Çeviri:
Ümid Gurbanov / Uğur Demir
Twitter:
@umidgurbanov / @kuttemur
youtube.com/birnevidipnot
facebook.com/birnevidipnot
vimeo.com/umidgurbanov
birnevidipnot.blogspot.com
İyi Seyirler!
Dr. Jung, çalışmalarınızın
çoğunu okuyanlar olarak...
...gençlik döneminizde Dr. Sigmund
Freud ile birlikte çalıştığınızı...
...pek çoğumuz biliyoruz.
Dr. Freud ile tanışma,
onun çalışmalarına...
...ve fikirlerine dahil
olma hikayenizin...
...çoğu kişi için
ilgi çekici olduğunun da farkındayım.
İşin doğrusu,
1900 yılının Aralık ayında...
...Freud'un rüyalar ile ilgili
bir kitabının...
...çevirisi yayımlandıktan
biraz sonra...
...hocam Profesör Bleuler...
...benden kitabın bir
eleştirisini istedi.
Kitap üzerinde özenle çalıştım...
...ve birçok şeyi anlamadım...
...bana pek anlaşılır gelmedi.
Fakat öteki kısımlar için
bu adamın gerçekten de...
...ne söylediğini bildiği
izlenimi oluştu bende.
Şöyle düşündüm:
"Bu, gerçekten de geleceğin...
...şaheseri olacak."
Henüz kendi fikirlerim yoktu,
daha başlardaydım.
Kariyerime
psikiyatrik kliniğinde...
...asistan olarak
başladığım zamanlardı.
Daha sonra,
deneysel psikoloji...
...ya da psikopatoloji
üzerine çalışmaya başladım.
Wundt'un Münih'teki
psikiyatri kliniğinde uyguladığı...
...deneysel çalışma metotlarının...
...aynısını uyguladım.
Sonuçlar üzerinde çalışmalar yaptım.
Uyarıcı kelimelerde çok keskin
bir tepki söz konusuydu.
Kuşkusuz bu, çok ilgi çekici
bir şey değil.
Fakat asıl önemli olan,
insanların uyarıcı kelimelere...
...doğrudan tepki vermek yerine...
...neden tamamen kaçamak
yolları seçtikleriydi.
Daha sonra kişinin
deneylerdeki ilgi ve yeteneğinin...
...görünüşte bocaladığı...
...veya azaldığı yerler
üzerinde çalışmaya başladım...
...ve çok geçmeden
insanların düşündükleri...
...ya da içinde bulundukları...
...kişisel korkularıyla, hatta kelimelerle
bilinçsiz olarak karşılaştıklarında...
...anlık olarak
onlar üzerine düşünmeseler bile...
...yakından ilişkili bir
sorun olduğunu keşfettim.
Bu engelleme bilinçsiz olarak geliyor
ve sözlü ifadeye ket vuruyor.
Daha sonra,
tüm bu vakaları...
...olabildiğince
dikkatle incelediğimde...
...Freud'un bastırma dediği şeyle...
...ilişkili olduğunu gördüm.
Aynı zamanda onun sembolleştirme ile
ne kastettiğini de anladım.
Daha sonra,
ilerleyen zamanlarda...
...şizofreni olarak adlandırılacak...
..."dementia praecox"
ile ilgili bir kitap yazdım...
...ve kitabı Freud'a gönderdim.
Ona çağrışım deneylerim
ile ilgili bilgiler verdim...
...ve şimdiye dek onun teorilerini
nasıl desteklediklerini anlattım.
Freud ile arkadaşlığım
işte böyle başladı.
Orijinal psikanalitik teorinin
temel fikirlerinden biri...
...Freud'un libidoyu sınırsız...
...seksüel bir enerji olarak görmesiydi.
Başlangıçta doğal olarak...
...bu görüşe karşı
ön yargılarım vardı...
...ama bir süre sonra onları aştım.
Biyoloji üzerine
yaptığım çalışmaların...
...bunda epey katkısı oldu.
Cinsel içgüdünün etkilerini...
...inkar edemezdim.
Sonrasında, bir şekilde bunun
tek taraflı bir yaklaşım olduğunu gördüm.
İnsan sadece
cinsel içgüdü ile dolup taşmıyor.
Aynı şekilde başka içgüdüleri de var.
Örneğin, biyolojide beslenme içgüdüsü...
...en az cinsel içgüdü kadar
önemli bir yer tutuyor.
İlkel topluluklarda
cinsellik bir yere kadar önemli...
...ama yiyecek daha da önemli.
Yiyecek, en önemli arzu ve istek.
Her yerde yapabilecek olmalarına rağmen
sekse düşkün değiller...
...ancak yiyecek elde etmek çok zor...
...ve bu yüzden esas ilgi odağı o.
Öteki topluluklarda,
medeni toplumları kastediyorum...
...güç seksten daha önemli
bir rol oynuyor.
Örneğin, iktidarsız olan...
...pek çok büyük iş adamı var...
...çünkü tüm enerjilerini
para kazanmaya...
...veya başkalarını
yönetmeye harcıyorlar.
Kuşkusuz bu, kadınlarla ilgilenmekten
daha önemli görünüyor.
Daha genç ve tecrübesiz olan
Dr. Adler...
...doğal olarak
güç kompleksine sahiptir.
Başarılı biri olmayı ister.
Freud başarılı biridir, zirvededir...
...ve sadece
haz ve haz ilkesi ile ilgilenir.
Oysa Adler,
güç yönetimi ile ilgilidir.
Yani bunu Dr. Freud'un kişiliğinin
bir işlevi olarak görüyorsunuz.
Evet, tamamen doğal bir durum...
...hakikat ile uğraşmanın
iki yolundan biri sonuçta.
Ya halihazırda
zaten güçlüsünüzdür...
...ve hakikati
haz nesnesi haline getirirsiniz...
...ya da o hakikati sahip
olmak isteyeceğiniz...
...bir arzu nesnesi
haline getirirsiniz.
Kimi gözlemciler
Freud'un Viyana'da...
...kabul ettiği
ve toplumun ortalama...
...kültürel yapısını
temsil eden hastaların...
...sıklıkla cinsel bastırılmış
yaşadığını ifade ediyorlar.
Genel olarak bu tipte olmaları, bizi
Dr. Freud'un fikirlerine doğru götürüyor.
Kesinlikle öyle.
Victoria Devri'nin sonlarında...
...cinsel tabulara karşı
tüm dünyayı saran...
...bir tepki söz konusuydu.
Kimse bunun neden böyle olduğunu
doğru düzgün anlayamıyordu.
Freud o zamanlara ait biri.
Zihnini cinsel tabulardan
bir anlamda kurtarmış biri.
Araştırmalar bilinçdışına ait
bir sorunsala götürüyor bizi:
Şeyler mutlaka bulanık hale geliyor...
...çünkü bilinçdışı olan şey
hakikaten de bilinçdışıdır!
Hiçbir nesne yok ortada,
hiçbir şey yok.
Sadece çıkarımda bulunabilirsiniz.
Bilinçdışının olası yapısına dair...
...bir modelleme yaparsınız,
çünkü net bir şekilde görmeyiz.
Freud, yaptığım çağrışım deneylerinin
benzeri olan deneylerin...
...temel prensiplerindeki...
...bilinçdışı mefhumu ile ilgileniyordu.
İnsanların farkında olmadan söylediği...
...ve yaptığı şeyler üzerinden
tepkilerini gözlüyordum.
Böyle bir şeyi yalnızca
çağrışım deneylerinde gözlemleyebilirsiniz.
Uyarıcı kelime mevcut kompleksi
harekete geçirdiğinde...
...bazen bir an sonrasında ne dediklerini
ve ne yaptıklarını hatırlayamıyor insanlar.
Deney, bir kelimenin oluşturduğu
çağrışım ile sürüyor...
...ve tüm kelime listesini uyguluyorsunuz.
Karmaşık bir tepki
ile karşılaştığında...
...hafıza başarısız oluyor.
Bu, Freud'un bilinçdışı fikrinin...
...temelini oluşturan
basit bir gerçek.
Buna dayalı çok olay var.
Örneğin, konuşurken bir hata yapıyorlar...
...ya da söylemek istemedikleri
bir şeyi söylüyorlar.
Saçma sapan hatalar yapıyorlar.
Bununla ilgili onlarca örnek vardır.
İnsanlar sırf bilinçdışı söylettiği için...
...aslında söylemek istemedikleri
bir şeyi söyleyerek...
...kendilerine ihanet edebiliyorlar.
Sırf bilinçdışı
o şeyi söylettiği için oluyor.
Örneğin, bir cenaze töreninde
kendinizi ifade etmek istiyorsunuz...
...ve gidip birine,
"Tebrik ederim." diyorsunuz.
Bu, tamamen acı verici bir şey,
ama yine de oluyor ve gerçek bir deneyim.
Bunlar, Paris'teki
Pitié-Salpêtrière Hastanesi'nde...
...bilinçdışı tepkilerin başka bir tarafını
anlamak için çalışan...
...Pierre Janet adında birinin
çalışmalarıyla paralel ilerleyen şeyler.
Freud, Pierre Janet'a
çok az referans gösteriyor...
...ama Paris'teyken onunla çalıştım...
...ve fikirlerimi şekillendirmemde
çok yardımcı oldu.
Bir sistematiği olmamasına rağmen...
...birinci sınıf bir gözlemciydi.
Dinamik psikolojik teorisi yoktu,
onunki bir çeşit...
...bilinçdışı fenomeni hakkında
psikolojik teoriydi.
Bilincin gücünü zayıflatan
kesin bir güç var.
Bilincin derinlerine dalıyor ve...
...bilinçdışı haline geliyor.
Freud'un bakış açısı da bu yönde...
...ancak o, bu derine batmanın
üst taraftan yapılan...
...baskılamanın yardımıyla
olduğunu söylüyor.
Freud ile ilk ayrıldığım nokta buydu.
Gözlemlediğim olaylarda gördüğüm...
...üstten bir baskılamanın olmadığı...
...kendi kendine bastırıldığı yönünde.
Bilinçdışı haline gelen her ne varsa...
...hepsi kendi kendine
içe dönük hale geliyor...
...bastırıldıkları için değil.
Diğer bir deyişle,
kesin bir bağımsızlıkları var.
Bu bağımsızlık kavramını
keşfettiler işte.
İsteğimden bağımsız
olarak hareket ederek...
...yok olma gücüne sahip bu şeyler.
Bir şeyleri tanımlamak için
konuşmak istediğimde ortaya çıkıyorlar...
...istediğim şeyi söylememe
yardımcı olmak yerine...
...kendileri adına
konuşarak beni engelliyorlar
Yapmak istemediğim bir şeyi yaptırıyor...
...ya da yapmak istediğim
bir şeyi yapmaktan alıkoyuyorlar.
Sonra tamamen yok oluyorlar ortadan.
Dr. Freud'un daha evvel bahsettiği gibi,
Otto Rank, çocukluk dönemindeki etkilerin...
...egoyla ilintili olduğunu öne süren
en uç görüştekilerden biri.
Doğum travmasını ele alıyor
ve doğum travmasının...
...egonun gelişiminde sadece
güçlü bir etki bırakmakla kalmadığını...
...insanın tüm hayatı boyunca bu etkinin
kalıntılarıyla yaşadığını ileri sürüyor.
Bir ego için doğmanın
çok önemli olduğunu ifade etmeliyim.
Oldukça travmatik bir durum.
Cennetten düşmüş oluyorsunuz.
Sonuç olarak, Otto Rank'ın
doğum travmasının birey üzerinde...
...sahici bir psikolojik etkisi olduğu
yönündeki görüşe katılıyor musunuz?
Takdir edersiniz ki bu,
var olmuş, yani doğmuş olan...
...her bir insanın
başına gelen bir olay.
Doğmuş olan herkes
bu travmayı yaşamıştır.
Kelime, anlamını kaybetmiş durumda artık.
Bu, bir gerçek olarak karşımızda...
...ve "Bu, bir travma!" diyemezsiniz.
Bu, sadece bir gerçek...
...çünkü doğmamış birinin...
...psikolojisini
inceleme şansınız yoktur.
Ancak bunu yapabilirseniz, işte ondan sonra
doğum travması hakkında konuşabilirsiniz.
O zamana dek, böyle şeyler
hakkında yorum yapamazsınız.
Bu, epistemolojinin konusudur.
Dr. Jung, gelişimin oral dönemi
hakkında konuşurken...
...siz duruma kelime anlamıyla
bakmayı tercih etmiştiniz...
...açlık dürtüsü veya
beslenme dürtüsü gibi…
Geleneksel psikanalizde
kabul gören görüşe göre...
...egonun gelişim evresinde...
...oral dönemi diğer
bir kritik dönem olan...
...anal dönem izler.
Elbette bu terminoloji kullanılabilir
çünkü çocuklar...
...vücutlarındaki deliklere
ve envai çeşit...
...iğrenç şeyler yapmaya
karşı oldukça ilgililerdir.
Bazen bu acayipliklerden biri...
...gelecek yıllarda
da varlığını sürdürür.
Bu açıdan oldukça
hayret verici bir şeydir.
Bu durumda, böyle yatkınlıkları
olan kimselerin kendilerine özgü...
...bir karakter geliştireceklerini
düşünmek de eşit ölçüde doğrudur.
Erken çocuklukta,
bir karakter hali hazırda oradadır.
Çocuk, kimilerinin düşündüğü gibi,
“boş levha” olarak doğmaz.
Çocuk, tüm hayatı boyunca
varlığını sürdürecek...
...belirleyici özelliklerini taşıyan
acayip bir karmaşıklıkla doğar...
...ve çocuğa karakterini veren budur.
Erken çocuklukta,
anne, kendi çocuğunun...
...benliğini fark eder
ve dikkatle incelerseniz...
...her küçük çocukta
muazzam farklar görürsünüz.
Bu özellikler
hemen her şekilde ortaya çıkar.
Öncelikle, tüm o çocukça
aktivitelerde görülür:
Oyun oynarken,
bir şeylere ilgi duyarken...
Hareket eden her şeye...
...hareketin kendisine
ilgi duyan çocuklar vardır.
Gördükleri her şey
bedenlerini etkiler.
Bu yüzden, gözün ne yaptığıyla,
kulağın ne yaptığıyla ilgilenirler...
...parmağın burnun ne kadar
içine gireceğine bakarlar.
Aynısını anüs için de yapacaklardır
veya genital bölgelerinde...
...kendilerini mutlu edecek şey
her neyse, onu da yapacaklardır.
Bu tür eğilimler kendisini...
...çocuklarda
çocukça yollarla belli eder.
Daha sonra başka şekillerde görünür...
...aslında aynı şeydir,
ama bu demek değildir ki...
...çocuklukta yapılan şeyler
bunun kaynağıdır.
Bunların karakteri budur.
Oldukça karmaşıktır...
...ve bunların olası sebeplerini
anlamak istiyorsanız...
...aileye bakmalısınız.
Bir çocuk nevrozunda,
her halükarda aileye bakarım...
...ve orada neler olduğunu incelerim,
çünkü çocukların kendilerine ait...
...psikolojileri yoktur, tam anlamıyla
ailesi tarafından el konulmuştur.
Ailelerinin ruhsal atmosferi
içinde sıkışırlar...
...ve o buğulu ortama
fazlasıyla maruz kalırlar.
Annelerinin ya da babalarının
atmosferi ile dolup taşan çocuklar...
...bunun etkisini
kendi çocukça yollarıyla gösterirler.
Örneğin, evlilik dışı
bir çocuğu ele alalım.
Annenin başına gelen talihsizliklere...
...ya da zorluklara paralel
çevresel zorluklarla karşılaşırlar.
Misal, baba özlemiyle dolup taşacaktır.
Bunu telafi etmek için...
...bedeninin bir bölümünü
baba olarak tayin edecektir...
...babasının yerine koyacaktır...
...ve onu, mesela,
mastürbasyon nesnesi haline getirecektir.
Evlilik dışı çocuklarda
çok sık görünür bu...
...acayip bir biçimde otoerotik,
hatta sabıkalı olurlar.
Psikoseksüel gelişimin
temel taşlarından biri de...
...geleneksel psikanalitik
teoride kendine...
...yer edinmiş olan
Oedipus kompleksidir.
İşte bu,
benim arketip dediğim şey.
Freud'un ilk keşfettiği arketip budur:
İlk ve tek keşfettiği.
O, bunun eskiden bir arketip
olduğunu düşünüyordu.
Tabii ki, böyle çok çeşitli arketipler var.
Yunan mitolojisine bakarsanız...
...orada da pek çok örneğini görebilirsiniz.
Veya rüyalarınızı incelerseniz...
...gene pek çok örneğini bulursunuz.
Ensest, Freud'a çok çekici geliyordu...
...ve bu yüzden "Oedipus Kompleksi"
terimini kullanmayı seçti.
Zira bu terim,
ensest kompleksinin şahane bir örneğiydi.
Ve sadece eril bir biçimde
kullandı bunu...
...çünkü Freud'a göre
kadınların sahip olduğu...
...ensest kompleksi
bir Oedipus değildi.
Öyleyse, başka bir şey miydi?
O, bunları sadece davranışın...
...arketipik dışavurumu olarak gördü.
Bir erkeği ele alırsak,
yani bir erkeğin diyelim ki...
...annesiyle ilişkisinde olduğu gibi.
Aynı şekilde kızıyla olan
ilişkisinde de…
Zira annesine karşı nasılsa
kızına karşı da aynı olacaktır.
Durum öyle veya böyle budur.
Öyleyse, şu şekilde
ifade edebilir miyiz?
Siz, Oedipus kompleksinin...
...Freud'un varsaydığı kadar
önemli etkileri olmadığını...
...öteki arketiplerden sadece
biri olduğunu düşünüyorsunuz.
Tabii ki, davranışları dışa vurmanın...
...onlarca çeşitli
yolundan sadece biridir.
Oedipus, bir arketipin davranışının...
...mükemmel bir örneğini sunar.
Tüm durumları içerir.
İşin içinde anne vardır,
baba vardır, oğul vardır...
...durumun nasıl geliştiğini gösteren...
...ve nihayet
nasıl sona erdiğini gösteren...
...bir hikaye vardır.
İşte arketip budur.
Bir arketip, her zaman
bir çeşit kısaltılmış dramdır.
Çok çeşitli yollarla başlar..
...çok çeşitli
komplikasyonlar doğurur...
...ve çok çeşitli şekillerde
bir çözüm bulur.
Hep böyledir.
Örneğin, kuşlardaki yuva yapma...
...iç güdüsünü ele alın.
Yuvalarını yapıyor olmaları,
başlangıç, devam ve sondur.
Yapılan yuvalar belli
sayıda yavru için...
...yeterli büyüklüktedir.
Son, çoktan öngörülmüştür.
İşte bir arketip bu yüzden zordur:
Zamanı yoktur...
...başlangıcın, devamın
ve sonun aynı olduğu...
...zamansız bir durumdur
ve hepsi bir aradadır.
Bir arketipin nelere kadir olduğuna dair
küçük bir ipucudur bu.
Görüyorsunuz ya,
oldukça karışık bir sorudur bu.
Kuşun yuva yapmasında
olduğu gibi...
...bir davranışın yapısını anlıyorsunuz.
Bu, onda irsi olarak vardır.
Böcekler ve bitkiler arasındaki
simbiyotik fenomene uygun şekilde davranır.
Davranışsal yapısını miras almıştır.
İnsan da tabii ki aynı şekilde...
...çalışma şeklini
irsi olarak kazanmıştır.
Karaciğeri, kalbi, tüm organları...
...ve beyni belli bir şekilde çalışır...
...bir kalıbı izler.
Bunu fark etmekte
güçlük çekebilirsiniz...
...çünkü elinizde
karşılaştırabileceğiniz bir şey yok.
Davranış şemasını açıklıkla
inceleyebileceğimiz...
...insana benzeyen
başka bir varlık yok.
Hal böyleyken, bilemiyoruz.
Dişe dokunur bir
karşılaştırma yapamadıkça...
...tüm koşullar hakkında
bilgisiz kalıyoruz.
Şurası kesin ki...
...insan, belli bir çalışma şemasına...
...sahip olarak doğar...
...ve arketipik simge
ve formlarla ifade edilen...
...davranış şekilleri sergiler.
Örneğin, bir insanın
yapması gereken şeyler...
...arketipik olarak ifade edilir.
Bu sebeple, ilkeller çeşitli
hikayeler anlatmıştır.
En iyi eğitim yolu,
hikaye anlatıcılığıdır.
Örneğin, genç erkekleri
bir araya toplarlar...
...ve onlardan
daha yaşlı olan iki adam...
...gençlerin yapmaması gereken...
...şeylerin bir tiyatrosunu sergilerler.
Sonra da, "İşte bunları
yapmamalısınız." derler.
Diğer bir yöntem ise, birer birer
yapmamaları gereken şeyi anlatmalarıdır.
Decalogue gibi, "Şunlar
yapılmamalı." denir...
...ve her zaman
mitolojik masallardan...
...destek alınır.
Misal, atalarımız şöyle şöyle yaptı...
...ve sen de şöyle şöyle yapmalısın.
Ya da şu şu kahramanlar
böyle davrandı...
...onları örnek almalısın.
Katolik öğretisinde...
...binlerce aziz vardır.
- Bizlere nasıl davranmamız gerektiğini...
- Onlar bizim için örneklerdir.
Efsaneleri vardır.
İşte o da Hristiyanlık'ın mitolojisidir.
Yunanistan'da Theseus
ve Heracles vardı.
İyi ve nazik insan
olmanın örneğiydiler.
Nasıl davranmamız
gerektiğini öğrettiler.
Davranışın arketipleri onlardır.
Gördüğünüz gibi,
ilkel koşullarda yaşadığınızda...
...kadim ormanlarda ilkel
topluluklarda yaşadığınızda...
...bu fenomene maruz kalırsınız.
Kesin bir büyüyle alıkonursunuz...
...ve daha sonra beklenmedik
bir şey yaparsınız.
Arketip, bir zorlamadır.
Kendi otonomisi vardır...
...ve birden sizi ele geçirir.
Sizi hapseder sanki.
Misal, ilk görüşte aşk,
böyle bir olaydır.
Karşınızdaki kadını hiç tanımadan...
...onu görür görmez
kafanızda bir imge oluşur.
Kadın karşınızdadır
ve istediğiniz tipe...
...epey benzer görünür...
...ve yakalanmış,
ele geçirilmiş olursunuz.
Belli bir "hapis" sürecinden sonra...
...büyük bir hataya
düştüğünüzü fark edebilirsiniz.
Seçtiği kadını
aslında kendi seçmediğini...
...bir kapana kısıldığını anlayacak
yeterlilikte bir adam vardı.
Kadının hiç de iyi olmadığını...
...hatta felaket
olduğunu falan söylüyordu.
"Tanrı aşkında, doktor,
o kadından...
...kurtulmama yardım et!" diyordu.
Kendisi bunu yapamıyordu...
...ve kadının esiri olmuştu.
İşte arketip budur.
Adam tüm bunların ruhunda
cereyan ettiğini düşünse de...
...aslında her şey bir animanın
arketipi yüzünden oluyordu.
Bu, biraz karmaşıktır.
Anima, bir erkeğin genlerinde...
...az da olsa var olan dişiliğin...
...dışa vurulmasının arketipik formudur.
Ara sıra ortaya çıkıp
kaybolan bir şey değildir...
...daimi olarak orada durur...
...ve erkeğin içindeki dişi
olarak etkinlik gösterir.
Henüz 16. yüzyılda hümanistler
erkeğin...
...animaya sahip olduğunu keşfettiler.
Her erkek kendisinde bir
dişilik taşır, diyorlardı.
Modern bir buluş değil yani bu.
Aynı şey animus için de geçerli.
Kadının zihninde...
...bazen bilinçli olarak
bazen de bilinçsiz bir şekilde...
...eril bir imge bulunur.
Doğru şeyleri söyleyen...
...bir erkekle karşılaştığında
ortaya çıkar bu.
Erkeğin söyledikleri yüzünden...
...aslında erkek nasıl
biri olursa olsun...
...kadın ona yakınlık duyar.
Bu ikisi temeli sağlam olan
arketiplerdir...
...ve bu arketiplerin
nasıl çalıştığını...
...tanımlayabilmek için...
...kaynağına inebilirsiniz.
Dr. Jung, bireysel kişiliğin
gelişiminin bazı etmenleri...
...ve detayları üzerine
bir konuşma yaptık.
Siz de samimiyetle...
...çeşitli detaylara indiniz.
Acaba "persona" terimini
nasıl yorumladığınızı...
...biraz daha açıklayabilir misiniz?
Bu, insanların
ilişkilerini açıklarken...
...ihtiyaç duyduğumuz
pratik bir kavram.
Özellikle sosyal hayatta...
...bir yeri olan hastalarımda...
...fark ettiğim bir şey var:
Kendilerini belli şekillerde sunuyorlar.
Örneğin, bir doktoru ele alalım.
İyi bir tutum
sergilemesinin yanı sıra...
...tam da bir doktordan
beklendiği gibi davranır.
Hatta kendisini
bu şekilde tanımlayabilir...
...ve göründüğü gibi
olduğuna inanabilir de.
Belli bir şekilde görünmelidir,
yoksa başka insanlar...
...onun bir doktor olduğuna inanmazlar.
Aynı şekilde, bir profesör de,
başkalarının onun profesör olduğuna...
...inanması için belli
biçimlerde davranma eğilimindedir.
Persona, bir bakıma toplumun...
...taleplerine göre şekillenir.
Öte yandan, kişinin nasıl biri...
...olmak istediği veya
nasıl biri olarak...
...görünmek istediğiyle de ilgilidir.
Örneğin, bir papazı ele alalım.
Belli davranış şekillerinin yanı sıra...
...cemiyetinin de ondan
kimi beklentileri vardır...
...ancak o, az veya çok
kendisinin bir temsilini sunan...
...kendisi hakkında
çeşitli yollarla oluşmuş...
...fikirlerin ve kanıların...
...toplum tarafından...
...zorla kabul ettirilen...
...personasına uyumlu
olarak da davranabilir.
Gördüğünüz gibi, persona...
...bir yandan
toplum tarafından dikte edilmiş...
...öte yandan
kişinin kendisi hakkındaki istek...
...ve beklentilerinin bir
birleşiminden oluşan...
...karmaşık bir davranış sistemidir.
Ancak bu, gerçek kişilik değildir.
Kişi, istediği kadar bunun gerçek
ve samimi olduğunu iddia etsin...
...yine de değildir.
Personanın kendisini
göstermesi sorun değildir...
...yeter ki,
göründüğün gibi olduğunu sanma.
Ancak bunun ayırdına varamıyorsan...
...tatsız çatışmalarla
karşı karşıya kalırsın.
Şöyle ki, kimse, evdeyken
dışarıda gösterdiğiniz karakterden...
...tamamen farklı olduğunuzu
anlamanızı sağlayamaz.
Bunu anlayamayanlar
eninde sonunda tökezlerler.
Öyle olduklarını kabul etmezler...
...ancak öyledirler.
Sonrasında, siz...
...hangisinin gerçek
olduğunu bilmezsiniz.
Evdeki olan mı,
ilişkisindeki mi...
...yoksa toplum içindeki mi?
Bu, Dr. Jekyll ve Mr.
Hyde romanındaki sorudur.
Ara sıra iki kişilik adına...
...ayrı ayrı konuşabildiğimiz olur...
...ve aşikardır ki,
bu kişiler genelde nevrotik olur.
Nevrotiklerdir,
çünkü iki farklı yol izlerler.
Her zaman kendileriyle çelişirler...
...ve bilinçsiz haldeyken
bunun farkına varmazlar.
Tek bir kişi olduklarını düşünürler,
ama herkes onları iki kişi olarak görür.
Kimileri onun sadece bir yanını bilir,
ötekiler ise öbür yanını.
Birbiriyle çakışan durumlar olur...
...çünkü insanlarla ilişkilerinde
yarattığın belli bir çizgi vardır...
...ve bununla ikinci çizgi
birbiriyle uyum göstermez.
Aslında, bu insanlar sadece
dürüst olmayan kimselerdir.
"Kendi" terimini kullanıyorsunuz.
Bu "kendi" terimi ile "ego" ve
"persona" farklı anlamlarda mı?
Evet.
"Kendi" dediğimde...
..."ben, kendim" olarak
düşünmemelisiniz...
...çünkü sadece
"görünen kendiniz" değildir bu...
..."ego" ile kaplanmıştır.
Ancak ne zaman ki
"kendi"n sorun olursun...
...işte o zaman kişiliğiniz ve egodan
fazlasıyla ilişkili bir şey söz konusudur...
...çünkü ego sadece
bilinçli yanınızın...
...kendiniz olarak
bildiğiniz şeyin tezahürüdür.
Kişinin tüm kişiliği tanımlanamaz.
Bilinçli yanı tanımlanabilir,
bilinçsiz yanı tanımlanamaz...
...çünkü bilinçsiz olan -tekrara
gireceğim ama- hep bilinçsizdir.
Gerçekten bilinçsizdir,
kişi onun hakkında hiçbir şey bilmez.
Bilinçsiz kişiliğimiz hakkında
bir şey bilmeyiz.
Bazı ipuçları
ve belli fikirler olabilir...
...ama gerçekte olanı bilemeyiz.
Kimse, insanın nerede
bittiğini söyleyemez.
İşin güzelliği de buradadır zaten.
Oldukça ilginçtir.
İnsanın bilinç-altı
tanrı bilir nerelere dek uzanıyor.
Dr. Jung, bir başka fikir grubu ise...
..."içedönüklük" ve "dışadönüklük"
kavramları etrafında toplanıyor.
Bu tamamen kullanışlıdır,
çünkü diğer insanlar...
...daha çok öznel
faktörden etkilenirken...
...kendi niyetlerinden ziyade...
...daha çok çevrelerinden
etkilenen belirli insanlar vardır.
Görüyorsunuz ki,
çok karakteristik olan öznel faktör...
...Freud tarafından bir tür patolojik
otoerotizm olarak anlaşılmıştır.
Şimdi, bu bir hatadır.
İnsan ruhunun iki durumu vardır,
iki önemli durum.
Biri, çevresel etkidir;
diğeri ise...
...ruhun doğuştan bilinen durumudur.
Burada ruh
kesinlikle boş bir sayfadır...
...ancak hayatımızın
ilk anından itibaren...
...orada olan genlerin
belirli bir karışımı ve kombinasyonudur.
Bu genler küçük çocuğa bile
belli bir karakter verir.
Bu, dışarıdan görülen
öznel bir faktördür.
Şimdi, eğer buna içeriden bakarsak...
...o zaman sadece dünyayı
gözlemleyebildiğin kadardır.
Dünyayı gözlemlediğinde,
insanları görürsün, evleri görürsün...
...gökyüzünü görürsün,
somut objeleri görürsün.
Ancak, kendini içeriden
gözlemlediğinde...
...hareket eden imgeler görürsün.
Genellikle fanteziler olarak bilinen
imgeler dünyası.
Yine de bu fanteziler gerçeklerdir.
Böyle fantezilerin olması
yadsınamaz bir gerçektir...
...ve bu öyle somut bir gerçektir ki...
...bir adamın belirli
bir fantezisi olduğunda...
...diğer bir adam hayatını kaybedebilir
ya da bir köprü inşa edilir.
Bütün bu evler fanteziden ibaretti.
Burada yaptığın her şey, bütün bunlar,
her şey başlangıçta fanteziydi...
...ve bu fantezi uygun
bir gerçekliğe sahip.
Şu unutulmamalıdır,
fantezi yok sayılamaz.
Bu, tabii ki somut bir obje değil;
ama yine de bir gerçektir.
Ölçmemize rağmen...
...görüyorsunuz ki
enerjinin bir türüdür.
Bu bir şeyin göstergesidir...
...ve bir gerçektir. Bu, misal,
Versay Barış Antlaşması gibi...
...bir gerçektir
ya da onun gibi bir şey.
Daha fazlası değildir.
Onu gösteremezsiniz
ancak o bir gerçektir.
Ruhsal olaylar da gerçektir.
İçsel görüntüler akımını
gözlemlediğinizde, dünyanın...
...içsel dünyanın
bir boyutunu gözlemlersiniz.
Çünkü ruh, eğer onu
söz konusu canlı bedenler içinde...
...yer alan bir fenomen
olarak algılarsanız...
...vücutlarımız maddeden oluştuğu için,
maddenin kalitesidir.
Biz bu maddenin bir diğer boyut
olduğunu fark ettik, ruhsal bir boyut.
Yani bu basitçe
içeriden görülen içsel dünyadır.
Tıpkı maddenin bir diğer boyutunu
idrak ediyormuşsunuz gibi.
Toplum ya da algılar gibi
dışsal dünyanın etkisi ile...
...ve dışsal dünyaya
göre hareket eden kişi...
...kendisinin daha
haklı olduğunu düşünür.
Çünkü bu doğrudur, gerçektir...
...ve sübjektif faktöre göre
hareket eden biri haklı değildir.
Çünkü sübjektif faktör hiçbir şeydir.
O kişi sadece sağlam temellidir.
Çünkü kendisini...
...içsel dünya üzerine
temellendirmiştir.
"Bu, fantezilerimden başka bir şey değil."
dese bile oldukça haklı olacaktır.
Elbette bu onun
içe dönüklüğünün göstergesidir...
...ve içe dönükler
her zaman dış dünyadan korkarlar.
Bunu ona sorduğunuzda size anlatacaktır.
Bu konu hakkında özür dileyecektir.
"Evet, biliyorum, onlar benim
fantezilerim." diyecektir...
...ve her zaman genel olarak
dünyaya karşı bir dargınlığı olacaktır.
Özellikle Amerika dışa dönüktür.
Orada içe dönük kimsenin yeri yoktur.
Çünkü o, dünyayı
içeriden gözlemlediğini bilmez.
Bu, ona ağırbaşlılık ve kesinlik verir.
Çünkü bu insanın ruhudur.
Özellikle son zamanlarda
dünya pamuk ipliğine bağlı durumda.
Moskova'daki bazı kişilerin
bir anlığına...
...sağduyularını
kaybettiğini farz edelim.
Bütün dünya hiddetli
alevler içinde kalırdı.
Son zamanlarda, en büyük tehlike
alelade doğal afetler değil.
Doğada hidrojen bombası
diye bir şey yoktur.
Tüm bunların sorumlusu insanoğludur.
En büyük tehlike biziz.
En büyük tehlike ruhtur.
Ya ruhla ilgili bir şeyler ters giderse?
Bu yüzden günümüzde
ruhun gücünün ne olduğunu...
...onun hakkında bir şeyler bilmenin
ne kadar önemli olduğunu görüyoruz.
Ancak onun hakkında
hiçbir şey bilmiyoruz.
Hiç kimse, sıradan bir insanın
ruhsal süreçlerinin...
...hiçbir öneminin olmadığı
fikrine kredi vermez.
Kişi şöyle düşünür,
"O, kafasında ne varsa ona sahiptir...
...etrafındaki şeylerden etkilenir
ona bu şekilde öğretilir...
...o bu şekilde inanır,
özellikle iyi barındırılıp iyi beslenirse...
...o zaman hiç kendi fikirleri olmaz."
Bu çok büyük bir hata,
çünkü insan tıpkı doğduğu gibidir...
...ve insan "boş levha" olarak doğmaz.
Dünyayı, aşırı içe dönük
ve aşırı dışa dönük insanlardan oluşan...
...bir bütün olarak mı algılıyorsunuz?
Bismarck bir keresinde
şöyle demişti:
"Tanrı beni
arkadaşlarıma karşı korusun...
...düşmanlarımla ben kendim
baş edebilirim."
İnsanlar nasıldır bilirsiniz.
Bir sloganları vardır...
...ve diğer her şey
bu slogana göre şekillenir.
Saf içe dönük veya
saf dışa dönük diye bir şey yoktur.
Böyle bir kişi
ancak akıl hastanesinde olabilir.
Bunlar sadece belirli bir eğilimi
isimlendirmek için kullanılan terimlerdir.
Örneğin, daha çok çevresel
etmenlerden etkilenme eğilimi...
...ya da daha çok sübjektif
gerçeklerden etkilenme eğilimi, hepsi bu.
İçeriden olduğu kadar
dışarıdan da etkilenmiş...
...adilce iyi dengelenmiş insanlar var.
Bu yüzden, bütün bu kesin
sınıflandırmalarla birlikte...
...onlar sadece bir tür referans noktası,
oryantasyon noktalarıdır.
Benim bütün tipoloji şemam...
...yalnızca bir oryantasyon türüdür.
İçe dönüklük gibi bir faktör var,
dışa dönüklük gibi bir faktör var.
Bireylerin sınıflandırılması
hiçbir şey ifade etmez.
Bu sadece araçtır ya da benim
"pratik psikoloji" olarak adlandırdığım...
...misal, karı ile koca arasındaki ilişkiyi
açığa çıkarmaya yarayan şeydir.
Olay sıklıkla... Bunun neredeyse
bir kural olduğunu söyleyebilirim...
...ancak şematik olmamak adına...
...çok fazla kural koymak istemiyorum...
...örneğin, telafi için bir içe dönüğün
dışa dönük ile evlenmesi...
...ya da başka bir tipin
kendini tamamlamak için...
...karşıt tiple evlenmesidir.
Elbette sizin içe dönüklük ve
dışa dönüklük tipolojinize uyan düşünme...
...hissetme, duyumsama ve
sezgi faktörlerinden haberimiz var.
Bu terimler için oldukça
basit bir açıklama var...
...ve bu aynı zamanda nasıl
böyle bir tipolojiye...
...ulaştığımı gösteriyor.
Duyumsama size bir şey olduğunu anlatır.
Düşünme, kabaca konuşma,
bunun ne olduğunu anlatır.
Hissetme kabul edilebilir
olup olmadığını...
...kabul edildiğini
ya da reddedildiğini anlatır.
Ve sezgi...
Burada bir zorluk var.
Çünkü normal olarak
sezginin nasıl çalıştığını bilmezsiniz.
Bir kişi bir önseziye
sahip olduğunda...
...bunu tam olarak
nasıl edindiğini...
...ya da bu ön sezinin
nereden geldiğini söyleyemezsiniz.
Bu sezginin komik tarafıdır.
Size küçük bir hikaye anlatacağım.
İki hastam vardı.
Adam duyumsama tipi,
kadın ise sezgisel tip idi.
Elbette aralarında bir çekim oldu...
...ve Zürih gölünde küçük
bir bot ile gezintiye çıktılar.
Gölde balıkların
arkasından suya dalan...
...ve belirli bir süre sonra
geri çıkan...
...ama nereden çıkacağını
bilemediğiniz kuşlardan vardı.
İki hastam kuşu ilk
kimin göreceği hakkında...
...iddiaya girmeye başladılar.
Gerçekliği dikkatlice gözlemleyen
duyumsama tipinin...
...kazanacağını düşünebilirsiniz.
Tam tersi.
İddiayı tamamen kadın kazandı.
Sezgilerle önceden bildiği için...
...adamı bütün noktalarda yendi.
Bu nasıl mümkün olabilir?
Bunun nasıl çalıştığını
ara bağlantıları bularak...
...gerçekten anlayabilirsiniz.
Bu, ara bağlantıların bir algısıdır...
...ve siz sadece birlikler zincirinin...
...bir bütün halinde
sonucunu görürsünüz.
Bazen bunu anlamayı başarabilirsiniz,
ama çoğunlukla başaramazsınız.
Benim tanımım o zamanlar:
Sezgi, bilinçsizlik durumunun
ötesinde bir algıdır.
Bu algılayabileceğin en yakın şey.
Bu, çok önemli bir fonksiyon...
...çünkü ilkel koşullar altında
yaşadığınız zaman...
...birçok sürpriz olayla
karşılaşma ihtimaliniz yüksektir.
Burada sezgilerinize
ihtiyacınız olacak...
...çünkü muhtemelen ne olacağını...
...duyumlarınızla söyleyemezsiniz.
Sezgisel içe dönük bir kimse ile...
...sezgisel dışa dönük bir kimse
arasındaki farka ne örnek verebiliriz?
Evet...
Çok zor bir durum seçtin...
...çünkü en zor tiplerden biri
sezgisel içe dönüklerdir.
Sezgisel dışa dönüklüğü bütün bankacılarda
kumarcılarda vesaire bulabilirsiniz...
...ki bu oldukça anlaşılır bir durum.
İçe dönükler daha zordur...
...çünkü onların sübjektif
faktöre ilişkin sezgileri vardır.
Yani iç dünyalarına ilişkin.
Elbette bunu anlamak çok güç...
...çünkü onların gördükleri şeyler
ortak olmayan şeylerdir.
Aptal değillerse söz etmekten
hoşlanmadıkları şeylerdir.
Söz etselerdi kendi oyunlarını
ne gördüklerini anlatarak mahvederlerdi...
...çünkü insanlar
onları anlamayacaklardı.
Örneğin, bir keresinde bir hastam vardı.
27-28 yaşlarında genç bir kadın.
Oturduktan hemen sonra şöyle dedi:
"Biliyor musunuz doktor,
size geldim...
...çünkü karnımda bir yılan var."
"Ne!" dedim.
"Evet, karnımın altında dolanan...
...siyah bir yılan."
Ona çok kötü bir şekilde
bakmış olmalıyım ki...
...şöyle dedi: "Gerçekten bunu
kastetmediğimi biliyorsunuz."
Ben de, "Eğer o bir yılandı diyorsanız
bir yılandır." dedim.
Onunla tedavisinin ortalarında
geçen bir konuşmamızda...
...on seans süren bir tedavi...
...bana daha önce anlattığı
bir şeyi hatırlattı.
Demişti ki: "Buraya on kez geleceğim
ve sonra her şey düzelecek."
Ben de "Nereden biliyorsun?" dedim.
"İçimde öyle bir his var." dedi.
Beşinci ya da altıncı saatte şöyle dedi:
"Doktor, yılanın
yükseldiğini söylemeliyim...
...artık neredeyse burada."
Bir his.
Sonra onuncu gün dedim ki
"Şimdi bu bizim son saatimiz...
...kendini tedavi
olmuş hissediyor musun?"
Yüzü ışık saçarak cevapladı:
"Bu sabah dışarı çıktı.
Ağzımdan dışarı çıktı
ve kafası altındandı."
Bunlar onun son sözleriydi.
Aynı kız, işin doğrusunu
söylemek gerekirse...
...bu sefer de artık ayak
seslerini duyamadığı için geldi.
Çünkü kelimenin tam
anlamıyla havada yürüyordu.
Adımlarını duyamadı
ve bu onu korkuttu.
Ona adresini sorduğumda şöyle dedi:
"Oh, şu pansiyon.
Oraya sadece pansiyon denilemez,
ama bir tür pansiyon."
"Hiç duymadım.
Böyle bir yeri hiç duymadım." dedim.
Şöyle cevapladı:
"Çok hoş bir yer.
Orada sadece genç kızlar var.
Hepsi çok hoş genç kızlar.
Çok tatlı genç kızlar ve
bir şenlik zamanları var.
Keşke şenlik akşamlarına
beni de davet etseler."
Hemen şunu sordum:
"Sadece kendi kendilerine mi eğleniyorlar?"
"Hayır." dedi.
"Bir sürü genç beyefendi de geliyor...
...çok güzel vakit geçiriyorlar
ama hiç beni davet etmiyorlar."
Bunun özel bir randevu
evi olduğu ortaya çıktı.
O iyi bir aileden, mükemmel
derecede edepli bir kızdı...
...buradan değil.
Nasıl bilmiyorum ama orayı bulmuş...
...ve oradaki bütün kızların
fahişe olduğunun farkında değildi.
Dedim ki,
"Tanrı aşkına...
...çok kötü bir yere düşmüşsün.
Bir an önce oradan çıkmalısın."
Gerçeği göremedi ancak
her zaman olduğu gibi hisleri vardı.
Böyle bir insan muhtemelen
tecrübelerinden bahsedemez...
...çünkü herkes onun kesinlikle
deli olduğunu düşünürdü.
Ben kendim şoktaydım.
"Tanrı aşkına...
...bu şizofrenik bir durum mu?"
diye düşündüm.
Normalde bu tür bir konuşma
duymazsınız, ancak o...
...bu yaşlı adamın her şeyi bildiğini...
...ve bu tür bir dili
anladığını varsaydı.
Görüyorsunuz...
...sezgisel içe dönük birisi...
...gerçekten ne
algıladığını anlatsaydı...
...hemen hemen kimse onu anlamazdı,
yanlış anlaşılırdı.
Bu yüzden böyle kişiler bazı şeyleri
kendilerine saklamayı öğrenirler.
Böyle şeylerden bahsettiklerini
neredeyse hiç duyamazsınız.
Bir taraftan
bu büyük bir dezavantaj...
...ama diğer taraftan
muazzam bir avantaj.
Çünkü ne ruhsal tecrübelerinden
ne de insan ilişkilerinde...
...ortaya çıkan
tecrübelerinden bahsetmezler.
Örneğin, bilmedikleri birinin
huzuruna çıkabilirler...
...ve birden manevi
imgelere sahip olabilirler.
Bu manevi imgeler onlara
az önce tanıştıkları kişinin...
...psikolojisi hakkında çok
miktarda bilgi verebilir.
Bu, sıklıkla olan olayların
karakteristiğidir.
Birden bire
o insanın biyografisinin...
...önemli bir parçasını bilirler...
...ve eğer bir şeyleri
kendilerine saklamasalardı...
...hikayeyi anlatabilirlerdi.
Sonra da kıyamet kopardı.
O yüzden
sezgisel içe dönük kişi...
...en ilginci olmasına rağmen
çok zor bir hayatı vardır.
Onların güvenlerini
kazanmak oldukça zordur.
Bu sadece, eti eklemeniz
gereken bir tür iskelet.
Biri bunun, bir şehrin
nirengi noktalarından...
...oluşturulması gibi
olduğunu söyleyebilir...
...ki bu şehrin nirengi noktalarından...
...ibaret olduğu anlamına gelmez.
Bu, sadece mesafeler hakkında
bir fikir sahibi olmak içindir.
O yüzden bu, herhangi bir
sonuca götüren bir adımdır.
Bu sadece pratik olaylarla
uğraşırken bir şema olarak anlamlıdır.
Göbeğinde siyah bir yılan
olduğu iddiasıyla...
...aniden çıkagelen
sezgisel kızın olayından bahsetmiştim.
Bu bir kolektif sembol örneğidir.
Bu, bireysel bir fantezi değildir...
...kolektif bir fantezidir.
Bu fantezi Hindistan'da çok iyi bilinir.
Ama bizde de vardır.
Hepimiz insanız. Ortak bir şey.
Ben bile ilk bununla yüzleşilmesi
gerektiğini düşünüyorum...
...ama kişi onun farkında değildir.
Hindistan'da bilinen bir şey.
"Tantarizm" denilen felsefi
sistemin dayanağıdır...
...ve bu sistem sembol olarak
Kundalini'yi kullanmaktadır.
Bu sadece bazı uzmanlar
tarafından bilinen bir şeydir.
Karnımızda kıvrılan
bir yılan olduğu genelde bilinmez.
Bu, kolektif bir hayal
ya da kolektif bir fantezidir.
Belki de bilinçaltının söylemek zorunda
olduğu şey o kadar can sıkıcıdır ki...
...kişi dinlememeyi tercih eder...
...ve birçok olayda
insanlar...
...eğer bazı şeyleri
kabul edebilselerdi...
...muhtemelen daha
az nevrotik olurlardı.
Ancak bu şeyler daima
biraz daha zor...
...can sıkıcı, uygunsuz
ya da öyle bir şeydir.
Bu yüzden her zaman belirli
bir miktar bastırma vardır...
...ama asıl olay bu değildir.
Asıl olay, onların gerçekten
bilinçsiz olmasıdır.
Bilinçli olması gereken belirli
şeyler hakkında bilinçsizseniz...
...o zaman siz ayrışıksınız demektir.
O zaman siz, sol eli sağ elinin
ne yaptığını asla bilmeyen...
...ve sağ eliyle karşılık veren
ya da araya giren bir adamsınız.
Ve böyle bir adam her yerde engellenir.
Sorun da budur işte.
Entelektüel insan için sorun budur.
O zaman şöyle derim, "Şimdi senin bir
cevabın yok. Benim de bir cevabım yok.
"Peki, ne yapacağız?"
"Başlangıç noktası olarak ne
hayal ettiğine bakacağız...
...çünkü hayal bilinçsiz
tarafın bir manifestosudur."
Bu olayda felsefecimiz
bilinçsiz tarafı hiç duymamıştı.
Bu yüzden ona bilinçsiz
tarafın var olduğunu...
...ve hayalin onun bir
manifestosu olduğunu açıklamalıyım.
Bu yüzden, eğer hayali analiz
etmede başarılı olursak...
...onun düşüncelerini saptıran bu güç
hakkında bir fikre sahip olabiliriz.
Örneğin, nevrozların
tedavisinde uzunca bir süre...
...kişisel bilinçaltı
ile uğraşmalısınız.
Daha sonrasında
rüyalar kolektif bilinçaltını...
...açığa çıkardığında
ona dokunabilirsiniz.
Kişisel doğanın materyali olduğu sürece
kişisel bilinçsizlikle uğraşmalısınız.
Ancak...
...artık sadece kişisel olmayan...
...ancak aynı zamanda kolektif olan
bir probleme rastladığınız zaman...
...kolektif hayalleri elde edersiniz.
O zaman
bilinçaltının gözlemlenmesi...
...ve günden güne...
...bilinçaltı tarafından üretilen verileri
analiz etme süreciyle başlayabiliriz.
Şimdi, ilk rüyayı tartıştığımıza göre...
...bütün problem yeni
bir perspektif kazanıyor.
O başka rüyalar görecek.
Her gördüğü rüya bir cevap verecek.
Çünkü tüm bunlar
bilinçaltıyla ilgili şeylerdir.
Bütün resmi görene
kadar devam edecek bu.
Hepsinin ekleyecek bir
şeyleri olan rüyalar bunlar
Bütün resmi gördüğümüzde...
...eğer o gerekli manevi dayanıklılığa
sahipse tedavi edilebilir.
Sonuçta bu kişinin öğrendiklerini uygulayıp
uygulamadığı kesinlikle manevi bir sorudur.
İçinde...
...bilincin entegrasyonunun
yer aldığı...
...bir tür tipik yol vardır.
Ortalama yol...
...rüyaların analiz edilmesidir.
Örneğin, bilinçaltının içeriği hakkında
bilgi sahibi oldun.
İlk önce bireyle ilgili bütün
kişisel, öznel materyali...
...çevresel koşullara
uyum sağlarken bireyin...
...ne tür zorluklarla
karşılaştığını vs. bilmek istersin.
Bir bireyle konuştuğunda...
...ve bu birey
kendi iç kaygılarına...
...ilgilerine...
...duygularına ilişkin...
...bilgiler verdiğinde...
...ya da bir başka deyimle...
...kişisel komplekslerini
sana verdiğinde...
...senin yavaşça ve rastgele
bir tür otorite durumuna girdiğin...
...düzenli olarak gözlemlenebilir.
Bir insanın gelişimindeki bütün
önemli etkenlere sahipsin...
...ve bir referans noktası oldun.
Çünkü o kişi için çok önemli
olan şeylerle uğraşıyorsun.
Epey ünlü...
...Amerikalı bir politikacıyı
analiz etmiştim...
...ve bana bazı ticari
sırlarını anlatmıştı.
Birden ayağa fırladı
ve şöyle dedi:
"Aman tanrım, ben ne yaptım!
Sana anlattığım şeyler sayesinde
milyonlar kazanabilirsin!"
Dedim ki:
"İlgilenmiyorum.
Huzur içinde uyuyabilirsin.
Sana ihanet etmeyeceğim.
Bunları iki hafta içinde unuturum."
Demem o ki
bu, insanların farklı farklı şeyler...
...paylaştığını gösteriyor.
Duygusal olarak önemli şeyler
söz konusu olduğunda...
...kendilerini paylaşıyorlar.
Analizciye büyük duygusal
değer yatırımı yapıyorlar.
Eğer sana
büyük miktarda para veriyor...
...ya da menkul kıymetlerinin
yönetimi konusunda...
...sana güveniyor olsalardı
tamamen avucunun içinde olurlardı.
Sıklıkla bu insanları
mahvedebilecek şeyler duyuyorum.
Tamamen ve kalıcı olarak
mahvedebilecek şeyler.
Eğer şantaj yapma
eğilimim olsaydı...
...bana onlar üzerinde
sınırsız güç verecek şeyler.
Bu tür bir olayın
analizciye karşı...
...duygusal bir ilişki
yarattığını görebilirsiniz.
Bu Freud'un "aktarım"
olarak adlandırdığı...
...analitik psikolojide
önemli bir problemdir.
Tıpkı bu insanların
bütün varlıklarını...
...karşı tarafa iletmeleri gibi.
Bunun birey üzerinde
tuhaf etkileri olabilir.
Bunun için sizden nefret edebilirler
veya sizi sevebilirler.
Ancak onlar farklı değillerdir.
Bu yüzden...
...hasta ve doktor arasında...
...bir tür duygusal ilişki beslenir.
Hasta böyle konuları
tartıştığında bunun içeriği...
...hastanın hayatındaki bütün
önemli insanlarla ilgilidir.
Hastanın çocukluğuna indiğimizde
en önemli kişilerin...
...genellikle anne ve baba
olduğunu görürüz.
İlk problemlerin ebeveynlerle
olması bir kural gibidir.
Bu yüzden
bir hasta size...
...anne ya da baba ile ilgili
çocukluk anılarını anlattığında...
...sizde, analizcide o anne
ya da babanın resmini görür.
O zaman doktor, o babanın
hatta annenin yerini almış gibi olur.
Bana "anne Jung" diye hitap eden
birçok erkek hastam olmuştu.
Çünkü bana kendi annelerinin
resmini vermişlerdi.
Gördüğünüz gibi, bu, analizcinin
kişiliğinden oldukça bağımsızdır.
Bu olayda analizcinin kişiliği
basitçe göz ardı edilir.
Çünkü merkezi otorite olan anne
ya da baba fonksiyonu vardır.
Bu, kişinin "aktarım" dediği şeydir,
bu iz düşümdür.
Freud bunu tam olarak
"iz düşüm" olarak adlandırmaz.
O, bunu "aktarım" olarak adlandırır...
...ki bu eski, batıl
bir fikrin illüzyonudur.
Eğer bir hastalığınız varsa...
...bunu bir hayvana aktarabilirsiniz...
...ya da günahlarınızı...
...bir günah keçisine aktarabilirsiniz.
Günah keçisi de bu günahları
bir çölde çıkarıp yok eder.
O yüzden hastalar bu
şeyleri onlar için yutup...
...sindirmem umuduyla
kendilerini bana teslim ederler.
Anne-baba yerine geçiyorum...
...ve yüksek bir otoritem var.
Doğal olarak uyumlu dirençler
tarafından zulme uğruyorum.
Ebeveynlerine karşı
olan bütün çeşitli...
...duygusal reaksiyonlar tarafından.
Durumu analiz ederken ilk
çalışmanız gereken yapı budur.
Çünkü böyle bir durumdaki hasta
özgür değildir, bir köledir.
Aslında ameliyat masasında
karnı açık biçimde yatan...
...bir hasta gibi doktora bağlıdır.
İyi ya da kötü
o cerrahın ellerindedir.
O yüzden bu şey bitirilmelidir.
Bu, hastanın beni
bir anne ya da baba değil...
...normal bir insan
olduğumu görebileceği...
...farklı bir duruma
ulaşacağımız ümidiyle...
...çalışmamız gerektiği anlamına gelir.
Herkes böyle bir
şeyin mümkün olabileceğini...
...tamamen aptal olmadığı sürece...
...hastanın böyle bir iç
görüye ulaşabileceğini...
...fantezilerinin duygusal
bir figürü değil...
...sadece bir doktor olduğumu
görebileceklerini varsayabilir.
Ancak çoğunlukla durum bu olmuyor.
Bir keresinde zeki,
genç bir bayanın dahil olduğu...
...bir vakam olmuştu.
Çok güzel bir aklı olan
bir felsefe öğrencisiydi.
Birisi kolayca, benim onun
ebeveyn otoritesi olmadığımı...
...görebileceğini düşünebilir.
Ancak o, bu aldanmadan
tamamen kaçamayacak haldeydi.
Böyle bir vakada kişi
her zaman rüyalara başvurur.
Neler olduğunu bilinçaltına
sormak gibi bir şey.
Bilinçli şekilde şöyle dedi:
"Elbette babam olmadığının farkındayım...
...ama sadece öyle hissediyorum.
Sanki babam gibisin, ben sana bağlıyım."
Ben de "Şimdi de bilinçaltı
ne diyor onu göreceğiz." dedim.
O noktadan sonra onun rüyalarını
analiz etmek için çok çalıştık.
Bilinçaltının benim
garip bir rol aldığım...
...rüyaları ürettiğini
görmek için cin oldum.
Rüyalarında o benim
dizlerimde oturan küçük...
...bir bebekti ve ben
onu kollarımda tutuyordum.
Küçük kız için çok
hassas bir baba olmuştum.
Bu açıdan rüyaları git
gide daha vurgulu oldu.
Ben bir tür devim...
...ve o da küçük, narin bir şey.
Devasa bir yaratığın ellerindeki...
...oldukça küçük bir kız.
Sonra serinin son rüyası ortaya çıktı.
Rüyadaki her şeyi anlatamam.
O rüyada ben dışarıda...
...doğanın orta yerindeydim...
...bir buğday tarlasında
ayakta duruyordum.
Hasat için hazır haldeki
devasa bir buğday tarlasında.
Bir devdim ve rüzgar
tarlanın üzerinden geçerken...
...onu kollarımda bir
bebek gibi tutuyordum.
Bildiğiniz gibi rüzgar...
...buğday tarlasının üzerinde eserken...
...tarla dalgalanır gibi görünür.
Bu dalgalarla birlikte
sallanarak onu uyuttum.
Bir tanrının kollarındaymış
gibi hissediyordu.
Şöyle düşündüm:
"Hasat vakti geldi...
...ve ben ona bunu anlatmalıyım."
"Ne istediğini ve benim içime
ne yansıttığını görüyorsun...
...çünkü onun bilincinde değilsin.
Sahip olmadığın bir tanrı fikrin var.
O yüzden onu bende görüyorsun." dedim.
Jetonu düştü, çünkü
anlamasını sağlayacak...
...oldukça yoğun bir dini eğitimi vardı.
Elbette, daha sonra her şey yok oldu...
...ve onun dünyasından
bir şeyler kayboldu.
Dünya anlık bir bilinç meselesi...
...ve sadece onun için
kişisel bir hal aldı.
Tanrısallık, entelektüel
bir fikir değildir.
Bu bir arketiptir.
Bu tip, örnek teşkil eden
imgeleri pratikte...
...şu ya da bu isim altında
her yerde bulabilirsiniz.
Hatta adı "manna" olsa da,
çok güçlü...
...olağanüstü bir etkiye...
...ya da kaliteye sahiptir.
Tamamen kişisel olup olmaması fark etmez.
Bu kızın vakasında, o aniden
inançsız bir imgenin farkına vardı.
Arketipten doğan bir imge.
Onda bir Hristiyan tanrısı fikri yoktu
ya da bir Yahudi tanrısı fikri.
Ama dinden bağımsız
bir tanrı fikri vardı, doğa tanrısı...
...bitkilerin tanrısı.
O kendisi buğdaydı.
Buğdayın ruhuydu, rüzgarın ruhu...
...ve kız o ruhun kollarındaydı.
Bu bir ilk örneğin yaşayan deneyimidir.
O kız içinde neler olduğunu
anlamaya başladığında...
...bu onun üzerinde çok
büyük bir etki yaptı.
Gerçekten neyi kaçırdığını gördü.
Beni kendisi için zaruri kılarak...
...bana yansıttığı o kayıp değeri.
Daha sonra benim onun için...
...zaruri olmadığımı görmeye başladı.
Çünkü rüyanın söylediğine göre...
...o, arketipik fikrin
kollarındaydı.
Bu, akıl almaz bir deneyim.
İşte bu insanların aradıkları şey...
...kendi içinde bozulmaz
bir değer olan...
...örnek teşkil eden bir deneyim.
O özgürleşti ve tamamlandı.
Böylesi akıl almaz bir deneyimi...
...fark edebildiği
kadar kendi bölümüne...
...kendi yoluna, kendi
bireyselleşmesine...
...devam edebilmiştir ve edebilecektir.
Meşe palamudu bir meşe
ağacına dönüşebilir...
...bir eşeğe değil.
Doğa kendi akışını sürdürecektir.
Bir adam ya da kadın başlangıçta
geldikleri şeye dönüşürler.
Günümüzde, geçmişle
bir bağımız olmadan...
...doğabileceğimizi düşünüyorlar.
İnsanın, bir tarihi olmadan
doğduğunu düşünmek bir felaket.
Kesinlikle anormal, çünkü
insan her gün doğmaz.
Belirli tarihsel niteliklerle...
...belirli tarihsel bir
düzenin içinde doğar.
Bu nedenle,
sadece bu şeylerle...
...bir ilişkisi olduğunda
tamamlanmış olur.
Eğer geçmişle bir bağınız
olmadan büyüyorsanız...
...bu gözleriniz ve
kulaklarınız olmadan doğmaya...
...ve dış dünyayı isabetli bir
şekilde algılamaya çalışmaya benzer.
Doğal bilimler
"Geçmişle bağlantıya ihtiyacınız yok...
...onu silip atabilirsiniz." diyebilir.
Ancak bu, insanoğlunun
bir uzvunu kesip atmasıdır.
Bu tür bir yöntemin...
...olağanüstü iyileştirici etkiye
sahip olduğunu...
...pratik bir deneyimden öğrendim.
Günümüzde,
çeşitli görüşlerimiz...
...çeşitli felsefelerimiz var.
Ama bilinçaltında farklı bir tane var.
Orta Çağ bilincine,
tam olarak bilinçaltının...
...bize davrandığı gibi davranan...
...simya felsefesi örneğinin
iç yüzünü görebiliriz.
Dün ne olduğunu
bildiğimiz zaman...
...günümüzün bilinçaltını
oluşturabilir, hatta tahmin edebiliriz.
Bunlar birkaç kelimeyle...
...fikirlerimin gelişimidir.
Çeviri:
Ümid Gurbanov / Uğur Demir
Twitter:
@umidgurbanov / @kuttemur
youtube.com/birnevidipnot
facebook.com/birnevidipnot
vimeo.com/umidgurbanov
birnevidipnot.blogspot.com
