Bu gördüğünüz dünyanın ilk bilgisayarı.
Alışkın olduğumuz bilgisayarlara benzemiyor
olması aslında çok normal.
Çünkü bu bilgisayarın tarihi bundan 200
yıl önceye dayanıyor.
Adı Difference Engine 2.
Mucidi de Tarihin Gizli Kahramanları serisinin
bu bölümünün konusu.
Bilgisayarın babası olarak kabul edilen
Charles Babbage…
Buna rağmen adı nedense pek duyulmamıştır.
Ama kesinlikle hepimizin çok şey öğreneceği
bir hikayesi var Babbage’ın.
Başarı, başarısızlık, azim, kararlılık,
çılgınlık, farklı düşünme ne ararsanız.
O nedenle bu gizli kahramanı henüz kendisini
tanımayanlara tanıtma vaktidir.
Kimine göre tarihin en çılgın bilim adamlarından
biridir Babbage.
Çünkü 464 adet kırık pencereyi inceleyip
kırılma nedenlerini araştırmıştır,
lavları çok sevdiği için bir volkanın
içine girmiştir, fırına girip 124 santigrat
derecede 5 dakika kendisini ısıtmıştır.
Yani bildiğimiz çılgın bilim adamı figürüne
çok uygun bir karakterdir.
Ayrıca öldükten sonra beyni incelenmiş
ve bir yarısı London Science Museum’da
icatları ile birlikte sergilenmektedir.
1791 yılında İngiltere’de doğan Babbage
çocukluğunda ciddi bir hastalık geçirdiği
için uzun süre okuldan uzak kaldı ve banker
olan varlıklı babası sayesinde evde özel
öğretmenlerden dersler aldı.
Bir süre sonra sağlığı düzeltikten sonra
Sherlock Holmes’tan da hatırlayacağınız
üzere Baker Street Academy’e kabul edildi.
Buranın kütüphanesinde en hafif tabiriyle
matematiğe aşkı başladı.
Tüm zamanını burada geçirmeye başladı.
Ama bir süre sonra matematik kitaplarının
yetersizliği canını sıkmaya başladı.
Burada şundan da bahsedelim.
19.
Yüzyılın başları sanayi devriminin tüm
hızıyla ilerlediği yıllardı.
Sanayide makineler, üretim, taşımacılık
vs. gibi bir sürü konuda yığınla hesaplama
yapılması gerekiyordu ve bunun için çok
fazla sayıda tablo ve formül kullanılması
da gerekiyordu.
Yani mühendisliğe en çok ihtiyaç duyulan
zamanlardı.
Mühendisler de bu elle yazılmış ve bir
sürü hataya gebe olan tablolara mecbur kalmıştı.
İşte tüm bunlar Babbage’ın gençliğinde
gerçekleşiyordu.
1810’da Trinity College’a kabul ediliyor
Babbage.
Burada da John Frederick William Herschel
ile tanışıyor.
Herschel ismi astronomi ile ilgilenenler için
bir çağrışım yapmış olabilir?
John Herschel William Herschel’ın oğludur.
1781’de Uranüs gezegenini keşfeden bilim
adamının.
İşte Babbage ve Herschel Babbage’ın canını
sıkan matematik kitaplarının yetersizliği
üzerinde çalışmaya başladılar.
Bu kitaplar özellikle gemilerin yönlerini
bulmasını sağlayan hesaplamaları içeriyordu.
Ve ikili bu kitaplarda ciddi hatalar buldular.
Bu şu anlama geliyordu.
Bu hesaplamalarla yola çıkan bir geminin
yolunu bulması imkansızdı.
Bu.
Dünyanın en önemli bulgularından biriydi
belki de.
Çünkü işte bu telafisi olmayan ve tamamı
insan kaynaklı olan bu hataların tekrarlanmaması
için tek bir şeye ihtiyaç vardı.
İnsanların denklemden çıkarılması ve
tüm bu işlemlerin otomatik hale getirilmesi
gerekiyordu.
Babbage da Ve işte o gün dünyayı kökünden
değiştiren en büyük buluşlardan biri
olan bilgisayar fikri ortaya çıktı.
Ve adı da Difference Engine No. 1 olacaktı.
1882’de Babbage kendi parasıyla polinom
hesaplamalar yapan bir demo yapıyor.
Bunu da bir arkadaş toplantısında çevresindekilere
tanıtıyor.
Bu toplantıda da çok ama çok önemli bir
isim daha vardı.
Ada Lovelace.
Programcılar kendisini çok iyi tanır.
Kendisi tarihin ilk bilgisayar programcısı
olarak tanınır.
Bu ünvanı da işte Babbage ile ortak çalışmaları
sonrasında Babbage’ın daha sonra tasarlayacağı
bir makine için delikli kartları kullanarak
elde eder.
İlginç bir bilgi daha.
Ada Lovelace ayrıca şair Lord Byron’ın
da kızıdır.
Bu buluşma sonrasında Lovelace ve Babbage
birlikte çalışmaya başlarlar.
Lovelace’ın da iknaları ile hükümete
bir başvuru yaparlar ve hükümet de Babbage’a
1500 poundluk bir fon verir.
Miktar düşük gelebilir ama bu güne göre
bu miktar yaklaşık 161.000 pound civarındadır.
Yani aslında ciddi bir ödenek almıştır.
Ve bu finansmanla da çalışmalara başlar…
Ancak…
İşte işler burada biraz karışır.
Babbage birçok makine mühendisi ile çalışır
ama Babbage’ın yapmak istediği makine
için çok ama çok küçük ve çok hassas
işlenmiş parçalar gerekir ancak o zaman
daha çok dökme metal yapıldığı için
bu teknoloji henüz bulunmamaktadır.
Bir türlü makine tamamlanamaz ve bu finansmanı
başka bir makine üzerinde harcamaya karar
verir.
Bu makine ise analitik motoru olarak adlandırılır.
Bildiğimiz bilgisayara da en yakın tasarımlardan
biridir bu.
Çünkü ortasında Mill yani Değirmen adını
verdiği bir parça vardır.
Bu günümüzün CPU’larına karşılık
gelir.
Ayrıca store yani hafıza isimli bir bölümü
de bulunur.
Bu da bugün bildiğimiz RAM’e karşılık
gelir.
Bu makinenin amacı da matematik hesaplamalarında
insan hatası riskini ortadan kaldırmaktı.
Burada bir ilginç dipnottan daha bahsedelim.
Ada Lovelace Babbage’a bu makineyi yapması
için Babbage’a yardım etmek istiyor.
Bunun için kaynak arayışına girdiğinde
Babbage’ın toplantılarını kaçırmayan
Luigi Frederico isimli İtalyan bir mühendisin
her şeyi not aldığını ve bunları bir
kitap haline getirdiğini öğreniyor.
İşte bu kitap da tarihte bilgisayar programcılığı
ile ilgili ilk yayın olarak tarihe geçmiştir.
Babbage çalışmaları hızlandırmış ve
hükümete biraz daha finansman için başvurmuştur
ancak o zamana kadar hiçbir şeyi tamamlayamamış
olan Babbage’a bu kez ödenek vermeyi reddederler.
Bunun ardında eski tasarımlarına geri dönen
Babbage 1847’de Difference Engine No. 2
üzerinde çalışmaya başlar.
Tasarıma göre bu makine 8000 farklı parçadan
oluşacak, 4 metre uzunluğunda, 2.5 metre
yüksekliğinde olacak ve ağırlığı tam
5 ton olacaktı.
Tüm polinom denklemleri, matematik problemlerini
ve formülleri inanılmaz bir doğrulukla
hesaplayacak ve üstelik bu sonuçları bir
kağıda yazdırabilecek şekilde tasarlanmıştı.
Ama 1852’de Ada Lovelace hastalanarak kısa
bir süre sonra 36 yaşında hayatını kaybetti.
1871’de ise Babbage hiçbir tasarımını
çalışır hale getiremeden hayatını kaybetti.
Babbage’ın tasarımlarının işe yaramaz,
zaman ve para kaybı olduğunu söyleyenler
de çoktu elbette.
Maalesef haksız çıkarma fırsatı olmadı
Babbage’ın.
Fakat.
Ölümünden yaklaşık 100 yıl sonra 1985’de
tüm tasarımlarının sergilendiği Londra
Bilim Müzesinde Müzenin o zamanki müdürü
Doron Swade bu tasarımları hayata geçirmeye
karar veriyor ve üretilmesi için çalışmalara
başlıyor.
Makinenin üretilmesi tam 17 yıl sürüyor
ve Difference Engine No. 2 sonunda tamamlanıyor
ve büyük ihtimalle öteki dünyada Babbage’ın
yüzünde kocaman bir gülümseme beliriyor.
Çünkü Difference Engine No. 2 çalışıyor!
Babbage psikoloji, astronomi, matematik gibi
çok farklı alanlarda da çalışmalara sahip
çok büyük bir isimdi ve benim için bu
Tarihin Gizli Kahramanları serisinin en ilginç
ve en önemli figürlerinden biri oldu.
Tarihin Gizli Kahramanları Serisinin bu bölümünden
de bu kadar.
Bir sonraki videoda görüşmek üzere!
Hoşçakalın!
