Koncepcje harmoniczne według Barry'ego Harrisa
Część trzecia:
Skala całotonowa
Skale dominantowe
Wyższe struktury akordów
W trzecim odcinku zajmę się skalą całotonową,
skalami dominantowymi
i wyższymi strukturami akordów dominantowych.
W drugiej części o tym, że
ze skali chromatycznej możemy wyodrębnić
dwie skale całotonowe:
całotonowa od dźwięku C
i od C#
Na początek zajmę się tymi skalami całotonowymi.
Możemy na nich ułożyć tercje wielkie
ćwicząc dwudźwiękami i wykorzystując wszystkie palce.
Czyli 3, 5
2, 4
i 1, 3.
i potem znowu...
To samo od Db
Więc mamy tercje wielkie, które
też możemy ćwiczyć melodycznie
Ale mamy też trytony,
które przydadzą się jako
tercja, septyma dominant.
Gdzie szukać zastosowania skal całotonowych?
To jest wstęp do utworu Bud'a Powella.
A takie zakończenie Bud Powell zagrał w utworze "You Go to My Head".
Teraz przykładowe zakończenie utworu w tonacji F-dur.
Kiedy mowa o skali całotonowej Barry Harris często przywołuje
utwór "I'll Keep Loving You"
i doprowadzenie do akordu E półzmniejszonego.
Czyli rozbieżnie od dźwięku C#.
Wcześniej mówiłem o tym, że w skali całotonowej mamy trytony
i teraz takie ćwiczenie z wykorzystaniem
dominant, ich tercji septym
i ich substytutów trytonowych.
To jest A7
z podwyższoną kwartą
albo obniżoną kwintą.
Przesuwam całotonowo te środkowe głosy  - tercję i septymę.
Teraz zmieniam na Eb7
i robię to samo.
Akord Db9 jako substytut trytonowy dominanty G7
może się rozwiązać na C-dur.
I ten układ możemy interpretować jako skalę całotonową.
Więc przesuńmy sobie go rozbieżnie, na zewnątrz.
Czyli zaczniemy z tego układu
i te tercje wielkie też możemy połączyć chromatycznie
środkowym głosem.
Skalę całotonową możemy rozwiązać, w pewnym sensie,
na trzy akordy zmniejszone.
zachowując wspólne składniki
na C zmniejszony
C# zmniejszony
i D zmniejszony
lub H zmniejszony
i teraz możemy to wykorzystać
w progresji V - I
Załóżmy, że rozwiążemy na C zmniejszony
i to zinterpretujemy jako dominantę D7.
Tym przykładem przejdziemy płynnie do tematu
wyższych struktur akordów dominantowych.
Ten układ...
zwykle mówimy o tym akordzie, jako
D13b9
Barry Harris nigdy czegoś takiego
chyba w ten sposób nie nazwał.
Mówi o tym, że na górze mamy H-dur.
Ostatnio mówiłem o rodzinie dominant,
o tym, że istnieje coś takiego, jak rodzina dominant.
Jeśli weźmiemy skalę zmniejszoną D,
to w tej rodzinie dominant będziemy mieli
D7, F7, Ab7 i H7.
Czyli trójdźwięk H-dur
możemy zastosować na dominancie D7.
Ten H-dur zmieniłem na es-moll ,
który jest drugim stopniem w tonacji oddalonej o tryton
Co mam na myśli?
II - V do G-dur, to będzie a-moll
D7 do G-dur.
Ale jeśli chcielibyśmy przejść przez
substytut trytonowy,
to byśmy przeszli przez es-moll, Ab7
Czyli ten drugi stopień
do substytutu trytonowego, to jest es-moll właśnie.
H-dur, es-moll.
Czyli w drugim przykładzie mieliśmy
C-dur z A-dur,
który zmienia się na cis-moll
cis-moll to jest drugi stopień dla F#7,
czyli drugi stopień w tonacji H-dur
Wykorzystuję tę progresję możemy ją ćwiczyć
schodząc całymi tonami, czyli do G-dur,
do F-dur, do Es-dur i do Des-dur.
Tu mamy H-dur
jako tę wyższą strukturę.
To jest akord oddalony tercję małą niżej od dominanty.
Zmieniam ten środkowy głos
o półton i jest es-moll
czyli... Barry to nazywa "important minor"
czyli ma na myśli
ten drugi stopień od dominanty
drugi stopień, który jest w progresji II - V
od akordu Ab7
ten es-moll
Dla ścisłości powiem, że to by była wyższa struktura
ten es-moll, to by była wyższa struktura w skali alterowanej
Ale nie spotkałem się, żeby Barry Harris wspominał
w ogóle o tej skali alterowanej, więc
narazie zostawiam ten temat.
i trzymam się tego, że to jest drugi stopień w tonacji Des-dur,
czyli w tonacji oddalonej o tryton od tonacji G-dur, bo teraz gramy V - I w G-dur
w C7 akordem oddalonym o tercję małą w dół będzie A-dur
cis-moll - zobaczmy, czy to się zgadza.
Substytut trytonowy od C7, to będzie F#7.
A drugi stopień, cofając się o kwartę, to będzie cis-moll
tak jakbyśmy grali II - V do H-dur
zamiast II - V do F-dur.
cis-moll
czyli tu mieliśmy G-dur
i w Ab7 będzie F-dur.
Teraz tę samą strukturę całotonową
rozwiążę na trzy różne
czterodźwięki zmniejszone
Czyli mieliśmy C zmniejszony
C# zmniejszony
i H zmniejszony
i te zmniejszone potraktuję jako dominanty
i je rozwiążę.
To będzie D7, czyli to już mieliśmy
To będzie C7
i Bb7
Teraz następstwo całotonowe wykorzystam jeszcze w inny sposób
W progresji II - V - I do tonacji Es-dur.
Normalnie dominantą będzie Bb7
Ale poprzedzę to Bb7 dominantą oddaloną o cały ton do góry - C7
i jeszcze cały ton - D7.
Czyli zacznę od D7,  C7, Bb7 do Es-dur.
Skoro już powiedziałem o tej rodzinie dominant
w skali zmniejszonej, to zatrzymam się
na chwilę na tym temacie
i pokażę jak te dominanty można
zastosować jako wyższe struktury akordów.
Jesteśmy na dominancie C7
czyli w tonacji F-dur
Skala zmniejszona
to tak jak ostatnio mówiłem
zmniejszony C# i prymy
dominant, które powstają po obniżeniu
każdego ze składników
czyli C7, Eb7,
F#7 i A7, czyli powstaje
C zmniejszony - z tych prym
prym tych czterech dominant, które będą tymi strukturami
wyższymi strukturami.
więc pierwsza struktura, to jest C- dur
ona nie będzie za ciekawa tutaj, bo
nasza dominanta, to C-dur.
Kolejna struktura, to jest Es-dur
więc na C7 nałożę Es-dur.
Kolejna struktura, to Fis-dur
i A-dur.
Więc równie dobrze mogę zagrać wszystkie te cztery dominanty
cztery w zasadzie trójdźwięki
A tak można by rozpocząć
utwór "My Romance"
czyli dokładnie dwa trójdźwięki z tej rodziny dominant.
Mamy C7 do F-dur
Tak zaczyna się utwór, więc zharmonizuję tę melodię
A-dur
pod spodem oczywiście musi być C7
A-dur i Fis-dur.
tutaj też A-dur
Tu zagrałem As-dur i B-dur
As-dur  jest z rodziny dominant
dla D zmniejszonej,
bo te dominanty powtarzają się co tercję małą, więc
w tej rodzinie będzie D7,
D-dur, F-dur, As-dur i H-dur
więc ten As-dur pasuje do zmniejszonej
ale B-dur raczej wynika ze skali aletrowanej.
Tutaj zagrałem Fis-dur na C7.
Więc w ten sposób można wykorzystywać wyższe struktury,
ale wyższe struktury akordów dominantowych,
to nie tylko trójdźwięki durowe.
Zobaczmy, że w skali zmniejszonej C
Mamy nie tylko C-dur,
ale też c-moll
Es-dur - es-moll
Fis-dur, ale też fis-moll.
A-dur i a-moll.
Teraz wykorzystam ten trzeci akord, czyli fis-moll
dlatego, że on leży bardzo blisko drugiego stopnia.
Jeśli byśmy byli w tonacji F-dur
to drugi stopień, to jest g-moll
i pół tonu niżej mam fis-moll
więc on ładnie mi się rozwiązuje z g-moll
i na F-dur.
W tym przykładzie enharmonicznie zapisałem niepoprawnie,
bo napisałem G# i C# na przykład w G-dur
ale chodziło mi o to, żeby
w zapisie nutowym widoczne były te wyższe struktury, czyli cis-moll w tym przypadku.
d-moll - cis-moll
II - V do H-dur
cis-moll - c-moll
II - V do B-dur
c-moll i h-moll
h-moll i b-moll
II - V do A-dur
Za chwilę powiem o dwóch skalach dominantowych,
które Barry Harris często przywołuje
na zajęciach, ale zanim o nich powiem,
to powiem jeszcze o dwóch przypadkach, kiedy
na dominancie septymowej możemy wykorzystać
mollową skalę 6th diminished.
Pierwszy przypadek będzie związany z tym poprzednim ćwiczeniem
Czyli na dominancie D7 miałem wyższą strukturę
H-dur, którą zmieniałem na es-moll
i to mi mówi, że na
akordzie D7 mogę użyć
akordu es-moll
jak dodam sobie do niego tę septymę
to mam Ebmi6
a z Ebmi6 od razu kojarzy mi się skala
sixth diminished
czyli...
w tej skali mamy dwa akordy: Ebmi6
i D zmniejszony
To nam pozwala na wykorzystanie
skali es-moll 6th diminished
na akordzie D7
W kolejnym przypadku będzie podobnie.
Weźmy sobie teraz dominantę  C7
jak zagram C9
to widzę, że ten voicing
układa mi się w akord
Gmi6.
Więc spróbujmy w ten sam sposób.
Skala g-moll 6th diminished
złożona z Gmi6
i z F# zmniejszonego
czyli na dominancie C7
użyłem skali mollowej 6th diminished położonej na piątym stopniu tej dominanty
czyli g-moll
Przejdę teraz do wspomnianych skal
Barry Harris często mówi o tym, że
należy znać cztery skale
i cztery akordy. Akord C6
do którego możemy zagrać skalę
C-dur 6th diminished
Cmi6
W tych przypadkach mieliśmy
C6, zmniejszony H,
Cmi6, zmniejszony H
czyli ten sam zmniejszony do akordu C-dur i do c-moll
ale są dwie kolejne skale.
Skala dominantowa zmniejszona,
czyli akord C7
w połączeniu z akordem H zmniejszonym
Czyli mamy i septymę małą, i septymę wielką
i jeszcze G#, jako składnik
H zmniejszonego.
Jeszcze jedna skala - C7 z obniżoną kwintą, zmniejszona.
czyli C7b5 diminished scale
czyli mamy akord
C7 z obniżoną kwintą w połączeniu
z akordem H zmniejszonym.
Czym ta skala jest w praktyce?
To są pierwsze cztery dźwięki
z gamy C-dur
i pierwsze cztery dźwięki z gamy Fis-dur
czyli C-dur i Fis-dur (lub Ges-dur)
Zacznijmy od tej pierwszej
czyli skala dominantowa
zmniejszona
Najpierw warto sobie zagrać przewroty akordu C7
Skala wygląda tak:
3-głos
Czyli mamy prymę, tercję i septymę
i teraz przesuwam tę strukturę po skali
Czyli C7, zmniejszony,
C7,
zmniejszony,
To samo możemy zrobić w 4-głosie, czyli dołożę sobie kwintę.
W rozwiązaniu dominanty na tonikę
mogę zagrać frazę z wykorzystaniem tych dźwięków.
Teraz przejdę do kolejnej skali dominantowej, czyli zmniejszonej skali septymowej z obniżoną kwintą
Zostańmy sobie przy C7
i najpierw przewroty akordu C7 z obniżoną kwintą
Ćwiczenie w 3-głosie:
w 4-głosie:
Analogicznie kolejne ćwiczenie - tak jak w poprzedniej skali
Ale w poprzedniej skali ruszałem
oba skrajne głosy
Teraz dla odmiany zostawię ten głos.
Można go zagrać jako półnutę.
lub tak samo, jak w poprzedniej skali:
To była progresja V - I
i teraz jeszcze z drugim stopniem
Tak jak w przypadku poprzedniej skali.
Akord C7 z obniżoną kwintą
gdy zagram go w dropie,
powstanie taki układ zbudowany z dwóch trytonów
i ten układ możemy również przesunąć po skali
tu mamy kolejne trytony
i tak w sumie do końca skali
do końca tego ćwiczenia
ale spróbujmy na zmianę teraz
łączyć te kolejne trytony naprzemiennie w prawej i w lewej ręce
Barry Harris przywołuje wykonanie Bud'a Powella.
Wykonanie utworu "Autumn In New York"
Bud Powell
na dominancie C7 użył skali całotonowej
tutaj
Mniej więcej w ten sposób
Barry Harris zmienił to i gra to miejsce właśnie z wykorzystaniem
zmniejszonej skali septymowej z obniżoną kwintą
czyli to będzie ta skala:
na akordzie C7
zmniejszony
tu jest C7 z obniżoną kwintą
zmniejszony
i C7 z obniżoną kwintą
tylko tu jeszcze zagrał ten dźwięk ze skali.
Dziękuję za uwagę. To wszystko w tej części,
a była to trzecia i ostatnia część
z cyklu w ramach
programu stypendialnego "Kultura w sieci"
W tych trzech filmach
chciałem ogólnie zarysować i przedstawić
najważniejsze tematy,
które Barry Harris podejmuje podczas warsztatów.
Ale to nie wszystko na moim kanale.
Zapraszam do śledzenia, do udostępniania moich filmów,
bo teraz postaram się szczegółowo już wybierać przedstawione przeze mnie tematy
i bardziej szczegółowo do nich podejść, będą nowe
przykłady, nowe transkrypcje, więc
do zobaczenia!
