
Polish: 
Ten film jest iluzją.
Może wydawać się że się ruszam, ale
tak nie jest.
Jestem tylko serią zdjęć
szybko migającą przed twoimi oczami.
Twój mózg zszywa zdjęcia razem
aby stworzyć wrażenie, że jestem w ruchu
tak jak by było, gdybym był
przed Tobą.
Twój mózg zawsze interpretuje i próbuje
zrozumieć świat w locie,
i nie zawsze uzyska wszystkie informacje, które
wymaga od zmysłów, aby dowiedzieć się, co się
faktycznie dzieje.
Tak więc bardzo często, mózg musi zgadywać
w oparciu o to, czego doświadczyłeś
w przeszłości i jak ewoluował człowiek.
I zazwyczaj jest w tym bardzo dobry, 
ale gdy wiesz jak wykorzystać skróty,
które mózg lubi obierać, łatwo je oszukać.
To jest dokładnie to, co robią iluzje optyczne.
A są one czymś więcej niż tylko sztuczkami.
Więc tutaj jest osiem złudzeń, które nauczyły naukowców dużo o tym, jak oczy i mózg

English: 
This video is an illusion.
It might seem like I’m moving around, but
I’m not.
I’m just a series of completely still images
flashing quickly before your eyes.
Your brain is stitching those frames together
to create the perception that I’m moving
around like I would be if I were right there
in front of you.
Your brain is always interpreting and trying
to understand the world on the fly, and it
doesn’t always get all the information it
needs from your senses to figure out what’s
actually happening.
So a lot of the time, your brain has to guess
based on what you’ve experienced in the
past and how humans have evolved.
And it usually does a very good job of this,
but once you know how to exploit the shortcuts
that brains like to take, it’s easy to fool
them.
That’s exactly what optical illusions do.
And they’re more than just fun party tricks.
So here are eight illusions that have taught
scientists a lot about how eyes and brains

English: 
process and interpret different kinds of visual
information.
Let’s start with the illusion you’re looking
at pretty much whenever you are on YouTube:
videos like this one.
It works because it takes some time for your brain to process whatever you’re looking at.
So if you suddenly look somewhere else, there’s
about a fifteenth of a second where your brain
is still holding onto what you were just looking
at — just in case it might come in handy
for processing whatever you’re looking at
now.
This effect is called the persistence of vision,
and it’s why videos fool your brain.
In videos, the next frame is already on the
screen before your brain lets go of the one
before it, and so you naturally meld them
together into a continuous single thing.
That’s how a bunch of stationary images
create the illusion of motion.
There are also other ways old images can stick around.
Stare at a bright green screen for about a
minute without blinking and then quickly shut
your eyes or look at a white wall, and you’ll
probably see a magenta rectangle right where
the green used to be.
That magenta rectangle is an afterimage, and it’s caused by what’s known as retinal fatigue.
When certain cells in your eyes have been
active for a long enough time, they can basically
run out of energy.

Polish: 
przetwarzają i interpretują różne rodzaje informacji wizualnych.
Zacznijmy od iluzji, których szukasz
w prawie każdym przypadku, gdy jesteś na YouTube:
Filmy jak ten.
To działa, ponieważ mózg potrzebuje trochę czasu by przetworzyć to na co patrzysz.
Więc jeśli nagle spojrzysz gdzieś indziej, to jeszcze przez około 1/15 sekundy twój mózg
nadal trzyma się tego, na co przed chwilą patrzyłeś - tak na wszelki wypadek gdyby mogło się przydać
do przetwarzania tego na co patrzysz
teraz.
Efekt ten nazywany jest kontrastem następczym
i to dlatego filmy oszukują twój mózg.
W filmach następna klatka jest już na
ekranie jeszcze przed tym jak twój mózg wymaże
poprzednią, a więc w sposób naturalny łączy je
razem w jeden ciągły materiał.
W ten sposób grono nieruchomych obrazów
tworzy iluzję ruchu.
Istnieją także inne sposoby by poprzednia klatka została z nami.
Patrz na jasnozielony ekran przez około
minutę bez mrugania, a następnie szybko zamknij oczy
i spójrz na białą ścianę. Prawdopodobnie ujrzysz prostokąt w kolorze magenta tam, gdzie wcześniej
był zielony.
Ten prostokąt o kolorze magenta to powidok, a spowodowany jest tak zwanym zmęczniem siatkówki.
Gdy niektóre komórki w twoich oczach były
aktywne przez wystarczająco długi czas, może im po prostu
zabraknąć energii.

Polish: 
Kiedy patrzysz na zielony ekran, odpowiedzialne za widzenie tego koloru czopki ciągle reagują
żeby poinformować twój mózg, że przed tobą jest coś
zielonego, podczas gdy czerwone i niebieskie
po prostu się obijają.
Następnie, jeśli spojrzysz na coś innego, 
zielone czopki rozpaczliwie potrzebują odpocząć.
Jeśli patrzysz na białą ścianę - która
powinna być równą mieszaniną czerwonego, zielonego,
i niebieskiego - zielone po prostu nie są w stanie nadążyć.
Zamiast tego więc, twoje oczy mówią twojemu mózgowi, że
patrzy na coś, co jest równe
po części czerwonemu i niebieskiemu, ale nie zielonemu -
znanego jako magenta.
Inne rodzaje komórek mogą także zostać zbytnio pobudzone.
To właśnie dzieje się ze spiralą, która jest
czasami nazywana iluzją wodospadu lub
efektem następczym ruchu.
Wpatruj się w samo centrum tej spirali i
staraj się nie mrugać.
Miej wzrok wpatrzony w punkt.
Stajesz się senniejszy...
Bardzo śpiący...coraz bardziej ... ok, to
to właściwie zupełnie inna kwestia ;)
Dobra, jak teraz wyglądam?
Trochę rozlany?
Może trochę pokręcony?
Efekt następczy ruchu jest ruchową wersją prostokąta w kolorze magenty z poprzedniej iluzji.

English: 
When you stare at the green screen, the green cone cells in your eyes are constantly firing
to tell your brain that there’s something
green in front of you while the red and blue
ones just sort of sit there.
Then, when you look at something else, those
green cones desperately need a break.
If you’re looking at a white wall — which
should be an equal mixture of red, green,
and blue — the greens just aren’t able
to keep going.
So instead, your eyes tell your brain that
you’re looking at something that’s equal
parts red and blue, but not green — also
known as magenta.
Other kinds of cells can also get overstimulated.
That’s what’s going on with a spiral that’s
sometimes called the waterfall illusion or
the motion aftereffect.
Stare at the very center of this spiral and
try not to blink.
Keep your eyes locked on the spot.
You are getting sleepier...
Very sleepy… getting sleep...ok, it’s
actually, that’s a different thing.
Alright, now, how do I look?
A little bloated?
Maybe a little spinny?
The motion aftereffect is like the motion
version of that magenta rectangle from before.

Polish: 
Twoje oczy mają specjalne komórki, które wykrywają ruch
i obrót w różnych kierunkach.
Są bardzo ważne, aby ułatwić poruszanie się po
świecie, ale również mogą się przemęczyć,
tak jak czopki.
Naukowcy uważają, że to właśnie się dzieje, kiedy
patrzysz na spiralę: Komórki, które wykrywają
rotację w tym kierunku reagują ciągle,
a te które są odpowiedzialne za rotację w drugą stronę,
nie pracują zbyt mocno.
Aktywne komórki były wyczerpane zanim pojawiłem się znowu na ekranie, więc prawdopodobnie
nie mogły odpowiedzieć na tyle dobrze, aby dopasować swoich sąsiadów i poinformować mózg, że się nie obracałem.
Więc twój mózg założył, że zacząłem obracać się w
przeciwnym kierunku do spirali, dlatego właśnie
wydawało się, że kręciłem się w przeciwnym kierunku do spirali.
Nazywamy to iluzją wodospadu, bo gdy będziesz się wpatrywał w wodospad wystarczająco długo
skały mogą zacząć wyglądać jakby poruszały się do góry w kierunku nieba.
Stoły Sheparda są nazwane po kognitywistyku Rogerze Shepardzie - , który opublikował oraz
wyjaśnił tę iluzję w 1990 roku.
Te dwa stoły może wydają się być kompletnie innego kształtu: jeden jest długi i smukły,
a drugi krótki i krępy.
Ale tak naprawdę są dokładnie takiego samego kształtu
i rozmiaru. Wystarczy obrócić tak, że jeden jest poziomy
a drugi jest w pozycji pionowej.

English: 
Your eyes have special cells that detect movement
and rotation in different directions.
They’re really important to help you navigate
the world, but they can get overused just
like your color cones.
Scientists think that’s what happens when
you watch the spiral: The cells that detect
rotation in that direction fire constantly
while the ones for rotation in the other direction
aren’t doing much at all.
The firing cells were exhausted by the time
I showed back up on screen, so they probably
couldn’t respond well enough to match their neighbors and tell your brain that I wasn’t rotating.
So your brain assumed I started rotating the
opposite way the spiral was, which is why
I seemed like I was spinning in the opposite
direction from the spiral.
It’s called the waterfall illusion because
rocks can start to look like they’re moving
up into the sky after you’ve been staring
at a waterfall for long enough.
Shepard’s tables are named after the cognitive
scientist Roger Shepard, who published and
explained the illusion back in 1990.
These two tables might seem like they’re
completely different shapes: One is long and
slender, and the other’s short and squat.
But they’re actually the exact same shape
and size, just rotated so that one is horizontal
and the other is more vertical.

Polish: 
Jest to sztuczka z perspektywą, tak jak na zdjęciu z torami kolejowymi.
Tory kolejowe wyglądają niemal jak pionowe linie,
ale twój mózg wie, że one tak wyglądają,
ponieważ są coraz dalej od ciebie.
Więc nie widzisz linii 2D; widzisz tory 3D.
Twój mózg próbuje interpretować pionowe stoły Sheparda w taki sam sposób.
Zakłada on, że ​​długie, prawie pionowe
linie oznaczają, że stół oddala się na odległość,
co oznaczałoby, że stół po lewej stronie
jest znacznie dłuższy, niż wygląda.
To złudzenie, w rzeczywistości sięga wstecz aż do połowy XIX w., kiedy to niemiecki psycholog o imieniu
Adolf Ficka zauważył, że ludzie zwykle myślą,
że linie pionowe są dłuższe niż linie poziome.
Ale nauka, która stała za tym zjawiskiem nie została w pełni wytłumaczona, aż do pojawienia się Sheparda 100 lat później.
Iluzja obracającej się tancerki została stworzona przez japońskiego projektanta WWW Nobuyuki Kayahara
w 2003 roku.
Około dwie trzecie ludzi uważa, że tancerka
kręci się zgodnie ze wskazówkami zegara na jej lewej stopie, ale
pozostali widzą jak wiruje przeciwie do ruchu zegara na jej prawej stopie.
A niektórzy ludzie są w stanie przełączać się pomiędzy tymi dwiema opcjami, jeśli starają się wystarczająco mocno.
Nazywamy to bistabilną iluzją, i to
działa tak samo jak słynna króliko-kaczka
i kostka Necker.

English: 
The trick has to do with perspective, like
the kind in a photo of train tracks.
Train tracks look like nearly vertical lines,
but your brain knows that they’re only like
that because they’re getting farther from
you.
So you don’t see 2D lines; you see 3D tracks.
Your brain tries to interpret Shepard’s
vertical table in the same way.
It assumes that the long, nearly vertical
lines mean that it’s receding into the distance,
which would mean that the table on the left
is much longer than it looks.
This illusion actually dates all the way back
to the 1850s, when a German psychologist named
Adolf Fick noticed that people usually think
that vertical lines are longer than horizontal lines.
But the science behind it wasn’t fully explained
until Shepard came along a century later.
The spinning dancer illusion was created by Japanese web designer Nobuyuki Kayahara back
in 2003.
About two-thirds of people think the dancer
is spinning clockwise on her left foot, but
everyone else sees her spinning counter-clockwise
on her right foot.
And some people are able to switch between
the two if they try hard enough.
This is called a bistable illusion, and it
works the same way as the famous rabbit-duck
illusion and the Necker cube.

Polish: 
W bistabilnej iluzji po prostu nie ma
wystarczająco dużo informacji, aby powiedzieć dokładnie, co
widzisz, więc każdy ludzki mózg tworzy różnego rodzaju założenia
i dochodzi do różnych wniosków.
Wiele osób twierdzi, że takie złudzenia
jak obracająca się tancerka pokazuje, która strona twojego
mózgu jest dominująca, ale nie jest to 
prawdą.
Po prostu ma to związek ze sposobem w jaki interpretujesz światło i kąt ustawienia kamery.
Większość ludzi automatycznie zakłada, że widzi tancerkę z góry, dlatego śledzą
jej rękę, która wydaje się iść zgodnie z ruchem wskazówek zegara z tej perspektywy.
Inni zakładają, że patrzą na nią od dołu i skupiają się na jej stopie, która porusza się przeciwnie do ruchu zegara
z tego punktu widzenia.
Więc tancerka może poruszać się w dowolnym kierunku
w zależności od sposobu w jaki mózg interpretuje obrazy.
Istnieje wiele złudzeń, gdzie wszyscy wiemy, 
że mózg jest oszukiwany, bo
tworzy pewnego rodzaju założenie.
Mózgi są skomplikowane.
A o niektórych wiemy dużo.
Weźmy ten obraz.
Pola oznaczone "A" i "B" mogą
wyglądać jak różne odcienie szarości, ale
w rzeczywistości są dokładnie tego samego koloru.
Nazywa się to szachownicą Adelsona.
Twój mózg robi tutaj założenie -
o cieniach - ale o tej iluzji można powiedzieć

English: 
In a bistable illusion, there just isn’t
enough information to tell you exactly what
you’re seeing, so different people’s brains
make different kinds of assumptions — and
settle on different conclusions.
A lot of people have said that illusions like
the spinning dancer show which side of your
brain is dominant, but that’s not actually
true.
It just has to do with the way you interpret
the lighting and camera angle.
Most people automatically assume that they’re
seeing the dancer from above, so they follow
her hand, which seems to go clockwise from
that perspective.
Others assume they’re looking at her from
below and focus on her foot, which moves counterclockwise
from that angle.
So the dancer can move in either direction
depending on how your brain interprets the images.
There are lots of illusions where all we know
that the brain is being tricked because it’s
making some kind of assumption.
Brains are complicated.
Others, we do know a lot about.
Take this image.
The boxes marked “A” and “B” might
look like different shades of gray, but they’re
actually the exact same color.
It’s called the checkered square illusion.
Your brain is making an assumption here — about
shadows — but there’s a lot more to the

English: 
illusion than that.
It has to do with something called lateral
inhibition.
When you look at a big region that’s all
the same color, your brain doesn’t want
to be receiving all those identical signals.
They’d be clogging it up when it could be
focusing on something more important.
So the nerves in the back of your eyes sort
of summarize what you’re seeing.
They send your brain signals that say things
like, “This entire area is gray, and then
it gets brighter here along this line.”
In the checkered square illusion, your brain
gets signals saying that “A” is surrounded
by lighter areas while “B” is surrounded
by darker areas.
So your brain assumes that “A” must be
darker and “B” must be lighter.
And that’s why “A” looks darker than
“B”.
There’s another illusion that happens because of the way your brain interprets light and dark.
And you might’ve noticed it in this very
video.
People point it out all the time in the comments
every time I wear this shirt.
It’s called the Hermann-grid illusion, where
you tend to see dark patches on light lines
separating darker squares into a kind of checkerboard pattern.
But you don’t see the patches when you look directly at the lines.
There are two kinds of white areas in the
checkerboard grid illusion: intersections

Polish: 
o wiele więcej.
Mamy tu do czynienia z hamowaniem obocznym.
Kiedy patrzysz na duży jednokolorowy obszar, twój mózg nie chce
otrzymywać tych wszystkich identycznych sygnałów.
Blokowałyby go one, gdy ten może
koncentrować się na czymś ważniejszym.
Więc nerwy w tylnej części gałek ocznych, wykonują coś na kształt podsumowania tego co widzisz.
Wysyłają sygnały do mózgu, które mówią coś takiego: "Cały ten obszar jest szary, a następnie
robi się jaśniejszy tutaj wzdłuż tej linii."
W szachownicy Adelsona, twój mózg
dostaje sygnały mówiące, że "A" jest otoczony
przez jaśniejsze obszary, podczas gdy "B" jest otoczony przez ciemniejsze.
Więc twój mózg zakłada, że ​​"A" musi być
ciemniejsze, a "B" musi być jaśniejsze.
I dlatego "A" wygląda ciemniej niż
"B".
Jest jeszcze jedno złudzenie, które zachodzi dlatego, że twój mózg interpretuje jasność i ciemność w ten sposób.
Być może zauważyłeś to w tym właśnie filmiku.
Ludzie ciągle o tym wspominają w komentarzach za każdym razem kiedy noszę tę koszulę.
Nazywa się to siatką Hermana, gdzie można zauważyć ciemne łatki na jasnych liniach
oddzielające ciemne kwadraty tworzące pewnego rodzaju wzór szachownicy.
Ale nie widać łatki jeśli spojrzysz bezpośrednio na linię.
Istnieją dwa rodzaje białych obszarów
na siatce Hermana: skrzyżowania

English: 
— that is, the areas between four squares
— and stretches, or the lines between squares.
Like with the checkered square illusion, the
illusion on my shirt probably happens because
of the way your brain interprets different
regions based on their surroundings.
Between squares, white is mostly surrounded
by dark, so your brain assumes these little
white strips must be even lighter— as if
the darker squares nearby meant the white
stretches were in shadow.
But at the intersections, the opposite happens.
The white in the center of the intersection
is surrounded by white on all sides, so your
brain assumes that it’s probably darker
than it appears.
Your brain puts in dark spots to compensate,
which is why it looks like there are little
dots all over my shirt, but not actually when
you are looking directly at them.
All the illusions we’ve talked about so
far happen because of neuroscience and psychology,
but some have to do more with the laws of
physics.
Like mirages.
Mirages happen because of temperature inversions,
where a layer of hot air is trapped right
above the ground by a layer of cooler air
above it.

Polish: 
- To znaczy, obszary między czterema kwadratami
- oraz odcinki, albo linie pomiędzy kwadratami.
Podobnie jak w przypadku siatki Hermana, iluzja na mojej koszuli prawdopodobnie ma miejsce ze względu
na sposób w jaki twój mózg interpertuje różne obszary opierając się na otoczeniu.
Między kwadratami, biały jest w większości otoczony
przez czarny, więc twój mózg przyjmuje, że te małe
białe paski muszą być jeszcze jaśniejsze - jakby
ciemniejsze kwadraty w pobliżu oznaczały, że białe
odcinki byłyby w cieniu.
Ale na skrzyżowaniach jest odwrotnie.
Białe miejsce w środku na przecięciu
jest otoczone białym ze wszystkich stron, więc
mózg zakłada, że ​​jest prawdopodobnie ciemniejsze
niż się wydaje.
Twój mózg tworzy ciemne plamki dla równowagi.
Dlatego też wygląda to tak, jakby były tam małe
kropeczki na całej mojej koszuli, ale w rzeczywistości kiedy
szukasz bezpośrednio, ich tam nie ma.
Wszystkie złudzenia, które omówiliśmy do tej pory mają związek z neurobiologią i psychologią,
ale niektóre mają więcej do czynienia z prawami fizyki.
Podobnie jak miraże.
Miraże zachodzą z powodu inwersji temperatury,
gdzie warstwa ciepłego powietrza jest uwięziona blisko
podłoża za pomocą warstwy chłodniejszego powietrza tuż nad.

English: 
Light bends in air just like it does in water,
but the amount that it’s bent depends on
the temperature of the air.
If the hot air on the ground is thick and
warm enough, it can act almost like a mirror,
bending incoming light back away from the
ground and into your eyes, creating a mirage.
Since air is pretty turbulent, mirages tend
to shimmer, as if the light is reflecting
off of water instead of a mirror.
When you hear about somebody in the desert seeing a mirage of a body of water, this is why.
But mirages might also be an explanation for a famous myth: the ghost ship called the Flying Dutchman.
Legend has it that the Flying Dutchman is
doomed to sail the seas forever, and sailors
would sometimes even see the ghostly-looking
ship on the water.
But the ship was just a mirage.
It happened when the sun warmed the air above the ocean, but the water kept the lowest layer
of air cool.
This can create a mirage that’s the opposite
of what happens in the desert.
Instead of looking like it’s reflected off
the ground, light can bend and make things
look like they’re floating in mid-air.
A ship just over the horizon, for example,
might look like it’s floating above the
water like some sort of ghost ship.

Polish: 
Światło załamuje się w powietrzu tak jak to robi się w wodzie,
ale ilość która się załamuje zależy
od temperatury powietrza.
Jeśli gorąca warstwa powietrza przy ziemi jest gruba i
wystarczająco ciepła, może działać prawie jak lustro,
załamując nadchodzące światło, które wraca z poziomu gruntu do twoich oczu, tworząc miraż.
Ponieważ powietrze jest dość niespokojne, miraże mają tendencję do
migotania, jakby światło odbijało się
od wody zamiast lustra.
Kiedy słyszysz o kimś na pustyni widzącego miraż akwenu, to właśnie dlatego.
Ale miraże możą być również wyjaśnieniem znanego mitu: Statek widmo o nazwie Latający Holender.
Legenda głosi, że Latający Holender jest
skazany na wieczne żeglowanie po morzach, a żeglarze
czasami nawet widują upiornie wyglądający
statek na wodzie.
Ale statekiem był po prostu miraż.
Dzieje się tak, gdy słońce ogrzewa powietrze nad oceanem, ale woda utrzymuje najniższą warstwę
powietrza chłodną.
Może to stworzyć miraż, który jest przeciwieństwem tego, co dzieje się na pustyni.
Zamiast udawać odbicie gruntu, światło może się załamać i stworzyć rzeczy,
które wyglądają jakby unosiły się w powietrzu.
Statek tuż nad horyzontem, na przykład,
może wyglądać jakby pływał powyżej
linii wody, jak jakiś statek widmo.

English: 
So, sometimes you might see a nonexistent
magenta rectangle, a bunch of dots on my shirt,
or even the Flying Dutchman shimmering above
the horizon.
But they’re just optical illusions — what
happens when your brain, or the laws of physics
play tricks on you.
Thanks for watching this episode of SciShow, which was brought to you by our patrons on Patreon.
If you want to help support this show, you
can go to patreon.com/scishow.
And don’t forget to go to youtube.com/scishow
and subscribe!

Polish: 
Tak więc czasami można zobaczyć nieistniejący prostokąt w kolorze magenta, grono kropeczek na mojej koszuli,
lub nawet Latającego Holendera połyskującego powyżej
horyzontu.
Ale to tylko iluzje optyczne - czyli to, co
się dzieje, gdy mózg, czy prawa fizyki
próbują cię zwieść.
Dzięki za oglądanie tego epizodu SciShow, które zostało dostarczone przez naszych Patronów na Patreonie.
Jeśli chcesz wesprzeć ten show, 
możesz wejść na patreon.com/scishow
I nie zapomnij aby zasubskrybować youtube.com/scishow
