
Tamil: 
அன்புள்ள மாணவர்களே,
இன்று காலனித்துவ
இந்தியாவில் அறிவியல்
மற்றும் தொழில்நுட்பத்தின்
வளர்ச்சி அல்லது
பற்றாக்குறை பற்றி
விவாதிப்போம்; அது
பிரிட்டிஷ் ஆட்சியின்
போது. பிரிட்டிஷ்
இந்தியாவின் போது

Hindi: 
प्रिय छात्रों, आज
हम औपनिवेशिक भारत
में विज्ञान के विकास
या विकास और प्रौद्योगिकी
के अभाव पर चर्चा
करेंगे। यह ब्रिटिश
शासन के दौरान है।
हम यह देखेंगे कि
ब्रिटिश भारत के
दौरान विज्ञान और
प्रौद्योगिकी नीति
क्यों बनाई गई थी,
यह सामाजिक और आर्थिक
परिवर्तन कैसे लाया,
ब्रिटिश भारत के
दौरान हुए तकनीकी

Hindi: 
विकास क्या हैं, क्या
कारण हैं कि स्वदेशी
शिक्षा प्रणाली में
गिरावट आई और कैसे
भारतीय बुद्दिजीवियों,
साथ ही साथ भारतीय
वैज्ञानिकों ने औपनिवेशिक
नीति का जवाब दिया,
जिसके परिणामस्वरूप
स्वतंत्र भारत में
विज्ञान और प्रौद्योगिकी
विकास पर असर पड़ा।
यह चर्चा ज़हीर बाबर
के लिखे लेख पर आधारित
है।
लेख का नाम साइंस
टेक्नोलॉजी एंड कोलोनियल
पावर (Science Technology and Colonial
Power) है। यह “सोशल हिस्ट्री
ऑफ़ साइंस इन कोलोनियल
इंडिया (Social History of Science
in Colonial India)” पुस्तक में
प्रकाशित हुआ है
जिसे एस इरफान हबीब

Tamil: 
அறிவியல் மற்றும்
தொழில்நுட்பக் கொள்கை
ஏன் வகுக்கப்பட்டது,
அது எவ்வாறு சமூக
மற்றும் பொருளாதார
மாற்றத்தைக் கொண்டு
வந்தது, பிரிட்டிஷ்
இந்தியாவின் போது
நிகழ்ந்த தொழில்நுட்ப
முன்னேற்றங்கள்
என்ன, சுதேச கல்வி
முறை வீழ்ச்சியடைந்ததற்கான
காரணங்கள் என்ன,
இந்திய புத்திஜீவிகள்
மற்றும் இந்திய விஞ்ஞானிகள்
காலனித்துவ கொள்கைக்கு

Tamil: 
எவ்வாறு பதிலளித்தனர்,
இதன் விளைவாக சுதந்திரத்திற்குப்
பிந்தைய இந்தியாவில்
அறிவியல் மற்றும்
தொழில்நுட்ப வளர்ச்சியில்
தாக்கம் ஏற்பட்டது.
இந்த விவாதம் ஜாகீர்
பாபர் எழுதிய கட்டுரையின்
அடிப்படையில் அமைந்துள்ளது.
கட்டுரையின் பெயர்
அறிவியல் தொழில்நுட்பம்
மற்றும் காலனித்துவ
சக்தி.
இது காலனித்துவ இந்தியாவில்
சமூக வரலாறு பற்றிய
ஒரு திருத்தப்பட்ட
புத்தகத்தில் வெளியிடப்பட்டுள்ளது,

Hindi: 
(S Irfan Habib) और ध्रुव रैना
(Dhruv Raina) द्वारा संपादित
किया गया है। यह 2009
में ऑक्सफोर्ड यूनिवर्सिटी
प्रेस (Oxford university press)
द्वारा प्रकाशित
किया गया था। अब अगर
हम ब्रिटिश नीतियों
को विभाजित करते
हैं, तो यह दो दृष्टिकोणों
का आकार ले सकता है।
पहला परिप्रेक्ष्य
प्रत्यक्ष या अप्रत्यक्ष
नीति है, जिसके कारण
स्वदेशी शिक्षा प्रणाली
का विनाश हुआ, और इसके
परिणामस्वरूप सार्वजनिक
कार्य जो राज्य द्वारा
बड़े पैमाने पर सिपोय
म्युटिनी (Sepoy Mutiny) के

Hindi: 
चरण के बाद में शुरू
किया गया और वह 1857
के बाद का है और दूसरा
परिप्रेक्ष्य वर्तमान
वैज्ञानिक संरचना
के विज्ञान और प्रौद्योगिकी
विकास और भारतीय
वैज्ञानिक, भारतीय
बुद्धिजीवियों ने
कैसे विज्ञान और
प्रौद्योगिकी पर
औपनिवेशिक नीतियों
की ब्रिटिश नीतियों
का जवाब दिया।
अंग्रेज जब भारत
आए, तो वे ईस्ट इंडिया
कंपनी (East India Company) के
माध्यम से भारत आए।
1857 तक ईस्ट इंडिया
कंपनी भारत के कुछ

Tamil: 
இது எஸ் இர்பான்
ஹபீப் மற்றும் துருவ்
ரெய்னா ஆகியோரால்
திருத்தப்பட்டது.
இதை ஆக்ஸ்போர்டு
பல்கலைக்கழக பத்திரிகை
2009 இல் வெளியிட்டது.
இப்போது நாம் பிரிட்டிஷ்
கொள்கைகளை தோராயமாகப்
பிரித்தால், அது
இரண்டு கண்ணோட்டங்களின்
வடிவத்தை எடுக்கலாம்.
முதல் முன்னோக்கு
உள்நாட்டு கல்வி

Hindi: 
हिस्सों पर राज कर
रही थी, तब भारत सीधे
महारानी की सत्ता
के शासन में था, ईस्ट
इंडियन पॉलिसी (East
Indian policy), ईस्ट इंडियन
कंपनी को लाभ कमाने
में अधिक रुचि थी।
लाभ कमाने के लिए
भारतीय विज्ञान,
प्रौद्योगिकी, कृषि
को विकसित करने के
लिए वे जो कुछ भी कर
सकते थे, उन्होंने
किया लेकिन अनिवार्य
रूप से उनका उद्देश्य
लाभ कमाना था।
इसलिए कोई सिस्टम
(system) नहीं था, भारत
में ईस्ट इंडिया

Tamil: 
முறையை அழிக்க வழிவகுத்த
நேரடி அல்லது மறைமுகக்
கொள்கையாகும், இதன்
விளைவாக சிப்பாய்
கலகத்திற்குப் பிந்தைய
கட்டத்தில் அரசால்
வெகுஜன அளவில் தொடங்கப்பட்ட
பொதுப்பணி தொடங்கப்பட்டது
மற்றும் அது 1857 க்குப்
பின் நடந்தது . இரண்டாவது
முன்னோக்கு, தற்போதைய
விஞ்ஞான கட்டமைப்பின்
அறிவியல் மற்றும்
தொழில்நுட்ப வளர்ச்சியின்
வளர்ச்சியும், அறிவியல்
மற்றும் தொழில்நுட்பம்

Hindi: 
राज के दौरान औपनिवेशिक
नीति के लिए कोई संगठन
नहीं था; विज्ञान
और प्रौद्योगिकी,
विकास, के संबंध में
कोई व्यवस्थित नीति
नहीं थी जो कुछ भी
किया गया था वह प्रयोग
के आधार पर किया गया
था, यह ट्रायल एंड
एरर (trial and error) के आधार
पर भी किया गया था।
क्योंकि वे भारत
को प्रयोग के स्थल
के रूप में देख रहे
थे, प्रयोगशाला के

Tamil: 
குறித்த காலனித்துவ
கொள்கைகளின் பிரிட்டிஷ்
கொள்கைகளுக்கு இந்திய
விஞ்ஞானி, இந்திய
புத்திஜீவிகள் எவ்வாறு
பதிலளித்தார்கள்
என்பதும் ஆகும்.
ஆங்கிலேயர்கள் இந்தியாவுக்கு
வந்தபோது, ​​கிழக்கிந்திய
கம்பெனி மூலம் இந்தியா
வந்தார்கள்.
கிழக்கிந்திய கம்பெனி
1857 வரை இந்தியாவின்
சில பகுதிகளை ஆண்டது,
பின்னர் இந்தியா
நேரடியாக ராணியின்
அதிகாரத்தின் கீழ்

Tamil: 
வந்தது, கிழக்கு
இந்திய கொள்கை, கிழக்கு
இந்திய நிறுவனம்
லாபம் ஈட்டுவதில்
அதிக அக்கறை காட்டியது.
அவர்கள் செய்த இந்திய
அறிவியல், தொழில்நுட்பம்,
வேளாண்மை ஆகியவற்றை
மேம்படுத்துவதற்கு
அவர்கள் என்ன செய்ய
முடியுமோ, அதை லாபம்
ஈட்டுவதற்காக அதை
செய்தார்கள், ஆனால்
அடிப்படையில் அவர்களின்
நோக்கம் பணம் சம்பாதிப்பது,

Hindi: 
रूप में जहाँ इन सभी
प्रयोगों को लिया
जा सकता था और परिणाम
बाद में ब्रिटेन
में दोहराया जा सकता
था, ईस्ट इंडियन कंपनी
ने महसूस किया कि
राजस्व में गिरावट
आ रही है और वे ईस्ट
इंडिया कंपनी के
राजस्व में गिरावट
के कारणों का पता
लगाना चाहते थे।
जिस कारण से उन्हें
पर्याप्त राजस्व
नहीं मिल रहा था, इसका
कारण था कि किराया
मुक्त भूमि जो ब्रिटिश

Hindi: 
भारत के शुरुआती
चरण में शैक्षिक
उद्देश्यों के लिए
दी गई थी। उन्होंने
पाया कि शैक्षणिक
संस्थानों को किराया
मुक्त भूमि दी गई
थी। इसलिए, इन जमीनों
से उत्पन्न राजस्व
इन शैक्षणिक संस्थानों
के रखरखाव में चला
गया। अब ईस्ट इंडिया
कंपनी के अनुसार
इस तरह की बंदोबस्ती,
ऐसी किराया मुक्त
भूमि, ने बहुत अधिक
हेरफेर, जालसाजी,
अक्षमता का गठन किया

Tamil: 
லாபத்தைப் பெறுவது.
எனவே எந்தவொரு கட்டமைப்பும்
இல்லை, இந்தியாவில்
கிழக்கிந்திய ஆட்சியின்
போது காலனித்துவ
கொள்கைக்கு எந்த
அமைப்பும் இல்லை;
அறிவியல் மற்றும்
தொழில்நுட்பம், வளர்ச்சியில்,
எந்த முறையான கொள்கை
எதுவும் இல்லை.சோதனை
மற்றும் பிழையின்
அடிப்படையில், , சோதனையின்
அடிப்படையில் என்ன
செய்யப்பட்டாலும்
அதுவும் செய்யப்பட்டது.
ஏனென்றால், அவர்கள்
இந்தியாவை பரிசோதனை
செய்யும் தளமாகவும்,
இந்த சோதனைகள் அனைத்தையும்
எடுத்துக்கொள்ளக்கூடிய
ஒரு ஆய்வகமாகவும்,

Tamil: 
அதன் முடிவுகளை பின்னர்
பிரிட்டனில் பெருக்கிக்
கொள்ளவும் செய்ததால்,
அவர்கள் வருவாயைக்
குறைத்து வருவதாக
கிழக்கிந்திய கம்பெனி
உணர்ந்தது, கிழக்கிந்திய
நிறுவனத்தின் வருவாய்
குறைவதற்கான காரணங்களை
அவர்கள் கண்டுபிடிக்க
விரும்பினர்.
பிரிட்டிஷ் இந்தியாவின்
ஆரம்ப கட்டத்தில்
கல்வி நோக்கங்களுக்காக
வழங்கப்பட்ட அறக்கட்டளை
வாடகை இல்லா நிலங்கள்
காரணமாக இருந்தது.
கல்வி நிறுவனங்களுக்கு
வாடகை இல்லா நிலங்கள்
வழங்கப்படுவதை அவர்கள்
கண்டறிந்தனர்.
எனவே, இந்த நிலங்களிலிருந்து
கிடைக்கும் வருவாய்
இந்த கல்வி நிறுவனத்தின்
பராமரிப்பு மற்றும்
பரிபாலனத்திற்கும்
சென்றது.
கிழக்கிந்திய கம்பெனியின்
கூற்றுப்படி, இப்போது
இதுபோன்ற அறக்கட்டளை
வாடகை இல்லாத நிலங்கள்,
ஏராளமான கையாளுதல்,
மோசடி, திறமையின்மை

Hindi: 
और वे इस तरह के किराए
मुक्त भूमि के पक्ष
में नहीं थे, क्योंकि
यह राज्य के खजाने
में इजाफा नहीं कर
रहा था। इसलिए, उन्होंने
उन किराए मुक्त भूमि
से राजस्व के संग्रह
को फिर से शुरू करने
का फैसला किया।
विलियम एडम ने (William
Adam) 19 वीं शताब्दी के
आरंभिक भाग में भारत
में स्वदेशी शैक्षिक
प्रणाली की सीमा,
स्थिति, तरीके के

Tamil: 
ஆகியவற்றைக் கொண்டிருந்தன,
மேலும் அவை அத்தகைய
வாடகை இல்லாத நிலத்திற்கு
ஆதரவாக இல்லை, ஏனென்றால்
அது அரசு கருவூலத்தில்
சேர்க்கப்படவில்லை.
எனவே, முன்பு வாடகைக்கு
இலவச நிலங்களை வழங்கியவர்களிடமிருந்து
வருவாய் வசூலை மீண்டும்
தொடங்க அவர்கள் முடிவு
செய்தனர்.
வில்லியம் ஆடம் 19
ஆம் நூற்றாண்டின்
முற்பகுதியில் மாநிலம்
பற்றி, இந்தியாவில்
சுதேச கல்வி முறையின்
அளவு குறித்து தொடர்ச்சியான
அறிக்கைகளை வெளியிட்டார்,
உதாரணமாக தாமஸ் மன்ரோ
மெட்ராஸின் ஆளுநராக
இருந்தார், 1822 ஆம்
ஆண்டில் அவர், ஒரு
பள்ளிக்கூடம் இல்லாத
ஒரு கிராமம் கூட
இல்லை என்பதைக் கண்டறிந்தார்.
வில்லியம் ஆடம்ஸின்
பள்ளிகளின் நிலை,

Hindi: 
बारे में रिपोर्टों
की श्रृंखला बनाई,
उदाहरण के लिए, थॉमस
मुनरो (Thomas Monroe) मद्रास
के गवर्नर थे, उन्होंने
1822 में पाया कि स्कूल
के बिना एक भी गाँव
नहीं है। विलियम
एडम्स ने औपनिवेशिक
भारत में विद्यालयों,
स्वदेशी विद्यालयों
की सीमा, भाषा माध्यम
पर रिपोर्टों की
श्रृंखला बनायी।
इस रिपोर्ट से पता
चला है कि लगभग हर
गाँव में एक स्कूल
है और यह ज्यादातर

Hindi: 
स्कूल स्थानीय राजा,
स्थानीय शासक या
उनके प्रतिनिधि द्वारा
चलाए या वित्त पोषित
हैं, या वे स्कूल हैं,
जो धनी स्थानीय व्यवसायी
द्वारा निजी धन के
माध्यम से चलाए जा
रहे हैं, लेकिन हर
जगह या तो पाठशाला
या मदरसों या मठों
का अस्तित्व है जहाँ
स्वदेशी शिक्षा दी
जाती थी, खगोल विज्ञान
में, भारतीय चिकित्सा
में, भारतीय खगोल
विज्ञान में, भारतीय
गणित में भारतीय

Tamil: 
காலனித்துவ இந்தியாவில்
உள்ள பூர்வீக பள்ளிகளில்,
ஒரு சுதேசிய மொழிகளில்,
கற்பித்தலின் முறை
மற்றும் அதன் நிலை
பற்றி தொடர்ச்சியான
அறிக்கைகள் கொடுத்தார்.
இந்த அறிக்கை கிட்டத்தட்ட
ஒவ்வொரு கிராமத்திலும்
ஒரு பள்ளியைக் கொண்டுள்ளது,
பெரும்பாலும் இந்த
பள்ளிகள் உள்ளூர்
மன்னர், உள்ளூர்
ஆட்சியாளர் அல்லது
அவரது பிரதிநிதிகளால்
நடத்தப்படுகின்றன
அல்லது நிதியளிக்கப்படுகின்றன,
அல்லது பணக்கார உள்ளூர்
தொழிலதிபரால் தனியார்
நிதியுதவி மூலம்
பள்ளிகள் நடத்தப்பட்ட
சம்பவங்கள் இருந்தன.
பணக்கார உள்ளூர்
தொழிலதிபரால் பள்ளிகள்
தனியார் நிதியுதவி
மூலம் நடத்தப்படுகின்றன,
ஆனால் தொடர்ச்சியாக
பாத்ஷாலாஸ் அல்லது
மெட்ராசாஸ் அல்லது
மாதாஸ் இருப்பு உள்ளது,

Tamil: 
அங்கு சுதேச கல்வி
வழங்கப்பட்டது சுதேச
கல்வி இந்திய இயற்பியலில்
வானியல், இந்திய
மருத்துவத்தில்,
இந்திய வானியல்லில்,
இந்திய கணிதத்தில்.
எனவே, பிரிட்டிஷ்
ஆட்சியின் ஆரம்ப
கட்டத்தில் சுதேச
கல்வி மாதாஸ் வழியாக
மதரஸாக்கள்( Madrassas)
வழியாக பாத்ஷாலாக்கள்(
Pathshalas) வழியாக வழங்கப்பட்டது,
இது வில்லியம் ஆடம்ஸ்
அறிக்கை போன்ற பல்வேறு
அறிக்கைகளால் கண்டறியப்பட்டது,
மேலும் இது பெரும்பாலும்
மருத்துவ வானியல்
துறை, கணிதம், இலக்கிய
துறையில் இருந்தது.
இப்போது, ​​ஆனால்
இந்த சுதேச கல்வி
முறை பத்ஷாலாக்கள்,
மெட்ராஸாக்கள் அவர்கள்
இயங்கி வந்தனர்.
இந்த கல்வி நிறுவனங்களுக்கு
வழங்கப்பட்ட அறக்கட்டளைகளுக்கும்
வாடகை இல்லா நிலங்களுக்கு
நன்றி.

Hindi: 
शिक्षा दी जाती थी।
इसलिए, जैसा कि आप
देख सकते हैं कि ब्रिटिश
शासन के शुरुआती
चरण में पाठशालाओं
के माध्यम से मदरसों
के माध्यम से, मठों
द्वारा स्वदेशी शिक्षा
प्रदान की जाती थी,
जो विलियम एडम्स
की रिपोर्ट जैसी
विभिन्न रिपोर्टों
से मिली थी, और यह
ज्यादातर चिकित्सा,
खगोल विज्ञान, गणित,
साहित्य के क्षेत्र
में था। अब, लेकिन
पाठशालाओं, मदरसों
की शिक्षा की यह स्वदेशी
प्रणाली वे चला रहे

Tamil: 
எனவே, இந்த நிலங்களின்
மூலம் ஈட்டப்பட்ட
வருவாய், பராமரிப்பிலும்
பராமரிப்பிலும்
பரிபாலனத்திற்கும்
சென்றது.
கிழக்கிந்திய கம்பெனி,
இது அவர்களின் ஒட்டுமொத்த
வருவாயைக் குறைக்க
வழிவகுக்கிறது என்று
உணர்ந்தது, அது மாநிலக்
கருவூலத்திற்கு
சேரவில்லை.
எனவே, இந்திய கல்வி,
கல்வி நிறுவனங்களுக்கு
வழங்கப்பட்ட அந்த
நிலங்களிலிருந்து
வருவாய் வசூலை மீண்டும்
தொடங்க அவர்கள் முடிவு
செய்தனர்.
இப்போது 19 ஆம் நூற்றாண்டின்
ஆரம்பத்தில் வங்காளத்தில்
5 லட்சம் ரூபாய் அதிகரிப்புக்கு
வழிவகுத்தது .
எனவே, வங்காளத்தில்
மட்டுமே அவர்கள்
உருவாக்கக்கூடிய
பணத்தின் அளவை நீங்கள்
கற்பனை செய்யலாம்.
முன்னர் வழங்கப்பட்ட
நிலங்களிலிருந்து
வாடகை வசூலை மீண்டும்
தொடங்குவதற்கான

Hindi: 
थे। अक्षय निधि की
वजह से, इन शिक्षण
संस्थानों को उपलब्ध
कराई गई किराया मुक्त
भूमि की वजह से था।
इसलिए, इन जमीनों
के माध्यम से जो राजस्व
उत्पन्न होता था,
जो रखरखाव में जाता
था, ईस्ट इंडिया कंपनी
ने यह महसूस किया
कि यह उनके समग्र
राजस्व में गिरावट
का कारण बन रहा है,
यह राज्य के खजाने
में जोड़ नहीं रहा

Hindi: 
है। इसलिए, उन्होंने
उन भूमि से राजस्व
का संग्रह फिर से
शुरू करने का फैसला
किया, जो सभी भारतीय
शिक्षा, शैक्षणिक
संस्थानों को दिए
गए थे। उदाहरण के
लिए बंगाल में 19 वीं
सदी के आरंभ में 5
लाख रुपये की वृद्धि
हुई।
तो, आप केवल बंगाल
में उत्पन्न होने
वाली धनराशि की कल्पना
कर सकते हैं। राज्य
के खजाने में वृद्धि
के और भी रिकॉर्ड

Tamil: 
இந்த விதியின் காரணமாக,
மாநில கருவூலத்தில்
மேலும் பணம் சேர்க்கப்பட்ட
பதிவுகள் இருந்தன.
இப்போது இது ஒரு
தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது,
இது கணிதங்கள், மாதாஸ்,
பாத்ஷாலாக்கள் மற்றும்
மதரஸாக்களில் வழங்கப்பட்ட
கல்வி முறைக்கு கடுமையான
தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது,
இந்த நிறுவனங்களை
வழக்கமான பண ஆதாரங்கள்
இல்லாத நிலையில்
நீங்கள் காண்கிறீர்கள்,
அவை மூடப்படுகின்றன,
மூடப்படுகின்றன,
எனவே மறைமுகமாக கல்விக்காக
முன்னர் வழங்கப்பட்ட
நிலங்களிலிருந்து
வாடகை வசூலிக்கும்
கிழக்கிந்திய கம்பெனியின்
அத்தகைய கொள்கை,
இது இந்திய கல்வி
முறையின் வீழ்ச்சிக்கு
வழிவகுத்தது, இந்த
கொள்கையின் காரணமாக
இந்த நிறுவனங்கள்
அனைத்தும் மூடப்பட்டிருந்தன
அல்லது இருந்தன,

Tamil: 
ஏனெனில் இந்த கல்வி
நிறுவனங்களுக்கு
ஆதரவவு, உள்ளூர்
மன்னர்கள் உள்ளூர்
ஜமீன்தார்களுடன்
திரும்பப் பெறப்பட்டதால்,
அவர்கள் கூடுதல்
வாடகை செலுத்துமாறு
பிரிட்டிஷ் அரசாங்கத்திடமிருந்து
கடும் அழுத்தத்திற்கு
உள்ளாகினர், மேலும்
இந்த இடங்களிலிருந்து
வாடகை வசூலிப்பதன்
மூலம் அவர்கள் அதை
செய்ய முடியும்.
ஆகவே, பிரிட்டிஷ்
ஆட்சியின் ஆரம்ப
கட்டத்தில் சுதேச
கல்வி வீழ்ச்சியடைவதற்கும்,
சமஸ்கிருத கல்லூரிகள்,
அல்லது முகமதிய கல்லூரிகள்,
அல்லது மதரஸாக்களுக்கு
நிதி திரும்பப் பெறுவதற்கான
மாநிலக் கொள்கைக்கு
வழிவகுத்த அவர்களின்
ஆதரவை அவர்கள் திரும்பப்
பெற வேண்டியிருந்தது.
பூர்வீக மொழிகளில்
புத்தகங்களை அச்சிடுவதை
நிறுத்தும் கொள்கையையும்
அரசு இயற்றியது;

Hindi: 
थे, क्योंकि पहले
से अक्षय निधि की
भूमि से किराए के
संग्रह को फिर से
शुरू करने के इस नियम
के कारण। अब इसका
प्रभाव पड़ता था,
इससे शिक्षा की प्रणाली
पर गंभीर प्रभाव
पड़ता था जो कि मठशालाओं,
मठों पाठशालाओं और
मदरसों में प्रदान
की जाती थी। ये संस्थान
पैसे के किसी नियमित
स्रोत के अभाव की
वजह से बंद होने लगे,

Tamil: 
சமஸ்கிருதம், பாரசீக
மற்றும் அரபு போன்றவை
இந்திய சுதேச கல்வி
முறையை மேலும் வீழ்ச்சியடைய
வழிவகுத்தன.
இப்போது இந்த விவாதத்தின்
இரண்டாம் பகுதி இங்கே
வந்துள்ளது, கல்வி
மற்றும் ஆஸ்தி நிலங்களிலிருந்து
வட்டி மற்றும் வருவாயைச்
சேகரிப்பது எவ்வாறு
ஒரு பிரச்சினையாக
இருந்தது, இது சரிவுக்கு
வழிவகுத்தது.
மற்றொரு பிரச்சினை
புகழ்பெற்ற மக்காலே
நிமிடங்கள், இது
மேற்கத்திய அறிவியல்
மற்றும் மேற்கத்திய
கல்வி அறிவுறுத்தல்
மற்றும் ஆங்கில மொழியை,
ஒரு இந்திய கல்வி
முறையை அறிமுகப்படுத்த
வழிவகுத்தது.
இவை அனைத்தும் இந்தியாவில்
மேற்கத்திய கல்வியின்
அடித்தளத்தை அமைத்து,
இந்திய சுதேச கல்வி
முறை மேலும் வீழ்ச்சியடைய
வழிவகுத்தது.

Hindi: 
इसलिए अप्रत्यक्ष
रूप से, ईस्ट इंडिया
कंपनी की यह नीति
जो शिक्षा के लिए
पहले से अक्षय निधि
की भूमि से किराया
वसूलने की थी, इससे
भारतीय शिक्षा प्रणाली
में गिरावट आई और
स्वदेशी शिक्षा को
एक झटका, गंभीर झटका
लगा, क्योंकि इस नीति
के कारण इन सभी संस्थानों
को बंद कर दिया गया
या इन शिक्षण संस्थानों
के संरक्षण के कारण,
जहां स्थानीय राजा
जमींदारों के साथ

Tamil: 
இப்போது, ​​இங்கே
நாம் ஜேம்ஸ் மில்
மற்றும் அவரது பயன்பாட்டு
தத்துவம் பற்றிய
விளக்கத்தை கொண்டு
வர வழிவகுக்கிறோம்,
இது இந்தியாவில்
போக்கை எவ்வாறு மாற்றியது,
பூர்வீக மொழிகளில்
கல்வியின் ஊக்குவிப்பு
மற்றும் ஊக்கம் மற்றும்
ஆதரவைப் பொருத்தவரை.
இப்போது, ​​ஜேம்ஸ்
மில் பிரிட்டிஷ்
இந்தியாவின் மாஜிஸ்திரேட்
வரலாற்றை எழுதினார்.
அந்த புத்தகத்தில்
அவர் அடிப்படையில்
இந்திய கல்வி முறை,
பாரம்பரிய பண்டைய
இந்திய கல்வி முறை,
இந்திய மருத்துவம்,
இந்திய கணிதம், இந்திய
வானியல் ஆகியவற்றை
விமர்சித்தார், மேற்கத்திய
கல்வி முறைக்கும்,
ஐரோப்பிய அறிவியல்
மற்றும் கல்வி மாதிரிக்கும்

Hindi: 
वापस आ गए थे, उन पर
ब्रिटिश सरकार से
अतिरिक्त किराए का
भुगतान करने का भारी
दबाव था और जो वे इन
स्थानों से किराए
का संग्रह करके कर
सकते थे।
इसलिए उन्हें अपने
शासन को वापस लेना
पड़ा जिसके कारण
ब्रिटिश शासन के
शुरुआती चरण में
स्वदेशी शिक्षा की
गिरावट आई और संस्कृत
महाविद्यालयों, या
मोहम्मडन कॉलेजों,
या मदरसे को धन न देने

Hindi: 
की राज्य नीति के
कारण शिक्षा में
और गिरावट आई। राज्य
ने स्वदेशी भाषाओं
में पुस्तकों की
छपाई बंद करने की
नीति भी लागू की; जैसे
कि संस्कृत, फारसी
और अरबी जिसके कारण
भारतीय स्वदेशी शिक्षा
प्रणाली में और गिरावट
आई।
अब यहाँ इस चर्चा
का दूसरा भाग आता
है, कि कैसे अक्षय
निधि शिक्षा और अक्षय
निधि भूमि से ब्याज
और राजस्व के संग्रह

Tamil: 
மற்றும் இந்திய மாதிரிக்கும்
வித்தியாசம் இருப்பதாக
அவர் உணர்ந்தார்.
உண்மைக்கும் பிழைக்கும்
இடையில் ஒளிக்கும்
இருட்டிற்கும் உள்ள
வித்தியாசம் இது
என்று அவர் உணர்ந்தார்,
ஏனெனில் இந்திய கல்வி,
இந்திய வானியல்,
இந்திய இயற்பியல்,
இந்திய மருத்துவம்,
இந்திய கணிதம், அவை
அனைத்தும் துல்லியமற்றவை,
இது தர்க்கம் இல்லாத
பகுத்தறிவு இல்லாதது,
மேலும் மன குழப்பத்திற்கு
வழிவகுக்கிறது மற்றும்
மத பெருந்தன்மை மற்றும்
மத பெருந்தன்மைக்கு
வழிவகுக்கிறது, மேலும்
இது மன குழப்பத்திற்கு
வழிவகுக்கிறது.
எனவே இந்திய கல்வி
முறை, பாரம்பரிய
இந்திய கல்வி முறை
நிறுத்தப்பட வேண்டும்
என்று அவர் உணர்ந்தார்,
மேலும் அவர் ஒரு

Tamil: 
தத்துவத்தையும்
உருவாக்கினார், அவர்
பிரிட்டனில் அது
அமைந்திருப்பதாக
உணர்ந்தார்.
இந்தியாவில் இருக்கும்
நிர்வாகிகளை விட
இந்திய கலாச்சாரம்
மற்றும் நாகரிகம்
பற்றிய புறநிலை பார்வையை
அவர் கொண்டிருக்கிறார்.
இந்தியாவிலிருந்து
விலகி இருப்பதால்,
இந்திய கலாச்சாரம்
மற்றும் நாகரிகத்தை
மதிப்பீடு செய்து
பகுப்பாய்வு செய்யக்கூடிய
ஒரு புறநிலை மதிப்பீட்டாளராக
இது தகுதி பெறுகிறது
என்று அவர் கூறினார்.
நல்ல நடைமுறைகள்
ஒலி கோட்பாட்டில்
உறுதியான அடித்தளத்தைக்
கொண்டிருக்கின்றன
என்பதே அடிப்படை
வாதம் என்ற பயன்பாட்டு
தத்துவத்தை அவர்
உருவாக்கினார்; அதாவது,
இந்தியாவை அதன் சொந்த
கலாச்சாரத்திலிருந்து
விடுவிப்பதற்காக
ஒரு தாராளவாத திட்டத்தை

Hindi: 
को फिर से शुरू करना
एक मुद्दा था, जिसके
कारण गिरावट आई।
एक और मुद्दा प्रसिद्ध
मैकाले मिनट (Macaulay
minutes) था जिसके कारण
पश्चिमी विज्ञान
और पश्चिमी शिक्षा
निर्देश और अंग्रेजी
भाषा एक भारतीय शिक्षा
प्रणाली की शुरुआत
हुई। इस सबने भारत
में पश्चिमी शिक्षा
की नींव रखी और भारतीय
स्वदेशी शिक्षा प्रणाली
की पतन का कारण बना।

Tamil: 
வகுப்பதே அவரது எண்ணம்
என்று அவர் உணர்ந்தார்.
இந்திய கணிதம், இந்திய
வானியல், இந்திய
மருத்துவம்.
அது அனைத்தும், காரணமில்லாத,
தர்க்கம் இல்லாத,
பிழைகள் நிறைந்த,
துல்லியமற்றவை.
எனவே அவர் இந்தியாவில்
அறிமுகப்படுத்தப்பட
வேண்டிய கல்வி முறையை
வளர்த்துக் கொள்ள
வேண்டும், அது இந்தியாவை
விடுவிக்கும், இந்தியாவை
அதன் சொந்த கலாச்சாரத்திலிருந்து
விடுவிக்கும், அதன்
சொந்த நாகரிகத்திலிருந்து
விடுவிக்கும், அவரது
யோசனை அவரது கோட்பாட்டை
சோதிக்க வேண்டும்,
நான் எப்போதும் மேலே
வர முடியும் கலாச்சார
சமூக சூழல் நேரத்தைப்
பொருட்படுத்தாமல்,
உலகளவில் பொருந்தக்கூடிய
சட்டங்களுடன், இந்த
கொள்கை அல்லது யோசனைகளை
அவர் உருவாக்கிய
எந்தவொரு பயனுள்ள
தத்துவத்திற்கான

Hindi: 
अब, हम जेम्स मिल (James
Mill) और उनके उपयोगितावादी
दर्शन पर चर्चा करते
हैं कि भारत में यह
कैसे हुआ, जहाँ तक
स्वदेशी भाषाओं में
शिक्षा के प्रचार
और प्रोत्साहन और
संरक्षण का संबंध
था।
अब, जेम्स मिल ने मैगेस्टरियल
हिस्ट्री ऑफ़ ब्रिटिश
इंडिया (magisterial history of
British India) लिखा। उस पुस्तक
में उन्होंने अनिवार्य
रूप से भारतीय शिक्षा
प्रणाली, पारंपरिक
प्राचीन भारतीय शिक्षा
प्रणाली, भारतीय
चिकित्सा पद्धति,
भारतीय गणित, भारतीय
खगोल विज्ञान की
आलोचना की, उन्होंने
महसूस किया कि शिक्षा

Hindi: 
के पश्चिमी मॉडल,
विज्ञान और शिक्षा
के यूरोपीय मॉडल
और भारतीय मॉडल के
बीच अंतर है। उन्होंने
महसूस किया कि यह
सत्य और त्रुटि के
बीच, प्रकाश और अंधेरे
के बीच का अंतर है,
क्योंकि भारतीय शिक्षा,
भारतीय खगोल विज्ञान,
भारतीय भौतिकी, भारतीय
चिकित्सा, भारतीय
गणित, वे सभी गलत हैं,
यह तर्क से रहित है,
यह मन की उलझन को बढ़ाता
है और धार्मिक कट्टरता
की ओर जाता है, और
यह मन की उलझता है।
इसलिए उन्होंने महसूस
किया कि भारतीय शिक्षा
प्रणाली, पारंपरिक
भारतीय शिक्षा प्रणाली
को रोकने की जरूरत

Tamil: 
நடைமுறை சோதனை, பரிசோதனை
தளம் இந்தியா என்று
அவர் உணர்ந்தார்.
இந்தியாவை ஒரு சோதனை
தளமாகப் பயன்படுத்துவதைச்
செய்ய எங்களுக்கு
வழிவகுத்தது என்று
அவர் கூறினார்.
உலகளவில் பொருந்தக்கூடிய
சட்டங்களை ஒருவர்
எப்போதும் கொண்டு
வர முடியும், இது
உள்ளூர் மாறுபாட்டைப்
பொருட்படுத்தாது,
இந்த இழப்பை நடைமுறை
சோதனை தளங்களில்
வெற்றிகரமாக செயல்படுத்த
முடியும் என்று அவர்
கூறினார்.
எனவே, அவரது நிகழ்ச்சி
நிரல் மிகவும் எளிமையானது,
___ சமத்துவ தத்துவத்தை
நடைமுறைக்குக் கொண்டுவருவதற்காக,
இந்தியா ஒரு நல்ல
சோதனைக் களமாக இருப்பதைக்
கண்டறிந்து, அதனுடன்
செயல்படுவதற்கு,
அவர் 1828 முதல் கிழக்கிந்திய
கம்பெனியுடன் தொடர்பு
கொண்டிருந்தார்.

Hindi: 
है और उन्होंने एक
दर्शनशात्र भी विकसित
किया जहां उन्हें
लगा कि वह ब्रिटेन
में स्थित है।
वह भारत में रहने
वाले उन प्रशासकों
की तुलना में भारतीय
संस्कृति और सभ्यता
के बारे में बेहतर
दृष्टिकोण रखते हैं।
उन्होंने सिर्फ इस
तथ्य के कारण कहा
कि भारत से दूर होना,
यह उन्हें एक मूल्यांकनकर्ता
होने के लिए योग्य
बनाता है जो भारतीय
संस्कृति और सभ्यता
का आकलन और विश्लेषण
कर सकते हैं। उन्होंने
उपयोगितावादी दर्शन
विकसित किया, जहां
मूल तर्क यह है कि
ठोस सिद्धांत में

Tamil: 
உண்மையில், 1830 வாக்கில்
அவர் தலைமை ஆய்வாளராகவும்,
கிழக்கிந்திய கம்பெனியில்
மிக உயர்ந்த பதிவியிலும்,
இந்தியாவில் கொள்கை
விஷயங்களில் முக்கியமான
முடிவுகளை எடுக்கக்கூடியவராகவும்,
அவருக்கான நேரத்தில்
இந்தியாவுக்கு வந்த
கவர்னர் ஜெனரலான
வில்லியம் பெண்டின்காகவும்
ஆனார்.
பிரிட்டிஷ் இந்தியாவின்
வரலாற்றின் மில்ஸ்
புத்தகம், இது ஒரு
நிலையான உரை புத்தகம்,
அந்த நேரத்தில் இந்தியாவுக்கு
வந்த காலனித்துவ
நிர்வாகிகள் பலர்,
அவர்கள் அனைவரும்
பிரிட்டிஷ் இந்தியாவின்
வரலாறு குறித்த ஜேம்ஸ்
மில்ஸ் புத்தகத்தைப்
படித்து இந்தியாவுக்கு
வந்தார்கள்.
இது ஒரு பைபிள் போன்ற
ஒரு நிலையான உரை
புத்தகமாக இருந்தது,
நீங்கள் இந்தியாவுக்கு

Tamil: 
வர விரும்பினால்
அந்த புத்தகத்தை
படிக்க வேண்டும்,
எனவே இந்த மக்கள்
அனைவரும் 1820 கள், 1830
கள், 1840 களில் அவர்கள்
ஜேம்ஸ் மில் தத்துவத்தால்
பயனற்ற தன்மையால்
பெரிதும் ஈர்க்கப்பட்டனர்,
இந்தியாவுக்கு வந்த
இந்த நிர்வாகிகள்
அனைவருமே அவர்கள்
அனைவரும் சந்தா செலுத்துகிறார்கள்,
இந்திய கல்வி முறை,
சுதேச கல்வி தவறானது
மற்றும் துல்லியமற்றது
என்ற பார்வைக்கு
அவர்கள் குழுசேர்கின்றனர்.
இது நடைமுறை பகுத்தறிவு
அடிப்படையிலான மேற்கத்திய
அறிவியல் மாதிரியுடன்
பொருந்தவில்லை.
இப்போது அதன் காரணமாக
ஒரு மாற்றம் ஏற்பட்டது,
ஜேம்ஸ் மில்ஸ் தலையீட்டால்
காலனித்துவ நிர்வாகிகள்

Hindi: 
अच्छी प्रथाओं का
ठोस आधार है; उन्होंने
यह भी महसूस किया
कि उनका विचार भारत
को अपनी संस्कृति
से मुक्त करने के
लिए एक उदार कार्यक्रम
तैयार करना है जो
उन्होंने महसूस किया
है। भारतीय गणित,
भारतीय खगोल विज्ञान,
भारतीय चिकित्सा
पद्धति, वे सभी कारण
से रहित हैं, तर्क
से रहित हैं, त्रुटि
से भरे हुए हैं, अशुद्धि
के कारण गलत है।
इसलिए उसे भारत में
शिक्षा की एक प्रणाली
विकसित करनी चाहिए,
जो भारत को अपनी संस्कृति,
सभ्यता और विचार
से मुक्त करेगी, और
विचार इस सिद्धांत

Hindi: 
का परीक्षण करना
था, जिससे वह कह सकते
थे, कि मैं सार्वभौमिक
रूप से लागू कानून
बना सकता हूँ, बिना
किसी संस्कृति सामाजिक
संदर्भ, समय की पाबंदी
के, और उन्होंने महसूस
किया कि भारत अपने
उपयोगितावादी दर्शन
के लिए व्यावहारिक
प्रयोग, प्रयोग का
स्थल बन सकता है कि
ब्रिटिश भारत के
इतिहास में उन्होंने
जो भी सिद्धांत या
विचार विकसित किए
थे और जो उन्हें लगा
कि उन्हें लागू किया
जाना चाहिए, उन्होंने
कहा कि हमें भारत
को एक प्रायोगिक
स्थान के रूप में
उपयोग करना है। उन्होंने
कहा कि हमेशा सार्वभौमिक
रूप से लागू कानून

Tamil: 
மீது அவர் ஏற்படுத்திய
தாக்கம் காரணமாக,
பிரபு வில்லியம்
பெண்டின்க் இந்தியாவுக்கு
வந்தபோது கொள்கையில்
மாற்றம் ஏற்பட்டது.
அவருடன் இணைந்த மற்றொரு
நபர் தாமஸ் பாபிங்டன்
மக்காலே.
இந்திய கல்வி சுதேசிய
கற்றல் நிறுத்தப்பட
வேண்டும் என்று உணர்ந்த
கோணங்களில் ஒரு பகுதியாக
இப்போது மக்காலே
இருந்தார்.
அறிவுறுத்தலின்
ஊடகம் ஆங்கிலமாக
இருக்க வேண்டும்,
இந்திய கல்வி முறையில்
மேற்கத்திய அறிவியலை
அறிமுகப்படுத்த
வேண்டும்.
எனவே அவர் கல்வி
நிறுவனங்களில் ஆங்கில
மொழியை கற்பிக்கும்
ஊடகமாக அறிமுகப்படுத்த
வேண்டும் என்று வாதிட்டார்.
இப்போது இந்த அங்கிலிசிஸ்ட்ட்டுகள்(anglicist)
சொல்வதற்கு மாறாக,
ஓரியண்டலிஸ்டுகளும்(
orientalist) இருந்தனர்;

Hindi: 
बनाये जा सकते हैं,
जो स्थानीय भिन्नता
के बावजूद है और इस
नुकसान को व्यावहारिक
प्रयोगात्मक साइटों
में सफलतापूर्वक
लागू किया जा सकता
है।
इसलिए, उनका एजेंडा
बहुत सरल था, ___ उपयोगितावादी
दर्शन को व्यवहार
में लाना और इसके
लिए उन्होंने पाया
कि भारत एक अच्छा
परीक्षण मैदान है
और इस पर कार्य करने
के लिए, वह 1828 से ईस्ट
इंडिया कंपनी के
साथ जुड़े थे। वास्तव
में, 1830 तक वे मुख्य
परीक्षक बन गए, ईस्ट
इंडिया कंपनी में
सर्वोच्च पद, जो भारत
में नीतिगत मामलों

Tamil: 
எச் எஸ் வில்சன்,
எச் டி பிரின்செப்,
வில்லியம் ஜோன்ஸ்
போன்றவர்கள் அனைவரும்
பூர்வீக மொழிகள்
பாதுகாக்கப்பட வேண்டும்
என்று நினைத்தனர்.
சுதேச மொழிகளில்
கல்வி வழங்கப்பட
வேண்டும் என்று அவர்கள்
உணர்ந்தார்கள்; பாரசீக
அல்லது சமஸ்கிருதம்
அல்லது அரபு போன்றவை.
எனவே, பண்டைய இந்திய
கணிதம், பண்டைய இந்திய
மருத்துவம், பண்டைய
இந்திய வானியல் மற்றும்
இந்திய இலக்கியங்களின்
முக்கியத்துவத்தையும்
அழகையும் பாதுகாப்பதற்கும்
புரிந்து கொள்வதற்கும்
ஆகும்.
மேற்கத்திய அறிவியல்
அறிமுகம் மற்றும்
ஆங்கிலத்தை ஒரு கற்பித்தல்
ஊடகமாக அறிமுகப்படுத்துவது
தொடர்பான அவர்களின்
விவாதம் மற்றும்
வாதத்தின் ஆரம்ப
பகுதியில், ஓரியண்டலிஸ்ட்டுக்கு
ஓரியண்டலிஸ்ட்டுக்கு
ஒரு சக்திவாய்ந்த

Tamil: 
வரவேற்பு இருந்தது;
வில்லியம் ஜோன்ஸ்,
எச் டி பிரின்செப்,
எஸ் எச் வில்சன்
போன்றவர்கள்.
இந்த மக்கள் அனைவரும்
பூர்வீக மொழிகளின்
தொடர்ச்சியை ஆதரிப்பதற்காக
கடுமையாக வாதிட்டனர்;
அதாவது, சமஸ்கிருதம்
போல, அரபு போன்றது,
பாரசீக மொழியைப்
போல, ஆனால் 1830 களில்
இந்தியாவுக்கு வந்த
அந்த நிர்வாகிகள்
வில்லியம் பென்டின்க்
கவர்னர் ஜெனரல்,
மக்காலே, தாமஸ் மக்காலே
இவர்கள் அனைவருமே
ஜேம்ஸ் மில்லின்
பயன்பாட்டு தத்துவத்தால்
ஈர்க்கப்பட்டவர்கள்,
அவர்கள் வேறுமாதிரி
உணர்ந்தார்கள்.
அவர்கள் அதிகாரம்
மற்றும் அதிகாரத்தின்
நிலையில் இருந்ததால்.
ஆகவே, ஒரு குறிப்பிட்ட
காலப்பகுதியில்
அவர்களின் பார்வை
1835 மக்காலே நிமிடங்களின்

Hindi: 
के बारे में महत्वपूर्ण
निर्णय ले सकते थे,
और विलियम बेंटिक
(William Bentinck), गवर्नर जनरल
(Governor General), जो उनके लिए
समय के दौरान भारत
आए थे।
ब्रिटिश भारत के
इतिहास की मिल्स
पुस्तक, यह एक स्टैण्डर्ड
(standard) पाठ्य पुस्तक
थी, कई औपनिवेशिक
प्रशासक जो उस समय
भारत आए थे, वे सभी
भारत आए थे और उनके
लिए ब्रिटिश भारत
के इतिहास पर जेम्स
मिल्स पुस्तक पढ़ी
थी। यह एक बाइबिल
की तरह एक पाठ्य पुस्तक
थी, यदि आप भारत आना
चाहते हैं तो उस पुस्तक

Hindi: 
को अवश्य पढ़ें, और
इसलिए 1820, 1830, 1840 के आसपास
के ये सभी लोग उपयोगितावाद
के जेम्स मिल दर्शन
से बहुत अधिक प्रेरित
और प्रभावित थे, और
भारत में आए ये सभी
प्रषाशक इस दृष्टिकोण
को मानते थे कि भारतीय
शिक्षा प्रणाली,
स्वदेशी शिक्षा गलत
और एकदम सही नहीं
है।
इसका विज्ञान के
व्यावहारिक तर्क
आधारित पश्चिमी मॉडल
से कोई मेल नहीं है।
अब इसकी वजह से एक
बदलाव हुआ, क्योंकि
जेम्स मिल्स के औपनिवेशिक
प्रशासकों पर अपने
प्रभाव के कारण, जब
लॉर्ड विलियम बेंटिक
भारत में आए तो नीति
में बदलाव किया गया
था। इसके अलावा एक

Tamil: 
புகழ்பெற்ற மக்காலே
அறிக்கைக்கு வழிவகுத்தது,
அங்கு ஆங்கிலம் ஒரு
கற்பித்தல் ஊடகமாக
முறையாக அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது.
அதற்கு ஒரு காரணம்,
அவர்கள் பிரிட்டிஷ்
நிர்வாகத்தின் கீழ்
மட்டத்தில் பணியாளர்களின்
பற்றாக்குறை இருந்தது.
ஆங்கிலத்தை ஒரு மொழியாக
பூர்வீக மக்களுக்கு
வழங்க முடியுமானால்,
அந்த பதவிகளை இந்திய
நிர்வாகத்தின் கீழ்
பகுதியில் காலியாக
கிடக்கும் பதவிகளில்,
அவை நிரப்பப்படலாம்,
கிழக்கிந்திய கம்பெனிக்கு
ஆளுவது எளிதாக இருக்கும்
என்று அவர்கள் உணர்ந்தனர்.
ஆங்கில படித்த பூர்வீக
மக்களைக் கொண்ட நாடு,
இது ஒரு இரண்டாவது
காரணம், மேற்கத்திய
அறிவியல் மற்றும்
ஆங்கிலத்தை ஒரு கற்பித்தல்
ஊடகமாக வழங்குவதன்
மூலம், அவர்கள் இந்தியா

Tamil: 
மீது சிறந்த கட்டுப்பாட்டைக்
கொண்டிருப்பார்கள்,
அது இந்தியா மீது
தங்கள் உரிமைகளைப்
பாதுகாக்கும்.
எனவே, அவர்கள் உணர்ந்தனர்,
இதன் மூலம் அவர்கள்
ஆங்கிலத்தை அறிமுகப்படுத்துவதன்
மூலம் பிரிட்டிஷ்
நிர்வாகத்தின் கீழ்
தரத்தை நிரப்ப முடியும்,
அதோடு அவர்கள் சிறப்பாக
ஆட்சி செய்ய முடியும்,
அவர்களுக்கு அதிக
கட்டுப்பாடு இருக்கும்.
எனவே ஆங்கிலம் ஒரு
மொழியாக இந்திய கல்வி
முறையில் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது.
இப்போது அது இந்தியக்
கல்வியின் வேரில்
அடித்தது, ஆங்கிலத்துடன்
சுதேசிய கல்வி முறை
ஆங்கில மொழிக்கு
நேரடியான ஆதரவில்
வருகிறது.
அதைக் கற்றுக்கொள்வது
சுதேச கல்வி வீழ்ச்சிக்கு
வழிவகுத்தது.

Hindi: 
अन्य व्यक्ति जो
उनके साथ था, वह थॉमस
बिंगटन मैकाले (Thomas
Babington Macaulay) है। अब मैकाले
को लगा कि भारतीय
शिक्षा को सीखना
बंद करना होगा।
शिक्षा का माध्यम
अंग्रेजी होना है,
भारतीय शिक्षा प्रणाली
में पश्चिमी विज्ञान
का परिचय होना है।
इसलिए वह अनिवार्य
रूप से शैक्षिक संस्थानों
में शिक्षा के माध्यम
के रूप में अंग्रेजी
भाषा को शुरू करने
के लिए बहस कर रहा
था। अब ये अंग्लेसिते
(anglesite) क्या कह रहे
थे इसके विपरीत, वहाँ
प्राच्यवादी भी थे;

Hindi: 
एचएस विल्सन (H S Wilson),
एच टी प्रिंसेप (T
Prinsep), विलियम जोन्स
(William Jones) जैसे सभी ने
महसूस किया कि स्वदेशी
भाषाओं को संरक्षित
करने की आवश्यकता
है। उन्होंने महसूस
किया कि स्वदेशी
भाषाओं में शिक्षा
दी जानी चाहिए; जैसे
कि फ़ारसी या संस्कृत
या अरबी। इसलिए, प्राचीन
भारतीय गणित, प्राचीन
भारतीय खगोल विज्ञान
और भारतीय साहित्य
के महत्व और सुंदरता
को संरक्षित करना
और समझना है।
पश्चिमी विज्ञान
और भाषा माध्यम के
बारे में अपनी बहस
और तर्क के आरंभिक
भाग में के रूप में,
प्राच्यविद के पास
एक शक्तिशाली लॉबी
थी प्राच्यविद; जैसे
विलियम जोन्स, एचटी

Tamil: 
பாரசீக அரபு மற்றும்
சமஸ்கிருத மொழிகளில்
இந்திய மொழிகளில்
புத்தகங்களை அச்சிடுவதை
நிறுத்துவதற்கும்
இது வழிவகுத்தது.
நிச்சயமாக, ஓரியண்டலிஸ்ட்
படத்திலிருந்து
முற்றிலும் வெளியேறவில்லை,
ஏனென்றால் இங்கேயும்
அங்கேயும் அந்தக்
கோரிக்கையின் காரணமாக,
ஒரு காலத்தில் கிழக்கிந்திய
கம்பெனியின் கீழ்
உள்ள அரசாங்கம் ஒரு
மதரஸா அமைப்பதற்கோ
அல்லது சமஸ்கிருதக்
கல்லூரி அமைப்பதற்கோ
ஓரளவு தொகையை வழங்கும்
அல்லது பூர்வீக மொழிகளில்
புத்தகங்களை அச்சிடுவதற்கு
ஒரு சிறிய தொகையை
வழங்கும்.
உதாரணமாக, 1839 ஆம் ஆண்டில்
ஓரியண்டலிஸ்ட் பிரபு
ஆக்லாந்தின் உத்தரவின்
பேரில், அந்த நேரத்தில்
கவர்னர் ஜெனரலாக
இருந்தார்.
இந்தியாவில் ஆங்கிலம்
மற்றும் மேற்கத்திய
அறிவியல் கல்வியின்
வளர்ச்சிக்காக ஒதுக்கப்பட்ட

Hindi: 
प्रिंसेप, एसएच विल्सन।
इन सभी लोगों ने स्वदेशी
भाषाओं को जारी रखने
के पक्ष में मुखर
रूप से तर्क दिया;
संस्कृत, अरबी, फ़ारसी,
लेकिन जो प्रशासक
1830 के दशक में भारत
आए थे विलियम बेंटिंक
गवर्नर जनरल, मैकाले,
थॉमस मैकाले ये सभी
जेम्स मिल के उपयोगितावादी
दर्शन से प्रेरित
थे, उन्होंने अन्यथा
महसूस किया।
चूंकि वे सत्ता और
अधिकार की स्थिति
में थे। इसलिए, समय
के साथ-साथ उनके विचार
प्रबल हुए जिससे
1835 में प्रसिद्ध मैकाले
रिपोर्ट मैकाले मिनट
से, जहाँ अंग्रेजी
को शिक्षा के माध्यम

Tamil: 
24,000 பவுண்டுகளுடன்
ஒப்பிடும்போது, ​​அவர்
3000 பவுண்டுகள் சுதேச
மொழிகள் மற்றும்
சுதேச கல்வி நிறுவனங்களுக்காக
ஒதுக்கினார்.
எனவே, இது ஒரு வகையான
வித்தியாசம், இந்தியாவில்
மேற்கத்திய கல்வி
மாதிரியின் வளர்ச்சிக்கு
கிட்டத்தட்ட 8 மடங்கு
அதிக பணம் ஒதுக்கப்பட்டது.
அதேசமயம், 1839 ஆம் ஆண்டில்
3000 பவுண்டுகள் மட்டுமே
உள்நாட்டு கல்வி
நிறுவனங்களை அபிவிருத்தி
செய்வதற்கோ அல்லது
அமைப்பதற்கோ அல்லது
புத்தகங்களை அச்சிடுவதற்கோ
ஒதுக்கியுள்ளன.
இப்போது 1830 கள், 1840
கள் வரை இதுதான்
நிலைமை.
அந்த நேரத்தில் ரயில்வே
தந்தி மற்றும் சீர்திருத்தப்பட்ட
அஞ்சல் முறையை அறிமுகப்படுத்துவதற்கான
ஒரு வரவேற்பு இருந்தது,

Tamil: 
இந்த வரவேற்பு , அடிப்படையில்
ஒரு பெரிய அளவில்,
பிரிட்டனில் பெரிய
அளவில் நடைபெற்று
வரும் தொழில்மயமாக்கலுக்கான
எதிர்வினையாகும்
மற்றும் நன்மைகள்
அதிலிருந்து வெளியேறலாம்,
இந்தியாவில் ரயில்வே
அறிமுகப்படுத்தப்பட்டதற்கு
ஒரு காரணம், யு.எஸ்.
இல் 1846 ஆம் ஆண்டு பருத்தி
பஞ்சம் காரணமாக.
லங்காஷயர் மான்செஸ்டர்
லிவர்பூல் ஜான் டீயில்
அமர்ந்திருக்கும்
பிரிட்டிஷ் உற்பத்தியாளர்கள்.
பருத்தி வடிவில்
அவர்கள் அமெரிக்காவிலிருந்து
போதுமான மூலப்பொருட்களைப்
பெறவில்லை, ஐக்கிய
மாநிலங்களில் பருத்தி
பஞ்சம் பிரிட்டிஷாரை
கிழக்கு நோக்கி பார்க்க
வழிவகுத்தது, இந்தியாவில்
இரயில்வேயை அறிமுகப்படுத்த
முடியுமானால், டெக்கான்
பிராந்தியத்தில்
பயிரிடப்பட்டு உற்பத்தி
செய்யப்பட்டு பயிரிடப்படும்
இந்த பருத்தி, பம்பாயின்,

Hindi: 
के रूप में औपचारिक
रूप से पेश किया गया
था। इसका एक कारण
यह था कि ब्रिटिश
प्रशासन के निचले
स्तर पर कर्मचारियों
की भारी कमी थी।
उन्होंने महसूस किया
कि यदि किसी भाषा
के रूप में अंग्रेजी
को मूल निवासियों
को प्रदान किया जा
सकता है, तो उन पदों
को जो भारतीय प्रशासन
के निचले पायदान
पर खाली पड़े हैं,
उन्हें भरा जा सकता
है और ईस्ट इंडिया
कंपनी के लिए अंग्रेजी
पढ़े-लिखे मूल निवासियों
वाला देश पर शासन
करना आसान होगा।
एक दूसरा तर्क यह
था कि पश्चिमी विज्ञान

Hindi: 
और अंग्रेजी को शिक्षा
के माध्यम के रूप
में देखते हुए, उनका
भारत पर बेहतर नियंत्रण
होगा, जो भारत पर उनके
अधिकारों को सुरक्षित
करेगा। इसलिए, उन्होंने
महसूस किया, इससे
वे अंग्रेजी को लागू
करके ब्रिटिश प्रशासन
के निचले स्तर को
भरने में सक्षम होंगे
और इसके साथ ही वे
बेहतर शासन करने
में सक्षम होंगे,
उनके पास अधिक नियंत्रण
होगा। इसलिए एक भाषा
के रूप में अंग्रेजी
को भारतीय शिक्षा
प्रणाली में पेश
किया गया था। अब इसके
साथ ही यह भारतीय
शिक्षा के मूल में
आ गया है, स्वदेशी

Tamil: 
மெட்ராஸின் அருகிலுள்ள
துறைமுகங்களுக்கு
எளிதில் செல்ல முடியும்
என்றும் அது பிரிட்டனுக்கு
அனுப்பப்படலாம்
என்றும் அது உணர்ந்தது,
மற்றும் தயாரிக்கப்பட்ட
பொருட்கள் இந்தியாவுக்கு
திரும்பி வரலாம்,
இது கிழக்கிந்திய
நிறுவனத்திற்கு
அதிக லாபத்தை தரும்.
எனவே, இந்தியாவில்
ரயில்வே அறிமுகப்படுத்தப்படுவதற்கு
இதுவும் ஒரு காரணம்,
ரயில்வேயும் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது,
ரயில்வே அறிமுகப்படுத்தப்பட்டதன்
மூலம் அவர்கள் உணர்ந்த
மிஷனரிகளின் அழுத்தம்
காரணமாக, அவர்கள்
சாதி அமைப்பில் வேரில்
வேலைநிறுத்தம் செய்ய
முடியும், இதன் மூலம்
இந்தியர்களையும்,
இந்துக்களை கிறிஸ்துவர்களாகவும்
மாற்றுவது அவர்களுக்கு
எளிதாக இருக்கும்
. எனவே, மிஷனரிகளின்
நோக்கம் ஆங்கிலேயர்களுக்காக
அதிகமான மக்களை கிறிஸ்தவ
மதமாக மாற்றுவதாகும்.

Hindi: 
शिक्षा प्रणाली अंग्रेजी
के साथ सीधे अंग्रेजी
भाषा में आ रही है।
इसे सीखने से स्वदेशी
शिक्षा में गिरावट
आई। इससे फ़ारसी
अरबी और संस्कृत
की भारतीय भाषाओं
में पुस्तकों की
छपाई पर भी रोक लग
गई। बेशक, प्राच्यवादी
पूरी तरह से तस्वीर
से बाहर नहीं थे, क्योंकि
उस मांग के कारण यहां
और वहां एक बार, ईस्ट
इंडिया कंपनी के
तहत सरकार मदरसा
की स्थापना या संस्कृत
कॉलेज की स्थापना
के लिए कुछ राशि प्रदान
करती थी। जैसे कि
1839 में प्राच्यवादी

Tamil: 
இதற்கு இரண்டு காரணம்
இருந்தது, அமெரிக்காவில்
பருத்தி பஞ்சம் இருந்ததால்,
அவர்கள் இந்தியாவில்
ஒரு ரயில் பாதையை
அறிமுகப்படுத்த
முயன்றனர்.
பருத்தியை மிக விரைவாக
இடமாற்றம் செய்யலாம்,
மாற்றலாம் மற்றும்
துறைமுகங்களுக்கு
கொண்டு செல்ல முடியும்.
ரயில்வே அறிமுகப்படுத்தப்படுவதன்
மூலம், நாடு முழுவதும்
சட்டம் ஒழுங்கை பராமரிப்பது
அரசாங்கத்திற்கு
எளிதாக இருக்கும்
என்று அவர்கள் உணர்ந்த
இராணுவ ஆர்வமும்
இருந்தது.
எனவே, 1849 ஆம் ஆண்டில்
ரயில்வே அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது,
விரைவான தகவல் தொடர்பு
முறைக்கு 1852 இல் தந்தி
அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது
மற்றும் தபால் முறையும்
அவர்களுக்காக சீர்திருத்தப்பட்டது.
விஞ்ஞானமும் தொழில்நுட்பமும்
இந்திய பொருளாதாரத்தையும்

Tamil: 
இந்திய சமுதாயத்தையும்
மாற்றுவதற்கான காரணங்கள்
இவைதான், மேலும்
பிரிட்டிஷில் மிகப்பெரிய
முன்னேற்றத்திற்கும்
வழிவகுத்தன.
உண்மையில், இது ஒரு
காலனியாக இந்தியாவில்
இருந்து ஆங்கிலேயர்களால்
அதிக லாபம் ஈட்ட
வழிவகுத்தது.
இப்போது அந்த நேரத்தில்
அவர்கள் நீர்ப்பாசன
திட்டங்களுக்கு
தங்கள் கவனத்தை திருப்பினர்,
காரணம் விவசாயத்திலிருந்து
வருவாய் குறைந்து
வருகிறது.
எனவே, விவசாயம் குறைந்து
வருவது, விவசாயத்திலிருந்து
வருவாய் குறைவது
ஒரு வேலையைச் செய்ய
வேண்டும் என்று அவர்கள்
சிந்திக்க வழிவகுத்தது,
வேளாண் முறையை மேம்படுத்த
ஏதாவது செய்ய வேண்டும்,
இது கிழக்கு இந்தியாவிற்கு
அதிக வருவாய் மற்றும்
அதிக லாபத்திற்கு
வழிவகுக்கும் கம்பனி.

Hindi: 
लॉर्ड ऑकलैंड, जो
उस समय के आसपास के
गवर्नर जनरल थे, के
इशारे पर स्वदेशी
भाषाओं में पुस्तकों
की छपाई के लिए एक
मामूली राशि प्रदान
की गयी।
उन्होंने भारत में
अंग्रेजी और साइंस
एजुकेशन के पश्चिमी
मॉडल के विकास के
लिए रखे गए 24,000 पाउंड
की तुलना में स्वदेशी
भाषाओं, और स्वदेशी
शिक्षण संस्थानों
के समर्थन के लिए
3000 पाउंड अलग रखे थे।
इसलिए, भारत में शिक्षा
के पश्चिमी मॉडल
के विकास के लिए लगभग
8 गुना अधिक पैसे का
अंतर है। जबकि, 1839
में केवल 3000 पाउंड
स्वदेशी शिक्षण संस्थानों
के विकास या स्थापित

Hindi: 
करने या पुस्तकों
की छपाई के लिए रखे
गए थे। अब यह 1830, 1840
तक की स्थिति थी।
उस समय के आसपास रेलवे
टेलीग्राफ (railways telegraph)
और बेहतर डाक प्रणाली
की शुरुआत के लिए
एक लॉबी थी, यह लॉबी
मूल रूप से बड़े पैमाने
पर हो रहे औद्योगीकरण
की प्रतिक्रिया थी,
ब्रिटेन में बड़े
पैमाने पर और इससे
होने वाले लाभ जो
लिए जा सकते थे, उदाहरण
के लिए, जब भारत में
रेलवे की शुरुआत
हुई थी, इसका एक कारण
U S. में 1846 में कपास
का अकाल था, इसलिए
लंकाशायर मैनचेस्टर
लिवरपूल (Lancashire Manchester
Liverpool) में बैठे ब्रिटिश
निर्माता जॉन डी
(John Dee)।
उन्हें कपास के रूप
में अमेरिका से पर्याप्त
कच्चा माल नहीं मिला,
संयुक्त राज्य में
कपास के अकाल ने अंग्रेजों
को पूरब की ओर देखने

Tamil: 
எனவே கால்வாய் திட்டத்தையும்
அறிமுகப்படுத்தினர்.
இப்போது பிரிட்டனில்
கால்வாய்கள் எதுவும்
இல்லை.
எனவே, இந்த கால்வாய்
பொறியியல் பற்றி
அவர்களுக்கு அதிகம்
தெரிந்திருக்கவில்லை.
எனவே லெப்டினன்ட்
பிராட் ஸ்மித், அவர்
1845 ஆம் ஆண்டில் ரூர்க்கியில்
ஒரு பொறியியல், சிவில்
இன்ஜினியரிங் கல்லூரியை
நிறுவினார், இது
1847 ஆம் ஆண்டில் தாமசன்
பொறியியல் கல்லூரி
என மறுபெயரிடப்பட்டது,
அவர்கள் சிவில் இன்ஜினியரிங்
பூர்வீகர்களைப்
பயிற்றுவிக்க விரும்பினர்.
எனவே, அவர்கள் பிரிட்டனில்
இருந்து இராணுவ பொறியியலாளர்களை
இறக்குமதி செய்ய
வேண்டியதில்லை, அது
செலவு குறைந்ததாக
இல்லை.
எனவே, உள்ளூர்வாசிகளுக்கு
பயிற்சி அளிக்க வேண்டும்
என்று அவர்கள் விரும்பினர்.

Hindi: 
के लिए प्रेरित किया,
उन्होंने महसूस किया
कि यदि भारत में रेलवे
को पेश किया जाये
तो जहाँ दक्कन क्षेत्र
में इस कपास को उत्पादित,
खेती किया जा रहा
है और, आसानी से बॉम्बे
के, मद्रास के निकटतम
बंदरगाहों तक लाया
जा सकता है, और जिसे
ब्रिटेन भेजा जा
सकता है, और इसका निर्माण
किया जाएगा और विनिर्मित
उत्पाद भारत वापस
आ सकते हैं, जिससे
ईस्ट इंडिया कंपनी
को अधिक लाभ होगा।
इसलिए, भारत में रेलवे
को पेश किए जाने का
एक कारण था। रेलवे
को मिशनरियों (missionaries)
के दबाव के कारण भी
पेश किया गया था, क्योंकि
रेलवे के परिचय के
साथ, वे जाति व्यवस्था
में मूल पर प्रहार
करने में सक्षम हो
जाते और इस कारण उनके
लिए भारतीयों, हिंदुओं
को ईसाई में परिवर्तित
करना आसान हो जाता
था। इसलिए, मिशनरियों
के लिए उद्देश्य
यह था कि अंग्रेजों
के लिए अधिक लोगों
को ईसाई धर्म में
परिवर्तित किया जाए।
इसका कारण दुगना
था, क्योंकि अमेरिका
में एक कपास अकाल
के कारण, वे भारत में
एक रेलवे लाइन की
शुरुआत की तलाश में
थे। ताकि, यह कपास
को बहुत जल्दी से
बंदरगाहों में स्थानांतरित,
ले जाया जा सके। इसके
अलावा एक सैन्य हित
भी था, उन्होंने महसूस
किया कि रेलवे की
शुरुआत के साथ, सरकार
के लिए पूरे देश में
कानून और व्यवस्था
बनाए रखना आसान होगा।
इसलिए, रेलवे को 1849
में पेश किया गया
था, तेज संचार प्रणाली
के लिए 1852 में टेलीग्राफ
की शुरुआत की गई थी
और डाक प्रणाली में
भी सुधार किया गया
था। यही कारण हैं
कि विज्ञान और प्रौद्योगिकी
भारतीय अर्थव्यवस्था
और भारतीय समाज को
कैसे बदल सकते हैं,
और इससे ब्रिटिशों
में भी जबरदस्त सुधार
हुआ। वास्तव में,
यह एक कॉलोनी के रूप
में भारत से अंग्रेजों
द्वारा अधिक लाभ
कमाया गया था। अब
उस समय के आसपास उन्होंने
सिंचाई परियोजनाओं
पर भी ध्यान दिया,
वजह कृषि से राजस्व
में गिरावट आना था।
इसलिए, कृषि में गिरावट,
कृषि से राजस्व में
गिरावट ने उन्हें
यह सोचने के लिए प्रेरित
किया कि वहाँ किया
जाना चाहिए, कृषि
प्रणाली को बेहतर
बनाने के लिए कुछ
करना होगा, जिससे
ईस्ट इंडिया कंपनी
के लिए अधिक राजस्व
और अधिक लाभ हो। इसलिए
उन्होंने नहर परियोजना
भी शुरू की। अब ब्रिटेन
के पास नहरें नहीं
थीं। इसलिए, वे इस
कैनाल इंजीनियरिंग
(canal engineering) से बहुत परिचित
नहीं थे। इसलिए लेफ्टिनेंट
ब्रैड स्मिथ (ieutenant
brad smith) ने 1845 में रुड़की
में एक इंजीनियरिंग,
सिविल इंजीनियरिंग
कॉलेज की स्थापना
की, जिसका नाम बदलकर
1847 में थॉमसन इंजीनियरिंग
कॉलेज (Thomason engineering college)
कर दिया गया, वे सिविल
इंजीनियरिंग में
मूल निवासियों को
प्रशिक्षित करना
चाहते थे।
ताकि उन्हें ब्रिटेन
से सैन्य इंजीनियरों
को आयात करने की आवश्यकता
न पड़े जो लागत प्रभावी
नहीं थी। इसलिए, वे
चाहते थे कि स्थानीय
लोग प्रशिक्षित हों।
इसलिए, यह उनके लिए

Tamil: 
எனவே, அது அவர்களுக்கு
செலவு குறைந்ததாக
இருக்கும்.
அதே நேரத்தில் தொழிலாளர்களுடன்
தொடர்புகொள்வது
எளிதாக இருக்கும்,
இந்திய பூர்வீக சிவில்
பொறியியலாளர்கள்,
தொழிலாளர்களை தங்கள்
சொந்த மொழிகளில்
தொடர்புகொண்டு திட்டத்தை
செயல்படுத்த உதவும்.
எனவே கால்வாய் திட்டம்
அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது
மற்றும் 1847 ஆம் ஆண்டில்
ரூர்க்கியில் சிவில்
இன்ஜினியரிங் கல்லூரி
நிறுவப்பட்டது.
கால்வாய் பாசனத்தின்
மூலம் அதிக வருவாய்
ஈட்டுவதற்கான யோசனை
இதுவாகும், இது மறைமுகமாக
இந்தியாவில் அறிவியல்
மற்றும் தொழில்நுட்ப
வளர்ச்சிக்கான அடித்தளமாகும்.
இப்போது, ஆக்கபூர்வமான
ஏகாதிபத்தியத்தின்
சகாப்தம் மற்றும்
பிரிட்டிஷ் புத்திஜீவிகள்
மற்றும் இந்திய விஞ்ஞானி
பிரிட்டிஷ் காலனித்துவ

Tamil: 
கொள்கைகளுக்கு பதிலளிக்கும்
சகாப்தமான 1857 க்குப்
பிந்தைய காலத்தில்
அறிவியல் மற்றும்
தொழில்நுட்ப வளர்ச்சியைப்
பற்றி நான் தொடர்ந்து
விவாதிப்பேன்.
நன்றி.

Hindi: 
लागत प्रभावी होगा।
उसी समय मजदूरों
से संवाद करना आसान
होगा, भारतीय मूल
के सिविल इंजीनियर
अपनी भाषा में मजदूरों
से संवाद कर सकते
हैं जो परियोजना
को निष्पादित करने
में मदद करेंगे।
इसलिए नहर परियोजना
शुरू की गई और 1847 में
रुड़की में सिविल
इंजीनियरिंग कॉलेज
की स्थापना की गई।
विचार, नहर सिंचाई
के माध्यम से अधिक
राजस्व उत्पन्न करना
था और इसने अप्रत्यक्ष
रूप से भारत में विज्ञान
और प्रौद्योगिकी
विकास की नींव रखी
थी। अब मैं 1857 के बाद
के युग में विज्ञान
और प्रौद्योगिकी
के विकास पर चर्चा
करना जारी रखूंगा,
जो रचनात्मक साम्राज्यवाद
का युग है और ब्रिटिश
औपनिवेशिक नीतियों
के लिए भारतीय बुद्धिजीवियों
और भारतीय वैज्ञानिक
की प्रतिक्रिया है।
धन्यवाद।
