İsviçre.
Carl Gustav Jung.
1875'te doğdu.
Freud ile birlikte modern psikolojinin
kurucularından biridir.
Yaşayan en saygıdeğer psikiyatrist olarak
84 yaşında hala çalışıyor...
...ve tarihe tüm zamanların
en büyük doktorlarından biri olarak geçecek.
Çeviri: Pd Ekibi
Profesör Jung, Zürih'teki bu göl kıyısındaki
sevimli evde kaç yıldır yaşıyorsunuz?
Yaklaşık 50 yıldır.
Burada şu an sadece sekreteriniz ve
İngiliz temizlikçiniz ile mi kalıyorsunuz?
- Evet. - Çocuklarınız veya
torunlarınız kalmıyor mu?
Hayır, burada yaşamıyorlar,
ama çoğu yakınlarda oturuyorlar.
- Sizi sık sık ziyarete
geliyorlar mı? - Tabii ki!
- Kaç tane torununuz var?
- 19.
Peki büyük torunlar kaç tane?
Sanırım 8 tane var
ve galiba bir tanesi de yolda.
Seviyor musunuz onları?
Elbette ki yaşayan bir kalabalığın
varlığını sezmek hoş şey.
Sizce sizden korkuyorlar mı?
Sanmam. Torunlarımı tanısaydınız,
böyle düşünmezdiniz.
Eşyalarımı çalıyorlar. Hatta geçen gün
bana ait bir şapkayı bile çaldılar.
Peki, sizi çocukluğunuza
geri götürebilir miyim?
Kendi bireysel benliğinizin bilincine ilk defa
hangi durumla vardığınızı hatırlıyor musunuz?
11 yaşındaydım.
Okula giderken birden bire
bir sisin içinden çıktım sanki.
Bir sisin içindeymişim ve onun
içinde yürüyormuşum gibiydi...
...ve birden onun dışına çıktım ve anladım:
"Ben, benim, neysem oyum."
Sonra şöyle düşündüm:
"Daha önce neydim peki?"
Fark ettim ki
bir sisin içindeymişim...
...kendimi başka şeylerden
nasıl farklı kılacağımı bilmiyormuşum.
Ben sadece başka şeyler
arasında bir şeymişim.
Peki bu, hayatınızın belli bir
bölümüyle bağlantılı bir şey miydi...
...yoksa sadece ergenliğin
olağan bir işlevi miydi?
Söylemesi çok güç.
Hatırlayabildiğim kadarıyla...
...bu ani bilinçlenme anını açıklayacak
bir şey daha evvel yaşanmamıştı.
Mesela, ailenizle
tartışmamıştınız, değil mi...
- ...ya da öyle bir şey?
- Hayır, hayır.
Aileniz hakkında
neler hatırlıyorsunuz?
Sizi büyütürken
kuralcı ve eski kafalı mıydılar?
Biliyorsunuz ki Orta Çağ'ın
son demlerine ait insanlardı onlar.
Babam bir taşrada rahipti...
...o dönemin insanlarını
tahayyül edebilirsiniz...
...geçtiğimiz yüzyılın
yetmişli yılları işte.
1800 yıldır...
...insanların sahip oldukları
inançları taşıyorlardı.
Bu inançları sizin kafanıza
nasıl sokmaya çalıştı?
Mesela, sizi cezalandırdı mı?
Hayır, asla.
Oldukça özgürlükçüydü...
Çok fazla müsamaha
ve anlayış sahibiydi.
Hangisiyle daha iyi geçiniyordunuz;
babanızla mı yoksa annenizle mi?
Söylemesi çok zor.
Elbette ki insan her zaman
annesiyle daha yakındır.
Fakat kişisel hislerim söz konusu olduğunda,
babamla daha iyi bir ilişkim vardı.
Babam anneme göre
çok daha öngörülebilir biriydi.
Annem bu açıdan
çok sorunluydu benim için.
O halde babanızla ilişkinizde
korku bir unsur olmadı?
Hiç olmadı.
Onu kararlarında yanılmaz
bir varlık olarak mı kabul ettiniz?
Hayır, yanılabilir biri
olduğunu biliyordum.
Bunu bildiğinizde
kaç yaşındaydınız?
Bir düşüneyim.
Muhtemelen 11 veya 12 yaşındaydım.
Kendimin farkına vardığım
gerçeğiyle eş zamanlı oldu...
...bundan sonra babamın
farklı olduğunu anladım.
O halde kendinizi keşfetme anınız...
...ebeveynlerinizin yanılabilir olduğunu
fark etmenizle yakından ilişkili?
Evet, öyle denebilir.
Fakat annemden korktuğumu
fark ettim, ama gündüzleri değil.
Gündüzleri benim için oldukça
bildik, öngörülebilir biriydi...
...ama geceleri
annemden korkardım.
Sebebini hatırlıyor musunuz?
O korkunun ne olduğunu...
Sebebi hakkında
en ufak bir fikrim yok.
Peki ya okul günleri nasıldı?
Bir öğrenci olarak okulda mutlu muydunuz?
İlk başlarda arkadaşlarım
olduğu için çok mutluydum...
...çünkü öncesinde çok yalnızdım.
Taşrada yaşıyorduk ve...
...erkek ya da kız kardeşim yoktu.
Kız kardeşim çok sonra doğdu,
ben 9 yaşımdaydım o zaman.
Dolayısıyla yalnızdım.
Arkadaş özlemi çekiyordum.
Okulda arkadaşlarımın
olması harika bir şeydi.
Ama çok geçmeden...
Taşra okulunda doğal olarak
oradakilerden ilerideydim...
...ve zamanla
sıkılmaya başladım.
Babanız size nasıl
bir dini eğitim verdi?
İsviçre Reform Kilisesi'ndendik.
Düzenli olarak kiliseye
gitmeye teşvik etti mi sizi?
Tabii ki doğal olarak etti.
Herkes Pazarları
kiliseye giderdi.
- Tanrıya inanıyor muydunuz?
- Evet.
- Tanrıya şu an inanıyor musunuz?
- Şu an mı?
Cevaplaması zor.
Biliyorum.
İnanmama gerek yok.
Biliyorum.
Hayatınızın bir diğer
dönüm noktasına gelelim.
Doktor olmaya nasıl karar verdiniz?
İlk etapta...
...daha çok fırsatçı bir seçimdi.
Aslında bir arkeolog
olmak istemiştim.
Ya da asurolojist veya
eski Mısır bilimcisi veya öyle bir şey.
Param yoktu,
okumak çok pahalıydı.
İkinci sevdam doğaydı.
Özellikle zooloji.
Okumaya Felsefe Fakültesi
İkinci Bölüm'e kaydolarak başladım...
...bu da doğa bilimleri
demekti zaten.
Ama çok geçmeden
şunu fark ettim:
Bu kariyer yolu...
...beni bir öğretmen yapacaktı.
Fakat daha fazla
ilerleme şansımın...
...olacağını düşünmemiştim,
çünkü hiç paramız yoktu.
Sonra...
Bunun beklentilerime
uymadığını fark ettim.
Bir öğretmen olmak istemiyordum.
Öğretmek aradığım şey değildi.
Böylece dedemin
doktor olduğu geldi aklıma.
Tıp okursam doğa bilimleri
üzerine çalışma...
...ve doktor olma fırsatımın
olacağını biliyordum.
Bir doktor kendini geliştirebilir.
Pratik yapabilir...
...az veya çok kendi
bilimsel ilgi alanlarını seçebilir.
Her halükarda, öğretmen olmaya
kıyasla şansım daha yüksekti...
...ve aynı zamanda insanlar için
faydalı işler yapma fikri beni cezbetmişti.
Doktor olmaya
karar verdikten sonra...
...eğitim görürken veya sınavları
geçerken zorluklar yaşadınız mı?
Benim...
...belirli öğretmenlerle
belirli sıkıntılarım olmuştu.
Bir tez yazabileceğime inanmadılar.
Şöyle bir olay hatırlıyorum:
Bir öğretmenin, öğrencilerinin
yazdıkları makaleleri...
...onlarla tartışma
ve en iyisini seçme gibi
...bir adeti,
bir alışkanlığı vardı.
Tüm öğrencileriyle görüşmüştü...
...ama benimle görüşmemişti.
Canım fena halde sıkıldı...
...tezimin bu kadar kötü olması
mümkün değil diye düşündüm.
Bitirdiğinde şöyle dedi:
"Jung'a ait son bir makale daha kaldı.
İntihal olmasaydı şimdiye dek yazılmış
en iyi makale olabilirdi.
İntihal yapmış, çalmış!
Hırsızsın, Jung!
Nereden çaldığını tespit edebilseydim,
seni okuldan atardım."
Tepem attı ve dedim ki:
"Bu, üzerinde en çok çalıştığım tezim."
Çünkü konusu bana ilginç gelmeyen öteki
konuların aksine benim için çok ilgi çekiciydi.
O da şöyle dedi:
"Yalancısın! Bunu bir yerlerden çaldığını
kanıtlayabilirsek okuldan atılacaksın."
Benim için durum çok ciddiydi,
çünkü elden ne gelirdi ki?
O adamdan nefret ediyordum.
Öldürebileceğim tek insan oydu.
Yani ıssız bir köşede
yakalasaydım falan.
Ona neler yapabileceğimi gösterirdim.
Gençken sıklıkla insanlar hakkında şiddet
içeren düşüncelere sahip miydiniz?
Hayır, pek değil.
Sadece kızdığımda hırpalardım birilerini.
Peki çok sık kızar mıydınız?
Çok sık kızmam,
ama kızınca iyi kızarım!
Sanırım oldukça güçlü
ve büyüktünüz?
Evet, epey güçlüydüm.
Bir taşrada köylü çocuklarla büyüdüm,
zorlu bir yaşam tarzıydı.
Şiddet eğilimim vardı, biliyorum.
Bundan biraz korkuyordum da.
Kritik durumlardan kaçmayı tercih ediyordum,
çünkü kendime güvenemiyordum.
Bir keresinde yaklaşık
yedi çocuk saldırmıştı bana.
Kızdım ve içlerinden birini alıp...
...bacaklarından tutup çevirdim.
Dördünü indirdim,
ondan sonra rahatladılar.
Peki bunun belli başlı
sonuçları oldu mu?
Evet, kesinlikle oldu.
Belalı her durumun ardında
benden şüpheleniliyordu.
Ben yoktum, ama benden korkuyorlardı.
Bir daha asla bana saldırılmadı.
Peki doktor olduktan sonra...
...psikiyatrist olarak
uzmanlaşma kararını nasıl aldınız?
İlginç bir konuya geldik.
Pratik olarak eğitim
hayatım bittiğinde ve ben...
...gerçekte ne yapmak
istediğimi bilmiyordum.
Profesörlerimden birinin izinden
gitmek için büyük bir şans sahibiydim.
Münih'e yeni bir
pozisyon için çağrılmıştı...
...ve beni asistanı olarak
yanında istiyordu.
Tam o zamanlarda...
...son sınavım için çalışıyordum.
Bir psikiyatri ders kitabı ile karşılaştım.
O ana dek
hiç düşünmemiştim bunu...
...çünkü profesörlerimiz bu alanla
doğrudan ilgilenmiyorlardı.
Kitabın giriş kısmını okudum sadece.
Kişilik bozukluğu psikozları hakkında
belirli şeyler söyleniyordu.
Tam on ikiden isabet ediyordu.
İşte o an
psikiyatrist olmam gerektiğini anladım.
Kalbim vahşice atıyordu o sırada.
Profesörüme onunla gelemeyeceğimi....
...psikiyatri çalışacağımı söyledim,
buna bir anlam veremedi.
Arkadaşlarım da anlam veremedi.
Çünkü o günlerde
psikiyatrinin hiçbir anlamı yoktu.
Benim içimde çelişen şeyleri...
...tek bünyede
toplamam için büyük bir şanstı.
Yani, tıp ve doğa
bilimlerinin yanı sıra
...her zaman felsefe tarihi
ve benzer şeyler de okumuştum.
Sanki iki akıntı
bir araya geliyormuş gibiydi.
Bu kararı aldıktan ne kadar zaman
sonra Freud ile ilk kez karşılaştınız?
Okumamın son demleriydi,
Freud ile tanışmam bundan bir süre sonraydı.
Okulu 1900'de bitirdim.
Freud ile çok sonra tanıştım.
1900'de Düşlerin Yorumu'nu...
...ve Breuer ile Freud'un histeri üzerine
çalışmalarını çoktan okumuştum.
Ama gerçek bir karşılaşma değildi tabii bu.
1907'de şahsen onunla
tanışma fırsatım oldu.
Nasıl oldu anlatır mısınız?
Tanışmak için Viyana'ya mı gittiniz?
Daha sonra şizofreni diyeceğimiz...
...erken bunamanın psikolojisi
üzerine bir kitap yazmıştım.
Ona kitabımı yolladım,
böylece tanışmış olduk.
İki haftalığına Viyana'ya gittim....
...ve aramızda çok uzun...
...ve birbirini etkileyen
konuşmalar oldu.
Böylece uyuştuk.
Bu uzun ve birbirini etkileyen konuşmalar
şahsi bir dostlukla pekişti öyleyse?
Evet, kişisel bir dostluğa
dönüştü kısa sürede.
Freud nasıl biriydi?
Karmaşık bir doğası vardı.
Onu çok severdim, ama çok
geçmeden şunu fark ettim ki...
...bir şey hakkında bir düşünceye sahip
olduğunda, onun için konu kapanırdı.
Ben her evrede
şüpheyle yaklaşırdım...
...ama çok beğendiği bir şeyi
onunla tartışmak imkansızdı.
Hiç felsefe eğitimi almamıştı.
Bense özel olarak Kant
üzerine eğitim almıştım.
Ben işin içine girmiştim.
Freud ise çok uzaktı buna.
Daha en başından,
bir uyumsuzluk vardı.
Daha sonra yollarınızın
ayrılmasının kısmen sebebi...
...deneylerde ve kanıtlarda yaradılıştan gelen
farklı yaklaşımlara sahip olmanız mıydı?
Elbette ki her zaman
yaradılıştan gelen farklılıklar vardır.
Onun yaklaşımı benimkinden
doğal olarak farklıydı.
Çünkü onun kişiliği
benimkinden farklıydı.
Zaten bu beni daha sonraki
psikolojik tipler araştırmama götürdü.
Belirli tutumlar vardır.
Bazı insanlar bir şeyi şu şekilde yaparken,
öteki insanlar başka bir tipik yolla hallederler.
Benimle Freud arasında da
işte böyle farklılıklar vardı.
Freud'un kanıt ve deney standartlarının sizinkinden
daha az yüksek olduğunu düşünüyor musunuz?
Bu, bir değerlendirme sorunu.
Bunun uzmanı ben değilim.
Kendi kaydımı tutmuyorum
veya kendimin vakanüvisi değilim.
Bazı sonuçları kaynak alırsak, sanırım
benim metodumun kendi gerçeklikleri var.
Freud sizi şahsen analiz etti mi?
Tabii ki, rüyalarımın
çoğunu ona anlattım.
- O da bana anlattı.
-O da size? - Evet.
Üzerinden bu kadar
zaman geçtikten sonra...
...o zamanlar Freud'un rüyalarında öne çıkan
özelliklerin neler olduğunu hatırlıyor musunuz?
Yersiz bir soru oldu bu.
Biliyorsunuz ki meslek sırrı diye bir şey var.
Ama öleli çok oldu o.
Evet, ama bu saygı,
yaşamdan daha uzun sürer.
Konuşmamayı tercih ederim.
Muhtemelen gene yersiz kaçacak
şu soruyu sormama izin verin öyleyse.
Freud ile karşılıklı yazıştığınız ve hala yayımlanmamış
çok sayıda mektubun olduğu doğru mu?
- Evet. - Ne zaman
yayımlanacaklar?
Ben hayattayken olmaz.
Öldükten sonra yayımlanmasına
bir itirazınız yok o halde?
Hayır, hiç yok.
Çünkü muhtemelen
tarihi öneme sahipler.
Pek sanmıyorum.
Öyleyse neden yayımlamıyorsunuz?
Çünkü bana yeteri kadar
önemli görünmüyorlar.
Onlarda önemli bir şey göremiyorum.
Kişisel meselelerle mi ilgililer?
Kısmen öyle.
Ama pek umrumda olmazdı yayımlanması.
Öyleyse zamanla ileri giderek
Freud ile ayrılma anına geçelim.
Sanırım bunun kısmen sebebi...
...yayımlanan Bilinçdışının Psikolojisi
adlı kitabınızdı. Doğru mu?
Gerçek sebep buydu.
Yani, aslında son sebep buydu.
Çünkü uzun bir süreç söz konusuydu.
Daha en başından beri,
pek çok fikir ayrılıkları vardı.
Onun pek çok fikrine
katılamıyordum.
Özellikle hangilerine?
Esas itibariyle,
tamamen kişisel yaklaşımına...
...ve insanın tarihsel durumunu
hiçe saymasına karşıydım.
Büyük ölçüde tarihimize bağlıyız.
Eğitimle ve ailemizin
etkisiyle şekilleniyoruz...
...ki bunlar her zaman kişinin
kendisine ait şeyler değildir.
Onlar da tarihsel fikirler veya
hakim ideolojiler tarafından...
...ön yargılı hale getiriliyor
veya onlardan etkileniyorlar.
Bu, psikolojinin
en belirleyici etkenidir.
Bugünün veya dünün insanı değiliz,
engin bir çağın insanıyız.
Psikoz vakalarındaki
klinik gözlemleriniz...
...bu konuda Freud'dan ayrılmanıza
kısmen de olsa sebep oldu mu?
Şizofrenik hastalarla olan
şahsi deneyimlerim...
...bazı genel tarihsel koşulların
olduğu fikrine götürdü beni.
Geriye dönüp baktığınızda...
...düşüncelerinizde bir dönüm noktası oluşturan
herhangi bir vakayı hatırlıyor musunuz?
Evet, bu türden
çok sayıda deneyim yaşadım.
Zenciler üzerinde
bir çalışma yürütmek için...
...Washington'da bir
psikiyatri kliniğine gittim.
Amacım onların da tıpkı bizimle aynı türden
rüyalar görüp görmediğini bulmaktı.
Bu deneyler ve ötekiler
beni şu hipoteze götürdü:
Psişemizde kişilikdışı
bir katman bulunmaktadır.
Size bir örnek anlatabilirim.
Koğuşta bir hastamız vardı.
Sakindi ama tamamıyla
ayrışmış bir şizofrenikti.
20 yıldır da klinikte
veya koğuştaydı.
Aslında genç bir adamken,
ciddi bir eğitimi olmayan...
...basit bir yazmanken kliniğe yatırılmıştı
Günün birinde koğuşa girdim...
...ve belli ki çok heyecanlıydı,
beni çağırdı...
...ceketimin yakasından tuttu ve
beni pencerenin yanına götürüp şöyle dedi:
"Doktor! Şimdi!
İşte şimdi göreceksiniz.
Şuna bakın. Yukarı, Güneş'e bakın.
Bakın nasıl hareket ediyor.
Kafanızı şöyle hareket ettirmelisiniz...
...o zaman Güneş'in fallusunu göreceksiniz.
Rüzgarın kaynağı işte o.
Kafanızı bir taraftan öbürüne
hareket ettirdiğinizde...
...Güneş'in hareketini göreceksiniz."
Tabii ki hiçbir şey anlamadım.
Deli işte, diye düşündüm.
Fakat bu vaka aklımda yer etti.
Dört yıl sonra...
...bir yazıyla karşılaştım.
Alman tarihçi
Dieterich yazmıştı.
Yüce Parisli'nin Büyü Papirüsleri'nin
bir parçası olan...
...Mithra Ayini denilen
şeyle uğraşıyordu.
Mithra Ayini denilen şeyin...
...bir kısmını çözümlemişti...
...kabaca şöyle diyordu:
"İkinci duadan sonra Güneş'in diskinin
nasıl açıldığını göreceksiniz...
...tünelden nasıl sarktığını göreceksiniz...
...ki, bu, rüzgarın kaynağıdır...
...ve yüzünüzü Doğu tarafına dönerseniz,
o da oraya gidecektir...
...ve yüzünüzü Batı'ya dönerseniz,
o da sizi takip edecektir."
O an anladım.
Hastamın gördüğü buydu!
Peki hastanızın birisinin ona anlattığı bir şeyi
bilinçsizce tekrarlamadığından nasıl emin olabilirdiniz?
Olasılık dışı
çünkü bu şey bilinmiyordu.
Paris'teki bir büyü papirüsüydü...
...ve yayımlanmamıştı bile.
Hastamla o gözlemi yaptıktan
dört yıl sonra yayımlandı.
Böylece insanda kişisel olandan fazlasını içeren
bir bilinçdışı olduğunu ispatladığınızı düşündünüz?
Hayır, bir kanıt değildi benim için,
ama bir ipucuydu.
Ben de o ipucunu takip ettik.
Psikolojik tipler üzerine çalışmaya
başlamaya ilk nasıl karar verdiniz?
Bu da kısmen klinik deneylerinizin
bir sonucu muydu?
Pek değil.
Kişisel bir sebebi vardı.
Freud'un ve aynı zamanda
Adler'in psikolojisinin hakkını vermek...
...ve kendi rotamı çizmek içindi.
Freud'un neden öyle bir teori
oluşturduğunu anlamamı sağladı bu.
Ya da Adler'in neden güç ilkesine
dayalı bir teori geliştirdiğini.
Kendinizin hangi psikolojik tipte
olduğunuzu belirlediniz mi?
Doğal olarak bu acı verici sorunun
üzerine büyük bir dikkatle eğildim!
Bir sonuca vardınız mı?
Tip, durağan değildir.
Hayat boyunca değişir...
...ama çoğunlukla
karakterimi düşünce şekillendirdi.
Çocukluktan itibaren
hep düşündüm...
...ama epey sezgi sahibiydim de.
Hissetme konusunda
kesin zorluklar yaşadım...
...ve gerçekle olan ilişkim
pek de harika sayılmazdı.
Sıklıkla şeylerin
gerçekliği ile ters düşerim.
İşte bu bir tanı için
size gerekli tüm verileri verir.
1930'larda çoğunlukla
Alman hastalarla çalıştığınız zamanlarda...
...İkinci Dünya Savaşı'nın muhtemelen
başlayacağını tahmin etmişsinizdir.
Bugünün dünyasına baktığınızda Üçüncü Dünya
Savaşı'nın geleceğini hissediyor musunuz?
Bu konuda kesin bulgularım yok...
...ama insanın gördüğü şeyin...
...ne olduğunu bilmediğine
dair bulgular var.
Görülenler ağaç mı,
yoksa bir orman mı?
Söylemesi çok güç,
çünkü rüyalar...
...çünkü insanların rüyaları
kaygılarla dolu.
Ancak bunun bir dünya savaşına
işaret ettiğini söylemek çok güç.
Çünkü bu fikir, insanların
zihninin en tepesinde bulunuyor.
Eskiden çok daha kolaydı.
İnsanlar savaşı düşünmezdi...
...ve bu yüzden rüyaların anlamı
çok daha belirgindi.
Artık günümüzde öyle değil.
Neyi işaret ettiğini
tam bilemediğimiz...
...kaygı ve korkularla doluyuz.
Şurası kesin:
Psikolojik durumumuzda
büyük bir değişimin eşiğindeyiz.
- Kesin bu.
- Neden?
Çünkü daha fazla
psikolojiye ihtiyacımız var.
İnsan doğasını daha fazla
anlamamız gerekiyor.
Çünkü var olan tek gerçek tehlike
insanın kendisidir.
İnsan en büyük tehlikedir ve gülünç
bir biçimde bunun farkında değiliz.
İnsan hakkında
hiçbir şey bilmiyoruz.
İnsanın aklı incelenmeli. Çünkü olacak
bütün kötülüklerin kaynağı biziz.
Size göre insanın günah ve kötülük
kavramıyla birlikte mi yaşaması gerekiyor?
Doğamızın bir parçası mı bu?
Besbelli ki öyle.
Peki ya kurtarıcı fikri?
Kaçınılmaz bir sonuç bu.
Daha mantıklı falan olduğumuzda
yok olacak şeyler değiller mi?
İnsanın,
varlığının orijinal yolundan...
...sapacağına inanmıyorum.
Böyle fikirler hep olacak.
Örneğin, kişisel bir kurtarıcıya
doğrudan inanmazsanız...
...mesela Hitler örneğinde...
...ya da Rusya'daki
kahraman tapıcılığında olduğu gibi...
...bir fikir olur bu sadece.
Sembolik bir fikir olur.
Ölüm hakkında
beni bir miktar şaşırtan...
...bazı cümleler kuruyorsunuz zaman zaman.
Özellikle ölümün psikolojik olarak
doğum kadar önemli...
...ve yaşamın bütünleyici bir
parçası olduğunu söylediğiniz aklımda.
Ancak ölüm bir sonsa,
doğum gibi olamaz, değil mi?
Bir sonsa, öyle. Ancak bu sondan
o kadar da emin değiliz.
Tamamen uzay ve zaman ile
sınırlandırılmamış...
...özel zihinsel yetiler var.
Geleceğin görüsüne veya
düşüne sahip olabilirsiniz.
Yakın geleceği görebilirsiniz,
böyle şeyler işte.
Sadece cehalet
bu gerçekleri inkar eder.
Böylelerinin şu an ve her daim
var olduğu besbelli.
Bu gerçekler zihnin,
en azından bir kısmının...
...sınırlanmadığının göstergesi.
Peki bu ne demek?
Zihin, uzay ve zamanda...
...yaşamak zorunda kalmadığında...
...ki açıktır ki yaşamaz da...
...öyleyse zihnin kapsamı
bu yasalarla bağımlı değildir...
...ve bu da yaşamın...
...pratik devamlılığının...
...bir anlamda uzay ve zamanın ötesinde
psişik bir varlık olduğunu gösterir.
Siz kendiniz ölümün muhtemelen
son olduğuna inanıyor musunuz?
Böyle bir şey diyemem.
İnanç sözcüğü benim için
çok zor bir şey.
Ben, inanmam. Belirli hipotezler
için mantıklı sebeplerim olmalı.
Bir şeyi biliyorsam, biliyorumdur.
Ona inanmama gerek olmaz.
Bir şeye inanmam daha makul olacak diye
o şeye inanmama izin vermem.
İnanamam.
Ancak belli bir hipotez için...
...kafi derecede kanıt varsa,
onu doğal olarak kabul ederim.
Hep derim: "İhtimalleri hesaba
katmak zorundayız."
Ölümü bir amaç olarak
görmemiz gerektiğini...
...ve ondan kaçmanın hayatı anlamsız
hale getireceğini söylemiştiniz.
İnsanların ölümün her şeyin sonu olduğuna inandığı
hayatlarının ilerleyen dönemlerinde...
...bu söylediğinizi gerçekleştirebilmeleri
için onlara ne önerirsiniz?
Pek çok yaşlı insanı tedavi ettim.
Nihai bir sonla tehdit edildiği
apaçık belli olan bilinçdışının...
...neler yaptığını izlemek
oldukça ilginçtir.
Umursamıyor.
Yaşam hep devam
edecekmiş gibi davranıyor...
...bu yüzden yaşlı insanların da
yaşamaya devam etmesi...
...yüzyıllarca yaşayacakmış gibi...
...hep ertesi günü beklemesi
daha iyi olur.
Böylece insan
düzgün bir yaşam sürer.
Oysa korktuğunda, ileriye
değil de geriye baktığında...
...donakalır, taş kesilir...
...ve zamanından önce ölür.
Oysa yaşadığında ve başlayacak harika
maceraları dört gözle beklediğinde...
...gerçekten yaşamış olur ve
bilinçdışının yapmak istediği şey de budur.
Elbette ki hepimizin ölecek olması çok açıktır.
Her şeyin üzücü sonudur bu.
Ancak yine de görünüşe bakılırsa
içimizde buna inanmayan bir şey var.
Ancak şurası
psikolojik bir gerçektir ki...
...bu hiçbir şeyi kanıtlamaz.
Sadece öyledir.
Mesela, tuza neden ihtiyacımız
olduğunu bilemeyebilirim...
...ancak tuz yemeyi
yine de tercih ederiz...
...çünkü daha iyi hissederiz.
Yani belirli bir biçimde düşününce...
...kendinizi çok daha
iyi hissedebilirsiniz...
...ve bana göre doğa ile benzer biçimde
düşünüyorsanız düzgün yaşıyorsunuzdur.
Bu da size sormak istediğim
son soruya götürüyor beni.
Dünya teknik açıdan
daha verimli bir yer haline gelirken...
...insanların toplumsal ve birlikte davranması
giderek daha fazla gerekli bir hale geliyor gibi.
İnsanın en yüksek gelişmişliğinin
kendi bireyselliğini...
...bir çeşit toplumsal bilincin içine
gömmekten geçtiğini düşünüyor musunuz?
Pek mümkün değil.
Bence bir tepki olacaktır.
Toplumsal ayrışmaya karşı
bir tepki oluşacaktır.
İnsan hiçe sayılmasını
sonsuza dek sineye çekemez.
Bir tepki muhakkak olacaktır...
...başladığını görüyorum.
Hastalarımı düşünüyorum,
hepsi kendi varlıklarını arıyorlar...
...ve hiçliğe ya da anlamsızlığa
doğru parçalanma karşısında...
...varlıklarını garanti
altına alıyorlar.
İnsan, anlamsız bir hayata katlanamaz.
463
00:36:53,000 --> 00:00:00,000
Çeviri: Ümid Gurbanov
@umidgurbanov
