
English: 
Can you hear me?
As most of you have heard, the famous physicist Stephen Hawking passed away
on March 14, the "Universe in Nutshell" he lived in
And again, as many of you realize
born on the 300th anniversary of the death of Galilei
,this brilliant brain,
dead on Albert Einstein's birthday was also Pi day
I saw a message saying that you make me a video of about "who the hell is Stephen Hawking"
Is it possible not to hear you?
of course i do
but this time i don't write title like that
Because no matter who
we don't speak bad after the death
not any bad word
is it possible to talk badly behind such a man anyway?
you think like this, right?
always stay like this, please
OK, let's talk, but
everyone who knows or don't know him, says everything about him
What more could you say?

Turkish: 
Beni duyabiliyor musunuz?
Pek çoğunuzun duyduğu gibi ünlü fizikçi Stephen Hawking,
geçtiğimiz çarşamba günü 14 Mart tarihinde içinde yaşadığı ceviz kabuğundaki evreninden ayrıldı.
Ve yine pek çoğunuzun fark etmiş olacağı gibi,
Galilei'nin ölümünün 300. yıl dönümünde doğan bu parlak beyin
Albert Einstein'ın doğduğu Pi gününde ölmüş oldu.
"Kimdi ulan bu Stephen Hawking?"
diye bir video yaparsın abi artık değil mi diyen mesajlarınızı da gördüm,
duydum, okudum. Ve sizi duymamak mümkün mü?
Tabii ki yaparım.
Ama bu kez başlığını öyle atmam.
Çünkü kim olursa olsun bizde ölünün arkasından kötü konuşulmaz, ulan bile denmez.
"E zaten böyle bir adamın arkasından kötü konuşabilmek mümkün mü?"
der gibi bakıyorsunuz, öyle düşünüyorsunuz değil mi?
Ah ah...
Hep öyle kalın n'olur.
Tamam konuşalım konuşmasına da, onu tanıyan tanımayan,
bilen bilmeyen herkes hakkında hemen her şeyi söyledi.
Daha söylenecek ne kaldı ki?

Azerbaijani: 
Məni Eşidə bilirsinizmi
bir Çoxlarınızın eşitdiyi kimi məşhur Fizikaçı Stephen Hawking,
keçdiyimiz çərşənbə günü 14 Mart tarixində içində yaşadığı qoz qabığındakı kainatından ayrıldı.
Və yenə bir çoxunuzun fərqinə varmış olduğunuz kimi
Galilei'nin ölümünün 300. il dönümündə doğulan bu parlaq beyin
Albert Einstein'in doğulduğu Pi günündə öldü.
"Kimdi "ala" bu Stephen Hawking?"
deyə bir video düzəldərsən qardaş artıq deyilmi deyən mesajlarınızı da gördüm,
eşitdim, oxudum. Ve sizi eşitməmək mümkündürmü?
Təbii ki düzəldərəm.
Amma bu dəfə başlığı elə atmaram.
Çünki kim olursa olsun bizdə ölünün arxasından danışılmaz "ala"da deyilməz.
"Onsuzda belə bir adamın arxasından pis danışabilmək mümkündür mü?"
deyir kimi baxırsınız elə düşünürsün elə deyil mi*
Ah ah...
Həmişə Elə qalın nə'olar
Yaxşı danışmayaq danışmasına da, onu tanıyan tanımayan,
bilən bilməyən hərkəs hakkında dərhal hər şeyi söylədi.
daha deyiləsi nə qaldı ki?

Azerbaijani: 
deyə düşünərkən öz şəxsi hekayəmdəki rolunu axtarmaq axlıma gəldi.
onunla ilk dəfə 90'cı illərdə bir universitet şagirdiyikən tanışmışdım.
Görüşdüm ki, tanış oldum, çünki bir müəlliflə görüşmək, onun kitabını götürmək və oxumaq asandır.
Mən bunu etdiyəm.
Zamanın qısa tarixini götürdüm və oxudum.
Vaxtın qısa tarixi
Bu məşhur bir elmi kitabdır.
Xüsusilə yeni nəşrin bu versiyası illüstrasiyalar və qrafika ilə doludur.
Eynşteynin məşhur e = mc²si hətta heç bir formada yoxdur.
Çünki bizim kimi adi insanlar üçün yazılmışdı, adətən elm adamları deyil, bu mövzularla maraqlanırlar.
Amma bu kitabın ilk versiyasını oxuduğumda etiraf etməliyəm ki, bəzi hissələrini anlamaqda çətinlik çəkirəm.
Beləliklə, bu videonun bəzi hissələri dərhal sizə gəlməyəcək,
Çünki mən onun magazinel aspektlərindən deyil, elm üçün nə etdiyindən danışmaq istəyirəm.
Beləliklə dişlərinizi sıxın.

English: 
when i think like this
came to my mind to convey his role in my own personal story
I met him first time when i'm an university student in 90s
look i said "i met"
because it's easy to meet a writer
you take him book and read it
I did this too
i read " A Bried History of Time"
it's a popular science book
especially this edition full of illustration and graphics
there is no formula inside except Einstein's "e=mc^2"
because it is written for ordinary people who are not normally scientists
but who are curious about these topics
but when i was read first edition
I have to admit I was forced to understand some parts
so some parts of this video may not be understandable to you
because I don't want to talk only of him popular aspects
I also want to talk about the his contributions to science
so be patient
 

Turkish: 
diye düşünürken kendi kişisel hikayemdeki rolünü aktarmak aklıma geldi.
Onunla ilk kez 90’lı yıllarda bir üniversite öğrencisiyken tanışmıştım.
Tanışmıştım diyorum çünkü bir yazarla tanışmak çok kolay, kitabını alıp okuyorsunuz.
Ben de öyle yaptım.
Zamanın Kısa Tarihi'ni alıp okudum.
A Brief History of Time
Bu popüler bir bilim kitabı.
Özellikle de bu versiyonu yeni baskısı illüstrasyonlu çizimlerle, grafiklerle dolu.
İçinde Einstein'ın ünlü e=mc²si dışında herhangi bir formül bile yok.
Çünkü normalde bilim insanı olmayan fakat bu konulara merak duyan bizler gibi sıradan insanlar için yazılmış.
Ama ilk versiyonunu okuduğumda bu kitabın, açıkçası itiraf etmeliyim, bazı bölümlerini anlamakta zorlanmıştım.
O yüzden bu videonun da bazı bölümleri size hemen anlaşılır gelmeyebilir,
Çünkü ben sadece onun magazinel yönlerinden değil aynı zamanda bilime yaptıklarından da bahsetmek istiyorum.
O yüzden sıkın dişinizi.

Turkish: 
Kitap genel olarak Büyük Patlama yani Big Bang'den başlayıp kara deliklere uzanan,
zamanın kısa hikayesini anlatıyor.
Burada kısa olan şey hikayenin kendisi zaman değil.
Stephen Hawking Big Bang denince dünyada akla gelen ilk isimlerden biri olduğu için,
önce son zamanlarda adını sonra da bizzat kendisini görmeye başladık,
meşhur komedi dizisi Big Bang Theory'de.
Ama Stephen Hawking sadece Big Bang Theory'de Sheldon'ın hatalarını vurmakla kalmadı,
zamanında Einstein'ın geliştirmeye başlamış olduğu teorisindeki eksik kalan bazı kısımları da tamamlamaya çalıştı.

English: 
this book generally about "brief history" from Big-Bang to Black Holes
 
 
"brief" thing is story, not time
Stephen Hawking is one of the first to come to mind in the Big Bang.
so in recent years we have started to hear his name
then we started to see him personally
in the famous comedy series "The Big Bang Theory"
 
 
 
 
 
but Stephen Hawking not just find Sheldon's faults in the Big Bang Theory
he tried to complete missing parts in Einstein's theory

Azerbaijani: 
Kitab ümumiyyətlə Big Bang və Big Bang-dan başlayır və qara dəliklərə gedir,
Zamanın qısa hekayəsini izah edir.
Burada qısa bir şey hekayə deyil.
Stephen Hawking, Big Bang haqqında düşünmək üçün dünyanın ilk adlarından biri olduğundan,
Son zamanlarda ilk olaraq adını və sonra özümüzü görməyə başladıq,
Big Bang nəzəriyyəsi.
Lakin Stephen Hawking yalnız Big Bang nəzəriyyəsində Sheldon səhvləri vurdu,
O zaman, Eynşteynin inkişaf etməyə başladığı nəzəriyyəsində itkin parçaların bir qismini tamamlamağa çalışdı.

Turkish: 
Özellikle de kara deliklerle ilgili olan kısımları.
Kara deliklerin aslında o kadar da kara olmadıklarını ileri sürdü.
Onların parçacık yaydığını ve böylelikle kütle kaybettiğini söyledi.
Bu teorik radyasyona artık Hawking Işıması veya Hawking Radyasyonu deniyor.
"İyi de bu neden önemli?"
Önemli, çünkü o her şeyin teorisini bulmaya çalışırken bu sonuca ulaştı.
Nerdeyse tüm bilim insanlarının aradığı o her şeyi açıklayacak olan tek teori.
"En büyük ve en küçük" adında bir video yayımlamıştım geçenlerde.
Hatırlayacaksınız o video kendi boyutlarımızda ve ölçeğimizde başlıyordu.
Newton Yasaları'nın geçerli olduğu bir dünyada.
Sonra ölçeğimizi gözlemlenebilir evrene kadar büyüttük.
Einstein’ın ışık hızı hakkındaki tespitlerinin ve İzafiyet Teorisi'nin geçerli olduğu bir dünyayı gördük.
Sonra da tam tersi yönde küçülmeye başladık.
Ve Kuantum Teorisi'nin geçerli olduğu atom altı bir dünyaya gittik.

Azerbaijani: 
Xüsusilə qara dəliklər.
Qara dəliklərin bu qaranlıq olmadığı iddia edildi.
O, hissəcikləri yaydıqlarını və kütləni itirdiyini söylədi.
Bu nəzəri radiasiya hazırda Hawking radiasiyası və ya Hawking radiasiyası deyilir.
"Yaxşı, niyə bu vacibdir?"
Bu, vacibdir, çünki o, hər şeyin nəzəriyyəsini tapmaq üçün bu nəticəyə gəldi.
Demək olar ki, bütün alimlərin aradığı hər şeyi izah edəcək yeganə nəzəriyyədir.
Bu yaxınlarda mən "The Biggest and The Smallest" adlı bir videoyu nəşr etdi.
Videonun öz ölçüləri və ölçüsü ilə başladığını xatırlayacaqsınız.
Newton Qanunlarının tətbiq etdiyi bir dünyada.
Sonra ölçənizi müşahidə olunan kainata qaldırdıq.
Eynşteynin işıq sürəti və nisbilik nəzəriyyəsi ilə bağlı müşahidələrinin etibarlı olduğu bir dünya gördük.
Sonra tərs istiqamətdə küçəyə çıxmağa başladıq.
Və Quantum nəzəriyyəsi etibarlı olduğu bir alt atom dünyasına getdik.

English: 
especially about Black Holes
argued Black Holes are not that black
he said they spread particles
and thus lose mass
this theoric radiation is called Hawking Radiation now
well, why is this important?
important, because he find it when he tried to found everything's theory
almost all scientists seek
the only theory that will explain everything
i published a video named "The Biggest and The Smallest"
if you remember that video was starting at our own scale
a world where Newton laws are valid
then we grew our scale to the observable universe
we saw a world the Einstein's detection of light velocity and Relativity theory is valid
then we started to shrink in the opposite direction
we saw a subatomic world where the quantum theory is valid

Turkish: 
İşte Stephen Hawking böylesine farklı gibi görünen dünyaları birleştirebilecek tek bir teori arıyordu.
En küçüklerin dünyasındaki Kuantum Teorisi ile en büyüklerin dünyasındaki Görelelik Kuram'ını birleştirmeye çalıştı.
Ve bunu yapmaya çalışırken neyi buldu?
Kara deliklerin sadece içine bir şeyler çekmeye çalışarak büyüyen devler olmadığını,
aynı zamanda Hawking Radyasyonu'yla kütle kaybettiğini.
Hmm, dur bakalım. Einstein’ın İzafiyet Teorisi'ne göre kara delikler küçülemez yani olay ufuklarının alanı azalamaz.
Bu bilim dünyasını sarsan şaşırtan yepyeni bir teori,
ve işte bu yüzden Stephen Hawking sadece dizilerde boy gösteren bir imajdan ibaret değil.
Ama biz yine de dizilerden gidelim ne de olsa sanattan da bahsetmek durumundayız.
Bunlardan bir tanesinde, Star Trek’in bir bölümünde bu konular ince ince işleniyor.
Biliyorsunuz Star Trek gelecekte geçen bir dizi ve Data diye bir karakter var bu dizide.
Aklı temsil ediyor.
Ve böyle bir karakterin en büyük fantezisi ne olabilir?
Gelmiş geçmiş en ünlü bilim insanlarıyla takılmak öyle değil mi?

English: 
Stephen Hawking was seeking for a theory that would unite the worlds that seemed so different.
he tried to unit with quantum theory in the world of the smallest
and relativity theory in the worl of the biggest
and what did he find trying to do this?
Black holes are not just like a giant when growing into something
at the same time they losing mass with Hawking Radiation
Hmm, wait a second
According to the theory of relativity, black holes can't shrink
it mean area of event horizons can't be reduce
it's a new theory that surprises the world of science
that's why Stephen Hawking is not just an impression on the series
but let us go from series
after all we will talk about art
in one of these
in a part of the Star Trek
these topics are processed in details
you know Star Trek is series about future
and it have a character called data
he represents smart
what is the greatest fantasy of such a character?
hang out with the most famous scientists ever

Azerbaijani: 
Stephen Hawking, dünyanın fərqli görünüşlərini birləşdirə biləcək bir nəzəriyyə axtarır.
O, nisbilik nəzəriyyəsini ağsaqqallar dünyasının ən kvant nəzəriyyəsi ilə birləşdirməyə çalışdı.
Bunu etməyə çalışarkən nə etdi?
Qara dəliklər bir şeyi cəlb etməyə çalışaraq təkcə böyüyən deyil,
bu da Hawking Radiasiyası ilə kütləni itirdi.
Hmm, tutun. Eynşteyn nisbilik nəzəriyyəsinə görə, qara dəliklər aza bilməz.
Bu elm dünyasını şok edən yeni bir nəzəriyyə,
Və buna görə də Stephen Hawking seriyadan bir görüntü deyil.
Amma biz hələ də sənətdən danışmaq üçün seriyadan çıxmalıyıq.
Bunlardan birində Star Trek bu mövzuların bir hissəsidir.
Bildiyiniz kimi, Star Trek gələcəkdə seriyadan olan bir sıra simvol və bu seriyədə olan məlumatlarla.
O ağlımı təmsil edir.
Və belə bir xarakterin ən böyük fantaziyası nə ola bilər?
Bütün zamanların ən tanınmış alimləri ilə asılı olmayaraq, bu deyil?

Azerbaijani: 
Burada Stephen Hawking və Albert Einstein ilə poker oynayır.
Bu oyun zamanı Einstein Hawking'in blöf olduğunu düşünür,
Axı, biz çox inandırıcı poker üzü olduğunu söyləmək lazımdır.
Nəticədə, qələbə Hawking.
Yəni dördüncü şəxs masada?
Isaac Newton.
Oyunun ilk itirənləri. Təqdimatları başa düşürsənmi?
Əslində təxminən üç əsr əvvəl İshaq Nyuton elm dünyasının ən vacib əsərlərini imzalamışdı.
O zamanın ən məşhur alimi idi.
Eynşteynə qədər.
Eynşteyn masaya oturdu və kainatı daha yaxşı izah etməyə çalışan bir nəzəriyyə hazırladı.
Nisbilik nəzəriyyəsi.
Bu dəfə o, ən məşhur ad olmuşdur.

English: 
and he is playing poker with Stephen Hawking and Einstein in that part
in this episode Hawking thinks Einstein is bluffing
after all he have a pretty convincing pokerface
and the winner at the end of the game is Hawking
Did you guess the fourth person on the table
Isaac Newton
the first loser of the game
do you understand the references
indeed, 3 centuries ago,
he signed to most important work of the world of science
Isaac Nweton
he was the most popular scientist of his time
Until Einstein
Einstein sat in the bar
and developed a theory that makes the universe better understand
The Theory of Relativity
this time he became the most popular name

Turkish: 
İşte o da bu bölümde Stephen Hawking ve Albert Einstein’la poker oynuyor.
Bu oyun esnasında Einstein, Hawking’in blöf yaptığını inanıyor,
ne de olsa oldukça inandırıcı bir poker face'i olduğunu da söylememiz lazım.
Ve sonucunda, oyunun sonucunda kazanan Hawking oluyor.
Peki masadaki dördüncü kişiyi tahmin edebildiniz mi?
Isaac Newton.
Oyunun ilk kaybedeni. Göndermeleri anladınız mı?
Gerçekten de yaklaşık üç asır önce bilim dünyasının en önemli çalışmalarına imza atmıştı Isaac Newton.
O zamanın en popüler bilim insanıydı.
Ta ki Einstein'a kadar.
Einstein masaya oturdu ve evreni daha iyi açıklamaya çalışan bir kuram geliştirdi.
İzafiyet Teorisi.
Bu kez de o en popüler isim haline geldi.

English: 
Did Stephen Hawking make a contribution to the world of physics to a larger point than these two names?
that part still debating
but it's definitely won in both poker and popularity
The real winner is humanity, of course
As Newton said
we are climbing on the shoulders of these giants to be able to see further.
we are rising, but
we can't fully understand what happening
what can we learn more from these people except physic?
after all, not all of us be physicists in this life
I do not know about you, but the most important thing I learned from Stephen Hawking was
thinking, learning and desire to sharing what he learn
put yourself in its place
learn that you are sick when you are young student at 21
it's a disease that affects your walk, speech, swallowing, and even breathing
when he get caught in this disease, they said "you can only live 2 years"
because you can't control your muscles anymore

Azerbaijani: 
Ən çox stolda oturan Stephen Hawking, mən dedim ki, iki addan daha çox elmi?
bu hissə müzakirə davam edir.
Amma o, həm poker, həm də populyarlığa malikdir.
Gerçək qələbə əlbəttə ki, insanlıqdır.
Nyuton deyir ki, biz gələcəkləri daha yaxşı görmək üçün bu nəhənglərin tərəfində qalırıq.
Biz böyüyürük, buna tam olaraq nə baş verdiyini başa düşmürük.
Fizikadan başqa bu insanlardan başqa nə öyrənə bilərik?
Axı bu həyatda fizikçi olmayacağıq.
Mən səni tanıyıram, lakin Stephen Hawkingdən öyrəndiyim ən vacib şeylər onun öyrəndiklərini və öyrəndiklərini bölüşmək qərarındandır.
Özünü yerində qoyun.
Gənc bir universitet şagirdi olduğunuzda 21 yaşındasınız.
Yürüyüş, danışmaq, yutmaq və ya hətta nəfəs almağa təsir edən belə bir xəstəlikdir.
Onlar bunu qəbul edəndə deyirlər ki, yalnız iki il yaşayırsınız.
Artıq əzələlərinizi idarə edə bilməyəcəksiniz.

Turkish: 
Peki en som masaya oturan Stephen Hawking bu saydığım iki isimden daha çok bilime katkı yaptı mı,
o kısmı tartışılmaya devam ediyor.
Ama hem pokerde hem de popülerlikte kazandığı kesin.
Asıl kazanansa insanlık oluyor elbette.
Newton'ın da dediği gibi ileriyi daha iyi görebilmek için bu devlerin omuzlarında yükseliyoruz.
Yükseliyoruz yükselmesine de hepimiz neler olduğunu tam olarak anlayamıyoruz.
Peki biz bu insanlardan fizik dışında başka neler öğrenebiliriz?
Sonuçta hepimiz de fizikçi olmayacağız bu hayatta.
Sizi bilmem ama benim Stephen Hawking'ten öğrendiğim en önemli şeyler ondaki bu düşünme, öģrenme ve öğrendiklerini paylaşma azmi oldu.
Kendinizi onun yerine bir koysanıza.
21 yaşında gencecik bir üniversite öğrencisiyken hasta olduğunuzu öğreniyorsunuz.
Ve bu öyle bir hastalık ki yürümenizi, konuşmanızı, yutkunmanızı hatta nefes almanızı bile etkiliyor.
Buna yakalandığı zaman ona sadece iki yıl yaşayabilirsin diyorlar.
Çünkü kaslarını kontrol edemeyeceksin artık.

Turkish: 
Peki bunu söyleyen doktora ne diyor biliyor musunuz?
Hayatını bir tekerlekli sandalye üzerinde geçiriyor.
Nerdeyse bilim kurgu hikayelerinde gördüğümüz kavanozdaki beyin gibi yaşıyor bu hayatı.
Konuşma yetisini kaybedince bir bilgisayar yardımıyla iletişim kurmaya başlıyor dış dünyayla.
Fiziksel olarak kaslarının çoğunu hareket ettiremese de hayatının sonuna kadar düşünmeye, çalışmaya, üretmeye devam ediyor.
Adeta hayatının sonlarına doğru sağırlaşmaya başlayan Beethoven'ın kompozisyon yapmaya devam etmesi gibi,
o da çalışmalarını aksatmıyor.
Ne güzel anlatıyorum değil mi böyle masal gibi,
çünkü bazılarına hiç de inandırıcı gelmemiş bu konsept.
Sosyal medyada Stephen Hawking öldükten sonra onun arkasından hakkında yazılanlara baktım da,

Azerbaijani: 
Həkimin nə dediyini bilirsinizmi?
O, həyatını təkərli kürsüdə keçirir.
Elm fantastika hekayələrində gördüyümüz bir küpün bir beyin kimi yaşayır.
O, danışma bacarıqlarını itirərkən, kompüter, xarici dünya köməyi ilə ünsiyyətə başlayır.
O, əzələlərin bir hissəsini fiziki olaraq hərəkət edə bilməməsinə baxmayaraq, həyatının sonuna qədər düşünməyə, işləməyə və istehsal etməyə davam edir.
Bethovenin həyatının sonuna doğru qoruyan əsərlər hazırlayır,
onun işinə müdaxilə etmir.
Mən sizə nə qədər gözəl olduğunu söyləmirəm,
çünki bu konsepsiya bəziləri üçün inandırıcı deyil.
Stephen Hawking vəfat etdikdən sonra onun haqqında ictimai mediada yazdığı şeyə baxdım,

English: 
did you know what he said to doctor who said this?
 
 
 
Spends his life on a wheelchair
he almost lives like the brain in the jar we see in science fiction movies
When he loses his speech, he starts talking with a computer.
Despite his inability to move, he continues to think, work and produce until his last moments
Just as to Beethoven,he does not disrupt his composition work which begin to become deaf to the end of his life
he don't interrupt his work
i tell like fairy tale, don't i?
because this concept has not feel to any convincing at all
After he was dead, I looked at what was written about the social media
oh-ooo
some must be theoretical physicist

English: 
they generate theory in social media vain
look at the man's type and say
"there is a definite team behind it, he can't write it by yourself, he can't work to end of his life"
there are serious comments like this
now look!
People who hasn't physically disabled and can't produce anything in this life
don't want to believe disabled people who are may be productive such as him
they think there's something definite behind it
Do I tell you something?
that thing is in your eyes
I do not mean you
that thing is in your eyes, in your perspective
Of course a team will be behind such a person
Not even a team, there was a community who helped Hawking
We call it university
A word from Latin

Turkish: 
Oho... Valla teorik fizikçi olması lazım bazılarının boşu boşuna öyle Twitter'da teori üretiyorlar.
Adamın tipine bakıp, arkasında bunun kesin bir ekip var çok büyük bir ekip öyle kendi başına bunları yazamaz bu.
Yazıp çizemez öyle hayatının sonuna kadar çalışamaz, nerede!
Şeklinde bayağı bildiğin ciddi ciddi yazıp çizilmiş yorumlar yapılmış.
Şimdi bakın, şu hayatta herhangi bir fiziksel engeli olmamasına rağmen öyle dişe tırnağa dokunabilen
bir şey dahi üretemeyen birtakım insanlar, engeli olup da sınır tanımayan buna benzeyen insanları gördükleri
zaman nedense öyle üretken olabileceklerine pek inanmak istemezler.
İlla bir bityeniği ararlar, bu işin arkasında kesin bir şeyler vardır diye düşünürler.
Ama ben size bir şey söyleyeyim mi, o bityeniği sizin gözünüzde var.
Sizin değil canım sizi kastetmiyorum, sizin gözünüzde var, hayat algınızda.
Tabii ki bir ekip olacak böyle bir kişinin arkasında, hatta bir ekip değil koskoca bir topluluk vardı Stephen Hawking'e yardım eden.
Biz buna "ünivertsite" diyoruz.

Azerbaijani: 
Oho ... Teorik bir fizik olmaq lazımdır və bir səbəblə Twitterdakı nəzəriyyəni ortaya çıxardırıq.
Bu, insanın tipinə baxa bilən və arxasında müəyyən bir komanda ola biləcək çox böyük bir qrupdur, belə ki, onları özü yaza bilməz.
O, həyatının sonuna qədər yaza və boya bilməz!
Formada bildiyiniz bir çox ciddi yazılı şərh gördünüz.
İndi heç bir fiziki əlilliyiniz olmadığı üçün dişə toxuna bilərsiniz
bir şey istehsal edə bilməyən bir çox insan, bir əlilliyi olan və bilməyən insanları görür
nədənsə çox məhsuldar ola biləcəyinə inanmaq istəmirlər.
Onlar həmişə bir tutmaq üçün axtarırlar, bunun arxasında müəyyən bir şey olduğunu düşünürlər.
Ancaq bir şey söyləsəm, bu cür fərq var.
Mən demək istəmirəm, mən sənə demək istəmirəm.
Əlbəttə ki, belə bir şəxsin arxasında bir komanda olacaq, hətta bir komanda deyil, Stephen Hawkingə kömək edən böyük bir birlik.
Biz bunu "universitet" deyirik.

English: 
It means a community of students and teachers
it mean, a community of people with business of education
Stephen Hawking began his learning adventure at Oxford University
This is the oldest university in the "English speaking world"
The exact date of its foundation is not known, but since 1096 it has definitely been educating there
Education has been going on for almost 1000 years
Hawking then goes to Cambridge University
and continues to working there
This university is an educational institution that has been operating since 1209
Even Isaac Newton is a professor at this school
and wrote the famous classical mechanics book in there
Stephen Hawking, centuries later, came to a position that Newton had before
he became lucasian professor and it's one of the most prestigious degree in the academic world

Azerbaijani: 
Latınca bir söz, bir tələbə və müəllim cəmiyyəti deməkdir.
Demək istərdim ki, təlim keçmiş bir cəmiyyətdir.
Stephen Hawking Oksford Universitetində oxumağa başladı.
İngilis dilli dünyadakı ən qədim universitetdir.
Qurulduğu tarix bilinmir, amma 1096-cı ildə təlim keçdiyini sübut edir.
Bu gün bu gün təxminən min il təhsil günüdür.
Daha sonra Hawking Cambridge Universitetini bitirir və orada təhsilini davam etdirir.
Bu universitet 1209-cu ildən bəri fəaliyyətini davam etdirir.
Əslində, Isaac Newton bu məktəbdə professor idi və məşhur klassik mexanika üçün təməl qoyduğu kitabını yazdı.
Stephen Hawking, Newtonun eyni məktəbdə əsrlər boyu istifadə etdiyi mövqeyə gətirildi.
Akademik dünyanın ən nüfuzlu adlarından biri olan Lucasion professoru oldu.

Turkish: 
Latinceden gelen bir kelime, öğrenci ve öğretmenlerden oluşan bir topluluk anlamına geliyor.
Yani işi gücü eğitim olan insanlardan oluşan bir topluluk.
Stephen Hawking öğrenme serüvenine Oxford Üniversitesinde başladı.
İngilizce konuşan bir dünyanın en eski üniversitesi bu.
Kurulduğu tarih bile tam olarak bilinemiyor ama 1096 yılında orada eğitim verildiğine dair kanıtlar var.
Ve o gün bu gündür neredeyse bin yıldır eğitim faaliyeti devam ediyor.
Hawking daha sonra Cambridge Üniversitesins geçiyor ve çalışmalarını orada sürdürüyor.
Ve bu üniversite de 1209 yılından beri faaliyetlerine devam eden bir eğitim kurumu.
Hatta öyle ki Isaac Newton da bu okulda profesörmüş ve o meşhur klasik mekaniğin temelini attığı kitabını orada yazmış.
Stephen Hawking yüzyıllar sonra aynı okulda, eskiden Newton'ın sahip olduğu bir pozisyona getirilmiş.
Bir Lucasion profesörü olmuş ki akademik dünyanın en prestijli ünvanlarından biri bu.

English: 
Here, for centuries, a continuing learning and teaching activity with generations of children,
leads to the creation of an academic tradition
 
 
 
Now, not only Oxford and Cambridge, but many universities in the UK are applying this academic tradition
You are not just join class at these universities
You are participating in seminars, discussions. You are talking and listening. .
You produce a thesis. If you do not like it, you develop antithesis
You create application projects and take an active relationship with the trainers.
In this way you are able to think critically, your creativity and of course your confidence are developing.
Just as rare plants need special environments, scientists like Hawking can only grow in such environments.
How else can we explain why he is not self-destructed even though his 21 years old is given a life of 2 years?

Azerbaijani: 
Nəsillər üçün əsrlər boyu davam edən çox güclü bir akademik ənənə olmuşdur.
Və indi, yalnız Oksford və ya Kembric deyil, İngiltərədəki Böyük Britaniyadakı bir çox universitet bu akademik ənənəni tətbiq edir.
Bu universitetlərdə siz yalnız dərslər keçirmirsiniz, müzakirələrdə iştirak edirsiniz, danışırsınız, dinləyirsiniz, bir tezis hazırlayırsınız.
İstəmirsinizsə, anti-tezisiyanı inkişaf etdirirsiniz.
Siz ərizə layihələri hazırlayırsınız və bu müəllimlər və müəllimlər ilə fəal iştirak edirsiniz.
Və bu yolla, tənqidi düşünmə qabiliyyətiniz, məhsuldarlığınız, özünə inamınız inkişaf edir.
Nadir bitki kimi xüsusi mühitlərdə böyümək kimi, Hawking kimi alimlər yalnız belə mühitlərdə böyüyə bilərlər.
21 yaşındaykən ona iki illik həyat verilmiş olsa da, niyə dərhal qurumadığını başqa bir şəkildə izah edə bilərik?

Turkish: 
İşte yüzyıllar boyunca ısrarla nesilden nesile böyle bir eğitim faaliyeti devam ettirince ortaya çok güçlü bir akademik  gelenek çıkıyor.
Ve şuanda artık sadece Oxford ya da Cambridge değil İngiltere'deki Birleşik Krallık'taki pek çok üniversite bu akademik geleneği uyguluyor.
Bu üniversitelerde sadece ders yapmıyorsunuz, seminerlere tartışmalara katılıyorsunuz, konuşuyorsunuz, dinliyorsunuz, tez üretiyorsunuz.
Beğenmezseniz anti-tez geliştiriyorsunuz.
Uygulama projeleri üretip o eğitmenlerle, profesörlerle aktif bir ilişki içinde yer alıyorsunuz.
Ve bu sayede eleştirel düşünme beceriniz, üreticiliğiniz, tabii ki özgüveniniz gelişiyor.
Tıpkı nadir yetişen bitkilerin birtakım özel ortamlara ihtiyaç duyması gibi, Hawking gibi bilim insanları da ancak böyle ortamlarda yetişebiliyor.
Daha 21 yaşında kendisine iki yıl ömür biçilmesine rağmen öyle hemen kuruyup gitmemesini başka nasıl açıklayabiliriz ki?

Turkish: 
Yarım asır daah faal kaldı, hayatının son döneminde bile 39 tane doktora öğrencisi yetiştirdi bu adam.
Bir de emekli olan birtakım insanlara bakın çevrenizde.
Eger kendilerine anlamlı bir uğraş bulamazlarsa kuruyup solup gidiyorlar.
Oysa nefes almakta bile güçlük çeken bir zihni oksijen dolu böyle bir ortama koyduğunuzda yeşerip, büyümeye, gelişmeye başlıyor.
Hayatında kısacık bir zaman kalmış olmasına rağmen evrenin koskoca zamanını bir kitaba dönüştürebiliyor.
Evet bu gördüğünüz kitap eli kalem bile tutamayan birisi tarafından yazıldı.
Bazılarımız onun hakkında sosyal medyada atıp tutmaya devam ededursun,
onun akıllara kazınan şu imajı için bazı teorilerini birlikte geliştirdiği dünyanın en ünlü matematikçilerinden Roger Penrose,
aklın maddeye üstünlüğünü sembolize ettiğini yazdı.
"Pek çok insan beni bilimsel çalışmalarımla değil de Simpsonlar çizgi filminden tanıyor."
demişti bir keresinde profesör Hawking.

Azerbaijani: 
Yarım əsr fəal olaraq qalmışdı, hətta həyatının son dövründə də 39 doktorantı qaldırdı.
Ətrafınızdakı bir sıra təqaüdçülərə də baxın.
Onlar mənalı bir cəhd görmürlərsə, quru olur və yox olurlar.
Buna baxmayaraq, belə bir mühitdə oksigenlə dolu bir zehin içində nəfəs alarkən, yaşıllaşdığınız zaman böyüməyə başlayırsınız.
Həyatında yalnız bir az vaxt qalmasına baxmayaraq, bütün kainatı bir kitaba çevirə bilər.
Bəli, bu kitab qələm tuta bilməyən kimsə tərəfindən yazılmışdır.
Bəziləri, ictimai mediada özü haqqında davam edir,
Dünyadakı ən məşhur riyaziyyatçılardan biri olan Roger Penrose, nəzəri görünüşü üçün birlikdə bəzi nəzəriyyələrini inkişaf etdirən,
yazı yazaraq, ağıl üstünlüyünü simvollaşdırdı.
"Bir çox insan məni Simpson karikatura ilə tanıyır, mənim elmi işim deyil."
Bir dəfə dedi ki, professor Xokinq.

English: 
He remained active for half a century, even in the last period of his life, he had raised 39 phD students.
Look at some of the people who retire to around you
If they can not find a meaningful work they dry up and fade away.
However, even if you have a mind that is barely breathing,
when you put such an atmosphere full of oxygen, it starts to flourish, grow and develop.
Even though there is a short time in his life, he can write the history of universe in a book
Yes, the book you saw was written by someone who could not even hold a pen.
Some of you continue to lie about him on the social media
The famous mathematician Roger Penrose, whom he developed together with his theory,
for the impression that he was sculpted in his mind, wrote that he symbolized "mind over matter".
 
"A lot of people know me from the Simpsons cartoon, not from my scientific work," said Professor Hawking.

English: 
But he didn't say this to complain about it.
We can even say that he is enthusiastic about becoming such a popular culture icon.
he speech around world, don't even care his physical condition and age
and on the other hand played a role in the series.
But it's not like a puppet-directed by a team
On the contrary, he even interfered with the scripts written by the scriptwriters for him.
There was a piece of Star Trek that I showed you just a while ago, he actually wants to take part in this
because he loved the series
 
 
He has a famous voice, it's copyright is his own.
In fact,it's an old voice, as technology developed, came out with much better synthesizers.
Despite this, and despite the fact that he actually spoke in American accent - he was an Englishman -
he used the same voice until the end of his life.
So yes, he has branded himself in a sense and tried to popularize his science.

Azerbaijani: 
Lakin bu barədə şikayət etmək üçün heç bir şey söyləməyib.
Hətta belə məşhur bir mədəniyyət simvolu olmağına çox həvəsli olduğunu söyləyə bilərik.
Onun irəli yaşına və fiziki vəziyyətinə baxmayaraq,
O, seriyasında da oynadı.
Amma bir komandanın idarə etdiyi bir kukla kimi deyil.
Əksinə, ssenaristlərin yazdıqları skriptlərə hətta müdaxilə etdi.
Bilirsiniz, mən yalnız Star Trek parçasını gördüm ki, sənə göstərdim.
Şəxsən bu seridə iştirak etmək istəyirəm "dedi.
Məşhur səs, onun müəllif hüquqlarıdır.
Əslində, köhnə bir səs, texnologiya inkişaf etsə, səs sintezatorları bundan daha yaxşıdır.
Baxmayaraq ki, o, əslində Amerikanın vurgusu ilə danışdığına baxmayaraq, həyatının sonuna qədər eyni səsi var idi - çünki o, İngilis idi.
Başqa sözlə, bəli, bir mənada özünü markalı və elmi təbliğ etməyə çalışdı.

Turkish: 
Ama bunu öyle şikayet etmek için filan söylemiyordu.
Hatta böyle bir popüler kültür ikonu haline gelmesi konusunda adeta kendisinin hevesli olduğunu bile söyleyebiliriz.
İlerleyen yaşına ve fiziksel durumuna aldırmadan dünyayı dolaşıp konuşmalar yaptı,
ve bir yandan da dizilerde rol aldı.
Ama bir ekibin yönettiği kukla gibi değil.
Hatta tam tersine senaristlerin kendisi için o dizilerde yazdığı senaryolara bile müdahele ediyormuş.
Hani biraz önce size gösterdiğim Star Trek'ten bir parça vardı ya, aslında o diziyi kendisi de çok sevdiği için
bizzat ben de bu dizide yer almak istiyorum deyip teklifte bulunmuş.
O meşhur sesi var ya, onun telif hakları kendisine ait.
Aslında eski bir ses, teknoloji geliştikçe ondan çok daha iyi ses sentezleyicileri çıktı.
Buna rağmen ve aslında Amerikan aksanıyla konuşmasona rağmen -kendisi bir İngiliz çünkü- hayatının sonuna kadar aynı sesi kullandı.
Yani evet kendisini bir anlamda markalaştırıp bilimi de popülerleştirmeye çalıştı.

Turkish: 
Ama öyle bir durumda bütün bunları yapabilmek, bu azim işte bana ilham veren kısmı bu.
Çünkü bir keresinde aslında uzaya gitmek istediğini söylemiş bir konferans sırasında,
Bunu duyan Virgin Hava Yolları'nın da sahibi Richard Branson onu Zero-G uçağına davet etmiş.
Ve o da hemen tabii ki kabul etmiş.
Birçoğunuzun cesaret bile edemeyeceği böyle bir deneyimi yaşarken ne kadar da mutlu olduğunu görebiliyor musunuz?
E ne de olsa bize ayaklarımızın altına değil de yukarıya, yıldızlara bakmamızı öğütleyen biriydi.
"Benim amacım çok basit. Evreni bütünüyle anlamak. Neden var olduğunu..."
Böylesine basit gibi görünen bir amaca ulaşamadı.
Her şeyin formülünü bulamadı.

Azerbaijani: 
Ancaq belə bir vəziyyətdə bunları etmək üçün bu səbr mənə ruh verən hissəsidir.
Çünki bir konfransda o, həqiqətən kosmosa getmək istədiyini söylədiyindən,
Bunu dinləyən Virgin Airlines şirkətinin sahibi Richard Branson onu Zero-G-yə dəvət etdi.
Və əlbəttə ki, qəbul etdi.
Bir çoxlarınız hətta cəsarət edə bilməyəcək bir təcrübə yaşadığınız zaman nə qədər xoşbəxt olduğunu görürsünüzmü?
E bizə ayaqlarımızın altında deyil, ulduzlara baxmağa tövsiyə edənlərdən biri idi.
"Mənim məqsədim çox sadədir, kainatın tam başa düşülməsi üçün nədir ..."
O qədər sadə görünən bir qola çata bilmədi.
Hər şey üçün formulunu tapa bilmədi.

English: 
But in such a situation to do all these things., that parts is inspires me
Because during a conference that said that he wanted to go to a space,
Richard Branson, owner of Virgin Airlines, who heard this, invited him to the Zero-G plane.
And of course he immediately accepted it.
 
Do you see how happy is he when he do such an experience that many of you can not even dare?
after all, he said us to looking up the stars, not under our feet
"My purpose is simple, understand the whole of the universe, why it exists ..."
he couldn't be reached a seemingly simple purpose like this
He couldn't find the theory of everything.
But despite the restrictive situation that he was in,

Turkish: 
Ama içinde bulunduğu o kısıtlayıcı duruma rağmen hayatının sonuna kadar bu amaç doğrultusunda çalışmaktan da geri durmadı.
Kendisinin de dediği gibi:
"Hayat ne kadar zor görünürse görünsün yapabileceğin ve başarabilecegin bir şey mutlaka vardır.
Sadece vazgeçmemene bağlı."
İşte fizik ötesinde bana böyle şeyler öğretti Hawking.
Çünkü o konuşamamasına rağmen çok şey söyleyebiliyordu.
Sesi olmamasına rağmen sesini duyurabiliyordu.
Kaslarının çoğunu hareket ettiremese de gülmeyi ve güldürmeyi becerebiliyordu.
Buna da inanmayanlar varsa hemen her konuşmasında olduğu gibi ölmeden önce yaptığı son konuşmasının en başındaki şua ince espriye kulak verebilir:

Azerbaijani: 
Ancaq həyatının sonuna qədər yaşadığı məhdud vəziyyətə baxmayaraq, bu məqsədlə işləməmişdi.
O dedi:
"Həyatın nə qədər çətin olmasına baxmayaraq, hər şeyə nail ola biləcəyiniz və əldə edə biləcəyiniz bir şey var.
Yalnız bəyan etmirsiniz. "
Mənə fizikanın ötəri belə şeyləri öyrətmiş olan Hawking var.
Çünki danışa bilmədi amma çox şey deyə bilərdi.
Səssiz olmasa da, səsini eşitdirdi.
O, əzələlərin əksəriyyətini hərəkət edə bilməməsinə baxmayaraq, gülmək və gülmək bacarıb.
Əgər inanmazsanız, demək olar ki, hər söhbətində olduğu kimi, qulaqlarının başında onun sonuncu çıxışının başında olduğu kimi, bir çox heyrətamiz kiçik bir zarafat verə bilər:

English: 
he did not hesitate to work towards this end until the end of his life.
As he says:
"No matter how hard life seems, there is absolutely somethings you can do and succeed...
...you just shouldn't give up. "
Beyond physics, Hawking taught me such things.
Because he could say a lot even though he couldn't speak.
He could announce his voice even though he had no voice.
Even though most of his muscles couldn't move, he could smile and make people laugh.
if anyone who don't believe this,look this humor in his last conversation as he is in almost every conversation.
*Can you hear me*
 

English: 
 
 
 
 
 
