
Russian: 
Привет и добро пожаловать на Ускоренный курс Европейской истории. Я Джон Грин,
и, как вы знаете, Средневековая Европа имеет ужасную репутацию.
Мы часто слышим, что она была полна болезней и голода, и это так.
Детей, предположительно, заставляли жениться в 6, или 8, или 10 лет,
что не было обыкновенным явлением,
хотя люди действительно стали жениться раньше,
отчасти потому, что они и умирали раньше.
Мы слышали про принцев на белых конях, что рубят людей без цели,
хотя и с хорошими манерами, и это называется рыцарством.
Отчасти это правда, хотя рыцарский кодекс находился в упадке.
А ещё мы слышали, что тогда пить воду было небезопасно,
поэтому они пили только пиво. Об этом мы поговорим позже.
Но да, сегодня мы обратим внимание на так называемые Средние века.
(заглавная тема)
Так вот по поводу пива: в те времена люди действительно пили пиво и эль.
Они были питательны, и таковы до сих пор.

Turkish: 
Merhaba ve Crash Course ile Avrupa Tarihine hoşgeldiniz, Ben John Green,
Ve bildiğiniz gibi ortaçağ Avrupa'sı çok kötü bir üne sahip.
Sık sık hastalıkların ve açlıkların hüküm sürdüğünü duyuyoruz (ki öyleydi).
Rivayete göre çocuklar; altı, sekiz ya da on yaşlarında zorla evlendiriliyorlardı. Aslında bu, insanların daha erken
evlenip daha erken ölmelerine rağmen
yaygın değildi.
Şövalyelerin ışıltılı zırhlarıyla ve şövalyeliğin iyi terbiyeyi öğütleyen kurallarıyla katliamlar yaptıklarını işitiyoruz. Aslında bu da şövalyelik
kodunun öneminin düşüşte olmasına rağmen doğru.
Ve yine su içmek tehlikeli olduğundan özellikle bira içtiklerini de duyuyoruz.
Buna da birazdan değineceğiz. Her neyse, bugün dikkatimizi sözüm ona "Orta Çağ'a" vereceğiz.
Ah, bira konusu vardı! O günlerde insanlar bira ve ale içti.

English: 
Hello and welcome to Crash Course European history, I'm John Green,
and as you may know medieval Europe has a terrible reputation.
We often hear that it was disease and famine-ridden (which it was).
Children were supposedly forced to marry at six or eight or ten years old, which was not common,
although people did start marrying younger,
in part because they were also dying younger.
We hear that knights in shining armor slaughtered wantonly, albeit with good manners called chivalry, which is partly true,
although the chivalric code was in decline.
And we also hear that it wasn't safe to drink the water, so they drank beer exclusively,
which more on that in a moment. But yeah, today we're turning our attention to these so-called "Middle Ages."
But right, so about beer. In those days, people did drink beer and ale.

Turkish: 
Bunlar besleyeciydi (hala öyleler) ama başka şeyler de içtiler: süt, diğer içecekler ve özellikle su gibi.
Sağlıklı ve lezzetli içme suları ulan kuyular vardı.
Yine de, 14'üncü ve 15'inci yüzyıllarda birçok kötü şeyin yaşandığı doğru.
Kara Veba, Katolik Kilisesi'inde yaşanan büyük bölünme ve Yüzyıl Savaşları gibi.
Ayrıca 14'üncü yüzyılda,
Küçük Buz Çağı başladı. Bu da daha düşük sıcaklıklar ve azalan hasatlar anlamına geliyordu.
Bu da durulmaya ve açlığa neden oldu.
Ama gelin Asya'dan Avrupa'ya yayılan Kara Ölüm denilen büyük salgın hastalık
Kara Ölüm ile başlayalım. Birçok uzman vebanın Tibet'te yerel bir salgın olarak başladığına ama
zamanla sıçanlar, fareler ve pireler aracılığıyla yayıldığına inanır.
Ve bu hayvanlar rahatça seyahat edebiliyordu çünkü insanlar da seyahat ediyordu. Pireler ve sıçanlar da bizimle
beraber yola koyuldular. Bu bakımdan
veba, insanlar arasında büyüyen bağlantının bir ürünüydü.
Kara Veba korkunç bir hastalıktır. Yersinia Pestis denen bakterinin bulaşmasından sonra

Russian: 
Но они пили и другие штуки: молоко, другие напитки, и, особенно, воду.
У них были колодцы с безопасной и вкусной питьевой водой.
Тем не менее, правда, что много плохих вещей произошло в XIV-XV веках:
Чёрная смерть, Великий раскол в Католической церкви и Столетняя война.
Также в XIV веке начался Малый ледниковый период,
что означало снижение температур и гибель урожая,
которые привели к задержкам в росте и голоду.
Давайте начнём с Чёрной смерти,
огромной пандемии бубонной чумы, которая пришла в Европу из Азии.
Многие эксперты считают, что чума появилась в Тибете как локальная эпидемия,
но затем распространилась, переносимая крысами, мышами и блохами.
Эти животные могли так далеко путешествовать, потому что путешествовали люди.
А блохи и крысы становились нашими попутчиками.
В этом смысле, чума была результатом растущих взаимосвязей между людьми.
Бубонная чума - ужасная болезнь: после заражения бактериями чумной палочки,

English: 
The were nutritious (and still are), but they also drank other things: milk, other beverages, and especially water.
There were wells with safe and delicious drinking water.
Still, it's true that a lot of bad things did happen in the 14th and 15th centuries:
The Black Death, the Great Schism in the Catholic Church, and the Hundred Years War.
Also, in the 14th century,
the Little Ice Age began, which meant cooler temperatures and declining harvests,
and that contributed to stunting and starvation.
But let's begin with the Black Death, a huge pandemic of a disease called Bubonic Plague,
which spread to Europe from Asia. Many experts believe the plague originated in Tibet as a localized epidemic
but then spread carried by rats and mice and fleas.
And those animals were able to travel widely because humans were traveling, and the fleas and rats hitched rides with us,
so in that sense,
the plague was a product of growing human interconnectedness.
Bubonic plague is a horrible disease. After infection with the bacterium Yersinia Pestis,

English: 
lymph nodes swell and sometimes burst; victims often get high fevers and vomit blood;
gangrene can cause extremities and facial features to turn black with necrosis,
hence "the Black Death";
and depending on the strain, somewhere between 50 and 60 percent of people infected died.
These days, bubonic plague is treatable by antibiotics,
But such treatments have only been around for a few decades. As recently as the 20th century, outbreaks in India and China
killed more than 12 million people.
But the 14th century's Black Death was even worse.
Around 25 million people had died in Asia by the time the plague reached Constantinople in 1347,
and within four years, a staggering number of Europeans had died from it,
often within two days of becoming infected.
People faced a heartbreaking decision: whether to risk caring for their ailing loved ones,
or leave them to die alone in the hopes of avoiding infection.

Turkish: 
linf boğumları şişer ve bazen de patlardı. Mağdurlar sıklıkla yüksek ateşe yakalanır ve kan kusarlardı.
Kangren, uzuvlar ve yüz organlarının siyaha çalıp çürümesine neden olabilir.
Bu nedenle de Kara Ölüm adı verilir.
Zorlamaya bağlı olarak, hastalığa yakalanan yüzde 50-60 arası insan öldü.
Bugünlerde kara veba antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor.
Ama bu tedaviler sadece birkaç onyıldır var. Daha henüz 20'inci yüzyılda Hindistan'da ve Çin'de
ortaya çıkan ani salgınlar 12 milyondan fazla insanı öldürdü.
Lakin 14'üncü yüzyılın Kara Ölüm'ü çok daha feciydi.
25 milyon civarında insan, veba Konstantinopolis'e 1347'de ulaştığında ölmüştü
ve 4 yıl içinde kayda değer sayıdaki Avrupalı hastalıktan dolayı öldü.
Çoğu hastalığa yakalandıkları iki gün içinde ölüyordu.
İnsanlar iç sızlatan bir karar vereceklerdi: Ya hasta sevdiklerine bakmak için riske gireceklerdi ya da
hastalıktan muaf kalma umuduyla onları ölüme terk edeceklerdi.

Russian: 
лимфоузлы начинают пухнуть и иногда лопаться.
Жертвы часто страдают от высокой температуры, их рвёт кровью;
гангрена заставляет конечности и части лица чернеть от омертвения,
отсюда и название "Чёрная смерть".
В зависимости от штамма, примерно от 50 до 60 процентов заражённых умирало.
В наше время бубонная чума лечится антибиотиками,
но такие лекарства существуют только несколько десятилетий.
Совсем недавно, в XX веке, вспышки чумы в Индии и Китае погубили более 12 млн человек.
Но Чёрная смерть XIV века была даже хуже.
Около 25 млн человек погибло в Азии к моменту, когда чума достигла Константинополя в 1347 году.
В течение 4 лет, ошеломляющее количество европейцев погибло от неё,
зачастую в течение 2 дней после заражения.
Люди оказывались перед душераздирающим выбором:
рискуя, помочь своим заболевшим любимым,
или оставить их умирать в одиночестве, надеясь избежать заражения.

Turkish: 
Bazı bölgeler nüfuslarının yüzde 80 kadarını kaybetti.
Son araştırmalar Avrupa'nın tamamında tüm insanların aşağı yukarı yarısının öldüğünü belirtiyor.
Ölüm her an avlanıyordu. Kara Ölüm'ün ne kadar yıkıcı olduğunu
kavramak bile zordu
ama tebaanızın yarısını birkaç yıl içinde doğru dürüst çözülememiş bir hastalığa kaybettiğinizi düşünün.
Giovanni Boccaccio şöyle demişti: "Birçoğu caddelerde öldü.
Evlerinde ölen diğerleri ise çürüyen bedenlerinin kokularıyla fark edildi.
Kilseye tahsis edilmiş avlular cesetlerin çokluğundan defin işlemlerine yetmedi.
Büyük hendeklerde yüzerce kişilik tepeler oluşturdular,
bir geminin deposundaki mallar gibi."
Yaşam son 650 yılda ne kadar değişti?  Kara Ölüm'e sebep olan bakteri artık doldurulmuş bir peluş bakteri olarak mevcut.
Aslında o kadar da tehlikeli gözükmüyorlar, özellikle gözle bakılınca. Ama yine de bu bir Yersenia Pestis!

Russian: 
Некоторые регионы потеряли до 80 процентов своего населения.
Новейшие исследования говорят, что во всей Европе погибла почти половина населения.
Смерть могла прийти в любой момент.
Невозможно вообразить, какой силой обладала Чёрная смерть.
Но представьте, каково это - потерять половину своего сообщества в течение нескольких лет
из-за какой-то непонятной болезни.
Джованни Боккаччо писал: "Многие кончались  на улице;
иные, хотя и умирали в домах, давали о том знать соседям не  иначе,
как запахом своих разлагавшихся тел.
Так как для большого количества  тел  не  хватало освященной для погребения земли, 
вырывали громадные ямы, куда сотнями  клали  приносимые  трупы,
нагромождая их рядами, как товар на корабле..."
Как сильно поменялась жизнь за последние 650 лет?
Бактерии, ставшие источником Чёрной смерти,
теперь можно приобрести в плюшевом варианте!
Вообще-то, они не выглядят такими угрожающими, особенно с глазами,
но да, это чумные палочки, которые выстрелили и стали плюшевыми зверушками.

English: 
Some areas lost up to 80 percent of their population.
The latest research claims that in Europe as a whole, around half of all people died.
Death haunted every moment. It's difficult to grasp
just how profound the Black Death was,
but imagine losing half of your community in a few years to a poorly understood disease.
Giovanni Boccaccio wrote, "Many died in the open street.
Others dying in their houses, made it known by the stench of their rotting bodies.
Consecrated churchyards did not suffice for the burial of the vast multitude of bodies,
which were heaped by the hundreds in vast trenches,
...like goods in a ship's hold.
"How different has life become in the last 650 years?"
The bacterium that caused the Black Death, is now available as a plush stuffed
...bacterium.
They don't actually look that threatening, especially with eyes. But yeah, this is Yersenia Pestis!

Turkish: 
Şişirilmiş ve peluş bir hayvana doldurulmuş. Yok artık bakteri! Benim hakkımda ilginç bir bilgi öğrenmek ister misiniz?
Ben hokkabazlık yapamam.
Tüm bu yıkımın ortasında, Yüzyıl Savaşları devamlı bir çatışma ve yıkım dahil etti.
Savaş İngiltere ve Fransa Krallığı'nın hükümdarları arasındaydı ve Avrupa kıtasının ekinlerine kimin
hükmedeceği üzerineydi. Cidden de, 1337'de başlayarak, en az 116 yıl sürdü.
Tarihteki en ilginç sorulardan biri: "Savaş mı istikrarsızlığa yol açar yoksa istikrarsızlık mı savaşa yol açar?"
Ve gerçek muhtemelen
...evet, ikisi de. Yetersiz mahsüller ve salgın hastalıklar savaşı daha olası hale getiriyor ama
savaş da aynı zamanda mahsülü verimsizleştiriyor ve salgın hastalıklara yol açıyor.
Avrupa'yı Kara Ölüm'le birlikte sarsan Yüzyıl Savaşları'nın ortasında
besin temini ve Şövalyelik Kuralları gibi uzun zamandır muhafaza edilen kültürel değerlerde de dengesizlik arttı.
Şövalyelik, kişinin savaş alanında saygı ve güven ile hareket ettiği,

English: 
(Blown up and made into a stuffed animal.) No bacterium! Also you want to know an interesting fact about me?
I- I can't juggle.
Amid all this devastation, the Hundred Years War added sustained turmoil and destruction.
The war was fought between the rulers of the Kingdom of England and the Kingdom of France, over who would rule large
swaths of continental Europe, and it actually lasted at least 116 years, beginning in 1337.
One of the most interesting questions in history is: "Whether war leads to instability or instability leads to war?"
and the truth is probably
..Yes. Both. Like, poor harvests and disease outbreaks make war more likely,
but war also worsens poor harvests and disease outbreaks.
So amid the huge shocks to Europe that accompanied the Black Death, the Hundred Years War
increased instability in the food supply, and also in long-held cultural beliefs, like The Code of Chivalry.
Chivalry was a set of behaviors

Russian: 
Нет, плюшевыми бактериями.
А хотите интересный факт обо мне? Я...я не умею жонглировать.
Посреди всего этого опустошения, Столетняя война принесла долгий период смуты и разрушений.
Война велась между правителями королевств Англии и Франции,
чтобы решить, кто будет править огромными землями в континентальной Европе.
И на самом деле она длилась как минимум 116 лет, начавшись в 1337 году.
Один из наиболее интересных вопросов в истории: "Ведёт ли война к нестабильности
или нестабильность ведёт к войне?"
И правильный ответ, скорее всего, -
ДА. И ТО, И ДРУГОЕ.
Так, плохие урожаи и эпидемии увеличивают вероятность войны,
но война усугубляет последствия плохих урожаев и эпидемий.
Так, посреди огромных потрясений в Европе, которые сопровождали Чёрную смерть,
Столетняя война увеличила нестабильность не только поставок пищи,
но и устоявшихся культурных традиций, таких как рыцарский кодекс.
Рыцарский кодекс был сводом правил поведения по отношению к благородному сопернику,

Russian: 
к которому на поле боя должно относиться с уважением и доверием,
не убивая своего собрата-рыцаря, взамен беря его в плен и держа в хороших условиях, чтобы отдать его за выкуп
Такое благородное поведение отличало рыцаря от обычных лучников и наёмников.
Но английские короли начали нанимать таких наёмников со всей Европы,
и они жестоко воровали и грабили, что было не очень по-рыцарски.
Некоторые из таких "рыцарей по найму" нашли войну такой прибыльной,
что даже  во время перемирий они продолжали мародёрствовать.
Стошестнадцатилетняя война также изменила характер войны с помощью инноваций.
Так, незнатные солдаты из Англии и Уэльса использовали длинный лук,
известный своим сочетанием смертельной скорострельности и точности.
Именно они помогли англичанам одержать верх в битве при Азенкуре.
Ещё до начала Столетней войны французы стали использовать пушки на кораблях,
а англичане позднее начнут применять их в наземных сражениях этой войны.
Оба вида пушек, кстати, требовали пороха - китайское изобретение.

Turkish: 
rakip şövalyeyi öldürmeyip fidye için iyi şartlar altında tuttuğu,
şövalye rakipleri hedef alan bir davranışlar bütünüdür.
Böylesi asil davranışlar şövalyeleri sıradan okçular ve paralı askerlerden ayırıyordu.
Ama İngiliz kralları Avrupa'dan öylesi paralı askerler kiralamaya başladılar ki bu askerler kesinlikle
şövalyeliğe yakışmayan bir şekilde acımasızca talan edip yağmaladılar.
Kiralanan bu şövalyelerin bazıları bunu o kadar karlı buldular ki ateşkes ve barış anlaşmaları süresince bile savaştılar.
Yağmaya devam ettiler. 116 yıllık savaş, yenilikler vasıtasıyla savaşın doğasını da değiştirdi.
Galler ve İngiltere'den aristokrat olmayan askerler hatasızlığı ve ölümcül hızıyla ünlenmiş
uzun yayları kullandılar. Bu da Agincourt Muharebesi'nde İngilizlerin baskın gelmesine yardımcı oldu.
Yüzyıl savaşlarından önce Fransızlar gemilerde savaş topu yeniliğine gittiler.
İngilizler de bunu kara savaşlarında sonradan kullanacaktı. Bu arada iki tür savaş topunun da kaynağı,
bir Çin icadı olan barut idi. Yüzyıl savaşları aynı zamanda

English: 
toward knightly opponents, whom one would treat on the battlefield with respect and trust, not killing your fellow knight,
but, instead, holding him for ransom in good condition.
Such noble behavior separated the knight from common archers and mercenaries.
But English Kings began to hire such mercenaries from across Europe, who viciously looted and plundered in a way
that wasn't terribly chivalrous. And some of these knights for hire found it so profitable to fight that even during
truces and peace treaties, they kept on marauding. The 116 Years War also changed the nature of war through innovation.
Like, non-aristocratic soldiers from England and Wales used the longbow,
famed for its combined deadly speed and accuracy, and that helped the English prevail at the Battle of Agincourt
Before the 100 Years War, the French had innovated with cannons on ships,
which the English later used in the war's land battles. Both types of cannons, by the way,
relied on gunpowder, a Chinese invention. The Hundred Years War also saw the

Turkish: 
1412'de zengin köylü bir Fransız ailesinde doğan Jeanne d'Arc'ın da ihtişamlı yükselişini ve düşüşünü gördü.
16 yaşındayken, İngiltere, Fransız tahtını devralmak için yeteri derecede savaş kazanmıştı.
1420 Troyes Antlaşmasıyla da Fransa lidersiz gözüküyordu.
Rüyetler, Joan'a Fransız güçlerini savaş alanına sürüp İngilizleri saf dışı bırakmasını söylüyordu.
Böylece, Fransız tahtının yasal varisi olarak gördüğü Charles hükümdar ilan edilebilirdi
ve ilginç bir şekilde bu başarılı oldu.
1429'a gelindiğinde Charles, Fransa'nın VII. Charles'ı idi.
Ama süreç içinde güçlü ve iddialı bir kraliyet mahkemesi olan Burgundiyalılar,
Joan'ı ele geçirdi ve onu 1431'de kazıkta yakacak olan İngilizlere teslim etti.
Gidilecek kötü bir yol ama iyi yol da yok.
14'üncü ve 15'inci yüzyıllarda Avrupai yaşam zor gibi geliyorsa,
evet, zordu. Cinayet ve şiddet suçları muhtemelen günümüzde olduğundan çok daha fazlaydı.
Savaşta ölmek de oldukça olası bir ihtimaldi.

Russian: 
Столетняя война также стала сценой захватывающего взлёта и падения Жанны д'Арк,
родившейся в обеспеченной французской крестьянской семье в 1412 году.
Когда ей было 16, англичане выиграли достаточно сражений, чтобы занять французский трон,
что было подтверждено договором в Труа 1420 года, и казалось, что Франция осталась обезглавленной.
Видения сказали Жанне вывести французские войска в поле и прогнать англичан,
чтобы Карл, которого она считала законным наследником французского престола,
мог быть коронован.
И, ко всеобщему удивлению, ей это удалось.
К 1429 году Карл стал Карлом VII, королём Франции.
Но в ходе этих событий, бургундцы - соперничающая с французами сильная монархия,
поймали Жанну и передали её англичанам, которые сожгли её на костре в 1431.
Ужасный конец, хотя хороших и не бывает.
Звучит так, что жизнь европейцев в XIV-XV веках была сложной.
Ну, именно так и было.
Уровень убийств и насильственной преступности, скорее всего, был гораздо выше, чем сегодня,
и гибель в бою была довольно привычным риском.

English: 
spectacular rise and fall of Joan of Arc, born to a prosperous French peasant family in 1412.
When she was sixteen, England had won enough battles to take over the French throne, confirmed in the
1420 Treaty of Troyes, and France seemed leaderless.
Visions told Joan to get French forces to take to the field and drive out the English, so that
Charles, whom she believed to be the rightful heir to the French throne, could be crowned,
and astonishingly this proved successful.
By 1429, Charles was Charles VII of France.
But in the process, the Burgundians, a competing and powerful royal court,
captured Joan and turned her over to the English, who burned her at the stake in 1431.
It's a bad way to go. Although, there are no good ways.
If it sounds like European life in the 14th and 15th centuries was hard,
well, it was. Murder and violent crime rates were likely much higher than they are today,
and dying in war was a pretty routine risk.

English: 
Malnutrition and stunting were also very common.
Child mortality was astonishingly high; perhaps as many as 50% of children died before the age of five.
But at least people were surrounded by the comforts of religion.
The comforts of religion, however,
turned out not to be that comforting.
Let's go to the Thought Bubble.
In 1300, Pope Boniface VIII was the leader of the Catholic Church,
but he was also an important political figure in Europe.
One of Europe's great questions was whether the Church had authority over the entire Catholic world,
or if kings had the ultimate authority in their kingdoms? Could, for instance, King Philip IV of France
tax the Catholic clergy in France?
Pope Boniface thought: No. He was from a well-connected and powerful family,
and at the start of the 14th century, he was flexing his muscles across the papacy,
ultimately declaring in 1302 that the Pope had supreme power over everyone!

Turkish: 
Yetersiz beslenme ve bodurluk da epey yaygındı.
Çocuk ölümleri inanılmaz bir şekilde yüksekti; belki de çocukların yüzde 50 kadar büyük bir kısmı 5 yaşına gelmeden ölüyordu.
Ama en azından insanlar dinin konforuyla çevrelenmişti.
Lakin, dini konforun
o kadar da konforlu olmadığı ortaya çıktı.
Gelin bir Düşünce Balonu'na gidelim.
1300'de Papa VIII. Boniface, Katolik Kilisesi'nin lideriydi
ama aynı zamanda Avrupa'da önemli bir siyasi figürdü.
Avrupa'daki en önemli sorulardan biri Kilise'nin bütün Katolik dünyası üzerinde otorite sahibi olup olmadığı
ya da kralın, kendi krallıklarında nihai otoriteye sahip olup olmadığıydı. Örneğin, Fransız kral Philip IV
Fransa'daki Katolik ruhban sınıfını vergiye bağlayabilir miydi?
Papa Boniface düşündü: Hayır. Papa, çevresi geniş ve güçlü bir aileden geliyordu.
14'üncü yüzyılın başlarında, 1302 yılında nihayet Papa'nın herkesin üzerinde en yüksek merci olduğunu ilan ederek
papalık üzerinde güçlerini gösteriyordu.

Russian: 
Недоедание и задержки в росте тоже были распространены.
Детская смертность была невероятно высокой -
возможно, вплоть до 50% детей умирало, не достигнув возраста 5 лет.
Но, люди могли хотя бы найти себе отраду в религии.
Впрочем, отрада в религии оказалась не такой отрадной.
Давайте отправимся в Пузырь Мыслей.
В 1300 году, папа Бонифаций VIII был главой Католической церкви,
но он также был важной политической фигурой Европы.
Одним из важнейших вопросов для Европы был
"Есть ли у Церкви власть над всем католическим миром,
или всё-таки у королей есть полная власть над их королевствами?"
Мог ли, например, король Франции Филипп IV облагать католическое духовенство налогами в границах Франции?
Папа Бонифаций считал, что нет.
Он был из влиятельной семьи с хорошими связями,
и в начале XIV века он поигрывал мускулами на всё Папство,
в конечном счёте в 1302 году объявив, что Папа обладает абсолютной властью над всеми!

Russian: 
Время было выбрано неудачно в том смысле, что короли тоже начинали играть мускулами.
Они хотели от Церкви налогов для расширения своей администрации.
Бонифаций пригрозил отлучить Филиппа от церкви, и в ответ на это он похитил Папу.
По сообщениям, в тюрьме Бонифация пытали, и он умер вскоре после своего освобождения в 1303 году.
К 1305 году Филипп организовал выборы французского Папы,
который расположился в Авиньоне, который находился внутри французских границ,
что заставило людей думать, что Папство находилось под пятой французского короля,
и отдалилось от своего духовного предназначения.
И знаете ли, так оно и было.
В 1377 году Папа Григорий XI решил вернуться назад, в Рим, но он вскоре умер.
Кардиналы, окружённые верными римлянами, выбрали итальянского Папу,
заставив французских кардиналов собраться и выбрать французского Папу,
чтобы он мог занять Папский престол в Авиньоне,
что означало, что теперь Пап двое, и произошёл Раскол.
Историки назвали его Великим Расколом.
Спасибо, Пузырь Мыслей.

English: 
The timing was bad in that kings were also starting to flex their muscles.
They wanted tax money from the Church to expand their administration. Boniface threatened to
excommunicate Philip, who then had the Pope kidnapped.
Boniface was reportedly tortured in captivity and died soon after his release in 1303.
By 1305, Philip had arranged for the election of a French Pope and his installation at
Avignon, just inside what was then the French border,
which made people think that the papacy was under the thumb of French kings and distant from its
spiritual mission, which you know, it was.
In 1377 Pope Gregory XI decided to move back to Rome,
but then he died.
The Cardinals, surrounded by loyal Romans, then elected an Italian pope,
causing the French Cardinals to scatter and regroup to elect a French pope to head the papal court in Avignon,
which meant there were two popes and a schism had occurred.
Historians, in fact, call it the Great Schism.
Thanks, Thought Bubble.

Turkish: 
Krallar da güçlerini göstermeye başladıklarından dolayı zamanlama kötüydü.
Hükümranlıklarını genişletmek için Kilise'den vergi parası istiyorlardı. Boniface, daha sonradan kendisini kaçırtacak olan Philip'i
aforoz etmekle tehdit ediyordu.
Boniface söylenilene göre esaretteyken işkenceye uğradı ve salınmasından kısa bir süre sonra 1303'te öldü.
1305'e gelindiğinde Philip, Fransız Papa'nın seçilmesi için seçim ayarlamıştı ve o zamanlar
Fransa'nın sınırları içinde olan Avignon'a ataması,
insanların, papalığın Fransız krallarının eli altında olduğunu ve manevi misyonundan
uzak olduğunu düşündürdü, ki biliyorsunuz öyleydi.
1377'de Papa XI. Gregory, geri Roma'ya taşınmayı düşündü
ama öldü.
Sadık Romalılar tarafından çevrelenen Kardinaller, sonrasında bir İtalyan Papa seçtiler.
Böylece Fransız Kardinallerin dağılıp tekrar gruplaşmasına ve Avignon'daki papalığa yeni bir Fransız papa seçmesine sebep oldu.
Bu da 2 papa olduğu anlamına geliyordu ve bölünme meydana geldi.
Aslında tarihçiler buna Büyük Bölünme diyor.
Teşekkürler, Thought Bubble.

Russian: 
Великий Раскол был огромным ударом по Церкви и её претензии на её главенство в духовной сфере,
которое уже было под вопросом из-за невозможности или нежелания духовенства
предоставить духовное наставление во время Чёрной смерти.
Священники, монахи, монашки точно так же боялись смерти
и точно так же были уязвимы к ней, как и все остальные.
А теперь было и вовсе непонятно, какой из Пап был настоящим Папой,
и какая Церковь - настоящей Церковью.
Эта разобщённость, соединённая с историями о решительно бездуховных индульгенциях,
послужила причиной подрыва авторитета Церкви.
Вместо неё, духовные и прочие указания исходили от простого народа, а не от сильных мира сего.
Так, Екатерина Сиенская была обычной очень религиозной девушкой,
которая, однако, смогла успешно убедить Папу Григория XI вернуться в Рим,
хотя он вскоре, разумеется, умер.
До своей смерти в 1380 году в возрасте 33 лет, Екатерина приняла участие
в нескольких дипломатических миссиях между Церковью и итальянскими городами,

English: 
The Great Schism was a huge blow to the Church and its claims of spiritual leadership,
which had already been harmed by the clergy's inability
or unwillingness to provide spiritual guidance during the Black Death.
Priests and monks and nuns had been as frightened of and as vulnerable to
death as everyone else.
And now it wasn't even clear which pope was the real Pope,
or which church was the real Church.
This disunity, combined with stories of decidedly unspiritual indulgences,
all served to undermine the church's authority.
Instead, spiritual and other direction came from common people, not the high-and-mighty, like
Catherine of Siena, for instance, was an ordinary young woman of intense religious faith,
who was the one who successfully urged Pope Gregory XI to return to Rome. Although then of course, he died.
Before Catherine died in 1380 at the age of 33,
she'd undertaken several diplomatic missions between the Church and Italian cities

Turkish: 
Büyük Bölünme, Kilise'ye ve çoktan ruhban sınıfının beceriksizlikleriyle ya da
Kara Ölüm sırasında manevi rehberlik sağlamaktaki gönülsüzlükleriyle
zarar görmüş manevi liderlik iddiasına büyük bir darbeydi.
Rahipler, keşişler ve rahibeler, diğer herkes gibi korkmuş ve ölüme savunmasız
hale gelmişlerdi.
Şimdi ise hangi papa'nın gerçek Papa, hangi kilisenin gerçek Kilise olduğu da belirsizdi
Bu uyuşmazlık, şüphesiz manevi olmayan düşkünlüklerle birleşince
Kilise'nin otoritesinin sarsılmasına yol açtı.
Bunun yerine, manevi ve alternatif bir yol halkın içinden geldi, yükseklerden değil.
Papa XI. Gregory'i başarılı bir şekilde Roma'ya geri getiren Siena'lı Catherine,
terbiyeli, dinine bağlı genç bir kadındı. Sonrasında Gregory tabi ki de ölmüştü.
Catherine 1380 yılında, 33 yaşında ölmeden önce,
Kilise ve İtalyan şehirleri arasında birkaç diplomatik misyon edindi ve

Russian: 
объехала весь регион, требуя от духовенства начать реформы и прилагать больше усилий в своём служении.
В конце концов, был собран совет с целью прекращения Великого Раскола,
и церковные лидеры в 1417 году наконец-то избрали единого Папу - Мартина V,
хотя до этого ситуация действительно вышла из под контроля,
когда на какое-то время был избран третий Папа.
Таким образом, если Вы хотели стать Папой, Ваши шансы никогда не были выше, чем в Позднем Средневековье.
Всё это означало, что европейское христианство действительно теряло свою власть.
В 1453 году османы, тюркская этническая группа мусульман, захватили столицу Византийской империи,
не без помощи венгерского эксперта по боеприпасам, который знал про пушки.
Византийский император считал, что расходы на такого эксперта были слишком велики.
Османы уже контролировали часть юго-восточной Европы,
но захват столицы Византии и казнь её императора были важным событием,
это было окончательное падение Римской империи,

English: 
and had traveled across the region urging the clergy to reform themselves
and fortify their spiritual ministry.
Ultimately others in the Church called a council to end the Great Schism, and church leaders
finally elected a single pope, Martin V, in 1417.
Although before that, things got truly out of control when a third Pope was elected for a while.
I mean, if you wanted to be Pope, your chances really were never better than in the late Middle Ages.
All of this meant that European Christendom really was declining in power,
and in 1453, the Ottomans, a Turkic ethnic group of Muslims captured the capital of the Byzantine Empire,
with the help, by the way, of a Hungarian munitions expert who knew about cannons.
The Byzantine Emperor had felt that the munition expert's fees were too high.
The Ottomans already controlled parts of southeastern Europe,
but capturing the Byzantine capital and beheading its Emperor was a big deal.

Turkish: 
Bölge boyunca seyahat ederek ruhban sınıfını reforma ve
manevi vekaletlerini güçlendirmeye çağırdı.
En sonunda Kilise'deki diğer insanlar Büyük Bölünme'yi sonlandırmak için bir konsül talep etti ve
Kilise liderleri 1417'de tek bir papa belirledi: V. Martin.
Lakin bundan önce, bir süreliğine üçüncü bir papa daha seçilince işler tamamiyle çığrından çıktı.
Papa olmak isteseniz şansınız kesinlikle Orta Çağ sonlarından daha iyi değil.
Tüm bunlar Avrupa Hristiyanlığı'nın çöküşte olduğunu gösteriyordu
ve 1453'te Türk kökenli olan Müslüman Osmanlılar, Bizans İmparatorluğu'nun başkentini ele geçirdi.
Bu arada, bu, savaş topları hakkında bilgisi olan Macar bir cephane uzmanının yardımıyla olmuştu.
Bizans İmparatoru cephane uzmanının ücretinin çok yüksek olduğunu hissetmişti.
Osmanlılar çoktan güneydoğu Avrupa'nın bazı kısımlarını kontrol ediyordu
ama Bizans'ın başkentini ele geçirmek ve imparatorunun kafasını kesmek büyük bir olaydı.

Russian: 
и ислам вытеснил христианство в качестве главенствующей религии в Константинополе,
в то время как его известный собор стал мечетью Айя-София.
Захват Константинополя был важным событием по многим причинам,
в том числе из-за торговых путей, но ещё и из-за того,
что Константинополь в это время был, скорее всего, "наименее ужасным городом Европы".
В это же время, вышеупомянутое использование наёмников обеспечило подрыв феодальной системы,
в которой каждый был обязан присягать на верность своему господину,
от рыцарей до крепостных, которые были привязаны к земле этого господина.
Чёрная смерть и непрекращающиеся войны тоже ускорили эти изменения.
Теперь было гораздо меньше людей, которые могли бы работать в сельском хозяйстве.
Поэтому крепостные могли потребовать себе свободу, ведь их труд стал гораздо ценнее.
Разумеется, крестьяне восставали, когда знать не могла обеспечить им лучшие условия,
так, например, во время крестьянского восстания 1381 года в Англии
они убивали знатных людей, разрушали замки и поместья.

English: 
It was the final fall of the Roman Empire, and Islam went on to replace Christianity as the leading religion in
Constantinople, as its famed Cathedral became the Hagia Sophia mosque.
And control of Constantinople was a big deal for many reasons, including trade routes,
but also because Constantinople at the time was probably Europe's least terrible city
Meanwhile, the aforementioned use of mercenaries helped undermine the feudal system,
in which everyone owed loyalty to a lord, from knights to a serf, who was bound to that lord's land.
The Black Death and persistent warfare helped change that too.
And there were also far fewer humans, which meant fewer people to work in agriculture,
so serfs could demand their freedom because their labor had become much more valuable.
Indeed, peasants rebelled when the nobility failed to meet their demands for better conditions.
Like in the Peasants Revolt of 1381 in England,
they murdered nobles and sacked castles and manor houses.

Turkish: 
Bu Roma İmparatorluğu'nun yok oluşuydu ve İslam, Konstantinopolis'te meşhur Katedralİ Ayasofya Camii'sine dönüşüp
Hristiyanlığı geçerek hakim din haline gelmişti.
Konstantinopolis'i kontrol etmek ticaret yolları gibi birçok nedenden dolayı büyük bir olaydı.
Fakat aynı zamanda Konstantinopolis, Avrupa'nın en az berbat şehri olması bakımından da önemliydi.
Bu esnada, bahsi geçen paralı askerler feodal sistemin altının oyulmasına yardımcı oldu.
Feodal sistemde, şövalyesinden toprak ağasına efendinin toprağına bağlı herkes efendisine sadık kalmak zorundaydı.
Kara Ölüm de bitmez savaş da değişime katkıda bulundu.
Ve ortalıkta çok daha az insan vardı. Bu da tarımda daha az insanın çalışması anlamına geliyordu.
Böylece toprak ağaları özgürlük talebinde bulundu çünkü işleri çok daha değerli olmuştu.
Dahası, soylular isteklerini karşılamayınca köylüler de ayaklandı.
İngiltere'deki 1381 Köylüler İsyanı'ndaki gibi,
soyluları öldürdüler ve kaleleri ve malikaneleri yağmaladılar.

Russian: 
В городах же ремесленники хотели повышения оплаты труда и снижения налогов.
В 1378 году чомпи, рабочие суконного производства, восстали во Флоренции,
требуя прекратить суровое преследование должников и введение новых налогов.
Они шествовали по улицам и кричали: "Да здравствует тощий народ!"
Расширение прав ремесленников и крестьян будет, разумеется, очень долгим процессом,
но их растущая сила и упадок феодализма - существенный сдвиг для Европы.
Даже военное дело изменилось - теперь люди воевали не по этическим причинам или во славу Божью,
а ради "личной славы" и "карьеры", как заметил французский хронист.
Прокладывая путь через 116 лет переходящих из рук в руки побед и поражений,
люди придумали такую пословицу про войну:
"Именно так и бывает на войне. Иногда ты побеждаешь, иногда проигрываешь".
Если говорить о жизни людей в те годы, то они рассказывали такую пословицу:
"Нет ничего более неизбежного, чем смерть ". И кто-то позднее добавил: "И налоги".

Turkish: 
Şehirlerde kentli zanaatkarlar daha yüksek ücret ve yüksek vergilere son verilmesini istedi.
1378'de Ciompiler ya da kumaş ticareti işçileri, borç için yürütülen ağır davalara ve
ekstra vergilerin dayatılmasına karşı Floransa'da isyan ettiler.
Caddelerde "Yaşasın küçük insanlar." nidalarıyla yürüdüler.
Zanaatçiler ve çiftlik çalışanları için hakların genişletilmesi
elbette çok uzun bir süreç oldu
ama büyüyen güçleri ve feodalizmin düşüşü Avrupa için kritik bir kaymaydı.
Savaş alanı bile değişmişti. İnsanlar artık etik sebepler veya Tanrı'nın şanı için savaşmıyordu.
Ün ve kariyer için savaşıyorlardı, Fransız bir tarihçinin gözlemlediği üzere.
116 yıllık savaşın zaferleri ve kayıpları üzerine ileri geri bir bakınca savaş hakkında şu atasözü ortaya çıktı:
"Savaşmanın olayı budur. Bazen kazanırsın, bazen kaybedersin."
Bu yıllardaki hayata gelince insanlar,
"Ölümden daha mutlak bir şey yoktur. (zaman içinde birisi 've vergiler' kısmını ekledi) gibi atasözlerini söylemeye başladılar.

English: 
And in cities, urban artisans wanted higher pay and an end to higher taxes.
In 1378, The Ciompi, or workers in the cloth trade, rebelled in Florence, demanding an end to harsh
prosecution for debt and an end to the imposition of extra taxes.
They marched through the streets, shouting, "Long live the little people."
The expansion of rights for artisans and farm workers
would of course be a very long process,
but their growing power and the decline of feudalism was a dramatic shift for Europe.
Even warfare itself had changed. People no longer fought for ethical reasons or for God's glory
but for fame and career, as a French chronicler observed.
Cutting through the 116 years of back and forth victories and losses, this proverb arose about warfare:
"That's the way it is with fighting. Sometimes you win, sometimes you lose."
As for life in these years, people recited proverbs like
"There's nothing more certain than death." (someone along the way added "and taxes")

English: 
Other proverbs emphasized that life had begun to feel like a zero-sum game.
"The big fishes eat the smaller."
"Men are good so long as it saves their skin."
But in the midst of that, there was also new thinking.
Not just that of The Ciompi and peasants, but of artists and philosophers and architects and others,
who were simultaneously creating Europe's rebirth or Renaissance.
The Great Renaissance Cathedral of Florence was even completed before the end of the Hundred Years War.
And next week, we'll start there, in Florence, which was home to so much of that so-called rebirth.
Thanks for watching. I'll see you then.
Thanks so much for watching Crash Course European History,
which is filmed here in Indianapolis and produced with the help of all of these nice people.
Our animation team is Thought Cafe,
and Crash Course would not exist without the generous support of our patrons at Patreon.
Patreon is a voluntary subscription service where you can support the content you love through a monthly donation

Russian: 
Другие пословицы обращали внимание на то, что жизнь стала похожа на игру с нулевой суммой:
"Большие рыбы едят меньших"
"Люди ведут себя хорошо до тех пор, пока это спасает их шкуру"
Но посреди всего этого зарождается новое мышление, не только у чомпи и у крестьян,
но и у художников, философов, архитекторов, и прочих,
кто одновременно создавал европейское Возрождение - Ренессанс.
Великий памятник Ренессанса - Флорентийский собор - был достроен до конца Столетней войны.
На следующей неделе мы начнём именно там, во Флоренции, родине многих вещей, связанных с этим так называемым Возрождением.
Спасибо за просмотр. Увидимся.
Большое спасибо за то, что Вы смотрите Ускоренный курс Европейской истории,
который снимается здесь, в Индианаполисе, с помощью этих замечательных людей.
Наша команда аниматоров - Thought Cafe,
и Ускоренный курс никогда бы не существовал без щедрой поддержки наших патронов на Patreon.
Patreon - это сервис с добровольной подпиской, где Вы можете поддержать контент, который Вы любите,

Turkish: 
Diğer atasözleri hayatın ya hep ya hiç oyunu gibi hissettirmeye başladığını vurguluyordu.
"Büyük balık küçük balığı yer."
"İnsanlar derilerini korudukça iyidir."
Ama tüm bunların ortasında, yeni bir düşünce daha vardı.
Sadece Ciompi ve köylülerin değil, sanatçılar ve filozofların ve mimarların ve diğerlerinin de vardı.
O esnada Avrupa'nın yeniden doğuşunu ya da Rönesans'ı yaratıyorlardı.
Büyük Floransa Rönesans Katedral'i bile Yüzyıl Savaşları sona ermeden önce tamamlanmıştı.
Gelecek hafta, oradan başlayacağız, Floransa'da, sözüm ona yeniden doğuşun evi olan yerden.
İzlediğiniz için teşekkürler. Görüşmek üzere.
Crash Course Avrupa Tarihi'ni izlediğiniz için çok teşekkürler,
Burada Indianapolis'te çekildi ve tüm bu güzel insanların yardımıyla hazırlandı.
Animasyon ekibimiz Thought Cafe,
ve Crash Course, Patreon'daki patronlarımızın cömert desteği olmadan olmazdı.
Patreon, aylık bağış yaparak sevdiğiniz içerikleri destekleyebileceğiniz gönüllü bir abonelik hizmetidir.

Turkish: 
Crash Course'un herkes için sonsuza kadar bedava kalması için yardımda bulunun.
İzlediğiniz ve memleketimde dedikleri gibi, "Müthiş olmayı unutmayın!"

English: 
and help keep crash course free for everyone forever.
Thanks again for watching, and as they say in my hometown, "Don't forget to be awesome!"
God, it's nice to be back.

Russian: 
посредством ежемесячных пожертвований, чтобы помочь сохранить Ускоренный курс бесплатным для всех навсегда.
Ещё раз спасибо за просмотр, и, как говорят в моём родном городе:
"Не забывай быть классным!"
Боже, как же приятно вернуться!
