Paradigma, bilim adamının dünyaya bakış açısını şekillendiren,
 ona araştırdığı varlık alanlarındaki fenomenleri
 yorumlamak için kuramsal bir çerçeve çizen, 
döneminin hakim bakış açısıdır.
Paradigma kavramının popüler hale gelmesini
 sağlayan Amerikalı Bilim felsefecisi Thomas Khun'a göre 
felsefi anlamda paradigma, bir bilim alanını belli bir
 dönem yöneten ve o alanda araştırma yapmak isteyen 
bilim adamının bakış açısını şekillendiren hakim görüştür. 
Paradigmayı anlamak için oldukça basit bir örnek verelim.
Veba gibi salgın bir hastalığının
 patlak verdiği bir şehir hayal edin.
Ortaçağdaki bilim adamları bu salgını
 tanrının bir gazabı olarak yorumlayabilir.
Çünkü ortaçağda Avrupa kıtasında bilim 
Hristiyan teolojisine göre şekilleniyordu.
Bir hastalığı tanımlarken, dünya ve uzayı betimlerken 
deney ve gözlemden ziyade kutsal metinlere başvuruluyordu. 
Kısacası ortaçağ Avrupa biliminin hakim
 paradigması Universitas kavramıyla açıklanır.
Universitas, tanrının yaratımı 
bütüncül bir evrenin ifadesidir. 
Dönemin bilim adamları Varlıklar
 arası ilişkileri, bilimsel varsayımları,
 dünya hayatını, toplumsal düzeni ve insanların etkinliklerini
 hep universitas paradigmasıyla açıklamaya çalışmıştır.
Diğer taraftan aynı veba salgınına 19. Yüzyıl 
bilim adamı farklı bir paradigma ile yaklaşır.
19. yüzyılın hakim paradigması pozitivizmdir. 
İnsanı, doğa bilimlerinin sistematik ve şaşmaz araç 
ve yöntemleri ile anlamaya çalışan pozitivist paradigma, 
dönemin hakim bilimsel araştırma anlayışı haline gelmiştir. 
Bu dönemde Bilim, metafizikle ilgilenmez, 
niçin diye sormaz, nasıl diye sorar.
Bilimin konusu somut, elle tutulur,
 gözlemlerle görülür olgulardır.
Pozitivist paradigma bakış açısına sahip bir bilim
 adamı veba salgının niçin patlak verdiğini sormaz.
Veba salgınının nasıl patlak verdiğini 
sorar ve bu bakış açısıyla olayı araştırır. 
Kısacası paradigma, bilim adamının incelediği
 konuya ve olaylara bakarken kullandığı gözlüktür. 
Bir paradigmanın hakim olabilmesi için dönemin
 önde gelen düşünürleri ve bilim adamları 
tarafından benimsenmesi gerekmektedir.
 Yeni bir paradigmanın doğması veya 
var olanın revizyona girmesi için 
mevcut sorunları çözmede başarısızlığa
 uğraması gerekmektedir . 
Bu başarısızlık neticesinde, bir önceki paradigma
 taraftarları her ne kadar direnç gösterseler de 
yeni bir paradigma ortaya çıkarak diğerinin yerini alır. 
Paradigmalar, her başarısızlığa uğradığında
 yerini bir başkasına bırakır. 
Peki paradigmalar veya bilime 
hakim anlayışlar neden sürekli değişir?
Bilime hakim anlayışların sürekli değişiyor olması, 
nesnel gerçekliğin doğru şekilde bilinemez
 olmasından kaynaklanmaktadır.
 Dolayısı ile insanın bilgi ve ufku geliştiği
 sürece bilimsel anlayışın değişimi 
kaçınılmaz bir gerçeklik olarak karşımızda duracaktır.
Bilim tarihi boyunca birçok farklı paradigma
 farklı dönemlerde etkinliğini sürdürmüştür. 
Her bir bilimsel araştırma anlayışı belli bir süre devam etmiş 
ve cevaplayamadığı soru çoğalınca yerini 
bir başkasına bırakmak zorunda kalmıştır.
 Fakat bazen aynı dönem içerisinde birçok
 farklı paradigmada varlığını sürdürebilmiştir.
Özellikle az gelişmiş ülkelerdeki bilim adamları hep
 bir önceki dönemin paradigmasına dört elle sarılır. 
İnsanlık tarihine göz attığımız zaman
 ilk çağın hakim paradigmasının 
metafizikle harmanlanmış mitolojik bir
 karakterde olduğunu görüyoruz.
Bu dönemde, doğa olayları açıklanırken
 niçin sorusu ön plandadır.
Yanardağlar niçin patlıyor? Sorusu bu 
dönemin hakim paradigmasının sorusudur.
Bu sorunun cevabı yine dönemin hakim
 paradigması ışığında cevaplandığında 
karşımıza ateş ve yanardağ tanrısı vulkanus çıkıyor. 
Tanrıyı hoşnut ederek yanardağların patlamasının
 önleneceğini düşünen dönemin bilim adamları, 
Her yıl 23 Ağustos'ta gerçekleştirilen Vulcanalia 
festivalinde balıklar ve küçük hayvanları ateşe atardı. 
Günümüz bakış açısı tarafından bu olayı komik,
 tuhaf ve ilkel olarak değerlendirebiliyoruz.
Bu açıdan günümüzden bin yıl sonraki insanların
 bize nasıl bakacağını düşünmekte ilginç geliyor. 
ilk çağ bilim paradigmasının bir diğer karakteri 
astrolojik bir açıklamaya ihtiyaç duymasıdır. 
Doğa olayları, toplumsal dönüşümler veya olgular
 ay veya yıldızların konumlarına göre açıklanıyordu.
Günümüzde insan karakterinin şekillenmesinde
 psikolojik, biyolojik ve toplumsal etkenlerin yok sayılarak 
astrolojiye başvurulması bu ilkel paradigmanın
 günümüze kadar ulaşan kalıntısıdır. 
Ortaçağa göz attığımız zaman hakim 
paradigmanın teolojik olduğunu görüyoruz. 
Her türlü doğa ve toplumsal olay ve olgular irrrasyonel,
 kutsal ve mistik bir paradigma ile açıklanıyordu. 
İnsan, tanrının evrenin merkezinde yarattığı bir gezegende
 yine onun şaşmaz kuralları ile oluşturduğu bir doğada yaşıyordu. 
Tüm gözlemlere inat dönemin çoğu bilim adamı
 dünyanın düz olduğu konusunda hem fikirdi.
Çünkü farklı bir şekilde olsaydı
kutsal kitapta bildirilirdi. 
Tanrının kutsal kitapta böyle bir bilgiyi atlama ihtimalini
 düşünmek dinsizlik ve edepsizlik olarak kabul ediliyordu. 
Bilimsel iddialar için deney ve gözlem
 yerine kitabı mukaddese başvuruluyordu.
Rönesans, reform ve aydınlanma düşüncesi ortaçağ
 dogmatik paradigmasına ölümcül darbeyi indirmiştir.
Bu dönemde gelişen paradigmalarda deney ve
 gözlem artık istisnai bir başvuru kaynağı olmaktan çıkmış,
 bilim olmanın hakim araçları haline gelmeye başlamıştır.
Fakat deney ve gözlemin tam anlamıyla
 hakim olması için 19. Yüzyıl beklenecekti.
Bu yüzyılda hakim olan paradigma pozitivizmdir.
pozitivizm belki de adından en çok söz
 edilen paradigmalardan biri olmuştur. 
İnsanı, doğa bilimlerinin sistematik ve şaşmaz araç
 ve yöntemleri ile anlamaya çalışan pozitivist paradigma, 
dönemin hakim bilimsel araştırma 
anlayışı haline geldiği görülmüştür. 
Pozitivist paradigma, toplumsal olanın 
doğal olandan farklı olmadığını,
 dolayısıyla doğa bilimlerinde 
uygulanan açıklama yönteminin
 sosyal alanlarda da başarıyla
 uygulanabileceğini ileri sürmektedir. 
Pozitivist bilimsel araştırma anlayışı doğa kanunlarının 
şaşmaz ahenginden yola çıkılarak tasarlanan 
deney, gözlem, tahmin edilebilirlik gibi araç ve yöntemleri
 kullanarak metafiziğin tüm dayanak noktalarına saldırmıştır.
 Doğa bilimlerindeki tümevarım yöntemi pozitivist
 paradigma ile sosyal bilimler alanına girmiştir. 
Pozitivist paradigmanın hakimiyeti uzun yıllar
devam etmiştir
 Fakat özellikle 20. yüzyılda
 pozitivizme getirilen sert eleştiriler 
ve pozitivist anlayışın açıklamakta 
yetersiz kaldığı sorunlar nedeniyle 
yeni paradigmaların doğuşu 
için uygun şartlar ortaya çıktı. 
Post-pozitivist paradigma
 böylesi bir zeminde ortaya çıktı. 
Bu paradigma bir bakıma
 pozitivizmin ılıman şeklidir. 
Pozitivizmde araştırmacı ve araştırma
 konusu olan unsurlar arasında kesin ayrımlar vardır. 
Fakat post-pozitivizmde araştırmacı ile araştırılanlar
 arasında daha fazla bir etkileşim söz konusudur. 
Günümüzde hermeneutik ve eleştirel
 paradigma dahil olmak üzere 
birçok farklı paradigma varlığını birlikte sürdürmektedir.
Bunun nedeni, Hızlı bilimsel ve
 toplumsal gelişmelerden kaynaklıdır.   
Sizce gelecekteki bilimsel paradigmaların
Günümzdeki paradigmalara bakış açısı nasıl olacaktır
