Որքա՞ն լավ էք ճանաչում Ձեզ։
Այն, ինչ կնկատեք նկարում,
կպատմի Ձեր մասին ողջ ճմշարտությունը։
Հոգեբանական թեստեր։ Ինչպե՞ս վերեբարվել։
Ողջու'յն բոլորին և բարի գալուստ իմ ալիք։
Այսօր կխոսենք հոգեբանական թեստերի մասին։
Երևի թե բոլորս էլ ֆեյսբուքում կամ 
համացանցում առհասարակ
հանդիպած կլինենք նյութերի, որոնք 
 ներկայացվում են որպես հոգեբանական թեստեր։
Դրանց վերագրվում է ինքնաճանաչողության, 
 անձնային որակների գնահատման
և երբեմն նույնիսկ հոգեախտորոշիչ 
հատկություններ։
Օրինակ գնահատվում է տագնապայնությունը, 
ագրեսիվությունը և այլն։
Սակայն արդյո՞ք այդ նյութերը թեստեր են։
Դա պարզելու համար նախ փորձենք հասկանալ՝ 
Ցանկացած թեստի կիրառություն կախված է 
որևէ կոնկրետ խնդրի լուծման հետ՝
լինի դա հետազոտական, հոգեախտորոշիչ, 
թե զուտ ինքնաճանաչողական։ 
Սակայն, պարզելու համար, թե արդյոք 
թեստը լուծում է տվյալ խնդիրը, 
պետք է այն բավարարի որոշակի պահանջների։
Արևմտյան հոգեբանական գրականությունում 
ընդունված է առանձնացնել 10 չափորոշիչ,
որոնց պետք է բավարարեն հոգեբանական 
թեստերը, 
որոնցից 3-ը պարտադիր են և առանցքային 
նշանակություն ունեն։
Մնացած չափորոշիչներին մանրամասն 
ծանոթության համար
այս տեսանյութի նկարագրության դաշտում 
ներկայացված հղումով։
իսկ այս տեսանյութում կքննարկենք դրանցից
երկուսը՝
Եթե նույն թեստը, նույն մարդու հետ, նույն 
իրավիճակում երկրորդ անգամ անցկացնելիս
մենք իրար շատ մոտ արդյունքներ ենք 
 ստանում,
նշանակում է թեստը հուսալիության 
գործակիցը բարձր է։
Հուսալիությունը հաճախ ստուգվում է 
նույն առանձնահատկությունը չափող
մեկ այլ թեստի հետ զուգահեռ 
կիրառությամբ։ 
Հուսալիության առանձին բաղկացուցիչներ 
գնահատվում են
վիճակագրական և մաթ. անալիզի 
մեթոդներով
 և եթե ցանկանում եք մանրամասն 
այս թեմային ծանոթանալ, 
ապա անցեք նկարագրության դաշտում 
զետեղված հղումներով։
Եթե թեստը ագրեսիվության մակարդակի 
չափման թեստ է, 
ուրեմն պետք է չափի ագրեսիվութունը։
Բովանդակային վալիդության դեպքում 
թեստի առանձնին պնդումները 
պետք է իմաստաբանական առումով 
որևէ խնդիր չստեղծեն։ 
Օրինակ՝ եթե որևէ թեստում ուշադրության 
շեղման սանդղակի համար երկու պնդում կա՝ 
Թեստի՝ բովանդակային վալիդության 
գնահատումը բարդ գործ է։
Հետևապես, այն հիմնականում 
վստահվում է փորձագետներին։
Վալիդությունը նաև պահանջում է, որպեսզի 
թեստում չափման ենթակա երևույթները,
հասկացությունները գիտական որևէ 
տեսության շրջանակներում հստակ սահմանելի
և էմպիրիկ հետազոտության համար 
մատչելի լինեն։ 
Որպեսզի ավելի լավ պատկերացնենք՝ խոսքն 
ինչի մասին է, դիտարկենք կոնկրետ օրինակ։
Ուշադրություն դարձրեք այն հանգամանքի
վրա, որ թեստի սկզբում խոսվում է
ենթագիտակցության մասին, հետո 
ինքնահասկացման, 
այնուհետև՝ անհանգստության մասին։
Այսինքն՝ պարզ չէ, թե այն ինչն է 
հետազոտում։ 
Սակայն, ամենահետաքրքիրը պատասխանն է.
նրանում մենք ոչինչ չենք գտնում ոչ 
ենթագիտակցության, ոչ ինքնահասկացման,
ոչ էլ անհանգստության մասին։ 
Այսինքն՝ թեստը վալիդ չէ, քանզի չի 
չափում կամ գնահատում այն,
ինչի համար ի սկզբանե նախատեսված էր։
Այսինքն՝ թեստը չի բավարարում 
վալիդության չափորոշիչը, 
և պարզ չէ՝ որ տեսության 
շրջանականերում է մշակված։ 
Այսպիսի օրինակները բազմաթիվ են, 
և ես չեմ խլի ձեր թանկագին ժամանակը։ 
Փոխարենը կփորձեմ հակիրճ ներկայացնել, 
թե ինչպիսին պետք է լինի 
գիտականության պահանջներին 
համապատասխանող թեստը։ 
Բարեբախտաբար մենք մեր ձեռքի տակ 
ունենք օտար լեզուներից թարգմանված, 
լավ ադապտացված, համաշխարհային 
գիտական շրջանակներում
լայն կիրառություն ունեցող կլինիկական 
սանդղակներ, հարցարաններ, թեստեր, 
որոնց հղումները ևս կարող եք գտնել այս 
տեսանյութի նկարագրության դաշտում։
Թերություններից մեկն այն է, որ շատ 
պնդումներ միանշանակ հեշտ չեն ընկալվում, 
և մարդիկ հաճախ խճճվում են «այո» և «ոչ» 
պատասխանների մեջ։ 
Օրինակ՝ «Ես մտածկոտ մարդ չեմ» պնդումը։ 
Շատերը, հաստատելու համար իրենց 
համաձայնությունը այդ պնդման հետ, 
ընտրում են այո տարբերակը՝ մտածելով 
«այո, չեմ»։ 
Մյուսներն էլ ընտրում են ոչ-ը՝ մտածելով, 
որ «ոչ չեմ»։
Ստացվում է, որ ընտրվում են հակադիր 
պատասխաններ, 
բայց նկատի առնվում նույն բանը։
Մեկ այլ խնդիր է դրական տպավորություն 
ստեղծելու հակումը։ 
Մարդիկ հաճախ ընտրում են այնպիսի 
պատասխաններ,
որոնցում անգիտակցաբար փորձում են 
իրենց դրական
ֆոնի վրա են ձգտում ներկայացնել, 
չնայած որ շատ թեստեր ունեն այդպիսի 
պատասխանները բացահայտող հատուկ սանդղակներ։
Մի բան էլ
էն պրոյեկտիվ թեստերը նկարներով,
դրանք միշտ չէ, որ աշխատում են։
Օրինակ՝ ի՞նչ եք տեսնում այս նկարում։
3 հատ գոմիկ ա
բայց ինչու՞
Ոնց ընչի այ ախպեր ջան։
Բա 3 հատ տղամարդ հավքվել են իրար գլուխ
կողքները ոչ կնիկ կա ոչ բան կա։
Բա գոմիկ չե՞ն, գոմիկ են։
Եվ այսպես, ինչպե՞ս վերաբերվել
հոգեբանական թեստերին։
Պե՞տք է արդյոք դրանք լուրջ ընդունել։ 
Միանգամայն այո, եթե, իհարկե, խոսքը 
գնում է գիտական թեստերի մասին։
Ինչ վերաբերում է համացանցում 
լայնորեն տարածված նյութերին, 
որոնք ներկայացվում են իբրև 
հոգեբանական թեստեր
ապա այստեղ ամեն ինչ կախված է 
մեր առջև դրված խնդիրներից։
Եթե մենք դրանք լրանցում ենք 
պարզապես ժամանցի
կամ զվարճանալու նպատակով, 
ապա ինչու՞ ոչ։
Ենթադրելի է, որ դրանք հենց դրա 
համար էլ նախատեսված են։
Սակայն, եթե մենք գտնում ենք, որ 
խնդիրներ ունենք և 
և փորձում ենք ինքներս մեզ ախտորոշել,
ապա նման դեպքերում հանձնարարելի է 
մասնագետ-հոգեբանին դիմելը։
Դե ինչ, հուսով եմ՝ տեսանյութը ինչ-որ 
չափով ձեզ օգտակար եղավ։ 
Շնորհակալություն եմ հայտնում այն 
դիտելու համար, 
