
English: 
When the term 'modern philosophy' is used in
universities, it's usually to make a distinction
from ancient and medieval philosophy.
So, it doesn't mean just the philosophy
of our own day here in the 20th century,
it means the philosophy
of the last four centuries.
In fact, there's one man who is generally,
and I think rightly, regarded as the inaugurator
of modern philosophy: 
the Frenchman Descartes.
So in practice, what the term 'modern philosophy'
means is philosophy from Descartes onwards.
Rene Descartes was born in France in 1596.
He received an unusually good education,
but he also had unusual independence of mind.
And while still young, he perceived that
the various authorities he was studying
quite often put forward
arguments that were invalid.
As a young man, he became a soldier and traveled
widely in Europe, though without seeing any fighting.

Polish: 
Kiedy używa się terminu „nowoczesna filozofia” na uniwersytetch, zwykle robi to w rozróżnieniu
od starożytnej i średniowiecznej filozofii.
Nie oznacza to tylko filozofii
naszych czasów w XX wieku,
to oznacza filozofię
z ostatnich czterech wieków.
W rzeczywistości jest jeden człowiek, który jest ogólnie
i myślę słusznie, uważany za inauguratora
współczesnej filozofii: 
Francuz Kartezjusz.
W praktyce, co to znaczy „nowoczesna filozofia”
oznacza filozofię od Kartezjusza.
Rene Descartes urodził się we Francji w 1596 roku.
Otrzymał niezwykle dobre wykształcenie,
ale miał także niezwykłą niezależność umysłu.
I będąc jeszcze młodym, dostrzegł ze
różne autorytety, które studiował
dość często wprowadzały
argumenty, które były nieprawidłowe.
Jako młody człowiek został żołnierzem i wiele podróżował
po Europie, choć nie walczył

English: 
And he was struck by the fact that the world
of practical life was as full of contradictions
as the world of books.
He became fascinated by the question whether
there was any way at all in which we human beings
could get to know anything
for certain. And if so, how?
He stopped traveling and went into seclusion
in Holland, the country in which intellectual life
in those days was at its freest.
There, during the 20 years from 1629 to 1649,
he produced work of the profoundest originality
in mathematics and philosophy;
and also did a great deal of work in science.
He invented the branch of mathematics
known as "coordinate geometry".
It was his idea to measure the position of
a point by its distance from two fixed lines.
So every time we look at a graph, we're looking
at something invented by Descartes.
In fact, those two familiar lines
on a graph are known by his name.

Polish: 
I uderzył go fakt, że świat
praktycznego życia był pełen sprzeczności
jak świat książek.
Zafascynowało go pytanie, czy
istniał jakikolwiek sposób, w jaki my, ludzie
możemy się czegoś dowiedzieć
na pewno. A jeśli tak, to w jaki sposób?
Przestał podróżować i popadł w odosobnienie
w Holandii, w kraju, w którym życie intelektualne
w tamtych czasach było najbardziej wolne.
Tam przez 20 lat od 1629 do 1649
stworzył dzieło o najgłębszej oryginalności
w matematyce i filozofii;
a także wykonał wiele pracy w nauce.
Wynalazł gałąź matematyki
znany jako „geometria współrzędnych”.
Jego pomysłem było zmierzenie pozycji
punktu na podstawie odległości od dwóch linii stałych.
Więc za każdym razem, gdy patrzymy na  jakiś wykres, patrzymy
na coś wymyślonego przez Kartezjusza.
W rzeczywistości te dwie oczywiste linie
na wykresie są znane pod jego imieniem.

English: 
They're called Cartesian coordinates, 'Cartesian'
being the adjective from the name Descartes.
His most famous works of philosophy are: The
Discourse on the Method, which was published
in 1637, and The Meditations,
published in 1642.
He never married, though he had an illegitimate
daughter who died at the age of five.
He always had an eye to his own dress,
was proud of being an officer,
and on the whole, preferred the company
of men of affairs to that of scholars.
But during the years of his creative
work, he lived a very solitary life.
When he was 54, he was prevailed on by Queen
Christina of Sweden, rather against his will,
to go to Stockholm and 
become her tutor in philosophy.
It was a mistake.
In the bitter Swedish winter,
he succumbed to pneumonia
and he died in the following year, 1650.
With me to discuss the work of this first
of modern philosophers is the provost of
King's College Cambridge, Bernard Williams,
author of a well-known book on Descartes.
Bernard Williams, I think the best way we
can begin is try and get clear in our minds

Polish: 
Nazywa się je współrzędnymi kartezjańskimi, „kartezjańskimi”
będąc przymiotnikiem od imienia Kartezjusza.
Jego najbardziej znane dzieła filozoficzne to:
"Dyskurs na temat Metody", który został opublikowany
w 1637 r. i "Medytacje",
opublikowane w 1642 r.
Nigdy się nie ożenił, choć miał nieślubną
córkę, która zmarła w wieku pięciu lat.
Zawsze dbał o swoją garderobę,
był dumny z bycia oficerem,
i ogólnie wolał towarzystwo ludzi działania
od uczonych.
Ale w latach jego pracy twórczej, żył bardzo samotnym życiem.
Kiedy miał 54 lata, królowa Christina ze Szwecji, przekonala go raczej wbrew jego woli,
przyjechać do Sztokholmu i 
zostaje jej nauczycielem filozofii.
To był błąd.
Wczasie srogiej szwedzkiej zimy
zapadł na zapalenie płuc
i zmarł w następnym roku, 1650.
Ze mną w celu omówienia pracy tego pierwszego
współczesnych filozofów jest rektor
King's College Cambridge, Bernard Williams,
autor znanej książki o Kartezjuszu.
Bernard Williams, myślę, że najlepiej jak 
możemy zacząć, to postrać się, wyjśnić

Polish: 
myśli Kartezjusz, co było
główny problem, z którym musiał się zmierzyć
kiedy zaczął.
Co to było?
Myślę, że był pod wrażeniem wykształcenia, 
o którym mówiłeś, a także pod wpływem jego doświadczeniu i życiu wokół niego,
z ideą, że nie ma
pewnego sposób zdobywania wiedzy.
Wyglądało na to, że istnieje jakaś wiedza
wokół, ale nie było niezawodnej metody
dzięki którym ludzie mogą poszerzać wiedzę.
Myślę, że bardzo ważne jest, aby umieścić to w historyczny
kontekst, że realizowanie nauki
w naszym znaczeniu tak naprawdę nie istniało.
Mam na myśli pojęcie nauki w naszym znaczeniu
jako zorganizowanego systemu
z metodami badawczymi, laboratoriami. Wszystko to po prostu nie istniało.
I było miejsce na ogromny zasięg
opinii o tym, jakie mogą być szanse
bycia nauką.
Mam na myśli, z jednej strony
byli ludzie - i zupełnie rozsądni
ludzie - którzy tak myśleli, jeśli właśnie znaleźli

English: 
what it was that Descartes thought was the
main problem he was gonna have to confront
when he started.
Now, what was that?
I think he'd been impressed by the education you
referred to and his experience and life around him,
with the idea that there was no
certain way of acquiring knowledge.
It looked as if there were some sorts of knowledge
around, but there was no reliable method
by which people could advance knowledge.
I think it's very important to put it in historical
context, that one realizes that science
in our sense really didn't exist.
I mean, the concept of science in our sense
as an organized international enterprise,
with research methods, laboratories
and all that, simply didn't exist.
And there was room for an enormous range
of opinions about what chances there might be
of ever being a science.
I mean, on the one hand,
there were people--and perfectly sensible
people--who thought that if you just found

Polish: 
właściwą podstawową metodę, to
można rozwiązać wszystkie podstawowe problemy
zrozumienia natury w bardzo krótkim czasie.
Na przykład Francis Bacon, angielski mąż stanu,
myślał, że będzie w stanie zdobyć wszystko
na właściwej drodze w bardzo krótkim czasie.
Z drugiej strony byli ludzie - sceptyczni
 - którzy myśleli, że nie można znaleźć
jakakolwiek wiedza, że ​
nie będzie żadnej  drogi do wiedzy.
Że wszystko było do ogarrnięcia.
Myślę, że jeden szczególny powód - jest całkiem
ważny  - dlaczego tak wiele
ogólny sceptycyzm był
właściwie winikiem reformacji religijnej.
Że po reformacji religijnej
głoszono wiele roszczeń:
"jak odkryliście prawdę religijną?"
i wszyscy sprzeczali się ze sobą i
nie było sposobu, aby zdecydować między nimi.
I to spowodowało ogromną ilość
kontrowersji, w których ludzie mówili - pw wrogowie
wszystkich religii - nie ma sposobu
 na rozwiązanie któregokolwiek z tych pytań.
Wszyscy ci ludzie nie zgadzali się między sobą: nie można postawić wszystkiego na jednym fundamencie.
A następnie ludzie religijni reagowali
przeciw temu z kolei powtażając, cóż, religia
nie różni się w tym ani w niczym innym.

English: 
the right fundamental method, you
could solve all the fundamental problems
of understanding nature in a very short while.
For instance, Francis Bacon, the English statesman,
thought that you'd be able to get everything
on the right road in a very brief period.
On the other hand, there were people--skeptical
people--who thought that you couldn't find
any knowledge at all, that there
wasn't going to be any knowledge.
That everything was up for grabs, as it were.
I think one particular reason--it's quite
important actually--why there was so much
skepticism around, was actually
a result of the Religious Reformation.
That after the Religious Reformation,
there were all sorts of claims made about
how you found out religious truth,
and they all conflicted with one another and
there was no way of deciding between them.
And that gave rise to tremendous amount of
controversy in which people said--the enemies
of all religions said--there simply isn't
a way of solving any of these questions.
All these people disagree with each
other, you can't put it on a foundation.
And then, religious people, reacting
against that in turn said, well, religion's
no different in this or anything else.

Polish: 
Nie ma sposobu na umieszczenie
wszystkiego na solidnym fundamencie.
Sceptycyzm był więc dość ważnym nurtem
w klimacie intelektualnym czasów Kartezjusza,
współistniał w dziwny sposób z bardzo ekstrawaganckimi nadziejami na to, co  może zrobić nauka.
Na przykład, że może coś zrobić dla ludzkości
poprzez coś, co nazwalibyśmy teraz technologią.
Na przykład były wielkie nadzieje, że
może istnieć medycyna naukowa i
przemysł naukowy i tak dalej.
Ale nikt nie wiedział, jak to zrobić.
Dla fundamentalnego innowatora, takiego jak Kartezjusz,
struktura instytucjonalna musiała stanowić
problemy też, prawda?
Mam na myśli prawie każdą poważną instytucję
edukacujne, studia lub naucznie były w rękach
kościoła autorytarnego, którego właśni
liderzy intelektualni byli w przeważającej części
zafascynowani starożytnym autorytetem?
To z pewnością prawda.
Oczywiście było wiele różnych
wpływów religijnych, jak właśnie powiedzieliśmy.
Mam na myśli jeden efekt Reformacji,
mianowicie, że niektóre miejsca nauczania miały więcej
protestanckiego profilu, anieżeli oczywiście
w  Paryżu Kartezjusza, katolikcki
charakter i tak dalej.

English: 
There isn't a way of putting
anything on a firm foundation.
So skepticism was quite an important current
in the intellectual climate of Descartes' time,
co-existing in an odd way with very extravagant
hopes of what science might be able to do.
For instance, it might be able to do for mankind
through what we would now call technology.
For instance, there were great hopes that
there could be a scientific medicine and
scientific industry, and so on.
But nobody quite knew how to do it.
For a fundamental innovator like Descartes,
the institutional setup must've presented
problems, too, musn't it?
I mean, almost every serious institution of
learning, or study, or teaching was in the hands
of an authoritarian church, whose own
intellectual leaders were for the most part
enthralled to ancient authority?
That is certainly true.
Of course, there were many different
religious influences, as we just said.
I mean, one effect of the Reformation had
been that some seats of learning had more
of a Protestant complexion, while obviously
those in Descartes' own Paris had a Catholic
complexion, and so on.

English: 
But of course, the point you mentioned
about authority is very important.
Although there had been a good deal of research
into what we would now call mechanics, or a kind
of mathematical physics in the Middle
Ages--and we shouldn't forget that fact--
a great deal of what would go by the way
of being science was actually in the form of
commentary on ancient books. Above all,
though not exclusively, those of Aristotle.
And one thing that Descartes and others of his
generation absolutely knew was that historical
authority was not the same thing, as
if it were first order research or inquiry.
So in other words, what one can say is that
Descartes, in starting out on his famous search
for certain knowledge, was really looking for
a way of moving forward from the situation
that you've just outlined.
I mean, he was looking for a research program
as we might say in modern parlance,
and prior to that, a research method.
Yes, I think that's a perfectly correct
description of the situation.
It's very important that one further fact
which conditions all of his work and which

Polish: 
Ale oczywiście punkt, o którym wspomniałeś,
o autorytecie jest bardzo ważny.
Chociaż przeprowadzono wiele badań
nad czymś, co nazwalibyśmy teraz mechaniką lub czymś takim
jak fizyka matematyczna w średniowieczu  - i nie powinniśmy zapominać o tym -
wiele z tego, co stałoby się nauką
nauką, faktycznie miało formę
komentarz do starożytnych książek. Ponad wszystko,
choć nie wyłącznie, te Arystotelesa.
I jedna rzecz, którą Kartezjusz i inni jego
pokolenie absolutnie wiedziali, że to było historyczny
autorytet nie był tym samym, co
gdyby były to badania lub zapytania pierwszego rzędu.
Innymi słowy, można powiedzieć, że
Kartezjusz, rozpoczynając swoje słynne poszukiwania
pewnej wiedzy, on naprawdę szukał
sposób na wyjście z sytuacji
którą właśnie nakreśliłeś.
To znaczy, szukał programu badawczego
jak moglibyśmy powiedzieć we współczesnym języku,
a wcześniej metodę badawcza.
Tak, myślę, że to całkowicie poprawny
opis sytuacji.
Bardzo ważny jest ten jeden fakt
który warunkuje całą jego pracę i który

English: 
one finds the thread through it, was that
science was not conceived as a shared or
joint, or organized enterprise, as it is now.
For us, it's just taken for granted
that science means scientists.
There are a lot of people, and
they communicate with each other,
and there's a division of labor;
it's a division of intellectual labor.
At that time, in the first half the 17th Century,
it was still a reasonable project for one man
to have the idea that he could lay
the foundations of all future science.
Descartes, who did really fundamentally believe
that--it was not, a piece of megalomaniac
insanity on his part as it would be in the
modern world for anybody who had that idea.
Now in my introduction to this discussion,
I said that Descartes became fascinated by
the question of whether there was
anything that we could know for certain.
He was clear from the outset that
certainty and truth are not the same thing.

Polish: 
można znaleźć przez to, że
nauka nie była pomyślana jako wspólna lub
wspólne lub zorganizowane przedsięwzięcie, tak jak jest teraz.
Dla nas jest to po prostu oczywiste,
że nauka oznacza naukowców.
Jest w tym dużo ludzi i
komunikują się ze sobą,
i istnieje podział pracy;
to podział pracy intelektualnej.
W tym czasie, w pierwszej połowie XVII wieku, było to nadal rozsądnym projektem
dla jednego człowieka,
że miał pomysł, że mógłby położyć
podstawy wszelkiej przyszłej nauki.
Kartezjusz, który naprawdę głęboko wierzył,
że - i to nie był kawał megalomana
i to nie było  szaleństwo z jego strony, jak byłoby to we
współczesnym świecie, dla każdego, kto miałby taki pomysł.
We wstępie do tej dyskusji
Powiedziałem, że Kartezjusz się zafascynował
pytaniem, czy było coś, czy nawet
wszystko, co moglibyśmy wiedzieć na pewno.
Od samego początku było mu oczywiste:
pewność i prawda to nie to samo.

Polish: 
I to najprościej mówiąc
brutalnie: pewność jest stanem umysłu
a prawda odnosi się do drogi przez rzeczy, ktore są
na świecie.
Ale wydaje się, że myślał, że 
mogłeś tylko wiedzieć, że masz prawdę
jeśli miałeś również podstawy do pewności.
Żeby jego metoda była nie tylko skutecznym
dostawcą idei
form wartościowych wniosków, ale także
dał mu sposób na obronę ich
przed sceptycznymi argumentami.
Jak on podszedł do tego podwójnego wyzwania?
Cóż, Kartezjusz miał szereg warunków dla form stawiania pytań.
Niektóre z nich były po prostu rozsądnymi zasadami:
dzielenie pytań na elementy,
próbując zrozumieć twoje idee
jasno i tym podobne zasady.
Ale miał też bardzo charakterystyczne i
ważne dla niego zasady, że ​​nie powinieneś
zaakceptować jako prawdę wszystko, o czym
możesz mieć najmniejsze wątpliwości.
Teraz, oczywiście, jak powiedziałeś, bezpośrednio
tego, co nie jest natychmiastową rozsądną zasadą.

English: 
And that, to put it at its utter most
crudity: certainty is a state of mind
and truth relates to the way
things are out there in the world.
But he seems to have thought that you
could only know that you've got the truth
if you also had grounds for certainty.
So that his method was not only gonna have
to be one which delivered the goods in the
form of worthwhile conclusions, but also
gave him a way of defending them against
skeptical arguments.
Now, how did he go about meeting
that double-barreled requirement?
Well Descartes had a set of conditions on inquiry.
Some of them were just sensible rules about
dividing questions up into handleable amounts,
trying to get your ideas
clear and things like that.
But he had got this very characteristic and
important rule for him that you shouldn't
accept as true anything about which
you could entertain the slightest doubt.
Now, of course, as you said, on the face
of it that isn't an immediately sensible rule.

English: 
Because in ordinary life, we are constantly
seeking true beliefs about things, but we don't
necessarily want to make those
beliefs as certain as possible.
For one thing, we'd have to invest too
much effort into making the ultimately
certain beliefs all the time. But Descartes,
who was trying to get at the foundations of
science, and also not only the foundations
of science itself in the sense of fundamental
general truths about the world, but also
to lay the foundations of inquiry.
That is, to be able, as he thought, to lay
the foundations of the possibility of going on
to find out more things, to establish that
scientific knowledge was actually possible.
For him, he felt that it was absolutely essential
that you should start the search for truth
with a search for certainty.
What he wanted to do was to be able to put
the scientific enterprise, as we would put it,
into a shape in which it could no
longer be attacked by skeptics.

Polish: 
Ponieważ w zwykłym życiu jesteśmy stale
szukamy prawdziwych przekonań na temat rzeczy,
ale nie koniecznie chcmy to zrobić te
przekonania tak pewne, jak to możliwe.
Po pierwsze musielibyśmy również zainwestować
wiele wysiłku, aby utrzymać jako ostateczne
pewne wierzenia przez cały czas. Ale Kartezjusz,
próbował dostać się do fundamentów
nauki, a także nie tylko podstawy
samej nauki w sensie fundamentalnym
ogólnej prawdy o świecie, ale także
położyć podwaliny dochodzenia do niej.
To znaczy, aby móc, jak myślał, położyć
podstawy możliwości kontynuacji
aby dowiedzieć się więcej, aby  ustalić, że
wiedza naukowa była faktycznie możliwa.
Czuł, że jest to absolutnie niezbędne
że powinienen rozpocząć poszukiwanie prawdy
wraz z poszukiwaniem pewności.
Chciał tylko umieć podnieść
przedsięwzięcie naukowe, jak to ujęlibyśmy,
do kształtu, w którym nie mogło 
dłużej być atakowanym przez sceptyków.

English: 
So that, the first thing he wanted to do was to
engage in, we might call it preemptive skepticism.
In order to put the foundations of knowledge
beyond skeptical reach, he said to himself,
I will do everything the skeptics
can do, only better.
And what I can do by pressing the skeptical
inquiry hard enough, is, he hoped, come out
the other side with something which would
be absolutely foundational and rock hard.
And one of the most characteristic features
of Descartes is not that he confuses the idea
of looking for truth and the idea of looking for
certainty--he saw they were two separate things--
but he thought that the only sure way of searching
for truth was by starting by searching for certainty.
And that led him to the
famous Cartesian doubt,
as a method, not the
Discourse on the Method,
that's about something else--but doubt used
as a method was fundamentally his message?
Yes, he adopted something that
he called "the method of doubt".

Polish: 
Tak więc pierwszą rzeczą, którą chciał zrobić, to
zaangażować się w nie, możemy to nazwać prewencyjnym sceptycyzmem.
Aby stworzyć podstawy wiedzy
poza sceptycznym zasięgiem, powiedział sobie:
Zrobię wszystko to sceptycy
mogą zrobić, tylko, że lepiej.
I co mogę zrobić, zadając sceptycznie
dość trudne pytania, mając nadzieję, że
druga strona wyjdzie z czymś, co by
buło absolutnie fundamentalne i twarde jak skała.
I jedna z najbardziej charakterystycznych cech
Kartezjusza nie jest taka, że myli ten pomysł
poszukiwania prawdy i idei szukania
pewność - widział, że były to dwie osobne rzeczy -
ale pomyślał, że to jedyny pewny sposób poszukiwania
bo prawda była od szukania pewności.
I to doprowadziło go do
słynnych wątpliwości kartezjańskich,
jako metoda, a nie
Dyskurs na temat Metody,
chodzi o coś innego - ale wątpliwości wykorzystane
jako metoda była zasadniczo jego przesłaniem?
Tak, przyjął coś takiego co
nazwał „metodą wątpliwości”.

English: 
And indeed, the method of doubt is part
of the method which is discussed in the
Discourse on the Method,
but only one element in it.
Now the method of doubt worked, since
he was looking for certainty, by laying aside
anything in which he could find a doubt.
As he famously put at one point, it's like
having a barrel of apples and some of them
are bad and some of them are sound,
you want to keep only the sound ones.
So you take them all out first, look at them
one by one, throw away the ones that are dubious
and put back only the absolutely sound ones.
So he started by emptying
his mind of all beliefs,
laying aside anything in which
he could see the slightest doubt.
And the way he did that
was really in three stages.
He started by laying aside things which
just on ordinary common-sensical grounds
you might possibly find doubt.
For instance, he reminded himself of such
well-known facts as sticks can look bent in water
or things can look curious colors to you
if you have defects of eyesight, and so on.
But he wanted to go beyond those absolutely,
everyday, kinds of doubt or grounds of doubt.

Polish: 
I rzeczywiście, metoda wątpliwości jest częścią
metody omówionej w
Dyskursie na temat Metody,
ale tylko jest to jeden element.
Odtąd metoda wątpliwości działała tak, że
szukała pewności, odkładając na bok
wszystko, w czym mógł znaleźć wątpliwości.
Jak to znane powiedzenie
z beczką jabłek: niektóre z nich
są złe, a niektóre z nich są zdrowe,
chcesz zachować tylko te zdrowe.
Więc najpierw wyjmij je wszystkie, spójrz na nie
jeden po drugim, wyrzucaj te wątpliwe
i odłóż tylko te absolutnie zdrowe.
Zaczął więc od opróżniania
jego umysł wszystkich wierzeń,
odkładając na bok wszystko, w czym
widział najmniejsze wątpliwości.
I sposób, w jaki to zrobił
był naprawdę w trzech etapach.
Zaczął od odłożenia na bok rzeczy, które
tylko na zwykłych, sensualnych podstawach
możesz mieć wątpliwości.
Na przykład przypomniał sobie o tym
dobrze znanym fakcie, że patyki mogą wyglądać na wygięte w wodzie
lub rzeczy mogą wyglądać dla ciebie ciekawie
jeśli masz wady wzroku i tak dalej.
Ale chciał wyjść poza te absolutnie,
codzienne, rodzaje wątpliwości lub podstawy wątpliwości.

English: 
The next step he took was to entertain the idea
that perhaps we could doubt that we were really
awake and seeing things around us
as we ordinarily suppose.
For instance, he just entertained the following
thought. He had often dreamt that in the past
he was perceiving things.
While he was dreaming--at the time he was
dreaming--he thought, just as he does now,
that he was seeing people, or
tables, or whatever around him.
But of course, he woke up and
found that that was all an illusion.
How could he be certain that, at this
very instant, he wasn't dreaming?
Well, that's a unnerving kind
of skeptical consideration.
It had been used by skeptics before, but he
gave it an orderly, unsettled place in his inquiry.
Now of course, the dream doubt, the doubt based
on the dream, does depend upon knowing something.
It depends upon knowing that in the past you've
sometimes woken up and found you were dreaming.
I mean, it depends on the idea that
you know something about the world.
For instance that sometimes you sleep, sometimes
you wake, sometimes you dream, and so on.

Polish: 
Kolejnym krokiem, jaki zrobił, było rozmyślenie idei,
że być może moglibyśmy wątpić, że naprawdę
obudziliśmy się i widzimy rzeczy wokół nas
tak jak zwykle przypuszczamy.
Na przykład, po prostu brał pod uwagę następujące kwestie. Często marzył o tym w przeszłości,
że  postrzegał rzeczy.
Kiedy śnił - w tym czasie spał
- pomyślał, tak jak teraz,
że widział ludzi lub
stoły lub cokolwiek wokół niego.
Ale oczywiście się obudził i
odkrywał, że to wszystko było złudzeniem.
Jak mógł być  pewien tego, że 
w tym momencie, on nie śnił?
Cóż, to jest denerwujący rodzaj
sceptycznego pytania..
Sceptycy używali go wcześniej, ale on
w swoim badaniu dał mu uporządkowane, nieoznaczone miejsce.
Teraz oczywiście senna wątpliwość, oparta na wątpliwościach
od snu zależy od wiedzy.
To zależy od wiedzy, że w przeszłości
czasami budziłem się i stwierdziłem, że śnię.
To znaczy, zależy to od idei, że
wiesz coś o świecie.
Na przykład, że czasami śpisz, czasem
budzisz się, czasem śnisz i tak dalej.

English: 
He then took another step.
He said, I will imagine, I will go to
the most extreme doubt possible.
I will imagine the idea of a maligned spirit,
a sort of evil spirit, a malicious demon as it's
sometimes called in the literature, whose sole
intent is to deceive me as much as he can.
And then I put myself the following question.
Suppose there were such a spirit,
is there anything he couldn't mislead me about?
And this, of course, is a pure thought 
experiment. It's an abstract thought experiment.
We must emphasize that Descartes never
meant this philosophical doubt to be a tool
for everyday living.
He makes that point over and over again.
The method of doubt, and in particular,
the fantasy or model of the evil spirit,
is used only as a form of intellectual critique
in order to winnow out his beliefs and see
whether some are more certain than others.
And of course, the ultimate purpose for his
long-range strategy of winnowing away everything

Polish: 
Potem zrobił kolejny krok.
Powiedział: Wyobrażę sobie, że pójdę do
najbardziej skrajnie możliwych wątpliwości.
Wyobrażę sobie ideę złego ducha,
rodzaj złego ducha, złośliwego demona
czasami nazywany w literaturze, którego
intencją jest oszukanie mnie tak bardzo, jak tylko może.
A potem postawię sobie następujące pytanie.
Załóżmy, że był taki duch,
czy jest coś, o czym nie mógłby mnie wprowadzić w błąd?
I to jest oczywiście czysta myśl 
eksperymentalna. To abstrakcyjny eksperyment myślowy.
Musimy podkreślić, że Kartezjusz nigdy
nie mowił, że ta filozoficzna wątpliwość jest narzędziem
do codziennego życia.
Robił to raz po raz.
Metoda wątpliwości, w szczególności
fantazja lub model złego ducha,
jest używany tylko jako forma krytyki intelektualnej
aby poznać jego przekonania i zobaczyć
czy niektóre są bardziej pewne niż inne.
I oczywiście ostatecznym jako celem dla niego jest
dalekosiężna strategia pozbywania się wszystkiego

Polish: 
co  w dowolny sposób i w dowolnych 
okolicznościach może być wątplie. A celem jest znalezienie twarde jak skała
niewątpliwe propozycje, które wtedy
działają jako przesłanki dla argumentów.
Dokładnie tak.
Cóż, są dwie rzeczy.
To znaczy, on na pewno chce znaleźć
twarde jak skała niewątpliwe propozycje.
To znaczy twierdzenia, które wpewnym sensie oczywiście, wymaga trochę dociekań
w to, co dokładnie jest, nie można wątpić,
w pewnym sensie nie można wątpić
w to co oprze się wątpliwościom.
Częściowo chce ich
jako przesłanki argumentów.
Też chce ich w niektórych z nich raczej więcej
ogólną rolę , jako rodzaj tła
który zweryfikuje metody
badania, o której mówiłem wcześniej
i być może możemy coś powiedzieć
o tym, jak to działa, tak.
Ale teraz, po odrzuceniu wszystkich wyobrażalnie
wątpliwych  twierdzeń, jakie są całkowicie
niewątpliwe, do których w końcu doszedł?
Cóż, słynna rzecz, do której doszedł, co
niektórzy francuscy komentatorzy nazywają punktem zwrotnym wątpliwości
- tam są wątpliwości
dotarłem do końca i zawracam, i

English: 
that he can possibly in any imaginable
circumstances doubt, is to find rock-hard
indubitable propositions, which can then
function as the premises for arguments.
Absolutely right.
Well, there's two things.
I mean, he certainly wants to find
rock-hard indubitable propositions.
That's to say, the propositions which in some
sense of course requires a bit of inquiry
into what exactly is, cannot be doubted,
which in some sense cannot be doubted
which will resist the doubt.
He wants them, in part,
as premises of arguments.
He also wants them in some rather more
general role as to provide a kind of background
which will validate the methods
of inquiry I was referring to before
and we perhaps can say something
about how that works, yes.
But now, after peeling away all imaginably
doubtable propositions, what are the utterly
indubitable ones that he finally arrived at?
Well the famous thing that he arrived at, what
some French commentators call the turning point
of the doubt--it's where the doubt has
got to the end and it does a u-turn, and

Polish: 
zaczyna wracać i zaczyna
konstruowanie wiedzy ponownie.
Punktem, w którym się zatrzymał, był wniosek
że on sam był zaangażowany w myślenie.
Jak powiedział, złośliwy demon
może mnie oszukać, jak chce.
Nigdy nie może mnie oszukać w tym względzie:
Mianowicie, żeby mi uwierzyć
że myślę, kiedy nie jestem.
Ponieważ jeśli mam fałszywą myśl,
to jest myśl.
Aby więc wprowadzić w błąd,
Muszę pomyśleć, więc to musi być prawda
że myślę.
Z tego Kartezjusz wyciągnął kolejny wniosek:
a przynajmniej natychmiast się z tym kojarzy
kolejna fundamentalna prawda,
mianowicie że on istniał.
I tak jego podstawowe pierwsze twierdzenie,
czy dwa twierdzenia, to  myślę
dlatego istnieję.
Lub cogito ergo sum, w łacińskim sformułowaniu,
lub jak to często się nazywa „Cogito”.
Warto podkreślić, że on sam
wyjaśnił, że myśląc, nie
chodziło tylko o konceptualną myśl, miał na myśli wszystko
wszelkie formy świadomej świadomości:

English: 
he starts coming back again,
constructing knowledge again.
The point at which it stopped was the reflection
that he was himself engaged in thinking.
As he said, the malicious demon
can deceive me as he will.
He can never deceive me in this respect:
Namely, to make me believe
that I'm thinking when I'm not.
Because if I have a false thought,
well, that's a thought.
So in order to have a deceived thought,
I've gotta have a thought, so it must be true
that I'm thinking.
From that, Descartes drew another conclusion,
or at least, he immediately associated with that
another fundamental truth,
namely that he existed.
And so his fundamental first proposition,
or two propositions really, was I am thinking,
therefore I exist.
Or cogito ergo sum, in the Latin formulation,
or as it's often called, "the Cogito".
It's worth making the point that he himself
made it clear that by thinking, he didn't
just mean conceptual thought, he meant all
forms of conscious awareness whatsoever:

English: 
Experience, feelings, etc.
Cogito, in this Latin formulation, equally
for Descartes' French formulations, means
all sorts of things like perceptions, and
pains, and so on, not just--So it wouldn't be
unfair to say that what he was saying
was: I am consciously aware,
therefore, I know that I must exist.
That's right.
Yes, that's it.
He does actually, in the great work called
The Meditations, in which this is most carefully
and elaborately set out, he does actually
show a great deal of finesse in pushing
the boundaries of the Cogito forward step by
step through various kinds of mental experience.
But some of what he gets to is exactly that.
Now, in the process of peeling away everything
that can possibly be doubted in order to arrive at
these fundamental, indubitable propositions,
he himself has shown that from these fundamental
propositions, nothing follows.

Polish: 
Doświadczenie, uczucia itp.
Cogito, w tym łacińskim sformułowaniu, w równym stopniu
oznacza dla francuskich sformułowań Kartezjusza
wszelkiego rodzaju rzeczy, takie jak postrzeganie i
bóle i tak dalej, nie tylko - więc nie byłoby
niesprawiedliwe mówienie tego, to co mówił
było: jestem świadomie,
dlatego wiem, że muszę istnieć.
Zgadza się.
Tak, to jest to.
W rzeczywistości wykonuje wielką pracę zwaną
Medytacje, w których jest to najdokładniej
i misternie określone, on faktycznie
wykazuje się dużą finezją w posuwaniu
granic Cogito, krok po kroku
przechodzi przez różnego rodzaju doświadczenia mentalne.
Ale niektóre z tego, do czego dochodzi, to właśnie to.
Teraz w trakcie odrywania wszystkiego
w co można wątpić, aby dojść do tego
te fundamentalne, niepodważalne twierdzenia, jak
on sam wykazał to na podstawie tych fundamentalnych
twierdzeń, nic nie wynika.

Polish: 
Chociaż jestem świadomy,
mogę wyciągać wszelkiego rodzaju fałszywe wnioski
na przykład zewnętrzny
świat, czy cokolwiek co może być,
niezależnie od wyzwoleń
mojej własnej świadomości, są.
Więc jestem tylko świadomy - to znaczy, mogę być pewien
- tylko z tego, że mam cokolwiek
natychmiastowe doświadczenie, które mam.
Nie mogę być absolutnie pewien, że
z tego mogę wywnioskować.
Cóż, to zależy od tego, jaki to wniosek.
Myślał, że to sam fakt, że
mam niejako doświadczenie bycia
skonfrontowany na przykład z tym stołem,
nie gwarantuje istnienia tego stołu.
To znaczy, tego się nawet pozbyłem
na etapie snu wątpliwości.
I oczywiście jeszcze więcej się go pozbyłem
przez naszego przyjaciela, złośliwego demona, który,
może mógłbympo prostu mieć to
doświadczenie a tak naprawdę nic tam nie ma.
Więc nie mogę od razu wywnioskować z mojego doświadczenia.
Descartes próbuje zbudować
teraz zestaw rozważań, które umożliwią
mu, by cofnął świat.

English: 
That although I am consciously aware,
I may draw all sorts of false inferences about
for example, the external
world or whatever it might be,
from whatever the deliverances
of my own consciousness are.
So I'm conscious only--I mean I can be sure
--only of the fact that I am having whatever
immediate experience it is that I am having.
I can't be absolutely certain of any
inference I may make from that.
Well, it depends on what sort of inference it is.
What he thought was that the mere fact that
I have the experience, as it were, of being
confronted with this table, for instance,
doesn't guarantee the existence of that table.
I mean, that was got rid of even
at the dream stage of the doubt.
And of course it's even more got rid of
by our friend, the malicious demon, who,
maybe I might just have this
experience and nothing actually be there.
So I can't immediately infer from my experience.
What Descartes tries to do is to construct
now a set of considerations which will enable
him to put the world back.

English: 
Though it has to be said straight away that
the form in which the world is put back is rather
different from that of common sense.
We don't just, as it were, having moved all
the furniture out of the attic and because
of the doubt, stuff it all back again
in a totally un-reconstructed form.
We have a different view of the world when
we reconstitute it than we did in our everyday
common sense experience.
And incidentally, we'll come to how he
does that, but it's a very important fact about
the method of doubt that that is so.
It's extremely important.
Because sometimes people talk about Descartes'
doubt as if all he did, he had a kind of gratuitous
doubt, and then, sort of put the 
whole world back again afterwards.
But it's very important that not only does
he put it back for very special reasons,
but that what he puts back has actually been
subtly modified by an intellectual critique of
how we can know things.
But now, how he puts it back is--Yes, I was
gonna say that the point that I am concerned
to get at now is that he seems, in arriving
at these indubitable propositions, to have
painted himself into a corner.

Polish: 
Chociaż trzeba to od razu powiedzieć
forma, w której świat jest przywrócony, raczej
różni się od zdrowego rozsądku.
Nie tylko niejako przeprowadziliśmy wszystkie
meble ze strychu i z powodu
wątpliwości, aby przywróć to wszystko z powrotem
w całkowicie nie zrekonstruowanej formie.
Mamy inne spojrzenie na świat kiedy
odtwarzamy go, niż w naszym codziennym życiu na podstawie
doświadczenia zdrowego rozsądku.
Nawiasem mówiąc, dojdziemy do tego, jak to on
robi, ale jest to bardzo ważny fakt o
metodzie wątpliwości, że tak jest.
To bardzo ważne.
Ponieważ czasami ludzie mówią o Kartezjuszu
wątpił, jakby wszystko, co robił, miało coś w rodzaju darmowej
wątpliwości, a następnie, w pewnym sensie, umieścićł 
potem cały świat z powrotem.
Ale to bardzo ważne, że nie tylko
odłożył go z powrotem z bardzo szczególnych powodów,
ale to, co odkładał, faktycznie było
subtelnie zmodyfikowany przez intelektualną krytykę
tego jak możemy wiedzieć.
Ale teraz, jak to przywracam zpowrotem - Tak, chciałem i
powiem, że o to mi chodziło
dotarło do tego, że wydaje się, że dochodząc do
tych niewątpliwych  twierdzeń
znalazł się  między przysłowiowym młotem a kowadłem

Polish: 
Ponieważ dane sobie niewątpliwe twierdzenia,
co sam pokazał na poprzednim etapie
badan,  nie można wykorzystać do wnioskowania
pewnej prawdy o istnieniu
wszystkiego poza mną.
Cóż, wszystko, co widział na najwcześniejszym etapie
badania jest najbardziej oczywistym sposobem
wnioskowaniem o formach tego świata jest nieurzteczne.
Teraz da ci sposób, który, jak twierdzi, jest.
Teraz oczywiście niektórzy tak myślą
jest trochę sztuczką wyczarowującą i to
tak naprawdę próbuje się wydostać
z się pomiędzy młota a kowadła
jak znany bohater powieści thrillerowej. Wiesz,
prawdopodobnie zrzucił swoje więzi. Ale tak to działa.
Teraz, jak słusznie mówisz, dotarłem do
punkt, w którym jest tylko zawartość
jego świadomości, którą zna
ale nie ma dla niego nic więcej.
To oczywiste, jeśli że zamierza cofnąć świat,
musi to zrobić całkowicie bez zawartość
jego świadomości.
Więc musi znaleźć coś w treści
jego świadomości, która prowadzi na zewnątrz siebie.
I twierdzi, że to jest idea Boga.

English: 
Because he's given himself indubitable propositions
which he himself has shown at a previous stage
of the inquiry can't be used to infer any
certain truths about the existence of
anything outside myself.
Well, all he's seen at the earliest stage of
the proceedings is that the most obvious way
of inferring the world from them isn't valid.
He's now gonna give you a way which he claims is.
Now of course, some people think that this
actually is a bit of a conjuring trick, and that
he actually tries to get himself out of
the corner into which he's painted by the
well-known hero of the thriller novel. You know,
likely, he threw of his bonds. But this is how it works.
Now having, as you rightly say, got to the
point at at which it's only the contents of
his consciousness which he is acquainted
with, there is nothing else available to him.
It's obvious if he's going to put world back,
he's got to do it entirely out of the contents
of his consciousness.
So he's got to find something in the contents
of his consciousness which leads outside himself.
And he claims that what this is is the idea of god.

Polish: 
Odkrywa, wśród treści swojej świadomości, koncepcję Boga.
I twierdzi, że jest to wyjątkowe
spośród wszystkich jego idei,
pośród wszystkich rzeczy, które są w jego umyśle.
Już sam ten fakt, sama
ta idea dowodzi, że naprawdę jest coś
odpowiadające temu. To jest
powiedzieć, że naprawdę istnieje Bóg.
To jest bardzo trudne
wielu dla współczesnych czytelników, prawda?
Oczywiście.
W rzeczywistości ma dwa różne argumenty
z których korzysta w tym celu w Medytacjach.
Jednym z nich jest stary średniowieczny argument zwany
argumentem ontologicznym, który moim zdaniem ...
być może nie musimy poświęcać na to czasu.
To jest rodzaj logicznej łamigłówki.
Myślę, że to puzzle metafizyczne, ale jest
o wiele mniej charakterystyczne dla Kartezjusza.
Ten, który jest naprawdę charakterystyczny dla Kartezjusza
jest argumentem, który mówi: mam tą idee
w mojej głowie, ale widzę absolutnie
intuicyjną niezbędną zasadę.
Co jest mniejsze, nie może dać podstawy do większego.
Mniejszy nie może być przyczyną większego.
Teraz moja idea Boga jest ideą nieskończonej rzeczy.

English: 
He discovers, among the contents of his consciousness, the conception of god.
And he argues that this is unique
among all the ideas that he has,
among all the things that are in his mind.
This alone is such the mere fact that he has
this idea proves that there is really something
corresponding to it. That is
to say, that there really is a god.
That's a very difficult one for
many modern readers, isn't it?
Of course.
In fact, he has two different arguments, both
of which he uses in The Meditations for doing this.
One is an old medieval argument called
the ontological argument, which is I think...
Perhaps we needn't spend time on that.
That is, it's a kind of logical puzzle.
I think it's metaphysical puzzle, but it's
much less characteristic of Descartes.
The one that's really characteristic of Descartes
is the argument which says, I have this idea
in my mind, but I see an absolutely
intuitive necessary principle.
Which is the lesser cannot give rise to the greater.
The lesser cannot be at the cause of the greater.
Now my idea of god is the idea of an infinite thing.

Polish: 
I chociaż to sam idea,
jest to jednak idea nieskończonej rzeczy.
Wiąże się z ideą, wraz z którą mogę sobie wyobrazić nieskończoną istotę.
Ale nie ma skończonego stworzenia, jak wiem
być może mogłoby to spowodować
pewną idee, idee nieskończonej istoty.
Mogło to zostać wszczepione tylko we mnie przez  samego Boga,
w pamięć
jako znak
twórcy jego pracy.
Bóg jakby mnie podpisał, odchodząc
w tej nieskończonej idei samego Boga.
Kiedy myślę, że mniejszy nie może dać
zdaję sobie sprawę, że w ten sposób wzrasta do większych
że skoro mam taką ideę Boga, to może
tylko dlatego, że tak naprawdę istnieje Bóg
który mnie stworzył.
Więc jest on w stanie założyć
naszą wiedzę o świecie zewnętrznym
wiarę w oczywistość
o istnieniu Boga. Zgadza się.
To absolutnie centralne.
Następna rzecz idzie - to działa tak.

English: 
And although it's only an idea in itself,
it's nevertheless the idea OF an infinite thing.
It involves the idea that I can
conceive an infinite being.
But no finite creature, as I know myself to
be, could possibly have given rise to such
an idea, the idea of an infinite being.
It could only have been implanted in me
by God himself, has he memorably puts it
at one point, as the mark
of the maker on his work.
God, as it were, signed me by leaving
in this infinite idea of God himself.
When I reflect that the lesser cannot give
rise to the greater in this way, I realize
that since I have this idea of God, it can
only be because there actually is a God
who has created me.
So he's then put in the position of founding
our knowledge of the external world
on a belief in the self-evidentness
of the existence of God. That's right.
It's absolutely central.
The next bit then goes that--it works like this.

English: 
He then says, the things I know about this
God, I know that he exists, I know that he's
omnipotent, I know that he created me,
and I know that he is benevolent.
These are, of course, all
traditional Christian beliefs.
And because God created me and is benevolent,
he is concerned as much with my intellectual
welfare as with my moral welfare.
And what that means is that if I do
my bit--and that's very important--
and I clarify my ideas as much as I should,
and I don't dissent precipitously to things
I haven't thought out properly--if I do my bit
in that sense, then God will validate the things
which I am then very strongly disposed to believe.
Now I find that however much criticism I
make of my ideas, however carefully I think out
what is involved in my beliefs about the physical
world and all that kind of thing, although I can suspend
judgment in the doubt--I wouldn't
have got to this point if I couldn't--

Polish: 
Następnie mówi rzeczy, które o tym wiem
Boże, wiem, że on istnieje, wiem, że on istnieje
wszechmocny, wiem, że mnie stworzył,
i wiem, że jest życzliwy.
To oczywiście wszystko
tradycyjne wierzenia chrześcijańskie.
A ponieważ Bóg mnie stworzył i jest życzliwy,
on jest tak samo zainteresowany moim intelektualistą
dobrobytem jak z moim dobrem moralnym.
A to oznacza, że ​​jeśli to zrobię
mój kawałek - i to bardzo ważne -
i wyjaśniam swoje idee tak bardzo, jak powinienem,
i nie wyrażam sprzeciwu wobec rzeczy
nie pomyślałem właściwie - jeśli zrobię, co w mojej mocy
w tym sensie Bóg zatwierdzi rzeczy
w które jestem bardzo skłonny uwierzyć.
Teraz zauważam, że jakkolwiek bardzo mnie to krytykuje
co robię moimi ideami, jakkolwiek starannie się zastanawiam
co wiąże się z moimi przekonaniami na temat fizyczności
świat i inne tego typu rzeczy, chociaż mogę zawiesić
osąd w wątpliwościach - nie zrobiłbym tego
dotarłem do tego punktu, gdybym nie mógł--

English: 
While I can suspend judgment in this doubt,
I do have a very strong tendency to believe
that there is a material world there.
And since I have this disposition, I've done
everything in my power to make sure that
my beliefs are not founded on error,
then God will, at the end, as is it were, make sure
that I'm not fundamentally & systematically mistaken.
That is, there is such a world.
So, in other words, by ending up arguing, in effect,
that the world of science is given to us by a god whose
existence is self-evident and whose benevolence
is self-evident, he's, so to speak, not so much
answered the skeptics about science as
jumped over them. He's bypassed them.
Well, what he says is that it's absolutely
essential to his position that he believes that
these arguments that involve God will be assented
to by any person of good faith who concentrates
on them enough.
That's absolutely essential.

Polish: 
Chociaż mogę zawiesić osąd w tej wątpliwości,
Mam bardzo silną skłonność do wiary
że istnieje świat materialny.
A ponieważ mam takie usposobienie, zrobiłem
wszystko, co w mojej mocy, aby się upewnić
że moje przekonania nie są oparte na błędzie,
wtedy Bóg na końcu się upewni
że nie mylę się zasadniczo i systematycznie.
Oznacza to, że istnieje taki świat.
Innymi słowy, kończąc w efekcie argumentem,
że świat nauki jest nam dany przez Boga, którego
egzystencja jest oczywista i której życzliwość
jest oczywista, jak powie, nie za bardzo
odpowiedział sceptyką na temat nauki niejako
przeskoczył nad nimi. Ominął ich.
Mówi, że to absolutnie
istotne dla jego stanowiska, w które on wierzy
te argumenty, które dotyczą Boga, zostaną przyjęte
przez każdą osobą dobrej wiary, która się skoncentruje
na nich wystarczająco.
To absolutnie niezbędne.

Polish: 
Nie może zaakceptować - zrujnowałby to w całości jego
stanowisko - jeśli zaakceptowałeś pomysł, że czy
wierzysz w Boga, to kwestia kulturowa
lub wychowanie psychiczne i doskonale
rozsądni ludzie mogą nie zgadzać się co do tego, czy
jest Bóg czy nie, jakkolwiek trudno myśleć
pomyśl o tym.
​Jest esencjalne dla Kartezjusza to, że zaprzeczenie
istnienie Boga w konfrontacji z tymi
argumentami są równie przewrotne i totalne
w złej wierze, tak jakby zaprzeczyć
że dwa razy dwa to cztery.
A zatem chodzi o to, że jeśli właściwie prowadzasz 
sceptyka przez to i sceptyk
jest uczciwym człowiekiem i nie tylko mówi
tylko bezgłośnie słowa lub próbuje wywarcia wrażenia, a ty jpokazujesz
dowody przed nim, na końcu musi wyrazić zgodę.
Teraz ludzie tego nie zrobili, ponieważ
nie myśleli wystarczająco mocno.
Nie podzielili tego, nie zrobili
w uporządkowany sposób.
Wielu sceptyków to w rzeczywistości podróbki
którzy po prostu zajmują retoryczne stanowisko
i tak naprawdę o tym nie myślą.
Ale jeśli jesteś w dobrej wierze iwystarczająco mocno się zastanawiasz
nad tym, to zobaczysz,
że to prawda.

English: 
He cannot accept--it would ruin his whole
position--if you accepted the idea that whether
you believe in god is a matter of cultural
or psychological upbringing, and perfectly
sensible people can disagree about whether
there's a god or not, however hard think
think about it.
It is essential to Descartes that to deny
the existence of God, confronted with these
arguments, is as perverse and as totally
in bad faith as it would be to deny that
twice two is four.
And therefore, the idea is that if you lead
the skeptic properly through it, and the skeptic
is an honest man and is not just mouthing
words or trying to impress, and you put these
proofs before him, he must at the end assent.
Now, people have not done this because
they have not thought hard enough.
They haven't split it into, they haven't done
it in and orderly manner.
A lot of the skeptics are, in fact, fakes
who simply go around making a rhetorical position
and don't really think about it.
But if you're in good faith and think hard
enough about it, then you will come to see
this truth.

English: 
And then you cannot consistently deny the
existence of the external world.
That's what he believed.
Now one very important outcome, which this
set of arguments had was that of positing
a world which consists fundamentally of two
different sorts of entity.
There's the external world, which is as it
were, given to me by a god on whom I can rely.
But there's me, who is observing this external
world.
And he made a great point, again in this earlier
stage of the argument, when he's stripping
away all the propositions that he can possibly
doubt.
Of saying that when he's considering himself,
and the nature of his self, he can even imagine
himself existing without a body.
But he can't imagine himself not
having the thinking awareness.
Yeah that's that's the part about the
"I am thinking" being indubitable.
So one consequence of that is that you get a
world posited which consists, on the one hand

Polish: 
I wtedy nie można konsekwentnie zaprzeczać
istnienie świata zewnętrznego.
Właśnie w to wierzył.
Teraz jeden bardzo ważny wynik,
zestaw argumentów,  który obejmuje pozycje
świata, który zasadniczo składa się z dwóch
różnych rodzajów bytów.
Istnieje świat zewnętrzny, taki jaki jest
zostały mi dane przez Boga, na którym mogę polegać.
Ale też jestem ja, który obserwuje ten zewnątrzny świat.
I zrobił to bardzo dobrze, ponownie w tym wcześniejszym etapie argumentu,
kiedy obnaża wszystkie twierdzenia, w które może wątpić..
Mówiąc, że kiedy się zastanawia nad samym sobą,
i naturę samego siebie, może nawet sobie wyobrazić
istnienie bez ciała.
Ale nie wyobraża sobie siebie
mając świadomość myślenia.
Tak, właśnie o to chodzi
„Myśląc”, że jestem niewątpliwy.
Jedną z konsekwencji tego jest to, że dostajesz
świat uporządkowany , który składa się z jednej strony

English: 
of thinking entities, which are
location-less and substance-less.
And a world, a material world, which this
thinking entity is thinking about or observing.
And it's a world of observer & observed,
mind and matter, spirit and material.
Which has become built into the
whole Western way of looking at things.
Now, Descartes' ultimate aim from the beginning
has been to establish the project of science
or what we would call science,
a project of what we could call science.
And by the arguments that you've outlined, he's
now arrived at a certain view of the external world.
Now how is this external world
to be treated scientifically?
Yeah that's--you remember I mentioned earlier
that when through the help of god we put the
world back again, we didn't put back quite
the same world that we'd thrown away.
That it's criticized in the process.

Polish: 
z istot myślących, które są
bez lokalizacji i bez substancji.
I świat, świat materialny, który to
myślący byt myśli lub obserwuje.
I to jest świat obserwatorów i obserwowanych,
umysł i materia, duch i materiał.
Który został wbudowany w
cały zachodni sposób patrzenia na rzeczy.
Pamietamy, że  ostatecznym celem Kartezjusza od samego początku
było ustanowienie projektu nauki
lub coś, co nazwalibyśmy nauką,
projekt tego, co moglibyśmy nazwać nauką.
I przez argumenty, które przedstawiłeś, 
teraz doszedł do pewnego poglądu na świat zewnętrzny.
A jak ten świat zewnętrzny ma
być traktowanym naukowo?
Tak to jest - pamiętasz, jak wspomniałem wcześniej
że kiedy dzięki pomocy Boga stawiamy
świat z powrotem, nie wycofaliśmy się całkiem, to
ten sam świat, który wyrzuciliśmy.
To jest krytykowane w tym procesie.

English: 
And in our reflections, we come to the conclusion
that not only there is an external world,
the external world, just as my essence
as a thinking thing is simply thought,
the external world has an essence
too and that's simply extension.
It simply takes up space, it's susceptible to being
treated by geometry & the mathematical sciences.
All its, as it were, colorful aspects:
The fact of its color, that there are certain
tastes and sounds, these are really subjective.
They're on the mental side.
They're subjective things that occur in consciousness
which are caused by this physical, extended
geometrical world.
He had an example which I think is worth mentioning,
it's a very good one, about a piece of wax.
He said, if you take a piece of wax, it has
a certain size and shape in your hand.
A certain color, smell, texture
feel, temperature, and so on.
And it seems to us to be the
combination of those properties.
If you put the same piece of wax in
front of a fire, it immediately melts.
And then all those things change.
Different color, different smell, different
temperature, different everything.

Polish: 
I w naszych rozważaniach dochodzimy do wniosku
że nie tylko istnieje świat zewnętrzny,
świat zewnętrzny, tak jak moja esencja
ponieważ myślenie jest po prostu myślą,
świat zewnętrzny ma istotę
też i to po prostu rozszerzenie.
Po prostu zajmuje przestrzeń, jest podatny na bycie
traktowane przez geometrię i nauki matematyczne.
Wszystkie jego, jak to było, kolorowe aspekty:
Fakt jego koloru, że są pewne
smaki i dźwięki, są naprawdę subiektywne.
Są po stronie mentalnej.
To subiektywne rzeczy, które pojawiają się w świadomości
które są spowodowane przez to fizyczne, rozszerzony
świat geometryczny.
Kartezjusz miał przykład, który moim zdaniem warto wspomnieć,
jest bardzo dobry, o kawałku wosku.
Powiedział, że jeśli weźmiesz kawałek wosku, to ma
określony rozmiar i kształt w dłoni.
Określony kolor, zapach, faktura
dotyk, temperatura i tak dalej.
I wydaje nam się, że to
połączenie tych właściwości.
Jeśli włożysz ten sam kawałek wosku
przed ogniem natychmiast się topi.
A potem wszystkie te rzeczy się zmieniają.
Inny kolor, inny zapach, inny
temperatura, wszystko inne.

Polish: 
A jednak chcemy powiedzieć, że to ten sam wosk.
Co jest w tym takiego samego?
Odpowiedź, jak sądzę, że istnieje
ciągła historia zajmowania przestrzeni kosmicznej.
Jest, jak wiecie, świetny ...
jedna ze spornych rzeczy w wyjaśnianiu
Kartezjusz właśnie tak myślał,
argument woskowy udowodnił.
I ile myślał, to udowodnił to
po prostu sam.
Ale z pewnością wykorzystał ten przykład do zilustrowania:
jeśli nie, żeby udowodnić, co myślał
była podstawowa idea, że ​​niejako
zajmowanie przestrzeni kosmicznej, po prostu jest byciem częścią przestrzeni.
I to jest naprawdę ciekawe
naprawdę myślał że jest częścią przestrzeni.
Nie sądził, że to po prostu kosmos
ponieważ nie wierzył w próżnię.
Naprawdę myślał, że cały świat
był jednym rozszerzonym przedmiotem.
I te oddzielne przedmioty - rzeczy w nim,
jak mówimy, stoły i cokolwiek - naprawdę są
lokalne części tego w niektórych stanach ruchu.

English: 
And yet, we want to say it's the same wax.
Now, what is there about it that's the same?
Answer, I suppose, that there's a
continuous history of space occupancy.
There is, as you know, there is a great--
one of the disputed things in expounding
Descartes is what exactly he thought
the wax argument proved.
And how much he thought it proved
just by itself.
But he certainly did use that example to illustrate,
if not actually to prove, what he thought
was the fundamental idea, that, as it were,
space occupancy, just being a piece of space.
And it's really curious,
he really did think a piece of space.
He didn't think it was just a thing in space
because he didn't believe in a vacuum.
He really did think that the whole world
was one extended item.
And that separate items--things in it,
as we say, tables or whatever--really are
local pieces of this in certain states of motion.

English: 
Now this, as a foundation for the mathematical
physics of the 17th century, in its own terms,
didn't come off.
I mean, eventually it was going to be replaced
by the classical physics and dynamics of Newton
which had a different conception
of a mathematical world.
But it did a tremendous amount to establish
the notion of a physical world which is fundamentally
of a mathematical character,
and permits mathematical physics to be done.
Because it was one of the most important and
striking facts about the Scientific Revolution
starting in the period we're discussing, in
Descartes' lifetime and through his work,
is that the first of the great sciences, as it were,
to get going was in fact mathematical physics.
Chemistry--the things that deal with sorts
of things in much more of that kind of detail,
is of course much more a product of the
18th & 19th century, not of the 17th century.
But wouldn't it be fair to say that Descartes,
in his time, did more to launch the possibility
of science and to, as it were, sell science
to the educated public than anyone else?

Polish: 
Teraz to jako podstawa matematyki
fizyka XVII wieku, na swój sposób,
nie upadła.
To znaczy, w końcu miało zostać zastąpione
przez klasyczną fizykę i dynamikę Newtona
który miał inną koncepcję
świata matematycznego.
Ale to ustaliło ogromne
pojęcie świata fizycznego, które jest fundamentalne
o charakterze matematycznym,
i pozwala na prace fizyki matematycznej.
Ponieważ był to jeden z najważniejszych i
uderzających faktów o rewolucji naukowej
począwszy od okresu, o którym rozmawiamy, 
życie Kartezjusza i jego praca,
jest to, że pierwsza z wielkich nauk,
rozpoczynająca w rzeczywistości fizykę matematyczną.
Chemia - rzeczy, które dotyczą rodzajów
rzeczy w o wiele bardziej tego rodzaju szczegółach,
jest oczywiście znacznie bardziej produktem
XVIII i XIX wieku, a nie XVII wieku.
Ale czy nie byłoby fair powiedzieć, że Kartezjusz,
w swoim czasie zrobił więcej, aby uruchomić tę możliwość
nauki i niejako sprzedawać naukę
dla wykształconej publiczności niż ktokolwiek inny?

Polish: 
Tak, powinienem pomyśleć, że to chyba prawda.
Mam na myśli postać, która również była ogromnie
sławna, i właściwie aktualna
fizyka jest bliższa fizyce klasycznej jak to w końcu wyszło , to właśnie Galileusz
zamiast Kartezjusza. Ale oczywiście,
Galileusz był może bardziej znany
niż szanowany, ponieważ został osądzony
i potępiony przez
Inkwizycję i tak dalej.
Tak, intelektualny wpływ Kartezjusza
pod tym względem był po prostu ogromny
mimo że szczegóły jego fizyki
ostatecznie zostaną w dużej części odrzucone.
Aż do tego momentu w sporze, co
Kartezjusz pokazał - Kartezjusz,
niejako, zapewnił nam wszelką fizykę.
Pokazał to fizyka oparta matematycznie
 jest możliwa
i ma zastosowanie w prawdziwym świecie.
Czy możesz trochę rozszerzyć to rozróżnienie?
Tak, oczywiście.
Co miał nadzieję pokazać podczas swoiej drogi, do tej pory śledziliśmy,
polega to na tym, że świat jest tak skonstruowany
że człowiek jest w stanie o tym wiedzieć.

English: 
Yes, I should've thought that was probably true.
I mean, the figure who was also enormously
famous, and as a matter of fact whose actual
physics is nearer to classical physics as
it came out in the end, is actually Galileo
rather than Descartes. But of course,
Galileo was more notorious perhaps
than respectable, because he was tried
and condemned by the
Inquisition and so on.
Yes, Descartes' intellectual influence
in this respect, was simply enormous
even though the details of his physics
were eventually to be in good part repudiated.
Now up to this point in the argument, what
Descartes has shown-- Descartes hasn't,
as it were, provided us with any physics.
What he's shown is that a mathematically
based physics is possible
and is applicable to the real world.
Can you expand on that distinction a little?
Yes, absolutely.
What he hopes to have shown by the maneuvers
we've been through, we've followed so far,
is that, as it were, the world is so constructed
that man is capable of knowing about it.

English: 
I mean, in that sense, man and the world
are made for each other by God.
There is still a teleological thing
at the end in God.
Even though, of course, man in his essence
is not actually part of nature,
because man is this immaterial, intellectual
substance, which isn't part of the natural thing.
Man is not part of nature in that sense,
but he is, as it were, his intellection is
quite well adjusted to it.
And that means we can conduct
a mathematical physics above all.
Now Descartes thought that some of the fundamental
principles of physics could themselves be known
by what we would call philosophical reflection.
He thought, in particular, we could know
by such reflection that every physics
had to have a conservation law.
There had to be something that was conserved.
We talk about the conservation of energy,
the conservation of force, and so on.
The indestructibility of matter, as it used
to be--Yes, as it used to be called.
Of course, now we know the equivalence of
matter and energy through atomic reactions,
and so on.
Now, Descartes actually picked on the quantities
that was conserved, something which wasn't

Polish: 
W tym sensie mam na myśli że człowiek i świat
są dla siebie stworzeni przez Boga.
Jest jeszcze coś teleologicznego
ostatecznie w Bogu.
Chociaż oczywiście człowiek w swojej istocie
tak naprawdę nie jest częścią natury,
ponieważ człowiek jest tym niematerialnym, tą intelektualną
substancja, która nie jest częścią rzeczy naturalnej.
W tym sensie człowiek nie jest częścią natury,
ale on jest jakby jego inteligencją
całkiem dobrze do tego przystosowaną.
A to oznacza, że ​​możemy rozwijać
przede wszystkim fizykę matematyczną.
Kartezjusz myślał, że niektóre z podstawowych
zasady fizyki mogłyby być znane
przez to, co nazwalibyśmy refleksją filozoficzną.
Pomyślał w szczególności, że możemy wiedzieć
przez taką refleksję , że każda fizyka
musiała mieć prawo zachowania.
Musiało być coś, co zostało zachowane.
Mówimy o zachowaniu energii,
zachowaniu siły i tak dalej.
Niezniszczalność materii,, jak to kiedyś było - Tak, jak to się kiedyś nazywało.
Oczywiście teraz znamy równoważność
materia i energia poprzez reakcje atomowe,
i tak dalej.
Kartezjusz faktycznie wybrał ilości,
że zostały zachowane, co nie było

Polish: 
co zostało zachowane i rzeczywiście pod względem
fizyka klasyczna, później nie jest nawet dobrze zdefiniowana.
Ale idea tam była. To było a priori
w porządku, miał być znany przez refleksję.
Dalsze szczegóły dotyczące praw fizyki,
myślał, że wymagają badania.
A w szczególności jak
świat został faktycznie zaplanowany,
jakie były różne wzory ruchu
jak były założone, myślał, że to kwestia eksperymentalnych badań.
że to kwestia eksperymentalnych badań.
To jest dość ważne, ponieważ Kartezjusz
słusznie mówi się, że jest racjonalistycznym filozofem.
To znaczy, że myśli on o fundamentalnych właściwościach
świata i umysłu i tak dalej,
można odkryć przez badania,
przez rodzaj refleksji filozoficznej.
I nie uważa, że wszystko jedynie
wywodzi się z doświadczenia lub rzeczy eksperymentalnych.
Czasami przypuszcza się, że taki był
silny racjonalista, który myślał, że
cała nauka miała być wydedukowana wyłącznie przez
rodzaj matematycznego lub logicznego rozumowania,
z metafizyki.
Że jeśli usiądę i zastanowię się wystarczająco nad
Cogito i Bogiem, materią i tak dalej
dotarłbym do całej nauki.
Nie myślał o czymś takim.

English: 
what was conserved, and indeed in terms of
classical physics, later it's not even well-defined.
But the idea was there. That was a priori
all right, was to be known by reflection.
Further details of the laws of physics,
he thought required investigation.
And in particular, how the
world was actually laid out,
how different patterns of motion were
to be founded, he thought was a matter
for experimental inquiry.
Now this is quite importan, because Descartes
is rightly said to be a rationalist philosopher.
That is, he thinks that fundamental properties
of the world and of the mind and so on,
can be discovered by reflection,
by a kind of philosophical reflection.
And he does not think that everything is just
derived from experience or experimental things.
It's sometimes supposed that he was such
a strong rationalist that he thought that the
whole of science was to be deduced by purely
kind of mathematical or logical reasoning,
from metaphysics.
That if I sat and thought hard enough about
the Cogito and God and matter and all that,
I'd arrive at the whole of science.
He thought no such thing.

Polish: 
W rzeczywistości jest zawsze konsekwentny
mówiąc, że eksperymenty są konieczne
aby rozróżniać niektóre sposoby
wyjaśniania natury i innych.
Możesz budować różne modele.
To bardzo nowoczesne,
nowoczesny aspekt jego myśli.
Możesz budować lub konstruować różne
modele intelektualne świata.
Zgodnie z jego prawami eksperyment jest potrzebny
odkryć, te które naprawdę tam są.
I jest widziany przez niego eksperyment
zgodnie z przeznaczeniem do testowania odpowiedzi?
lub dać nam materiał na
przesłanki naszego argumentu?
Jest przeznaczony dla wielu różnych
rzeczy faktycznie, ale tak naprawdę następujące.
Jeśli weźmiecie podstawowe prawa natury,
zasady poruszania się materii,
istnieje wiele różnych mechanizmów które
można sobie wyobrazić, które produkują powierzchownie
ten sam efekt.
Następnie wykonujesz eksperymenty różnicowe.
Następnie ustaw konfigurację, która jest jedną rzeczą i która stanie się, jeśli naprawdę istnieje jeden model
i nie będzie, jeśli jest inny.
I tak wybierasz między modelami.
To naprawdę całkiem dobry opis
 tego, co  sporo robią fizycy.
Cóż, to współczesne pojęcie
kluczowego lub decydującego eksperymentu.

English: 
In fact, he's absolutely consistent always
in saying that experiments are necessary
to distinguish between some ways
of explaining nature and others.
You can build different models.
This is very modern, a very
modern aspect of his thought.
You can build or construct different
intellectual models of the world.
Within his laws, experiment is needed
to discover which are truly there.
And is experiment seen by him
as designed to test the answers?
Or to give us the material for
the premises to our argument?
It's designed for a number of different
things actually, but really the following.
If you take the fundamental laws of nature,
the principles on which matter moves,
there are a lot of different mechanisms you
could imagine which would produce superficially
the same effect.
You then make differential experiments.
You then arrange a setup which one thing
will happen if one model is what's really there
and it won't if another is.
And so you select between models.
And that really is a quite a good description
of quite a lot of what physicists do.
Well it's the modern notion of the
crucial or decisive experiment.

English: 
Yes and he was very keen on that.
One of the things that Descartes was admiral
about was that it was simply no good blundering
around the world, trying out experience
to see what you could find out.
You had to ask the right question.
And that's again this thing we're
saying before, that God is on your side
If you do your bit. God will not allow you
to be systematically deceived if you don't
systematically deceive yourself.
So what you've got to do is to think
of the right questions to ask.
And then God will assist nature
in giving you the answer.
I think it's worth making the point at this
stage in the discussion that although God
is an absolutely indispensable element to
Descartes in the course of arriving at his method,
once you've got the method, you don't have
to be any sort of believer in God to use it.
Yeah. That is an exceedingly important point.
Descartes wanted to free the process
of science from theological constraints
or foundations.
Or as one might say, free it from theological
foundations & hence from theological interference.

Polish: 
Tak i bardzo mu się to podobało.
Jedną z rzeczy, której Kartezjusz był admiradorem
 to, to że po prostu nie było dobrej pomyłki
na całym świecie, wypróbowuje się doświadczenia
aby zobaczyć, co możesz znalesć.
Ale musiałeś zadać właściwe pytanie.
I to znowu jak
mówilismy wcześniej, że Bóg jest po twojej stronie
Jeśli coś zrobisz. Bóg ci nie pozwoli
być systematycznie oszukiwanym, jeśli tego nie zrobisz
bedziesz systematycznie oszukiwać samego siebie.
Więc, co masz zrobić, to pomyśleć
o zadaniu odpowiednich pytań.
I wtedy Bóg pomoże naturze
dając ci odpowiedź.
Myślę, że warto zwrócić uwagę na ten
etap dyskusji, że chociaż Bóg
jest absolutnie niezbędnym elementem dla
Kartezjusza w trakcie dochodzenia do swojej metody,
kiedy już masz metodę, nie musisz
być wierzącym w Boga, aby z niej korzystać.
Tak. To niezwykle ważny punkt.
Kartezjusz chciał uwolnić proces
nauki od ograniczeń teologicznych
lub jej fundamentów.
Lub, jak można powiedzieć, uwolnić go od 
fundamentów teologicznych i od ingerencji teologicznej.

English: 
But, of course, he was extremely keen to say this
does not mean that we produced a godless world.
We've produced a world which is, in fact, made by
god, where our knowledge of it is guaranteed by god.
The way you have to appeal to God in your
intellectual life, is not in, as you rightly say,
in conducting science, but in proving
to skeptics that it can be conducted.
And Descartes, very sensibly thought
you shouldn't spend a lot of time proving
to skeptics that it can be conducted.
You only need to do it once.
He thought he'd done it. Now
let's all get on with it, was his view.
Now one phrase that's commonly used for an
aspect of this whole system that he provided
us with is Cartesian dualism.
We've talked about this already.
You mean the mind body dualism?
Yes the division of total reality
into spirit and matter. Yes.
Now didn't this give him a theoretical
problem of a very important kind?
How did he explain the interaction?
I mean, to put it very crudely: how is a spirit
able to push objects in the world around?
Well, I'm afraid, frankly, that the
answer is that he never really did.

Polish: 
Ale oczywiście bardzo chciał powiedzieć, że  to
nie oznacza, że stworzyliśmy bezbożny świat.
Stworzyliśmy świat, który w rzeczywistości jest stworzony przez Boga, gdzie nasza wiedza na jego temat jest gwarantowana przez Boga.
Sposób, w jaki musisz odwoływać się do Boga w swoim życiu intelektualne nie polega, jak słusznie mówisz,
na uprawianiu nauki, ale na dowodzeniu sceptykom, że można ją uprawiać.
I Kartezjusza, bardzo rozsądnie myślał, że
nie powinno się spędzać dużo czasu na udowadnianiu
sceptykom, że można to sprawdzić.
Musisz to zrobić tylko raz.
Myślał, że to zrobił. Teraz
zabierajmy się do tego, jaki był jego pogląd.
Teraz jedno zdanie, które jest często używane w przypadku aspektu całego  systemu, który dostarczył
nam dualizm kartezjański.
Już o tym rozmawialiśmy.
Masz na myśli dualizm ciała i umysłu?
Tak, podział całej rzeczywistości 
na ducha i materię. Tak.
Nie dawało mu toyeoretycznego 
problem bardzo ważnego rodzaju?
Jak wyjaśnił tą interakcję?
Ujmując to bardzo brutalnie: jaki  duch
jest w stanie poruszać przedmioty na całym świecie?
Cóż, obawiam się, szczerze mówiąc, że
odpowiedź jest taka, że tak naprawdę nigdy tego nie zrobił.

Polish: 
Leibniz nieco pogardliwie powiedział na ten temat:
interakcja, powiedział Kartezjusz
i wydawało się, że zrezygnował z gry,
o ile widzimy.
Właśnie miał teorię w późniejszym dziele
zanim pojechał do Szwecji, napisał książkę
w której ciekawie próbował zlokalizować
interakcja między umysłem a ciałem
w szyszynce, która znajduje się w ciele
u podstawy mózgu.
Ale oczywiście nie ma to nawet sensu.
Mam na myśli pomysł, że jest to coś w rodzaju
abstrakcyjnego, niematerialny  przedmiot , coś, co
jest prawie, choć nie całkiem, jakby to było
zliczanie liczby może spowodować zmianę
w świecie fizycznym poprzez przekierowywanie pewnego ducha zwierząt, w co wierzył,
to trudno wyobrazić sobie, nawet w formie abstrakcyjnej zasady, że
to był rodzaj skandalu dla wszystkich.
Mam na myśli wiele filozofii XVII
wieku, a właściwie później
skierowało się do próby znalezienia
bardziej odpowiednia reprezentacji
relacji umysłu i ciała
niż Kartezjusz faktycznie nam zostawił.

English: 
Leibniz somewhat scornfully said on this subject,
the interaction, he said Descartes
seemed to have given up the game,
so far as we can see.
He did have a theory in the later work, just
before he went to Sweden, he wrote a book
in which he did curiously try to localize
the interaction between mind and body in
the pineal gland, which is in the body
at the base of the brain.
But, of course, it barely even makes sense.
I mean, the idea that this purely, sort of
abstract non-material item, something which
is almost, though not quite, as it were, the
counting of a number, could induce a change
in the physical world by redirecting certain
animal spirits, which is what he believed,
is so difficult to conceive, even
in sort of abstract principle, that
it was a kind of scandal for everybody.
I mean, a lot of the philosophy of the 17th
century, and indeed subsequently actually,
addressed itself to trying to find
some more adequate representation
of the relation of mind and body
than Descartes actually left us with.

English: 
Nevertheless, some form of Cartesian dualism--
of distinction between observer and observed,
subject and object, got into Western thought
for something like 400 years.
Well, I think the distinction between subject
and object, known and known, is the distinction
which is simply impossible for us to do without.
There are indeed philosophical systems
that constantly try to say that we simply have
no conception of the known
independently of the knower,
we make up the whole world and so on.
But of course, the trouble about that is that
it's very difficult--well, complete idealism,
the idea that everything that's there is really a
product of our minds, is, to put it a little simply,
quite difficult to believe.
We all do and certainly all the science does
depend very much on a dualism between
the knower and the known,
a world which we can know independently
of our process of knowing it.
What, I think, very few people now assent to
is the absolute dualism between the completely
pure mind and the body.

Polish: 
Niemniej jednak jakaś forma dualizmu kartezjańskiego ...
rozróżnienia między obserwatorem a obserwowanym,
podmiot i przedmiot, weszła w zachodnią myśl
przez około 400 lat.
Myślę, że różnica między podmiotem
a przedmiotem, znanym i znanym, jest rozróżnieniem
które jest po prostu niemożliwe bez nas.
Rzeczywiście istnieją systemy filozoficzne, które ciągle próbują powiedzieć, że po prostu mamy
brak koncepcji znanego
niezależnie od znającego,
że tworzymy cały świat i tak dalej.
Ale oczywiście problem polega na tym
to bardzo trudne - cóż, całkowity idealizm,
idea, że wszystko, co tam jest naprawdę
produktem naszych umysłów jest, krótko mówiąc,
dość trudno w to uwierzyć.
Wszyscy to robimy, a na pewno cała nauka
zależy w dużym stopniu od dualizmu pomiędzy
znawca i znany,
świat, który możemy znać niezależnie
naszego procesu poznania.
Z czym, jak sądzę, bardzo niewiele osób zgadza się teraz
jest absolutnym dualizmem całkowicie
czystego umysłu i ciała.

English: 
The knower has to be seen as indeed, of course
it was in philosophy earlier than Descartes,
for instance by St. Thomas or by Aristotle,
the knower has to be seen as an essentially
embodied creature, him or herself, as it were.
And not just as a kind of pure soul.
What would you say its main influence
on Western philosophy has been?
I mean, Descartes' influence has
been simply immense, and still is.
Well if you summarize it in one thing is that
is that Descartes, and almost Descartes alone
who brought it about, that the center of Western
philosophy for all these centuries has been
the theory of knowledge.
The idea that philosophy starts
from the question: What can I know?
Not from the question just "what is there?"
or "how is the world?"
but "what can I know?"
And not just "what can I know?"
but "what can *I* know?"
That is, that it starts from a 
first-personal, egocentric question.
And it is very important for the structure
of Descartes' system--I mentioned right

Polish: 
Znający musi być postrzegany jako rzeczywisty, oczywiście, że było znane w filozofii wcześniej niż Kartezjusz,
na przykład przez św. Tomasza lub Arystotelesa, znającego należy postrzegać zasadniczo
jako wcielona istota, ona sama
I to nie tylko jako rodzaj czystej duszy.
Jak powiedziałbyś, jaki był jego główny wpływ na filozofię Zachodu?
Wpływ Kartezjusza był po prostu ogromny i nadal jest
Cóż, jeśli podsumujesz to w jednym zdaniu, chodzi o to, że Kartezjusz i prawie tylko Kartezjusz
to ten co sprawił, że centrum filozofii Zachodu była przez te wszystkie stulecia
teoria poznania.
Idea filozofii zaczyna się od pytania: co mogę wiedzieć?
Nie od pytania tylko „co tam jest?”
lub „jaki jest świat?” ale „co mogę wiedzieć?”
I nie tylko „co mogę wiedzieć?” ale „co *ja  mogę * wiedzieć?”
Oznacza to, że zaczyna się od pierwszego osobistego, egocentrycznego pytania
I to jest bardzo ważne dla struktury systemu Kartezjusza - jak przedtem wspomniałem

Polish: 
na początku można było pomyśleć, że może naukę mogłaby nawet
zasadniczo robić jedna osoba.
Ale nawet jeśli odłożysz ten historyczny kontekst na bok, jest tu bardzo ważna jego część
przedsięwzięcie, które jest autobiograficzne.
To nie przypadek, że jego dwa wielkie dzieła, The Discourse on the Method, a przede wszystkim
Medytacje napisane są w pierwszej osobie.
Są to dzieła filozoficznego dociekania samego siebie, a także tego pierwszego i epistemologicznego
aspektu, czyli aspektu związanego z teorią wiedzy, w nim był przytłaczający
wpływ Kartezjusza.
Teraz, biorąc pod uwagę, że wszystko jest nie tak z filozofią, o której mówiliśmy, i oczywiście
jest więcej, niż dotknęliśmy.
Biorąc pod uwagę, że główny nurt filozofii odszedł od problemu poznania,
który stał się centralnym punktem Kartezjusza, dlaczego teraz studiujemy Kartezjusza
tak cenny jest dla nas, jak to jest? Mam na myśli,
jeśli mogę zadać to osobiste pytanie: ty, Bernard Williams, o ile wiem,

English: 
at the beginning that it was possible in his
time to think that perhaps science could even
essentially be done by one person.
But even if you lay that historical context
aside, it is a very important part of his
enterprise that it is autobiographical.
It's no accident that his two great works,
The Discourse on the Method, and above all,
The Meditations, are written
in the first person.
They're works of philosophical self-inquiry,
and this first-personal and epistemological
aspect, that is the aspect concerned with the
theory of knowledge, has been the overwhelming
influence of Descartes.
Now, given that all that are wrong with the
philosophy that we've touched on, and of course
there are more than we have touched on.
And given that the central concern of philosophy
has now moved away from the problem of knowledge,
which was made central by Descartes,
why is the study of Descartes now
as valuable to us as it is? I mean,
if I may put this question in a personal way: you,
Bernard Williams, you've spent, as far as I know,

Polish: 
spedzileś prawie 20 lat życia pracując nad książką o Kartezjuszu.
Musiałeś pomyśleć, że ta ogromna inwestycja z twojej strony i twoje życie było tego warte. Dlaczego?
Myślę, że z dwóch powodów ...
Odłóżmy na bok wyłącznie przypadek historycznego zrozumienia roli, jaką odgrywa Kartezjusz
zabawiliśmy się w doprowadzenie nas do obecnej sytuacji,
myślę, że bardzo ważne jest, aby wiedzieć, co powiedział szczegółowo
po prostu zrozumieć, kim jesteśmy i skąd pochodzimy.
Ale powodem, dla którego myślę, że ta książka - kiedy mówię ta książka, mam na myśli przede wszystkim
szczególna książke zatytułowana „Medytacje” - to książka, którą bardzo się interesuje
w filozofii chce czytać teraz, ponieważ ścieżka, którą podąża, droga pytania
„co ja wiem?”, „w co mogę wątpić?” itd.
które jest przedstawione w sposób niemal nie do powstrzymania. Chodzi o to, że
to nie przypadek, że ten nurt w filozofii był tak niezwykle ważny.
Nie chodzi o to, że Kartezjusz, tylko dlatego, że był olśniewającym stylistą czy coś w tym rodzaju,

English: 
almost 20 years of your life
working on a book on Descartes.
You must've thought this enormous investment
of yourself and your life was worth it. Why?
I think for two reasons...
Let's lay aside the purely case of historical
understanding the role that Descartes has
played in getting us into our present situation,
where I think that just to know what he said
in a little bit of detail is very important
simply to understand who we are
and where we've come from.
But the reason why I think that this book
--when I say this book, above all, I mean
the particular book called The Meditations--is
a book that one very much, if one is interested
in philosophy wants to read now, is because
the path it follows, the path of asking
"what do I know?", "what can I doubt?",
and so on,
is presented in an almost irresistible way.
And the point is,
it's not an accident that this emphasis in
philosophy has been so overwhelmingly important.
It isn't that Descartes, just because he was
a dazzling stylist or something of that kind,

English: 
could kind of perform a long-distance
mesmerism on the mind of Europe.
That isn't the reason.
The reason is because he discovered something
which is intrinsically compelling.
That is, the idea that can I ask myself: well
I have all these beliefs, but how can I get
around behind my beliefs
to see if they're really true?
How can I stand back from my belief
to see which of them are prejudices?
How much room for them in skepticism?
These are really compelling questions.
And it needs an enormous amount of philosophical
imagination and work to get oneself out of
this very natural pattern of reflection.
And another very related question, which comes
before you very dramatically in this extraordinarily
written book, is not just "what can I know?"
because as we discovered
already in the Cogito "what am I?"
We can imagine ourselves--we have
this power of the imaginative extraction
from our actual circumstances.
We can imagine ourselves looking out
on the world from a different body.

Polish: 
mógłby w pewnym sensie wykonać mesmeryzm na duże odległości w umysłach Europy.
To nie jest powód.
Powodem jest to, że odkrył coś, co jest wewnętrznie nieodparte.
To jest idea, która pozwala  zadać sobie pytanie: cóż, mam te wszystkie przekonania, ale co mogę zrobić
wokół moich przekonań, aby zobaczyć, czy są one naprawdę prawdziwe?
Jak mogę powstrzymać się od przekonania, aby sprawdzić, które z nich są uprzedzeniami?
Ile miejsca dla nich w sceptycyzmie?
To naprawdę ważne pytania.
I potrzebuje ogromnej ilości filozoficznej wyobraźni i pracy, aby wydostać
ten bardzo naturalny wzór refleksji.
I kolejne bardzo powiązane pytanie, które dramatycznie pojawia się w tej niezwykle
napisanej książce, to nie tylko „co mogę wiedzieć?”
co już odkryliśmy w Cogito „czym jestem?”
Możemy sobie wyobrazić - mamy moc wyobraźni
z naszych rzeczywistych okoliczności.
Możemy sobie wyobrazić, że patrzymy na świat z innego ciała.

Polish: 
Możemy sobie wyobrazić, że patrzymy w lustro i widzimy inną twarz.
I co ważne, patrząc w lustro i widząc inną twarz, i nie będąc zaskoczonym.
To daje nam idee, to bardzo silna idea, że jestem niezależny od ciała
i od mojej przeszłości.
I to jest absolutnie fundamentalne doświadczenie kartezjańskiego pomysłu, że jestem w jakiś sposób niezależny
od wszystkich tych rzeczy materialnych.
Dualizm kartezjański, choć gdy spojrzysz na to z boku jak na teorię, to jest ogromnie
trudno w to uwierzyć z powodów, których dotknęliśmy.
Jest również tak, że prawie nie można się oprzeć, jeśli przejdziesz przez pewien zestaw refleksji.
Ale myślę, że zestaw refleksji, które Kartezjusz z niespotykaną jasnością i siłą przedstawił wcześniej
aby poprowadzić was tą ścieżką - jak myślę, błędna ścieżka - są tak potężne nie tylko same przez się,
ale niejako jest blisko nich obu,

English: 
We can imagine looking into a mirror
and seeing a different face.
And what's important, looking into a mirror and
seeing a different face, and not being surprised.
And this gives us the idea, a very powerful
idea, that I am independent of the body
and the past that I have.
And that is an absolutely foundational experience
of the Cartesian idea, that I am somehow independent
of all these material things.
Cartesian dualism, though once you look
at it sideways as a theory, it's immensely
difficult to believe for the
reasons that we've touched on.
It's also that it's almost impossible to resist
if you go at it through a certain set of reflections.
But I think the set of reflections that Descartes,
with unexampled clarity and force, laid before
you to lead you down that path--as I think,
mistaken path--are so not only powerful themselves,
but as it were, near to them both,

Polish: 
że głównym zadaniem filozoficznym jest próba zrozumienia siebie,
wyobraźnia, wyobrażenie o tym, kim może być, że uwolni się od niego
ten dualistyczny model.
Dziękuję Ci bardzo.

English: 
that it is a prime philosophical task to try
and arrive at an understanding of oneself,
one's imagination, one's conception of what
one might be, that one would free one of
that dualistic model.
Thank you very much.
