Çeviri:
Ümid Gurbanov & İlker Kocael
İyi akşamlar.
Ben Mike Wallace.
Bu geceki konuğumuz, seçkin olduğu kadar
rahatsızlık veren bir yazar olan Aldous Huxley.
İngiltere'de doğdu,
şu an Kaliforniya'da yaşıyor.
Sayın Huxley, bu yüzyılın en tartışma yaratan
roman ve toplum eleştirilerini kaleme almıştır.
ABD'deki özgürlüğümüze yönelik
bazı tehditleri...
...ana hatlarıyla belirlediği
ve tanımladığı...
...Özgürlük Düşmanları adlı bir deneme kitabını
daha yeni tamamladı.
Sayın Huxley, her şeyden evvel size
şunu sormama izin verin:
Gördüğünüz üzere, ABD'deki
özgürlük düşmanları kimler veya nelerdir?
ABD'de "kim" sorusuna
cevap olacağını sanmıyorum.
Kasıtlı olarak insanların özgürlüğünü koparmaya
çalışan şeytani insanlar olduğunu düşünmüyorum.
Ancak her şeyden evvel,
gitgide özgürlüğü daha da azaltan...
...birtakım kişidışı güçler
olduğunu düşünüyorum.
Aynı zamanda kullanmak isteyenler
veya kullanabilenler için...
...özgürlükten uzaklaşma
ve kontrolü dayatma sürecini hızlandıran...
...kimi teknolojik aletler de var.
Nedir bu güçler ve aletler, Sayın Huxley?
İki temel kişidışı güç olduğunu
söylemeliyim.
Bunlardan ilki şu anda
ABD'de o kadar önemli değil...
...ama başka ülkelerde
epey önemli.
Genel itibariyle
aşırı nüfus artışı denilen bir güç.
Mevcut kaynaklar üzerindeki
 nüfusun artan baskısı.
Olağanüstü bir şey bu
elbette ki.
Dünya tarihinde daha önce
hiç olmamış bir şey oluyor.
İsa'nın doğumu ile Mayflower gemisinin
karaya çıkması arasındaki zamanda...
...yeryüzündeki nüfusun
iki katına çıkışını ele alalım.
İki yüz elli milyondan beş yüz milyona
çıkmıştır muhtemelen.
Bugün ise yeryüzünde nüfus yarım yüzyılda
iki katına çıkacak hale gelmiştir.
Aşırı nüfus artışı
neden özgürlüklerimizi azaltsın?
Çeşitli yollarla yapıyor bunu.
Mesela Harrison Brown gibi
alanında uzman kişiler...
...azgelişmiş ülkelerde yaşam standardının
günümüzde düştüğüne dikkat çekiyor.
Elli yıl öncesine kıyasla insanlara
kişi başına daha az yiyecek ve mal düşüyor.
Bu ülkelerin ekonomik durumu
giderek daha da istikrarsız bir hal aldıkça...
...tabii ki merkezi hükümet de "devlet gemisini"
dengede tutmak için daha fazla sorumluluk alıyor.
Sonrasındaysa bu şartlar altında
toplumsal huzursuzluk çıkıyor...
...ve bunu da merkezi hükümetin
tekrar müdahalesi izliyor.
Burada totaliter rejime doğru
hızla ilerleyen bir süreç görmek mümkün.
Ne yazık ki tüm bu
azgelişmiş ülkelerdeki...
...en yüksek örgütlü siyasi parti
Komünist Parti olduğu için...
...bu talihsiz sürecin
mirasçıları onlar olacak...
...ve iktidarı ele geçireceklerdir.
O halde, ironik bir biçimde, dünyada komünizme
en çok karşı çıkan güçlerden biri olan Katolik Kilisesi...
...sizin tezinize göre,
doğum kontrolüne karşı olduğu için...
...bizleri doğrudan
komünizmin kucağına atıyor.
Bu garip paradoks
muhtemelen doğru.
Aslında burada
olağanüstü bir durum var.
Elbette ki buna
biyolojik açıdan bakmak lazım.
Dünyadaki biyolojik yaşamın özü
bir denge meselesidir...
...ve bizler bir yandan
doğum kontrolü ile dengelemeden...
...ölümü ciddi bir biçimde
kontrol altına alıyoruz.
Sonuç olarak da doğum oranları
olabildiğince yüksek kalırken...
...ölüm oranları
önemli ölçüde düşüyor.
Aşırı nüfus artışı için
şimdilik bu kadar yeter.
Özgürlüğümüzü azaltan
diğer güç nedir?
Bu ülkede çok etkili olduğunu düşündüğüm
diğer güç aşırı örgütlenmedir.
Teknoloji daha karmaşık
bir hal aldıkça daha ayrıntılı...
...ve hiyerarşik bir örgütlenme de
elzem hale geliyor.
Şans eseri burada teknolojinin ilerlemesine
örgütlenme bilimindeki ilerleme de eşlik ediyor.
Daha önce hiç olmadığı kadar
büyük ölçekte örgütlenmek mümkündür.
Böylece daha fazla insan...
...gerek büyük şirketlerin bürokrasisinin gerekse de
büyük hükümetlerin bürokrasisinin kontrol ettiği...
...bu hiyerarşik sistemlerde
yaşamak durumunda kalıyor.
Şu bahsettiğiniz aletlere gelelim.
Bunlar belirli aletler mi yoksa...
...aşırı nüfus artışına ve aşırı örgütlenmeye ek olarak
özgürlüklerimizi kısıtlayan iletişim yöntemleri mi?
Elbette ki bu amaçla
kullanılabilecek aletler var.
En nihayetinde oldukça yeni ve acı verici
bir tarihin parçası olan...
...Hitler tarafından kullanılan
son derece etkili propagandayı ele alalım.
Hitler'in yöntemi neydi? Hitler bir yandan terörü
kullanırken öte yandan fiziksel şiddeti kullandı...
...ama aynı zamanda propagandayı da
çok etkili bir biçimde kullandı.
Döneminin her modern aletini kullanıyordu.
Televizyon yoktu,
ama sonuna dek kullandığı radyo vardı.
Radyo ile arzularını
muazzam kitlelere ulaştırabiliyordu.
Üstelik Almanlar
hayli eğitimli insanlardı.
Tüm bunların farkındayız.
Ancak Hitler'in propaganda kullanımı ile...
...diyelim ki ABD'deki propaganda yöntemini
nasıl aynı kefeye koyarız?
Bir benzerlik olduğunu mu
söylüyorsunuz?
Şu an aynı şekilde kullanılmadığını
söylemeye gerek yok.
Ancak bu noktada,
bana öyle geliyor ki...
...kötü bir durum söz konusu
olduğunda kullanılabilecek...
...birçok açıdan Hitler'in yönteminden
çok daha üstün yöntemler var günümüzde.
Gelişen teknolojimize gafil avlanmamamız
gerektiğini söylüyorum.
Tarihte defalarca
bunun örneğini gördük.
Teknoloji gelişir,
toplumsal koşulları değiştirir bu...
...ve aniden insanlar kendilerini
öngöremedikleri bir durumun içinde bulup...
...gerçekte yapmak istemedikleri
türden şeyleri yaparken bulur.
Ne kastediyorsunuz?
Televizyonu icat ettiğimizi ama onun nasıl doğru
kullanıldığını bilmediğimizi mi söylüyorsunuz?
Bunu mu kastediyorsunuz?
Bence şu an televizyon oldukça
zararsız bir biçimde kullanılıyor.
Bana öyle geliyor ki, daima insanların
dikkatlerini dağıtmak için kullanılıyor.
Oysa televizyonun bulunduğu
tüm o komünist ülkeleri bir hayal edin.
Oralarda sürekli aynı şeyi söylüyor.
Aynı şekilde ilerliyor.
Geniş çaplı bir dikkat dağıtma yaratmıyor...
...daima aynı tekil fikri kafalara sokmaya
çalışan tek açılı bir bakış yaratıyor.
Çok güçlü bir enstrüman olduğu aşikar.
Yani enstrümanın olası yanlış kullanımından
bahsediyorsunuz.
Kesinlikle. Elbette ki her teknoloji
kendi içerisinde olasılı ve tarafsızdır.
İyi veya kötü yönde kullanılabilecek
güçlerdir sadece.
Aynısı atom enerjisi için de geçerli.
Onunla kendimizi de patlatabiliriz...
...tükenmekte olan kömür ve petrolün
yerine de koyabiliriz.
Bu yaklaşımla
uyuşturucu ilaçlar hakkında da yazdınız.
Oldukça ilginç bir konu bu.
Bahsettiğiniz kitabım
Cesur Yeni Dünya'da...
...çok yönlü bir uyuşturucu ilaç olan
"soma" adlı bir madde öne sürdüm.
Az dozda alındığında
insanları mutlu ediyor...
...orta dozda alındığında
insanların hayal görmesini sağlıyor...
...yüksek dozda alındığındaysa
insanları uyutuyor.
Şu an için böyle bir ilacın olduğunu sanmıyorum,
bence hiçbir zaman da olmayacak.
Fakat bunlardan bazılarını yapacak
uyuşturucular var.
Bence bize hiç zarar vermeden...
...zihin yapımızı derinden değiştirecek
uyuşturucuların yapılması olasıdır.
Zihne çok güçlü etki eden
mevcut uyuşturucuların...
...fizyolojik olarak zararsız hale getirilmesi
farmakolojik bir devrim yaratır.
Zihni değiştiren ama
fizyolojik ve manevi açıdan...
...korkunç hasarlar veren afyon
veya kokain gibi şeyler değiller.
Sayın Huxley, yeni deneme yazılarınızda
farklı türden Özgürlük Düşmanları'nın...
...bizi gerçek hayatta Cesur Yeni Dünya'ya
sürüklediğini söylüyorsunuz.
Ve bu durumun
eli kulağında olduğu fikrindesiniz.
Öncelikle,
bunu biraz açabilir misiniz?
Cesur Yeni Dünya'daki
çok korktuğunuz hayat nasıldır?
Ya da hayatımız
bu durumda nasıl olabilir?
Şimdi öncelikle gelecekte ortaya çıkacak
bu türden bir diktatörlük...
...kanımca yakın geçmişte gördüklerimizden
çok farklı olacak.
Geleceği öngören
diğer bir kitabı ele alalım.
Dikkate değer bir kitap bu:
George Orwell'in 1984'ü.
Bu kitap Stalin rejimi
altın çağını yaşarken yazıldı.
Hitler rejiminin de
hemen sonrasıydı.
Orada Orwell, tamamen terör ve fiziksel şiddet
yöntemlerini kullanan bir diktatörlük öngördü.
Bence gelecekte olacak olan şey şu:
Diktatörler şunu görecek;
eskilerin de söylediği gibi...
...süngüyle her şeyi yapabilirsiniz
ama süngünün üzerine oturamazsınız.
Oysa gücünüzü
süresiz olarak korumak istiyorsanız...
...yönetilenlerin rızasını
almak zorundasınız.
Bunu kısmen Cesur Yeni Dünya'da
öngördüğüm biçimde uyuşturucu ilaçlarla...
...kısmen de yeni propaganda
teknikleri ile yapacaklar.
Bunu insanın rasyonel tarafını es geçip...
...onun bilinçaltına ve daha derin duygularına
hatta fizyolojisine hitap ederek yapacaklar.
Öyle ki insan,
köleliğini sever hale gelecek.
Tehlike şu ki, insanlar bir şekilde bu yeni rejim
altında gerçekten de mutlu olabilirler...
...ama mutlu olmamaları gereken
durumlarda da mutlu olacaklardır.
Şunu sormama izin verin:
Totaliter bir devlet içerisinde meydana
gelebilecek bir dünyadan bahsediyorsunuz.
Daha pratik ve acil
meselelere dönelim.
Biz ABD'de bir şekilde bir demokraside
yaşadığımıza inanıyoruz.
Bahsettiğiniz Cesur Yeni Dünya'nın...
...diyelim ki gelecek 25 yılda,
gelecek yüzyılda...
...bizim kıyılarımıza kadar
ulaşabileceğini düşünüyor musunuz?
Bence olabilir. Bu meseleler üzerine şimdi
ve burada düşünmeye başlamanın...
...bu yüzden bu derece
önemli olduğunu düşünüyorum.
Teknolojideki ilerlemelere
hazırlıksız yakalanmamak için.
Örneğin uyuşturucu ilaç
kullanma meselesi.
Kanıtlara ve bir miktar
yaratıcı hayal gücüne dayanarak...
...bugün şunu öngörmek mümkün:
Kötü niyetli bazı kişiler
bunu kendi amaçları için kullanacak...
...ama bizim de bunu engellememiz mümkün,
aynı şekilde.
Bahsettiğim diğer propaganda
yöntemlerini öngörmemiz...
...ve bir biçimde engellememiz
mümkün diye düşünüyorum.
Özgürlüğün bedeli
ebedi teyakkuzdur.
Özgürlük Düşmanları'nda özellikle
ABD hakkında şöyle bir şey yazmışsınız.
Amerikan siyasi kampanyalarına yönelik
şöyle demişsiniz:
"Tek gereken para ve samimi görünecek
biçimde eğitilmiş bir adaydır.
Belirli eylemlere yönelik politik ilkeler ve
planlar önemini büyük ölçüde kaybediyor.
Reklam uzmanlarının sunduğu biçimiyle
adayın kişiliği...
...gerçekten önemli olan
tek şey oluyor."
Son kampanya döneminde...
...partilerin reklam yöneticilerinin
bu türden pek çok açıklaması oldu.
Adayların sabun veya diş macunu gibi
satılması gerektiği...
...ve her şeyin kişiliklerine
bağlı olduğu fikri belirtildi.
Tabii ki kişilik önemlidir, ancak özellikle
televizyonda çok cana yakın görünen...
...fakat gerçekte politik güven açısından
pek iyi olmayan kimi insanlar vardır.
Eisenhower, Stevenson
ve Nixon gibi adamların...
...bilerek Amerikan halkının gözünü
boyamaya çalıştığını mı düşünüyorsunuz?
Hayır, daha önce yapılanlardan
oldukça farklı kampanyalar yürüten...
...güçlü reklam ajanslarına danışıyorlardı.
Bana soracak olursanız...
Çok çeşitli yeni aletler ortaya çıkıyor.
Mesela bilinçaltına yansıtma işini yapan
bir şey duyuruldu geçen sonbaharda.
Olduğu haliyle bu şey bence
şu an bize tehdit oluşturmuyor.
Ancak geçen gün psikoloji laboratuvarında bununla
deneyler yapan kişilerden biriyle konuşuyordum.
Tam olarak şöyle dedi:
Şu an için bir tehlike arz etmiyor bu...
...fakat çalışan bir ilke belirledikten sonra...
...o teknolojinin sürekli gelişeceğinden
kesinlikle emin olabilirsiniz.
Konuyla ilgili görüşü buydu.
Bunu 1960 seçiminde belli bir dereceye kadar
kullanacaklar belki...
...ama 1964 seçiminde çok daha etkili
bir biçimde kullanacaklar.
Nitekim teknoloji
böyle bir hızla gelişmektedir.
Bizler de oy vermeye
ikna edilmiş olduğumuzu anlamadan...
...bir aday için oy vermeye
ikna olmuş olacağız.
Kesinlikle. Tercih ve mantığın ötesinde
ikna edilmiş olmanız...
...oldukça endişe verici bir durumdur.
Biraz önce bahsettiğiniz
reklamcılıkla ilgili olarak...
...özellikle Özgürlük Düşmanları'ndaki
yazılarınızla...
...televizyon, radyo ve gazete reklamcılığının çoğunu
kontrol eden Madison Caddesi'ne saldırıyorsunuz.
Neden sürekli reklam ajanslarına
saldırıyorsunuz?
Hayır, bence reklamcılık
çok önemli bir rol oynuyor...
...fakat bence demokrasideki
asıl tehlike bana göre şudur:
Demokrasi neye bağlıdır?
Demokrasi, herhangi bir durumda
kendi makul çıkarı olarak gördüğü şey için...
...akıllı ve mantıklı seçim yapan
bireysel seçmenlere bağlıdır.
Oysa hem kendi mallarını satmak gibi
belirli amaçları olan...
...hem de diktatöryel propagandalar
yapan bu kişiler...
...insanın rasyonel tarafını es geçip yüzeyin
altındaki bilinçdışı güçlere ulaşmaya çalışıyorlar.
Böylece bir bakıma rasyonel zeminde
bilinçli seçime dayanan...
...tüm demokratik süreci
anlamsız hale getiriyorlar.
Tabii... Belki de bir sonraki soruyu
cevaplamış oldunuz.
Zira yazdığınız bir denemede
sadece politik reklamlar için değil...
...televizyon reklamları için de
şöyle söylüyorsunuz:
"Bugünün çocukları bira ve diş macunu
reklamlarındaki şarkıları söyleyerek geziyorlar."
Sonrasında bu fenomeni bir biçimde
diktatörlük tehlikesine bağlıyorsunuz.
Aradaki bağlantıyı açıklayabilir misiniz? Yoksa
yeterince açıkladığınızı mı düşünüyorsunuz?
Söz konusu çocuk meselesi
son derece önemlidir.
Çünkü çocukların ortalama bir yetişkinden
çok daha kolay etkilendiği aşikardır.
Bir sebepten ötürü tüm propagandanın
bir veya birkaç ajansta olduğunu düşünün.
Bu durumda en nihayetinde büyüyüp
çok geçmeden yetişkin olacak çocuklar üzerinde...
...muazzam bir gücünüz olurdu.
Yakın bir tehdit olduğunu düşünmesem de
olası bir tehdit hala da.
Denemenizde mealen şöyle bir şey dediniz:
"Avrupa'daki çocuklara eskiden
'harpta harcanan erler' denirdi...
...şimdiyse ABD'deki çocuklara
'televizyon ve radyoda harcananlar' deniyor."
Sonuçta iş ve ekonomi dergilerinde...
...geleceğin sadık marka alıcıları
olacağı için...
...çocukları ele geçirmenin ne denli önemli
olduğuna dair yazılar okuyabilirsiniz.
Bunu siyasi terimlere
çevirmek de mümkündür:
Diktatör, çocukların büyüdüklerinde
ideoloji alıcıları olacağını söyler.
Komünistler tarafından kullanılan
beyin yıkama hakkında çok şey duyuyoruz.
Konuştuklarımızdan başka, ABD'de kullanılan
beyin yıkama yöntemleri biliyor musunuz?
Çin ve Rusya'da olduğu şekliyle bilmiyorum.
Çünkü özünde bu propaganda yöntemleri
bireylere uygulanan en şiddetli türdür.
Reklamcılık yöntemi gibi
"çifte yöntemi" değildir.
Orada kişi ele geçirilir...
...ve gerçek anlamda çökene dek
hem psikolojisi hem fizyolojisi ile oynanır.
Sonrasında kafasına
yeni bir fikir sokabilirsiniz.
Yöntemleri okursanız
kan dondurucu olduğunu görürsünüz.
Bu yöntemler sadece
siyasi mahkumlara uygulanmaz.
Mesela genç komünist yöneticilerin...
...ve misyonerlerin eğitiminde de
uygulanır bu yöntemler.
Yüzde yirmi beşinin çökmesine
veya intihar etmesine sebep olan...
...oldukça zorlu bir eğitimden geçerler...
...fakat nihayetinde yüzde yetmiş beşlik
tamamen tek görüşlü fanatikler elde ederler.
Tabii burada aklıma
şu soru gelip duruyor:
Hiç kuşku yok ki politika
kendi içerisinde kötü değildir...
...televizyon kendi içerisinde kötü değildir,
atom enerjisi de kötü değildir.
Yine de bunların kötücül bir şekilde
kullanılacağından korkuyorsunuz.
Size göre neden doğru insanlar
bunları kullanamasın?
Neden yanlış insanlar bu çeşitli aletleri
yanlış amaçlar için kullanacaklar?
Bunların güç elde etmek için birer
enstrüman olması bunun sebeplerinden biridir.
Elbette ki güç tutkusu insanın içindeki
en etkili tutkulardan biridir.
Nihayetinde tüm demokrasiler
gücün çok tehlikeli olduğu...
...ve bir kişinin veya küçük bir grubun çok uzun
bir süre için çok fazla güce sahip olmasına...
...izin vermemenin son derece
önemli olduğu fikrine dayanır.
İngiliz ve Amerikan Anayasaları'nın asıl işlevi
zaten gücü sınırlamaktır.
Oysa tüm bu yeni aletler...
 ...küçük grupların geniş kitlelere
güç uygulaması için çok etkili enstrümanlardır.
Bu soruyu Özgürlük Düşmanları'nda
kendinize soruyorsunuz.
Şimdi sizin kendi sorunuzu
size yönelteceğim.
"Aşırı nüfus artışının hızlandığı,
aşırı örgütlenmenin hızlandığı...
...kitle iletişim araçlarının
her geçen gün ilerlediği bir çağda...
...insan onurunu koruyup bireyin değerini
nasıl yeniden ortaya koyarız?
Soruyu ortaya atmışsınız.
İşte size soruyu yanıtlamanız için
bir fırsat Sayın Huxley.
Bu açık ki,
öncelikle bir eğitim meselesi.
Bireysel değerleri vurgulamanın
müthiş önemli olduğu fikrindeyim.
 Şöyle bir eğilim var:
Muhtemelen Whyte'ın "Organizasyon İnsanı"
isimli kitabını okumuşsunuzdur.
Bana göre çok ilginç
ve değerli bir kitap.
Bu kitapta yeni türden bir grup ahlakından,
grup etiğinden bahsediliyor.
Gruptan bahsederken de
onu bireyin önüne koyuyor.
Bana göre bu, insanın genetik yapısı ile
ilgili bildiklerimizle çelişkili görünüyor.
 Yani her bireyin biricik olması ile.
Ve tüm bu özgürlüğün değeri fikri de
bahsettiğim genetik temele yaslanıyor.
Bana göre bunu tüm eğitim hayatımızda
vurgulamak çok önemli.
Ayrıca insanlara
anlatılan masallara kanmamayı...
...ki, sürekli bu yöne doğru itiliyorlar...
...kendilerine söylenenleri analiz etmeyi
öğretmek de çok önemli.
Tabii bunun eğitimle ilgili yanı
olmakla birlikte insanları güçlendirmek...
...onların neler olup bittiğinin farkına varmasını
sağlamak için yapılabilecek başka birçok şey daha var.
Siz ateşli bir adem-i merkeziyetçilik
taraftarısınız?
Yani, evet,
eğer elverişli ise.
Trajedilerden biri budur,
bana kalırsa.
Birçok insan, seçmene
bir tür doğrudan güç verme açısından...
...adem-i merkeziyetçiliğin
öneminden bahsediyor.
Son derece geniş bir seçmen kitlesi içinde tek bir seçmenin pek gücü yok.
Oyunun da bir önemi yokmuş
gibi görünüyor.
Bu durumu seçim bölgesindeki seçmen sayısının
düşük olduğu yerlerde görmüyoruz.
Ve grup idare edilebilir ve anlaşılabilir ise
böyle bir durum ortaya çıkmıyor.
Eğer olabilirse,
Jefferson'ın da önerdiği gibi...
...bütün daha küçük birimlere ayrılmalı...
...ve böylece kendi kendini yönetmeye dayalı
gerçek bir demokrasiye ulaşılmalı.
Tabii bu Jefferson'ın zamanında makuldü.
Bugün ekonomik sistemimizi yeniden düzenleyip
adem-i merkeziyetçiliğe geçerken...
...aynı zamanda
askeri ve ekonomik alanlarda...
...Sovyet Rusya gibi çetin bir rakibin
meydan okumasına nasıl karşılık vereceğiz?
Bana göre bunun cevabı...
Bana öyle geliyor ki,
endüstriyel üretim iki türlü oluyor.
Belirli türden bir endüstriyel üretimde
müthiş bir merkeziyete ihtiyaç duyuluyor.
Örneğin, otomobil üretimi gibi.
Ancak kolaylıkla ve muhtemelen
ekonomik açıdan da zarar görmeden...
...adem-i merkeziyete geçişe izin verecek
türden endüstriyel üretimler de mevcut.
Dolayısıyla bu türden
bir adem-i merkeziyetçilik...
Zaten bunları görmeye başladınız;
güneye doğru seyahat ettiğinizde...
...orada adem-i merkeziyete dayalı
bir tekstil endüstrisinin filizlendiğini görebilirsiniz.
Sayın Huxley, şunu sormama izin verin.
Ciddi biçimde soruyorum:
Özgürlük gerekli bir şey midir?
Bana kalırsa
gerekli bir şeydir.
Neden?
Üretken bir toplum olmak için mi gerekli?
Evet, öyle olduğunu söylemeliyim.
Yani gerçek anlamda üretken bir toplum olmak için.
Birçok malı özgürlük olmadan da
üretebilmeniz mümkün...
...ancak büyük ölçüde bireysel özgürlük,
girişim, yaratıcılık olmadığı sürece...
...insanlığın yaratıcı bir hayat
sürmesi mümkün görünmüyor.
Bunlar haklı olarak
önemsediğimiz şeyler...
...ve büyük ölçüde özgürlük sağlanmadan
bunların var olması mümkün değil.
Sayın Huxley,
karşımızda bulunan ülkeye...
...en azından karşımızda bulunur
görünen ülkeye bir göz atalım:
Sovyet Rusya'ya.
Güçlü bir ülke ve hem ekonomik
hem askeri olarak daha da güçleniyor.
Aynı zamanda kendi sanat biçimlerini de
gayet güzel bir biçimde geliştiriyor.
Halk katında yaratı dürtüsünün
ortadan kalkmadığını görüyoruz.
Halbuki özgür bir toplum değil.
Özgür bir toplum değil,
ancak ilginç olan şey şu:
Toplumun bu üyeleri, bilim insanları gibi
yaratıcı işler yapanlar, herkesten çok özgürlüğe sahipler.
Bu, imtiyaza dayalı
aristokratik bir toplum.
Burunlarını siyasete sokmadıktan sonra...
...bu insanlara yüksek bir prestij, büyük miktarda
özgürlük ve yüksek bir hayat standardı sağlanıyor.
Yeni Sovyet rejimi ile ilgili
çok önemli bir gerçek bu.
Ve şunu da göreceğiz:
Genel olarak insanlar
özgürlüklerinden yoksun olacaklar...
...ancak tepedeki oligarklar
özgürlüklerden büyük ölçüde yararlanırken...
...yüksek hayat standardına
sahip olacaklar.
- En altta bulunan insanlar?
- Özgürlükten yoksun olacaklar.
Bu durumun sürdürülebilir olduğunu
düşünüyor musunuz?
Bence bu durum, herkesin dışarıda bırakıldığı
durumdan çok daha fazla sürdürülebilir.
Teknolojik ve bilimsel gelişmelerini
bu temelde elde edebilirler.
Bir dahaki gelişinizde
belki de bu türden bir toplumun...
...yani işçi arıların tepedeki
kraliçe arılar için çalıştığı türden...
...bir toplumun kurulması olanağını
daha ayrıntılı konuşmalıyız.
Evet, söylemeliyim ki
hala demokrasiye inanıyorum.
Bu sistemde de tepedeki insanların
yaptığı yaratıcı işleri ve...
...ayrıca daha aşağıdaki insanların yaptığı işleri
en iyi şekilde gerçekleştirebiliriz.
Hatta daha iyisini yapabiliriz.
Sayın Huxley, yarım saatinizi bize
ayırdığınız için size çok teşekkür ederim.
- Ve size iyi yolculuklar dilerim efendim.
- Teşekkür ederim.
Aldous Huxley bu günlerde kendisini
tuhaf ve rahatsız edici bir konumda buluyor.
İnsanların otoriter bir devlet tarafından
hiçe indirgendiği kehanetinden çeyrek asır sonra...
...Sovyet Rusya'yı gösterip
"Ben demiştim!" diyebilir.
Ancak ona göre
asıl soru şu:
Özgür Dünya, çok geçmeden
Sayın Huxley'ye...
...bizim hakkımızda da aynı şeyi söylemenin
o belirsiz hazzını yaşatacak mı?
Çeviri:
Ümid Gurbanov & İlker Kocael
