
Bulgarian: 
Нещото, което винаги съм 
смятал за
невероятно в химията,
е една цяла сфера от науката,
която ние, хората, 
сме развили,
за да разберем какво се случва
в мащаб, който е почти 
невъзможно да си представим.
По-точно сега ще говорим
 за атомния
и дори субатомния мащаб.
Гледайки тази скала ние ще можем 
да започнем да разбираме
вселената, в която живеем,
мащаба, в който живеем,
дори ще можем да правим предсказания 
за това, което ще се случи,
и да създаваме неща, които са 
полезни за хората.
Ако ще работим с този малък мащаб,
и след няколко секунди ще разберем
колко малък е той,
то ще трябва да имаме някои 
мерни единици.
Това видео ще се фокусира 
върху масата.
Как измерваме масата в такъв 
малък мащаб?
За измерване на масата
общността на химиците

English: 
- [Instructor] The thing
that I've always found
amazing about chemistry,
it's an entire field of science
that we as human beings have developed
to actually understand what is happening
in an almost unimaginably small scale.
In particular we're gonna be
thinking about the atomic,
and even the subatomic scale.
And by looking at that scale
we can then begin to understand
the universe in which we live in,
the scale in which we live in,
and even be able to make
predictions about what will happen,
and make things that are
useful for human beings.
So if we're going to operate
at this small of a scale,
and we're gonna appreciate
in a few seconds
how small of a scale it is,
we're going to have to have
some units of measurement.
And this video is going to focus on mass.
How do we measure mass
at such a small scale?
Well to do that the chemistry community

German: 
Was ich schon immer erstaunlich an Chemie fand, ist, dass es ein Gesamtgebiet der Naturwissenschaften ist,
was von Menschen entwickelt wurde, um zu verstehen, was auf kleinster Ebene passiert.
Speziell werden wir über die atomare und subatomare Ebene sprechen.
Dabei lernen wir unser Universum auf allen Ebenen zu verstehen und können Vorhersagen treffen
und Sachen entwickeln, die der Menschheit von Nutzen sind.
Wenn wir in diesem kleinen Maßstab arbeiten und im weiteren Verlauf merkt man, wie klein er ist, brauchen wir Maßeinheiten.
Dieses Video thematisiert die Masse
Wie messen wir die Masse in diesem kleinen Maßstab?

Azerbaijani: 
Mənim kimyada həmişə tapdığım
ən möhtəşəm şey
bu elmin daxili aləmidir ki,
burada biz insani varlıq olaraq inkişaf etmişik ki,
ağlasığmaz dərəcədə kiçik miqyaslarda
nə baş verdiyini həqiqətən anlayaq.
Xüsusən, biz atomik və hətta
subatomik miqyas barədə düşünəciyik.
Və bu miqyasda baxaraq biz
bizim yaşadığımız kainat,
bizim olduğumuz miqyası başa düşməyə başlar
və hətta nə baş verə biləcəyi barədə öncədən xəbər verə bilərik
və insaniyyət və rifah üçün faydalı şeylər edərik.
Deməli, əzizlərim, əgər biz bu kiçik miqyasda iş görəciyiksə
və az bir zamanda qiymətləndirəcəyiksə
nə qədər kiçik miqyas olduğunu,
bizim hər hansısa ölçü vahidimiz var olmalıdır.
Və bu videoda biz kütləyə fokuslanacıyıq.
Biz kiçik miqyasda kütləni necə ölçürük?
Yaxşı, bunu belə etməklə kimya birliyi

English: 
has historically used something
called an atomic mass unit.
I'll write it here,
atomic, atomic mass unit,
and it's historically denoted as AMU.
And more recently,
the more modern version of this
is the unified atomic mass unit,
that is denoted by just
a U instead of an AMU.
So how does a unified atomic mass unit
connect to our units of mass
that we might use on a larger scale
like, say, grams or kilograms.
Well, the unified atomic
mass unit is defined as
1.660540 times 10
to the negative 27 kilograms.
So when you see something like this,
you might have a few reactions.
Your first reaction, which would
be an appropriate reaction,

Azerbaijani: 
atom kütlə vahidi adlanan vahiddən istifadə edir ta qədimdən.
Mən bura atomik... atomik kütlə vahidi yazacam
və bu tarixən a.k.v deyə qeyd olunur.
Və son zamanlar
bunun daha müasir forması
vahid (unified) atom kütlə vahididir,
a.k.v yerinə sadəcə u (unified) yazılır.
Bəs vahid atom kütlə vahidi
bizim kütlə vahidimizlə
yəni ola bilsin yüksək miqyasda olan
gram, kiloqramlarla necə əlaqələnir?
Hə, əzizlərim, birləşmiş bütöv atom kütlə vahidi
1.660540 vuraq 10
üzəri -27 kiloqramdır.
Əgər siz bunun kimi bir şey görsəniz,
sizin bir neçə reaksiyanız ola bilər.
Birinci reaksiyanızda

Bulgarian: 
е използвала нещо, наречено 
единица за атомна маса.
Ще го напиша тук: единица за 
атомна маса
и е обозначена като AMU
(в България се означава като 'u')
В последно време
по-модерната версия на това е
абсолютна атомна маса, която
се бележи с U.
Как абсолютната атомна маса
е свързана с нашите мерни 
единици за маса,
които можем да използваме в 
по-голям мащаб
като грамове или килограми?
Абсолютната атомна маса 
е дефинирана като
1,660540  умножено по
10 на минус 27 степен килограми.
Когато видиш нещо такова,
може да реагираш 
по няколко начина.
Първата ти реакция, която ще 
бъде съвсем нормална,

German: 
Die chemische Gemeinschaft hat historisch dafür etwas namens "atomare Masseneinheit" benutzt.
Ich schreibe es hier, "atomare Masseneinheit".
Veraltet abgekürzt "amu"
Heutzutage ist die atomare Masseneinheit mit nur einem "u" angegeben statt "amu".
Wie kann man die atomare Masseneinheit mit Einheiten verbinden, die wir in größerem Maßstab benutzen wie Gramm oder Kilogramm?
Die atomare Masseneinheit ist definiert als 1,660540 x 10 ^ -27 Kilogramm.
Wenn man das sieht, könnten ein paar Reaktionen darauf kommen.

English: 
is that wow, 10 to the negative
27 power is very small.
To appreciate it you could write it out,
it would be zero point and then 26 zeros
and then you would have one
six six zero five four zero.
So very, very, very small,
really unimaginably small.
We can only try to abstract it
with things like mathematics.
The other thing you might appreciate
is this feels like a bit
of a hairy number here,
1.660540, why did they define it that way?
And the answer to your question is,
this definition makes it a lot cleaner
when we think about the
mass of whether it's an atom
or the constituents of an atom
like a proton or a neutron.
Roughly speaking the mass of a proton
is approximately one
unified atomic mass unit.
The mass of a neutron
is approximately one
unified atomic mass unit.
It actually turns out that a proton's
a little bit more than one,

Bulgarian: 
е, че 10 на степен –27  
е много малко число.
За да го оцениш, можеш 
да го напишеш –
това би било 0 цяло и после
26 нули след запетайката,
а след това ще има 1660540.
Това е изключително малко число, 
невъобразимо малко.
Можем само да се опитаме да си го представим чрез неща като математиката.
Друго нещо, което можеш 
да прецениш е,
че това изглежда е
доста странно число.
1,660540, защо са го 
определили по този начин?
Отговорът на този въпрос е,
че определено по този начин, 
то е много по-разбираемо,
когато мислим за масата на атом
или неговите съставни като 
протон или неутрон.
Масата на протона е приблизително
равна на почти 1 абсолютна 
атомна маса.
Масата на един неутрон
e почти 1 абсолютна атомна маса.
Оказва се, че масата на протона
е малко повече от 1,

Azerbaijani: 
`vau, 10 üzəri -27 çox kiçik rəqəmdir` deyə bilərsiniz.
Bunu dəyərəndirmək üçün siz bunu rəqəmlə yaza bilərsiniz,
bu 0 vergül 26 ədəd 0
və sonra 1.66540 olacaq.
Yəni ki təsəvvür edilməz çox, çox, çox dərəcədə kiçikdir.
Biz sadəcə riyazi yolla bunu mücərrədləşdirə bilərik.
Yaşıyacağınız digər başqa bir
hiss qorxu ola bilər burada,
1.660540, niyə bu üsulla təyin edirlər ki?
Və sizin sualınızın cavabında isə
bu tərif daha çox
biz kütlə barəsində düşünən zaman
bunun atom yoxsa atomun proton və ya neytron kimi tərkib hissəsi olduğunu aydınlaşdırır.
Gözəyarı desək, protonun kütləsi
təxmini 1 vahid atom kütlə vahididir.
Neytronun kütləsi
təxmini 1 vahid atom kütlə vahididir.
Bu əslində müəyyənləşdirir ki, proton
1`dən bir qədər daha çoxdur,

German: 
Die erste wäre eine angemessene Reaktion: Die Zahl ist wirklich klein.
Um es abzuschätzen, könnte man es ausschreiben, das wären 10 und 26 mal eine 0 (1.000.000.000.000.000.000.000.000.000)
und diese Zahl mal 1,660540.
Sie ist also unvorstellbar klein.
Wir können nur versuchen es mit bspw. Mathematik zu abstrahieren.
Der andere Gedanke ist, warum definiert man die Masse mit 1,660540?
Die Antwort darauf ist, die Definition macht es klarer, wenn wir an die Masse eines Atoms,
oder die Bestandteile eines Atoms nachdenken wie Proton oder Neutron.
Genähert ist die Masse eines Protons ungefähr 1u.
Die Masse eines Neutrons ist ebenfalls ungefähr 1u.

Bulgarian: 
около 1,007 единици за атомна маса,
но това е приблизително 1.
И неутронът е малко по-голям
дори от протона,
около 1,008 атомни единици.
Масата на електрона е много по-малка
от масите, на което и да е от другите,
около една двехилядна част
от протона или неутрона.
Можеш да си 
представиш един атом,
който е изграден от протони
и обикновено и неутрони,
и електрони също,
масата му приблизително ще бъде
равна на сбора от масите на протоните 
и неутроните в ядрото.
Ако знаеш броя на протоните
и неутроните в ядрото,
то ще имаш една 
много добра представа
за неговата атомна маса.
Можеш да видиш, че 
това е отбелязано
в периодичната таблица на 
елементите, които показвам сега.
Ще учим за периодичната таблица
с много повече детайли 
в други видеа.
Тук можеш да видиш 
някои интересни елементи.
Първо имаш съкращението на 
името на дадения елемент.
H представлява водород.
Числото най-отгоре на 
периодичната таблица

English: 
it's about 1.007 atomic mass units,
but it's approximately one.
And the neutron is
actually a little bit more
than even a proton,
it's 1.008 approximately
unified atomic mass units.
Now an electron's mass
is actually far smaller
than either of these,
it's actually almost one two thousandth
of a proton or a neutron,
and so you can imagine an atom
which is made up of protons
and usually neutrons
and electrons as well,
the mass is mainly going to be
the protons and neutrons in the nucleus.
And so if you know the number of protons
and neutrons in the nucleus,
you're going to have a pretty good sense
of its atomic mass.
And you can see that indicated
on a periodic table of
elements which we have here.
And we will study the
periodic table of elements
in a lot more detail in other videos.
But you can see a couple
of interesting elements.
One, you have the abbreviation
of a given element,
H represents hydrogen.
The number on top on this periodic table,

German: 
Eigentlich ist die Masse eines Protons etwas mehr als 1u und zwar ca. 1,007u,
gerundet aber 1u.
Ein Neutron wiegt etwas mehr als ein Proton ca. 1,008u.
Die Masse eines Elektrons ist wesentlich weniger, sie liegt bei fast 1/2000 eines Protons oder Neutrons.
So kann man sich ein Atom vorstellen, es besteht aus Protonen, normalerweise Neutronen und Elektronen.
Der massereiche Teil liegt im Kern des Atoms (Protonen und Neutronen).
Wenn man die Anzahl der Protonen und Neutronen im Kern kennt, hat man eine gute Vorstellung von der Atommasse.
Angegeben ist das auf dem PSE.
Wir werden uns in einem anderen Video noch näher mit dem PSE befassen.
Aber man sieht viele interessante Elemente.
Als erstes hat man das Elementsymbol gegeben.
H steht für Wasserstoff.

Azerbaijani: 
təxmini 1.007 atom kütlə vahididir,
ama təxmini 1`dir.
Və neytronsa əslində
protondan bir qədər daha çoxdur,
təxmini 1.008 bütöv atom kütlə vahididir.
İndiysə elektronun kütləsi
digərlərinə nisbətən kiçikdir.
Demək olar ki, 1000, 2000lərlə
proton və ya neytrondur
və siz atomu təsəvvür edərək-
hansı ki, protonlardan
və adətən neytronlardan və həmçinin elektronlardan təşkil olunub-
kütlənin əsasən
nüvədə proton və neytrodnan təşkil olunduğunu bilirsiiniz.
Və əgər siz protonların
və neytronların sayını bilirsinizsə nüvədə,
sizin çox yaxşı biləcəksiniz
onun atom kütləsi barədə.
Və siz dövri cədvəldə olan
göstərilmiş elementləri burada görə bilərsiniz.
Və biz dövri cədvəldə olan elementləri
daha ətraflı başqa videolarda öyrənəcəyik.
Amma siz bəzi maraqlı elementləri görə bilərsiniz.
Birinci, sizin verilmiş elementin qısaldılmış versiyası var,
H hidrogeni təmsil edir,
dövri cədvəin yuxasındaki rəqəm

German: 
Die Zahl über dem Elementsymbol steht für die Ordnungszahl und zeigt, wie viele Protonen vorhanden sind.
Ein ELement definiert sich über die Anzahl seiner Protonen.
Jedes Atom mit einem Proton in seinem Kern ist ein Wasserstoffatom.
Jedes Atom mit 20 Protonen ist Calcium.
Jedes Atom mit 36 Protonen ist Krypton.
Was für eine Masse hat jetzt ein Wasserstoffatom?
Pausiere das Video und denke nach.
Wir wissen, dass jedes H-Atom 1 Proton besitzt, aber es gibt unterschiedliche Versionen von Wasserstoff,
sie unterscheiden sich in der Anzahl ihrer Neutronen.
Der meiste Wasserstoff besitzt 0 Neutronen.

Azerbaijani: 
atom nömrəsidir
və sizə nə qədər proton olduğunu deyir.
Və element proton sayı ilə müəyyən olunur.
Yəni, nüvəsində tam olaraq 1 proton olan hər hansısa atom
hidrogeni tərif edir.
Eynilə 20 protonu olan hər hansısa atom
nüvədə, kalsium elementidir.
Nüvədə 36 protonu olan hər hansısa atom
Kriptondur nəticə etibarilə.
Hidrogenin kütləsi barəsində nə düşünürsünüz?
Videonu dayandırın və düşünün bu barədə.
Yaxşı, biz bilirik ki, bütün hidrogen atomlarının
tərif etdiyimiz kimi 1 protonu var,
ancaq əslində anlaşılan odur ki,
hidrogenin müxtəlif versiyaları var
müxtəlif asyda neytronlara malik.
Kainatda olan ən çox hidrogenin
əslində 0 neytronu var, 0 neytronu var.
1 və ya 2 neytron olması barədə versiyalar mövcuddur,

Bulgarian: 
е атомният номер
и показва колко протона 
се съдържат в ядрото му.
Химичният елемент се определя от 
броя на протоните.
Всеки атом, който има точно 
един протон в ядрото си,
е водород по дефиниция.
Всеки атом, който има точно 
20 протона в ядрото си, е калций.
Всеки атом, който има точно 
36 протона в своето ядро,
е криптон.
Каква би била масата на 
един водороден атом?
Спри видеото и помисли.
Знаем, че всички атоми на водорода
по дефиниция имат един протон,
но се оказва,
че има различни видове водород,
които могат да имат различен 
брой неутрони.
По-голямата част от водорода 
във вселената
има 0 неутрона.
Има видове, които съдържат един 
или два неутрона,

English: 
that's the atomic number,
and that tells you how
many protons it has.
And an element is defined
by the number of protons.
So any atom that has exactly
one proton in its nucleus
is going to be hydrogen by definition.
Any atom that has exactly 20 protons
in its nucleus is going to
be calcium by definition.
Any atom that has exactly
36 protons in its nucleus
is going to be krypton by definition.
So what would you expect the
mass of a hydrogen atom to be?
Pause this video and think about it.
Well we know that all hydrogen atoms
by definition have one proton,
but it actually turns out
there's different versions of hydrogen
that can have different
numbers of neutrons.
Most of the hydrogen in the universe
actually has zero neutrons, zero neutrons.
There are versions that
have one or two neutrons,

Bulgarian: 
но повечето, приблизително 
99,98% от водорода
има един протон, нула неутрони,
и, ако e неутрален, водородът 
има един електрон.
Когато говорим за различните видове 
на един елемент,
има по-интересна дума за това –
наричат ги изотопи.
Различните изотопи,
всички те имат еднакъв 
брой протони,
защото представляват един 
и същи елемент,
но имат различен брой неутрони.
Ако това е най-често срещаната 
форма на водорода,
то каква мислиш, че ще 
бъде масата му?
Неговата маса ще бъде
равна на сбора от масите на
протона и електрона.
Грубо казано, това ще е 
равно на масата на протона,
защото масата на протона
е много по-голяма от масата 
на електрона.
Значи очакваме, че масата
на водорода
е приблизително 
1 единица за атомна маса.
Ако искаш прецизно да разгледаш
масата на протон и електрон,
когато ги събереш, ще получиш нещо,
което е близо до 1,008.
Виждаш това

German: 
Es gibt Versionen, die haben 1 oder 2 Neutronen, aber 99,98% des Wasserstoffs im Universum haben 0 Neutronen und 1 Proton.
Wenn es ein neutral geladenes H-Atom ist, hat es 1 Elektron.
Wenn wir über unterschiedliche Versionen eines Elementes reden, dann sprechen wir von "Isotopen".
Die verschiedenen Isotope haben alle die gleiche Anzahl an Protonen, da wir von dem gleichen Element sprechen.
Aber sie haben unterschiedlich viele Neutronen.
Das ist die häufigste Form von Wasserstoff.
Wieviel beträgt seine Masse?
Seine Masse beschreibt die Masse eines Protons plus eines Elektrons.
Ungefähr also die Masse eines Protons, da  die Masse eines Elektrons nicht stark ins Gewicht fällt aufgrund seiner geringen Masse.
So erwartet man eine ungefähre Masse von 1u.
Wenn man sich die Masse eines Elektrons und Protons genau anschaut und addiert, erhält man etwas näher an 1,008u.

English: 
but most, 99.98% roughly,
of hydrogen in the universe
has one proton, zero neutrons,
and if it's a neutral hydrogen
it's going to have one electron.
And when we talk about
versions of a given element
there's a fancy word for
it, they're called isotopes.
And the different isotopes,
they'll all have the
same number of protons
'cause they're talking
about the same element,
but they'll have different
numbers of neutrons.
And so if this is the most
common form of hydrogen.
What do you think its mass is going to be?
Well its mass is going to
be essentially the mass
of a proton plus an electron,
and roughly speaking it's going
to be the mass of a proton
'cause the mass of a proton's
going to be so much larger
than the mass of an electron.
And so you would expect
that its mass is approximately
one unified atomic mass unit.
Now if you were to precisely look at
the mass of a proton and a electron,
if you add them together,
you actually get something
that's a little bit closer to 1.008.
And you actually see that

Azerbaijani: 
ama ən çox, təxmini kainatda olan 99.98% hidrogenin
1 protonu və 0 neytronu var
və əgər bu neytrol hidrogendirsə,
bunun 1 elektronu olacaq.
Və verilmiş element barədə danışanda
izotop adlanan xəyali bir söz mövcud olur.
Və müxtəlif izotopların,
onların bütün proton sayları eynidir,
çünki onlar eyni element haqqında danışırlar,
ancaq onların neytron sayı fərqli olacaq.
Beləliklə, bu da hidrogenin ən adi formasıdır.
Kütlənin neçə olacağı barədə nə düşünürsünüz?
Deməli, onun kütləsi əsasən protonun
kütləsi üstəgəl elektron olur,
və təxmini desək, bu protonun kütləsi olacaq
çünki protonun kütləsi
elektronun kütləsindən daha çox böyük olacaq.
Və söz gözləyə bilərsiniz ki,
bunun kütləsi təxmini 1 vahid atom kütlə vahididir.
İndiysə, əgər siz dəqiqliklə
protonun və neytronun kütləsinə baxsanız,
onlaarı birlikdə əlavə etsəniz, siz əslində
təxmini 1.008`ə yaxın bir rəqəm alacaqsınız.

English: 
right over here on the
periodic table of elements.
Now this number, although
it is pretty close
to the mass of the version of hydrogen
that I just described,
it's actually a weighted average
of the various versions of hydrogen.
It's just close to this version
because this version
represents most of the hydrogen
that we actually see around us.
If for example you had two
versions of an element,
some hypothetical element,
and let's say that 80% of the element
that we see is version one
and version one has a mass
of let's call it five atomic mass units,
and then version two,
it's the remainder, 20%,
of what we observe of that element,
it has an atomic mass of
six atomic mass units.
You would get a weighted average here
of 5.2 unified atomic mass units.
And that's actually how
these numbers are calculated.

German: 
Das steht auch hier im PSE.
Die Zahl, obwohl sie nah an der Version des zuvor beschriebenen Atoms liegt, ist ein gewichteter Durchschnitt der Isotope von Wasserstoff.
Die Zahl ist nur nahe der Version, da sie die häufigste von Wasserstoff ist.
Wenn man z.B. 2 Isotope eines hypothetischen Elements hat, 80% ist Isotop 1 und hat eine Masse von 5u
und 20% ist Isotop 2 mit einer Atommasse von 6u,
Erhält man einen gewichteten Durchschnitt von 5,2u.
So berechnet man diese Zahlen.

Bulgarian: 
ето тук в периодичната таблица.
Това число, въпреки че това 
число е доста близко
до масата на водородния атом,
който сега описах,
е всъщност средната маса на
на различните изотопи на водорода.
Близо е до този вид,
защото тази версия представлява 
най-голяма част от водорода,
който виждаме около нас.
Ако, например, имаш две версии 
на някой елемент,
някакъв хипотетичен елемент,
и нека кажем, че 80% от този елемент,
който виждаме, е версия 1
и версия 1 има маса 
от 5 атомни единици,
и тогава версия 2, това е 
остатъкът от 20%
от това, което наблюдаваме
като този елемент,
тя има атомна маса от 6 
атомни единици.
Ще получиш приблизителната 
атомна маса
от 5,2 атомни единици.
По този начин се пресмятат числата тук.

Azerbaijani: 
Və əslində siz onu
burada elementlərin dövri cədvəində görürsünüz.
İndiysə, bu rəqəm baxmayaraq ki,
Hidrogeni kütlə versiyasına çox yaxındır,
mən indicə təsvir etdiyim kimi,
bu əslində,
hidrogenin müxtəlif versiyalarının orta çəkiləridir.
Bu sadəcə bu versiyaya çox yaxındır,
çünki bu versiya
ətrafımızda gördüyümüz bir çox hidrogeni təmsil edir.
Əgər, məsələn, sizin elementin 2 versiyası varsa,
bəzi fərziyyə olunmuş elementlər,
və gəlin deyək ki, gördüyümüz 80% element
versiya 1-dir.
və versiya 1-in kütləsi
gəlin deyək ki, 5 atom kütlə vahididir
və sonra, geriyə galan versiya 2
müşahidə elədiyimiz elementlərin 20%-dir.
Bunun atom kütləsi 6 atom kütlə vahididir.
Sİz burada orta çəki olaraq
5.2 vahid atom kütlə vahidi əldə edəcəksiniz.
Və bu da bu rəqəmlərin necə hesbalanacağıdır.

Bulgarian: 
Те не са само масата на 
този елемент
те са средната атомна маса
на различните изотопи, на 
различните видове.
Това число в 
периодичната таблица
е познато като средна
атомна маса.
В по-стари учебници по химия,
такъв беше случаят,
когато и аз за пръв път 
учих химия,
наричат това число атомно тегло
и аз винаги съм се оплаквал за това,
защото става въпрос за масата, 
а не за теглото.
Ако не знаеш разликата,
ще я научиш в някакъв 
момент в бъдещето,
и наистина се говори за 
средна атомна маса.
Сега ще ти дам малко 
повече детайли,
които могат да ти бъдат полезни.
Понякога ще чуваш нещо, 
наричано относителна атомна маса.
Оказва се, че тази периодична таблица,
тъй като не пише малко U
след всяко от тези числа
е от изключителна важност тези числа 
да са без мерна единица,
така че да се говори за 
относителна атомна маса.
Средно, например,

Azerbaijani: 
Onlar sadəcə elementin 1 növünün kütləsi deyil,
onlar müxtləif izotopların
çüxtəlif növlərin orta kütlə çəkisidir.
Və elementlərin dövri cədvəlində olan bu rəqəm
orta atom kütləsi kimi bilinir,
orta,orta atom atom kütləsi.
İndi köhnə kimya kitablarında
və bu
mənim ilk dəfə kimyanı öyrəndiyim zamanlar idi,
onlar bu rəqəmə atom çəkisi deyirdilər.
Və mən həmişə bu haqda şikayətlənmişəm,
çünki bu əslində kütlə yox, çəki barəsində danışır.
Siz əgər fərqlərini bilmirsinizsə,
bəzi hissələri gələcəkdə öyrənəcəksiniz
və bu əslində orta atom kütləsindən danışır.
İndiysə, mən sizə kiçik detal verəcəm
sizə yararlı ola biləcək deyə düşünürəm.
Bəzi zamanlarda siz nisbi atom kütləsi barəsində eşidəcəksiniz.
Bu əslində elementlərin dövri cədvəlinə çevriləcək,
çünki kiçik `u` yazılmır
hər bu rəqəmlərdən sonra,
bu rəqəmlər əsasən vahidsizdir,
yəni ki, biz həqiqətən də nsibi atom kütləsindən danışırıq.
Bu deyir ki, məsələn,

English: 
They are not just the mass
of one type of that element,
they're a weighted average mass
of the various isotopes,
of the various types.
And so this number on a
periodic table of elements
is known as the average atomic mass,
average, average atomic atomic mass.
Now in older chemistry books,
and this is actually the case
when I first learned chemistry,
they call this number atomic weight.
And I've always complained about it
because it's really talking
about mass and not weight.
If you don't know the difference
you'll learn that at
some point in the future,
and it's really talking
about average atomic mass.
Now I'll give you one little detail
that might be useful to you.
Sometimes you'll hear something
called relative atomic mass.
It actually turns out this
periodic table of elements,
because it does not write a little U
after each of these numbers,
it's essentially these
number are unitless,
so it's really talking
about relative atomic mass.
So it's saying, hey on
average, for example,

German: 
Sie beschreiben nicht nur die Masse einer Version eines Elements sondern den gewichteten Durchschnitt all seiner Isotope.
Die Zahl im PSE beschreibt also die durchschnittliche Atommasse.
In älteren Chemiebüchern nannte man das noch Atomgewicht.
Ich habe mich immer darüber beschwert, da man von Massen spricht und nicht von Gewicht.
Wenn du den Unterschied nicht weißt, wirst du das später noch lernen und es geht wirklich um die durchschnittliche Atommasse.
Ich gebe euch einen kleinen Hinweis, der nützlich sein kann:
Manchmal hört man den Begriff "relative Atommasse".
Das beschreibt auch die Zahl hier im PSE, aber ohne die Einheit "u", sondern es besitzt keine Einheit.
Man spricht dann von "relativer Atommasse".

Bulgarian: 
масата на въглеродния атом
е приблизително 12 пъти по-голяма
от масата на водородния атом.
Ако сложат мерни единици тук,
тогава това наистина би било 
средната атомна маса.
Но за нашите цели, докато 
навлизаме в химията
можеш да гледаш тези числа
и да си казваш, ако кислорода има 
относителна атомна маса 16,
то тогава неговата средна атомна маса
ще бъде 16 атомни единици.
И както ще видим в бъдеще
това разбиране за средна атомна маса
ще се докаже като нещо много важно.

English: 
the mass of a carbon atom
is going to be roughly 12 times that of,
on average, the mass of a hydrogen atom.
If they put the units here,
then that would actually
truly be average atomic mass.
But for our purposes,
as we go into chemistry,
you can look at these numbers,
and say okay, if oxygen has
a relative atomic mass of 16,
it's average atomic mass
is going to be 16 unified
atomic mass units.
And as we will see in the future,
this understanding of average atomic mass
will prove to be very, very useful.

Azerbaijani: 
karbon atomunun kütləsi
təxmini 12 vuraq
hidrogen atomunun orta kütləsinə.
Əgər vahidəri buraya qoysalar,
onda bu əslində həqiqi orta atom kütləsi olacaq.
Amma bizim məqsədimiz üçün, kimyaya keçid etdiyimiz zaman,
siz bu rəqəmlərə baxa
və deyə bilərsiniz ki, hə, əgər oksigenin 16 nisbi atom kütləsi varsa,
onun orta atom kütləsi
16 vahid atom kütlə vahidi olacaq.
Və bizim gələcəkdə görəcəyimiz kimi,
orta atom kütləsini başa düşmək
çox, çox istifadə edildiyini sübut edəcək.

German: 
Ein Beispiel: Die durchschnittliche Masse eines Kohlenstoffatoms beträgt ca. 12 mal die durchschnittliche Masse eines H-Atoms.
Mit der Einheit "u" entspräche das der durchschnittliche "Atommasse".
Im Chemieunterricht, kann man sagen, wenn man sich die Zaheln anschaut:
Wenn Sauerstoff eine "relative Atommasse" von 16 hat, dann ist seine durchschnittliche Atommasse 16u.
Später wirst du sehen, dass dieses Verständnis der durchschnittlichen Atommasse sehr nützlich sein wird.
