wzburzony. Adriana musiała zauważyć co dzieje się w moich myślach. Uspokajająco położyła rękę na moim przedramieniu. Skóra jej dłoni była tak samo ciepła i przyjemna w dotyku jak wtedy, gdy dotknąłem ją po raz pierwszy. Ciekawe, czy reszta też jest taka - przemknęło mi przez głową. Byłem przekonany, że zrozumiała o czym myślę, ale nie cofnęła ręki.

\- Wyglądacie jak zakochani - powiedziała nagle Nancy. - A wiecie co? Może takie właśnie zdjęcie zamieścilibyśmy w naszym piśmie. I napis: "Parkowy Ranger Adriana X z nowo poznanym tropicielem duchów".

Musiałem zrobić dosyć niewyraźną minę po tym żarcie, bo Nancy nagle spoważniała i powiedziała ugodowo.

\- Nie myśl, że nie traktuję tego poważnie. Ja ci naprawdę wierzę i czuję, że coś kryje się za tymi pojawieniami, tym bardziej, że nie pozostają one bez następstw.

\- Co masz na myśli?

\- Nie chciała bym żebyś pomyślał że chcę cię przestraszyć, ale osobom które ujrzały Rebekę często coś się przydarza w następstwie. I to nie zawsze coś miłego. Jedna babka która ją ujrzała, za kilka dni spadła z roweru i coś sobie złamała, nie pamiętam już co. Inny turysta upił się i dostał delirium, "Ona tam jest, ona tam jest..." wołał bez przerwy w drodze do szpitala. Jeszcze inny, pojechał stąd prosto na Florydę, i tam stracił palec karmiąc krokodyle podczas zwiedzania hodowli. Ja wiem: co krokodyle mają wspólnego z pojawianiem się Rebeki? Prawdopodobnie nic, zwykły przypadek. Ale trochę dużo jest tych przypadków jak na mój gust.

\- Co powinienem więc zrobić?

\- Nie wiem, ale uważaj na siebie. Tak na wszelki wypadek. Zresztą, z takim strażnikiem nic ci nie grozi - tu popatrzała żartobliwie na Adrianę.

\- Nie wystraszaj nam turystów, bo nie będą tutaj przyjeżdżać - odpaliła jej Adriana.

\- Również dlatego jesteśmy bardzo ostrożni w rozgłaszaniu tych pojawień - powiedziała Nancy. - Zamiast turystów zaczęli by napływać różni, żądni niezdrowych wrażeń poszukiwacze, ze swoimi aparatami do tropienia duchów. Takiej sławy nie potrzebujemy w naszej okolicy, turystyka jest podstawą naszej ekonomii, a typowy turysta to pracujący Amerykanin z żoną i z dziećmi, lub para emerytów. Tacy nie lubią miejsc owianych podejrzaną sławą.

Nancy dopiła swoje wino i pożegnała się.

Pozostaliśmy z Adrianą we dwoje przy tym kawiarnianym stoliku i wtedy zauważyłem że ona ma najbardziej orzechowe oczy jakie widziałem w moim życiu i że wcale się nie spieszy z pozostawieniem mnie tutaj samego. Nie protestowała gdy zamówiłem drugą butelkę Chardonnay do naszego stolika.

***

Obudziliśmy się z rana skacowani winem i miłością, przyjemne to było uczucie. Jak na strażnika Parku Narodowego Adriana okazała się czuła i wrażliwa, pozostała dla mnie na zawsze najwspanialszym wspomnieniem z Bar Harbor.

Gdy żegnaliśmy się, pewny byłem, że ujrzę ją wkrótce, w najgorszym przypadku przyjadę tu znów za rok, a może ona odwiedzi mnie w Montrealu? Stało się jednak inaczej. Ale o tym później, na razie stałem samochodem w kolejce na prom, a atlantycka bryza od strony oceanu owiewała moją twarz wpadając do wnętrza samochodu przez otwarte okna.

CAT to duży prom. Nie pamiętam dokładnie ile samochodów mieściło się na dolnym pokładzie, ale około dwustu prawdopodobnie, wraz z ośmioma setkami pasażerów. Kadłub w formie trimarana unosił się na grzbietach fal, statek sunął równiutko po powierzchni morza, tylko po głębokim basie potężnych silników można się było zorientować jak ogromnej mocy (ok. 38 tys. koni mech.) należało użyć, aby ta masa żelaza i ludzi mogła przesuwać się po wodzie z szybkością 80 km na godzinę. Na górnym pokładzie znajdowało się kasyno, restauracja, kino, można było siedzieć również na zewnątrz, wystawiając twarz na silny podmuch powietrza i promienie słoneczne. Stąd łatwiej można było dostrzec niewielkie, białe wieloryby o nazwie beluga, które lubiły kręcić się w tych wodach. Podróż nie trwała długo, trzy godziny zaledwie, tak więc tuż po południu znalazłem się w mieście Yarmouth w kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja. Jest to z pewnością jedna z najbardziej malowniczych części Kanady. Teren górzysty, lasy i wioski o drewnianych zabudowaniach pomalowanych w żywe kolory, wśród których dominowały: rdzawa czerwień i rodzaj morskiego błękitu. Wcale się to nie gryzło nawzajem, wręcz przeciwnie, wraz z otaczającą zielenią lasów i pól uprawnych stwarzało atmosferę bajkowej harmonii barw i ładu. Jechałem stamtąd aż do Chester, gdzie spędziłem noc i rano ruszyłem w dalszą podróż do Halifaxu, stolicy Nowej Szkocji.

To był długi dystans. Skręciłem po drodze na Long Island, zobaczyłem Balancing Rock, dziw natury - wysoką i cienką skałę tkwiącą jak czapla na jednej nodze tuż nad brzegiem morza i urągającą swoją postawą prawom równowagi, wydawało się, że najmniejszy podmuch wiatru winien zwalić ją do wody, ale ona stała uparcie i stoi tak do dzisiaj. Inny dziw natury, to Zatoka Fundy, gdzie następują najwyższe przypływy morskie na świecie (prawie 4m wysokości). Obejrzałem przy okazji jedyną w północnej Ameryce elektrownię zasilaną słoną wodą. Znajduje się ona w Annapolis i wykorzystuje jako swój napęd siłę przypływów i odpływów morskich.

Mój aktualny zawód, to było akurat projektowanie elektrowni wodnych. Różne już widziałem, ale takiej jeszcze nie. Jeżeli ktoś myśli, że Kanada to kraj ogromny i bezludny, gdzie nie ma co oglądać, myli się bardzo.

Przejechałem stamtąd na wschodnią stronę półwyspu.Trochę moje zwiedzanie może się wydać chaotyczne, ale tak się właśnie czułem: niepewnie i chaotycznie, coś przeszkadzało mi jakby, odwracało moją uwagę od umykającego za oknem krajobrazu. A w dodatku zaczęło powracać do mnie wciąż to samo niepokojące uczucie, że nie jestem sam. Przychodziło i odchodziło, kompletnie bez powodu i uprzedzenia. Włączałem wtedy na cały gwizdek kasetę CCR i to pomagało, John Fogerty potrafił swoim lekko chrapliwym głosem wprowadzić mnie w najlepszy nastrój na świecie, ach jak ja lubiłem ten zespół, mogłem ich tak słuchać i słuchać bez końca i tak naprawdę, oni nigdy mi się nie znudzili.

Dojechałem do miejscowości, której nie sposób pominąć zwiedzając Nową Szkocję: Peggy's Cove. Tak pięknej wioski rybackiej nie widziałem nigdy przedtem. Dwie rzeczy zwłaszcza zwróciły moją uwagę. Sama wioska: te domki, pomalowane jak wszystkie zabudowania Nowej Szkocji w żywe, wesołe kolory, unoszące się na spokojnej wodzie rybackie kuterki, jasne, łyse skały wokół zatoczki obrośnięte kolorowymi domkami rybaków, wieża kościelna z krzyżem i biała latarnia morska, żadna rybacka wioska nie mogła być bardziej bajkowa niż ta, po prostu nie dało by się. Gdyby artysta chciał namalować wioskę rybacką do książeczki dla dzieci, namalowałby ją właśnie w taki sposób. Druga rzecz, która przyciągała moje spojrzenie w sposób szczególny, to te skały. Jakoś dziwnie wydały mi się znajome. Odczułem to zwłaszcza, gdy wysiadłem z auta i zacząłem wstępować na nie, nagie i wygładzone morskimi szkwałami przez tysiące lat. Były jasno szare, miejscami w kolorze kawy z mlekiem. I były dziwnie swojskie. Zrozumiałem to już przy pierwszym zetknięciu stóp z ich powierzchnią. To były takie same skały jak w Parku Akadia. Aksamitne i miłe w dotyku, miękkie niemalże. Ułożyłem się na pochyłej wypukłości, twarzą do oceanu, czując pod plecami rozgrzaną słońcem skalną powierzchnię. Magnetyczne ciepło zaczęło przenikać powoli całe moje ciało promieniując z wnętrza skały, czułem je w plecach, pośladkach i udach, czułem je również w moich dłoniach leżących płasko na skale. Była to fizyczna energia, wyczuwalna i namacalna niemalże, dobra energia słońca, morza i wiatru, którą napompowana była ta skała i którą dzieliła się ona teraz ze mną szczodrze i bez zobowiązań.

Ach, jak dobrze mi było w tym momencie, czułem, że sam jestem również cząstką tej energii, pół ziemskiej - pół kosmicznej, utrzymującej w równowadze wszechświat, a przynajmniej tę jego część, o której coś w ogóle wiemy. Przymknąłem oczy. Rozbijające się o skalisty brzeg morskie fale wytwarzały wspaniałe tło muzyczne dla mojej sielanki, pogrążałem się w nie coraz głębiej unoszony powtarzającym się szumem to w górę, to w dół, dalej i dalej od brzegu. Nie wiem jak długo trwałem w tej kołyszącej duszę błogości, wiem tylko, że wyrwał mnie z niej brutalnie dźwięk znajomy i przerażający jednocześnie. Był to ten sam krzyk, który słyszałem już przecież, rozpaczliwy krzyk wołania o pomoc.

Zerwałem się jak oparzony z mojej skały i rozejrzałem wokół. Te kilka osób, które zauważyłem w pobliżu zdawały się nie reagować na usłyszane przeze mnie wołanie. Czyżby były głuche? Pobiegłem w kierunku wyższej skały i wdrapałem się na nią. Nie mogłem dostrzec jednak z jej wierzchołka żadnego szczególnego poruszenia wśród turystów, którzy poobsiadali okoliczne skały jak foki i wygrzewali się w gorących promieniach letniego słońca. Od strony parkingu nadciągały następne sylwetki ludzkie, niestety wioska Peggy's Cove była zbyt znaną turystyczną atrakcją aby można było spodziewać się tutaj samotności.

Odczekałem jeszcze chwil kilka nasłuchując. Wołanie nie powtórzyło się jednak. Wiem, wiem. Mógł to być przecież krzyk mewy przelatującej akurat ponad moją głową. Można było oczywiście znaleźć jakieś inne racjonalne wytłumaczenie owego dźwięku, ale nie dla mnie. Zbyt mocno miałem wciąż wtopione w moje zmysły to wołanie, rozpaczliwe i przerażone wołanie o pomoc.

***

Halifax. Portowe miasto położone na wschodnim wybrzeżu Nowej Szkocji. Stolica tej kanadyjskiej prowincji, miasto nadziei dla tych wszystkich, którzy pozostawiwszy w Europie rodzinne miejsca i wspomnienia wyruszyli poprzez Atlantyk, za Wielką Wodę szukać nowego życia, dostatku i wreszcie przygody i tego wszystkiego, co obiecywały legendarne opowieści o pucybutach którzy stali się milionerami, o pańszczyźnianych chłopach z Polski i Ukrainy którzy stali się właścicielami wielkich farm gdzieś w Manitobie czy Saskatchewan, czy wreszcie o góralach z Podkarpacia którzy doszli do wielkich pieniędzy spekulując nieruchomościami w Chicago, Montrealu czy Toronto. A legend takich było bez liku i wciąż nowe powstawały. Toteż podsycane nimi wyobraźnie marzycieli i zwykłych, pragnących poprawić swój los śmiertelników gnały ich tutaj na pokładach przepełnionych statków parowych większych i mniejszych. Pierwszym skrawkiem Nowego Lądu na jakim mogły spocząć ich spragnione solidnego oparcia stopy było właśnie nadbrzeże tego portu, miasto Halifax miało widać w sobie magiczną siłę przyciągania której pole magnetyczne sięgało przez ocean i Europę, aż gdzieś pod Ural, daleko, daleko na wschód.

Nie wszystkim udało się szczęśliwie dopłynąć na miejsce. Zwiedzając Muzeum Morskie położone w samym sercu portu, wiele można się dowiedzieć o tych, którzy nie dopłynęli. Najgłośniejsza jest oczywiście tragedia Titanica, prawie dwa tysiące osób zginęło niedaleko stąd, u wybrzeża Nowej Szkocji, po zderzeniu się statku z górą lodową w roku 1912. Większość wydobytych z morza ciał pochowano na tutejszym cmentarzu. Leżą tam do dzisiaj a napisy na ich grobach nie pozwalają zapomnieć o tragedii o jaką otarło się to miasto. Nie była to jedyna tragedia. Ta, która wydarzyła się w zaledwie pięć lat później była dla samego miasta bez porównania straszniejsza. W grudniu 1917 roku, wiozący ogromny ładunek materiałów wybuchowych francuski frachtowiec Mont Blanc zderzył się z innym statkiem w samym środku portu. Była to najsilniejsza eksplozja dokonana do tamtej pory przez człowieka na całej kuli ziemskiej. Dziewięć tysięcy ludzi straciło wtedy życie, duża część miasta zdmuchnięta została w kilka sekund z powierzchni ziemi a powstałe w jej wyniku pożary dopełniły aktu zagłady.

Oczywiście, dzielny człowiek nie potrafił zasnąć dopóki genialni fizycy nie skonstruowali pierwszej bomby atomowej. Jej pierwsza eksplozja, nad Hiroszimą przewyższyła tę, z Halifaxu pięciokrotnie. Teraz można spać spokojnie, dowiedziono że siła zniszczenia bomby atomowej nie zna limitu.

Eksponaty z tego okresu stanowiły ważną część stałej ekspozycji muzeum. Jeden detal zapisał się szczególnie w mojej pamięci. Była to wielka, żelazna klatka podwieszona na haku do drewnianej belki pod sufitem w głównym hallu. Ze środka tej klatki miotała rozpaczliwe spojrzenia kukła pirata. Sterczące spod zniszczonego ubrania gnaty świadczyły, że był on już nieźle objedzony przez ryby. Tak byli oni traktowani tutaj, w Halifaxie. Pirat schwytany i postawiony przed sąd, nie miał biedaczysko szansy na przetrwanie, spuszczony w takiej to klatce (może tej właśnie) do wody musiał być żywcem jeszcze objadany przez ryby i kraby, miał on jeszcze czas na dokonanie rachunku sumienia.

A zostanie piratem było jednym z bardziej wzniosłych marzeń mojego dzieciństwa. Oj, podpadli mi mieszkańcy tego sympatycznego miasta za takie traktowanie moich bohaterów.

"A może by go tak uwolnić?" przemknęła mi nawet przez głowę myśl niedorzeczna. Zdegustowany okrucieństwem miejskich praw wyszedłem na ulicę. Dosyć miałem na dzisiaj historii okrutnych i złowrogich, głodny się poczułem również niewąsko, postanowiłem rozejrzeć się za jakąś restauracją, tym bardziej że zmierzch już poczynał zapadać i pierwsze latarnie zaświecono na ulicach. W tym momencie jednak przechodząca ulicą grupa z miejskim przewodnikiem na czele zwróciła moją uwagę. Przyłączyłem się do niej bez zastanowienia. Czy to z ciekawości, czy też z potrzeby bycia w stadzie, już nie pamiętam. Przewodnik skręcił z ulicy w bramę cmentarną. Cmentarz był stary, zabytkowy, przewodnik wskazywał kolejne groby wyliczając kto w nich leżący i kiedy wstaje po nocy i straszy niewinnych przechodniów. Zrozumiałem wtedy że jest to wycieczka "Halifax Ghost Walk", o której widziałem broszurkę w punkcie informacji turystycznej. Gdy doszliśmy do starego budynku sądu miejskiego, przewodnik wyjaśnił gardłowym szeptem, że tutaj, pod tymi murami słychać czasem nocą jęki skazanych na śmierć złoczyńców straconych w tym właśnie miejscu. Wtedy już nie wytrzymałem. Machnąłem ręką na wycieczkę i odłączyłem się od niej bez żalu, tym bardziej że byłem z nimi "na dziko", czyli bez opłacenie obowiązującej opłaty.

Powałęsałem się jeszcze trochę w okolicach portu trzymając się możliwie z daleka od historycznego cmentarza i błąkających się wokół "duchów". Dosyć już tych historii miałem na dzisiaj, tym bardziej, że wieczór już zapadł solidny a ja głodny też byłem nie na żarty.

Przechodziłem akurat obok otwartych drzwi restauracji o dziwnej nazwie "Pięciu Rybaków", gdy luksusowy kaprys przyszedł mi do głowy. A może zajść by tu na kolację i najeść się jak "panisko"? Przyzwyczajony do spożywania posiłków w tanich restauracyjkach typu "fast food", rzadko ulegałem tego rodzaju pokusom. Tym razem uległem. Zmęczony już byłem i głodny. "Niech będzie" pomyślałem, "poszalejemy".

Wszedłem do środka i zająłem wskazany mi przez hostessę stolik pod ścianą. Restauracja okazała się popularna. Gdy zabiegany kelner dotarł wreszcie do mojego stolika z kartą dań pod pachą, zauważyłem, że rzuca za siebie od czasu do czasu niespokojne spojrzenia.

\- Nic pana nie dotknęło przy wejściu? - zapytał bojaźliwie podczas gdy studiowałem menu.

\- Nie, co by mnie miało dotykać?

\- Nie wiem co, ale mnie dotyka od czasu do czasu. I wcale mi się to nie podoba. Jestem tu od miesiąca zaledwie a już cały jestem podotykany.

Okazało się, że kelner przyjechał z niewielkiego miasteczka w Nowej Funlandii robić karierę w "wielkim świecie" i z natury zabobonny trafił jak śliwka w kompot.

\- Długo tu nie wytrzymam - skarżył się płaczliwie. - Coś dotyka, ktoś się pokazuje, czasem znika i to razem z widelcami.

\- Jak to, z widelcami? - zdziwiłem się.

\- A no właśnie - wskazał na moje nakrycie stołu. - Widzi pan? Brakuje właśnie widelca. A dziesięć minut temu jeszcze był. Chyba pan nie gwizdnął?

\- Nie gwizdnąłem - oburzyłem się szczerze.

\- Wiem, wiem. Zawsze potem widzę jakieś niewyraźne plecy. Ktoś oddala się prędko w głąb korytarza i szukaj wiatru w polu. Jak pan myśli, co on później robi z tymi widelcami? Może wydłubuje ludziom oczy?

\- A inni kelnerzy nic nie widzą? Nic ich nie dotyka?

\- Widzą, widzą. Ale oni są przyzwyczajeni. W tym mieście wszyscy są przyzwyczajeni. To od czasu wielkiej katastrofy tak się zrobiło. Pełno ich łazi wieczorami, czasem trudno odróżnić, który jeszcze żyje, a który nie.

Rzucił ukradkowe spojrzenie przez ramię.

Kolacja była wyśmienita, ale złapałem się na tym, że podczas jej spożywania również ja zacząłem rozglądać sie w wokół niespokojnie.

Gdy znalazłem się w końcu na ulicy, było jeszcze gorzej. Okazało się, że zapomniałem gdzie zaparkowałem mój samochód, a szukać samochodu po ciemku, w obcym mieście, nie jest łatwą sprawą, tym bardziej że strach zapytać przechodnia, jeszcze rozpłynie się jak dym, albo spyta czy mam widelec, bo akurat chciałby wydłubać mi oko?

Odnalazłem w końcu samochód i pojechałem do zarezerwowanego wcześniej motelu za miastem, a noc upłynęła mi wśród upiornych wyć i gwizdów jako że burza z piorunami rozpętała się nad Halifaxem. Mały, drewniany motel trzeszczał i skrzypiał pod naparem wiatru a ja nakryłem głowę kocem żeby tego nie słyszeć, dosyć już miałem stanowczo tych ponurości.

***

Rankiem zbudziłem się z głową ciężką i niespokojną, musiałem wypić dwie duże kawy, aby choć częściowo dojść do normy. Nie pamiętałem co mi się śniło, ale nie mogło to być nic wesołego sądząc po moim samopoczuciu, dobrze że dzień zaczynał się słoneczny, a po nocnej burzy pozostały już tylko rozległe kałuże na motelowym parkingu.

Jechałem równolegle do wschodniego wybrzeża Nowej Szkocji, w kierunku miasta Baddeck. Urocze to miasteczko malowniczo położone nad brzegiem jeziora Bras d'Or miało również swoją ciekawostkę techniczną i to nie byle jaką. Mieścił się tam dom rodzinny pana Alexandra Grahama Bella, wynalazcy telefonu i jednego z genialniejszych umysłów tamtych czasów.

Sam pan Bell telefonu w swojej pracowni nie posiadał, jako że wynalazek ten rozpraszał jego uwagę utrudniając pracę nad innymi wynalazkami. Posiadłość pana Bella, udostępniona obecnie do zwiedzania jako muzeum, stanowiła oczywiście jeden z gwoździ programu mojej wycieczki. Miasto Baddeck miało jeszcze jeden atut. Położone jest ono w samym sercu wyspy Cape Breton, i jest niejako "bramą wjazdową" na słynny Cabot Trail który był przecież głównym celem mojej wyprawy. Tam też właśnie się udałem po spędzeniu dwóch nocy w Telegraph House, starym, historycznym zajeździe nad samym brzegiem jeziora.

***

Cabot Trail jest to droga, szosa właściwie ułożona wzdłuż skalnego wybrzeża Cape Breton i otaczająca zamkniętą pętlą całą wyspę. Co ma ona w sobie tak niezwykłego, że ściąga turystów z całego świata jak magnes?

To sceneria jej położenia. Z jednej strony góry wysokie, zielone, pomiędzy nimi doliny i osady rybackie z rzadka rozsiane tam gdzie dojście do morza jest dogodne i gdzie naturalne zatoki dają schronienie dla ich łodzi i kutrów, z drugiej ten ocean majestatyczny i odwieczny zmieniający swój kolor wraz z pogodą i nastrojem swoim.

W słoneczny dzień potrafi on przybierać niebieskawo-zieloną barwę, zdobi się jak panna białymi grzywami fal rozbijających się o skały z głośnym łomotem. Lecz gdy ciemne chmury przysłonią niebo, barwa jego ciemnieje, staje się ciemno zielony, lub granatowoczarny gdy rozgniewa się na rybaków za zbyt zachłanne połowy. Wtedy nie zna on żartów, wiedzą o tym dobrze wszyscy mieszkańcy rybackich wiosek. Kutry ich i łodzie chronią się zatem pospiesznie do swoich portów a oczy niespokojnie wypatrują skąd wiatr nadciąga, czy nie jest to już przypadkiem zapowiadany ogon huraganu Mary, lub Helen który od dni kilku pustoszy południowe wybrzeża Ameryki?

Paradoksalnie, docierają aż tutaj resztki huraganów z morza karaibskiego. Nadciągają właśnie stamtąd gdzie jak widać na pocztówkach przysyłanych z Jamajki, czy Bahamas plaże są złociste a woda landrynkowa, gdzie tłumy turystów wygrzewają się pod zadaszeniami z palmowych liści spokojnie i bezpiecznie obok swoich pięciogwiazdkowych hoteli. Tam właśnie huragany osiągają największą moc. Narodzone przed kilkoma dniami u zachodnich wybrzeży Afryki przemierzają pospiesznie ocean zdążając jak ptaki w swoich sezonowych wędrówkach zawsze w tym samym kierunku. I znów jak ptaki: te najsłabsze zamierają po drodze i giną w falach oceanu, te silniejsze odwrotnie, nabierają mocy. Wtedy meteorologowie zaczynają interesować się nimi. Nadają im imiona (do pewnego czasu były to wyłącznie imiona żeńskie, teraz jednak emancypantki wywalczyły już równouprawnienie, każdy porządek świata potrafią poprzestawiać) i śledzą starannie ich trasę i siłę. W okolicach wysp karaibskich huragany są już mocne i pewne siebie. Przetaczają się z łomotem przez wyspy, czasem poważnie druzgocząc to co napotkają po drodze a następnie walą z impetem w kontynent amerykański trafiając gdzie popadnie, Luizjana, Floryda, czy któraś z Karolin. Wtedy załamują się zazwyczaj i tracą moc. Niekiedy skręcają na północ i gnają wzdłuż wybrzeża nie zatrzymując się bezczelnie na granicy kanadyjskiej, lecz wraz z ochładzaniem się powietrza tracą swoją gwałtowność, potrafią jednak swoim ogonem zamieść nawet wybrzeże Nowej Szkocji. Pamiętam taki ogon huraganu Hugo. Stojąc samochodem nad urwistym brzegiem Cavendish Beach na Wyspie Księcia Edwarda chciałem wyjść na zewnątrz i nie mogłem. Trudno było otworzyć drzwiczki stojącego bokiem do wiatru samochodu, tak silny był napór powietrza.

Prułem więc teraz na północ, podziwiając piękno dzikiej, północnej przyrody i zatrzymywałem się w co bardziej malowniczych zakątkach celem wykonania kilku fotografii, lub kontemplacji tego nieobjętego wyobraźnią piękna ostrych, skalistych stoków spadających niekiedy niemal pionowo w burzliwe fale oceanu i tych gór, miejscami groźnie wspinających się ku niebu, miejscami łagodnych, porośniętych zieloną leśną gęstwiną, pełną dzikiego zwierza i indiańskich przodków przemierzających tę krainę wiecznych łowów bezszelestnym krokiem.

Należało uważać podwójnie, raz, że droga mogła być niebezpieczna dla nieostrożnego kierowcy, a po drugie, że co jakiś czas zwierzak rozmaity przebiegał przez szosę w poprzek nic sobie nie robiąc z przepisów ruchu drogowego. Jeżeli był niewielki jak skunks, lub szop, brał na siebie głównie ryzyko zderzenia. Jeżeli natomiast miało się pecha napotkania niedźwiedzia lub łosia, ryzyko leżało po obu stronach, pasowało tu powiedzenie polskie, że kto szybko jedzie, tego powoli niosą. Jechałem więc powoli, tym bardziej że byłem sam, nikt nie mógł mnie przestrzec przed niebezpieczeństwem.

Ale po południu, znów poczułem czyjąś obecność w pobliżu. Aż rozejrzałem się głupio po wnętrzu samochodu, oczywiście nikogo tu nie było. Dla uspokojenia nerwów wrzuciłem kasetę CCR do magnetofonu. Jak zwykle pomogło.

***

Podróż nie trwała długo. Odległość z Baddeck do Meat Cove wynosi mniej niż dwieście kilometrów. Przebycie jej zajęło mi około pięciu godzin z licznymi postojami na skraju wybrzeża morskiego. W najbardziej wysuniętym na północ miejscu, od szosy odchodziła boczna droga z drogowskazem "Meat Cove", Serce zabiło mi mocniej, zbliżałem się do celu podróży. Ale przebycie tego ostatniego skrawka lądu na północ okazało się czasochłonne, droga stawała się coraz trudniejsza, wiodła przez teren zalesiony i skalisty, mój samochód stękał i skrzypiał, wszystkie resory skarżyły się głośno na swoją niedolę, ale w końcu jednak dojechałem. Czy warto było? Pozornie nie, właściwie nic specjalnego. Wysunięty w morze cypel górski, w dole zatoka do której chroniły się przed laty statki rybackie, teraz kompletnie pusta. Tu, na górze, odchodziła droga do jakiegoś kampingu położonego gdzieś dalej od morza i to wszystko, nawet parkingu na samochód nie było z prawdziwego zdarzenia. Dziki, odludny zakątek, jakich wiele widziałem przecież po drodze. Czy byłem tym rozczarowany? Ani trochę.

Przyjechałem tu tylko dlatego, że był to najbardziej wysunięty na północ skrawek Nowej Szkocji na który dało się dojechać samochodem. Dalej był już tylko ocean, ocean i jeszcze raz ocean. Usiadłem na wielkim złomie skalnym twarzą do morza i zamyśliłem się nad przedziwnością tego żywiołu. Patrząc na jego niewyobrażalny bezmiar, naprawdę trudno jest zrozumieć, że on gdzieś się kończy. Możecie mi pokazywać mapę, stukać palcem w globus a ja i tak będąc nad brzegiem oceanu nie uwierzę, że coś znajduje się po jego drugiej stronie.

Przymknąłem oczy i zastygłem w bezruchu wsłuchany w szum fal tam, w dole, szum który się zmienia wraz z wiatrem, raz potęguje się, raz słabnie ale nigdy nie zamiera całkowicie. Tkwiłem tak czas jakiś oczarowany tą morską pieśnią i zadumany nad złożonością naszego świata, który choć prosty przecież, jest jednocześnie nie do pojęcia.

Gdy otworzyłem znów oczy, ujrzałem ją. Stała wyprostowana jak trzcina na najdalej wysuniętej ku morzu skale. Stała tyłem do mnie, twarzą do oceanu. Jej biała suknia w niebieskie kwiaty powiewała lekko na wietrze, widziałem dokładnie czarne, splątane włosy również poruszane ruchem powietrza.

Poczułem, że coś nastąpi zaraz, coś strasznego, coś czemu nie będę w stanie zapobiec, może nawet podświadomie wiedziałem co to będzie. I tak się stało.

Rebeca podniosła powoli obie ręce w górę i po kilku sekundach bezruchu, tak jakby potrzebowała ich jeszcze do ostatecznego namysłu zaczęła pochylać się do przodu, wciąż prosta jak struna. Trwało to nieskończenie długo, tak jak na filmie o zwolnionych obrotach. Widziałem jeszcze ostatnie poruszenia w powietrzu jej długich, czarnych włosów, widziałem ostatnie zawirowanie jej jasnej sukni, aż wreszcie osiągnąwszy odpowiednie odchylenie od pionu wyprostowane sztywno jej ciało runęło jak kłoda w dół, bez jednego okrzyku, bez słowa i natychmiast zniknęło z mojego pola widzenia za krawędzią urwiska.

Przez te kilka chwil siedziałem przerażony, zdolny jedynie patrzeć. Czy krzyknąłem? Czy zawołałem jej imię aby powstrzymać ją przed tym desperackim czynem? Wątpię. Przynajmniej nic o tym nie wiem. Nie byłem w stanie nawet myśleć, co dopiero wołać. Dopiero po fakcie, zerwałem się na równe nogi i podbiegłem do skraju skały. W dole ujrzałem tylko białe grzywy fal rozbijających się o skalisty brzeg. Zbiegłem natychmiast w dół wyszukawszy miejsce gdzie teren łagodniej schodził do poziomu wody, ale nie odnalazłem ani śladu dziewczyny, ani strzępka tkaniny z której wykonana była jej suknia.

Powróciłem do samochodu głęboko wstrząśnięty. Musiałem odczekać chyba ze dwadzieścia minut przed drogą powrotną aby uspokoić rozklekotane nerwy. Powróciłem następnie na Cabot Trail i ruszyłem powoli wzdłuż wybrzeża, cały czas poruszając się ruchem przeciwnym do wskazówek zegara, tym razem na południowy zachód. Przed zachodem słońca znalazłem się w rybackiej osadzie Cheticamp. Postanowiłem pozostać tam na noc. Długo zastanawiałem się czy zgłosić to, co widziałem miejscowej policji. W końcu zrezygnowałem. Byłem przecież wtedy sam. Akurat ani jednego człowieka nie było w pobliżu. Kto by mi uwierzył? Już raz zgłosiłem przecież spotkanie z Rebeką amerykańskiemu policjantowi, i co to dało? Ach prawda, otrzymałem niespodziewaną nagrodę w postaci młodej rangerki. Czy policja kanadyjska jest równie wspaniałomyślna? Wątpię. Zacznie się nieskończone wypełnianie druków i formularzy i setki idiotycznych pytań i nikt mi nie uwierzy, tak jak ten tłusty, amerykański policjant.

Policja na całym świecie jest do siebie podobna. Nad każdym komisariatem powinien się znajdować transparent:

"Policjanci wszystkich krajów - łączcie się"

Połaziłem w zamyśleniu po miasteczku, oglądałem wykonane przez miejscowych rękodzielników pamiątki wcale ich nie widząc, wreszcie wstąpiłem do sklepu i kupiłem butelkę scotcha na wieczór. Tego chyba potrzebowałem dzisiaj najbardziej. W miejscowym McDonaldzie spożyłem obiad w postaci zestawu numer jeden, to dało się zamówić kompletnie bez myślenia. Następnie, z pierwszym zmierzchem wsiadłem w samochód i pojechałem dalej, szukając jakiegokolwiek motelu. Znalazłem go już po kilku minutach. Zapłaciłem za pokój bez oglądania go i bez uprzedniego pytania o cenę. Było mi zupełnie i kompletnie obojętne w jakim pokoju spędzę tę noc. Wiedziałem tylko jedno: że chcę się tej nocy głęboko i dokładnie upić. Plan okazał się wykonalny.

***

Włączyłem telewizor i rozsiadłem się tak wygodnie jak to było możliwe w rozklekotanym motelowym fotelu. Przede mną stała na nocnym stoliku plastikowa szklanka do połowy zapełniona lodem. Drugą połowę stanowił złocisty napój firmy Ballantine's produkowany w Szkocji od roku 1827 jak mnie zapewniał napis na etykietce butelki. Rozpoczął się właśnie dziennik telewizyjny. Nic godnego uwagi nie działo się akurat na świecie, ale zauważyłem dziwną zależność. W miarę ubywania płynu w mojej szklance, wiadomości ze świata i z Kanady stawały się coraz klarowniejsze i ciekawsze, przy drugiej szklance pasjonujące nawet. Bo że ktoś tam kogoś porwał, co za różnica kto i kogo? Porywają się teraz na pęczki na całym świecie. Ale w obecnym momencie wiadomość ta nabrała dla mnie filozoficznego wręcz znaczenia. Kto to zrobił i dlaczego? Należy przecież coś zadziałać, coś postanowić. Należy skończyć z tym terroryzmem. Nalałem sobie trzeciego drinka. Podczas jego picia sprawa nabrała jeszcze większej wagi.

Zapadło postanowienie: muszę się tym zająć. I to zaraz. Jeżeli na świecie panuje ogólna znieczulica, jeżeli pozwala się na to żeby terroryści panoszyli się bezkarnie i porywali kogo im się podoba, czy to znaczy że ja mam siedzieć tutaj bezczynnie i nic nie robić? Na pewno nie! Zerwałem się z fotela i wsadziłem do kieszeni kurtki klucz od mojego pokoju. Wróciłem jeszcze od drzwi i do wewnętrznej kieszeni włożyłem butelkę ze skotchem, jeszcze zanudzi się tutaj sama, nie wiadomo przecież kiedy powrócę, misja może okazać się niełatwa.

Po wyjściu na zewnątrz okazało się, że jest już całkowicie ciemno, a ja nie mam pojęcia w którą stronę należy iść na poszukiwanie terrorystów. Na pewno nie w tą z której nadjechałem, niczego podejrzanego nie zauważyłem przecież po drodze. Ruszyłem więc w stronę przeciwną, trzymając się jak należy lewego pobocza szosy. Od czasu do czasu wyjmowałem z kieszeni butelkę Ballantine's i pociągałem słusznego łyka a odwaga moja i determinacja narastały z każdym krokiem.

"Ach, jaki on wojowniczy" - dobiegały mnie szepty przydrożnych krzaków, a wszelkie złe moce pierzchały z przerażeniem na odgłos moich kroków.

Nie pamiętam jak długo tak szedłem, ale odwaga moja została w końcu wynagrodzona. Znalazłem ich, i to cały duży oddział. Stali wokół niewielkiego poletka, tuż obok szosy. Na pierwszy rzut oka mogło ich być może z pięćdziesiąt postaci ustawionych w wielki krąg, którego środek był pusty.

"Pewnie tutaj torturują zakładników" pomyślałem logicznie. Starałem się przyjrzeć im dokładnie, ale niewiele byłem w stanie zauważyć w ciemnościach, gęby mieli okrutnie zakazane a ubrania w strzępach jak na porządnych terrorystów przystało. Były wśród nich również kobiety i dzieci, tych ostatnich niewiele.

Chwyciłem za poplamiony krawat najbliższego z nich i wycharczałem groźnie:

\- Gdzie ich trzymacie? Gadaj zaraz!

Nie odpowiedział. Wyciągnąłem z kieszeni moją butelkę, odkręciłem nakrętkę i wsadziłem szyjkę do paskudnej, rozdziawionej gęby. On wciąż nic. Więc przechyliłem butelkę i polałem potężnego hausta w plugawe gardło aż zabulgotało. Nie pomogło, wciąż milczał jak zaklęty.

"Nie przepiję go" pomyślałem "szkoda skotcha na takiego dziada". Otarłem szyjkę dłonią dla higieny i sam pociągnąłem niezłego łyka aby nie pozostać zbytnio w tyle. Teraz jeszcze trudniej mi było odróżnić ich twarze w ciemności, przesunąłem się w kierunku następnej postaci. Była to kobieta. Miała na sobie jasną suknię w jakieś kwiaty, może niebieskie? Nie byłem w stanie stwierdzić tego po ciemku na pewno. Włosy jej były czarne i splątane, a gdy podniosłem oczy na jej twarz - oniemiałem z przerażenia. Ujrzałem trupią czaszkę szczerzącą się do mnie szczerbatym uśmiechem przerzedzonych zębów. Zachwiałem się na nogach i byłbym runął na plecy gdybym w ostatniej chwili nie chwycił za jej szyję sztywną i cienką.

I wtedy właśnie nadjechała ta ciężarówka. Wielki Freightliner omiótł z szosy nas wszystkich potężnymi reflektorami i przez ułamek sekundy ujrzałem na jej szyi coś szczególnego, coś czego nie dane mi było zapomnieć.

Straciłem jednak równowagę i padłem na plecy pociągając ją za sobą. Upadliśmy oboje na kamienistą ziemię. Ja znalazłem się na spodzie. Machałem rękami, gryzłem i kopałem pragnąc wyswobodzić się z trupiego uścisku, wokół również słyszałem odgłosy szarpaniny i jak mi się wydało wściekłe sapanie, walka w ciemnościach trwała. W pewnym momencie udało mi się wyplątać z gmatwaniny podartych szmat, stanąłem na czworakach, następnie z trudem wdrapałem się na swoje własne nogi i uciekać począłem z powrotem do hotelu nie słuchając tym razem o czym to szumią przydrożne krzaki. Gdy po przybyciu do mojego pokoju ujrzałem się w lustrze, wyglądałem jak Kowalski po powrocie do domu w dzień wypłaty. Butelkę na szczęście zgubiłem gdzieś po drodze, mogła by bowiem przyjść mi do głowy idea podleczyć się następnym klinem, co rzadko dobrze się kończy.

***

Nie czułem się dobrze następnego ranka. Miałem kaca, ale nie to było najważniejsze. Coś mąciło mój wewnętrzny spokój, jakaś myśl uparta drążyła mój umysł.

Oddałem klucz w recepcji i wyruszyłem do miasteczka na śniadanie. Znalazłem niewielką smażalnię frytek z drewnianym tarasem, z którego rozciągał się wspaniały widok na morze. Słońce wisiało już wysoko ponad wodą, dzień zaczynał się pogodny, idealny na dalsze zwiedzanie wybrzeża.

Zamówiłem typowe śniadanie - dwa jajka sadzone z boczkiem, toasty i kawa. Dużo kawy. Taras nie był pusty, było to widać popularne miejsce zarówno wśród turystów jak i mieszkańców osady. Dwóch takich właśnie "lokalnych" siedziało przy sąsiednim stoliku i popijało kawę. Zajadając moje śniadanie słuchałem mimochodem o czym rozmawiają. Jeden z fragmentów ich rozmowy zelektryfikował moją uwagę.

-...połowę strachów mu zdemolowali - mówił jeden z nich, ubrany w zielony drelich z jakimś emblematem na piersi, prawdopodobnie pracownik leśny - przychodzi rano do swojej kabiny, patrzy, a tu pobojowisko. Niektóre powyrywane z ziemi i poprzewracane, inne połamane, chłop będzie miał sporo roboty żeby to wszystko naprawić.

\- A może "party" sobie zrobiły - powiedział drugi "lokalny" - Mówią, że różne rzeczy dzieją się tam po nocach. Słychać jakieś krzyki, jakieś śmiechy, lepiej nie podchodzić. Popiły się może i pobiły między sobą. To się zdarza.

\- Możliwe. Powiedział nawet, że znalazł tam jakąś niedopitą butelkę pomiędzy nimi.

\- A skąd one wzięły pieniądze?

\- Jak to skąd? Z puszki. Zawsze stoi tam puszka na stoliku, turyści zostawiają pieniądze. Musiały gwizdnąć.

Przestałem słuchać. Jak z kalejdoskopu przesunęły się przed moimi oczami migawki wczorajszej nocy... mój idiotyczny spacer poboczem szosy... spotkanie z terrorystami... biała suknia w niebieskie kwiaty i wreszcie ta nadjeżdżająca ciężarówka...

Zerwałem się od stolika i pobiegłem do wnętrza restauracji.

\- Czy tu jest telefon?

Młoda dziewczyna za ladą wskazała mi kąt restauracji. Były tam drzwi do toalet, obok na ścianie wisiał aparat telefoniczny. Drżącymi z podniecenia palcami zacząłem wystukiwać numer patrząc jednocześnie do notesu. Była to międzymiastowa, więc razem z numerem mojej karty kredytowej wystukiwania tego było cholernie dużo, a w dodatku w zdenerwowaniu myliłem się wielokrotnie. W końcu udało się.

Po drugiej stronie usłyszałem głos Adriany.

\- Mam ją - zawołałem przejęty - dwa razy jeszcze ją widziałem, ostatnio wczoraj w nocy.

\- Kogo widziałeś? - zapytała zdziwiona gdy wreszcie poznała mnie po głosie.

\- Jak to, kogo? Rebecę. Wczoraj widziałem ją tak blisko, tuż przed sobą.

\- Co ty opowiadasz? Piłeś coś od rana?

\- Dzisiaj nie, wczoraj.

\- I wtedy ją zobaczyłeś? Może pośpij jeszcze trochę.

\- Adriana, musisz mi pomóc, inaczej ona mnie zamęczy. Codziennie mi się pokazuje.

\- Co mam zrobić?

\- Pamiętasz ten kamień z dziurą, gdzie robiłaś mi zdjęcie?

\- Jasne, byłam tam nawet wczoraj.

\- Ona tam leży, gdzieś koło tego kamienia. Musisz ją odkopać i to jak najszybciej. Inaczej mogę nie doczekać jutra. Robi się agresywna.

\- Czyś ty zwariował? Przecież to Park Narodowy. Tam nie wolno kopać każdemu, kto ma na to ochotę.

\- Nawet tobie?

\- Ja tu jestem od pilnowania harmonii pomiędzy przyrodą a turystami. Mnie tym bardziej nie wolno kopać.

\- No, to może wieczorem, po zamknięciu parku. Od tego być może zależy moje życie.

Poczułem po jej głosie że zaczyna mięknąć.

\- Musiała bym zabrać kogoś do pomocy, sama nie dam rady, tam są same skały.

\- Musi być tam miejsce gdzie nie ma kamieni. Spróbuj kogoś namówić żeby ci pomógł.

\- Skąd wiesz, że to tam?

\- Pokazała mi znak. Miała na szyi dokładnie taki sam naszyjnik jak ten kamień. Kubek w kubek.

\- Jaki kubek?

\- Ach, zapomnij o tym, polskie przysłowie.

Obiecała mi w końcu, że spróbuje, jeszcze dzisiaj wieczorem.

\- Zadzwoń jutro - dodała jeszcze \- o tej samej porze, i uważaj na siebie.

***

Ruszyłem w dalszą drogę. Po minięciu motelu w którym spędziłem noc, zatrzymałem samochód obok szosy. Przeczytałem namalowany odręcznie napis na przyczepionej do słupka tablicy :

" Joe's scarecrow village", co oznacza: "Wioska strachów na wróble pana Joe".

Wstąpiłem na polanę. Poustawiane w ogromnym kręgu kukły poubierane były w stare ubrania i czapki. Niektóre wyglądały naprawdę groteskowo w dziennym świetle. Kilka z nich leżało powykręcanych na trawie, niektóre z pourywanymi głowami.

\- Co się stało? - zapytałem chłopaka zbijającego gwoździami połamane szkielety na które ponaciągane były stare ubrania.

\- Nikt nie wie - odpowiedział ze śmiechem. - Ktoś tu narozrabiał w nocy.

Stojący obok starszy mężczyzna o wyglądzie farmera miał mniej wesołą minę. Tymczasem następne samochody z turystami zaczęły nadjeżdżać, ciekawych przybywało.

Próbowałem odszukać dwie znajome mi postacie, stały przecież najbliżej drogi, ale ich nie odnalazłem, jakaś nieczysta sprawa. Nie czułem się przy tym winny, jasne, może nie wszystko pamiętałem, ale pewny byłem przecież, że to nie ja zdemolowałem te biedne stwory. Wrzuciłem pięć dolarów do blaszanej puszki przytwierdzonej do blatu niewielkiego stolika przy kabinie, niech mają gdy znowu będą miały ochotę coś wypić. A może jednak miałem nieczyste sumienie?

Jadąc dalej na południe, cały czas wzdłuż wybrzeża, myślałem tylko o jednym: czy okaże się prawdą to, co przyszło mi dzisiaj do głowy? Skąd mi się to w ogóle wzięło? Z pijackich majaków faceta wałęsającego się po nocy z niedopitą butelką skotcha? A jeżeli tak, to dlaczego w mojej głowie tkwi ta niepodważalna pewność, że ona tam właśnie leży. Wiedziałem również, że jeżeli Adriana jej nie odnajdzie, to Rebeca znów do mnie przyjdzie i tym razem spotkanie nasze może zakończyć się dla mnie tragicznie. Czułem to przez skórę, choć nie wiedziałem w jaki sposób.

Mijałem po drodze równie piękne miejsca jak na północy Nowej Szkocji, ale nic nie zapadło w mojej głowie na dłużej. Miałem w planie powrót do Montrealu poprzez Nowy Brunswick i północną część Quebek, powrót tą samą drogą którą przyjechałem nie byłby możliwy. Bilet na CAT'a należało wykupić z dosyć dużym wyprzedzeniem, był poza tym cholernie drogi. Prawie cztery godziny zajęła mi podróż do New Glasgow. Nie wiedziałem dokładnie, dlaczego tak się spieszę, postanowiłem jednak że następną noc spędzę już w prowincji Nowy Brunswick, może tam nie działają moce nieczyste, tam Rebeca mnie nie dosięgnie, będę bezpieczny. I tak się stało. Po następnych czterech godzinach znalazłem się w Fredericton, stolicy Nowego Brunswicku, byłem już porządnie zmęczony, ale spokojniejszy. Od miejsca ostatniego spotkania z Rebecą dzieliło mnie już ponad sześćset kilometrów. Co dalej? Nic, tutaj spędzę noc, trzeba odpocząć. A jutro? Jadę dalej, aby tylko przekroczyć granicę Quebek, tam poczuję się u bardziej u siebie.

Znalazłem pokój w motelu, z widokiem na stację benzynową Irwing należącą do koncernu olejowego prominentnej rodziny mieszkańców tej prowincji i zaraz poszedłem spać bez żadnego łażenia po nocy i bez kropli alkoholu na uspokojenie.

***

Następnego dnia rano wyszukałem najbliższego MacDonalda, gdzie wrąbałem śniadanie (znów zestaw No 1 \- bez myślenia). Następnie wyruszyłem na poszukiwanie telefonu. Znalazłem odpowiednie miejsce w centrum handlowym. Wykręciłem numer i już po chwili usłyszałem znajomy głos. Tym razem Adriana była bardziej podniecona niż ja.

\- Skąd wiedziałeś? - zawołała - skąd wiedziałeś że ona tam jest?

\- Znalazłaś ją?

\- Znaleźliśmy. Willy był ze mną, przeklinał cię ile wlezie gdy kopał doły i zasypywał. Dopiero za trzecim razem trafiliśmy na właściwe miejsce i to tuż obok kamienia, tak jak powiedziałeś. Skąd wiedziałeś?

\- Mówiłem ci, dała mi znak. Ten naszyjnik... Zaraz, kto to jest Willy?

\- No wiesz, ten policjant, u którego składałeś meldunek.

\- Ten pulchny służbista? Jak udało ci się namówić go do tego?

Po drugiej stronie zapanowała cisza.

\- Chyba nie powiesz, że...

Cisza.

\- Adriana, prosiłem cię o pomoc, ale nie o takie poświęcenie.

Wreszcie odezwała się.

\- A wiesz? Ja go nawet lubię. Prawie tak jak ciebie. Więc, za trzecim razem natrafiliśmy na szkielet. Zachowały się jeszcze czarne włosy przy czaszce. Nieprawdopodobne. Jest tam teraz cała ekipa kryminologów, wszystko mierzą i fotografują. Co Nancy ma napisać w gazecie? Może przyjedziesz na wywiad?

\- Jadę właśnie do Montrealu, jestem w Fredericton. Zresztą niewiele mam do powiedzenia, najlepiej niech nic o mnie nie pisze. Powiedz, że miałaś przeczucie że ona tam leży. No wiesz, nos rangera.

Adriana westchnęła, ale zdawało mi się, że zadowolona była, że może wziąć na siebie całą zasługę odnalezienia szkieletu. Umówiliśmy się, że zadzwonię z Montrealu, wtedy więcej będzie wiadomo o całej sprawie.

Naprawdę czułem ulgę gdy odkładałem słuchawkę. Wczoraj Rebeca nie pokazała mi się przez cały dzień, pewnie już wiedziała, że nie musi.

Jechałem w stronę Quebek, spokojnie, bez nerwów. Miałem zamiar dojechać do miasta Riviere-du-Loup, tam przeprawić się promem na drugą stronę rzeki St Lawrence i dalej, poprzez Charlevoix, krainę artystów i rzeźbiarzy powrócić do Montrealu. Na razie wszystko przebiegało zgodnie z planem.

***

Chłodny wiatr hulał po pokładzie promu, zawiewał siwymi smugami deszczu to wszystko, co znajdowało się na pokładzie, ludzie już dawno schronili się do środka a ja wraz z nimi. Ta niespodziewana zmiana pogody nastąpiła, gdy prom znajdował się już w połowie drogi, ciemna chmura która pokazała się na horyzoncie rosła w oczach, stawała się coraz ciemniejsza i bardziej ponura aż wreszcie lunęła zimnym deszczem na zgromadzonych na pokładzie pasażerów. Ci, którzy znajdowali się bliżej wejścia, pierwsi skryli się pod dachem i pozajmowali siedzące miejsca. Ja znalazłem się pod nim jako jeden z ostatnich, stałem teraz tuż obok drzwi w zapachu piwa, kawy i ludzkich wyziewów i wcale nie podobała mi się ta podróż. No cóż, ten prom to nie CAT, nie ten sam komfort jazdy i nie ta sama przyjemność. Ale za to cena o wiele ciekawsza.

Obserwując tak mokry pokład przez grubą szybę nadbudówki, zauważyłem, że krople deszczu padają coraz rzadziej, chociaż chmury nie tracą ponurej barwy i wiatr wciąż świszcze pomiędzy stalowymi linami podtrzymującymi oprzyrządowanie promu.

Nie wytrzymałem i wyskoczyłem na zewnątrz. Wolałem trochę zmoknąć niż kisić się dalej w zaduchu tego zatłoczonego pomieszczenia. Przeszedłem kilka kroków w kierunku dziobu, ponad niebem przetoczył się głuchy grzmot. "To jeszcze nie koniec" pomyślałem. I wtedy niebo przecięła błyskawica. Zamarłem. Zobaczyłem ją w świetle tej błyskawicy. Jej jasna suknia w niebieskie kwiaty przemoczona deszczem, przyklejona była do ciała. Stała tyłem do mnie, wpatrzona w przeciwległy brzeg, widziałem jej czarne włosy posklejane wodą, opadające w dół, do połowy pleców. Wtedy druga błyskawica oświetliła ją jeszcze wyraźniej. Musiała jakoś wyczuć moją obecność, bo odwróciła się gwałtownie.

Duże, niebieskie oczy przyglądały mi się badawczo.

\- Lubię burzę - powiedziała po francusku, lecz ja natychmiast rozszyfrowałem ten akcent.

\- Polka? - zapytałem zaskoczony i przedstawiłem się.

Miała na imię Marianna, i była na promie sama i bez samochodu. Wracała właśnie do Montrealu i miała nadzieję znaleźć jakieś połączenie autobusowe z Saint Simon.

Zdziwiłem się jej lekkomyślności i wytłumaczyłem, ze ja jestem jedynym połączeniem dostępnym dla niej zwłaszcza o tej porze dnia.

Ucieszyła się i przyjęła zaproszenie do mojego Pontiaka. Nie wyraziła przy tym żadnego zdziwienia, tak jakby napotkanie rodaka z samochodem na promie pomiędzy Riviere-du-Loup i Saint Simon było czymś najnormalniejszym w świecie.

***

Dalszą drogę do Montrealu Marianna przebyła obok mnie, na przednim siedzeniu mojego auta. Tuż po wylądowaniu w Saint Simon przebrała się w suche ubranie, mokra sukienka w niebieskie kwiaty wylądowała w koszu na śmieci i zastąpiona została przez jeansy i t-shirta. Zapytana dlaczego tak robi, powiedziała. że ta sukienka wcale się jej nie podoba i nie ma najmniejszego pojęcia dlaczego ją kupiła.

Jechaliśmy dalej, w górę rzeki St Lawrence, aż dojechaliśmy do Baie St Paul. To niewielkie miasteczko zauroczyło nas kompletnie. Nastawione głównie na turystów cieszyło oczy swoim położeniem, dziesiątkami małych restauracyjek gdzie można było zjeść tradycyjne quebeckie dania i sklepowymi wystawami z wyrobami ludowych artystów. Tych było tutaj wiele, w tym rejonie wszyscy są artystami. Włóczyliśmy się uliczkami Baie St Paul trzymając się za ręce a gdy noc już zapadła ciemna poszliśmy do motelu, tam na parkingu stał tuż przed naszym pokojem mój samochód.

Gdy rezerwowałem wcześniej pokój, Marianna wcale się nie dziwiła że zamawiam tylko jeden. Ja, po tylu latach życia, nie dziwiłem się już niczemu i gdy znaleźliśmy się oboje pod jednym kocem byłem już pewny, komu zawdzięczam ten nadzwyczajny prezent.

***

Rano ruszyliśmy w dalszą drogę. Obejrzeliśmy park i wodospady Świętej Anny, objechaliśmy wokół Wyspę Orleańską, na której znaleźliśmy jeden, jedyny motel, którego właścicielka - jak się okazało - pochodzi z Warszawy (gdzie nas, Warszawiaków nie ma?).

Noc w polskim motelu na Wyspie Orleańskiej również mnie nie zawiodła, była równie upojna jak poprzednia. Zastanawiałem się na jak długo Rebeca przewidziała działanie swojego prezentu, należało korzystać dopóki się tylko da.

Nie spieszyliśmy się z powrotem. Spędziliśmy cały dzień w Quebec City i następną wspólną noc. Odbierałem cały czas stracony w New Brunswick, gdy w nerwach i podnieceniu gnałem autostradą, aby dalej od wioski strachów na wróble farmera Joe. Teraz czułem się bezpiecznie.

Quebec City, to miasto którego nie można nie zobaczyć będąc na wschodnim wybrzeżu Kanady. Założone zostało na samym początku XII wieku przez Samuela Champlain, to właśnie tutaj przybysze z Francji zaczęli budować pierwszą osadę na Nowej Ziemi i do dzisiaj pozostaje ono stolicą prowincji o tej samej nazwie. Wąskie, uliczki, kamienne domy mieszkalne i kościoły.

Tutaj mówi się po francusku, a raczej starą odmianą tego języka, zachowało się wiele wyrażeń archaicznych i niezrozumiałych dla turysty z dzisiejszej Francji, jednocześnie stosuje się zwroty zapożyczone od sąsiadów z południa. Stworzyło to dialekt nieistniejący gdzie indziej na świecie.

Powróciliśmy do Montrealu następnego dnia wieczorem. Z Marianną układało się jak najlepiej przez okrągły miesiąc.

Któregoś dnia, otrzymałem list z Bar Harbor. Była w nim złożona strona miejscowej gazety. Dwie wiadomości zakreślone były niebieskim flamastrem. Pierwszą była wzmianka o oficjalnym złożeniu przez miasto na lokalnym cmentarzu rozpoznanych bez wątpliwości szczątków kobiety, którą od 40 lat uznawano za zaginioną.

Niech Rebeca spoczywa w pokoju.

Druga wiadomość była weselsza. Tego samego dnia miał odbyć się ślub Adriany X. - rangera Parku Acadia z miejscowym policjantem Willym Y. Ładnie oboje wyglądali na fotografii więc nie byłem nawet zazdrosny. Sprostowanie - w uznaniu zasług przy odnalezieniu zaginionego ciała, Adriana otrzymała awans i została starszym rangerem.

Willy wciąż był pulchny (chyba słabo się starał pod kołdrą). Patrząc mu prosto w oczy pomyślałem z satysfakcją, że i tak ja byłem pierwszy i choćby nie wiem jak się starał, tego nie odrobi.

Dokładnie tego samego dnia, Marianna porzuciła mnie dla bezrobotnego Witolda. Widocznie w dniu pogrzebu Rebeki, ich umowa przestała obowiązywać. I dobrze zrobiła. Wituś nie pracował, bo nie musiał. Odziedziczył po rodzicach dwa bloki apartamentowe. Raz w miesiącu zbierał czynsz od lokatorów i to było jego głównym zajęciem.

Odetchnąłem z ulgą, znów byłem sam.

Powrót do spisu treści

### 12. Cayo Coco

Siedziałem po uszy w ciepłej wodzie Atlantyku, tak ciepłej, że nie chciało się z niej wychodzić na plażę i pozwalałem morskim falom robić z moim ciałem to, co im się podobało. Podnosiły mnie w górę, ku powierzchni wody, to znów opuszczały na dół. Wystarczało się tylko od czasu do czasu odbić lekko palcami nóg od piaszczystego dna i można było unosić się tak w nieskończoność, jak spławik u wędki rybaka, bez najmniejszego wysiłku, wyporność słonej wody nie pozwalała zatonąć. Ten rodzaj sportu nazywałem "taplaniem się". Nie jest on jeszcze dyscypliną olimpijską, gdy się nią jednak stanie będę jej miłośnikiem, to pewne.

Nie wszędzie jednak da się to uprawiać bezpiecznie. Gdy próbowałem tego na przykład w Virginia Beach, gdzie morze jest burzliwe, a fale wysokie, jedna z takich właśnie fal chwyciła mnie w swoje objęcia, podniosła w górę i wreszcie gruchnęła moim bezradnym kokonem o dno morskie z taką siłą, że o mało nie straciłem przytomności. Ból, który wtedy poczułem, był nie do opisania. Lekarz w klinice Rite Aid stwierdził przemieszczenie obojczyka, szczęśliwie nic nie zostało złamane, ale i tak bolało mnie to miejsce przez co najmniej dwa lata.

Tutaj, w Cayo Coco, było inaczej, panował wzorowy spokój i porządek. Tutaj każda fala morska miała za plecami swojego tajniaka i nie śmiała się nawet wychylić poza inne. Tym różni się Kuba od USA. Tam na każdym rogu stoi gangster, czy w krawacie, czy bez i stara się wydoić z pieniędzy napotkanych naiwniaków, tutaj tajniak stara się wyłowić z tłumu gangsterów i przeciwników tego wspaniałego ustroju.

Jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie się udało wprowadzić socjalizm zbliżony do doskonałości: wszyscy mają po równo, czyli nic. Przeciwników ustroju nie ma, bo siedzą.

Kuba stała się modna w Kanadzie od czasu wprowadzenia amerykańskiego embargo. Amerykanom wstęp wzbroniony, przed Kanadyjczykami rozkładane są czerwone dywany.

Kuba ma przepiękne plaże, jedne z piękniejszych na świecie. Pobudowane w wybranych miejscach przez imperialistyczne kapitały resorty hotelowe przyciągają tłumy turystów z Europy, a zwłaszcza z Kanady, a z powodu amerykańskiego embargo ceny wakacji są tutaj niezwykle atrakcyjne. Wybudowane budynki należą w myśl umowy do rządu kubańskiego, hotele natomiast prowadzone są przez zagraniczne koncerny hotelowe, głównie hiszpańskie, obie strony mają z tego niezły dochód i ręka rękę myje.

Lot z Montrealu do Cayo Coco trwa dokładnie cztery godziny. Najciekawsze są wakacje zimą. Człowiek wysiada z taksówki na lotnisku, otrzepuje śnieg z butów i pozostawia za oknem zawieję i 30 stopni mrozu surowej, kanadyjskiej zimy.

Po czterech godzinach lotu witają go palmy i duszne, tropikalne powietrze.

Co się robi po przybyciu na miejsce?

Pierwsza rzecz: idzie się do hotelowego baru i prosi o najpopularniejszego tutaj drinka "Cuba Libre". Jest to oczywiście rum z Coca Colą i z lodem. Następne przedsięwzięcie - przebiera się w hotelu w kostium kąpielowy, zabiera plażowy ręcznik i idzie nad morze.

Obie te czynności można powtarzać w dowolnym porządku i bez ograniczeń przez cały okres pobytu.

Wszystko jest tutaj pozornie za darmo, to znaczy wliczone w cenę opłaty za pakiet wakacyjny: samolot, hotel, jedzenie i picie do woli łącznie z alkoholami. Żyć nie umierać, i to dłuuugo żyć.

Uprawiałem więc mój ulubiony sport wodny i już miałem pierwszy, poważny problem na głowie. Dobrze wiedziałem, że powinienem natychmiast wrócić do hotelu. Pierwszego dnia należało wyjątkowo uważać ze słońcem, biała zimowa skóra kanadyjskiego pingwina już po pół godzinie narażona była na bolesne poparzenia. Bywały przypadki, że nieostrożny turysta który przyjechał tu na tydzień, tylko raz widział plażę, właśnie pierwszego dnia. Przez następne leżał w pokoju na łóżku i pił jedną Cuba Libre za drugą, dla znieczulenia, a żona smarowała kremem jego skórę przypominającą skórę kiełbaski zdjętej właśnie z rusztu.

Oczywiście, że nie chciałem się przypalić, już kiedyś udało mi się tego dokonać przez chwilę nieuwagi w Meksyku. Zdrzemnąłem się wtedy pod palmowym daszkiem w cieniu, ale to wystarczyło, nie zapomnę prędko tamtych wakacji.

Teraz potrzebowałem jakiegoś bodźca, coś silniejszego, aby pobudzić mój umysł, wyrwać ze słodkiego letargu w który został wprowadzony wodnym tańcem bezwolnego ciała, którego wszystkie ścięgna i mięśnie, wszystkie naczynka krwionośne, a zwłaszcza komórki nerwowe zastygły w rodzaju świadomego niebytu, wiedziałem że jestem, ale sam sobie niedowierzałem że jest to prawda. Stan ten sprzyja medytacjom, ale nie zdrowemu rozsądkowi i w końcu należy się z niego otrząsnąć, inaczej człowiek pozostanie na zawsze zawieszony pomiędzy dnem oceanu a jego powierzchnią aż do kompletnego zespolenia się z tą ciepłą wodą, aż rozpuści się w niej całkowicie pozostawiając jedynie kości które prądy morskie poroznoszą po całym dnie. Cóż za piękny pogrzeb! Piękny i poetycki, kompletne zespolenie z naturą.

Impuls nadszedł w postaci niewielkiej, czerwonej kreski przesuwającej się z wdziękiem młodej kobiety daleko, pomiędzy budynkami D i E kompleksu hotelowego. Prawie nie widziałem jej z daleka, była wysoka, młoda i szczupła, to wiedziałem na pewno. I to, że miała ciemną skórę. I jeszcze jedno - miała na sobie obcisłą, czerwoną sukienkę podkreślającą jej niezwykły sposób poruszania się, który tak zwrócił moją uwagę. Było w nim coś wyjątkowego, lecz i znajomego jednocześnie i już wiedziałem niechętnie wyłażąc z wody, że nie uspokoję się dopóki jej nie odnajdę.

Zbliżając się powoli do brzegu, czułem jak każda część mojego ciała wynurzająca się z wody zaczyna ważyć tony, ile wysiłku mnie kosztuje wykonanie każdego ruchu, każdego kroku. Ocean jak magnes ciągnął z powrotem, obiecywał błogi niebyt i zapomnienie, stały ląd natomiast straszył wysiłkiem, pracą i ciągłą walką z pokonywaniem ziemskich potrzeb i przyciągania ziemskiego, do którego tak się już przyzwyczailiśmy, że przestaliśmy je niemal zauważać. Ale ono istnieje, ono nigdy o nas nie zapomina. My także przypominamy sobie o nim przy potknięciu się o jakiś korzeń, czy kamień. Co wtedy wyrywa się mimowolnie z naszych ust?

"O, cholera!"

Tak sobie myślimy o ciążeniu ziemskim. Potwierdza to tylko hipotezę, że życie wyszło na ląd z wody. Wyszło na spacer, na krótką przechadzkę być może, i jeszcze może tam powrócić gdy nadejdzie pora.

Wytarłem się do sucha hotelowym ręcznikiem i ruszyłem w kierunku mojego pokoju. Dziewczyny w czerwonej sukience nie zauważyłem ale to nic, w takich miejscach już po dwóch dniach zna się wszystkich z widzenia, pewnie wkrótce ujrzę ją ponownie.

Postanowiłem sprawić sobie prezent. W hotelowym butiku wybrałem czarną koszulkę z podobizną comandante Che. Koszula była czarna, twarz bohatera biała. Jedyną kolorową plamę stanowiła czerwona, pięcioramienna gwiazda na jego wojskowym berecie.

Bardzo ciekawa postać, ten Che. Niezwykle popularny jeszcze za życia, jeszcze bardziej stał się po śmierci. Tutaj, na Kubie był we wszystkich sklepach z pamiątkami i to w rozmaitych postaciach: obrazy, zdjęcia, książki i koszule - wszędzie było go pełno, o wiele więcej niż Fidela.

I dobrze ten ostatni wiedział co robi wysyłając swojego najpopularniejszego oficera na ostatnią misję, z której nie miał on szansy powrócić. Jak każdy ideowiec, Guevara nie dbał o to, że porywa się z motyką na słońce. A teraz kto wie, może właśnie z tego miejsca gdzie się obecnie znajduje już planuje następną rewolucję, tym razem chyba jednak w przeciwną stronę, ta pierwsza nie za bardzo się przecież udała.

Po wyjściu ze sklepu poszedłem do baru i poprosiłem o czarną kawę z ekspresu i kieliszek rumu.

Usiadłem na tarasie, w cieniu (skóra moich ramion i twarzy piekła leciutko, dokładnie tak jak powinna po pierwszym dniu plażowania). Po upiciu kawy, wlałem do filiżanki rum i miałem przed sobą mój ulubiony napój z francuskich kawiarni. Delektując się nim oszczędnie, rozglądałem się spokojnie wokół. Dwóch facetów przy sąsiednim stoliku rozmawiało po rosyjsku, jeden palił papierosa. Ci nigdy nie przestaną palić, chyba że wódki w sklepach zabraknie. Dalej Quebecka rodzina z dziećmi piła sok pomarańczowy z wysokich szklanek a jeszcze dalej dwie starsze panie rozmawiały, mógłbym niemal przysiąc, że po polsku.

Nagle filiżanka którą trzymałem w ręce stuknęła o blat stolika. Poderwałem się jak na sprężynie i pobiegłem na tył głównego budynku, w którym znajdowało się hotelowe lobby, recepcja i cała administracja kompleksu. Poza budynkiem znajdował się parking dla pracowników hotelu. Niewiele stało tam samochodów. Jedyny, naprawdę wartościowy - kremowy mercedes - wyjeżdżał akurat na aleję prowadzącą do bramy hotelowej pilnowanej przez strażnika siedzącego w małej budce. Obok budki znajdował się szlaban opuszczany na noc, jak nas zapewniano dla bezpieczeństwa gości hotelowych.

Nie widziałem z daleka kierowcy kremowego mercedesa, ale zdawało mi się, że na ostatnim zakręcie mignęło mi w jego wnętrzu coś czerwonego. Więc to tak...

Osoba jeżdżąca na Kubie takim samochodem nie należała do zwykłych śmiertelników. Nie mogła być gościem hotelowym, tutaj nikt nie przyjechał samochodem. Może to sekretarka jakiegoś ministra wizytującego kompleks? Należało pogodzić się z tym, że nigdy się nie dowiem kim była. Powróciłem na swoje miejsce i poprosiłem przechodzącego kelnera o drinka. Oczywiście Cuba Libre z lodem.

Nadeszła pora lunchu. Z kawiarni do restauracji, gdzie znajdował się bufet, przechodziło się mostkiem ponad sztucznym stawem. Pod mostem była przegroda, dzieląca staw na dwie części. Po jednej stronie, większej, plastikowe flamingi wygrzewały się na słońcu a w wodzie pływały ryby typu koi, w różnych barwach i wielkościach. Były tam również żółwie, pozornie nieporadne po wyjściu na ląd, w wodzie jednak poruszające się nadzwyczaj swobodnie, jakby ich sztywna skorupa nie stanowiła dla nich przeszkody a może nawet pomagała w pływaniu.

Druga część stawu, mniejsza, odgrodzona była od reszty terenu kamienną ścianą. Tam również pływały ryby koi, ale żółwiom wstęp był wzbroniony, plastikowa krata dzieliła oba stawy. W tej mniejszej części mieszkała para kaczek. Różniły się one od kaczek jakie pamiętałem z Polski, zwłaszcza upierzeniem. Zachowywały się jednak jak wszystkie kaczki świata, czyli śmiesznie. Akurat miały młode, maleńkie, puszyste cudeńka dreptały za mamą wzdłuż stawu, a było ich razem siedem. Od czasu do czasu nie wytrzymywały i skakały do wody jedna za drugą pod bacznym okiem starej kaczki. Na mostku zawsze znajdowało się kilka osób dopingujących je do coraz to śmielszych poczynań.

Restauracja, w której spożyłem lunch, była duża, z kilkoma bufetami, z których można było sobie nakładać prosto na talerz dania których różnorodność zadziwiła mnie.

"Stanowczo trudno będzie tutaj nie utyć "pomyślałem.

Pamela, kelnerka która obsługiwała część sali w której siedziałem, miała czekoladową skórę i zęby jak śnieg białe. Gdy po zakończonym posiłku pozostawiłem jej na stoliku jednego peso za trudy poniesione przy sprzątaniu mojego stolika, pokazała mi te wszystkie zęby w szczerym uśmiechu, peso wymienialne przewyższało nieco wartością jednego dolara, dla Kubańczyka był to niezły napiwek. Było tu również w obiegu peso lokalne, waluta ludności miejscowej, ta jednak nie była używana w strefie hotelowej.

Natychmiast po lunchu grupa wczasowiczów z którą przyleciałem z Montrealu, miała spotkanie w hotelowym lobby z przedstawicielką agencji turystycznej która wyjazd ten zorganizowała.

Kubanka o jasnej skórze, której imię wypadło mi z pamięci, wręczyła każdej osobie informator i zaoferowała cały szereg wycieczek, które mogliśmy wykupić i które miały uatrakcyjnić nasz pobyt na Kubie.

Najbardziej chyba namawiała nas na wyjazd do pewnego miejsca (nad morzem oczywiście) gdzie można było pływać z krokodylami. Dziwiła się ogromnie widząc kompletny brak entuzjazmu wczasowiczów dla tak niezwykłej atrakcji. Odnalazła nawet w katalogu kolorową fotografię i przekonywała nas, swoim kulejącym francuskim, że pływanie z krokodylami stanowi nie byle jaką atrakcję.

\- Czy to na pewno krokodyle? - zapytał ktoś spoglądając na zdjęcie - mnie to wygląda na delfiny.

\- Oczywiście, że delfiny - zgodziła się agentka. A jak ja powiedziałam?...

Mnie tam było wszystko jedno, krokodyle czy delfiny, nie lubię zwierząt w niewoli. Wybrałem wycieczkę do miasta. Dwa właściwie miasta były w planie. Mniejsze o nazwie Moron i drugie, większe nieco, Ciego de Avila.

Ale to dopiero za dwa dni. Na razie, odpoczywamy. Czekał mnie tydzień kompletnego nieróbstwa, mogłem się byczyć na słońcu i w cieniu, mogłem siedzieć bez ograniczeń w wodzie oceanu, lub pięknego basenu tuż pod oknem pokoju w którym mieszkałem. Był maj, nie był to sezon turystyczny, ludzi było mało zarówno w wodzie jak i na brzegu, mogłem pozwolić sobie na komfort grymaszenia więc korzystałem ile wlezie z tego przywileju, którego w Montrealu nie uświadczałem na co dzień. Tuż po powrocie do pokoju wziąłem do ręki ręcznik kąpielowy, aby udać się na basen, gdy na szafeczce nocnej, obok łóżka zadzwonił telefon.

Podniosłem niechętnie myśląc że to pomyłka, kto mógłby dzwonić do mnie tutaj? Miejscowych znajomych jeszcze się nie dorobiłem, a dodzwonić się na Kubę z Kanady było wtedy niemożliwością. Jeżeli ktoś chce się zaszyć gdzieś będąc spokojnym, że nikt z domu i z pracy nie będzie mu w stanie przeszkadzać, Kuba jest miejscem wymarzonym. I będzie miał przy tym pewność, że sam się nie zgubi, on nie istnieje kompletnie dla reszty świata, tutaj natomiast wiadomo o nim wszystko: co aktualnie robił i z kim i jaka kelnerka odsługiwała dzisiaj jego stolik.

Telefon był do mnie. Dzwonili z recepcji, facet przedstawił się jako Pedro i zapytał czy mógłbym pofatygować się do recepcji, jest tam dla mnie wiadomość.

Odpowiedziałem oczywiście, że zaraz tam będę i rzuciłem ręcznik na łóżko. Zastanawiałem się po drodze, czego oni tam mogą chcieć od człowieka, pewnie jakaś formalność przeoczona przy wpisywaniu się na listę gości hotelowych.

Pedro miał ciemną skórę, wąsy i szeroki uśmiech szczęśliwego Kubańczyka. Przeprosił, że mnie fatygował i powiedział, że menadżer hotelu chce mnie widzieć i czy mógłbym może pofatygować się na pierwsze piętro do gabinetu dyrekcji. Zaintrygowany byłem coraz bardziej, czego u diabła mogą oni chcieć ode mnie? Nie zapominajmy, że jesteśmy na Kubie. Owszem, Związek Radziecki się rozpadł, ale tutejsze KGB wciąż przecież istnieje pod jakąś tam inną nazwą. Trzeba mieć się na baczności. Gdy wstępowałem na górę szerokimi schodami z hotelowego lobby, zauważyłem że Pedro mówi coś do słuchawki telefonu popatrując w ślad za mną.

"Wszystko wiedzą" myślałem po drodze "wiedzą na którym stopniu schodów człowiek się aktualnie znajduje".

Zastukałem do dużych drzwi w hallu pierwszego piętra, na których umocowana była tabliczka "La Directìon", dokładnie tak jak mi polecił Pedro. Brak odpowiedzi. Pewnie drzwi obite są od środka grubą izolacją, aby na zewnątrz nie było słychać jęków torturowanych kapitalistycznych turystów - pomyślałem ponuro.

Nacisnąłem z wahaniem klamkę i pchnąłem drzwi. Otworzyły się bezszelestnie, wszedłem więc do gabinetu nie zamykając drzwi za sobą i stanąłem na pięknym dywanie w niewielkie palmy na brązowym tle.

Gabinet był przestronny. Po prawej stronie od wejścia stało biurko. Duże, dyrektorskie, z szerokim blatem założonym stertami dokumentów. Na biurku stał telefon i lampka nocna, jak również przybory do pisania. Lecz coś innego zwróciło natychmiast moją uwagę. Był to obraz wiszący na ścianie przeciwległej do wejścia. Gdy go zobaczyłem, serce moje załopotało nagle jak skrzydła nietoperza, oczy moje zaś wlepiły się w ten malunek z niedowierzaniem i nie mogły oderwać się od niego, jak zaczarowane. Nie był to bowiem jakiś pierwszy lepszy obraz. Artysta przedstawił na nim fragment cmentarza. Na pękniętej w poprzek płycie nagrobkowej uchwycone zostały dwie rude wiewiórki podczas miłosnych igraszek. Przez szeroką na kilkanaście centymetrów szczelinę w kamiennej płycie wysunięta była na zewnątrz ręka o lekko brązowej skórze. Dłoń jej skierowana była w stronę rosnącego koło grobu grzyba.

"To musi być ten sam obraz" myślałem gorączkowo "Jest przecież identyczny".

A jednak coś się w nim nie zgadzało. Tylko co?

W tym momencie poczułem dwie ciepłe dłonie zakrywające mi oczy. Ktoś stał za mną, dałem się zaskoczyć dziecinną sztuczką. Skóra tych dłoni pachniała mleczną czekoladą, była miękka i delikatna.

\- Czekoladka! - Wykrzyknąłem ucieszony z tego nadzwyczajnego spotkania. Tajemnica obrazu została nareszcie wyjaśniona, przynajmniej częściowo.

Conchita stanęła przede mną piękna jak przed laty, jej sylwetka nic nie straciła ze swego poprzedniego wdzięku choć twarz przestała być twarzą młodej dziewczyny, coś poważnego (może smutnego) zagościło w jej oczach.

Fryzura jej również uległa zmianie, kręcone "afrykańskie" włosy miała wyprostowana na dzisiejszą modę i zaczesane gładko wokół zgrabnej główki. Wciąż mała na sobie tę czerwoną sukienkę która zwróciła moją uwagę z daleka i która tak podkreślała jej wciąż młode kształty.

\- Conchita, Conchita... - powtarzałem z niedowierzaniem przyciskając ją do siebie. Nie było to już jednak spotkanie pary kochanków, czułem ją przy sobie w innej zupełnie formie, pozbawionej dawnego erotyzmu, to było spotkanie dwojga przyjaciół, którzy nie widzieli się przez lata. Coś musiało się zmienić. To już nie była moja Czekoladka, taka jaka pozostała w mojej pamięci poprzez te kilka lat rozłąki.

Oderwaliśmy się od siebie, czułem, że mam mokre oczy, z nią działo się podobnie. Spojrzałem na jej dłonie, tak, na jednym z palców tkwiła obrączka. Więc to taka zmiana nastąpiła w życiu Conchity.

\- Jest Hiszpanem - powiedziała. \- Jednym z współudziałowców firmy hotelarskiej prowadzącej ten ośrodek. Mnie powierzono stanowisko dyrektora, jak wiesz mam za sobą studia administracyjne w USA.

\- Jesteś Amerykanką, czy to nie przeszkadza kubańskim władzom?

\- Nie, bo zatrudniona zostałam przez hiszpańską firmę. Nikt tutaj nie stawiał zastrzeżeń.

Spojrzała na wiszący na ścianie obraz.

\- Poznałeś od razu - powiedziała. - Nigdy się z nim nie rozstaję. Raz nawet uratował mi życie.

\- Jak to się stało?

\- To było dawno, w Miami. Opowiem ci kiedy indziej.

\- Tak, oczywiście, że poznałem. Jak można nie rozpoznać własnego dziecka? Ale coś się w nim zmieniło i nie mam pojęcia, co to jest.

\- Musiałam sobie pozwolić na dokonanie pewnej zmiany. Przyjrzyj się uważnie.

Wpatrywałem się i wpatrywałem, ale nic nie mogłem zauważyć. Czułem tylko jakąś obcość.

Było coś niemojego w moim dziele i za cholerę nie mogłem stwierdzić co to jest.

\- Pamiętasz jak nazywaliśmy się wtedy? Nie mów tego głośno, pomyśl tylko.

"Frakcja zagłady czerwonego muchomora" pomyślałem. I nagle zrozumiałem różnicę. Ręka na obrazie wyciągnięta była w kierunku grzyba, który obecnie miał inną barwę. Nie był to już czerwony muchomor, kolor jego zmienił się, kapelusz grzyba przybrał barwę zielonkawą, szaro-zieloną właściwie.

\- Teraz rozumiesz - powiedziała Conchita. - Zmieniliśmy trochę profil, a więc i kapelusz należało przemalować. Ale dokonał tego uznany kubański artysta i obraz wcale nie stracił na swojej atrakcyjności, mam nadzieję że się nie gniewasz?

\- Oczywiście że nie, ale dlaczego...

Conchita prędko zakryła mi usta dłonią. Zrozumiałem, że nawet tutaj może być zamontowany podsłuch.

\- Musimy się spotkać - powiedziała - może w basenie, za godzinę?

\- Wspaniale, właśnie wybierałem się na basen gdy zadzwonili z recepcji, będę na pewno.

***

Gdy stałem w wodzie, oparty łokciami o plastikową krawędź, zrozumiałem dlaczego wybrała właśnie to miejsce. Obok basenu ustawiono głośniki, z których płynęły dźwięki rytmicznych karaibskich melodii. Można tu było rozmawiać bez obawy że ktoś nas może podsłuchać.

Coś nagle plusnęło w pobliżu i po kilku sekundach czarne włosy Conchity ukazały się ponad wodą, tuż obok mnie.

\- Znów cię zaskoczyłam - zawołała wesoło i stanęła przy mnie.

\- O tak, w tym zawsze byłaś mocna.

Próbowałem przysunąć się bliżej, tak aby łokcie nasze nad wodą mogły się zetknąć, ale ona natychmiast odsunęła się, nie wiedziałem czy to z powodu zewnętrznych pozorów, czy też moralność tak nakazywała, była przecież mężatką.

\- Dlaczego się nie odzywałaś? - zapytałem - Nie wiedziałem co się z tobą dzieje, martwiłem się.

\- Byłam bardzo zajęta - powiedziała - zresztą wiedziałam, że jeszcze cię spotkam.

\- Wciąż wierzysz w przeznaczenie?

\- Przecież spotkaliśmy się, jak można nie wierzyć? Posłałam ci kartkę z Miami, otrzymałeś?

\- Tak, jedna kartka na kilka lat, lepiej niż nic. Nie zasypywałaś mnie informacjami o sobie.

\- Tamten okres mojego życia się skończył i nie powróci. Po co żyć przeszłością?

\- Skąd wiedziałaś, że jestem tutaj? Jak mnie znalazłaś w takiej ilości wczasowiczów?

\- Przypadek. Przeglądałam listy gości, one zawsze przechodzą przez moje biurko i spojrzałem akurat na twoje nazwisko. Wiedziałam, że tu będziesz już od dwóch tygodni, odkąd wykupiłeś ten turnus.

\- Ucieszyłaś się, mam nadzieję.

\- Tak - po głosie poznałem, że mówi prawdę.

\- Co za przedziwny przypadek. Tyle jest wysp na Karaibach gdzie mogłem pojechać, a wybrałem Kubę. Tyle resortów na Kubie, a przyjechałem właśnie tutaj. Nie do uwierzenia.

\- Przeznaczenie.

\- No tak, to już słyszałem. A w jaki sposób ty znalazłaś się tutaj?

\- To proste. Pracowałam w Miami w administracji Hiltona. Jak wiesz skończyłam tam studia, właśnie hotelarstwo. Juana spotkałam w Hiltonie, na sympozjum, on również jest hotelarzem, przyjechał z Hiszpanii. Firma, w której jest udziałowcem, prowadzi resorty hotelowe na całym świecie, również na Florydzie. Spodobaliśmy się sobie i po roku zostałam jego żoną.

\- Przeznaczenie?

\- A żebyś wiedział. Firma Juana właśnie potrzebowała pracowników z moimi kwalifikacjami. Urodzona Kubanka, studia w USA, praktyka z Hiltona, spadłam im jak z nieba.

\- I co było dalej?

\- Pojechałam na szkolenie do Hiszpanii. Z kilku tygodni szkolenia zrobiło się pół roku, Juan tak to przeciągał, chciał mnie mieć przy sobie jak najdłużej.

W końcu nastąpił nasz ślub. Tuż przed moim wyjazdem na Kubę, nie chciał mnie puścić bez zawarcia małżeństwa, może się obawiał, że mu ucieknę. Tak jakby stąd można było gdzieś uciec.

Przyjechaliśmy tutaj razem, była to właściwie nasza podróż poślubna. Juan bardzo mi tu pomógł rozkręcić ten interes. Wszystko było w rozsypce, hotel był stary i należało przeprowadzić generalny remont, panował tu straszny bałagan. Po kilku tygodniach mąż mój musiał wrócić do Hiszpanii. Ja pozostałem na miejscu z naszym hiszpańskim personelem, przyjęliśmy do pracy masę ludzi lokalnych. Są nam ogromnie wdzięczni, zarabiają o wiele więcej niż ich rodziny poza resortem turystycznym. To są wspaniali ludzie, ale i tak mam wrażenie, że połowa z nich pracuje jednocześnie dla policji. Nawet się im nie dziwię, wiem że nie mają wyboru, tutaj pewnych propozycji po prostu się nie odrzuca.

\- A twój mąż? Gdzie on teraz jest?

\- Oczywiście wciąż w Hiszpanii, pilnuje swoich interesów. Dzwoni do mnie od czasu do czasu, ostatnio coraz rzadziej. Podejrzewam że ma kogoś, na początku szalałam z zazdrości, później mi przeszło. Zawdzięczam mu tę pracę, w USA musiała bym pracować jeszcze dziesięć lat żeby dojść do takiego stanowiska. Jeżeli mu się znudziłam - droga wolna, dostanie rozwód, ale na razie jestem wciąż jego żoną, trzymaj się ode mnie z daleka - żartobliwie pogroziła mi palcem.

\- Czy powiesz mi wreszcie, o co chodzi z tym muchomorem? Chciałbym wiedzieć dlaczego zmienił kolor.

Conchita rozejrzała się podejrzliwie dookoła.

\- Może nas ktoś podsłuchać? Nawet tutaj? - zapytałem.

\- Wątpliwe, ale na pewno nie wiadomo. Zależy jaką aparaturą dysponują.

\- Mają coś na ciebie?

\- Mają coś na każdego jeżeli tylko chcą. A jeżeli nie mają, to mogą mieć. Ja jak na razie jestem dla nich nietykalna, występuję jako przedstawicielka firmy hiszpańskiej a w dodatku żona szanowanego tutaj biznesmena, który do kasy tego rządu wrzuca rokrocznie sporo pieniędzy.

\- Kiedy się dowiem co się stało z moim grzybem? - zapytałem konspiracyjnym szeptem. Tam, gdzie była Conchita, była konspiracja, pamiętałem dobrze że jeżeli chcę być blisko niej, muszę się temu podporządkować.

\- Dzisiaj wieczorem, o jedenastej, nie zamykaj drzwi do swojego pokoju. Zasuń zasłony i włącz telewizor na kanał muzyczny. Będę punktualnie.

Zrobiła już krok w kierunku środka basenu, ale odwróciła się jeszcze i dodała:

\- Tylko pamiętaj, że jestem mężatką. Nic z tych rzeczy...

\- Zapiszę sobie - mruknąłem.

Conchita dała nurka i zniknęła pod wodą. Po chwili zauważyłem jej smukłe ciało wynurzające się na powierzchnię obok leżaka na którym zostawiła swój ręcznik kąpielowy.

"Co za dziewczyna" myślałem obserwując z daleka jak wyciera te wszystkie swoje skarby ręcznikiem.

"Szkoda, że taka polityczna, i ta jej wiara w przeznaczenie. Gdyby nie to, nie wyjechałaby wtedy z Montrealu".

Nie tylko ja przyglądałem się jej w tym momencie. Zauważyłem, że dwóch Rosjan, którzy pojawili się jak spod ziemi po przeciwnej stronie basenu, nie spuszczało z niej oczu. Jeden z nich palił papierosa, którego zapach doleciał w tej chwili aż tutaj, do mnie. Dawno już zapomniany smród taniej, rosyjskiej machorki.

"Dlaczego on to pali?" - pomyślałem - jeżeli stać go na taki hotel, stać go również na normalne papierosy".

Wiedziałem dobrze dlaczego. Prawdziwa, rosyjska dusza. Herbata z samowara, papieros z czarnego tytoniu i butelka moskiewskiej wódki, tego nie zastąpią żadne zachodnie, perfumowane wynalazki.

***

\- Muchas gracias - powiedziała Pamela, gdy podnosiłem się od stołu, na którym zostawiłem jak poprzednio jednego peso napiwku. Przypomniało mi się, że w Polsce również mieliśmy kiedyś system podwójnej waluty: złoty i dolarowe bony Pekao, za które można było dostać w specjalnych sklepach co tylko dusza zapragnie, nawet samochód, wystarczyło tylko je mieć.

Po wyjściu z restauracji zatrzymałem się przez chwilę na mostku i zacząłem karmić kaczki rzucając im w dół odrobiny chleba wyniesionego z bufetu. Maleńkie, żółtoszare kulki poruszały się niezdarnie po piasku i kamykach w pogoni za pokarmem który spadał im prosto z nieba. Liczyłem je przy okazji raz, drugi i trzeci i za każdym razem wypadało sześć.

"Przecież rano było ich siedem? Jedna się zawieruszyła, gdzie ona może być?" zadawałem sobie pytanie.

\- Na pewno żółw zjadł jedną - powiedziała starsza pani, która zatrzymała się obok.

\- Żółw? - zdziwiłem się grzecznie nie chcąc sprawić jej przykrości - przecież te żółwie są niewielkie, a w dodatku siedzą za ogrodzeniem.

\- Na pewno żółw - upierała się starsza pani. - sama widziałam jak jeden próbował się tutaj przedostać.

Ustąpiłem dla spokoju. Szkoda kaczuszki, ale jedna więcej, jedna mniej, zdaje się że ich mama nawet się nie zorientowała że jednego dziecka brakuje. Przypomniała mi się w tym momencie dziecinna wyliczanka:

"Siedem małych kaczątek  
Chciało drwa do kuchni znieść;  
Jedno się rąbnęło w głowę -  
I zostało tylko sześć..."

A może tam nie chodziło o kaczuszki, tak, to chyba były małe Murzynki. I było ich prawdopodobnie dziesięć na początku. Ale co za różnica, w końcu to tylko dziecinny wierszyk.

Ruszyłem dalej, w kierunku głównego budynku, miałem cholerną ochotę napić się swojego ulubionego napoju czyli kawy Serrano z ekspresu z kieliszkiem siedmioletniego rumu Havana Club.

Ach, cóż to był za dzień. Siedziałem w podcieniu tarasu popijając wzmocnioną kawę, od strony basenu dochodziły aż tutaj dźwięki samby a na jednej z czterech ogromnych palm królewskich przed głównym wejściem siedział dzięcioł (one nawet tutaj mają czerwone berety) i stukał zawzięcie.

"Pewnie zakłada podsłuch" - pomyślałem złośliwie.

"Dzięcioł w drzewo stukał, dziewczę płakało..." zaczęły mi chodzić po głowie głupie słowa popularnej piosenki. Zaraz, kto to śpiewał? Pewnie Marylka. Jak ona to robi, że w jej wykonaniu każda piosenka staje się przebojem? Ma sympatyczny głos, to musi być to.

Przymknąłem oczy i oparłem głowę o ścianę budynku. Pełny relaks. Powietrze było ciepłe i wilgotne, dzięcioł przestał już stukać na wysokiej palmie, nadchodził wieczór. Usłyszałem szurnięcie przesuwanego obok fotela, prawie w tym samym momencie poczułem znajomy smrodek machorki. Otworzyłem oczy. Rosjanin siedział przy sąsiednim stoliku popalając nieodłącznego papierosa. Przyglądał mi się z zainteresowaniem. Przed nim, na stoliku stała szklanka wypełniona do połowy bezbarwnym płynem. Pewnie rum. Napotkawszy mój wzrok, palacz wyciągnął do mnie rękę.

\- Alosza - powiedział krótko.

\- Andriusza - odpaliłem bez namysłu.

\- Ty nasz? - zapytał zdziwiony.

\- Nie, ja swój - roześmiałem się. - Przyjechałem z Kanady.

Gdy w trakcie rozmowy Alosza dowiedział się, że jestem Polakiem, poderwał się od stolika i przeprosił na chwilę. Wrócił zaraz z drugą szklanką białego rumu dla mnie i powiedział, że takie spotkanie trzeba oblać. Nie mogłem się wykręcić. Alosza, jak się okazało przyleciał z kolegą z samej Moskwy, wygrzać się na kubańskim słońcu i odetchnąć.

\- Kuba tania - powiedział - tańsza niż gdzie indziej.

\- Myślałem, że dla was Kuba jest za darmo.

\- Ja nie służbowo, ja prywatnie \- zaśmiał się Alosza - teraz my też kapitalisty.

Dziwne mi się wydało, że ci dwaj przylecieli taki kawał świata, tak jakby na tamtej półkuli słońca brakowało. Było tu co prawda sporo Europejczyków, byli Niemcy, Francuzi, ale z Moskwy? Przecież to dwa razy dalej.

\- Ale ty tutaj nie śpisz - zagadywał Alosza puszczając do mnie oko. - Z taką dziewczyną widziałem cię dzisiaj w basenie, że ho-ho!

\- To stara znajomość, z Montrealu - powiedziałem i w tym momencie ugryzłem się w język -Dlaczego ja mu to mówię, co go to obchodzi?

Alosza próbował jeszcze podtrzymywać rozmowę swoim lekko kulejącym angielskim, ale wykręciłem się zmęczeniem i zostawiłem go przy stoliku z niedopitym przeze mnie rumem

(i tak nic go nie kosztował). Nie lubię, gdy ktoś nieznajomy wypytuje mnie o moje prywatne sprawy, nawet tak po przyjacielsku jak Alosza. Zresztą, miałem przecież wyznaczone spotkanie, chciałem być trzeźwy. Było to dla mnie tysiąc razy ważniejsze niż popijanie z Aloszą.

***

Odnalazłem bez trudu kanał muzyczny, o którym wspominała Czekoladka. Porywające południowe-amerykańskie i karaibskie melodie wibrowały w powietrzu a na ekranie młode ciała zwijały sie z zadziwiającą zwinnością, ledwo można było nadążyć wzrokiem za ich rytmicznymi akrobacjami.

Ustawiłem głos na takiej wysokości aby jak mi się zdawało, można było swobodnie rozmawiać, gdy znajdowało się blisko siebie. Jak najbliżej, tak będzie dobrze \- zadecydowałem. Przyrządziłem sobie Cuba Libre z rumu siedmioletniego kupionego w hotelowym sklepiku, wyszorowałem dobrze zęby i prysnąłem się z lekka moją ulubioną wodą kolońską Roger Galet prosto z Paryża. Następnie usiadłem w fotelu na wprost telewizora i czekałem cierpliwie. Drzwi do mieszkanie zostawiłem leciutko uchylona, tak jak miałem nakazane.

Nie usłyszałem nawet gdy weszła do pokoju. Stanęła przede mną taka jak kiedyś, no może trochę starsza, ale równie piękna. Ubrana była w luźną, bawełnianą sukienkę w afrykańskie wzory, świetnie pasowała ona do ciemnej karnacji jej skóry.

Pozwoliła się pocałować w policzek na przywitanie lecz gdy wyciągnąłem rękę w jej kierunku, cofnęła się o pół kroku, co ostudziło natychmiast moje zapały. Zaproponowałem jej drinka, zaakceptowała prosząc o dużo lodu.

Usiadła na drugim fotelu (po co wstawili tutaj te cholerne fotele, przecież wystarczyło by łóżko) i założyła nogę na nogę.

Czekoladka jeżeli nawet domyślała się o czym myślę (ślepy i głuchy by się zorientował) to nie dawała tego poznać po sobie.

\- Czy zapisałeś się na wycieczkę do Ciego de Avila? - zapytała.

\- Tak, na pojutrze - odpowiedziałem.

\- Wspaniale. Czy mogę cię prosić o przysługę?

\- Oczywiście, jeżeli tylko nie będzie to rozkopywanie grobów na cmentarzu pośrodku nocy.

Roześmiała się.

\- Nie ma obawy, chodzi o przekazanie komuś zwykłej paczki, w środku jest tylko książka, nic więcej. Obiecałam, że jutro oddam, a nie chce mi się jechać, to spory kawałek a ja i tak mam pełne ręce roboty.

\- Co będę miał w zamian?

\- Już zaczynasz? Nic się nie zmieniłeś.

\- Na szczęście ty też nie - spojrzałem na jej smukłe nogi poniżej krawędzi afrykańskiej sukienki i zaraz zachciało mi się ich dotknąć. Pogroziła mi po swojemu palcem.

\- Pamiętasz, co ci powiedziałam w basenie?

\- Coraz słabiej. Ale mów w końcu, co się stało z moim muchomorem?

\- Ach, frakcja nasza zmieniła nieco profil. Gdy komunizm w bloku wschodnim skręcił kark poczynając od Polski, nabraliśmy przekonania, że na Kubie system również padnie. Rosja po zmianach jakie tam nastąpiły była bardzo słaba, nie była już w stanie pomagać materialnie rządowi kubańskiemu więc liczyliśmy dosłownie dni i tygodnie. Na Florydzie bukmacherzy przyjmowali zakłady jak długo jeszcze Fidel utrzyma się u władzy.

Przygotowywaliśmy się do tego, teraz chodziło już o to, aby zmiany poszły w pozytywnym kierunku, aby nie powtórzyć błędów rządów Batisty i poprowadzić nasz naród prawidłową drogą. Przybraliśmy nazwę "Ruch Walki z Zieloną Trucizną" i właśnie dlatego musiałam przemalować grzyba. Aby odpowiadał kolorem nowemu profilowi.

Musiałem przyrządzić nam po jeszcze jednym drinku, wciąż nic nie rozumiałem.

\- Przecież to proste - kontynuowała Conchita rozpalając coraz bardziej w sobie ten zapał, który pamiętałem dobrze z przed lat. - Co jest największą trucizną ludzkości?

\- Aids? Rak?

\- Nie, większą, większą niż wszystkie chorobę świata?

\- Powodzie? Trzęsienia ziemi? Tsunami?

\- Nie, jeszcze większą, chodzi mi o największe zło jakie istnieje na tej planecie.

\- Pozostaje tylko wojna i to atomowa.

\- Nie rozumiesz. Mnie chodzi o źródło. O samo źródło wszystkiego zła nagromadzonego przez ludzi na tej ziemi.

W trakcie rozmowy, podniecona dyskusją i alkoholem wstała z fotela i krążyła po pokoju z oczami wpatrzonymi gdzieś w przestrzeń, w swoje własne wizje nowego i lepszego świata. Nawet nie zauważyła, gdy zatrzymałem ją w połowie drogi i zacząłem całować jej szyję.

Znajomy zapach mlecznej czekolady powrócił do mnie sprzed lat i zdaje się, że kompletnie straciłem głowę.

\- Nic z tego! - powiedziała nagle. - Nic z tego nie będzie, jeżeli nie odpowiesz na moje pytanie.

W tym momencie nagle myśli same zaczęły wirować w mojej głowie jak twardy dysk komputera i odpowiedź prosta i jasna jak słońce sama wytrysnęła z mojego gardła jak biały gołąb z cylindra cyrkowego magika.

\- Wiem - zawołałem - to są pieniądze!!! - I zastygłem w kamiennej pozie w oczekiwaniu na werdykt. Nie pamiętam, żeby jakiekolwiek oczekiwanie na wynik egzaminu na studiach wzbudził we mnie tyle emocji co ten sprawdzian.

Conchita spojrzała na mnie trochę przytomniej i zawołała:

\- No właśnie, zgadza się! Nie zawiodłam się na tobie, a już się obawiałam. Pieniądze!!! A co jest uosobieniem pieniądza?

\- Dolar - bąknąłem próbując rozpiąć jej afrykańską sukienkę, czego nawet nie zauważyła pochłonięta bez reszty swoimi wywodami.

\- Brawo - znów zawołała z entuzjazmem - wciąż robisz postępy. Dolar jest międzynarodowym symbolem pieniądza, a co za tym idzie zła i zepsucia. To dla dolara Batista wpuścił mafijne kasyna do Hawany. Rządząca klika nieźle się przy tym obłowiła lecz przeciętny Kubańczyk miał z tych dolarów niewiele. Teraz jest jeszcze gorzej, takie resorty wakacyjne jak ten, dają ogromne dochody. Zarabiają na tym tylko nieliczne, uprzywilejowane grupy rządzących i koncerny zagraniczne. Przeciętny Kubańczyk żyje w nieopisanej biedzie, brakuje najbardziej podstawowych produktów które w rozwiniętych krajach niezbędne są do życia.

\- Aha - zgodziłem się skwapliwie. Właśnie uporałem się z sukienką, biustonosza nie było, pozostawał zatem dół.

\- Przeciętny Kubańczyk rzadko widzi dolara na oczy - kontynuowała jak w transie. - Ci, którzy pracują w hotelach stanowią bardzo mały procent społeczeństwa...

To ostatnie zdanie wypowiadała już leżąc na łóżku, z rzadka odpowiadając na pocałunki którymi ją obrzucałem, w każdym jednak momencie kiedy miała wolne usta, próbowała uzupełnić swój nie kończący się temat:

\- Czy wiesz, że pracując na państwowej posadzie zarabia się tak mało, że trudno jest za to wyżyć? Czy wiesz, że aby utrzymać rodzinę trzeba oprócz takiej pracy mieć jeszcze jedną, prywatną?

Nie wiedziałem, ale gdybym nawet wiedział, i tak nie myślałbym o tym w tym momencie.

Ciała nasze kołysały się miarowo do rytmu łagodnej samby, oddychaliśmy szybko, coraz szybciej, długo, długo aż do uzyskania kompletnego szczęścia, wtedy ta samba nie była mi już potrzebna, ani to morze i jego złota plaża, nawet dodatkowa praca przeciętnego Kubańczyka przestała mieć dla mnie znaczenie.

\- Dlatego właśnie trzeba było przemalować tego muchomora na kolor dolara - wymamrotała jeszcze Conchita i zasnęliśmy oboje ze smakiem mlecznej czekolady na szczęśliwych ustach.

***

Następnego dnia po śniadaniu, zatrzymałem się oczywiście na mostku z kawałkiem chleba wyniesionym z restauracji. Zacząłem machinalnie liczyć kaczuszki niezdarnie podbiegające w miejsce gdzie rzucałem na piasek chlebowe kuleczki: jedna, dwie... pięć... I to wszystko. Rozglądałem się na wszystkie strony, ale szóstej nie znalazłem. Gdzie ją wcięło?

Poczułem zapach machorki. Z daleka. Po chwili Alosza stał obok mnie, na mostku, ze swoim śmierdziuchem pomiędzy wargami. Kolega jego zatrzymał się obok, nie palił.

\- Kaczki liczysz, Andriusza? - zagadnął wesoło Rosjanin.

\- Gdy przyjechałem było ich siedem, potem sześć, a teraz tylko pięć widzę. Ktoś kradnie je nocą, czy co? Po co komu potrzebna taka mała kaczuszka? Przecież tego nawet zjeść się jeszcze nie da.

\- Podkarmią i urośnie, prosta sprawa. A może nie kradną, może to jakiś ptak drapieżny, może to sęp albo sowa?

\- Co by nie było, nie podoba mi się to.

\- Nie martw się Andriusza, to tylko kaczki. U nas jak człowiek znika w nocy, nikt się nie przejmuje. Rosja wielka, miliony ludzi. Jeden więcej, jeden mniej, co za różnica? W Polsce tak nie jest?

\- Było, za Stalina. Teraz już nie.

\- U nas też się kończy. Pierestrojka wiele zmieniła. Zobaczymy, co będzie dalej.

Westchnął jakby z żalem i rzucił niedopałek pomiędzy kaczuszki. Jedna próbowała chwycić go do dzioba, lecz natychmiast odrzuciła ze wstrętem.

\- Niekuriaszcza - powiedział Alosza.

Obaj zarechotali rozbawieni i odeszli w stronę baru.

...Sześć malutkich kaczątek  
Na miód słodki miało chęć,  
Jedno z nich ukłuła pszczółka -  
I zostało tylko pięć...

Ja udałem się na werandę głównego budynku i poprosiłem oczywiście o kawę z ekspresu wzmocnioną siedmioletnim rumem. Nigdy bym nie pomyślał, że właśnie na Kubie powrócą do mnie wielkomiejskie przyzwyczajenia z Paryża.

***

Tak samo jak wczoraj wychyliła się z wody tuż obok mnie, zadowolona z zaskoczenia. Meksykańskie mariachi płynące z ustawionych koło basenu głośników pozawalało na swobodną rozmowę.

\- Położyłam paczkę pod czarną koszulkę z Guevarą, tak jak się umawialiśmy. Obok leżaka leżą granatowe klapki.

\- Tak, to moje. Wszystko się zgadza.

\- No, więc słuchaj. Gdy będziecie jutro w Ciego de Avila, będziecie mieli w programie przejażdżkę rykszą po mieście. Poproś ryksiarza żeby cię zawiózł pod adres: (tu Conchta podała mi adres, który był rzeczywiście łatwy do zapamiętania). Niech ryksiarz zaczeka, ty tylko zadzwonisz do drzwi. Gdy się otworzą, wręczysz paczuszkę osobie, która otworzy drzwi i powiesz, że Conchita zwraca książkę. Tylko tyle. Następnie powrócisz rykszą na plac Jose Marti gdzie będziecie mieli spotkanie, obok autokaru. Nie zapomnij o dobrym napiwku dla ryksiarza. Przeciętny kubański ryksiarz zarabia...

\- Wiem, wiem. Ma jeszcze drugą pracę jako listonosz, a wieczorami dorabia jeszcze jako kapuś policyjny, dobrze mówię?

Poznałem po jej minie, że mój dowcip nie został należycie doceniony.

\- Ale dlaczego chcesz dostarczyć tę książkę właśnie za moim pośrednictwem? Czy mało w hotelu pracuje ludzi lokalnych, którzy z chęcią spełniliby każde twoje życzenie? Jesteś przecież menadżerem tego hotelu.

\- Oczywiście, że tak. Chciałabym jednak żeby przesyłka ta sprawiała wrażenie poufnej. Jesteś dla mnie idealną osobą do tego. Spadłeś mi jak z nieba.

\- A co mi grozi jak mnie złapię? Na ile lat pójdę do ciupy? Słyszałem że kubańskie więzienia nie należą do łatwych.

\- Czyś ty zwariował? Nie robisz absolutnie nic nielegalnego.

Ktoś przepłynął obok nas niezdarnym kraulem. Gdy wynurzył głowę i puścił do mnie perskie oko, poznałem okrągłą twarz Aloszy. Pierwszy raz widziałem go bez papierosa. Drugi Rosjanin siedział na leżaku, po przeciwnej stronie basenu i obojętnie przyglądał się wyczynom Aloszy.

\- Co oni tu robią? -zapytałem Conchitę - To wasi najwięksi przyjaciele.

\- Byli - odpowiedziała. - Jeszcze niedawno rządzili się na Kubie jak szare gęsi. Teraz prawie ich nie widać. Sprawdzałam tych dwóch. Przyjechali tutaj na wakacje, prywatnie, są niegroźni.

\- Obawiasz się czegoś? Coś ci grozi?

Milczała przez chwilę bawiąc się przepuszczaniem wody pomiędzy smukłymi palcami swojej dłoni.

\- Myślę... że nie. Ale wolę się upewnić. Jutro wieczorem powiem ci więcej, gdy wrócisz z miasta. Będę tak samo jak wczoraj, o jedenastej. Nie zamykaj drzwi.

\- Czy musimy czekać do jutra? - rozczarowałem się. - Nie możemy spotkać się dzisiaj?

\- Wykluczone. Mam inne sprawy do załatwienia, dowiesz się jutro.

Po tych słowach dała nurka bez pożegnania i popłynęła pod wodą w kierunku swojego leżaka.

Wyszedłem na brzeg basenu. Wytarłem się powoli hotelowym ręcznikiem kąpielowym. Gdy brałem do ręki moją koszulę z podobizną słynnego rewolucjonisty, poczułem przez materiał jakiś pakunek. Wsunąłem całość pod pachę i ruszyłem w stronę swojego pokoju bez nakładania koszuli. Musi mi Che wybaczyć, że używam go jako transportu w celach niekoniecznie rewolucyjnych.

***

Siedziałem na swoim ulubionym miejscu werandy i popijałem małymi łyczkami kawę z rumem. Dzięcioł przestał już stukać na palmie królewskiej, złożył swoje narzędzia i poszedł spać. Ciemnoskóry ogrodnik chodził z plastikową bańką na plecach i opylał krzewy i żywopłoty wokół budynku jakimś świństwem \- ach, dlatego było tutaj niewiele komarów, przed którymi ostrzegano mnie przed wyjazdem z Montrealu. Kupiłem nawet specjalny płyn do pryskania na skórę, lecz ani razu nie musiałem go zastosować.

Na werandę weszła grupka młodych ludzi, byli bardzo szczupli i urodziwi.

\- Zapraszamy na rewię - wołali przechodząc od stolika do stolika. Najładniejsza z ładnych zatrzymała się koło mojego stolika.

\- Zaczynamy o jedenastej, przyjdź koniecznie - powiedziała zmysłowo patrząc mi prosto w oczy,

\- Jak masz na imię?

\- Claudia.

\- Jesteś tancerką?

\- Tak, my wszyscy tańczymy, tworzymy grupę artystyczną. Przyjdź to zobaczysz, obiecuję ci, że warto.

Spojrzała raz jeszcze w moje zagapione oczy, głęboko, obiecująco i odpłynęła dalej kołysząc zgrabnie biodrami.

"Claudia" myślałem nie mogąc oderwać od niej wzroku. "Ale mam powodzenie, jak należy rozumieć tak obiecujące zaproszenie?" Poczułem się nieźle zauroczony. Oduroczyło mnie, gdy zauważyłem, że one wszystkie tak zmysłowo rozmawiają z męską połową gości hotelowych, nie byłem traktowany wyjątkowo. Trochę mnie to rozczarowało, lecz postanowiłem jednak obejrzeć tę rewię.

Nie zawiodłem się. Młodzi tancerze rzeczywiście dawali z siebie wszystko, ciała ich wykonywały wężowe ruchy i cyrkowe niemal ewolucje do tej porywającej latynoskiej muzyki: samba, rumba, calypso czy la cumbia \- znałem zaledwie kilka tych tańców z nazwy, a gdy na zakończenie Claudia wykonała swój numer widać popisowy, taniec Lizy Minnelli z filmu Kabaret do piosenki śpiewanej z playbacku, sala zastygła w zachwycie. Na podsumowanie koncertu, tancerki i tancerze chwytali za ręce gości z widowni i zapraszali do wspólnego tańca. Miałem nadzieję, że się wykręcę, ale gdy sama Claudia podeszła do mojego krzesła, już wiedziałem że nie dam rady. Uchwyciła moją dłoń i pociągnęła mnie na scenę. Gdy wstawałem z krzesła, twarze nasze znalazły się tuż obok siebie, a ona wyraźnie przechyliła głowę jeszcze bliżej ku mojej.

Poczułem nagle głupią nadzieję, że chce mnie pocałować, nadstawiłem się więc gorliwie i przymknąłem oczy. Lecz ona tylko szepnęła mi do ucha:

\- To dla Chiquity. Koniecznie jutro.

Jej angielski był całkiem niezły a ja w tym momencie poczułem w swojej dłoni jakiś kawałek papieru złożony wielokrotnie. Po zakończeniu wspólnego tańca, Claudia przestała zwracać na mnie uwagę, zajęła się wraz z pozostałymi tancerzami zabawianiem innych gości.

***

Autobus odjechał spod hotelu o godzinie ósmej rano. Zatrzymywał się po drodze przy innych hotelach, aby wreszcie wyruszyć w drogę szosą ułożoną na potężnej grobli łączącej wyspę Cajo Coco z wielką wyspą, Kubą. Mijaliśmy po drodze pola uprawne i wioski. Przewodnik opowiadał o życiu narodu kubańskiego, o pracy na roli i o osiągnięciach komunizmu. Mijane osiedla zabudowane były domkami biednymi, parterowymi, zbudowanymi z bloków cementowych i pokrytymi blachą falistą, często pordzewiałą. Wokół domków było jednak czysto, obejścia posprzątane, kwiaty przed wejściem i pranie suszące się na sznurku. Bardzo się to różniło od niektórych domków biednych przedmieść amerykańskich, gdzie często obok podobnej całkiem "chaty" obłożonej tylko aluminiową wykładziną stała ogromna antena satelitarna, a na nie sprzątanym od wieków podwórku stały pordzewiałe wraki samochodów, leżały sterty zużytych opon a wszystko to porośnięte wysokimi do pasa chwastami. Opisuję sytuacje ekstremalne oczywiście, slumsy bywają w każdym kraju, czy to bogatym, czy biednym.

Jedno było jednak pewne, tutaj nie dało się zauważyć wraków samochodowych. Samochód był przedmiotem kultu, stare, amerykańskie auta z grubej blachy, które szmat historii pamiętały, wypucowane i pomalowane wciąż śmigały po drogach. Z nowych samochodów najczęściej można było spotkać Łady, Moskwicze i ... polskie Maluchy. I po ich stanie już było widać, że nie przeżyją one tych starych, amerykańskich kolubryn.

Fabryka cygar, to miejsce chyba najbardziej zapadło mi w pamięci. Tak jakby czas się cofnął o jakieś dwieście lat i człowiek nagle się znalazł w prymitywnej manufakturze. Wielkie pomieszczenie, z rzędami stołów, za którymi siedziały kobiety i skręcały w zręcznych palcach brązowe cygara. Do produkcji ich używane wciąż były te same, oryginalne formy wydłubane w drzewie. Całe wyposażenie wnętrza było stare (kobiety w różnym wieku), jedyne co nawiązywało do czasów współczesnych było duże, porcelanowe popiersie Lenina stojące w rogu sali. Lenin był biały jak porcelanowy nocnik, to ze zdumienia prawdopodobnie, jak to jego światłe idee potrafiły zatrzymać w czasie dzielny, kubański naród.

Kilku zaledwie mężczyzn zauważyłem wśród tej rzeszy kobiet, zastanawiałem się jak oni się czują w tym super babińcu. Gdy tak przechodziliśmy pomiędzy stołami, niektóre z kobiet wyciągały ukradkiem rękę z pękiem gotowych cygar proponując ich nabycie.

Przewodnik ostrzegał nas jeszcze w autokarze, że kupowane "na czarno" cygara są gorszej jakości, jako że wykonywane są na ogół z odpadowego materiału. Tak jakby przyjemniej było truć się arszenikiem pierwszego sortu.

Mnie cygara jako takie nie interesowały, jako że nie paliłem już od lat. Interesowała mnie sama fabryka i pracujący w niej ludzie. Zastanawiałem się nawet czy nie jest to rodzaj skansenu, zachowanego dla turystów. Rzeczywiście każdego dnia autokar pełen turystów przywoził do Ciego de Avila zwiedzających z wyspy Cayo Coco, a fabryka cygar stanowiła jedną z głównych atrakcji podczas zwiedzania miasta. Ale nie, to musiała być dla tych kobiet normalna, codzienna praca, Świadczyły o tym miny pracownic, poważne i bez uśmiechu. I te ich palce, zawijające w jednostajnym tempie te brązowe batoniki, przycinające ich końce, naklejające banderole.

Nie rozmawiały pomiędzy sobą, nie żartowały. Każda z nich miała do wykonania swoją czynność i nie mogła jej przerywać aby nie zakłócić ciągłości produkcji.

Po zakończeniu zwiedzania poszliśmy do warsztatu jubilerskiego, gdzie artyści wykonywali biżuterię ze starych sztućców stołowych. Przechodząc ze sklepu do pracowni w podwórzu należało przejść przez mieszkanie gospodarzy. Dziwne się to zdawało, takie wtargnięcie w życie prywatne mieszkających tam ludzi. Obiad gotujący się na piecu, gospodyni krzątająca się po kuchni i wreszcie łóżko z leżącym w nim dziadkiem, wodzącym ciekawym spojrzeniem od jednej zażenowanej twarzy przesuwającej się przez to mieszkanie do drugiej. Byliśmy bez wątpienia rozrywką dla tych ludzi, oni ze swojej strony nie mieli nic do ukrycia.

Tylko bogaci się wstydzą i zamykają drzwi na klucz, biedni nie muszą tego robić.

Następnym punktem programu był koncert w restauracji pod gołym niebem. Było to obszerne podwórko z ustawionymi na nim stolikami. Na skromnej scenie grupa miejscowych muzyków grała specjalnie dla nas kubańskie melodie, a na otaczających nas ścianach kolorowe jaszczurki tańczyły również dla naszej przyjemności. Hej, dobrze jest być bogatym turystą wśród biednych, człowiek nareszcie czuje się kimś.

Po zakończeniu koncertu wyszliśmy ponownie na ulicę gdzie stały już oczekujące nas ryksze. Jak się okazało, ryksza jest tutaj bardzo popularnym środkiem komunikacyjnym. Podobno, przed wojną, w Warszawie również kursowały ryksze, ale znam to tylko z opowiadań moich rodziców. Głupio się trochę czułem widząc przed sobą zgięte plecy ryksiarza, ale gdy wyprzedziliśmy jego kolegę, któremu w udziale przypadła para grubasów, poczułem się lepiej. Powtórzyłem chłopakowi usłyszany od Conchity adres. Kiwnął głową i powiedział, że to nie daleko.

Jechaliśmy przez kilkanaście minut ulicami miasta. Fasady ładnych niegdyś domów były poniszczone, od lat nie malowane. Odrapane wejściowe drzwi żałośnie pokazywały poprzednie warstwy wiekowej farby. Przed takim właśnie domem ryksza moja zatrzymała się i chłopak wskazał ręką numer namalowany nad drzwiami.

\- To tutaj - powiedział. - Jesteśmy na miejscu.

\- Zaczekaj - odpowiedziałem.

Wysiadłem z rykszy i podszedłem do zamkniętych drzwi. Zastukałem.

Otworzyły się po chwili. W progu stała kobieta, której twarz wydała mi się skądś znajoma.

\- Buenos Dias, esto es para Usted, de la seniora Conchita - powiedziałem dumny z tej odrobiny hiszpańskiego, który pozostał w mojej głowie z dawnych lat, gdy Conchita udzielała mi lekcji.

\- Gracias - odpowiedziała krótko. Wzięła z moich rąk opakowanie i powoli zamknęła drzwi nie patrząc mi w oczy. Było to zachowanie co najmniej dziwne. Tutaj cudzoziemcy wzbudzają zainteresowanie na każdym kroku. Życzliwe zainteresowanie. To oni przecież przywożą pieniądze do tego kraju, z których część w postaci napiwków trafia bezpośrednio w ręce miejscowych. Ta kobieta natomiast ledwo na mnie spojrzała, tak jakbym nie był dla niej niczym nadzwyczajnym. A może celowo unikała kontaktu wzrokowego? Może miała coś do ukrycia?

Wzruszyłem ramionami i powróciłem do mojego ryksiarza.

\- Espalda - powiedziałem. - Plaza Jose Marti.

Widać wyszło nieźle, bo zrozumiał. Pokazał mi swoje białe zęby i mocno zakręcił pedałami.

***

Powróciliśmy do ośrodka tuż po zmierzchu. Jeszcze krótka kolacja w restauracji, jeszcze kawa z rumem w barze i spacer pomiędzy palmami, aż w końcu doczekałem się tej godziny jedenastej, która przez cały okres mojego pobytu w tym miejscu stała się godziną najważniejszą, godziną która tak niemiłosiernie powoli nadchodziła choć czekałem i czekałem, tak jakby doba nie miała ich aż 24.

***

Leżeliśmy obok siebie nie przykryci nawet prześcieradłem, chłodne fale powietrza płynące z otworów klimatyzacji opływały nasze rozpalone ciała przyjemnym powiewem, a myśli zawieszone gdzieś wysoko w powietrzu, wcale nie chciały wracać do rozgrzanej głowy.

\- Kim jest ta kobieta? - zdobyłem się wreszcie na wysiłek myślenia - ta, której przekazałem książkę. Odniosłem dziwne wrażenie, jakbym już kiedyś widział tę twarz?

Chonchita pomyślała przez chwilę.

\- Tak, to możliwe. Pracowała w recepcji hotelowej jeszcze tego dnia, kiedy przyleciałeś. Na drugi dzień ją zwolniłam. Jestem pewna, że donosiła na mnie. Teraz, kiedy odeszła, nabieram coraz bardziej pewności, że Pedro również donosi. Ta książka to próba, niebawem będę wiedziała na pewno.

\- W jaki sposób?

\- Ona pozostawiła tę książkę w moim gabinecie podczas ostatniej rozmowy. Ja pozostawiłam w książce zakładkę, taki mało ważny kwit z rachunkowości. Zawsze ich używam czytając książki. Ten był jednak specjalny, napisałam na nim ołówkiem datę. Właśnie ta data jest najważniejsza dla tych, którzy mnie śledzą.

\- Co to za data?

\- Niebawem mają nadejść pewne bardzo ważne dokumenty. Gdyby dostały się one w niepowołane ręce, miałabym problem. Ja przechowuję dokumenty w kasie pancernej w moim biurze. Gdy zajrzałam tam niedawno, poznałam że ktoś tam grzebał. Nic nie zginęło, nawet pieniądze, ale przedmioty nie były poukładane dokładnie tak, jak je zostawiłam,

\- Co chcesz zrobić?

\- Zainstalowałam kamerę, nikt o niej nie wie. A na kartce napisałam lipną datę, niby przez zapomnienie. Nie wiem, czy się na to nabiorą, jeżeli tak, w niedzielę nocą będą próbowali dostać się do kasy za wszelką cenę. Nic tam nie znajdą oczywiście, ale ja będę znała ich twarze.

\- I co zrobisz?

\- Nic, po prostu będę wiedziała na kogo muszę uważać w szczególności.

Nagle klepnąłem się dłonią w głowę.

\- Przecież ja mam dla ciebie wiadomość. Od tancerki z rewii, ma na imię Claudia. Znasz ją?

\- Oczywiście, to moja przyjaciółka. Jedyna może osoba na którą mogę liczyć bez ograniczeń.

Wstałem z łóżka i odszukałem w portfelu kartkę otrzymaną od Claudii.

Czekoladka podniosła ją do oczu i przeczytała.

\- Jak na razie, wszystko się zgadza - powiedziała - Pedro wziął dwa dni zwolnienia. Powiedział że jest chory, przyniósł nawet świadectwo lekarskie. Ale Claudii siostra pracuje na lotnisku i widziała go wsiadającego na samolot do Hawany. Tutaj samolotami latają głównie tacy, którzy mają opłacony stamtąd bilet powrotny, sprawa klaruje się coraz wyraźniej.

\- Jak ja mogę ci pomóc?

\- Możesz. Powiem ci jutro w basenie. Po południu, o piątej dobrze będzie?

\- Postaram się doczekać.

Dalej nie rozmawialiśmy już o konspiracji, ani o innych związanych z nią problemach. O niczym nie rozmawialiśmy, bo nie było czasu na rozmowy.

***

Wyszedłem z restauracji najedzony wspaniale (jajka sadzone na boczku, sałatka z buraczków i lody na deser) - cholera, czy gdzieś tutaj mają wagę? W ręce trzymałem wyniesiony ukradkiem kawałek chleba. Stojąc na mostku, zacząłem rzucać w dół małe kawałki oderwane z kromki. Tutejszy chleb smakował mi nadzwyczajnie, pewnie na Kubie nie używają jeszcze chemii do produkcji rolnej.

Raz... dwa... trzy... cztery... Czteryyy - powtórzyłem jeszcze raz dla pewności, ale nic z tego. Więcej kaczuszek nie było w polu widzenia.

\- Widzisz - usłyszałem - już tylko cztery zostały. Starsza pani stała obok mnie wyraźnie zatroskana. - Mówię wszystkim, że to żółwie porywają je nocą. Ale nikt mi nie wierzy. A wiesz co? Ja to naprawdę widziałam. Widziałam przez zamknięte oczy. One tu włażą przez te kratki, złapią kaczuszkę i w nogi. Tylko, że nikt nie chce mnie słuchać. A wiesz co? Wiesz co jeszcze widziałam? Widziałam ciebie. Też chciały cię porwać, uważaj na nie. One są bardzo niebezpieczne, one tylko wyglądają tak niepozornie bo mało się ruszają. A wiesz, dlaczego mało się ruszają? Bo myślą, dużo myślą. Wszyscy którzy dużo myślą są niebezpieczni. Trzymaj się z daleka od żółwi.

Podziękowałem za ostrzeżenie i ruszyłem powoli w stronę kawiarni.

"Pięć malutkich kaczątek  
Adwokackiej chce kariery.  
Jedno się odziało w togę -  
I zostały tylko cztery..."

***

Po wypiciu mojej kawy z rumem udałem się na plażę. Był tam niewielki budyneczek, gdzie można było wypożyczyć sprzęt pływający, pontony, kajaki i deski do surfingu. Mnie interesowało jednak coś innego - wyjazd katamaranem na rafy koralowe, gdzie można było uprawiać snorkling. Jeden z pracowników powiedział mi, żebym przyszedł za godzinę, wszystko będzie gotowe. I żebym przyniósł ze sobą banana.

"Głodny, czy jak?" myślałem idąc w stronę restauracji, tam banany leżały na bufecie, można było brać ile się chciało.

Stawiłem się na spotkanie z morską przygodą w samym stroju kąpielowym, w podręcznej torbie miałem koszulę, pieniądze i oczywiście banana. Niewielki katamaran czekał już na wodzie, a oprócz poznanego już Miguela miał popłynąć z nami jego kolega Jose, pewnie dla towarzystwa. Coś wspaniałego taki katamaran. Lekkie to i zwrotne, nie trzeba uważać na głowę, tak jak w zwykłej żaglówce, boom umieszczony jest bezpiecznie wysoko. Nie płynie się tym, ślizga się po grzbietach fal, jest się białą mewą uczepioną pazurami powierzchni wody, odczuwa się poprzez napiętą plandekę pokładu każdy silniejszy podmuch wiatru, każdą zmianę jego kierunku.

Płynęliśmy tak długo dosyć, około godziny. Gdy przybyliśmy na miejsce okazało się, ze był przypływ i rafa kompletnie zniknęła z powierzchni morza. W niczym to nie przeszkadzało, bo jej wierzchołki widoczne były tuż pod nami. Wydawało mi się, że moi przewodnicy wymienili pomiędzy sobą długie spojrzenie. Żadnej innej łodzi nie widziałem w pobliżu a wyspa Cayo Coco przedstawiała się stąd jak gruba, czarna krecha na samym horyzoncie. Nałożyłem maskę z rurką i płetwy i zsunąłem się z pokładu w głąb wody.

To co ujrzałem pod wodą urzekło mnie. Setki, nie, tysiące tropikalnych ryb różnej wielkości i w różnych kolorach tańczyło pośród szarych wierzchołków rafy swój niezwykły aqua taniec, w którym nie sposób się było dopatrzeć jakiegokolwiek ładu, czy symetrii. Pływały zygzakami i w kółko, w różnym tempie i na różnych wysokościach, mieniły się jak rzucone w wodę cekiny w promieniach południowego słońca.

Wypłynąłem na powierzchnię. Katamaran unosił się na wodzie dosyć daleko od miejsca, w którym opuściłem jego pokład. A może to mnie morski prąd przesunął tak prędko?

\- Rzuć mi banana - zawołałem do przewodnika. Ten skwapliwie podniósł banana z plandeki i cisnął go prosto w moje ręce. Podziękowałem mu machnięciem dłoni i znów zagłębiłem się w chłodne fale. Miałem niejasne wrażenie jakbym ich speszył, nie miałem jednak pewności. O co im może chodzić? A może to są pedały? Może chcieli by trochę pobaraszkować, gdy ja będę zajęty rybkami. To na pewno to. Po co by płynęli we dwóch z jednym tylko turystą? Chcą trochę odosobnienia, żadnej łodzi w pobliżu. Niech im będzie, mam swoje sprawy na głowie.

Odwinąłem z końca banana kawałek skórki i wyciągnąłem rękę przed siebie.

Woda zagotowała się wokół mnie. Wszystkie te świecące cudeńka duże i małe rzuciły się na mojego banana i zaczęły zajadać obnażony jego kawałek z nieprzyzwoitą łapczywością, przepychając się nachalnie jedna przez drugą i nic sobie nie robiąc z dworskiej etykiety.

"Jak się u nas podaje ryby na stół" pomyślałem "staramy zachowywać się przyzwoicie, te tutaj nie wykazują mi żadnego uszanowania".

Obnażałem jeszcze trzykrotnie następną część banana i zabawę z tym miałem przednią, lecz gdy rybek narobiło się tak dużo, że przestałem już widzieć i banana i moją dłoń, rzuciłem owoc w cholerę i cofnąłem rękę póki cała, jeszcze obeżrą mi palce te łakome potworki. Wypłynąłem na powierzchnię i podniosłem na czoło moją maskę do nurkowania. Rozejrzałem się nagle spanikowany - katamaranu nie było.

Ujrzałem go wreszcie, bardzo daleko (czyżby aż tak mnie zniosło?). A może to oni zapomnieli o całym świecie zabawiając się nawzajem? Ile czasu mogę utrzymać się na wodzie? Dwie godziny? Pewnie nie dłużej. A co potem? To już sprawa pomiędzy mną i moimi rybkami, dobrze że się już znamy. Może po znajomości będzie trochę mniej bolało?

Włożyłem dwa palce w usta i zagwizdałem przeciągle. Chyba powinni usłyszeć? Nie wiadomo, głos idzie z wiatrem, jaki jest kierunek wiatru? Trudno określić gdy się ma tylko głowę wystawioną z wody. Czy są tutaj rekiny? W wodzie bez rekinów szansa doczekania się na inną łódź jest odpowiednio dłuższa.

Nagle coś przerwało moje rozmyślania. Daleko na horyzoncie, ujrzałem na tle wyspy inny żagiel, zbliżający się od bardziej odległego jej krańca. Czy ta łódź płynie w moim kierunku?

Chyba tak, już po chwili nabrałem pewności że tak, biały żagielek wyraźnie się powiększał.

Zauważyłem w tym samym momencie, że katamaran wykonuje gwałtowny skręt i zmienia kurs, rośnie w oczach. Już po kilku minutach obaj Kubańczycy radośnie wyciągali do mnie ręce. Zignorowałem je i wgramoliłem się na pokład bez ich pomocy.

\- Co się stało? - zapytałem ostro. - Dlaczego odpłynęliście tak daleko?

Zaczęli się gęsto tłumaczyć.

\- Poplątały się nam linki od żagla - lamentował Miguel - nie mieliśmy noża żeby przeciąć, w końcu udało się rozplątać, ale musiało to potrwać... - i takie inne bzdury. Wyraźnie kłamał. Pewny byłem, że widziałem scyzoryk w jego ręce przed wyruszeniem na rafę.

Nie odezwałem się do nich więcej aż do powrotu na stały ląd. Wyglądali jak dwa zbite psy, pewni już byli, że stracili pracę. Po powrocie zapłaciłem za wycieczkę, ale oni napiwku nie dostali.

"Czy naprawdę zostawiliby mnie tam, w wodzie? Czy powróciliby, gdyby drugi żagiel nie pokazał się na horyzoncie?" myślałem. Nie wiadomo, A może mieli za zadanie tylko porządnie mnie nastraszyć? A może wreszcie był to zwyczajny przypadek?

Nie poszedłem na skargę do administracji. Obaj wylecieli by z roboty z hukiem i pewnie już do końca życia nie dostaliby takiej pracy.

Jak to mówiła mi starsza pani? Mam uważać na żółwie, przecież widziała jak próbowały mnie porwać, widziała przez zamknięte oczy. Jak na razie, wszystko się zgadza.

***

\- Byłeś w mieście, Andriusza?

\- Byłem.

\- A samochody widziałeś? Prawie same ruskie po ulicach jeżdżą.

\- Jeszcze jeżdżą.

Akurat naprzeciwko tarasu na którym siedzieliśmy, jeden z pracowników ośrodka próbował uruchomić starą Ładę w kolorze zwiędłej trawy, gęsto poprzetykanej rdzawymi kępami.

Silnik dusił się i charczał, to załapywał, to znów się dusił. Przypomniał mi się nagle jak to wyglądało kiedyś, w Polsce. Takie uruchamianie silnika było przecież na porządku dziennym.

Dlaczego w Kanadzie samochody zapalają na ogół od pierwszego przekręcenia kluczyka i nikogo to nie dziwi?

Kierowca Łady otworzył silnik, pomajstrował śrubokrętem przy kopułce rozdzielacza i powrócił do kabiny auta. Tym razem silnik zaskoczył, a z rury wydechowej wydostał się długi pióropusz niebieskiego dymu.

\- Zuch chłopak - pochwalił Alosza. - U nas każde dziecko wie jak się ustawia zapłon. U was, w Kanadzie też?

\- U nas mało kto wie, co to jest zapłon. Rozdzielacza też nie ma i nic się nie ustawia. Włączasz silnik i jedziesz.

\- Do nas też nasprowadzali tych nowych samochodów z zachodu. Ja tam wciąż wolę moją Wołgę. Wszystko tam znam na pamięć, mogę zreperować z zamkniętymi oczami.

\- Ja wolę kiedy się nie psuje, więcej czasu mam dla siebie.

\- Można tak, można inaczej - Alosza nie wyglądał na przekonanego.

Kolega jego, jak zwykle, nie odzywał się. Siedział na swoim krześle ze szklanką w dłoni i oczami wpatrzonymi w przestrzeń.

***

\- Jak się udała wycieczka na rafy? - Zapytała Conchita.

Staliśmy jak poprzednio w wodzie, oparci plecami o ścianę basenu. Łokcie nasze znajdowały się tuż obok siebie, ale nie dotykały się, Conchita uważała bardzo, aby w naszych spotkaniach w basenie nie było najmniejszego akcentu poufałości, ot rozmowa przypadkowych znajomych, nic osobistego, Ja to rozumiałem, zbyt wiele spojrzeń biegło za nią, kiedykolwiek pokazała się publicznie, była zbyt znana i popularna by narażać się na plotki w swoim własnym środowisku.

\- Wycieczka, owszem ciekawa, powrót trochę mniej.

\- Jak to?

Opowiedziałem jej jak to moi przewodnicy próbowali pozostawić mnie na pełnym morzu i tylko zbliżający się żagiel innej łodzi zmusił ich do powrotu.

Zamyśliła się przez chwilę z poważną miną.

\- Na pewno nie chcieli cię zostawić - powiedziała wreszcie. - To nie są tego rodzaju ludzie, zresztą czegoś takiego nie dało by się ukryć, rafa jest zbyt uczęszczanym miejscem. Ale nastraszyć? Kto wie, to jest całkiem prawdopodobne. Ktoś musiał ich opłacić. Ktoś, kto wie że mam w tobie sprzymierzeńca i wcale tego nie lubi. Czy chcesz złożyć na nich formalną skargę? Jeżeli tak zrobisz, będę musiała zwolnić ich z pracy w trybie natychmiastowym.

\- Nie, nie mam zamiaru. Zresztą kto wie, może się jeszcze przydadzą. Po tym co się stało będą nam jedli z ręki.

\- Od nich nic się nie dowiesz, lepiej nie próbuj. I tak będą milczeć jak grób, a im mniej się eksponujemy, tym lepiej. W niedzielę wszystko powinno się wyjaśnić, zaczekajmy.

\- Mówiłaś, że mogę ci pomóc, co mam robić?

\- Chodzić na występy kabaretu. Codziennie.

\- Tylko tyle? Może coś poważniejszego?

\- To na razie wystarczy, nie narzekaj. I nie mów, że dziewczyny ci się nie podobają.

\- Są jak marzenie, ale nie rozumiem jak mam ci pomagać w ten sposób?

\- Bardzo proste, mnie teraz interesuje Pedro. Dzisiaj wieczorem powraca do pracy. Ty będziesz mi przekazywał widomość od Claudii, w taki sam sposób jak wczoraj. Ona ma sposoby na uzyskanie wszystkich możliwych informacji, ale osobiście nie chcę jej teraz spotykać, muszę być ostrożna.

\- Przyjdziesz dzisiaj o jedenastej?

\- Postaram się. Zresztą, będziesz już miał dla mnie wiadomość. Tylko nie zapomnij o kabarecie. Hasta la Vista.

I dała nurka, jak zwykle niespodziewanie. Pozostałem sam przy krawędzi basenu, a muzyka płynąca z głośników jakoś nie rozpraszała nagłej samotności, która nadpłynęła z nikąd bez uprzedzenia.

***

Dalej nie było niespodzianek. Poszedłem oczywiście obejrzeć kabaret, program zmieniał się co wieczór więc nie dało się nudzić. Tancerze przerośli samych siebie. Na szczęście sala była dobrze klimatyzowana. Na zakończenie przedstawienia artyści jak zwykle wyprowadzali publiczność na scenę do odtańczenia wspólnego tańca, oczywiście znów "przypadkiem" zostałem porwany przez Claudię i znów poczułem karteczkę w swojej dłoni tym razem bez słownej instrukcji. Przekazałem ją Czekoladce, gdy zjawiła się u mnie przed północą.

\- Tak jak myślałam - powiedziała po przeczytaniu wiadomości - teraz już prawie pewnym jest, po co Pedro był w Hawanie. Wiem już jakie miejsce odwiedzał. Brakuje mi tylko jego twarzy na potwierdzenie. Wtedy nie będzie już wątpliwości.

\- Co zrobisz, zwolnisz go z pracy?

\- Broń Boże. Rozpoznany wróg jest na cenę złota. Będzie mi łatwo przekazywać przez niego fałszywe sygnały tam gdzie potrzeba. To bardzo ułatwi nam konspirację.

\- A może byśmy tak pokonspirowali trochę inaczej? - zapytałem przesuwając dłonią po delikatnej skórze jej ramienia.

Czekoladka nie miała nic przeciwko temu.

***

"Cztery małe kaczątka  
Brzegiem morza sobie szły,  
Jedno połknął śledź czerwony.  
I zostały tylko trzy..."

Tyle się ich naliczyłem następnego ranka. Nie wiem dlaczego, od razu przyszedł mi na myśl Alosza. Może to on podwędza kaczuszki nocą i hoduje w wannie żeby je wrąbać przed wyjazdem? Głupie to i krzywdzące oczywiście, ale samo jakoś cisnęło mi się do głowy.

***

Sobota.

"Trzy malutkie kaczątka  
Poszły w las pewnego dnia;  
Jedno poturbował niedźwiedź -  
I zostały tylko dwa..."

Znajomy zapach machorki.

\- A ty co Andriusza, wciąż kaczki liczysz? - Alosza oparł się o balustradę mostku obok mnie.

\- Wiesz co? Romantyk z ciebie. Dla mnie kaczka nie ma znaczenia. Jedna więcej, jedna mniej, co za różnica? Dziesięć wagonów kaczek, tak. Teraz ja biznesmen, pieniądze, to się teraz liczy.

\- A co robiłeś przed pierestrojką?

\- Ach, wtedy - Alosza wzniósł oczy ku niebu w nagłym rozmarzeniu - wtedy to ja byłem kimś. Wtedy pieniądze nie miały znaczenia. Wtedy, też u mnie była wołga, służbowa. Cała czarna i błyszcząca. Wtedy, jak ktoś wchodził do mojego gabinetu, twarz miał białą jak bumaga. A jak wychodził - zieloną. Taki ja był impresjonista. Teraz co, zwykły biznesmen. Niby wołga wciąż jest, ale biała. Kierowca za to ten sam, przez sentyment zostawiłem - tu Alosza wskazał ruchem papierosa swego towarzysza również opartego o barierkę.

\- Jakiś on nierozmowny?

\- Języków nie zna. Ja mu mówię: Griszeńka, na kurs cię poślę, zapłacę co trzeba, trzeba znać języki. A on nie chce. Prawdziwy ruski człowiek - jak coś postanowi, to postanowi. Twardy jak skała. Tacy zbudowali to Imperium, co teraz leży w ruinach. Ale odżyje, Andriusza, ja ci to mówię. Dopóki tacy jak my jeszcze oddychają, wciąż jest nadzieja.

\- Po co? Czy źle ci teraz? Sam mówiłeś, wciąż masz wołgę i to białą. I w dodatku masz pieniądze, czy tak nie jest lepiej?

\- Nie rozumiesz Andriusza. Wy Polacy, nigdy tego nie rozumieliście. Mam pieniądze, ale ducha tutaj zabrakło - Alosza gruchnął się w szeroką pierś aż zadudniło. \- Całemu narodowi ducha zabrakło. Dawniej nikt się nie zastanawiał, po co żyje, wystarczyło poczytać gazetę, posłuchać radia, wszystko było jasne. A teraz? Ludzie potracili głowy, o pieniądzach tylko myślą, żadnej ideologii. Kapitalizm nas niszczy, drąży jak rak nasze rosyjskie dusze. Ach, gdyby tak drugi batiuszka Stalin się urodził, wszystko by się zmieniło.

Alosza oderwał ręce od bariery mostku i bez słowa pożegnania ruszył w stronę baru a jego wierny towarzysz podążył w ślad za nim. Czy mi się zdawało, czy ujrzałem ślad wilgoci w oczach byłego aparatczyka?

Tego dnia miałem w planie plażę Pilar. Pojechałem tam na górnym pokładzie piętrowego autobusu kursującego wzdłuż Cayo Coco, od ośrodka do ośrodka. Wyspa jest niezamieszkała, żadnych wiosek czy domów, za to ujrzałem ciekawe okazy zwierząt, jakich nie widać na wolności w Kanadzie. Wzdłuż drogi, na poboczach spotkać było można żyjące na swobodzie krowy i konie, a nad bagnami ciągnącymi się na pewnym odcinku wyspy krążyły powoli wielkie, czarne ptaszyska w których poznałem sępy po gołych szyjach i zakrzywionych jak pogrzebacze dziobach.

Najciekawszy widok jednak stanowiły stadka flamingów, na tle szarych bagien ich różowe plamy wyglądały tak nienaturalnie jak to tylko jest możliwe.

Sama plaża Pilar, długa i piękna rzeczywiście ładniejsza była od naszej, hotelowej, ale tutaj za leżaki trzeba było płacić a u nas były za darmo.

I tak wypełnił się następny dzień pobytu na Kubie. Wieczorem kabaret, przesyłka w całkowitej konspiracji znalazła się w mojej dłoni a na ukoronowanie, pachnąca Czekoladka w pełnym wydaniu. Kto mówi, że w Cayo Coco nie ma co robić?

***

Niedziela. Ach tak, ważny dzień. Dzisiejszej nocy ptaszek będzie próbował dostać się do gniazda. Umówiliśmy się z Conchitą, że nad ranem wejdziemy razem do biura, na rozpoznanie. Nie powinna być sama, mogło by to być niebezpieczne w przypadku gdyby intruz nie zdążył jeszcze opuścić pomieszczenia. Nam nie chodziło o konfrontację, chcieliśmy tylko zobaczyć jego twarz.

Tego dnia Pedro miał akurat nocny dyżur, co za ciekawy zbieg okoliczności. Nie planowaliśmy nawet spotkać się w basenie, nic co mogłoby zaostrzyć uwagę przeciwnika. Spotkanie w moim pokoju również się nie odbędzie, podobno tak duże napięcie źle wpływa na amory. Spotykamy się pod drzwiami gabinetu dokładnie o godzinie piątej rano. Mam wejść na górę tak, żeby nikt z recepcji mnie nie zobaczył, Conchita pokazała mi awaryjne wyjście, którym można było wejść na górę z pominięciem lobby. Kamera w gabinecie sprawdzona, wszystko przygotowane szczegółowo. Pozostało czekać.

Po śniadaniu, jak zwykle poszedłem na mostek.

"Dwu malutkim kaczątkom  
W słońcu minki coraz rzedną...  
Jedno zmarło z porażenia -  
I zostało tylko jedno..."

Zdziwiłbym się gdyby było inaczej. Rzuciłem ostatniej kaczuszce okruszyny chleba. Zafrasowana kaczka matka nie odstępowała jej ani na krok.

A może przyniosę krzesło i przesiedzę tę noc tutaj, może dowiem się w końcu kto porywa kaczątka?

Nie wolno mi, właśnie dzisiaj nie wolno. Ważniejsze sprawy mam na głowie.

Większą część przedpołudnia spędziłem w wodzie oceanu. Czysta rozkosz, takie moczenie się wspaniale relaksuje napięte nerwy, polecam.

Po lunchu kawa z rumem, później zimne piwo. Trzeba uważać z alkoholem, rano muszę być kompletnie trzeźwy, najmniejszy kac wykluczony.

Po południu długo siedziałem w basenie, jak ten czas wolno płynie. Obojętna wymiana grzeczności ze spotkanymi Polkami z Toronto.

Doczekałem się kolacji. Uważałem żeby się nie przejeść, to powoduje senność.

***

Mały, podróżny budzik zaterkotał na mojej szafce nocnej, wyłączyłem natręta uderzeniem z góry, chwilę mi zajęło żeby zrozumieć po co on dzwoni tak wcześnie. Była czwarta rano. Wziąłem prysznic, ubrałem się i wypiłem czarną kawę z kafeterii.

Za piętnaście piąta wyszedłem na zewnątrz. Szedłem ostrożnie w kierunku głównego budynku wybierając dłuższą drogę, bliżej plaży, wolałem nie natknąć się na strażników hotelowych którzy patrolowali teren kompleksu w dzień i w nocy. Czy naprawdę patrolowali? To dlaczego nie potrafią upilnować kilku kaczek w samym centrum ośrodka? A może to oni sami je podwędzają, a ja podejrzewam niewinnego Aloszę?

Doszedłem do budynku, wszedłem do środka tylnym wejściem, którego nie zamykano na noc. Przez otwarty hall zauważyłem jakieś poruszenie w recepcji. Przez główne wejście widziałem stojący przed hotelem ambulans, Pedro stojąc tyłem do hotelu rozmawiał z sanitariuszami. Coś musiało się wydarzyć tej nocy. Wywołało to we mnie niedobre przeczucia, otworzyłem awaryjne przejście i biegiem ruszyłem na piętro.

Conchita stała w górnym hallu, oparta o okienny parapet, była spokojna.

\- Coś się stało, - powiedziałem \- widziałem ambulans na dole.

\- Pewnie ktoś zasłabł - odpowiedziała - to zdarza się często przy takiej ilości gości. Sprawdzę później, teraz idziemy do biura.

Podeszliśmy do drzwi gabinetu. Conchia nacisnęła klamkę - drzwi ustąpiły, nie były zamknięte na klucz.

\- Zamknęłam je na pewno - szepnęła Conchita - ktoś tu był.

\- Może jeszcze jest - odpowiedziałem również szeptem - wysunąłem się naprzód i szeroko otworzyłem drzwi.

Gabinet oświetlony budzącym się dniem nie wykazywał żadnych oznak nienormalności. Może tylko jedno: Conchita wskazała dłonią przeciwległą ścianę.

\- Patrz!

Od razu zrozumiałem, o co jej chodzi. Wiszący na ścianie obraz, mój obraz z grobowcem Carlosa wisiał krzywo, a na to jestem wyjątkowo wyczulony.

\- Gdzie znajduje się kasa? - zapytałem.

\- Właśnie tam, za obrazem.

Conchita podeszła do ściany i ostrożnie zdjęła z haka obraz a następnie umieściła go na blacie stolika stojącego poniżej. W miejscu gdzie przed chwilą wisiał obraz ukazały się stalowe drzwiczki kasy pancernej z zamkiem numerycznym i uchwytem do otwierania. Conchita pociągnęła za uchwyt \- drzwiczki otworzyły się ukazując wnętrze kasy pełne rozmaitych papierów. Conchita wzięła do ręki papierową teczkę leżącą na samym wierzchu.

\- Właśnie to miało ich skusić - powiedziała w zamyśleniu - a tymczasem teczka ta nawet nie została otwarta, poznała bym przecież.

Otworzyła teczkę i przejrzała znajdujące się w niej papiery.

\- Nikt tu nie grzebał - kontynuowała - nic z tego nie rozumiem.

\- Trzeba sprawdzić film z kamery \- powiedziałem.

\- Tak, i to zaraz - odpowiedziała zamykając kasę na zamek.

\- Gdzie jest kamera?

\- Za kratką wentylacyjną ponad drzwiami.

\- Sprytnie, akurat na wprost kasy.

Conchita wyjęła z torebki pęk kluczy i usiadła za biurkiem, następnie otworzyła kluczykiem boczną szafkę biurka gdzie była ukryta maszyna video. Włączyła ją i po sekundzie ekran telewizora stojącego przy ścianie naprzeciw zajaśniał niebieskawym światłem.

Oparłem się o krawędź biurka tuż obok niej. Przyglądaliśmy się oboje migającemu ekranowi telewizora przeglądając film w przyspieszonym tempie. Zdaje się, że oboje przestaliśmy oddychać w tym momencie, słychać było tylko cichutki terkot maszyny przesuwającej film.

\- Jest! - Wykrzyknęła nagle Conchita i natychmiast puściła guzik maszyny.

Rzeczywiście, było jakieś poruszenie. Na ekranie ujrzeliśmy obraz z Carlosem wiszący na ścianie i stojący pod nim stolik. Pozornie wszystko było w porządku, ale coś się jednak działo. Na tle ściany zauważyliśmy poruszający się cień. Zarys postaci mężczyzny. Cień powiększył się gwałtownie i zakrył sobą większą część ściany. W tym momencie na ekran wjechały plecy i głowa widziane od tyłu. Ktoś stał przed kasą tyłem do kamery.

\- Pedro - szepnęła Conchita - to na pewno on. Niech no tylko pokaże twarz.

Mężczyzna na ekranie oświetlał ścianę latarką elektryczną, widzieliśmy jej jasną plamę na wprost gdy zdejmował obraz ze ściany i stawiał go poniżej, na blacie stolika, dokładnie tak samo jak przed chwilą uczyniła Conchita. Ujrzeliśmy drzwiczki kasy pancernej, niezbyt wyraźnie jako że kamera wyposażona w podczerwień rejestrowała taki obraz, na jaki było ją stać. Ręka mężczyzny wyciągnęła się do przodu i wykonała kilka obrotów zamkiem numerycznym kasy nie wykazując najmniejszego zawahania.

\- Zna kod na pamięć - szepnąłem \- w jaki sposób u diabła mógł go zdobyć?

\- Tsss... - Conchita zacisnęła zimne z emocji palce na moim przedramieniu - niech no on tylko się odwróci...

Drzwiczki kasy otworzyły się, to widzieliśmy całkiem wyraźnie, Pedro stał tak, że plecy jego nie zasłaniały ich całkowicie, wciąż jednak nie widzieliśmy jego twarzy. Wszystko to oglądaliśmy w całkowitej ciszy, kamera nie posiadała mikrofonu, rejestrowała jedynie obraz. Pedro wsadził rękę do wnętrza kasy, jakby chcąc wyjąć coś z jej wnętrza i wtedy...

Wtedy zdarzyło się coś, co zamroziło nam obojgu krew w żyłach. Pod kasą coś się poruszyło, jakiś ciemny, wydłużony kształt przesunął się ku górze, w kierunku twarzy mężczyzny z taką szybkością, że nie dało się nawet zauważyć co to jest.

Pedro wyrzucił obie ręce w górę w niemym geście nagłego przerażenia, następnie chwycił się za szyję i powoli zaczął opadać na podłogę.

Zanim jednak zniknął z pola widzenia kamery, postać jego obróciła się do nas, tak jakby szukał pomocy za swoimi plecami. Wtedy ujrzeliśmy jego twarz.

To nie był Pedro, to była wykrzywiona nieopisanym wręcz strachem twarz Aloszy, mojego znajomego od kaczuszek. Próbował oderwać od siebie coś, co trzymało w uścisku jego szeroką szyję. Była to ciemna ręka Carlosa. Przez dwie, lub trzy sekundy dane nam było oglądać ten makabryczny widok, wreszcie ręka Carlosa zwolniła uścisk i błyskawicznie cofnęła się na swoje miejsce na płótnie, biedny Alosza natomiast osunął się w dół kompletnie znikając z naszego pola widzenia. Przez moment nie działo się nic. Drzwiczki kasy pancernej stały otworem, portret Carlosa spokojnie stał tuż pod nimi, na ekranie nic się nie działo Po kilku sekundach jednak ujrzeliśmy następne plecy pochylające się pod ścianą. Alosza nie był sam, był z nim jego towarzysz, wierny kierowca ze starych, lat. Grisza wyprostował się, światło latarki podniesionej przez niego z podłogi zatańczyło przez chwilę po wnętrzu kasy i po powierzchni stojącego pod nią płótna. Próbował prawdopodobnie zrozumieć, co się właściwie stało.

Następnie przymknął drzwiczki kasy, zawiesił obraz na swoje miejsce i ponownie pochylił się nad niewidocznym Aloszą. Ostatnie co widzieliśmy, to były jego schylone plecy powiększające się w polu widzenia kamery i znikające z niego kompletnie. Na ekranie zapanował cmentarny spokój, ręka Carlosa sięgała tam gdzie powinna sięgać, to znaczy w stronę grzyba, który na czarno białym filmie z kamery i tak był szary.

\- To wszystko - Conchita wyłączyła maszynę - wyciągnął go z gabinetu.

Wyglądała na zbitą z tropu.

\- To kompletnie zmienia sytuację, muszę to przemyśleć. Wiesz co? Spotkajmy się na basenie. Teraz muszę zejść do recepcji, sprawdzić co też tam się stało.

\- A wieczorem? Czy wiesz, że to będzie moja zielona noc tutaj?

\- Zobaczymy, porozmawiamy w basenie.

Zeszliśmy na dół oddzielnie, ona głównymi schodami, ja wyjściem awaryjnym. Idąc w stronę budynku w którym znajdował się mój apartament przechodziłem obok zamkniętej jeszcze restauracji. Zatrzymałem się na mostku.

"Jedno małe kaczątko  
Poszło teraz w cichy kątek,  
Gdzie się z żalu powiesiło -  
Ot, i koniec jest kaczątek."

No właśnie, nie upilnowałem. A mogłem pomyśleć wcześniej żeby posiedzieć nocą na straży, mógłbym złapać porywacza. Kacza mama siedziała osowiała przy wodzie, zdawało się, że straciła zainteresowanie otoczeniem.

Jak to mówił Alosza?

"Jedna kaczka mniej, jedna więcej, co za różnica? Nawet ludzie znikają bez śladu."

Teraz on sam zniknął, przynajmniej z ekranu telewizora. Ciekawe jak on przeżył nocne spotkanie z Carlosem?

***

Nie przeżył. Podczas śniadania Paloma opowiedziała mi znaną już wszystkim historię.

Obaj Rosjanie wyszli z mieszkania nad ranem, zwykły spacer alejkami ośrodka. Jeden z nich zasłabł i upadł na ziemię. I tak ich znaleźli przechodzący w pobliżu strażnicy. Wezwano ambulans, jednak lekarz pogotowia nie był w stanie nic zrobić, zgon nastąpił przed jego przybyciem. Atak serca, typowy przypadek. Dużo słońca w połączeniu z alkoholem potrafi działać zabójczo, a tych dwóch widywano w barze przy każdej okazji, brak okazji był również okazją. W końcu przeciążone serce nie wytrzymało, tak orzekł lekarz.

Drugi Rosjanin spakował walizki i opuścił hotel ambulansem, wraz z ciałem przyjaciela. Koniec marzeń Aloszy o powrocie starego reżimu, przynajmniej na tym świecie.

***

Ostatnia kąpiel w pięknym, hotelowym basenie. Basenów było kilka właściwie. Zbudowane tak, że można było przepływać z jednego do drugiego a poziom wody w nich równał się idealnie z górną krawędzią niecki, dawało to złudzenie braku granicy pomiędzy wodą a wyłożoną płytkami powierzchnią wokół, efektowny architektoniczny akcent.

Wynurzyła się z wody i stanęła obok mnie, w tym samym miejscu gdzie zwykle. Uśmiechnęła się, ale widziałem pod tym uśmiechem pewną troskę, może nawet niepokój.

\- To już drugi raz - powiedziała bez przywitania.

\- Co drugi raz?

\- Carlos. Już drugi raz to zrobił. Mówiłam ci, że kiedyś, w Miami uratował mi życie. Włamywacz, który dostał się przez okno do mojego apartamentu był uzbrojony, Carlos zachował się dokładnie tak samo jak tej nocy. Nie opowiadałam o tym nikomu oczywiście, bo kto by uwierzył? Wtedy również stwierdzono atak serca, policja powiedziała, że miałam wyjątkowe szczęście, już mogło być po mnie. Ale teraz, przecież ty sam widziałeś? Co sądzisz o tym, przecież ty musisz coś wiedzieć?

\- Mniej niż ci się zdaje. Pamiętam tylko, że malowałem ten obraz w głębokim transie. Obejrzałem go dokładnie dopiero następnego dnia. Nie miałem pojęcia kim był Carlos, bardziej interesowały mnie wiewiórki i to co one robią.

Conchita zamyśliła się, po chwili spojrzała na mnie i powiedziała:

\- Widać, tak po prostu miało być. Więc czy można nie wierzyć w ...

\- Przeznaczenie?

\- No właśnie, to jedno na pewno nigdy, ale to nigdy cię nie ominie.

\- Przyjdziesz wieczorem?

\- Oczywiście że będę, przecież jest to twoja zielona noc.

I dała nurka odpływając pod wodą, niewielkie fale tańczyły jeszcze przez chwilę w miejscu, gdzie zniknęła pod srebrzystą powierzchnią.

***

Znów miałem na sobie świeżo wypraną koszulę z comandante Che. Niech popatrzy raz jeszcze na ten kraj zanim zabiorę go do Montrealu. Niech pomyśli sobie biedaczysko, że cała Kuba jest taka jak ten wytworny, pięciogwiazdkowy kompleks hotelowy, może będzie mu lżej tam gdzie znajduje się teraz?

Poszedłem pożegnać się z morzem. Zanurzyłem się w tę jasno turkusową wodę, słoną i ciepłą, pachniała słońcem i wodorostami, pachniała życiem.

***

Czekoladka nie zawiodła, dokładnie o godzinie jedenastej wieczorem zjawiła się w moim apartamencie nie narażając mnie na męki niepewności. To było nasze kubańskie pożegnanie, długie, czułe i smutne. Gdy tak leżeliśmy przychodząc do siebie po słodkich zmaganiach, zapytałem co ma zamiar robić dalej.

\- Po werdykcie lekarskim sprawa zostanie oficjalnie zamknięta - odpowiedziała. - Ale to może być jeszcze nie koniec. Pozostaje przecież ten drugi Rosjanin, Grisza. Nie wiadomo co on widział, stał przecież z tyłu. Jeżeli nawet ma jakieś podejrzenia, będzie pewnie milczał w obawie, że może być posądzony o halucynacje. Ale to wszystko założenia, co będzie dalej, czas pokaże. Zmęczona już jestem tym wszystkim, mam zamiar wyjechać.

\- Wyjechać? Dokąd? - zawołałem zdumiony.

\- Do Hiszpanii. Właśnie dzisiaj rozmawiałam z mężem, ma zamiar wycofać się z pracy w hotelarstwie i chciałby żebyśmy znów się połączyli. Kto wie? Może to i dobry pomysł, Juan odziedziczył po rodzicach niewielką stadninę koni, ma zamiar zrezygnować z czynnej pracy zawodowej i namawia mnie żebym do niego przyjechała. Twierdzi, że tylko ja się liczę teraz w jego życiu, czeka na mnie.

\- Wierzysz mu?

\- Nie wiem, ale kto wie? Może wreszcie się wyszumiał? Być może spróbuję.

Rozstaliśmy się nad ranem. Razem i samotni jednocześnie. I taka pozostała dla mnie na zawsze: zmęczona już trochę tą swoją konspiracją i czekająca na przeznaczenie, które nadejdzie przecież nieuniknione, czy się tego chce, czy nie.

***

W pół roku później otrzymałem wiadomość z Hiszpanii, w kopercie były dwie fotografie: na jednej widać było piękną kobietę w czarnym kapeluszu o płaskim rondzie. Dosiadała ona dużego, czarnego konia i po jej minie poznałem, że jest szczęśliwa. Na drugim zdjęciu zobaczyłem ścianę pokoju z kominkiem, nad którym wisiał portret Carlosa. Tym razem muchomor nabrał jakiegoś dziwnego, żółtawego koloru. Co to miało znaczyć? Tego nie dowiedziałem się nigdy.

###

Powrót do spisu treści

Książki Andrzeja Galickiego

w języku polskim i angielskim:

\- Ławka

\- Opowieści przy Świecach

\- Za Wielką Wodą

\- Biała Dolina

\- Na Rozdrożu

\- Ulica Zawrotna (w przygotowaniu)

Można je znaleźć na stronach:

e-bookowo

amazon/books/kindle books

jak również na portalach wielu innych wydawnictw

internetowych

Powrót do spisu treści

