
Modern Greek (1453-): 
Έχουμε χρόνο περίπου για δέκα με δεκαπέντε ερωτήσεις.
Ξεκινάμε. Ο κόσμος που θα κάνει ερωτήσεις είναι εκεί.
Ξεκινάμε με μια φοιτήτρια Νομικής
από το Πανεπιστήμιο Βρέγιε.
- Αγαπητέ καθηγητά Χαράρι, είμαι η Ναόμι
και είμαι πολύ ευγνώμων
που έχω τη δυνατότητα να σας υποβάλω μια ερώτηση απόψε.
Στο πρώτο σας βιβλίο
"Σάπιενς", μαθαίνουμε
για την ικανότητα των ανθρώπων
να λένε ιστορίες.
Ωστόσο, έχω την αίσθηση ότι υπάρχει
τεράστια αντίθεση ανάμεσα
στην εκπληκτική διανοητική μας ικανότητα
να λέμε ιστορίες και στις
πρωτόγονές μας αντιδράσεις σε συγκεκριμένες καταστάσεις.
Αν πάρουμε, για παράδειγμα, ένα θέμα όπως
η μετανάστευση, βλέπουμε ότι
πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν πολύ
πρωτόγονα και κάπως ζωώδη αντανακλαστικά
με επιχειρήματα που βασικά καταλήγουν
στo:  "αυτή είναι η περιοχή μου, θα την
προστατεύσω,

Polish: 
-Mamy czas na jakieś 10 czy 15 pytań.
Zaczniemy... Tam jest widownia
i zaczniemy od studentki prawa z Uniwersytetu w Brukseli.
-Drogi profesorze Harari, nazywam się Naomi
i bardzo się cieszę,
że mogę zadać to pytanie.
W swojej pierwszej książce,
Sapiens, dowiedziałam się wiele
o ludzkiej umiejętności
opowiadania historii.
I naprawdę mam poczucie,
że jest ogromny kontrast między
naszymi wspaniałymi zdolnościami intelektualnymi
opowiadania historii
i naszymi prymitywnymi reakcjami w niektórych sytuacjach.
Na przykład,
kwestia migracji, widzimy,
że wiele ludzi wciąż ma bardzo prymitywne
i, w pewien sposób zwierzęce, odruchy
przywoływania argumentów, które
sprowadzają się, do tego, że to moje terytorium,
będę go bronił,

Polish: 
nie dopuszczę do inwazji obcych.
Zastanawiam się,
i przypuszczam,
że moje pytanie do ciebie, Profesorze Harari, jest
czy twoim zdaniem
my, ludzie, będziemy kiedyś w stanie
wynaleźć
historię, która będzie na tyle silna,
że pokona te prymitywne reakcje,
żeby, może, wziąć pod uwagę
podstawowe potrzeby
każdego człowieka na świecie?
-Dziękuję, to bardzo ważne pytanie.
Kilka szybkich kwestii:
po pierwsze, łatwo wymyślić historie.
Trudno jest przekonać wiele ludzi,
żeby uwierzyli w tę samą historię.
Na tym polega kultura.
Ponownie, powiedziałbym, że
niektórzy ludzie wyobrażają sobie,
że bardzo łatwo jest zmienić historie, albo nie są one istotne.
Ale nie, historie są najważniejszą rzeczą

Modern Greek (1453-): 
δεν θα επιτρέψω εισβολή από ξένους".
Αναρρωτιέμαι
και η ερώτησή μου
σε σας καθηγητά Χαράρι είναι:
Πιστεύετε
ότι εμείς, οι άνθρωποι, θα είμαστε ποτέ ικανοί
να εφεύρουμε μια ιστορία που να είναι αρκετά δυνατή ώστε να
υπερβεί αυτές τις πρωτόγονες αντιδράσεις
και να ληφθούν υπόψη οι βασικές
ανάγκες κάθε ανθρώπου
σε αυτόν τον πλανήτη;
- Ευχαριστούμε Ναόμι. - Ευχαριστώ, είναι πολύ σημαντική ερώτηση.
Μερικές πολύ γρήγορες απαντήσεις.
Πρώτα απ' όλα είναι εύκολο να εφεύρουμε ιστορίες.
Η δυσκολία είναι στο να πείσεις πολλούς ανθρώπους
να πιστέψουν στην ίδια ιστορία.
Και στην πραγματικότητα  αυτό είναι ο πολιτισμός.
Όταν κάτι είναι ιστορία
μερικοί άνθρωποι φαντάζονται, σκέφτονται
εντάξει είναι πάρα πολύ εύκολο να την αλλάξεις ή δεν είναι σημαντική.
Αλλά όχι, οι ιστορίες είναι το πιο σημαντικό πράγμα

Polish: 
i bardzo trudno je zmienić,
ponieważ ludzie bardzo się do nich przywiązują.
Powinniśmy być tego świadomi.
Jeśli myślisz, na przykład, o migracji,
dwoje ludzi
może mieć zupełnie inne historie.
Bardzo trudno jest im wspólnie żyć.
A nikt nie chce porzucać swojej historii.
Dlatego migracje są
dla nas wszystkich tak trudne.
Więc nie chodzi o wymyślenie historii,
którą wszyscy zaakceptują,
ale zrozumienie co się dzieje w ludzkich umysłach
To może zająć pokolenia.
Udane migracje
lub udane integracje
różnych grup ludzkich nigdy nie dzieją się
z dnia na dzień.
Potrzeba dekad a często pokoleń.
Więc musimy być bardzo jaśni i szczerzy
w kwestii związanych trudności.

Modern Greek (1453-): 
και είναι πάρα πολύ δύσκολο να τις αλλάξεις, επειδή οι άνθρωποι
έχουν πολύ δυνατή προσκόλληση σ' αυτές.
Πρέπει να έχουμε επίγνωση αυτού του πράγματος.
Ετσι εάν σκεφτείτε τη μετανάστευση, για παράδειγμα,
δύο άνθρωποι που έχουν
πολύ διαφορετικές ιστορίες στο μυαλό τους
είναι όντως πολύ δύσκολο για αυτούς να ζήσουν μαζί.
Και κανένας δεν θέλει να παραιτηθεί από τη δική του ιστορία.
Πράγμα το οποίο κάνει τη μετανάστευση
τόσο δύσκολη για όλους τους εμπλεκόμενους.
Επομένως, δεν έχει να κάνει με το να εφεύρουμε μια ιστορία που όλοι θα μπορέσουν να
αποδεχθούν, αλλά, πραγματικά,
να καταλάβουμε τι συμβαίνει στo μυαλό των ανθρώπων.
 
Μπορεί να πάρει γενιές.
Η επιτυχής μετανάστευση
ή η επιτυχής ενσωμάτωση
διαφορετικών ομάδων ανθρώπων  δεν συμβαίνει ποτέ μέσα σε μια νύχτα.
Παίρνει δεκαετίες, συχνά παίρνει γενιές.
Κατά συνέπεια, πρέπει να είμαστε πολύ ξεκάθαροι και ειλικρινείς
σχετικά με τις δυσκολίες που υπάρχουν.

Modern Greek (1453-): 
Ναι, το ελπίζω.
Ξέρετε,
για να επιβιώσουμε στον 21ο αιώνα, χρειαζόμαστε
ιστορίες οι οποίες να είναι παγκόσμιες, επειδή
οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι παγκόσμιες.
Για να αντιμετωπίσουμε
την πυρηνική απειλή, να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή
να αντιμετωπίσουμε την επαναστατική τεχνολογία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη
χρειάζεται να υπερβούμε
τις διαφορές μεταξύ διαφορετικών εθνών και πολιτισμών.
Ωστόσο, για να το κάνουμε αυτό, πρώτα οφείλουμε να αναγνωρίσουμε
το βάθος αυτών
των προσκολλήσεων και τη δυσκολία να τις ξεπεράσουμε
και να μην είμαστε αφελείς για την
ικανότητά μας για αυτό.
Ελπίζω ότι
απάντησα στην ερώτηση.
- Ναι. Σας ευχαριστώ πολύ.
- Σ' ευχαριστούμε Ναόμι.
- Η επόμενη ερώτηση είναι από την Γκρέις Φερέλεν από το  Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας.

Polish: 
Tak, mam nadzieję...
Żeby przetrwać w XXI wieku,  potrzebujemy
globalnych historii,
ponieważ mierzymy się z globalnymi wyzawaniami.
Aby poradzić sobie z wojną jądrową, zmianami klimatycznymi,
niebezpiecznymi technologiami takimi jak AI,
musimy połączyć
różnice między różnymi narodami i kulturami,
jednak żeby to zrobić, musimy najpierw uświadomić sobie
głębię naszego przywiązania
i trudność
w pokonywaniu ich.
Nie możemy być naiwni w kwestii
naszej umiejętności zrobienia tego.
Mam nadzieję, że odpowiedziałem
na twoje pytanie.
-Tak, dziękuję bardzo.
-Dziękuję Naomi.
Następne pytanie pochodzi od Grace Verellen,
z Uniwersytetu w Antwerp.

Polish: 
-Dobry wieczór.
Nazywam się Grace i studiują Francuski i Hiszpański
na Uniwersytecie w Antwerp.
Moim pierwszym założeniem, co do
studiowania języków było, że
społeczne istoty ludzkie, takie jak my
powinny opanować przynajmniej 1 lub 2 języki,
żeby być w stanie współpracować ze światem.
Jednak jeśli poprawnie interpretuję,
co napisałeś w swoich książkach, mianowicie
że AI ostatecznie
będzie w stanie tłumaczyć lepiej niż jakikolwiek człowiek.
Zaczęłam się zastanawiać, że może robię coś
ekonomicznie bezużytecznego.
Coś, co nie da mi żadnych korzyści,
więc chciałam zapytać
czy robię coś użytecznego
i co powinnam robić
myśląc przyszłościowo.
-Pytanie brzmi, czy nauka wciąż jest ważna.
-Tak, więc, ponownie,

Modern Greek (1453-): 
- Καλησπέρα σας καθηγητά Χαράρι.
Ονομάζομαι Γκρέις και σπουδάζω γαλλικά και ισπανικά
στο Πανεπιστήμιο της Αμβέρσας.
Η αρχική μου σκέψη για να σπουδάσω
γλώσσες ήταν ότι
ένα κοινωνικοποιημένο ανθρώπινο ον
όπως εμείς,  θα έπρεπε τουλάχιστον να τελειοποιήσει μια ή δύο γλώσσες
για να είναι ικανό να αλληλεπιδρά με τον κόσμο γύρω του.
Ωστόσο, εάν ερμηνεύω σωστά όσα γράφετε στα βιβλία σας
ότι, δηλαδή, η τεχνητή νοημοσύνη
βαθμιαία
θα μεταφράζει πολύ καλύτερα από κάθε άνθρωπο
αρχίζω να σκέφτομαι αν αυτό που κάνω δεν έχει πια καμιά  οικονομική  αξία,
ή πλεονέκτημα στην αγορά εργασίας.
Αυτό, λοιπόν, που θέλω να σας ρωτήσω είναι
εάν αυτό που κάνω είναι ακόμα σχετικό
και  πώς θα έχω προβάδισμα στο μέλλον μου;
- Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Είναι οι σπουδές σχετικές;

Polish: 
jest tu kilka kwestii.
Z jednej strony, nauka języka nie służy tylko
celom ekonomicznym, że można pracować jako tłumacz.
Jednak również uczysz się innej perspektywy
na życie.
Więc nie chodzi tylko o korzyści ekonomiczne.
Jeśli skupić się tylko na kwestii pracy,
to bardzo szerokie pytanie.
Nie chodzi tylko o tłumaczy.
Istnieje wiele prac, które dzis ludzie wykonują,
których uczą się, studiują, jak je wykonywać.
To może zniknąć za 20 lat.
Faktycznie nikt nie wie
jak będzie wyglądał rynek pracy za 20 lat.
Po raz pierwszy w historii jesteśmy w takiej sytuacji.
Ja radziłbym,
że niebezpiecznie jest koncentrować się na
wąskiej umiejętności
i zamieszczać wszystkie swoje nadzieje w niej,
tak jak uczyć się języka
lub informatyki
lub jeździć ciężarówką, czy cokolwiek.

Modern Greek (1453-): 
- Ναι, για άλλη μια φορά, υπάρχουν αρκετά θέματα εδώ.
Απ' τη μια πλευρά σπουδάζοντας μια γλώσσα δεν είναι μόνο
για οικονομικά οφέλη, ναι μπορείς να δουλέψεις ως  μεταφράστρια,
αλλά μπορείς, επίσης, να μάθεις πολλά, να έχεις διαφορετική οπτική
για τη ζωή.
Επομένως, δεν είναι μόνο για οικονομικό όφελος.
Εάν επικεντρωθούμε μόνο στο πρόβλημα
των επαγγελμάτων
τότε είναι πολύ ευρύτερη η ερώτηση.
Δεν αφορά μόνο τους μεταφραστές.
Πάρα πολλές δουλειές που οι άνθρωποι κάνουν σήμερα, που
μαθαίνουν, σπουδάζουν πώς να κάνουν αυτήν τη δουλειά σήμερα,
ίσως εξαφανισθούν μέσα στα επόμενα είκοσι χρόνια.
Το γεγονός είναι πως κανένας δεν ξέρει πώς θα μοιάζει
η αγορά εργασίας σε είκοσι χρόνια. Είναι η πρώτη φορά
στην Ιστορία που βρισκόμαστε σε αυτήν την κατάσταση.
Θα σας συμβούλευα ότι
είναι επικίνδυνο να επικεντρωθείτε σε μια  περιορισμένη δεξιότητα
και να επενδύσετε όλες τις ελπίδες σας σε αυτήν
όπως, για παράδειγμα, να μάθετε μια ανθρώπινη  γλώσσα
ή να μάθετε  γράφετε κώδικα σε μια γλώσσα υπολογιστή
ή να οδηγείτε φορτηγό, οτιδήποτε.

Polish: 
Wszystko to może zostać zautomatyzowane przez najbliższe 20 czy 30 lat.
Więc najważniejszymi umiejętnościami
w XXI wieku są jak
stale uczyć się nowych rzeczy,
jak dostosowywać się
przez całe życie. Więc powiedziałbym,
że potrzebujemy do tego mnóstwo emocjonalnej inteligencji
i elastyczności umysłowej.
Być może to najważniejsze umiejętności,
ponieważ wiemy tylko jedno
o rynku pracy w 2040 lub 2050, mianowicie
że będzie bardzo niestabilny.
Pomysł jednej kariery
przez całe życie,
jednej pracy przez całe życie jest prawdopodobnie
zupełnie przestarzały.
Więc ludzie będą musieli stale się dostosowywać
a to wymaga
nie tylko zdolności
uczenia się przez całe życie,

Modern Greek (1453-): 
Ολα αυτά μπορεί να αυτοματοποιηθούν, στα επόμενα είκοσι τριάντα χρόνια.
 
Επομένως, οι πιο σημαντικές δεξιότητες
στον 21ο αιώνα, είναι πώς
συνεχώς να μαθαίνετε νέα πράγματα
πώς να επαναπροσαρμόζετε τον εαυτό σας
καθόλη τη διάρκεια της ζωή σας. Θα έλεγα
ότι για αυτό χρειάζεσθε μεγάλη συναισθηματική νοημοσύνη
και νοητική ευελιξία.
Πιθανόν, αυτές είναι οι πιο σημαντικές ικανότητες,
επειδή το μόνο πράγμα που ξέρουμε στα σίγουρα
για την αγορά εργασίας του 2040 ή 2050
είναι ότι θα είναι πάρα πολύ ασταθής.
Η ιδέα μίας και μόνης καριέρας για όλη τη ζωή,
έχω μια  δουλειά για όλη μου τη ζωή,
πιθανόν να είναι εντελώς απαρχαιωμένη.
 
Επομένως, οι άνθρωποι θα χρειάζεται να επαναπροσαρμόζουν τον εαυτό τους
ξανά και ξανά και αυτό απαιτεί
όχι μόνο ικανότητα να μαθαίνουν
σε όλη τη διάρκεια της ζωή τους,
αλλά μεγάλη συναισθηματική νοημοσύνη

Polish: 
ale mnóstwo inteligencji emocjonalnej i elastyczności umysłowej.
-Czy każdy człowiek jest do tego zdolny?
Do bycia tak elastycznym.
-Na tym polega trudność.
Musimy
wcielić to w system edukacji
dziś, nie w 2040.
Wówczas będzie już za późno.
Na tym polega trudność, znacznie trudniej nauczyć
inteligencji emocjonalnej
niż dat historycznych bitw.
Znacznie trudniej nauczyć elastyczności umysłowej
niż równań fizycznych.
Więc, ponownie,
jak w poprzednim pytaniu, nie możemy yć naiwni.
Będzie bardzo trudno i grozi nam,
że wiele ludzi pozostanie w tyle,
zwłaszcza w krajach rozwijających się.
Stosunkowo bogate kraje, jak Belgia,
prawdopodobnie będą w stanie zainwestować
i szkolenia dla ludzi
i pomoc im w psychologicznym radzeniu sobie
z trudnościami

Modern Greek (1453-): 
και νοητική ευελιξία.
- Μπορεί κάθε άνθρωπος
να είναι ικανός να το κάνει αυτό; Να είναι τόσο ευέλικτος;
- Αυτή είναι η δυσκολία.
Θα χρειαστεί να το ενσωματώσουμε
μέσα στα εκπαιδευτικά μας συστήματα
σήμερα, όχι το 2040.
Τότε θα είναι πολύ αργά.
Είναι πολύ δύσκολο. Είναι πολύ πιο δύσκολο να διδάξεις
συναισθηματική νοημοσύνη από ό,τι ημερομηνίες
μαχών της Ιστορίας. Είναι πολύ πιο δύσκολο
να διδάξεις νοητική ευελιξία
απ΄ ό,τι εξισώσεις της Φυσικής.
Οπως είπα σχετικά
και στην προηγούμενη ερώτηση, δεν θα πρέπει να είμαστε αφελείς.
Πρόκειται να είναι πολύ δύσκολο και ο κίνδυνος είναι
ότι πολλοί άνθρωποι θα μείνουν πίσω
ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Μια σχετικά ευημερούσα χώρα, όπως το Βέλγιο,
πιθανόν να μπορέσει να επενδύσει
στο να επανεκπαιδεύει τους ανθρώπους και
να τους βοηθήσει να  αντιμετωπίσουν  ψυχολογικά

Polish: 
ciągłego przenoszenia się.
Jednak wiele krajów na świecie
może nie być w stanie tego zrobić.
Więc naprawdę wielkim problemem
są rosnące nierówności.
Krajom, które najbardziej skorzystają
z rewolucji automatyzacji i rewolucji AI,
będzie wieść się naprawdę dobrze.
Jednak inne kraje mogą się zupełnie załamać.
To oczywiście wpłynie na wszystkich,
nie tylko te kraje.
Następne pytanie pochodzi od nadawcy radiowego,
MNM, stacji młodzieżowej, Toma de Cocka
-Najlepszej stacji młodzieżowej w Belgii.
Dobry wieczór, profesorze.
Dziękuję, że jesteś i że mówisz.
Chciałbym trochę
pomówić o tym, co właśnie powiedziałeś.
Powiedziałeś, że
staniemy się nowym gatunkiem.
Wyewoluujemy.
Jednak jest z tym wielki problem. Nie lubimy
rzeczy, które się od nas różnią.

Modern Greek (1453-): 
τις δυσκολίες της συνεχόμενης μετάβασης.
Ωστόσο, πολλές χώρες στον κόσμο
ίσως να μην μπορέσουν να το κάνουν.
Επομένως, το πραγματικά μεγάλο πρόβλημα, νομίζω, είναι σε παγκόσμιο επίπεδο
της αύξησης των ανισοτήτων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι χώρες οι οποίες θα  ωφεληθούν περισσότερο
από την επανάσταση του αυτοματισμού και της τεχνητής νοημοσύνης
θα τα πάνε εξαιρετικά καλά,
αλλά άλλες χώρες θα καταρρεύσουν εντελώς.
Φυσικά, αυτό θα επηρεάσει τους πάντες
όχι μόνο αυτές τις χώρες.
- Η επόμενη ερώτηση είναι από τον ραδιοφωνικό παρουσιαστή
από τον ΜΝΜ, έναν ραδιοφωνικό σταθμό για νέους, Τομ Ντε Κοκ.
- Ο καλύτερος ραδιοφωνικός σταθμός του Βελγίου θα έλεγα.
Καλησπέρα σας, καθηγητά,
και σας ευχαριστώ που υπάρχετε και μιλάτε ανοιχτά, σας ευχαριστώ.
Η ερώτησή μου, βασικά, εμβαθύνει λιγάκι σε αυτά που μόλις είπατε.
Μας είπατε ότι πρόκειται
να γίνουμε ένα διαφορετικό είδος
πρόκειται να εξελιχθούμε
αλλά υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα με αυτό.  Δεν μας αρέσουν τα πράγματα που είναι διαφορετικά από μας.

Modern Greek (1453-): 
Εγώ προσωπικά είμαι παντρεμένος
με έναν υπέροχο σύζυγο, έχουμε υιοθετήσει ένα όμορφο
κορίτσι με ασιατική καταγωγή
και ζούμε μια υπέροχη ζωή, αλλά όπως ήδη έχουμε ακούσει στις προηγούμενες ερωτήσεις
υπάρχει ξενοφοβία και ομοφοβία και ρατσισμός
και θρησκευτικός φανατισμός
και λαϊκισμός και ψευδείς ειδήσεις πολύ κοντά μας.
Αναρωτιέμαι, λοιπόν,  όπως ήδη λίγο εξηγήσατε,
θα είμαστε ικανοί να εξελιχθούμε
ή απλώς τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα
και τόσο πολύ χειρότερα που θα
πάμε πίσω αντί να πάμε μπροστά;
Γιατί αυτό είναι που φοβάμαι.
Επειδή μας αρέσει να μισούμε
και αυτό είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα.
- Δεν ξέρω.
Ελπίζω ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν.
 
Αυτό που μπορούμε να πούμε, βασιζόμενοι πάλι στην Ιστορία,

Polish: 
Osobiście mam wspaniałego męża.
Adoptowaliśmy piękną dziewczynkę
z azjatyckimi korzeniami
i toczymy cudowne życie.
Jednak, jak już słyszeliśmy w poprzednim pytaniu,
wciąż doświadczamy ksenofobii, homofobii,
rasizmu, fanatyzmu religijnego,
populizmu i fake news.
Zastanawiałem się, jak już trochę
wyjaśniłeś, czy będziemy w stanie
wyewoluować
czy rzeczy tylko się pogorszą
na tyle, że będziemy musieli
wrócić w przeszłość, raczej niż iść w przyszłość. Tego się boję,
ponieważ uwielbiamy
nienawidzić i jest to
problem globalny.
-Cóż, nie wiem.
Mam nadzieję, że stan rzeczy się polepszy.
Możemy powiedzieć, w oparciu o historię,

Modern Greek (1453-): 
είναι ότι έχουμε δει τεράστια βελτίωση
σε αυτά τα θέματα τις τελευταίες δεκαετίες.
 
Τα πράγματα με την ομοφοβία τώρα είναι άσχημα, αλλά ήταν
πολύ πολύ χειρότερα πενήντα χρόνια πριν
τόσο άσχημα, ώστε σε μερικά μέρη δεν μπορούσες ούτε καν να μιλήσεις για αυτό.
Ηταν ακατανόμαστο.
Το ίδιο ισχύει με όλα τα προβλήματα που έχουμε,  την άνοδο του ακραίου εθνικισμού
του λαϊκισμού, της ξενοφοβίας.
Είναι σημαντικό να βλέπουμε τα πράγματα στις σωστές τους διαστάσεις
και επίσης να είμαστε ευγνώμονες
για όσα έχουμε ήδη καταφέρει.
Διαφορετικά οι άνθρωποι απελπίζονται και  ένα από τα πράγματα που τροφοδοτεί αυτή την τάση
είναι η αίσθηση ότι
τίποτα δεν έχουμε καταφέρει και το σύστημα
δεν λειτουργεί καθόλου.
Επομένως, είναι σημαντικό να αντιληφθούμε
την τεράστια πρόοδο και να είμαστε ευγνώμονες για αυτήν.
'Οχι για να μην κάνουμε τίποτα, αλλά

Polish: 
że widzieliśmy wielkie polepszenia
na tych polach przez ostatnie
kilka dekad.
Obecnie homofobia jest zła,
ale byłą znacznie gorsza 50 lat temu.
Tak zła, że w wielu miejscach nie można było nawet o tym mówić.
Nie można było wspominać.
Podobnie ze wszystkimi obecnymi problemami,
ze wzrostem ekstremalnego nacjonalizmu,
populizmu, ksenofobii.
Musimy myśleć o tym w perspektywie
i być wdzięcznym za
to, co już udało nam się osiągnąć.
W innym wypadku ludzie będą dramatyzować
lub myśleć, że, ponownie,  jedną z rzeczy
które napędzają te tendencje,
jest poczucie, że nic
nie udało się osiągnąć i że system
zupełnie nie funkcjonuje.
Więc ważne jest, żeby uświadomić sobie
te ogromne osiągnięcia i być za nie wdzięcznym.
Nie po to, żeby nic nie robić, ale żeby,
po pierwsze, chronić

Polish: 
co już osiągnęliśmy i, po drucie uświadomić sobie,
że możemy to zrobić.
Jeśli spojrzymy, na przykład na Europę,
przy całej tej rozmowie o wzroście nacjonalizmu
i ksenofobii, 100 lat temu
Europejczycy zabijali siebie w milionach.
dokładnie tutaj, na polach bitwy
w Belgii i na froncie zachodnim,
w imię niewielkich różnic
w kulturze, języku i własności
tego albo tamtego kawałka ziemi.
Obecnie,
nawet gdy spojrzymy
na coś takiego jak Brexit,
dla mnie, jako historyka, niesamowite jest
że, z tego co wiem,
zginęła tylko 1 osoba.
W całym procesie od kampanii
przed referendum, do tych
obecnych trudnych lat,
nie było prawie w ogóle przemocy
w perspektywie historycznej. W poprzednich epokach

Modern Greek (1453-): 
κυρίως, για  να προστατεύσουμε ό,τι έχουμε ήδη καταφέρει και δευτερευόντως να αντιληφθούμε
ότι, ναι, μπορούμε να τα καταφέρουμε.
Κοιτάξετε, για παράδειγμα, την Ευρώπη.
Παρ' όλες  τις συζητήσεις περί ανόδου του εθνικισμού
και της ξενοφοβίας, έναν αιώνα πριν
οι Ευρωπαίοι σκότωναν ο ένας τον άλλο κατά εκατομμύρια,
 
ακριβώς εδώ στα πεδία μάχης
του Βελγίου και του Δυτικού Μετώπου,
για μικροδιαφορές
στην κουλτούρα ή  τη γλώσσα, για την κατοχή
ενός ή άλλου μικρού τμήματος ιδιοκτησίας.
Τώρα,
ακόμα και εάν κοιτάξετε
για παράδειγμα θέματα όπως το Μπρέξιτ
για μένα ως ιστορικό το εκπληκτικό πράγμα γύρω από το Μπρέξιτ
είναι ότι
εξ όσων γνωρίζω μόνο ένας άνθρωπος έχει χάσει τη ζωή του,
κατά τη διάρκεια όλης της διαδικασίας,
από τις διαφωνίες πριν από το δημοψήφισμα,
όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια μέχρι σήμερα, υπάρχει πολύ λίγη βία
 
με ιστορικούς όρους. Ξέρετε σε προηγούμενες εποχές

Modern Greek (1453-): 
μια ερώτηση σαν αυτή, εάν δηλαδή
η Βρετανία θα έπρεπε να είναι μέρος μιας  μεγάλης ευρωπαϊκής ένωσης ή όχι
θα μπορούσε να λυθεί μόνο μέσω ενός μεγάλου πολέμου
με χιλιάδες ή ίσως και εκατομμύρια θύματα.
Σήμερα όχι. Οι άνθρωποι απλώς ψηφίζουν για αυτό.
Μπορεί να είναι θυμωμένοι, μπορεί να τσακώνονται και να διαφωνούν
αλλά συγκριτικά υπάρχει πολύ λίγη βία.
Το ίδιο ισχύει αν κοιτάξετε και σε άλλα μέρη της Ευρώπης.
Ελπίζω -επαναλαμβάνω,
ότι αυτό δεν αποτελεί εγγύηση για το μέλλον και τα πράγματα μπορεί
να πάρουν πολύ άσχημη τροπή-,
ότι θα πρέπει να κατανοήσουμε
ότι αυτό πραγματικά μας δίνει ελπίδα
και ότι η ανθρώπινη φύση
δεν είναι το πεπρωμένο μας.
Ναι, ενός είδους  ξενοφοβία
υπάρχει στα γονίδιά μας
ωστόσο, δεν είναι η μοίρα μας
μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτό. Στην πραγματικότητα κάθε δημιουργία έθνους
είναι ένας θρίαμβος κατά της ξενοφοβίας.

Polish: 
kwestia taka jak ta, czy Wielka Brytania
powinna być częścią wielkiej Unii Europejskiej czy nie,
można było rozwiązać tylko poprzez wielką wojną
z tysiącami, a może milionami ofiar.
Dziś nie. Ludzie po prostu głosują.
Mogą być wściekli, mogą walczyć i się kłócić,
ale dochodzi do względnie małej ilości przemocy.
Tak samo, gdy spojrzymy na inne części Europy.
Mam nadzieję...
Nie mogę nic zagwarantować,
rzeczy mogą naprawdę się pogorszyć.
Jednak powinniśmy
zrozumieć,
że to naprawdę daje nam nadzieję,
że natura ludzka
nie jest naszym przeznaczeniem.
Owszem, coś takiego jak ksenofobia
leży w naszych genach.
Jednak nie jesteśmy na to skazani.
Możemy coś z tym zrobić. Każdy naród
jest triumfem przeciw ksenofobii,

Modern Greek (1453-): 
Επειδή, γενετικά ή με όρους εξέλιξης
είμαστε προγραμματισμένοι
να φοβόμαστε ακόμα και να μισούμε
όσους δεν γνωρίζουμε προσωπικά.
Για  εκατοντάδες  χιλιάδες χρόνια ζούσαμε σε μικρές οικείες κοινότητες
το πολύ εκατό,  εκατόν πενήντα ατόμων
και όλοι οι υπόλοιποι ήταν ξένοι που θα έπρεπε
να φοβόμαστε και να μισούμε.
Σήμερα, ακόμη και τα μικρά έθνη,
όπως το Ισραήλ από το οποίο προέρχομαι και στο οποίο έχουμε οκτώ εκατομμύρια πολίτες,
δεν γνωρίζω το 99,99 τοις εκατό αυτών των ανθρώπων,
ωστόσο, αισθάνομαι συνδεδεμένος μαζί τους.
Πληρώνω τους φόρους μου ώστε  κάποιος που δεν γνωρίζω
σε μια μακρινή πόλη  να μπορεί έχει καλή ιατρική περίθαλψη.
Επομένως, ο εθνικισμός  είναι ήδη ένας θρίαμβος
κατά της ξενοφοβίας.
Και όσον αφορά την ομοφοβία
πραγματικά μου φαίνεται παράξενο. Δεν γνωρίζω καμία επαρκή
εξελικτική εξήγηση για αυτή.

Polish: 
ponieważ genetycznie lub ewolucyjnie
jesteśmy zaprogramowani
do obawy i nienawiści
przeciw każdemu, kogo osobiście nie znamy.
Przez setki tysięcy lat,
żyliśmy w małych, zażyłych społecznościach,
maksymalnie 100 czy 150 jednostek.
I każdy inny był obcy,
którego należało się bać i nienawidzić.
Dziś nawet małe narody,
osobiście pochodzę z Izraela, który ma populację 8 milionów obywateli
i nie znam 99.99%
tych ludzi, a jednak mogę czuć
się z nimi związany.
Ponownie, płacić podatki, tak żeby ktoś, kogo nie znam,
w odległym mieście dostał opiekę medyczną.
Nacjonalizm już jest triumfem
nad ksenofobią.
Jeśli chodzi o homofobię,
jestem nią zaskoczony. Nie znam żadnego dobrego
ewolucyjnego jej wyjaśnienia.

Polish: 
Myślałbym, że ludzie hetero
będą się cieszyć
z mniejszej konkurencji.
-Dziękuję.
Następne pytanie z Canvaskijker,
od Ludwiga Demeyera.
-Nazywam się Ludwig Demeyer,
jestem magistrem informatyki
i bioinżynierii.
Dziś jesteśmy w stanie uprawiać
genetycznie modyfikowane organizmy,
co prowadzi do monokultury.
W najbliższej przyszłości
będziemy w stanie manipulować naszym DNA,
może wszyscy zapragniemy
umysłów Einsteina
i mięśni Usaina Bolta.
Według ciebie, czy również
wyewoluujemy w monokoluturę,
gdzie wszyscy
będziemy identyczni

Modern Greek (1453-): 
Νομίζω ότι οι στρέιτ άνδρες
θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι
επειδή υπάρχει μικρότερος ανταγωνισμός.
- Σ' ευχαριστούμε, σ' ευχαριστούμε Τομ.
Η επόμενη ερώτηση προέρχεται το Κάμβας Βιούερ
και τον Λούτβιχ Ντε Μέιρ.
- Το όνομά μου είναι Λούτβιχ Ντε Μέιρ,
έχω μάστερ στους υπολογιστές
και στη βιολογική μηχανική.
Σήμερα είμαστε ικανοί θα θερίζουμε
γενετικά τροποποιημένες σοδειές
που μας οδηγούν στις μονοκαλλιέργειες
και στο κοντινό μέλλον θα μπορούμε
να "πειράξουμε" το DNA μας
και ίσως όλοι επιλέξουμε το μυαλό του Αινστάιν
και τους μυς του Γιουσέιν Μπολτ.
Κατά τη γνώμη σας
θα εξελιχθούμε και εμείς  επίσης  σε "μονοκαλλιέργεια"

Modern Greek (1453-): 
σε ένα μόνο πανοποιότυπο είδος του Χόμο Σάπιενς;
 
- Στην πραγματικότητα ο φόβος μου  κυρίως είναι το αντίθετο.
'Οτι θα δούμε μια διαδικασία διαχωρισμού σε είδη
και οι σημερινές ταξικές διαφορές ανάμεσα στους Χόμο Σάπιες
σταδιακά θα γίνουν βιολογικές διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικά είδη.
Στο παρελθόν, στην Ιστορία, δεν ήταν ποτέ δυνατόν
οι οικονομικές ανισότητες να οδηγήσουν
σε βιολογικές ανισότητες.
Ωστόσο, στο κοντινό μέλλον
ίσως να είναι δυνατόν.
Και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Μόνο μερικοί άνθρωποι
θα έχουν τους πόρους
να διαλέξουν το μυαλό του Αϊνστάιν
ή τους μυς του Γιουσέιν Μπολντ.
Αυτό νομίζω είναι μεγαλύτερος κίνδυνος.
 
Αναφερόμενος ειδικότερα στην ερώτησή σας

Polish: 
jako gatunek homo sapiens?
-W zasadzie, ja obawiam się czego innego,
że doświadczymy procesu podziału na gatunki,
że dzisiejsze różnice klasowe
między homo sapiens,
ostatecznie przerodzą się w różnice
biologiczne między różnymi gatunkami.
Poprzednio w historii nigdy nie było możliwe,
żeby przerodzić różnice ekonomiczne
w biologiczne.
Jednak w niedalekiej przyszłości
może stać się to możliwe.
To bardzo niebezpieczne. Tylko niektórzy
będą mieli zasoby, żeby
sprawić sobie umysł Einsteina
lub mięśnie Usaina Bolta.
Myślę, że to nawet
gorsze zagrożenie.
A odnosząc się do twojego pytania,

Polish: 
powiedziałbym, że niebezpieczeństwo polega na tym, że
ludzie są bardzo dobrzy w manipulacji.
I są bardzo kiepscy
w rozumieniu pełnych konsekwencji tych manipulacji.
Łatwiej zbudować tamę na rzece
niż przewidzieć wszystkie różne efekty
jakie będzie miała na ekosystem.
Podobnie, będzie znacznie prościej
podkręcić inteligencję
używając inżynierii genetycznej niż zrozumieć
wszystkie konsekwencje, jakie to będzie miało
na ludzki umysł i na społeczeństwo.
Zmienisz jeden gen z nadzieją
na podniesienie inteligencji, jednak będzie to miało
tak wiele innych skutków
i samo podkręcenie inteligencji,
jeśli wąsko zdefiniujemy inteligencję
i nie weźmiemy pod uwagę inteligencji emocjonalnej,
jest niezwykle niebezpieczne.
Moje obawy,
oparte na historii, są takie,

Modern Greek (1453-): 
θα έλεγα ότι ο κίνδυνος είναι
ότι ενώ οι άνθρωποι είναι πολύ ικανοί σε επιδέξιους χειρισμούς
συχνά είναι ανίκανοι στο να κατανοήσουν
όλες τις συνέπειες  αυτών των χειρισμών.
Είναι ευκολότερο να κτίσουν ένα φράγμα σε ένα ποτάμι
από το να προβλέψουν όλες τις άλλες συνέπειες
που αυτό θα έχει στο οικοσύστημα.
Παρομοίως, θα είναι πολύ πιο εύκολο,
 
για παράδειγμα, να ενισχύσουν την ευφυΐα
χρησιμοποιώντας γενετική μηχανική από το να καταλάβουν
όλες τις συνέπειες που αυτό θα έχει
στο ανθρώπινο μυαλό και την κοινωνία.
Αλλάζεις ένα γονίδιο το οποίο πιστεύεις ότι
βελτιώνει την ευφυΐα, αυτό όμως έχει  τόσες άλλες συνέπειες.
 
Εάν, απλώς, βελτιώσουμε την ευφυϊα,
και εάν ορίσουμε την ευφυϊα με ένα στενό τρόπο,
χωρίς να λάβουμε υπόψη, για παράδειγμα,
τη συναισθηματική ευφυΐα
είναι πάρα πολύ επικίνδυνο.
Ο  φόβος μου
ο οποίος βασίζεται στην Ιστορία, είναι ότι όταν οι άνθρωποι

Polish: 
że gdy ludzie będą mieli moc manipulowania,
bardzo często będą odczuwać pokusę zrobienia tego na długo zanim
będą mieli odpowiednią wiedzę,
żeby zrozumieć jakie będą konsekwencje
tych manipulacji.
-Dziękuję.
-Cześć, nazywam się Koen Vanmechelen,
jestem artystą wizualnym.
Po pierwsze, dziękuję za wykład. Był bardzo inspirujący.
Czy sądzisz, że AI
będzie elementem naszego DNA
i czy będzie odbijało się
na rozmnażaniu
i czy zastąpi
naturalne mutacje
i co to znaczy dla ludzkości
w tym przypadku
i co to znaczy dla sztuki. Jaka, koniec końców,
jest zasada.

Modern Greek (1453-): 
έχουν δύναμη να παρεμβαίνουν,  μπαίνουν πολύ συχνά
στο πειρασμό να το κάνουν, πολύ πριν
έχουν την απαραίτητη σοφία
να καταλάβουν ποιες θα είναι οι πραγματικές
συνέπειες αυτών των παρεμβάσεων.
- Ευχαριστούμε.
- Γεια σας. Είμαι
ο Κουν Βαν Μέχελεν και είμαι εικαστικός καλλιτέχνης.
Κατ' αρχάς σας ευχαριστώ για τη διάλεξή σας.
Πολύ ενδιαφέρουσα.
Πιστεύετε ότι η τεχνητή νοημοσύνη
θα γίνει μέρος του DNA μας
και θα περάσει μέσω της αναπαραγωγής
και θα αντικαταστήσει
τη φυσική μετάλλαξη;
Tι θα σημαίνει αυτό για την ανθρωπότητα
σ' αυτήν την περίπτωση
και τι θα σημαίνει για την Τέχνη;
Ποιος θα είναι ο κανόνας στο τέλος;
 

Polish: 
-Możemy użyć AI,
żeby zmienić nasze geny
nie poprzez wszczepianie implantów w nasze geny,
ale po prostu, jak właśnie powiedziałem...
Tak trudno jest zrozumieć
jakie będą konsekwencje zmiany
tych genów albo tamtych genów, że bez pomocy AI,
i komputerów,
będzie zupełnie niemożliwe dokonać
jakiegokolwiek poważnego postępu na tym polu.
Możemy również, jak powiedziałem podczas wykładu,
doświadczyć połączenia ludzi
z komputerami, gdy będziemy
outsource'ować coraz więcej decyzji do naszego "drugiego mózgu".
Czyli do AI,
które będzie ci towarzyszyło i monitorowało cię cały czas.
Czy to dobrze czy to źle, ma to

Modern Greek (1453-): 
 
- Ισως χρησιμοποιήσουμε
την τεχνητή νοημοσύνη
για να αλλάξουμε τα γονίδιά μας,
όχι με το να εμφυτεύουμε τσιπάκια στο DNA μας,
αλλά απλώς, όπως είπα και πριν,
είναι τόσο περίπλοκο
να καταλάβουμε ποιες θα είναι οι συνέπειες αλλάζοντας ένα γονίδιο ή μια ομάδα γονιδίων,
ώστε χωρίς τη βοήθεια
της τεχνητής νοημοσύνης και των υπολογιστών
πιθανόν να είναι εντελώς αδύνατο να κάνουμε οποιαδήποτε
σοβαρή πρόοδο προς αυτήν την κατεύθυνση.
Επίσης, ίσως, όπως είπα και στη διάλεξη
να δούμε συγχώνευση ανθρώπων
και υπολογιστών και να αναθέσουμε
όλο και περισσότερες αποφάσεις στο δεύτερό μας εγκέφαλο,
δηλαδή στην τεχνητή νοημοσύνη,
η οποία θα μας συνοδεύει και θα μας παρακολουθεί συνέχεια.
Είτε είναι καλό ή κακό θα  έχει

Modern Greek (1453-): 
τεράστια θετική και τεράστια αρνητική δυναμική
και είναι αδύνατο να προβλέψει κανείς
προς τα πού θα πάμε. Σχετικά με την Τέχνη,
η πραγματική ερώτηση είναι πώς ορίζουμε την Τέχνη.
Στον σύγχρονο κόσμο
η τάση σε πολλές περιπτώσεις
είναι να βλέπουμε ως κύρια λειτουργία της Τέχνης
την εξερεύνηση και την κινητοποίηση
του ανθρώπινου συναισθήματος.
Δεν ήταν πάντα έτσι στη διάρκεια της Ιστορίας.
Στο σύγχρονο κόσμο αυτός είναι ο τυπικός ορισμός.
Δημιουργούμε ένα έργο Τέχνης
ένα μουσικό κομμάτι, ένα ζωγραφικό πίνακα, μια τηλεοπτική εκπομπή
κυρίως για να εξερευνήσουμε και  κινητοποιήσουμε
ορισμένα συναισθήματα στους ανθρώπους.
Το θέμα είναι
ότι εάν αυτός είναι ο σκοπός της Τέχνης
τότε πολύ σύντομα η τεχνητή νοημοσύνη
είναι πολύ πιθανόν να αποδειχθεί πολύ καλύτερη καλλιτέχνις
από σχεδόν όλα τα ανθρώπινα όντα
επειδή θα μπορέσει να αποκρυπτογραφίσει

Polish: 
ogromne pozytywne i negatywne konotacje.
Niemożliwe jest przewidzieć
dokąd zmierzamy. W kwestii sztuki,
prawdziwym pytaniem jest jak rozumiemy sztukę.
W nowoczesnym świecie,
w wielu przypadkach
zazwyczaj postrzegamy sztukę jako
eksplorowanie
i inspirowanie ludzkich emocji.
Nie tak było przez całą historię,
ale w nowoczesnym świecie, to typowa definicja.
Tworzysz dzieło sztuki,
utwór muzyczny, malunek, show telewizyjne
głównie po to, żeby eksplorować
i inspirować pewne emocje w ludziach.
Kwestia taka,
że jeśli taki jest cel sztuki,
bardzo niedługo
AI będzie znacznie lepszym artystą
niż praktycznie jakikolwiek człowiek,
ponieważ będzie w stanie odcyfrować

Modern Greek (1453-): 
το ανθρώπινο συναισθηματικό σύστημα,
το οποίο είναι ένα βιολογικό σύστημα
και να μάθει πώς να παίζει με αυτό σαν να πατάει πλήκτρα.
Εάν θέλεις να προκαλέσεις φόβο, ή εάν θέλεις να προκαλέσεις συμπόνια,
εάν θέλεις να προκαλέσεις χαρά
για αυτόν τον συγκεκριμένο άνθρωπο δείξ' του  αυτό
ή δείξ΄ του κάτι άλλο.
- Θα εξαφανισθεί η δημιουργικότητα;
- Εξαρτάται τι ορίζουμε δημιουργικότητα.
Ορισμένοι άνθρωποι ισχυρίζονται ότι η δημιουργικότητα είναι η τελευταία γραμμή άμυνας των ανθρώπων.
- Δεν φαίνεται να περιέχει πολύ αυθορμητισμό
η εικόνα που περιγράφετε εδώ.
- Το θέμα είναι
ότι δεν θα πρέπει να υπερτιμούμε
τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης
αλλά συχνά έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε τις δυνατότητες των ανθρώπων.
Κάπως πρέπει να τα ισσοροπούμε αυτά.
Σε πολλές περιπτώσεις, ακόμη και στους ανθρώπους
η δημιουργικότητα  τελικά συμπυκνώνεται
σε αναγνώριση προτύπων.
Η αναγνώριση προτύπων είναι κάτι στο οποίο  τώρα οι υπολογιστές

Polish: 
ludzki system emocjonalny,
który jest systemem biologicznym i nauczyć się
jak na nim grać, jak na keybordzie.
Chcesz wzniecić strach,
chcesz wzniecić współczucie, szczęście...
Tej konkretnej osobie pokaż to
lub coś innego.
-Czy kreatywność zaniknie?
-Zależy od definicji.
Niektórzy twierdzą, że kreatywność to ostatni bastion
ludzi. Maszyny nie będą w stanie...
-Nie brzmi to bardzo spontanicznie.
Jednak chodzi o to,
że nie powinniśmy przeceniać
możliwości AI,
jednak jednocześnie często przeceniamy możliwości ludzi.
W pewien sposób się to wyrównuje.
W wielu przypadkach, również dla ludzi,
kreatywność, koniec końców, sprowadza się do
rozpoznawania wzorców.
A rozpoznawanie wzorów
są obecnie coraz bardziej

Polish: 
domeną komputerów w wielu przypadkach.
Na przykład, w szachach
już dziś kreatywność jest przejawem
interwencji komputerów.
Gdy dziś toczy się gra, wciąż mamy gry między ludźmi,
nawet pomimo tego, że każdy wie,
że komputery grają znacznie lepiej.
Problem na tych zawodach polega na tym,
jak możemy się upewnić,
że jeden gracz nie dostaje porad od komputera.
Jedną z metod
jest obserwowanie ruchów,
które wykonują i jeśli zrobią
bardzo kreatywny i oryginalny ruch,
od razu dzwoni alarm, że to pewnie komputer.
-Jednak gra w szachy to jedna sprawa,
a malowanie arcydzieł to inna.
Tak, ponownie, jeszcze nie dotarliśmy do tego momentu
z malowaniem, z muzyką lub nawet z telewizją,
ale jeśli,
koniec końców,
ludzkie emocje,

Modern Greek (1453-): 
γίνονται ολοένα και καλύτεροι σε πολλά πεδία.
Στο σκάκι, για παράδειγμα, ήδη σήμερα
η δημιουργικότητα είναι δείγμα
παρέμβασης υπολογιστή.
Οταν παίζετε μια παρτίδα, σήμερα, -εξακολουθούμε να έχουμε
παιχνίδια μόνο μεταξύ ανθρώπων  ακόμα και εάν οι πάντες γνωρίζουν
ότι οι υπολογιστές παίζουν πολύ καλύτερα-
το πρόβλημα σε αυτά τα παιχνίδια είναι
πώς είμαστε σίγουροι
ότι ο ένας από τους παίκτες δεν  συμβουλεύεται υπολογιστή.
Μια από τις μεθόδους για να αποκαλυφθεί
είναι να παρακολουθούνται οι κινήσεις
που κάνουν και αν κάνουν μια πολύ
δημιουργική και αυθεντική κίνηση
αμέσως σημαίνει συναγερμός ότι πιθανόν να είναι κίνηση υπολογιστή.
- Ωστόσο είναι άλλο πράγμα να παίζεις σκάκι και άλλο
να ζωγραφίσεις κάτι το οποίο θα συγκινήσει τον κόσμο.
- Ναι.  Δεν είμαστε ακόμα εκεί,
με τη ζωγραφική, ή με τη μουσική ή ακόμα και με την τηλεόραση.
Ωστόσο, το θέμα είναι
εάν αυτό τελικά αφορά
ανθρώπινα συναισθήματα.

Polish: 
a ludzkie emocje są fenomenem biologicznym,
biologicznym wzorem,
złość, nienawiść, szczęście, śmiech,
to wszystko wzory biologiczne.
W niedalekiej przyszłości,
z odpowiednimi danymi biologicznymi
i wystarczającą mocą obliczeniową, AI będzie
lepsze niż ludzie w
rozpoznawaniu jak inspirować radość
w tym konkretnym człowieku. Może nie działać na nikogo innego,
ale na tego jednego człowieka.
Skąd mogę wiedzieć, jak się teraz czujesz?
Analizuję sygnały,
które mi wysyłasz, głównie twój ton głosu,
wyraz twarzy i język ciała.
Rozpoznaję wzorce.
-Zachowam uśmiech.
-Widziałem wcześniej miliony uśmiechów.
Wiem trochę co to znaczy. Rozpoznaję wzorzec.
Komputer będzie w stanie to robić

Modern Greek (1453-): 
Και τα ανθρώπινα συναισθήματα
είναι βιολογικά πρότυπα.
Θυμός, μίσος, χαρά
γέλιο, όλα είναι βιολογικά πρότυπα.
Στο  όχι πολύ μακρινό μέλλον
με αρκετά βιολογικά δεδομένα
και αρκετή υπολογιστική δύναμη, η τεχνητή νοημοσύση
θα είναι καλύτερη απ' τους ανθρώπους στο να γνωρίζει
πώς να εμπνεύσει χαρά
ιδιαιτέρως σε σας, ίσως να μην δουλεύει για κανέναν άλλο
αλλά μόνο για σας.
Πώς γνωρίζω τι ακριβώς αισθάνεσθε τώρα;
Βασικά, αναλύω σήματα
που έρχονται από σας, κυρίως από τον τόνο της φωνή σας
την έκφραση του προσώπου σας και τη γλώσσα του σώματός σας,
και αναγνωρίζω πρότυπα.
- Θα συνεχίσω να χαμογελώ πλατιά.
-  Ναι, ναι, φυσικά.
Εχω δει εκατομμύρια χαμόγελα πριν,
περίπου ξέρω τι σημαίνει το καθένα.  Είναι ένα αναγνωρίσιμο πρότυπο.
Ενας υπολογιστής θα είναι ικανός να τα κάνει όλα αυτά

Polish: 
nawet lepiej niż ludzie
i robić znacznie więcej, mianowicie wejść pod skórę.
Nie jestem w stanie dotrzeć bezpośrednio do twojego serca
lub twojego umysłu.
Opieram moje analizy tylko na zewnętrznych sygnałach.
Jednak z sensorem biometrycznym,
komputer będzie w stanie bezpośrednio dotrzeć
do twojego rytmu serca, ciśnienia krwi,
które obszary umysłu działają
i w oparciu o to, komputery będą w stanie
zrozumieć ludzkie emocje
lub zanalizować ludzkie emocje nawet lepiej
niż ludzcy artyści.
Wciąż mogą same nie mieć emocji,
ale mogą dotrzeć do momentu, kiedy
zrozumieją i zagrają na naszym emocjonalnym pianinie
lepiej niż jakikolwiek człowiek.
-Powiem tylko, że cieszę się, że to się jeszcze nie dzieje.
-Dziękuję.
Następne  pytanie pochodzi od Agnes Wene, która również jest artystką.
-Zgadza się. Dobry wieczór Panie Harari,
nazywam się Agnes i od czasu

Modern Greek (1453-): 
πολύ καλύτερα από τους ανθρώπους και να πάει ακόμα παραπέρα
δηλαδή να πάει κάτω από το δέρμα σας.
Εγώ δεν μπορώ να έχω πρόσβαση κατευθείαν στην καρδιά
ή τον εγκέφαλό σας αυτή τη στιγμή.
Η ανάλυσή μου βασίζεται μόνο σε εξωτερικά σήματα.
Με ένα βιομετρικό αισθητήρα, ένας υπολογιστής
θα μπορεί να έχει κατευθείαν πρόσβαση στον παλμό της καρδιά σας
αυτή τη στιγμή, την αρτηριακή σας πίεση
ποιες περιοχές του εγκεφάλου σας είναι ενεργοποιημένες
και βασιζόμενος σ' αυτά  ο υπολογιστής θα είναι ικανός
να καταλαβαίνει τα ανθρώπινα συναισθήματα
ή να αναλύει τα ανθρώπινα συναισθήματα ακόμα καλύτερα
απ΄ ό,τι οι καλλιτέχνες. Μπορεί ακόμα
να μην έχουν οι ίδιοι δικά τους συναισθήματα,
αλλά μπορεί να φτάσουμε σε ένα σημείο, όπου θα μπορούν
να κατανοήσουν και να πατήσουν τα συναισθηματικά μας πλήκτρα
καλύτερα από οποιοδήποτε άνθρωπο.
- Επιτρέψτε μου να πω ότι είμαι πολύ χαρούμενος απόψε που αυτό δεν συμβαίνει.
Ο Κουν Βαν Μέχελεν έκανε την ερώτηση. Σας ευχαριστούμε. Η επόμενη ερώτηση
είναι από την
Ακνες Βιν  η οποία επίσης προέρχεται από την Κάνβας Βιουερ.
- Ναι πράγματι. Καλησπέρα σας κ. Χαράρι.
Ονομάζομαι Ακνες

Modern Greek (1453-): 
και μετά από υπερκοπώσεις κάνω μια διαφορετική ζωή αυτή τη στιγμή.
Προσωπική μου άποψη  είναι
ότι η υπερκόπωση δεν είναι προσωπικό θέμα
αλλά ότι υποφέρουμε από παγκόσμια εξάντληση.
Βλέπω ότι η κλίμακα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε σήμερα
ως ανθρωπότητα είναι εντυπωσιακή
και αναρωτιέμαι πώς κάποιος μπορεί
να βρει το κουράγιο
και τη δύναμη ώστε να μην γίνει αδύναμος
και απελπισμένος
και πώς μπορεί κανείς να πάρει αυτήν την κρίση
και στην πραγματικότητα να μετατρέψει όλη αυτήν την κατάσταση
σε μια θετική, ενεργητική ελπίδα.
- Νομίζω ότι το κλειδί είναι να είναι κανείς ρεαλιστής
και να έχει τη ικανότητα να εκτιμά
σωστά τα προβλήματα και τις προκλήσεις
χωρίς να νιώθει ότι όλα έχουν χαθεί.

Polish: 
wypalenia zawodowego, prowadzę inne życie.
Moim osobistym zdaniem
wypalenie nie jest czysto osobistą
kwestią, ale że cierpimy na globalne wypalenie.
Widzę, że skala wyzwań, z którymi się mierzymy
jako ludzkość jest imponująca
i zastanawiam się jak możemy
odnaleźć odwagę
i siłę i nie stracić mocy
i stać się zdesperowani
i jak możemy poradzić sobie z tym kryzysem
i przełożyć tę całą sytuację
na sytuację
pozytywnej, aktywnej nadziei.
Myślę, że kluczem jest realizm
i dobry balans bycia świadomym
problemów i wyzwań,
ale nie czucia, że wszystko jest stracone.

Modern Greek (1453-): 
Παράδειγμα η κλιματική αλλαγή.
Θα πρέπει αφενός να αποφεύγουμε
μια κατάσταση άρνησης
όπως τίποτα δεν συμβαίνει όλα είναι απάτη
αφετέρου θα πρέπει να αποφεύγουμε
την αίσθηση ότι όλα  είναι μάταια.
Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα.
Σε αυτήν την περίπτωση, για παράδειγμα,
εάν η ανθρωπότητα είχε το σωστό κίνητρο
θα ήταν σχετικά εύκολο
να λύσει το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής.
Για να λύσουμε το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής δεν χρειάζεται
να γυρίσουμε πίσω και να ζούμε σε σπηλιές και να τρώμε ρίζες.
Στην πραγματικότητα για να λύσουμε την κλιματική κρίση
χρειάζεται να επενδύσουμε μόνο
περίπου το 2% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Αυτός είναι ο μαγικός αριθμός.
Εάν η ανθρωπότητα επενδύσει σήμερα
το 2% του παγκόσμιου ΑΕΠ
για να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή,
με επενδύσεις σε  νέες τεχνολογίες,  νέες βιομηχανίες
διάφορες επιδοτήσεις και τα συναφή, μπορούμε να το λύσουμε.
Το 2% είναι, ναι, πολλά χρήματα

Polish: 
Patrząc na coś takiego jak zmiany klimatyczne,
z jednej strony powinniśmy unikać
tego zaprzeczania,
że nic się nie dzieje, to tylko ściema.
Jednak  jednocześnie
powinniśmy unikać poczucia,
że nie ma nadziei. Że nic nie możemy zrobić.
W tym przypadku,
jeśli ludzkość ma odpowiednią motywację,
znacznie łatwiej byłoby
rozwiązać problem zmian klimatycznych.
Żeby rozwiązać problem globalnego ocieplenia
nie musimy wracać do mieszkania w jaskini i jedzenia korzonków.
W zasadzie, żeby rozwiązać kryzys klimatyczny
musimy zainwestować
tylko około 2% światowego PKB.
To magiczna liczba.
Jeśli ludzkość zainwestuje
2% światowego PKB,
w ochronę środowiska,
nowe technologie, nowe branże,
różne subsydia i tak dalej, możemy to rozwiązać.
2% to wciąż mnóstwo pieniędzy.

Polish: 
To około tyle samo,
ile ludzkość wydaje na armie,
na obronę, na broń.
2% to około tyle
co większość krajów wydaje na obronę.
Gdyby toczyła się wojna światowa,
zapewniam was, że kraje
wydawałyby znacznie, znacznie więcej niż 2%
na uzbrojenie, na wojnę.
Więc jeśli pomyśleć o tym w kontekście wojny światowej,
którą sami na siebie sprowadziliśmy,
jednak wszyscy jesteśmy po tej samej stronie,
możemy to zrobić.
Nie możemy rozpaczać
i musimy uświadomić sobie, że mamy
ogromną moc.
Kwestia gdzie je zainwestujemy.
-Dziękuję bardzo.
-Następne pytanie pochodzi od
prezentera telewizyjnego, Marcela Vanthilt.
-Dobry wieczór, bardzo sławny we Flandrii.
Nazywam się Marcel i jestem prezenterem

Modern Greek (1453-): 
είναι περίπου το ίδιο ποσό
που η ανθρωπότητα ξοδεύει σε στρατούς
στην άμυνα, σε όπλα.
Το 2% του ΑΕΠ είναι περίπου το ποσό
που οι περισσότερες χώρες ξοδεύουν για την άμυνα.
Εάν είχαμε παγκόσμιο πόλεμο
σας διαβεβαιώ ότι
θα ξοδεύαμε πολύ πολύ περισσότερα από 2%
σε εξοπλισμούς,  στον πόλεμο.
Επομένως, εάν το δείτε ως ενός είδους παγκοσμίου πολέμου
που επιφέραμε στους εαυτούς μας
αλλά είμαστε σ΄αυτόν όλοι απ' την ίδια πλευρά
τότε μπορεί να το καταφέρουμε.
Το θέμα είναι να μην απελπιζόμαστε
και να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε
τεράστιες δυνάμεις.
Το ερώτημα είναι που θα τις αφιερώσουμε.
- Σας ευχαριστώ πολύ.
- Η επόμενη ερώτηση είναι από τον
παρουσιαστή τηλεοπτικού προγράμματος Μαρσέλ Βαν Τιλτ.
- Καλησπέρα και βέβαια πολύ διάσημο στην Φλάνδρα ναι!
Ονομάζομαι Μαρσέλ και είμαι παρουσιαστής

Modern Greek (1453-): 
στο ραδιόφωνο ή την τηλεόραση και καμιά φορά τραγουδάω.
Οσο είστε εκεί
η κυβέρνηση του Βελγίου σχεδιάζει να δαπανήσει
τέσσερα δισ. ευρώ για νέα
F-35 μαχητικά αεροσκάφη.
Ωστόσο, μόλις την τελευταία εβδομάδα
μια μεγάλη βελγική κλωστουφαντουργική εταιρία
και μια μικρή πόλη αναγκάστηκαν να σταματήσουν
επειδή άγνωστοι, μη ανιχνεύσιμοι
χάκερς
τους ανάγκασαν να σταματήσουν. Ποιος είναι ο λόγος να ξοδεύονται
τόσα πολλά χρήματα σε όπλα
ενώ θα μπορούσαν  να δαπανηθούν σε κοινωνική ασφάλεια
συντάξεις, νοσηλευτές, εκπαίδευση
ίσως και στις Τέχνες. Πώς εσείς θα ξοδεύατε τέσσερα
δισεκατομμύρια ευρώ;
 
-  Για άλλη μια φορά,
κατά τη συνήθειά μου και κοιτάξω σε βάθος χρόνου
τα πράγματα είναι πολύ πολύ καλύτερα
από οποιαδήποτε άλλη εποχή στην Ιστορία.
Αν πάμε πίσω μερικούς αιώνες, περίπου

Polish: 
radiowym i telewizyjnym a czasem śpiewam piosenki.
Już o tym wspomniałeś,
ale czy rząd Belgii planuje wydać
4 miliardy euro na nowe
myśliwce f-35,
jednak w zeszłym tygodniu,
wielka belgijska firma włókiennicza
w małym mieście przestała operować,
ponieważ nieznani, nie do wyśledzenia
hackerzy.
Zatrzymali ich. Jaki jest cel
wydawania takich pieniędzy
na broń, kiedy możesz wydać je na zasiłki społeczne,
emerytury, pielęgniarki, edukację,
może sztukę. Jak wydałbyś
4 miliardy dolarów?
-Ponownie,
robiąc to co zawsze robię, biorąc szeroki horyzont czasowy,
świat ma się znacznie lepiej
niż kiedykolwiek wcześniej.
Jeśli spojrzymy na poprzednie kilka stuleci,

Modern Greek (1453-): 
το 70 με 80 τοις εκατό του προϋπολογισμού
της κυβέρνησης ή  του βασιλιά
πήγαινε στην άμυνα.
Εάν πάμε πίσω στον Μεσαίωνα στην επαρχία της Φλάνδρας,
η επαρχία αυτή δαπανούσε περίπου το 90 τοις εκατό
του προϋπολογισμού της στο να κατασκευάζει κάστρα
και να πληρώνει ιππότες και σταυροφόρους,
δέκα τοις εκατό για γιορτές
μονομαχίες και αγώνες και τα λοιπά
και μηδέν τοις εκατό
για τη δημόσια υγεία ή εκπαίδευση.
Δεν υπήρχε καν υπουργός Υγείας
στην επαρχία της Φλάνδρας στον Μεσαίωνα.
Σήμερα, όπως είπα και πριν
οι περισσότερες κυβερνήσεις, δεν γνωρίζω ακριβώς για το Βέλγιο
αλλά θα μου ήταν μεγάλη έκπληξη, εάν είναι πάνω από 2% .
Για  εκπαίδευση και ιατρική περίθαλψη
οι περισσότερες κυβερνήσεις δαπανούν πολύ περισσότερα
απ' ό,τι δαπανούν για  άμυνα.
Επομένως έχουμε προοδεύσει πάρα πολύ.

Polish: 
70-80% budżetu
rządu lub króla, szło na armie.
Jeśli popatrzymy
na średniowiecze, na księstwo Flandrii,
książe wydawał około
90% swojego budżetu
na wznoszenie zamków, opłacanie żołnierzy i kuszników.
10% na festiwale,
pojedynki i turnieje
i 0% na system zdrowotny
albo edukację.
Nie było ministra zdrowia
w księstwie Flandrii w średniowieczu.
Obecnie, jak już powiedziałem,
większość rządów, nie wiem jak z Belgią,
ale zdziwiłbym się, gdyby było to więcej niż 2%.
Większość rządów
wydaje znacznie więcej
na edukację i opiekę zdrowotną niż na obronę.
Więc mamy spory postęp.
-Wydajemy mniej

Polish: 
niż 2%
na sztukę. To można by poprawić.
-Tak, zgadzam się.
-Sztuka jest trwalsza niż polityka i kraje
i religie.
-Zależy jaka sztuka...
Myślimy, że sztuka jest wieczna,
ponieważ pamiętamy Eurypidesa
i Leonarda Da Vinci.
Nie pamiętamy kiepskiej sztuki,
która była całkiem powszechna w starożytnej Grecji
i nie przetrwała do naszych czasów.
-Takie Studio Jajo
starożytnej Grecji.
Ponownie, podobnie jak przy innych odpowiedziach,
nie możemy być naiwni
w naszym rozumieniu świata
i ludzkości. Chciałbym
móc powiedzieć, że obędziemy się
bez żadnych armii i obrony,

Modern Greek (1453-): 
- Μα δεν δαπανούμε ούτε καν το 2%
στην Τέχνη το οποίο και αυτό ανεβαίνει
λιγάκι ε;
-  Ναι συμφωνώ.
-  Επειδή οι Τέχνες είναι κάτι πιο αιώνιο, απ' ό,τι η πολιτική
οι χώρες, η  θρησκεία, ναι;
- Εξαρτάται από το είδος της Τέχνης.
Νομίζουμε ότι η Τέχνη είναι κάτι αιώνιο
επειδή μας έρχεται στο νου ο Ευριπίδης
ή ο Λεονάρντο Νταβίντσι και όχι
η κακή τέχνη
η οποία ήταν πολύ κοινή στην αρχαία Ελλάδα και απλώς πολύ λίγη επιβίωσε.
- [...] στην αρχαία Ελλάδα
 
- Και όπως έχω πει στις άλλες απαντήσεις,
χρειάζεται να μην είμαστε τόσο αφελείς
στην κατανόηση του κόσμου μας
και της ανθρωπότητας.
Μακάρι να μπορούσα να σας πω ότι μπορούμε

Modern Greek (1453-): 
να κάνουμε χωρίς καθόλου στρατούς και αμυντικές δυνάμεις
είναι εντελώς μη ρεαλιστικό.
Ο κόσμος εξακολουθεί να είναι ένα πολύ επικίνδυνο μέρος
 
και οι πόλεμοι εξακολουθούν να είναι μια πιθανότητα
 
και, ναι, πράγματι υπάρχει μια λογική στην κούρσα των εξοπλισμών.
Εάν εμείς είμαστε οπλισμένοι το ίδιο θα κάνει και η άλλη πλευρά
και ούτω καθεξής.
Ωστόσο, όπως για όλα τα πράγματα, θα συνιστούσα
σταδιακή βελτίωση
και όχι ουτοπική επανάσταση.
Έχουμε κάνει τεράστια πρόοδο τις τελευταίες δεκαετίες
στη μείωση των εξοπλισμών σε όλον τον κόσμο.
 
Και αυτό έγινε σταδιακά.
Οποιαδήποτε ιδέα ότι μέσα σε μια χρονιά
θα καταργήσουμε όλους τους στρατούς
σχεδόν ποτέ δεν λειτουργεί.
Ουτοπικές επαναστάσεις συχνά έχουν την τάση να αποτυγχάνουν.
 
Εάν κάποιος έρθει και σας υποσχεθεί

Polish: 
ale niestety to nierealne.
Świat wciąż jest bardzo niebezpieczny.
I wojny
wciąż są możliwe.
I owszem, mamy logikę wyścigu zbrojeń,
jeśli my się zbroimy, to również i druga strona
i tak dalej.
Jednak podobnie jak w większości spraw, poleciłbym
stopniową poprawę,
nie utopijną rewolucję.
Zrobiliśmy ogromny postęp przez ostatnie kilka dekad
w ograniczaniu
zbrojeń na całym świecie.
I było to stopniowe.
Jeśli jakakolwiek idea, że w jednym roku
uda nam się obalić
wszelkie armie i wojny, to prawie nigdy nie działa.
Utopijne rewolucje
często odbijają się rykoszetem,
jeśli ktoś przyjdzie i obieca ci raj

Modern Greek (1453-): 
παράδεισο την επόμενη χρονιά για να τον ψηφίσετε
φύγετε τρέχοντας.
Ποτέ δεν γίνεται.
- Σας ευχαριστούμε.
- Υπάρχουν πολλοί πολιτικοί απόψε εδώ
και νομίζω ότι άκουσαν το μήνυμά σας.
- Ευτυχώς είχαμε εκλογές μόλις πέρυσι.
Κλέρ Βαντεβέλτε είναι η επόμενη
ερώτηση από το Κάνβας Βιούερ .
- Καλησπέρα.
Είμαι η Κλερ Βαντεβέλντε
σπούδασα βιολογία.
Παρακολουθούσα τα ζώα αρκετά χρόνια
και μετά στράφηκα στους ανθρώπους
το βρίσκω πολύ πιο ενδιαφέρον.
- Είναι επίσης ζώα.
- Οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα
να έχουν συνείδηση της αγάπης
να αισθάνονται αγάπη.
Ποια κατεύθυνση πρόκειται αυτή να πάρει.
Η ικανότητά μας να αισθανόμαστε αγάπη θα μειωθεί
 

Polish: 
za rok, jeśli na nich zagłosujesz,
uciekaj.
To nigdy nie działa.
-Dziękuję.
-Mamy na widowni wielu polityków,
myślę, że usłyszeli twój przekaz.
Na szczęście mieliśmy wybory rok temu.
Claire Vandevelde
następna
z pytaniem.
-Dobry wieczór, nazywam się Claire Vandevelde
i studiowałam biologię.
Przez kilka lat studiowałam zwierzęta
a potem przeniosłam się na ludzi.
Uważam, że są znacznie bardziej...
-To również zwierzęta.
-Ludzie posiedli umiejętność
świadomości miłości,
odczuwania miłości. W jakim kierunku
to zmierza? Czy nasza zdolność
miłości
zaniknie

Polish: 
tak jak nasza umiejętność
węchu
czy pójdzie w przeciwną stronę
i nasza umiejętność miłości
wyewoluuje
i stanie się silniejsza,
w miarę jak będziemy ulepszać
ludzkie umysły
sztuczną inteligencją?
-To dobre pytanie.
Nie szukaj żadnych przepowiedni,
bo to zależy od decyzji,
które podejmiemy
w nadchodzących latach i dekadach.
Możemy użyć tej samej technologii, żeby stworzyć
bardzo różne rodzaje
społeczeństw i ludzi.
Częścią problemu jest, że miłość
jest znacznie bardziej skomplikowana
niż coś takiego jak dyscyplina.
Żeby ją zmierzyć.
I, ogólnie, jest znacznie mnie
ekonomicznie korzystna.

Modern Greek (1453-): 
συγχρονιζόμενη με τη μείωση της
ικανότητάς μας να οσφριζόμαστε
ή θα πάρει την αντίθετη κατεύθυνση
και η ικανότητά μας να αγαπάμε
 
θα εξελιχθεί και θα γίνει περισσότερο ισχυρή
καθώς στο μέλλον ο νους του ανθρώπου θα  αναβαθμίζεται
και θα πραγματώνεται
μέσω της τεχνητής νοημοσύνης;
- Καλή ερώτηση.
Όμως μην ψάχνετε για προφητείες,
επειδή, πραγματικά, εξαρτάται από τις αποφάσεις
που θα πάρουμε τα επόμενα χρόνια,
τις επόμενες δεκαετίες.
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την ίδια τεχνολογία
και να δημιουργήσουμε διαφορετικών ειδών κοινωνίες, διαφορετικών ειδών ανθρώπους.
 
Μέρος του προβλήματος είναι ότι η αγάπη είναι πολύ πιο περίπλοκη
 
από την πειθαρχία, για παράδειγμα,
για να τη μετρήσουμε
και γενικά μιλώντας
είναι πολύ λιγότερο οικονομικά συμφέρουσα.
 

Polish: 
Jeśli zostawimy tego typu
decyzje w rękach
wolnego rynku,
prawdopodobnie stracimy miłość.
Gdy patrzymy dziś
na epidemię fake news,
większość z nich motywowana jest
tym wyścigiem zbrojeń,
żeby złapać ludzką uwagę i utrzymać ją
na mojej platformie, mojej stronie internetowej.
Najmądrzejsi ludzie na świecie
przez ostatnie kilka lat pracowało nad problemem
jak złapać uwagę ludzi
i utrzymać ją.
Niestety, odkryli,
że najłatwiej złapać
uwagę ludzi
a pomocą strachu lub nienawiści.
Nie współczucia.

Modern Greek (1453-): 
Επομένως, εάν αφήσουμε αυτού του είδους τις αποφάσεις
 
μόνο στα χέρια της ελεύθερης αγοράς
είναι πολύ πιθανό να έχουμε πολύ λιγότερη αγάπη.
Κοιτάξτε σήμερα τι γίνεται
με την επιδημία με τις ψεύτικες ειδήσεις.
Προέρχεται κατά κύριο λόγο
από τον ανταγωνισμό για το ποιος θα τραβήξει την προσοχή του κόσμου
και να την κρατήσει στην πλατφόρμα του
στην ιστοσελίδα του.
Μερικοί από τους πιο έξυπνους ανθρώπους στον κόσμο
τα τελευταία χρόνια, δούλεψαν πάνω  σ' αυτό το πρόβλημα
πώς δηλαδή να τραβήξουν την προσοχή του κόσμου
και να τη διατηρήσουν.
Και δυστυχώς αυτό που ανακάλυψαν
ήταν ότι είναι ευκολότερο
για να τραβήξεις την προσοχή του κόσμου
να πατήσεις το κουμπί του φόβου ή το κουμπί του μίσους
στον εγκέφαλο.
Οχι το κουμπί της συμπόνοιας.

Modern Greek (1453-): 
Αυτός  είναι ο λόγος
αυτής της επιδημίας.
Ξέρετε, θα μπορούσατε να δημιουργήσετε  ψεύτικες ειδήσεις για να ενθαρρύνετε τη συμπόνια.
 
Αλλά αυτό είναι πολύ σπάνιο,
επειδή οικονομικά συμφέρει περισσότερο.
Αυτό είναι ένα μικρό προειδοποιητικό σήμα
 
ότι αν αφήσουμε αυτού του είδους τις τεχνολογίες
μόνο στο χέρι της ελεύθερης αγοράς
 
πρόκειται να απογοητευθούμε πάρα πολύ
με τα αποτελέσματα.
Συνήθως η αντιπαράθεση πάει ως εξής:
oι μεγάλες επιχειρήσεις λένε, ξέρετε,  έχουμε ελεύθερη αγορά
εάν οι άνθρωποι δεν το θέλουν
κανείς δεν τους αναγκάζει να το αγοράσουν.
Αλλά δεν πάει έτσι.
- Ποτέ η συμπόνια δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα;
- Δεν θα έλεγα ποτέ,
αλλά γενικά
είναι πολύ λιγότερο συμφέρουσα από την απληστία.
Για να πάρουμε ένα απλό παράδειγμα:

Polish: 
Dlatego większość
tej epidemii
fake news... Można tworzyć fake news,
które budują współczucie,
ale to bardzo rzadkie,
ponieważ ekonomicznie jest bez sensu.
Więc o tylko małe
ostrzeżenie,
że jeśli zostawimy tego typu technologie
tylko
wolnemu rynkowi,
bardzo się zawiedziemy
efektami.
Zazwyczaj wielkie korporacje
mówią, że
to wolny rynek, jeśli ludzie nie chcą tego,
nikt ich nie zmusza do kupna.
Jednak to tak nie działa.
-Czy to współczucie nigdy się nie opłaca?
-Nie nigdy,
ale mówiąc ogólnie,
zazwyczaj jest znacznie mniej opłacalne niż chciwość.
Żeby podać prosty przykład,

Polish: 
mamy dziś w USA, nie wiem jak tutaj,
ale w USA mamy problem
jedzenia w szkołach.
Poprzedni rząd zabronił
pewnych dań, takich jak pizza,
napoje słodzone
w szkołach.
Jednak obecna władza przywróciła je
Owszem, można
sprzedawać pizzę i słodkie napoje w szkołach.
A popierają to hasłem, że to wolny kraj.
Jeśli dzieci nie chcą kupować pizzy, nikt ich nie zmusza.
Jednak to nie tak działa.
Bardzo często te nowe technologie
i wielkie korporacje
szukają naszych słabości
i używają ich przeciw nam.
I często, niestety,
jest to łatwiejsze
wyolbrzymić ludzkie słabości
niż mocne strony.
Jeśli pytasz mnie o radę

Modern Greek (1453-): 
Εχουμε τώρα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν ξέρω πώς είναι εδώ,
το θέμα με τα  τρόφιμα στα σχολεία.
 
Η προηγούμενη κυβέρνηση απαγόρευσε
συγκεκριμένα τρόφιμα όπως πίτσα
και ροφήματα που περιέχουν ζάχαρη
στα σχολεία.
Αλλά η σημερινή κυβέρνηση καταργεί αυτούς τους κανονισμούς.
Ναι, μπορείτε να πουλάτε πίτσα
και κόκα κόλα στα σχολεία
με τον ισχυρισμό ότι είναι ελεύθερη χώρα.
Εάν τα παιδιά δεν θέλουν να αγοράσουν πίτσα
κανείς δεν τα εξαναγκάζει να την αγοράσουν και να τη φάνε.
Αυτό είναι δαιμόνιο εφεύρημα.
Το θέμα είναι ότι πολύ συχνά με τις νέες τεχνολογίες
οι μεγάλες επιχειρήσεις
βρίσκουν τις αδυναμίες μας
και τις χρησιμοποιούν εναντίον μας.
 
Δυστυχώς, συχνά είναι πολύ εύκολο
να ενισχύουν τις αδυναμίες των ανθρώπων
από το να ενισχύουν τη δύναμή τους
Αν μου ζητούσατε να σας συμβουλεύσω

Polish: 
jak wyolbrzymić strach
albo nienawiść, jest to bardzo proste.
Jak wyolbrzymić współczucie,
to znacznie trudniejsze.
Dlatego tak niebezpiecznie jest
zostawić te decyzje
wolnemu rynkowi.
-Przyszłość jest rajem kobiet,
Saskia De Coster.
-Cześć, nazywam się Saskia De Coster
i jestem autorką. Bardzo chciałabym napisać
sequel do sequela do
cudownej i bestsellerowej "Opowieści Podręcznej"
Margaret Atwood.
Moje pytanie zatem brzmi:
kiedy, twoim zdaniem,
kobiety wreszcie zdominują.
To lekko prowokujące pytanie.

Modern Greek (1453-): 
στο πώς να αυξήσετε το φόβο
ή το μίσος θα σας έλεγα ότι είναι πάρα πολύ εύκολο.
Πώς να αυξήσετε τη συμπόνια
είναι πολύ πιο δύσκολο.
Για αυτό είναι πολύ επικίνδυνο
να αφήνουμε αυτές τις αποφάσεις
στην ελεύθερη αγορά.
- Το μέλλον είναι γένους θηλυκού και έχουμε την συγγραφέα κυρία Σάσκια Ντε Κόστερ.
 
- Γεια σας. Είμαι η Σάσκια Ντε Κόστερ
είμαι συγγραφέας
και πραγματικά θα ήθελα να γράψω τη συνέχεια της συνέχειας
του υπέροχου μπεστ σέλερ "Η Ιστορία Της Υπηρέτριας" της Μάργκαρετ Αντγουντ.
 
Η ερώτησή μου σε σας είναι:
Πότε κατά την άποψή σας
θα πάρουν, τελικά, τον έλεγχο οι γυναίκες;
 

Polish: 
Być może, ale biorąc pod uwagę fakt,
że kobiety wciąż mają
tę moc reprodukcyjną,
a jeśli chodzi o edukację i status ekonomiczny
stają się coraz bardziej równe mężczyznom.
-Ponownie, ludzie
cały czas proszą mnie o przepowiednie,
a ja nie wiem.
-Tak, chcę dokładną datę.
-Mogę głównie zaoferować wnioski z przeszłości, ponieważ jestem historykiem.
Wciąż nie rozumiemy dlaczego
w większości społeczeństw w historii
mężczyźni zdominowali kobiety. Popularne wyjaśnienie,
że mężczyźni są silniejsi fizycznie
i bardziej agresywni
jest bez sensu, ponieważ
w większości społeczeństw
i organizacji liczy się nie siła fizyczna,
ale umiejętności społeczne, które są kluczem
do dominowania
Jeśli spojrzysz

Modern Greek (1453-): 
Είναι λίγο προβοκατόρικη ερώτηση, ίσως,
αλλά εννοώ ότι με δεδομένο το γεγονός
ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να έχουν  την αναπαραγωγική δύναμη στα χέρια τους
 
και στην εκπαίδευση και την οικονομική τους θέση
γίνονται όλο και πιο ίσες με τους άνδρες.
- Θα πάρουν ποτέ οι γυναίκες τον έλεγχο;
- Οι άνθρωποι συνεχώς μου ζητούν προφητείες και πραγματικά δεν ξέρω.
-  Ναι, θέλω ακριβείς ημερομηνίες.
-- Για αυτό που, πραγματικά,  μπορώ να μιλήσω είναι το παρελθόν ως ιστορικός.
Εξακολουθούμε να μην καταλαβαίνουμε γιατί στις περισσότερες
κοινωνίες των ανθρώπων στην Ιστορία
οι άνδρες κυριάρχησαν επί των γυναικών.
Η συνηθισμένη εξήγηση ότι οι άνδρες
είναι σωματικώς πιο δυνατοί και πιο επιθετικοί
δεν είναι καθόλου λογική, επειδή στις περισσότερες κοινωνίες,
στις περισσότερες κοινωνικές δομές δεν  είναι  η σωματική δύναμη,
αλλά οι κοινωνικές ικανότητες το κλειδί
 
για να είσαι σε κυρίαρχη θέση.

Polish: 
na ludzkie organizacje,
od polityki do religii,
nie zostajesz papieżem
bijąc innych kardynałów.
Musisz zbudować koalicję
popleczników,
a jest wśród nas kilku polityków,
którzy pewnie wiedzą o tym znacznie więcej niż ja.
Żeby zbudować koalicję musisz
chodzić na kompromisy... Po pierwsze, musisz zrozumieć
co inni ludzie chcą, co myślą.
Zazwyczaj kobiety
są w tym znacznie lepsze niż mężczyźni,
którzy są
skupieni na sobie, myślą tylko o sobie
i tak dalej. Więc jak to możliwe,
że w gatunku, w którym umiejętności społeczne
są kluczowe do politycznej
i ekonomicznej dominacji,
mężczyźni wciąż dominują nad kobietami?
Nie u wszystkich zwierząt tak jest.
U szympansów karłowatych, u słoni dominują kobiety,

Modern Greek (1453-): 
Εάν κοιτάξετε στις ανθρώπινες δομές
από την πολιτική έως τη θρησκεία
δεν γίνεσαι πάπας με το να σπάσεις στο ξύλο τους άλλους καρδινάλιους.
 
Πρέπει να χτίσεις συμμαχίες από υποστηρικτές
 
και υπάρχουν μερικοί πολιτικοί εδώ
οι οποίοι υποθέτω ότι γνωρίζουν πολύ περοσσότερα απ' όσο εγώ.
Για να χτίσεις ένα συνασπισμό υποστηρικτών
χρειάζεται να συμβιβάζεσαι και κυρίως να καταλαβαίνεις
τι θέλουν οι άλλοι άνθρωποι, τι σκέφτονται.
Συνήθως, οι γυναίκες είναι πολύ καλύτερες σ' αυτά
απ' ό,τι οι άνδρες
οι οποίοι είμαστε πολύ περισσότερο εγωκεντρικοί
και σκεφτόμαστε μόνο τον εαυτό μας και τα συναφή.
Πώς, λοιπόν, γίνεται
σε ένα είδος στο οποίο οι κοινωνικές δεξιότητες είναι το κλειδί
για να κυριαρχήσει κανείς πολιτικά και κοινωνικά
να εξακολουθούν οι άνδρες να κυριαρχούν επί των γυναικών;
Και δεν είναι σε όλα τα είδη έτσι.
Στους μπονόμπος, στους ελέφαντες οι θηλυκές κυριαρχούν
παρόλο που είναι σωματικά ασθενέστερες.

Modern Greek (1453-): 
Εξακολουθούμε να μην έχουμε μια καλή εξήγηση
γιατί στις ανθρώπινες κοινωνίες
οι άνδρες, συνήθως, κυριαρχούσαν επί των γυναικών.
Ωστόσο, στη διάρκεια του τελευταίου αιώνα  έχει γίνει μια τεράστια επανάσταση.
Εχουν γίνει τόσες πολλές επαναστάσεις στην Ιστορία
οι οποίες δεν άλλαξαν καθόλου
τη φυλετική διαστρωμάτωση και οι άνθρωποι νόμιζαν ότι αυτό είναι αιώνιο και φυσικό
Και μετά μέσα σε έναν αιώνα περίπου
η φεμινιστική επανάσταση
άλλαξε εντελώς τις σχέσεις των φύλων.
Φυσικά μένουν ακόμη πράγματα που πρέπει να γίνουν
αλλά η αλλαγή είναι πραγματικά καταπληκτική.
- Θα εξελιχθεί σταδιακά τα επόμενα λίγα χρόνια;
- Ναι.  Αλλά το πραγματικά καταπληκτικό πράγμα είναι πόσο ειρηνική ήταν.
 
Πόσοι άνθρωποι πέθαναν στην επανάσταση των μπολσεβίκων
και τι κατάφεραν;
'Η  συγκρίνετέ την με τη γαλλική επανάσταση.
Και μετά έχουμε τη φεμινιστική επανάσταση.
Δεν χρειάστηκε να σκοτώσουν κανένα και άλλαξαν την κοινωνία

Polish: 
pomimo słabszej fizyczności.
Wciąż nie mamy dobrego wyjaśnienia
dlaczego w społeczeństwach ludzkich
mężczyźni zazwyczaj dominują kobiety.
Ponownie, przez ostatnie
100 lat, wydarzyła się ogromna rewolucja.
W historii było tyle rewolucji,
które w ogóle nie zmieniły statusu kobiet,
więc ludzie myśleli, że jest ona wieczna
i naturalna. Jednak w przeciągu około 100 lat
rewolucja feministyczna
zupełnie zmieniła relacje płciowe.
Wciąż trzeba wiele zrobić.
Jednak zmiana jest naprawdę niesamowita.
-Myślisz, że będzie to stopniowo ewoluowało
przez następne kilka lat?
-Tak, jednak naprawdę
niesamowitą rzeczą jest jak pokojowa ona była.
Jak wiele ludzi zginęło
w Rewolucji Bolszewickiej i co ona osiągnęła?
Jak porównać ją albo Rewolucję Francuską
z rewolucją feministyczną,
która nie musiała nikogo zabić, żeby zmienić społeczeństwo

Polish: 
bardziej niż jakakolwiek inna rewolucja.
Ponownie, nie wiem co się wydarzy,
ale jest miejsce
na optymizm również w tej kwestii.
-Chcesz coś dodać?
Przepraszam Saskia, mamy ograniczony czas.
Pomówmy o edukacji.
Heatha De Necketa
-Jestem rektorem wydziału sztuk i filozofii
Uniwersytetu Kent,
trzecim żeńskim rektorem w przeciągu 200 lat.
Chciałabym zapytać cię
o przyszłą rolę humanistów,
jeśli taka istnieje,
w tym dystopicznym świecie, który nam nakreśliłeś.
Zwłaszcza w pierwszej części swojego wykładu.

Modern Greek (1453-): 
ίσως πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη επανάσταση στην ιστορία.
Ξαναλέω δεν ξέρω τι θα συμβεί μετά
αλλά νομίζω ότι υπάρχει χώρος για αισιοδοξία σε αυτό το μέτωπο.
 
 
- Συγνώμη Σάσκια ο χρόνος μας είναι περιορισμένος
Ας μιλήσουμε για εκπαίδευση: Γκίτα Ντένεκερ
 
- Είμαι η πρύτανης της Φιλοσοφικής Σχολής
του Πανεπιστημίου του Γκεντ
η τρίτη γυναίκα πρύτανης τα τελευταία διακόσια χρόνια
 
και θα ήθελα να σας ρωτήσω για το μέλλον των ανθρωπιστικών σπουδών
εάν υπάρχει,
στο μάλλον δυστοπικό κόσμο που  έχετε σκιαγραφήσει
ειδικά στο πρώτο μισό της διάλεξής σας.

Modern Greek (1453-): 
Θα μπορέσουμε, πραγματικά, να διασώσουμε τον ανθρωπισμό
 
και να συνεχίσουμε να ψάχνουμε την ομορφιά,  τη σοφία και την αλήθεια; Τι νομίζετε;
 
 
-  Νομίζω ότι θα έπρεπε.
Νομίζω ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές
η Φιλοσοφία, η Ιστορία, η Τέχνη
είναι σήμερα περισσότερο σημαντικές από ποτέ.
Επειδή, τελικά, ύστερα από χιλιάδες χρόνια
όπου οι φιλόσοφοι συζητούσαν όλων των ειδών τα ζητήματα
που είχαν πολύ λίγο αντίκτυπο
στη πραγματική ζωή των ανθρώπων
αυτά τα ζητήματα σήμερα γίνονται
όχι φιλοσοφικά ζητήματα
αλλά πρακτικά ζητήματα των μηχανικών.
Για χιλιάδες χρόνια οι φιλόσοφοι αναρωτιούνταν
 
εάν μπορούσαμε να βελτιώσουμε τον άνθρωπο
πώς θα το κάναμε.
Ποια ποιοτικά χαρακτηριστικά θα ήταν σημαντικά για τους ανθρώπους.

Polish: 
Czy będziemy w stanie
uratować humanizm
poprzez poszukiwanie piękna,
mądrości i prawdy, co sądzisz?
-Tak,
myślę, że powinniśmy.
Myślę, że nauki humanistyczne,
filozofia, historia, sztuka
są być może ważniejsze niż kiedykolwiek,
ponieważ wreszcie, po tysiącach lat,
kiedy filozofowie dyskutowali nad wszelkiego rodzaju pytaniami,
które miały niewielki wpływ
na ludzkie życia,
te pytania przestają być filozoficzne,
a stają się praktycznymi pytaniami inżynierii.
Przez tysiące lat filozofowie
zadawali pytania:
gdybyś mógł ulepszyć ludzi,
w jaki sposób byś to zrobił.
Jakie elementy są naprawdę ważne dla ludzi.

Polish: 
To była dyskusja filozoficzna
z niewielkim wpływem
na życia ludzi. Obecnie
przenosi się to z wydziału filozofii
na wydział inżynierii.
Jednak moim zdaniem, filozofowie również powinni tam podążyć.
Powinni
zaznajomić się
z genetyką, z AI.
Część to robi.
Ponieważ potrzebujemy
ich udziału w tych kwestiach.
Nie możemy pozostawić ich samym technikom
i inżynierom.
Nawet na mniejszą skalę,
myślisz o czymś takim jak samochody autonomiczne.
Aby wypuścić samochody autonomiczne na drogi,
musisz odpowiedzieć
na kilka głębokich, filozoficznych pytań,
z którymi filozofowie zmagali się od tysięcy lat.
Przykład, który każdy zna:
samochód rozpędza się na drodze,
dwójka dzieci wskakuje

Modern Greek (1453-): 
Αυτό ήταν, απλώς, μια φιλοσοφική συζήτηση,
με πολύ μικρό αντίκτυπο στις ζωές των ανθρώπων.
Σήμερα, μετατοπίζεται από τις σχολές της φιλοσοφίας
στις σχολές των μηχανικών.
 
Νομίζω ότι οι φιλόσοφοι θα πρέπει να μετακινηθούν μαζί.
Θα πρέπει να εξοικειωθούν
 
με τη γενετική, την τεχνητή νοημοσύνη
-μερικοί απ' αυτούς το κάνουν-,
επειδή χρειαζόμαστε τη συμβολή τους σε αυτά τα ζητήματα.
Δεν μπορούμε να αφήσουμε
μόνο τους τεχνικούς και τους μηχανικούς
να πάρουν αυτές τις αποφάσεις.
Ακόμη και σε μικρότερη κλίμακα.
Σκεφτείτε, για παράδειγμα,  τα αυτοκινούμενα οχήματα.
Στην πραγματικότητα για να βγει ένα αυτοκινούμενο όχημα στο δρόμο
πρέπει, πρώτα, να δοθεί απάντηση
σε μερικά βαθιά φιλοσοφικά ζητήματα με τα οποία οι φιλόσοφοι παλεύουν χιλιάδες χρόνια.
Οπως στο γνωστό παράδειγμα όπου
το αυτοκίνητο επιταχύνει στο δρόμο

Modern Greek (1453-): 
δύο παιδιά πετάγονται στο δρόμο μπροστά στο αυτοκίνητο
και ο μόνος ο τρόπος για να τα σώσεις είναι να βγεις από το δρόμο
και ενδεχομένως να χτυπήσεις ένα φορτηγό
και να σκοτώσεις τον οδηγό που κοιμάται στο πίσω κάθισμα.
Τι θα κάνεις;
 
Αυτά είναι ακριβώς τα ζητήματα
για τα οποία οι φιλόσοφοι διαφωνούν για χιλιάδες χρόνια
με πολύ μικρό αντίκτυπο στη συμπεριφορά των ανθρώπων.
Επειδή ακόμα και εάν, για παράδειγμα, πεις: φυσικά θα θυσίαζα τον εαυτό μου
για να σώσω τα παιδιά, τη στιγμή της κρίσης
δεν ενεργείς με το μυαλό σου
ενεργείς με το ένστικτο.
Ξεχνάς τα πάντα γύρω απ' τη φιλοσοφία και δρας με βάση το άμεσο συναίσθημα.
 
Οσον αφορά τα αυτοκινούμενα οχήματα, για να τα βγάλεις στο δρόμο
πρέπει να προγραμματίσεις τον αλγόριθμο
στο τι να κάνει σε τέτοια κατάσταση.
Και για πρώτη φορά στην Ιστορία μπορείτε να είστε σίγουροι
ότι η απάντηση στην οποία θα καταλήξετε
 
θα εφαρμοστεί πραγματικά.
Μπορείτε να πάρετε τους καλύτερους φιλοσόφους του κόσμου

Polish: 
przed samochód
i jedynym sposobem, żeby je uratować jest skręcić w bok
i uderzyć w ciężarówkę, co spowodowałoby śmierć właściciela
auta, który śpi na tylnym siedzeniu.
Co robisz?
Dokładnie na takie pytania
filozofowie spierali się przez tysiące lat,
bez wielkiego wpływu na ludzkie zachowania,
ponieważ nawet jeśli powiesz, że powinieneś się poświęcić,
żeby uratować dzieci, w momencie kryzysu,
nie działasz racjonalnie,
ale instynktownie. Zapominasz
o wszelkiej filozofii i sterują tobą
chwilowe emocje.
Z autonomicznymi samochodami,
żeby wypuścić je na drogi, musisz zaprogramować algorytm,
co zrobić w takiej sytuacji.
Po raz pierwszy w historii,
możesz być pewny,
że twoja odpowiedź
faktycznie zostanie zaimplementowana.
Możesz zebrać najlepszych filozofów na świecie, umieścić w pokoju

Modern Greek (1453-): 
να τους βάλετε σε ένα δωμάτιο όπου θα συζητάνε για ένα χρόνο
και ό,τι αποφασίσουν θα εφαρμοστεί στον αλγόριθμο
και θα έχετε 100%  ή 99% εγγύηση
 
ότι αυτό ακριβώς θα κάνει το αυτοκίνητο.
Χρειαζόμαστε, λοιπόν, αυτό να μπει στο σύστημα.
Γιατί εάν το αφήσουμε στην ελεύθερη αγορά
το αποτέλεσμα πιθανό να είναι το εξής:
να έχουμε δύο μοντέλα
το τέσλα-αλτρουιστικό και το τέσλα-εγωιστικό
και, ξέρετε, ο πελάτης έχει πάντα δίκιο.
Εάν οι περισσότεροι άνθρωποι αγοράζουν
το τέσλα-εγωιστικό, συγνώμη δεν είναι δικό μας το λάθος
είναι αυτό που θέλουν οι πελάτες.
- Ευχαριστούμε
Η τελευταία ερώτηση της βραδιάς είναι λίγο πιο προσωπική
και προέρχεται από το συνάδελφό μου Τόμας Βαντερβέκεν.
- Καλησπέρα κ. Χαράρι, ευχαριστούμε που μοιράζεστε τις σκέψεις σας μαζί μας απόψε.
Η ερώτησή μου, πράγματι, είναι λίγο προσωπική.

Polish: 
i niech dyskutują przez rok.
I implementujesz w algorytmie
to, co ustalą
i będziesz miał 100% czy 99% gwarancję,
że to zrobi samochód.
Musimy to ustalić.
Jeśli zostawimy to tylko wolnemu rynkowi,
prawdopodobnie zostaną wypuszczone
dwa modele:
Tesla Altruista i Tesla Egoista.
Klient ma zawsze rację.
Jeśli większość kupi Teslę Egoistę,
to nie nasza wina, tego chcą ludzie.
-Dziękuję.
Ostatnie pytanie wieczoru jest dosyć osobiste.
Pochodzi od mojego kolegi Thomasa Vandervekena.
-Dobry wieczór, Profesorze Harari, dziękuję bardzo za podzielenie się myślami.
Moje pytanie faktycznie jest bardziej osobiste, nazywasz się

Modern Greek (1453-): 
Αποκαλέσατε τον εαυτό σας προφήτη απόψε ...
- Επανειλημμένως το αρνήθηκα.
- Αυτό ακριβώς θέλω να σας ρωτήσω.
Επειδή μια από τις παρενέργειες του να είναι κανείς τόσο πολύ επιτυχημένος όσο εσείς,
ως διανοητής, είναι ότι εσείς προσωπικά έχετε γίνει
αντικείμενο λατρείας.
Υπάρχει κάτι περίπου σαν θρησκευτική αίρεση
σε μερικές ομάδες γύρω από σας και αναρωτιέμαι
αν, ως διανοητής, έχετε κάποια εξήγηση για αυτό και πώς βιώνετε βραδιές σαν αυτή.
 
- Νομίζω ότι είναι εκφοβιστικό για μένα.
Είναι αρκετά επικίνδυνο
να εξυψώσεις οποιονδήποτε άνθρωπο στο επίπεδο
του προφήτη ή του γκουρού
επειδή αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι άνθρωποι
που θαυμάζουν αυτόν τον γκουρού

Polish: 
prorokiem, albo używasz...
-Cały czas temu zaprzeczam.
-O to chciałbym cię zapytać, ponieważ jednym z efektów ubocznych
takiego sukcesu jak twój
jako intelektualisty
jest, że sam stałeś się obiektem
adoracji. Nawet
powstał wokół ciebie prawie religijny kult
wśród twoich zwolenników.
Zastanawiam się jak, jako intelektualista...
Czy masz na to jakieś wyjaśnienie
i jak to na ciebie wpływa. Tego typu wieczory.
-To lekko przytłaczające dla mnie
i myślę, że dość niebezpieczne
wynosić kogokolwiek do takiego poziomu
proroka albo guru, ponieważ
w niedługim czasie, ludzie, którzy go podziwiają,
przestają sami się starać,

Polish: 
żeby zrozumieć
i wymyślać rozwiązania.
Po prostu oczekują, że ktoś inny to zrobi
i akceptują bezrefleksyjnie odpowiedzi. To bardzo niebezpieczne.
To również niebezpieczne dla samego zainteresowanego.
Może zacząć w to wierzyć.
Wówczas doprowadza to do obłędu.
Więc, ponownie,
cały czas mówię ludziom, że nie wiem
co stanie się za 20 czy 50 lat,
ale jakoś to do nich nie dociera.
Bardzo uważnie słuchają wszystkiego co mówię, oprócz tego.
Staram się również
obserwować co dzieje się w moim własnym umyśle.
Medytuję
2 godziny dziennie, Vipassana.
Co roku wyjeżdżam na długie wyciszenie
między 30 a 60 dni
i tylko obserwuję co dzieje się wewnątrz mnie
i nie sądzę, że napisałbym te książki
lub przetrwał konsekwencje

Modern Greek (1453-): 
σταματούν να κάνουν προσπάθειες μόνοι τους να καταλαβαίνουν
και να βρίσκουν λύσεις
απλώς περιμένουν κάποιος άλλος να δίνει τις απαντήσεις
και δέχονται οποιεσδήποτε και αν είναι αυτές. Είναι πάρα πολύ επικίνδυνο.
Είναι πολύ επικίνδυνο και για το συγκεκριμένο άτομο.
Αυτός ή αυτή μπορεί να αρχίσουν να το πιστεύουν αυτό
και μετά αυτό σε τρελαίνει.
 
Επανειλημμένα λέω στους ανθρώπους ότι δεν ξέρω
τι θα γίνει σε είκοσι ή πενήντα χρόνια
και αυτό κατά κάποιο τρόπο είναι σαν να μην το ακούν.
Ακούν πολύ προσεχτικά οτιδήποτε λέω εκτός από αυτό.
Επίσης, προσπαθώ
να παρακολουθώ τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στο μυαλό μου
 
κάνω διαλογισμό κάθε μέρα, κάνω δύο ώρες
 
διαλογισμό βιπάσανα, πηγαίνω κάθε χρόνο σε μεγάλης διάρκειας απόδραση
τριάντα ή εξήντα ημερών
όπου, απλώς, παρατηρώ τι συμβαίνει μέσα στο νου μου.
Νομίζω ότι δεν θα μπορούσα να είχα γράψει τα βιβλία αρχικά
ή να επιβιώσω από τις επιπτώσεις τους

Polish: 
bez balansu umysłowego,
który daje mi ta praktyka.
Ponieważ jeśli spojrzysz,
gdy spoglądam na swój umysł,
naprawdę widzę jak mało w nim jest do podziwiania,
ponieważ tak wiele w nim śmieci,
w umyśle każdego.
Lub przynajmniej
moim.
-Nie przesadzasz trochę? Ponieważ
to całe 5000 ludzi
nie dostrzega żadnych śmieci.
-Tak, ponieważ
bardzo uważam na to co mówię.
Mamy dziś ten kult
autentycznego lidera.
Tacy są bardzo popularni wszędzie,
oprócz odcinka między umysłem a ustami.
Tam, chcą bezpośredniego dostępu.
Cokolwiek wejdzie do umysłu,

Modern Greek (1453-): 
χωρίς τη νοητική ισορροπία
την οποία μου δίνει αυτή η πρακτική.
Επειδή όταν πραρτηρώ το νου μου
 
βλέπω πόσα λίγα πράγματα υπάρχουν εκεί για να θαυμάσει κανείς.
Υπάρχουν τόσα πολλά σκουπίδια
στο μυαλό όλων
ή τουλάχιστον εάν μιλήσω μόνο για τον εαυτό μου
 
- Δεν είστε λίγο σκληρός με τον εαυτό σας τώρα;
Διότι όλοι εδώ, πέντε χιλιάδες άνθρωποι που σας βλέπουν,
δεν βλέπουν καθόλου σκουπίδια.
- Ναι. Επειδή είμαι πολύ προσεκτικός στο τι βγαίνει από το στόμα μου.
 
'Εχουμε, σήμερα, στον κόσμο αυτή τη
λατρεία για τους αυθεντικούς ηγέτες.
Οι περιορισμοί είναι πολύ δημοφιλείς σ' αυτούς τους κύκλους
εκτός από ένα μέρος ανάμεσα στο μυαλό και στο στόμα τους.
Εκεί θέλουν άμεση πρόσβαση
οτιδήποτε πετάγεται στο κεφάλι τους

Modern Greek (1453-): 
αμέσως το αφήνουν να βγει από το στόμα τους.
Μας αρέσει αυτός ο αυθεντικός ηγέτης
ο οποίος λέει ό,τι του έρχεται στο μυαλό.
Αυτό είναι πάρα πολύ επικίνδυνο.
Υπάρχουν πολλοί πολιτικοί εδώ
στην αίθουσα και επίσης πολλοί ψηφοφόροι.
Δεν θέλω αυθεντικούς ηγέτες
δεν θέλω αυθεντικούς πολιτικούς
θέλω υπεύθυνους ηγέτες και πολιτικούς.
- Οπως βλέπετε από την αντίδραση έχετε χτυπήσει νεύρο τώρα.
 
- Η αυθεντικότητα είναι πολύ σημαντική στην Τέχνη
είναι πολύ καλό να είσαι αυθεντικός όταν συναντάς τον ψυχαναλυτή σου
αλλά όχι στην κυβέρνηση.
Επαναλαμβάνω, αν κρίνω με βάση τον εαυτό μου
πόσα πράγματα μου πετάγονται στο μυαλό
που είναι γεμάτα με φόβο, γεμάτα μίσος

Polish: 
musi od razu wyjść przez usta.
Mamy kult autentycznego przywódcy,
który mówi cokolwiek mu przyjdzie na myśl
i to bardzo, bardzo niebezpieczne.
Myślę, że, ponownie, kilku polityków tutaj
i wielu wyborców.
Nie chcę autentycznych przywódców.
Nie chcę autentycznych polityków.
Chce odpowiedzialnych przywódców i polityków.
-Jak możesz zauważyć z reakcji, uderzyłeś w czuły punkt.
Autentyczność jest bardzo ważna w sztuce,
bardzo dobrze jest być autentycznym u terapeuty,
jednak nie w rządzie.
Tam... Ponownie, patrzę tylko na siebie,
jak wiele rzeczy wskakuje mi do umysłu,
które są pełne strachu, nienawiści

Modern Greek (1453-): 
και δεν θα έπρεπε να ενεργώ με βάση αυτά.
- Οχι, δηλαδή, επειδή σας έρχεται στο μυαλό θα πρέπει να μιλάτε για αυτό.
- Ναι. Το ότι επειδή κάτι απλώς μου ήρθε στο μυαλό
δεν είναι αρκετός λόγος να το μοιραστώ με την υπόλοιπη ανθρωπότητα.
 
Προσωπικά βρίσκω ότι ο διαλογισμός πραγματικά με βοηθάει ...
- Ευχαριστούμε
...στο να το διαχειρίζομαι.
- Ευχαριστούμε Τόμας για την ερώτησή σου
και ας υποσχεθούμε σε σας,  όλοι εμείς οι πέντε χιλιάδες,
ότι θα συνεχίσουμε να σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας.

Polish: 
i nie powinienem według nich postępować.
-Skoro wskakuje ci do umysłu powinieneś...
-Tak, tylko dlatego, że coś przychodzi mi na myśl,
nie jest to wystarczający powód, żeby dzielić się tym z resztą ludzkości.
Osobiście uważam, że, ponownie,
medytacja bardzo pomaga.
-Dziękuję.
-W radzeniu sobie z tym.
-Dziękuję Thomas za twoje pytanie.
Obiecujemy ci, całe 5000 osób,
że będziemy myśleć odpowiedzialnie.
