
English: 
"The strange order of things" is the
title of my new book. The book is
really about the following idea: when we
think about cultures and when people ask
the question: how is it that we have
cultures, what made cultures be, how do
they come about, the typical answer to
this question is to refer to our great
intelligence, to our ability to use
language, to our social abilities and so
forth. Of course in order to invent
cultures, in order to invent arts and

Polish: 
"The strange order of things" ("Dziwny porządek rzeczy") to tytuł mojej nowej książki. Dotyczy ona
następującego zagadnienia: gdy myślimy o kulturach i gdy ludzie zadają
pytania: "jak to się stało, że mamy kultury?"; "co sprawiło, że one powstały?"; "jaka
jest ich geneza?", typowa odpowiedź zakłada odniesienie do naszej wspaniałej
inteligencji, zdolności językowych, społecznych i tak dalej.
Oczywiście, dla powstania kultury, sztuki,

Polish: 
nauki, systemów etycznych, rządów, technologii, niech każdy wybierze co chce,
potrzebujemy inteligencji i musimy być istotami twórczymi.
Tym, czego brakuje w tej prostej odpowiedzi
jest zwrócenie uwagi na afekty, na odczucia i emocje, które
napędzają nasze działania. Tak więc, z mojej perspektywy tym, co kierowało
powstaniem kultury i jej rozwojem są afekty, procesy odczuwania,
szczególnie odczuwania bólu, cierpienia i odczuwanie przyjemności,
a niekiedy nawet samej możliwości przyjemności.
To były siły, które kierowały nami, gdy tworzyliśmy nowe narzędzia i nowe praktyki, które

English: 
sciences, moral systems, governance,
technology, you name it, it is obvious that
we need to be intelligent and it is all
the office that we need to be creative.
But something that is missing in that
very straightforward response is the
idea of affect, the idea of feelings, the
idea of the emotions and feelings that
drive you to do things. So my take is
that in fact what has motivated cultural
invention, cultural developments, is
affect, is the process of feeling,
specifically feelings of pain or
suffering or feelings of pleasure or
sometimes even just the possibility of
pleasure.
Those were the driving forces to create
new instruments and new practices that

Polish: 
opisujemy jako kulturowe. Dzieje się też tak, że uczucia i ogólnie afekty w
są kluczowymi wskaźnikami w kontekście rozwoju kultury. Oznacza to, że gdy
pojawia się coś nowego (nowa idea, instytucja itd.) o charakterze kulturowym, jej zakorzenienie się (lub odrzucenie),
to, czy ona się zachowa czy nie zależy od tego, czy działa, czy okazuje się przydatna i odpowiada innym; a to z kolei
zależy od tego, co w odniesieniu do niej odczuwamy; chodzi więc o to, czy wzbudza ona
pozytywne czy negatywne odczucia.
Innymi słowy, jest to element negocjacji, jakich dokonujemy w celu
utrzymania bądź odrzucenia kulturowych wynalazków. A one nie są oparte wyłącznie
o wiedzę, intelekt i rozumowania. Innymi słowy,
nie tylko rozum jest ważny w tym kontekście. Istotne są afekty, emocje

English: 
we describe as cultural. It also
happens that feelings and affect in
general are the key monitors of the
process of culture. So once there is an
invention that is cultural, that
invention is going to stick or not, is
going to remain or not, depending on
whether or not it works, and whether or
not it works depends on how we feel
about it: is it something that is really
producing positive feelings or something
that produces negative feelings. That
is a component. In other words, the
negotiation that we do in order to
maintain or discard a cultural invention
is not made exclusively on the basis of
knowledge and intellect, it is not on the
basis of reasoning alone. In other words
it is not about reason only. It is also
about effect, it is also about emotion and

English: 
feeling; this is a very important idea.
Now, you may ask: why is it strange, why do
I have this "strange order", what does it
refer to? Well, it refers to the fact that
when you look at the origins of feeling
which I find so important, well I would
say that in order to have feelings we
need to have living organisms with
nervous systems, and that's a relatively
recent development in the history of
evolution, but then you realize that long
before there were nervous systems and
long before there were feelings as such
lots of living creatures (in fact very
simple creatures) already had something
that could be called pre-cultural or
could be called a foreshadowing of what
culture became, and it turns out that
those creatures do not have nervous
systems, those creatures have a body, have

Polish: 
i odczucia. To bardzo ważne. Można zapytać: dlaczego jest to "dziwne"? Dlaczego używam określenia
"dziwny porządek"? Do czego się ono odnosi? Odnosi się ono do tego,
że gdy badamy źródła uczuć, które są tak istotne według mnie, to
dochodzimy do wniosku, że aby posiadać uczucia musimy posiadać żywe organizmy
wyposażone w układy nerwowe, które to układy są stosunkowo nowe z perspektywy ewolucyjnej,
ale okazuje się, długo przed powstaniem układów nerwowych
i długo przed tym, jak pojawiły się uczucia jako takie, żyjące istoty (właściwie
proste stworzenia) już posiadały coś, co możemy określić jako prekultury albo
jako zapowiedzi kultury. Okazuje się, że
te istoty nie posiadają układów nerwowych, ale posiadają ciała,

English: 
life, have homeostatic regulation, but
they do not have nervous systems. So the
title "The strange order of things" refers
to this very peculiar situation: we have
creatures without nervous systems in
which we would not expect to have
enormous abilities in terms of their
social life already behaving socially
with strategies of cooperation or
conflict for example,
strategies of grouping or
separation that would seem to be the
result of a mind which seemed to come
from creature with a nervous system, with
an intelligence, and with consciousness
that were highly developed, when in fact
what you do have is no mind, no
consciousness, no nervous system although

Polish: 
są żywe, utrzymują homeostazę, choć nie mają układów nerwowych. Tak więc
tytuł "Dziwny porządek rzeczy" odnosi się do tej  bardzo osobliwej sytuacji:
istnieją istoty pozbawione układów nerwowych i nie oczekujemy tego, że posiadają one
ogromne zdolności, warunkujące życie społeczne, przejawianie
strategii takich jak współpraca czy konflikt,
grupowanie się czy oddzielanie. Wydaje się nam, że to wynika
z posiadania umysłu przez istoty wyposażone w układ nerwowy,
wysoce rozwiniętą inteligencję i świadomość. W rzeczywistości jednak
okazuje się, że istoty bez umysłu, bez świadomości, bez układu nerwowego

English: 
you have intelligence. That is a very
critical point. That is the reason why
I talk about the strange order of things
and that is something that I discuss in
this new book whose subtitle is "Life
feeling and the making of cultures".
 

Polish: 
charakteryzują się inteligencją. To kluczowa sprawa. Z tego względu
mówię o "dziwnym porządku rzeczy" i opisuję go
w mojej nowej książce, której podtytuł to: "Życie, uczucia i powstawanie kultur".
