Yusuf, ya da yaygın adıyla Selahaddin Eyyubi,
1169’dan beri Mısır’da fiilen hüküm
sürmekteydi.
Amcası Şirkuh’un Nureddin Zengi adına fethettiği Mısır’da uzun süre
Nureddin’in temsilcisi olarak kalmış,
lakin Nureddin Zengi’nin 1174 senesinde
vefatı ve onu takiben daha önce defalarca
Mısır’ı istilaya kalkmış olan Kudüs
Kralı Amori’nin
ölümü üzerine Selahaddin’in talihi döndü.
1176’da Haçlılarla işbirliği
yapıp Mısır ve Suriye’yi istila etmeyi
planlayan Doğu Roma İmparatoru Mikhael’in,
Türk Sultanı II. Kılıç Arslan tarafından
Miryokefalon’da bozguna uğratılması sonucu
iyice rahatlayan Selahaddin, Suriye ve Cezire’de
dağınık halde bulunan İslâm emirlerini
ve beylerini tek bayrak altında birleştirdi.
Selahaddin’in etnik kökeni konusunda Türk,
Kürt ve Arap olduğuna dair tezler bulunmaktadır
ve bunların her birinin belli ölçüde doğruluk
payı vardır.
Selahaddin, Kürt bir aşiretin çocuğu olarak dünyaya gelmiş,
kendisine
sorduklarında kendimi Türk hissediyorum demiş,
Kökenini araştıran tarihçiler
tarafından ailesinin Yemen’den göç eden
bir Arap kabilesinden olduğu daha sonra bu
ailenin Kürtleştiği söylenmiştir. Sonuç
olarak Müslüman kimliği dışında hiçbir
şeye vurgu yapılmamış olan Selahaddin’in
etnik kökeni o dönem için o kadar da önemli
görünmemektedir.
Askeri kabiliyetleri açısından değerlendirildiğinde,
Selahaddin’in, amcası
Şirkuh ve hamisi Nureddin’e kıyasla daha
az parlak olduğu görülüyor. Öyle ki ne
amcası Şirkuh’un Mısır’da efsanevi
hızlarla yaptığı manevra kabiliyetine
ne de
Nureddin Zengi’nin İslam alemindeki karizmasına sahipti.
Ancak talih onun yüzüne
güldü
ve İslam dünyasını birleştirme şerefine nail oldu.
Çok büyük ihtiyatsızlıklar
içinde hareket eden Haçlıları Hıttin’de
bozguna uğratması sayesinde ihtiyacı olan
şan ve karizmaya da kavuşmuştu.
1186 senesinde Haçlılarla yapılan Hıttin Muharebesinde
Kudüs kralı Guy dahil
bütün haçlı kontları esir edildi.
Ayrıca Hıristiyanların, İsa’nın
gerildiği “Gerçek İstavroz” olarak
inandıkları haç da bu muharebede Selahaddin’in
eline geçmişti.
Ardından Selahaddin, civar bölgeleri tek tek ele geçirmişti.
Akabinde
Kudüs’ü de fethetmesi Selahaddin Eyyubi’yi
Ortaçağ’ın en önemli liderlerinden biri
haline getirmiş, kendisine Kudüs Fatihi ünvanı verilmişti.
Selahaddin tek bir Hıristiyanın
bile kılına zarar vermemişti.
Kudüs’teki Katolik Hıristiyanların güven içinde Sur
şehrine taşınmalarını temin etmişti.
Selahaddin’in o dönem için haçlılara
abartı bile sayılabilecek derecede merhametli
olması pek çok soruna da yol açmıştı.
Hıttin’deki müthiş zafere rağmen Sur Şehrini almaması tarihçiler tarafından
Selahaddin’in en büyük hatalarından biri olarak görülmektedir.
Diğer bir önemli
hatası ise tüm askeri gereklilikleri bir
kenara bırakarak Hıttin’de esir ettiği
Kudüs Kıralı Guy’ı bir daha Müslümanlara
saldırmayacağı hususunda yemin ettirerek
serbest bırakmasıdır.
Elbetteki Eski Kudüs Kıralı sözünü yerine getirmeyecek
ve
birçok masum Müslümanın ölümüne sebep olacaktı…
III. Haçlı Seferi
Kudüs’ün Müslümanlar tarafından fethedildiği haberi Avrupa’ya bomba gibi düşmüş
ve henüz yeni Papa olan Papa 8. Gregorius tarafından bir beyanname yayımlayarak
Kudüs'ün Hristiyanlar
tarafından kaybedilişinin Tanrı'nın Avrupa'da
yaşayan Hristiyanların günahlarına karşı
bir cezası olduğu ilan edilmişti.
Bütün Batı Avrupa'da Kutsal şehirlerin tekrar
Hristiyanların eline geçmesi için
yeni bir Haçlı seferi yapılması kararlaştırıldı.
İngiltere kralı, Fransa kralı ve Almanya kralı bu 3. Haçlı seferine icabet etmiş
ve hemen hazırlıklara başlamıştı.
Hatta öyle ki harp masraflarını önleyebilmek
için “Dime Saladine” yani “Selahaddin Öşürü”
adında bir vergi yasası çıkartıp
bu vergiyi ödemeyenleri dinden aforoz etme kararı aldılar.
Böylece hazırlanan haçlı
ordularından Almanlar karadan, Fransız ve
İngilizler ise denizden yola koyuldu.
Alman
İmparatoru Friedrich Barbarossa komutasındaki
ordu, Haçlı tarihindeki en büyük ve en
donanımlı ordulardan biriydi.
Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan epeyce yaşlanmıştı.
Ülkesini 11 oğlu arasında bölüştürmüştü.
Her oğlu ona bağlı bir bey olacaktı.
Lakin daha Kılıç Arslan vefat etmeden oğulları birbirleriyle çekişmeye
hatta harp etmeye
başlamıştı bile.
İmparator Friedrich Barbarossa'nın idare ettiği Alman Haçlı ordusu,
Haçlı seferleri
sırasında toplanan en büyük Haçlı ordusu konumundaydı.
Bu orduya ordusuyla
Macar Kralı III. Bela'nın kardeşi Geza da katıldı.
Doğu Roma 1176 Miryokefalon
Muharebesi'ndeki büyük mağlubiyetten sonra
ancak 1185'te Anadolu'da durumu dengelemiş
ve o tarihte Anadolu Selçuklu Sultanı
II. Kılıç Arslan ile bir barış ve müttefiklik
antlaşması imzalamıştı.
Büyük Alman Haçlı ordusunun Doğu Roma topraklarında
bulunmasından Rumlar da hoşnut değildi.
Fakat Alman Haçlı ordusunun büyüklüğü
karşısında Doğu Roma’nın direniş göstermesine imkân yoktu.
Alman Haçlı ordusu Doğu Roma
arazilerinden yeniden organize edilmiş şekilde merhale merhale geçişe başladı.
Yine Haçlı
ordusu disiplinsizlik örnekleri gösterdi
ve Friedrich Barbarossa'nın ordusu Filibe şehrini
işgal etti.
Ayrıca Adrianopolis yani Edirne şehrini yaktılar.
Bu nedenle bu ordu 1189
sonbaharında Konstantiniyye'ye gelmemesi
için Çanakkale boğazından Anadolu’ya
geçirildi.
Bazı kaynaklar Doğu Roma İmparatoru II. İsaakios'un Selahaddin ile bir gizli anlaşma yaptığını
ve Selahhadin'in Doğu Roma topraklarına hücum etmeme garantisine karşılık
Haçlı ordusunu zayıflatmak için elinden
geleni yapacağı hakkında anlaşama yaptığını
bildirirler.
Diğer taraftan II. Kılıç Arslan da bu büyük Alman ordusuyla çatışmaktan sakındı
ve Almanlarla antlaşma yaparak
bu ordunun Anadolu'dan Selçuklu ordusunun
hücumlarına maruz kalmadan geçişini garantiledi.
Lakin oğulları ve Türkmenler bu durumdan
hoşnut olmadı.
Zaten ülkesini 11 oğlu arasında böldüğü için II. Kılıç Arslan’ın fiili bir iktidarı da yok gibiydi.
Türkler, Anadolu’da ilerlemekte olan Alman Haçlı ordusuna pusular yaparak Almanlara ciddi zayiat verdiler.
II. Kılıç Arslan ile Friedrich Barbarossa’nın anlaşmasına göre
Haçlılar Konya şehri
yakınlarından geçerek Selahaddin’in ülkesine ilerleyecekti.
Konya’ya vardıklarında
Kutbeddin Melikşah, bu duruma dayanamayarak
babası II. Kılıç Arslan’ı tutuklatıp
idareyi eline aldı.
Ordusunu toplayarak Haçlıların karşısına çıktı.
Lakin Haçlılar tarafından
mağlub edildi.
Bunun üzerine Konya, Haçlılar tarafından kuşatılarak ele geçirildi.
Başkent, yağma ve talan edildi.
Alman Haçlı ordusu Konya'da 5 gün kalıp yine yürüyüşe
geçti.
Göksu Irmağı vadisini takip edip Akdeniz'e inmeyi planlanmıştı.
Fakat Alman
Haçlı ordusu 10 Haziran 1190'da tam dağlık
araziden çıkıp Silifke civarına geldiği
zaman ordusunun ve korumalarının biraz ilerisinde
bulunan İmparator I. Friedrich Barbarossa,
yıkanmak için girdiği Göksu Irmağı içinde boğularak öldü.
Oğlu VI. Friedrich, Swabia
Dükü, Haçlı Alman ordusunun komutasını üzerine aldı.
Bu sırada Türkmen saldırıları
da devam etmekteydi.
Türklerin inatçılığından yorulan ve İmparatorlarının ölümünden dolayı cesaret bulan
bazı komutan ve askerler orduyu terk ettiler.
Haçlı saldırılarını
haber alan Selahaddin Eyyubi savunma hattını
Anadolu tarafından gelecek haçlılara yönelik
kurmuş ve haçlıları burada karşılamaya hazırlanmıştı.
Bu sırada Kudüs Kralı
ettiği yemini bozmuş Kudüs’ten Sur şehrine
yerleştirilen Hıristiyanlardan topladığı
adamlarla
Müslümanların elindeki Akka şehrini kuşatmıştı.
Selahaddin başlangıçta Akka’nın kuşatmasını önemsemedi.
Zira o Anadolu’dan gelecek
olan Alman Haçlıları beklemekteydi.
Ancak Anadolu’ya kalabalık bir orduyla giren
Alman Haçlılar, Anadolu’dan çok az kişi ile çıkabilmişti.
Türk saldırıları
ve İmparatorlarının ölümü üzerine çoğu geri dönmüş veya öldürülmüştü.
Selahaddin gelen Alman haçlılarının sayısının çok az bulunduğunu öğrenince hemen yönünü
Akka şehrine çevirdi.
Lakin artık çok geçti.
Fransız Haçlı orduları gemileriyle
Akka şehrine gelmiş
ve Kudüs Kralına destek vermişti.
Daha yüzlerce gemi ise yoldaydı.
İngiliz Haçlı ordusunun bazı gemileri fırtınaya yakalanmış
ve Kıbrıs açıklarında
karaya vurmuştu.
Karaya vuran gemiler içinde İngiliz Kralı Arslan Yürekli Richard'ın kız kardeşi ve nişanlısı bulunuyordu.
Ayrıca Haçlı seferinin finanse etmek için
topladığı fonları taşıyan gemi de karaya vurmuştu.
Bu hazineyi taşıyan geminin ve
Richard'ın kız kardeşi ve nişanlısının
esir olarak Kıbrıs'ta hüküm süren Isaakios
Komnenos'un eline geçtiği öğrenildi.
Richard bunları geri almak üzere 6 Mayıs'ta Kıbrıs'a
çıktı.
Ve ordusuyla Kıbrıs'ı işgal ederek ele geçirdi.
İsaakios, Adanın en kuzey ucu olan Karpaz Yarımadası'nda bulunan Zafer Burnu mevkiinde
esir edildi.
Ardından Richard ordularını toplayarak Akka şehrine doğru yola koyuldu.
Akka kalesi bir burundaydı; güneyinde liman;
batısında deniz ve kuzey ve doğusunda birbirine
diklemesine
bağlanan çok güçlü şehir surları bulunmaktaydı.
Surlar şehirdeki
Müslüman orduları tarafından korunmaktaydı.
Kuşatmacı Haçlılar bir yarım ay şeklinde
surların önündeydiler.
Selahaddin şehri kuşatmadan kurtarmak için bir ordu sevk etmişti.
Selahaddin'in ordusu Haçlılarla yaptığı çatışmalara rağmen kuşatmacı Hristiyan ordusunu mağlub edemedi.
Hristiyan Haçlı ordusunun şehir yakınlarındaki
sahil ve limanlara yeni gelen Hristiyan haçlılar
tarafından devamlı desteklenmesinden dolayı
onların kuşatmasını yarmanın imkânı kalmamıştı.
1190-1191 kışında Hristiyan kuşatmacılar kampında birçok hastalık salgın ortaya çıktı.
Bu nedenle kuşatma
hayli uzamıştı.
8 Haziran 1191'de Arslan Yürekli Richard Kıbrıs'tan ordusuyla Akka önlerine ulaştı.
Çok sayıda asker ve büyük kuşatma mancınıkları getirmişti.
Hemen kaleye hücum etmek için yeniden mancınık ve diğer büyük kuşatma aletlerinin yapımına geçildi.
Şehri savunan Müslümanlar dışarıdan destek alamıyordu ve açlık almış ve yürümüştü.
Şehir ile bağlantı ancak birkaç yüzücü ile kurulabiliyordu.
1191 yazında şehri
savunan Müslümanların Selahaddin'den istedikleri
destek kuşatmacı Hıristiyan ordularının
büyüklüğü karşısında verilemedi.
11 Temmuz 1191'de iki yıl süren bir kuşatma
sonunda Akka kalesi savunucuları surlara
Hıristiyan haçlı bayrakları çekip teslim
olduklarını ilan ettiler.
Bunun üzerine Haçlılar şehre girerek talan ettiler.
2700 Müslüman askeri ve 300 den ziyade Müslüman
kadın ve çocuğu esir ettiler.
Haçlıların komutanı Kral Richard esirleri yüksek fidye almadan bırakmak istememekteydi.
Selahaddin’e bu teklif iletildiğinde Selahaddin bu fidyeleri vermeye yanaşmadı
Selahaddin’in de elinde
Hıristiyan esirler bulunmaktaydı.
Şayet Müslümanlara dokunulursa karşılığında
Hıristiyanların kellesi alınırdı.
Ancak Kral Richard için öldürülecek Hıristiyanların
hiçbir değeri yoktu.
Acımasız tabiatını açığa vurarak 2.700 Müslüman askeri ve yaklaşık 300 kadar kadın ve çocuğu birbirlerine
iple bağlanmış bir şekilde kale kapısı
önüne, Selahaddin ve ordusunun uzaktan görebileceği mevkiye getirtti.
Müslüman esirlerin üzerine üşüşüp
kimseyi sağ bırakmadan hepsini şehit ettiler.
Bu durumu gören Selahaddin ve ordusu çok
müteessir olup esir tuttuğu Hıristiyanları
öldürerek karşılık verdiler.
Alman İmparatoru
Fredrich’in oğlu Akka kuşatmasında ölmüştü.
Fransa kralı Filip ise ağır bir hastalık
geçirdiğinden emrindeki adamlarını
Kral Richard’a bırakarak ülkesine döndü.
Akka'yı eline geçirdikten sonra Richard deniz sahilini takip ederek
güneye, Yafa'ya
doğru yürüyüşe geçti.
Bu kaleyi aldıktan sonra Filistin'in içerisine Kudüs'e doğru
bir hücum yapmayı planlamaktaydı.
Fakat Haçlı ordusuyla sahilde yürüyüşe devam
etmekteyken Selahaddin, ordusuyla sahilden
paralel olarak bu haçlı ordusunu takip etmekteydi.
Richard'ın Haçlı donanma filosu ise haçlıları denizden takip etmekteydi.
Richard 7 Eylül
günü yürüyüşleri sırasında Selahaddin’den
ciddi bir taarruz beklemekteydi ve ordusunu
da ona göre nizam etmişti.
Richard orduyu, görüş açısını karaya, sırtını denize
verecek şekilde düzenlemiş
ve bu şekilde ordu kendi sağına doğru harekete geçmişti.
Yafa'nın 50 km kuzeyinde bulunan Arsuf mevkiine gelindiğinde birden
Selahaddin ordusunu sahile doğru çevirerek Haçlı ordusuna karşı savaş durumuna geçti.
Selahaddin, asıl
nizamın arkasında komuta vaziyeti almış
ve Arsuf Ormanı’ndaki bir tepeye çıkmıştı.
Merkez Efdal’in,
sağ kanat Adil’in,
sol kanat ise Musullu Alaeddin bin İzzeddin’in
komutası altındaydı.
Piyade birlikleri ön saflarda bulunurken süvariler arkaya
konuşlandırılmıştı.
7 Eylül 1191'de iki ordu bu mevkide Arsuf Muharebesi'ne giriştiler.
Selahaddin dümanın öncü birliği hızla
ilerlerken gerideki birlikleri ok yağmuruna
tutarak yavaşlatmayı ve böylece yürüyüşü
uzatıp mümkünse düşman hatlarında bir
de yarık açarak iyi bir taarruz imkânı elde etmeyi planlıyordu.
Taarruzun ilk safhaları
yoğun ok atışı şeklinde gerçekleşmişti
ki bu da Haçlıların sol kanadındaki piyadeleri
geri geri yürümeye mecbur bırakmış,
bu da tam Selahaddin’in planladığı gibi
sol kanat ile merkez arasındaki irtibatı zayıflatmıştı.
Selahaddin’in sağ kanadı,
Richard’ın sol kanadını yıpratırken
diğer kanatta herhangi bir temas henüz sağlanmamıştı.
Ölenlerin sayısı çok değildi ancak her
geçen dakika atlı şövalyelerin sayısı
azalıyordu çünkü Türk atlı okçuları
bilinçli bir şekilde atları hedef alıyordu.
Bu aşamada Müslüman piyadeler, süvariler geçebilsin diye yanlara çekilmişti.
Ağır
Memlük süvarileri de dahil olmak üzere
Haçlı sol kanadına  topyekün bir taarruz
düzenlendi.
Bu durumda sol kanat iyice kıpırdayamaz hale geldi
ve durum Haçlılar için tehlikeli
bir hal almaya başladı.
Haçlı sol kanadının merkezle bağlantısı koptuğu anda
Selahaddin’in
sol kanadındaki süvarilerin açılan boşluğa dalıp Haçlıları perişen etmesi an meselesiydi.
Müslümanlar onları ele geçireceklerini düşündüler.
O vakit haçlı sağ kolundaki
süvariler tek vücut halde toplandı ve taarruza karar verdi,
Haçlı sağ kolu hat boyunca
ahenk içinde taarruza geçtiler.
Bu taarruz Müslümanların sol kolundaki piyadeleri
ezip geçerek hızlı bir şekilde sol kolu çökertti.
Müslüman birlikleri dağılıp
kaçmaya başladı ve neredeyse bozgunun eşiğine geldiler.
Merkezin çekildiğini gören sağ
kanat da kaçışmaya başladı.
Geriden gelen Haçlı piyadeleri de o sırada yaralı Müslüman askerlerini şehit ederek ilerlemeye devam etti.
Müslüman ordusunun ihtiyaçlarını
karşılamak için ordugah yakınında kurulan
pazardaki pek çok sivilin de Haçlılar tarafından
katledildiği söylenir.
Müslüman ordusu ağaçlarla kaplı tepelere doğru geri çekilse de Selahaddin bulunduğu tepeden ayrılmamış,
aksine sancaktarları ve davulcuları burada
tutarak bir toplanma noktası oluşturmuştu.
İbn’ül Esir anlatıyor:
“ Frenkler bunun hakiki bir bozgun olduğunun
farkına varmış olsa idi kovalamaya devam
edecekler ve daha çok Müslüman katledilecekti.
Lakin civarda pek sık bir orman vardı ki
onlar oraya girdi.
Bunun bir harp hilesi olduğu hissiyatına kapılan Frenkler geri döndü
ve Müslümanların başına gelen felaket de nihayete erdi.
”Muharebe Müslümanların
mağlubiyetiyle sonuçlanmıştı.
Lakin kayıplar konusunda net bir veri yok.
Müslüman kaynaklarda
iki tarafın da çokça adam kaybettiği inancı hakimdir.
Haçlılar zafer kazandılar ancak
bu asla kesin bir zafer olmadı.
Selahaddin ordusunu tekrar toplamayı başarmıştı.
Haçlılar ise pek çok at kaybetmişti ki bu süvari kuvvetinin daha da azalması manasına geliyordu.
Kaybettikleri atları yerine koymaları ise kolay bir iş değildi.
Arsuf Muharebesi
önemli bir çarpışma idi.
Selahaddin Filistin sahillerindeki arazileri stain kaybetmiş oldu.
Richard'ın komutanlığına ve Haçlı askerlerinin düzensiz bir güruh olmayıp
cesur ve komuta dinleyen disiplinli bir ordu olduğuna bir gösterge oldu.
Buna karşılık bu muharebe Selahaddin'in komutanlık ününe bir kara leke oldu.
Bundan sonra Richard ordusu
ile sahilden Yafa'ya ilerledi ve bu kaleyi eline geçirdi.
Selahaddin Filistin sahillerindeki
arazilerinin tamamını kaybetmiş oldu ve
buraların Haçlıların eline geri geçmesi
Kudüs için daha ciddi bir tehdit meydana getirdi.
Richard Yafa'ya çekildi. Kaledeki mevzileri daha genişleterek bu kaleyi genel ordugâh yaptı.
Haçlı ordusu çok yorgundu
ve bir müddet dinlenmesi gerekmekteydi…
Selahaddin, Haçlı ordusunun Yafa'da beklemesi
dönemini çok iyi değerlendirdi.
Kudüs'ün duvarlarını ve diğer savunma güçlerini
pekiştirdi.
Haçlıların Askalon üzerine gidip Selahaddin'in devamlı olarak asker takviyesi için kullandığı
Mısır'dan gelen yolu kesmesi olasılığına karşı
tedbir almaya karar verdi.
Ordusunu Ramla'den Askalon'a geçirdi
ve bu zengin şehri ve kalesini metodik olarak yıktırıp yaşanmayacak bir hale getirtti.
Zira Askelon kalesi Haçlıların eline geçerse Mısır’dan takviye alması imkansız hale gelirdi.
Diğer taraftan Richard
devamlı olarak sorunlarla karşılaştı.
Yafa'ya yerleşen ordusu, Akdeniz üzerinden
gemiyle gelen ikmal malları ve alkollü müzkirat
yani içkiler ve diğer eğlence imkânları
dolayısıyla, disiplinini kaybetmeye başladı.
Kıbrıs idare edilemez olmaya yüz tutmuştu.
Richard Kıbrıs sorununa çareyi, adayı
Tapınak Şövalyeleri'ne satıp adanın idaresini
onlara devretmede buldu.
Diğer bir girişim olarak Selahaddin ile barış müzakerelerine girişmek için bir elçi gönderdi.
Richard Kudüs'ün ve etrafındaki Ürdün Nehri'ne kadar arazinin idaresinin Haçlılara geri
verilmesi ve Hittin Savaşı'nda Haçlıların
kaybettiği “gerçek istavroz” un iade edilmesini istedi.
Lakin Selahaddin; “Kudüs sizin olduğu kadar bizimdir de.
Peygamberimiz miraca oradan çıkmıştır
ve mahşer günü ümmetimiz orada toplanacaktır.
Dolayısıyla Kudüs’ü terk etmemiz söz konusu olamaz.
Toprak konusuna gelince; Şeria
Nehri’nin batısında kalan yerleri istemişsiniz.
O topraklar hep bize aitti. Siz, Müslümanların
zaaflarından yararlanarak oraya yerleştiniz
ama savaş sürdüğü müddetçe ele geçirdiğiniz
yerlerin keyfini sürmenize izin vermeyeceğiz.
Haça gelince; o bizim elimizde bir kozdur.
İslam’ın lehine önemli bir taviz alırsak
o zaman size geri verebiliriz.” Diye karşılık verdi.
Kasım gelince yağmurlar geldi ve fena deniz şartları başladı.
Bu şartlar
altında genellikle askeri harekat yapılmamaktaydı.
Selahaddin ordusunun yarısını terhis edip
Mısır'a geri gönderdi
ve gerisini de Kudüs'te ordugâha çekti.
Fakat Richard bunu fırsat
bilip Kasım ortasında Kudüs'e gitmek üzere
büyük bir askeri harekata geçti.
Selahaddin'in
ordusu tarafından terk edilmiş olan Remle’ye ilerledi.
Şehri ele geçirip 6 hafta orada
kaldı.
Richard, Hıristiyanların kendi inançlarındaki yılbaşını yani Noel’i Latrun'da kutladı.
Ardından 3 Ocak'da ordusuyla Küdüs’e yaklaşık 19 km uzaklıkta olan "Beit-Nuha"
kalesine erişti.
Araziyi bilmeyen Haçlı askerleri bunu çok sevinçle karşıladılar.
Ama havayı ve coğrafyayı bilenler, özellikle Tapınak Şövalyeleri ve Hospital Şövalyeleri,
bu kötü hava şartları altında yağmur çamurda tepelerden inip Kudüs'e başarı
ile hücum etmenin imkânsız olduğunu ifade ettiler.
Ayrıca Selahaddin'e Mısır'dan
gelen takviye ordusunun gelmiş ve yakın
tepelerin birinde kampa girmiş bulunmakta
olduğu ve eğer hücum geçilirse Selahaddin'in
iki ordusu arasında kalınmasının da mümkün
olduğu öğrenildi.
Richard bu mevkide 5 gün kaldıktan sonra stratejik durumu iyi
bilenlerin tavsiyelerine uyarak geri dönmeye karar verdi.
Bu Richard'ın ordusunun Kudüs'e
en yakın olarak geldiği mevki oldu.
Richard ordusu ile terk edilmiş Remle’ye geri çekildi.
Ardından plan yaparak Remle, İbelin yoluyla Selahaddin'in yıktırdığı Askalon'a gitme
emri verdi.
Haçlı ordusu ile Askalon'a geldiği zaman
Richard hemen birkaç ay önce yerle bir edilen
bu kalenin ve şehrin yeniden yapılması
emrini verdi.
O da Selahaddin gibi şehrin stratejik önemini anlamıştı.
Bundan sonra
4 ay boyunca Richard, Askalon'da kaldı ve
bu kaleyi Filistin sahilinde en korumalı
bir kale olarak yapılmasına zamanını hasretti.
Richard bu uğraşa kendini ve ordusunu hazırlamışken
Selahaddin hiçbir hücumda bulunmadı ve
bu yüzden bazı emirler tarafından büyük
tenkide uğradı.
Tarihçiler Selahaddin'in bu nispi hareketsizliğinin nedenini
ordusuna
bir dinlenme dönemi sağlamak istemesine;
Musul ve Cezire'den yeni gelecek takviyeleri
beklemesine ve huzursuz olan emirlerle disiplinli
bir hücuma geçemeyeceğine inanmasına yormaktadırlar.
Ayrıca Haçlılar arasında uyuşmazlık çıktığı ve büyük mali sorunları olduğunu
da casusları yoluyla öğrenmiş olup, yeni hücumlar yaparak onları yeniden birleştirmek
istememesini de bir neden olarak gösterirler.
Bu sırada haçlılar arasında çok başlılık
ve uyumsuzluk baş göstermeye başladı.
Burgundi Dükü ve diğer önemli bazı Fransız
komutanlar ve askerler
Richard'ın ordusunu terk edip Akka'ya geçtiler.
Akka limanında
bulunan Pisa Cumhuriyeti gemi kaptanları
ile Ceneviz Cumhuriyeti gemi kaptanları
arasında çıkmış
ve Pisalılar Akka şehrini işgale kalkışmışlardı.
Tüm bu sorunlarla
uğraşan Kral Richard’ın sabrı git gide tükeniyordu.
Bu sırada Selahaddin küçük
birlikle pusular kurarak haçlıları tacize
ve yıldırma stratejine başvurmuştu.
Yaz
mevsimine kadar manevra savaşları devam
ederken Richard artık geri çekilmek konusundaki
niyetini iyice belli etti çünkü tahtını kaybetmek üzereydi.
Emri altındaki diğer
Haçlılar ise Kudüs’e saldırmak istiyordu.
Lakin ikmal hatlarını korumaya almadan Kudüs’e
saldırması intihar olurdu.
Temmuz 1192'de Richard emrindeki Haçlı ordusu Küdüs'ü alamadığı için ve sahilde hücuma maruz
kalacağı için Filistin'in kuzeyine doğru
çekilmeye başladı.
Selahaddin'in ordusu daha önce Haçlıları Kudüs'e hücumlarında harekat merkezi olan Yafa kalesine hücuma geçti
ve üç gün süren kuşatmadan sonra
şehri ve kaleyi eline geçirdiler.
Küçük bir kısım savunmacı iç kaleye çekildi.
Bu Müslüman ordusu Haçlıların Temmuz 1191'deki Akka Kuşatması sonucunda teslim olan askerleri, kadın ve çocukların
tümünü
canice şehit ettiklerini unutmamışlardı.
Yafa'da bulunan haçlılara
karşı bir intikam katliamı başlattılar.
Hiçbir haçlı askerini sağ bırakmıyorlar
esir almıyorlardı.
Selahaddin Eyyubi bunu önlemeye çalıştıysa da, asker kontrolünü kaybetmişti.
Bunun üzerine Selahaddin’in savunmacı Haçlılara
iç kaleye çekilip kendilerini savunmaları hakkında haberler gönderdiği rivayet edilir.
Kral Richard,
Yafa'ya hücumu duyunca kuzeyde kıyı boyunda
demirli gemilere ordusunun zırhlı şövalyelerini
ve İtalyan Pisa'lı
ve Genova'lı okçuları doldurarak hızla Yafa önlerine geldi.
31
Temmuz'da Richard 55 zırhlı şövalye, birkaç
yüz piyade askeri ve 2000 kadar kurmalı
yay kullanan Cenova'lı ve Pisa'lı denizci
birliği ile karaya çıktı ve kaleye hücuma
geçti.
Aynı gün içinde şehir tekrar Haçlılar eline geçti.
Yafa'yı eline geçiren ve Richard'ın
hücumuna karşı kaleyi savunan Müslüman askerler şehirden kaçabildiler.
Selahaddin
bu kaçışı ancak kaleden 10 km kadar ileride durdurabildi
ve ordusunu ancak orada yeniden
düzene sokabildi.
Selahaddin Yafa'yı korumak için Haçlı takviye birliklerinin gelmekte olduğu haberini aldı.
Bunun üzerine hemen harekete geçerek ertesi gün sabah erkenden şehre hücum ettiler.
5 Ağustos günü Selahaddin'in çok hafif zırhlı Mısır süvari birlikleri
şehre hücuma geçtiklerinde büyük zayiata uğradılar.
Bazı Müslüman askerler şehre
girmeyi başardılar Fakat Richard kendi birlikleri
ile gelip Müslüman birliklerini şehirden
çekilmeye zorladı.
Akşama doğru Selahaddin ordusunu geri çağırdı ve Kudüs'e doğru çekilmeye başladı.
Bu Yafa Muharebesi Richard'ın zaferi ile sonuçlanmakla beraber Richard'ın hiç ihtiyatları bulunmadığı için bu
galibiyeti pekiştirme imkânı bulunmamaktaydı.
Sarf ettiği olağanüstü şahsi gayret dolayısıyla Richard yorgun düşmüş ve hastalanmış;
muharebeden hemen sonra yüksek bir ateşle hasta yatağında kalması gerekmişti.
Buna karşılık Selahaddin Kudüs’e geri geldiği zaman Mısır'dan ve kuzey Suriye'den
yeni
gelmiş olan taze ve eğitimli birlikler orada onu beklemekteydi.
Selahaddin Muharebeye devam
edebilirdi. Lakin Richard’ın sabrı tükenmek üzereydi.
Richard hem çok yorulmuş hem
de İngiltere’den gelen haberlere göre
kardeşi John tahtını ele geçirmek için
isyan hareketleri başlatmıştı.
Dolayısıyla Richard bir an evvel bir barış anlaşması
yapıp İngiltere’ye dönmek istiyordu.
Ancak Selahaddin ve Richard arasındaki müzakerelerde
ana ihtilaf konusu Askelon’du.
Selahaddin asla Askelon’dan vazgeçmiyor, üstelik
Askelon’a yapılan kalenin taşlarının tek tek sökülmesini Richard’a dayatıyordu.
Richard Diğer bütün taleplerinden vazgeçti ancak en azından
Askelon’u elinde tutabilmek
için adeta yalvardı.
Olumsuz yanıt alınca kışı burada geçirmek zorunda kalacağını belirten bir ültimatom yolladı.
Selahaddin ise Richard’ın blöf yaptığını, burada
kalıcı olmadığını, öyle ya da barış
yapmak zorunda olduğunu biliyordu ve ona:
“Kışı ülkenden ve ailenden iki aylık
mesafede geçirmek istersen hiç durma. Bana
sorarsan, ben kışı, sonra yazı, sonra
bir başka kışı ve bir başka yazı burada
geçirebilirim çünkü burası benim memleketim.
Yaz için bir ordum, kış için bir başka
ordum var.
Allah zaferi ikimizden birine nasip edinceye kadar böyle oturup bekleyeceğim.”Dedi.
Sonunda Richard Askelon’dan vazgeçti ve Remle anlaşması imzalandı.
Anlaşmaya
göre Fransızlar Sur’dan Yafa’ya kadar
sahil bölgesini ellerinde tutacak ancak ülkenin
geri kalanı üzerinde
Selahaddin’in otoritesini kabul edeceklerdi.
Askelon Müslümanların
elinde kalacak ve kalenin taşları tek tek sökülecekti.
Bunun yanında Hristiyanlara
Kudüs’e serbestçe geçiş hakkı verilmişti.
Haçlılar, Kutsal Topraklar’dan ayrılmadan
önce Kudüs’ü silahsız bir şekilde ziyaret ettiler.
Fakat Richard onlara katılmadı.
10 Eylül’de Selahaddin ordusunu terhis ederken bir ay sonra da Richard,
ordusuyla
Akka’dan İngiltereye doğru yelken açtı
ve Üçüncü Haçlı Seferi sona ermiş oldu…
Üçüncü Haçlı Seferi'nin sona ermesi
ne Müslümanları ne de Hristiyanları tatmin
etti.
Birçok müslüman Selahaddin'in, Filistin'in
önemli güney kıyılarını oraları gasp
etmiş olan Hristiyanlara bırakılmasını
ve Akka merkezli Kudüs Krallığı ve Trablusşam
merkezli Trablus Kontluğu'nun
hala buralarda hüküm sürmesinden hoşnut değillerdi.
Selahaddin'in özel kalem sekreteri olan ve
onun biyografisini yazan Bahaaddin İbn-i
Şeddad eserinde Selahaddin'in şunları
beyan ettiğini bildirmektedir: Kendime ne
olacağını bilmediğim için
bir barış yapmaktan korkmaktayım.
Onlara bu arazileri bıraktığımız için düşmanlarımız büyüyüp güçleneceklerdir.
Daha önce terk etmiş oldukları arazileri tekrar ellerine geçirmek için geri geleceklerdir.
Onların
her birinin kendi kaleleri içinde korunup
sarınmış ve buralardan 'ben burada kalacağım'
diye fikirlerini ilan edeceklerini ve Müslümanların
da bundan harap olacaklarını görmeyi bekliyorum". Bunlar onun sözleriydi ve sonra da aynen söylediği gibi oldu.
Hristiyanlar da Kudüs'ün
Hristiyan ellerine geçmemesinden ve
Birinci Haçlı seferi'nde elde edilip gasp edilen
arazilerin ve kalelerin çoğunun Hristiyan
eline geri döndürülmemesinden, hatta Müslümanların
tamamıyla elimine edilip ortadan kaldırılmamalarından
dolayı yeise düşmüşlerdi. Üçüncü
Haçlı Seferi'nin bu şekilde hüsrana uğraması
1192'den hemen 6 sene sonra Dördüncü Haçlı
seferinin başlatılmasına yol açmıştı.
