
English: 
Translator: Arda Yegül
Reviewer: Gözde Zülal Solak
It is said that all countries, all
people identify themselves with others.
So Muslim Turks have a great impact
on the formation of European identity.
It's the "other".
I am not what it is.
For example, Turks have a
very special place in Greek identity.
They build an identity
saying I am not what Turks are .
This is called as
the problem of "other" in history.
This is very important.
We, Turks, constantly say
that we are all nice and clean
but all Westerners
are filthy and stinky.
We all know the truth,
but we still believe so.
Now, there's a man.

Turkish: 
Çeviri: Erman Turkmen
Gözden geçirme: Bilge Yilmaz
Denir ki her ülke ve her insan 
kendini ötekiyle kimliklendirir.
Yani Avrupa kimliğinin oluşumunda 
Müslüman Türklerin büyük yeri var.
O öteki.
O neyse ben o olmayanım.
Mesela Yunan kimliğinde 
Türk'ün çok özel bir yeri var.
Türk neyse ben o olmayanım diye
bir kimlik inşa ediyor.
Buna tarihte öteki sorunu deniyor.
Bu çok önemli bir şey.
Biz Türkler de çok temiz olduğumuzu,
bütün Batılıların leş gibi pis olduğunu
onların koktuğunu falan söyleriz
sürekli olarak.
Hepimiz gerçekleri biliyoruz 
ama öyle inanırız.
Şimdi bir adam var.

English: 
You all know this man.
This man is one of the
100 people that changed the world.
This man found the formula for the
surface area and volume of the sphere.
He found the compound reel
and the endless hydraulic screw.
He found that Pi is
between 3+1/7 and 3+10/71.
This man lead the way to infinitesimals,
which later was completed by Newton.
This man found the
first principles of balance.
Who is this?
Archimedes.
But, we know him only by means
of a thing, the buoyancy of water.
In fact, he didn't
discover buoyancy of water.
What he found was that when an object is
submerged into water, it would replace the
same amount of water as its volume.
So iron and gold replace
different amounts of water.
So do silver and gold.
Thus, he found
the crown that you can see below.
So here is the question.
If this is thanks to the bath - you know
it is where he discovered the buoyancy -

Turkish: 
Bu adamı hepiniz tanıyorsunuz.
Bu adam dünyayı değiştiren 
100 kişiden bir tanesi.
Bu adam kürenin yüz ölçümü ve
hacminin formülünü buldu.
Bileşik makara, sonsuz
ve hidrolik vidaları buldu.
Pi sayısının 3+1/7 ve 3+10/71
arasında olduğunu buldu.
Bu adam sonsuz küçüklerin yolunu açtı,
onu sonra Newton tamamladı.
Bu adam ilk denge prensiplerini buldu.
Kim bu?
Arşimet.
Ama biz onu bir şeyiyle biliyoruz,
suyun kaldırma kuvvetiyle.
Aslında o suyun kaldırma kuvvetini bulmadı
Onun bulduğu, suya daldırılan bir 
nesnenin kendi hacmine eşit miktarda
sıvı hacminin yerini aldığı.
Yani demirle altının suyu taşırma 
miktarı farklıdır.
Gümüşle altının farklıdır.
Dolayısıyla oradan da o meşhur aşağıda
gördüğünüz tacı buldu.
Peki soru şu?
Marifet hamamdaysa -hani hamama gitti de
buldu ya- binlerce yıldır milyonlarca Türk

English: 
why didn't millions of Turks
who went to baths for thousands of
years discover it?
Why could not we discover it?
There were baths
in different parts of the world.
Why didn't they discover?
So it is not the talent of bath.
Here is another 
question for you.
Who is the greatest
scientist in the history?
Can anyone guess? Tell me.
Einstein, I heard Da Vinci. Who else?
Guys, Isaac Asimov once said:
"If you ask who the number two is,
it can be argued and probably there
is no answer, there are many candidates.
However, if you ask who the
number one is, the answer is clear."
Isaac Newton is unarguably 
the number one scientist in the world.
I would like to recommend a book.
There is no new edition,
I'm trying to force for new editions.
"The 100 Most Influential People",
the ones who changed the world.

Turkish: 
hamamlara gitti de niçin biz suyun 
kaldırma kuvvetini bulmadık?
Niye bulmadık?
Dünyanın başka yerlerinde de 
hamamlar vardı.
Niye onlar bulmadı?
Demek ki marifet hamamda değil.
Bir soru daha size.
Tarihin en büyük bilim insanı kimdir?
Tahmini olan var mı?
Söyleyin.
Einstein, Da Vinci duydum. Başka?
Arkadaşlar, Isaac Asimov şöyle der:
"Kimin 2 numarada olduğunu sorarsanız
bu çok tartışılır ve muhtemelen
bunun yanıtı yoktur, çok aday vardır.
Ama kimin bir numara olduğunu sorarsanız
soru gayet nettir, cevabı da nettir."
Isaac Newton, tartışmasız dünyanın 
bir numaralı bilim insanıdır.
Size bir kitap tavsiye edeyim.
Yeni baskısı yok, baskı yapıyorum
yeni baskıları yapılsın diye.
"En Etkin 100", 
dünyayı değiştiren 100 kişi.

Turkish: 
Bu yüz kişinin 1 numarası Hz. Muhammed,
2 numarası Newton, 3 numarası İsa.
Newton, bu kadar önemli bir insan.
Herkes ona diyor ki, işte bir elma düştü
ve Newton da buldu.
Değil mi?
Hamam gibi.
Arkadaşlar, Newton yüksek matematiğin
temelini attı.
Modern optiği kurdu.
Bugün hala kullandığımız teleskoplar
Newton prensibiyle çalışır.
Hala! İlk teleskopu da o yaptı,
aynalı teleskopu.
Hareket yasalarıyla modern fiziği başlattı
Newton kütle çekimle astronomiyi başlattı.
Ama 1665 veya 1666'da bir veba salgını
oldu Newton öğrenciyken.
Köylü, köyüne gönderildi 
veba bulaşmasın diye.
Newton, köyde otururken 
bir gece dolunay vardı.
Bir elma yere düştü ve 
Newton kendine şu soruyu sordu.
Elma yere düşüyorsa Ay neden düşmüyor?
O gün bu soruya yanıt veremedi 
çünkü elinde yüksek matematik yoktu.
Onu geliştirmesi gerekiyordu.

English: 
Prophet Mohammad is number one, 
Newton is second and the third is Jesus.
Newton is such an important person.
Everyone says that
apple fell and he discovered.
Right?
Just like the bath.
Guys, Newton laid
the foundation of calculus.
He built modern optic.
The telescopes which
we use today work with Newton’s laws.
Still! He made the first
telescope, the optical telescope.
He launched modern
physics by his laws of motion,
and he launched astronomy
by using the law of universal gravitation.
But in 1965 or 1966 the great pestilence
occured when Newton was a student.
Villagers were sent to
their villages to avoid plague.
While Newton were sitting at his
village, there was full-moon in the sky.
An Apple felt down on
land and Newton asked himself.
If apples fall down,
why don't the moon fall down?
He couldn’t answer on that day
because he didn’t discover calculus yet.
He had to improve it.

Turkish: 
Bu arada Ay, Dünya'ya düşüyor.
Bunu da söyleyeyim size.
Ay Dünya'ya düşüyorsa, Dünya elmayı 
ve Ay'ı nasıl kendine çekiyor?
Newton işte bunu buldu
ve dünya tarihini değiştirdi.
Peki marifet elmada ise, elmalar sadece
İngiltere'de mi yere düşüyor?
Niye Çin'de, Japonya'da, 
Türkiye'de düşmüyor?
Düşüyorsa niye yer çekimini bulmuyorsunuz?
Siz, ben, başkaları.
Çünkü arkadaşlar başarı, onu arzulayan
ve ona hazır olana gelebilir.
Başarı, aşk gibidir.
Ben olduğum yerde duruyorum, 
hiç dışarı çıkmıyorum,
CNN Türk'te oturuyorum sonra eve 
gidiyorum sonra yine kanala gidiyorum
sonra yine eve gidiyorum 
ve hayatımın aşkını arıyorum.
Bu mümkün mü?
Mümkün değil.
Dışarı çıkmam, onun peşinde koşmam lazım.
Başarı da öyle.
Hayatınızın aşkını bulmak için 
dışarı çıkmanız gerektiği gibi

English: 
By the way, let me tell you,
the Moon falls down to Earth.
If the moon falls down, how does Earth
pull apples and the Moon towards itself?
Newton discovered that, 
and changed the world history .
Well, if merit is in the apples,
do apples fall down only in England?
Why don't they fall down
in China, Japan or Turkey?
If it falls, why don't
you discover gravity?
You, me or anybody else.
Because the success can come to
the one who desires and is ready for it.
Success is like love.
I stand where I am
and I never go out.
I sit at CNN Turk office, then I
go home, then I go to channel again,
then I go home and
I search for the love of my life.
Is it possible? Not possible.
I have to go out and
run after it. Success is the same.
As you must go out
in order to find your love of life,

Turkish: 
başarı için de arzulayacaksınız
ve onun peşinde koşacaksınız.
Newton hazırdı. Arşimet hazırdı.
Bunun üzerinde çalışmıştı,
onun için buldu.
Peki, Türkiye ve gelecek
uyumlu bir ikili midir?
İyi bir ikili midir?
Bir de buna bakalım hızlıca.
Türkiye'de okuma yazma bilmeyen
ne yazık ki 3,8 milyon insan var.
Danimarka'nın nüfusu 5,4 milyon.
Marifet nüfusta değil arkadaşlar.
İlkokul 5 yıllık ve altı 
28,5 milyon insanımız var,
okuma yazma bilmeyenler de dahil.
Hollanda'nın nüfusu 16,5 milyon.
Bu insanları ne yapacaksınız,
nasıl sosyal güvenlik vereceksiniz?
Çocuklarını nasıl eğiteceksiniz?
Nasıl hastalık, emekli maaşı vereceksiniz?
Bu salondakiler çok çalışacak,
bu vatandaşlarımıza o hakları tanıyacağız.
Bir Hollandalı'nın 3 katı 
çalışacaksınız siz.
Peki, bir PISA var.
Beni eskiden görenlerin aklına 
dolar ne olacak gelirdi,
sanki ben onu bilebilirmişim gibi.
Bilsem kendim yaparım zaten.
Niye size söyleyeyim ya.

English: 
you must desire and
run after success as well
Newton was ready. 
Archimedes was ready.
He worked on it, so he found it.
So, are Turkey and
future a compatible binary?
A good binary?
Let’s take a quick look.
Unfortunately, there are
3.8 million illiterate people.
Denmark has a population of 5.4 million.
Guys, the merit is not in the population.
There are 28 million people of ours
graduate from fifth grade and below,
included illiterate people.
Netherlands'
population; 16.5 millions.
What will you do and how will
you give social insurance to them?
How will you educate their children?
How will you pay their pension?
People in this saloon will work more
and we will give a chance on these rights.
You will work 3 times
more than a Netherlander.
So, there is a PISA test.
In the past, people who saw
me thought of TRY-USD parity,
as if I could know it.
If i knew, I would do it anway.
Why do I say these?

Turkish: 
Ama şimdi beni görenlerin 
aklına PISA geliyor.
PISA testi, 65 ülkede OECD
tarafından yapılıyor.
Her ülkenin kendi Milli Eğitim Bakanlığı
parasını veriyor.
15 yaşındaki çocuklara test yapıyoruz,
binlerce çocuğa test yapıyoruz.
Sonra da onları diğer ülkelerle 
karşılaştırıyoruz ki sen senin ülkendeki
sorun ne, sen senin ülkendeki 
sorun ne bunu anla.
Türk çocukları, 65 ülke içinde
fen bilimlerinde 43. arkadaşlar.
Matematikte kırk dördüncü.
Kendi dilinde okuduğunu anlama,
bakın Koreliler Korece, Japonlar Japonca,
Türkler Türkçe giriyorlar.
Yani İngilizce değil arkadaşlar.
Türkçe. Bu çocuklara Türkçe
eğitim veriyoruz.
Kendi dilinde okuduğunu 
anlamada 65 ülke içinde
bizim çocuklarımız kırk ikinci.
Bütün bunlar toplanıp sıralama 
yapıldığında da 45. sıraya düşüyoruz.
Arkadaşlar, fende 43. olan çocuk 
sizi dünyanın en büyük 10 ekonomisi
içine sokabilir mi? 
Matematikte 44. olan çocuk sizi
dünyanın en büyük 10 ekonomisi 
içine sokabilir mi?
Çocuğun kendine hayrı yok.
(Gülüşmeler)

English: 
Now, when they
see me, they think about PISA.
PISA test is made
by OECD in 65 countries.
Minister of National Education 
of each country gives money for this test.
We make tests on 15 year-old children,
we make tests on thousands of children.
Then, we compare them with
other countries that you understand
what is wrong in your country.
In science, Turkish children are
the 43th in 65 countries, guys.
In mathematics, 44th.
Reading comprehension in their language,
well, Koreans in Korean language, 
Japanese in Japanese, Turks in Turkish.
Not English, guys.
Turkish. We educate
these children in Turkish.
In reading comprehension
within 65 countries,
our children are the 42th.
When calculated, put in
order, our rank goes down to 45th.
Guys, can a child who is 43th in science
place you in the top 10 economies in
the world? Can child
who is 44th in mathematics
place at the top
10 economies in the world?
He cannot act his way
out of a paper bag. (Laughter)

English: 
But, is this fault
of child, guys? It is not.
(Applause)
Why not? I will tell you one thing.
Germany brings up worldwide footballers
out of 1.5 million Turkish people and
why cannot you bring up
out of 76 million people?
These children are not foolish.
System is foolish, we are foolish.
We impose this system upon 
children and we get these results.
I show you one more thing.
What happens when it is like that?
Guys, you see high
technology table herein.
In 2000 and in 2013.
China is an extreme country,
ignore it, but look at Korea?
They export high technology
around 130 billion dollars.
2013 is the latest data.
According to World Bank’s data,
Turkey has increased its high-technology
exportation from 1 billion
dollars to 2.2 billion dollars.
Turkey says that our high
technology is 7.5 billion dollars.
So, why does World Bank say it like that?

Turkish: 
Ama bu çocuğun suçu mu arkadaşlar?
Çocuğun suçu değil.
(Alkış)
Neden değil? Ben size bir şey söyleyeyim.
Almanya, 1,5 milyon Türk'ten
dünya çapında futbolcu yetiştiriyor da
siz 76 milyondan yetiştiremiyorsunuz?
Çünkü sistem, bu çocuklar aptal değil.
Sistem aptal, biz aptalız.
Bu aptal sistemi çocuklara dayatıyoruz
ve bu sonuçları alıyoruz.
Ben size bir şey daha göstereyim.
Böyle olunca ne oluyor?
Arkadaşlar, yüksek teknoloji ihracatı 
tablosu görüyorsunuz burada.
2000 yılında ve 2013 yılında.
Çin ekstrem bir ülke, onu saymayın 
ama bir Kore'ye bakar mısınız?
130 milyar dolar yüksek teknoloji
ihracatı yapıyor.
2013 son veridir.
Türkiye, 1 milyar dolardan 
2,2 milyar dolara çıkarmış
yüksek teknoloji ihracatını 
Dünya Bankası verisine göre.
Türkiye diyor ki, benim yüksek 
teknolojim 7,5 milyar dolar.
Peki niye Dünya Bankası böyle diyor?

English: 
Because World Bank says that:
"Dear Turkey, the things you suppose
high-technology are not
actually high technology, bro."
(Laughter)
This is a miserable thing guys.
We must do it,
otherwise we cannot get rich.
If these children will continue
like that, they cannot pay my pension.
Your pension, either.
If these children continue
like that, exportation cannot grow.
You cannot sell,
produce high technology.
If you can’t produce it, you
will stay as a poor country.
So, there is one more thing.
Istanbul Chamber of Industry declares
the greatest 500
companies of Turkey every year.
Here is a
list of 500 companies.
The whole may not be 500. For
instance, there are mining companies too.
Their products are not
high-technology products.
You can use high-technology 
in production but, your products should be
high-technology as well. That's it.
Guys, in the largest companies of
Turkey, in our largest 500 companies,

Turkish: 
Çünkü Dünya Bankası şöyle diyor:
Sevgili Türkiye, senin yüksek teknoloji
zannettiğin bazı şeyler, 
yüksek teknoloji değil dostum.
(Gülüşmeler)
Arkadaşlar, bu çok acı bir şey.
Bunu yapmamız lazım
yoksa zenginleşemeyiz.
Bu çocuklar böyle kalırlarsa
benim emekli paramı ödeyemezler.
Sizinkini de ödeyemezler.
Bu çocuklar öyle kalırsa
bu ihracat büyümez.
Yüksek teknoloji 
satamazsınız, üretemezsiniz.
Üretemezseniz de yoksul bir 
ülke olarak kalırsınız.
Peki, bir şey daha var.
İstanbul Sanayi Odası her yıl Türkiye'nin 
en büyük 500 şirketini açıklıyor.
Bu 500 şirketin burada sıralaması var.
Tamamı 500 değildir.
500 şirket içinde mesela madenciler de var
Onların ürettiği mal
yüksek teknoloji malı değil.
Yani üretimde yüksek teknoloji 
kullanabilirsiniz ama ürettiğiniz malın da
yüksek teknoloji olması lazım.
Buradaki şey o.
Arkadaşlar, Türkiye'deki en büyük,
bakın en büyük 500 şirketimizin

Turkish: 
186'sı en düşük teknolojili 
malları üretiyor.
Türkiye'nin en büyük 500 şirketinin
163'ü düşük teknolojili mallar üretiyor.
Türkiye'nin 500 büyük firmasının sadece
109'u orta teknolojili mal üretiyor.
Türkiye'nin 500 şirketinin sadece 12'si
yüksek teknolojili mal üretiyor.
Bu, çok büyük bir ayıp.
Bu, çok büyük bir ayıp!
Bu hepimizin ayıbı.
Peki, bir şeye daha bakalım.
Hep Kore, Kore diyoruz. Biliyor musunuz 
Kore - internette bulabilirsiniz-
1980'lerin ortasına kadar
Türkiye'den fakir bir ülke,
Türkiye'den geri bir ülke.
Biz 2023'te dünyanın en büyük 10 
ekonomisi içine gireceğiz diyoruz ya,
arkadaşlar Goldman Sachs'ın 2050'ye kadar
dünya projeksiyonları var.
Değişir, değişmez ama şunu gösteriyor:
Kore, 2025 yılında 7. olacak,
Türkiye on altıncılıkta kalacak,
demin gördüğünüz nedenlerle.
Bu iş palavralarla olmuyor.
Gerçeği görmek lazım.

English: 
186 of them manufacture
the lowest-tech products.
163 of the greatest 500 companies in
Turkey manufacture low-tech products.
Only 109 of the greatest 500 companies in
Turkey manufacture medium-tech products.
Only 12 of the greatest 500 companies
in Turkey manufacture high-tech products.
This is a great shame.
This is a great shame!
This is shame of all of us.
So, lets look at one more thing.
We say Korea everytime. Do you know that
Korea - you can find on the internet -
was a poorer, less
developed country than
Turkey until midst of the 1980s.
We say we will enter the top 
10 economy of the world in 2023 but,
guys, there are Goldman
Sachs’ projections up to 2050.
It may change or not, but it
shows that in 2025, Korea will be the 7th.
Turkey will stay as 16th
because of the reasons I stated before.
It doesn't work with lies.
We must see the reality.

English: 
If you don’t diagnose, you
can’t treat. First, you must diagnose.
I have cancer, and I say to doctor :
”Don't tell me that I'm bad,
prescribe me an aspirin.”
and I expect being fine.
Is it possible?
It is not.
For example, I am very
handsome, I know. I am number 2
in the world. Brad Pitt
got Angelina before me.
If Brad Pitt doesn't exist,
I would be the number one.
I would get Angelina.
Is that a diagnosis?
Yes, I am brilliant, right?
No guys! I am bald, ugly.
I know the reality. I must face with it.
I have showed especially Korea
and the developed countries.
Guys, per million people - don't
look at Turkey, look at the other side -
3.600, in developed countries 5.900.
What does it show us? Ambition of Korea.
Guys, R&D expenditure in developed
countries are 2,47 and in Korea, 4.
What does it show us?
Ambition of Korea.
What does stake of
technology in export show us?
Look at ours.
Ambition of Korea.
Ambition must also be
merged with mentality and science.

Turkish: 
Teşhis koymazsanız tedavi yapamazsınız.
Önce teşhis koyacaksınız.
Ben kanserim, doktora diyorum ki
"bana kötü hastalık söyleme ne olur,
bir aspirin ver oradan" 
ve iyi olmayı ümit ediyorum.
Mümkün mü?
Değil.
Mesela ben çok yakışıklıyım biliyorum,
"number 2"
Brad Pitt benden önce, 
adam kaptı Angelina'yı.
Bir gitse Brad Pitt, ben "number 2" 
olarak 1. olacağım,
Angelina'yı ben alacağım.
Teşhis var mı?
Var, şahaneyim. Değil mi?
Yok arkadaşlar. Kelim, çirkinim.
Biliyorum gerçeği, yüzleşmeliyim.
Kore ile gelişmiş ülkeleri
özellikle koydum.
Arkadaşlar, milyon kişiye düşen
-Türkiye'ye bakmayın, öbür tarafa bakın-
3.600, gelişmiş ülkelerde 5.900.
Neyi gösteriyor? Kore'nin hırsını.
Arkadaşlar Ar-GE harcaması 
gelişmiş ülkelerde 2,47, Kore'de 4.
Neyi gösteriyor?
Kore'nin hırsını.
İhracatta yüksek teknolojinin
payı neyi gösteriyor?
Bir de bizimkine bakın.
Kore'nin hırsını.
Hırs, aynı zamanda akıl 
ve bilimle birleşmeli.

English: 
You should do something for it. 
You should bring up these children.
There's no other way.
Now, my last 7 minutes. A new
world is being established in economy.
I say, Western, Christian,
superior white man’s age is finishing.
Except for America. Power
is moving to Asia. You see this.
I have been telling this for 7 or 8 years.
But, there is a science explosion
now. There is a real science explosion.
You don’t see this.
The world is changing.
The gap between you
and your father was that much.
The gap between your 
grandfather and father was that much.
However, the gap between me
and my child is that much, and
the gap between me and
my grandchild will be light years.
Why?
In old world, information
increased arithmetically. Like 1-2-3-4.
In new world,
geometric. Like 2-4-8-16.
How?
I am keen on astronomy
very much, I envied the speaker
mentioned about it before me.
Ten years ago, we could
map the universe with 50% accuracy.

Turkish: 
Onun için bir şey yapmalısınız,
o çocukları yetiştirmelisiniz.
Başka yolunuz yok.
Şimdi, son 7 dakikamda size bir de
ekonomi de yeni bir dünya inşa ediliyor.
Ben buna Batı'lı, Hristiyan, üstün 
beyaz adamın devri bitiyor diyorum.
Amerika hariç. Asya'ya kayıyor güç.
Bunu görüyorsunuz.
Yedi, sekiz yıldır ben de anlatıyorum.
Ama bir de bilimsel bir patlama var şu an.
Gerçek bir bilimsel patlama var.
Bunu görmüyorsunuz.
Dünya değişiyor.
Babalarınızla sizin aranızdaki 
fark bu kadardı.
Babanızla dedeniz arasındaki 
fark bu kadardı.
Ama benimle çocuğum arasındaki fark
bu kadar, torunumla aramdaki fark
ışık yılları olacak.
Neden?
Eski dünyada bilgi aritmetik 
olarak artıyordu. 1-2-3-4 gibi.
Yeni dünyada artış geometrik.
2-4-8-16 gibi.
Nasıl?
Ben astronomiye çok meraklıyım, benden
önce bir şeyler gösterilince kıskandım.
10 yıl önce, evrenin haritasını
%50 doğrulukla yapıyorduk.

English: 
Today, we do it with 90% accuracy.
You may not think it is
significant, but it is important.
The telescope that you see
is called “golden ratio telescope”.
This telescope is the most
important one in the world.
All telescopes are scaled according to it.
This telescope is located in 
Apache Point Observatory, New Mexico
After it was established 
and entered into service,
in a month, this
telescope produced knowledge
as much as the whole astronomy
knowledge that we've learned until now.
It produced more information.
But, there is one more thing.
10 years later, it produced 
more information than the ones
which was produced in history of humanity.
There isn’t only science
in it. There is Iliad, Dada Gorgud,
Chinese tales.
All information, in history of humanity.
Can you imagine how awesome it is?
Guys, this is called as “Big Data”
But, mankind doesn’t break here.

Turkish: 
Bugün %90 doğrulukla yapıyoruz.
Bu size çok önemli gelmeyebilir
ama bir şey var.
Bu gördüğünüz teleskop, 
altın oran denen bir teleskop.
Dünyadaki en önemli teleskoplardan biri.
Bütün teleskoplar buna göre 
kendini ölçeklendirir.
Bu teleskop, Apache Point Gözlemevi
New Mexico'da.
Kurulduktan, faaliyete geçtikten sonra 
bir ayda insanlığın o kurulana kadar
ürettiği bütün astronomi bilgisi kadar
bilgi üretti bu teleskop.
Daha fazla bilgi üretti.
Ama bir şey daha var.
10 yıl sonra, insanlık tarihinde üretilmiş
bütün bilgiden daha fazla veri topladı.
Bu bilginin içinde sadece bilim yok.
İlyada var, Dede Korkut var,
Çin masalları da var.
Bütün bilgi, insanlık tarihindeki.
Bunun nasıl korkunç bir şey 
olduğunu düşünebiliyor musunuz?
İşte bu, arkadaşlar,
big data dediğimiz şey.
Fakat insanoğlu burada durmuyor.

English: 
This is ALMA. In Chile.
It has not been launched officially yet.
But it gathers information.
We explored the black body by means of it
This ALMA, 66
telescopes, work as one telescope.
Distance among them is
increased, they move as you can see.
Each of them is too weighty. If we 
want to look at one location, a small star
or a nebula, we converge them.
If we look at a galaxy, we diverge them.
Only one super-computer - which
processes 1.5 trillion per a second -
has a mission. It checks if
it has moved millimetrically.
If it moves one millimeter,
all data becomes wrong.
It checks all 66
telescopes once in 2 seconds.
This telescope will
gather information as much
as in history of whole 
humanity for every five days.
Look, the other one
gathered for every ten
years, this one, for every 5 days.
Can you imagine what
kind of a thing underlies?

Turkish: 
Bu gördüğünüz ALMA. Şili'de.
Daha tam resmi açılışı yapılmadı.
Fakat veri topluyor. İlk kez kara maddeyi
bulduk orada onun sayesinde.
Bu ALMA, 66 ayrı teleskop, 
tek bir teleskop gibi çalışıyor.
Aralarında mesafe açılıyor,
taşınıyorlar altta gördüğünüz gibi.
Her biri tonlarca onun, eğer tek bir
mekana, küçük bir yıldıza
veya bir tek nebulaya bakacaksak
onları birbirine yaklaştırıyoruz.
Eğer bir galaksiye bakacaksak 
aralarını açıyoruz.
Tek bir süper bilgisayarın -saniyede 
1,5 trilyon işlem yapan bir bilgisayarın-
tek bir görevi var. Milimetre olarak bu 
yerinden kıpırdadı mı ona bakıyor.
Milimetre olarak kıpırdarsa
veriler yanlış.
66'sını birden saniyede 2 kez 
kontrol ediyor.
Bu teleskop, her 5 günde insanlık 
tarihindeki bütün veri kadar bilgiyi
-bakın öbürü 10 yılda toplamıştı-
bu 5 günde yapacak bunu.
Düşünebiliyor musunuz nasıl 
bir şeyin altındayız.

English: 
This science explosion 
consists of two things.
I host a science show
as an economy manager.
People are mocking me.
I host it from Monday to Thursday.
I beat rating
records, as you appreciate.
Turkish people always want to
watch science and technology.
They never watch marriage 
shows or stupid reality shows.
The Radio and Television
Supreme Council asks Turkish people,
What do you watch?
Documentary.
What would you like to watch?
Documentary.
So why are ratings of 
documentaries so low,
why are ratings of
stupid programs so high?
Black bodies watch them, I know it.
Now, you can watch there,
we set out on journey of human mind.
2 great projects. 
One is European Union Project.
What is happening in your brain ?
Other one is American project.
Both of them are human brain projects.
Guys, you could watch your memories on TV.
I did something as, can you
make me watch your memories,
you can find this on our website.
You can let your ideas fly. Yes.

Turkish: 
İşte bu bilimsel patlama 2 şey.
Ben bir bilim programı yapıyorum 
ekonomi müdürü olarak.
Dalga geçiyor benimle insanlar.
Bir bilim programı yapıyorum 
pazartesiden perşembeye.
Reyting rekorları kırıyorum 
takdir edersiniz ki.
Türk halkı hep bilim izlemek ister, 
hep teknoloji izlemek ister.
Asla bizi evlendir, kaynanam ne yaptı
izlemez Türk halkı.
Türk halkına RTÜK soruyor.
Ne izliyorsunuz? 
Belgesel.
Ne izlemek istiyorsunuz?
Belgesel.
İyi de niye belgesellerin reytingleri 
düşük de, biri birinin başını yardı,
biri bilmem ne oldunun 
reytingleri yüksek?
Onları kara maddeler
izliyor ben biliyorum.
Şimdi orada seyredebilirsiniz,
insan zihnine yolculuk yapıyoruz.
İki büyük proje. Bir tanesi 
Avrupa Birliği'nin projesi.
Beyninizde ne olup bitiyor?
Öbürü de Amerika'nın projesi.
İnsan beyni projesi ikisi.
Arkadaşlar, kendi anılarınızı 
televizyonda izleyebileceksiniz.
Ben, anılarınızı bana 
seyrettirebilir misiniz diye
bir şey yaptım, internet sitemizde
bulabilirsiniz.
Düşüncelerinizi evet uçurabilirsiniz.

English: 
Now, just there is a joystick
which is directed via power of thought.
But in the near future,
everything will be possible.
One of the scientific explosion
is 3D printers, this is incredible.
Your house will 
turn into a factory.
It won't matter to be
on Mars, in Turkey, in Etiler
or in Serres.
It won't matter what time it is.
You print everything.
Secondly, human genome
was cloned. Immortality may be possible.
I am so afraid it. Because
of the arrogance of humankind.
Mankind is so arrogant.
So arrogant. They think that everything
has been created for
for them. Everything
is drossier than him.
For example, I am
vegeterian. When I go somewhere,
especially when I
go to a meat restaurant, they say
“But Mr. Çapa,
they were created for us”
Well, in Savannah, when
lions eat you or sharks attack you
you never say “ We were created for them”.
What are you doing there?
There is no such thing, guys.
Mankind is arrogant,
he is so arrogant that

Turkish: 
Şu anda kumanda kolu sadece
düşünce gücüyle sağa ve sola ittiriliyor.
Ama yakında her şey mümkün olacak.
Bilimsel patlamanın birisi üç boyutlu 
yazıcılar, inanılmaz bir şey.
Eviniz bir fabrikaya dönüşecek.
Mars'ta ya da Türkiye'de, 
Etiler'de ya da Serez'de
olmanızın bir önemi olmayacak.
Saatin kaç olduğunun önemi yok.
Her şeyi yazacaksınız.
İkincisi, insan genomu kopyalandı.
Ölümsüzlüğün kapıları açılıyor.
Ben bundan çok korkuyorum. Çünkü ben, 
insanoğlunun kibrinden çok korkuyorum.
İnsanoğlu, çok kibirli bir şey.
Çok kibirli.
Kendini bütün evren onun için yaratıldı,
her şey ondan değersiz.
Mesela ben vejetaryenim, 
bir yerlere gidince -yer vermeyeyim-
özellikle et yenen bölgelere gidince
"Ama Emin bey,
bunlar bizim için yaratıldı."
İyi. Aslanlar da sizi yiyince Savana'da,
köpek balıkları saldırınca
hiç demiyorsunuz "Biz onlar 
için yaratıldık."
Ne işiniz var oralarda?
Öyle bir şey yok arkadaşlar.

Turkish: 
İnsanoğlu kibirli. Kendine tanrı rolü
vermeye çok müsait bir kibir yaratığı.
Bundan arınmak lazım.
İşte bu beni korkutuyor.
Ama bir şey daha var.
Zamanımız var mı?
Elinizdeki cep telefonları, radarlar
üretilemeyecek 40 yıl içinde.
Neden?
Elemetler tablosunu hatırlar mısınız?
Unutmak istiyorsunuz biliyorum onları 
ama onları hatırlayın.
O elementler tablosunun altındakiler
nadir elementler.
40 yıl içinde bitecekler. 40 yıl içinde
ve insanlık hazırlık yapıyor.
4 tane derin uzay madenciliği
şirketi var şu anda. Dört.
Biri astronotların kurduğu, biri 
Google'ın ortaklarından birinin kurduğu.
Dört tane. Düşünebiliyor musunuz?
Ne yapmayı hedefliyorlar?
Elysium diye bir film vardı,
seyreden var mı?
O filmde şöyle, zenginler uzaya giderler,
dünya çok kötü durumda.
Sıradan, vasat bir film.
Zenginler, Dünya'nın çevresinde
kurulan şehirlere giderler.

English: 
he is ready to take on
the role of god to himself.
We should be purified
from it. That scares me.
But, there is one more
thing. Do we have time?
Within 40 years, your mobile
phones and radars cannot be produced.
Why? Do you remember periodic table?
You want to forget it,
I know, but remember it.
The elements at
periodic table below are rare.
They will be finished in 40 years
and people are preparing for it.
There are four deep
space mining companies. Four.
One was established
by astronauts, other one
by a co-partner of Google.
Just four. Can you imagine?
What are their aims?
There was the movie named
as Elysium, anyone watched?
In this movie, riches go
to space, earth is very terrible.
This is an ordinary movie.
Riches go to the cities around the earth.

English: 
Guys, an asteroid of 5 kilometers
diameter includes minerals which
are worth 1.5 to 4 trillion dollars.
The asteroids which includes minerals
will be found - the Asteroid belt is
between Mars and Jupiter - 
and they will bring it out of the orbit of
Earth-Moon, which is
called Lagrange circle.
They will process and
we will look from beneath.
(Laughter)
I object to that.
Not to another thing.
My defiance is for it,
not for another thing.
There is Paul Verlaine’s
poem, I mind it so much.
"What have you done,
O you there, who endlessly cry.
Say: What have you done
there, with Youth gone by?"
Guys, what did you do?
What did you do for tomorrow?
2030, 2040; they are
nothing for a state. Nothing.
Bring them to account. Citizens
bring them to account, servants obey.
Let me say something finally.
I don’t say it politically, it would be
the same if there was somebody else.
Because, there are not citizens.
Citizens do not bring to account.

Turkish: 
Arkadaşlar, 5 kilometre çapında
bir asteroid, 1,5 ile 4 trilyon dolar
arasında maden içeriyor.
Bunu bulup hangi asteroidler 
maden içeriyor -Mars ile Jüpiter'in
arasındadır asteroid kuşağı- 
bunu Dünya'nın yörüngesine,
Lagrange yörüngesi dediğimiz
Dünya-Ay sisteminin dışına getirecekler.
İşleyecekler ve biz de aşağıdan bakacağız.
(Gülüşmeler)
İşte benim itirazım buna.
Yoksa benim itirazım 
başka hiçbir şeye değil.
Benim muhalefetim buna,
başka bir şeye değil.
Paul Verlaine'in bu şiirini 
ben çok önemsiyorum.
Ey sen ki durmadan ağlarsın,
Döversin dizlerini
Gel söyle ne yaptın,
Nettin gençliğini?
Arkadaşlar, ne yaptınız?
Yarın için ne yaptınız?
Bir devlet için 2030, 2040 hiçbir şey.
Hiçbir şey.
Hesap sorun. Vatandaş hesap sorar,
kul itaat eder.
Ben size son cümle olarak
şunu söyleyeyim.
Katiyetle politik bir anlamda söylemiyorum
Başkası da olsaydı aynı olacaktı.
Çünkü vatandaş yok.
Vatandaş hesap sormuyor.

English: 
India sent a searcher 
to the orbit of Mars.
The orbit of Mars.
China had failed in that.
India became the 4th country
after Russia, European Union
and America. I published this twice.
How much did it
cost? 74 million dollars.
We build palace which
costs 600 million dollars.
We buy plane which
costs 150 million dollars.
Look, if there were someone else, 
they would spend for another thing too.
They would not spend
for science or wisdom.
I don’t say this to make criticism.
All of you, you have to bring to
account that “Where is my money going?”.
How did democracy emerge
in the world? Anybody knows?
Magna Carta.
Magna Carta is not democracy, guys.
Magna Carta restricted
the king’s tax-rising power.
It brings parliament to account that
“What did you spend my tax for?”,
"Did you spend for war or something else?"
Please force them to spend your money
on wisdom, science, our children and

Turkish: 
Hindistan, Mars'ın yörüngesine 
sonda yolladı.
Mars'ın yörüngesine.
Çin başarısız olmuştu.
Rusya, Avrupa Birliği ve Amerika'dan sonra
Hindistan dördüncü ülke oldu.
Bunu iki kez yayınladım.
Ne kadar maliyeti?
74 milyon dolar.
Biz 600 milyon dolara saray yapıyoruz,
150 milyon dolara uçak alıyoruz.
Bakın, bunu başkası da olsaydı
başka türlü harcayacaktı.
Bilime harcamayacaktı,
akla harcamayacaktı.
Yani bunu bir şeye muhalefet 
olarak söylemiyorum.
Hepimizin, sizin hesap sormanız lazım,
benim paramı nereye?
Dünyada demokrasi nasıl geldi?
Bilen var mı?
Magna Carta.
Magna Carta demokrasi değildir arkadaşlar.
Magna Carta, kralın vergi koyma
hakkının sınırlanmasıdır.
Benim vergimi ne yaptın 
diye parlamento hesap sorar.
Savaşa mı harcadın, nereye harcadın?
Lütfen paralarımızın bilime, akla,
çocuklarımıza, eğitime harcanması için

English: 
education. They must
not spend on anything else.
My time is over.
Thank you so much. So glad
I have you. I am glad you are here.
Thank you.
Applause

Turkish: 
baskı yapın. Başka bir yere harcanmasın.
Sürem bitti.
Çok teşekkür ediyorum. İyi ki varsınız, 
iyi ki buradasınız. Sağ olun.
(Alkışlar)
