
Hindi: 
श्वसन की दर
श्वसन वह प्रक्रिया है जिसमें ग्लूकोज जैसे सरल 
कार्बोहाइड्रेट, सरल पदार्थों में टूट जाते हैं और कार्बन 
डाइऑक्साइड और ऊर्जा मुक्त् करते हैं। श्वसन के 
दौरान प्रयोग में आने वाला या ऑक्सीकरण होने वाला 
कंपाउंड श्वसन सब्सट्रेट कहलाते हैं। कार्बोहाइड्रेट, फैट और 
प्रोटीन श्वसन सब्सट्रेट के उदाहरण हैं। श्वसन की 
दर को गैस विनिमय, यानी, ऑक्सीजन की खपत या 
कार्बन डाइऑक्साइड के निर्माण के रूप में मापा जा 
सकता है। पौधों में श्वसन की दर 
का अध्ययन, श्वसन के दौरान 

Malayalam: 
ശ്വസന നിരക്ക്
ഗ്‍ളൂക്കോസ് പോലുള്ള കാര്‍ബോഹൈഡ്രേറ്റുകള്‍ ലഘുഘടകങ്ങളായി
 വിഘടിക്കപ്പെടുകയും കാര്‍ബണ്‍ ഡൈഓക്‍സൈഡും 
ഊര്‍ജവും സ്വതന്ത്രമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ശ്വസനം.
സനപ്രക്രിയയില്‍ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന അല്ലെങ്കില്‍ ഓക്‍സീകരിക്കപ്പെടുന്ന 
സംയുക്തത്തെ ശ്വസനത്തിന്‍റെ ആധാരം എന്ന 
അര്‍ത്ഥത്തില്‍ റെസ്‍പിരേറ്ററി സബ്സ്ട്രേറ്റ് എന്ന് പറയുന്നു. 
കാര്‍ബോഹൈഡ്രേറ്റുകള്‍,കൊഴുപ്പുകള്‍, 
പ്രോട്ടീനുകള്‍ എന്നിവ ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്.  വാതകവിനിമയത്തിന്‍റെ 
അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ശ്വസനനിരക്ക് അളക്കുന്നത്.അതായത് ശ്വസനാധാരങ്ങളായ 
കാര്‍ബോഹൈഡ്രേറ്റുകളുടെ ഉപയോഗത്തേയോ കാര്‍ബണ്‍
 ഡൈഓക്‍സൈഡിന്‍റെ രൂപപ്പെടലിനേയോ അടിസ്ഥാനമാക്കി. 

English: 
Rate of Respiration
Respiration is the process during which simple
carbohydrates, like glucose, break down into
simpler substances and liberate carbon dioxide
and energy. The compound used, or oxidized,
during respiration is called a respiratory
substrate. Carbohydrates, fats, and proteins
are examples of respiratory substrates. The
rate of respiration can be measured in terms
of gas exchange, that is, consumption of oxygen,
or evolution of carbon dioxide. The rate of

English: 
respiration in plants can be studied in moist
germinating seeds that release carbon dioxide
during respiration.
To do the experiment, we require:
A test tube, a beaker containing distilled
water, germinating seeds of bean, mustard
and wheat, a cork with a hole, a conical flask,
measuring cylinder, freshly prepared potassium
hydroxide solution, petroleum jelly, thread
and a glass delivery tube with two bends at
right angles.
Procedure:
Using a spatula, place about 30 germinating
bean seeds in a conical flask.

Malayalam: 
ശ്വസനവേളയില്‍ കാര്‍ബണ്‍ ഡൈഓക്‍സൈഡ്(CO2)  
പുറത്തിവിടുന്ന,ഈര്‍പമുള്ള മുളച്ചുവരുന്ന വിത്തുകള്‍ 
ഉപയോഗിച്ച് സസ്യങ്ങളിലെ ശ്വസനപ്രക്രിയ പഠിക്കാം.
ഈപരീക്ഷണത്തിന് ആവശ്യമുള്ളവ:
ഒരു ടെസ്‍റ്റ് ട്യൂബ്, സ്വേദിതജലം ഉള്ള ഒരു ബീക്കര്‍,ബീന്‍,ഗോതമ്പ്,നിലക്കടല 
എന്നിവയുടെ മുളച്ചുവരുന്ന വിത്തുകള്‍,ദ്വാരമുള്ള ഒരു കോര്‍ക്ക്,ഒരു കോണിക്കല്‍ ഫ്‍ളാസ്‍ക്, 
അളവ് ജാര്‍,പുതുതായി തയാറാക്കിയ പൊട്ടാസിയം ഹൈഡ്രോക്‍സഡ് ലായിനി
പെട്രോളിയം ജെല്ലി,നൂല്‍, രണ്ട് സമകോണ വളവുകളോടുകൂടിയ 
ഒരു ഗ്‍ളാസ് ഡെലിവറി ട്യൂബ്.  
നടപടിക്രമം:
ഒരു പ്രലേപനകത്തികൊണ്ട് മുളപൊട്ടിയ 30  ബീന്‍
 വിത്തുകള്‍ ഒരു കോണിക്കല്‍ ഫ്‍ളാസ്‍ക്കില്‍ ഇടുക.

Hindi: 
कार्बन डाइऑक्साइड मुक्त करने वाले गीले 
अंकुरित हो रहे बीजों में 
किया जा सकता है।
प्रयोग करने के लिए, हमें चाहिए:
टेस्ट ट्यूब, डिस्टिल वाटर युक्त बीकर, सेम, सरसों और 
गेहूं के अंकुरित बीज,  शंक्वाकार कुप्पी, छेद 
सहित कार्क, मापने वाला सिलेंडर, 
पोटेशियम हाइड्रॉक्साइड का ताजा तेयार 
किया हुआ घोल, पेट्रोलियम 
जेली, धागा और समकोण पर दो मोड़ 
वाली ग्लास डिलीवरी ट्यूब।
प्रक्रिया:  
स्पैचुला का प्रयोग कर, शंक्वाकार फ्लास्क में 
लगभग 30 अंकुरित सेम के बीज रखें।

English: 
Pour 4ml of potassium hydroxide solution into
a measuring cylinder.
Transfer the potassium hydroxide solution
from the measuring cylinder into a small test
tube.
Tie a cotton thread around the neck of the
test tube.
Suspend the test tube in the conical flask
above the germinating seeds.
Close the mouth of the conical flask with
a cork.
Insert one end of a delivery tube into the
conical flask through the cork and dip the
other in a beaker containing water.
Observe the position of the water level in
the delivery tube. This is the initial reading
of the water level in the delivery tube.
Use your finger to take some petroleum jelly.
Apply the petroleum jelly on the cork to make
the apparatus air tight.
Keep the apparatus undisturbed for two hours.
Repeat the same procedure for the mustard
and wheat.

Hindi: 
मापने वाले सिलेंडर में पोटेशियम हाइड्रॉक्साइड 
का 4 मि.ली. घोल  डालें।
मापने वाले सिलेंडर से पोटेशियम हाइड्रॉक्साइड 
का घोल एक छोटे से टेस्ट ट्यूब में 
स्थानांतरित करें।
टेस्ट ट्यूब की गर्दन के चारों 
ओर सूती धागा बाँधें।
शंक्वाकार फ्लास्क में अंकुरित हो रहे बीजों 
के ऊपर टेस्ट ट्यूब लटका दें।
कार्क से शंक्वाकार फ्लास्क 
का मुंह बंद कर दें।
कार्क के जरिए शंक्वाकार फ्लास्क में 
डिलीवरी ट्यूब का एक सिरा डालें और  
दूसरा पानी युक्त बीकर में डुबोएं।
डिलीवरी ट्यूब में पानी के स्तर की 
स्थिति का निरीक्षण करें। डिलीवरी ट्यूब में यह पानी 
के स्तर की प्रारंभिक रीडिंग है।
कुछ पेट्रोलियम जेली लेने के लिए अपनी उंगली का प्रयोग करें।
सामग्री वायुरोधी बनाने के लिए कार्क 
पर पेट्रोलियम जेली लगाएं।
दो घंटे तक सामग्री बिना छेडे रखें।
सरसों और गेहूं के लिए भी इसी 
प्रक्रिया को दोहराएँ।

Malayalam: 
ഒരു അളവ് ജാറില്‍ 4ml പൊട്ടാസിയം ഹൈഡ്രോക്‍സൈഡ് ലായിനി ഒഴിക്കുക.
ഈ ലായിനി ഒരു ചെറിയ ടെസ്‍റ്റ് ട്യൂബിലേക്ക് പകരുക.
ഈ ലായിനി ഒരു ചെറിയ ടെസ്‍റ്റ് ട്യൂബിലേക്ക് പകരുക.
ടെസ്‍റ്റ് ട്യൂബ് കോണിക്കല്‍ ഫ്‍ളാസ്‍കിനുള്ളില്‍ ബീന്‍
 വിത്തുകള്‍ക്ക് മുകളിലായി തൂക്കിയിടുക.
കോണിക്കല്‍ ഫ്‍ളാസ്‍കിന്‍റെ വായ് ഒരു കോര്‍ക്കുകൊണ്ട് അടയ്‍ക്കുക.
ഡെലിവറി ട്യൂബിന്‍റെ ഒരറ്റം കോര്‍ക്കിലെ ദ്വാരത്തിലൂടെ 
ഫ്‍ളാസ്‍കിനുള്ളിലേക്ക് കടത്തുക.മറ്റേ അറ്റം ജലമുള്ള ബീക്കറില്‍ ആഴ്‍ത്തിവയ്‍ക്കുക.
ഡെലിവറി ട്യൂബിലെ ജലവിതാനം അടയാളപ്പെടുത്തുക.
ഇത് ജലവിതാനത്തിന്‍റെ തുടക്കത്തിലെ റീഡിംഗ് ആയി രേഖപ്പെടുത്തുക.
വിരലുകൊണ്ട് അല്‍പം പെട്രോളിയം ജെല്ലി എടുക്കുക.
അത് കോര്‍ക്കിനുചുറ്റും തടവി ഫ്‍ളാസ്‍ക് വായുനിബദ്ധമാക്കുക.
രണ്ട് മണിക്കൂര്‍ ഈ ഉപകരണം അനക്കാതെ വയ്‍ക്കുക.
ഇതേ നടപടിക്രമം നിലക്കടല, ഗോതമ്പ് വിത്തുകള്‍കൊണ്ടും 
ആവര്‍ത്തിക്കുക.

Malayalam: 
നിരീക്ഷണം:
രണ്ട് മണിക്കൂറിനുശേഷം ബീക്കറില്‍ ആഴ്യ്ത്തിയ ഡെലിവറി 
ട്യൂബിലെ ജലവിതാനം ഉയര്‍ന്നതായി കാണാം.
ഈ വിതാനം അന്തിമ റീഡിംഗ് 
ആയി രേഖപ്പെടുത്തുക.
നിഗമനം:
ബീക്കറില്‍ ആഴ്യ്ത്തിയ ഡെലിവറി ട്യൂബിലെ ജലവിതാനം
 ഉയര്‍ന്നതായി കാണുന്നതിന് കാരണംമുളച്ചുവരുന്ന വിത്തുകള്‍ 
ശ്വസനവേളയില്‍ കാര്‍ബണ്‍  ഡൈഓക്‍സൈഡ് പുറത്തുവിടുന്നതാണ്. 
കടുക്,ബീന്‍ വിത്തുകളുടെ കാര്യത്തില്‍ ശ്വസനത്തിലൂടെ 
പുറത്തുവിടുന്ന കാര്‍ബന്‍ ഡൈഓക്‍സൈഡിന്‍റെ അളവ് താരതമ്യേന കുറവാണ്. 
കാരണം ഈ വിത്തുകള്‍ കൊഴുപ്പുകളും പ്രോട്ടീനുകളുമാണ് റെസ്‍പിരേറ്ററി 
സബ്‍സ്‍ട്രേറ്റ് ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.അതിനാല്‍ ശ്വസനവേളയില്‍ 
വളരെ കുറച്ച് കാര്‍ബണ്‍ ഡൈഓക്‍സൈഡ് മാത്രമേ പുറത്തുവിടുന്നുള്ളു.
എന്നാല്‍ ഗോതമ്പ് വിത്തുകളുടെ കാര്യത്തില്‍ ജലവിതാനം 
കൂടുതല്‍ ഉയരുന്നു. കാരണം അവ റെസ്‍പിരേറ്ററി സബ്‍സ്‍ട്രേറ്റ് ആയി 
ഉപയോഗിക്കുന്നത് കാര്‍ബോഹൈഡ്രേറ്റുകളാണ്.  എന്നാല്‍ 
കാര്‍ബോഹൈഡ്രേറ്റുകള്‍ സബ്‍സ്‍ട്രേറ്റ് ആയി ഉപയോഗിക്കുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന

English: 
Observation:
After two hours, you will see that the level
of water has risen in the delivery tube at
the end dipped in the beaker of water. Note
this level as the final level.
Conclusion:
The rise in water level at the end of the
delivery tube dipped in the beaker proves
that germinating seeds release carbon dioxide
during respiration. In the case of mustard
and bean seeds, the rise in water level is
relatively lesser because these seeds use
fat and proteins as respiratory substrate
and release a very small amount of carbon
dioxide.
But in the case wheat grains, the rise in
water level is greater because they use carbohydrate
as respiratory substrate. When carbohydrates

Hindi: 
अवलोकन:
दो घंटे के बाद, आप देखते हैं कि पानी
वाले बीकर में डूबे सिरे पर डिलीवरी ट्यूब में 
पानी के स्तर बढ़ गया है। इस स्तर को 
अंतिम स्तर के रूप में नोट कर लें।
निष्कर्ष:
बीकर में डूबी हुई डिलीवरी ट्यूब के सिरे पर जल 
स्तर में वृद्धि से सिद्ध होता है कि अंकुरित हो रहे बीज 
श्वसन के दौरान कार्बन डाइऑक्साइड मुक्त करते हैं। 
सरसों और सेम के बीज के मामले में, जल स्तर में 
वृद्धि अपेक्षाकृत कम होती है क्योंकि ये बीज श्वसन सब्सट्रेट 
के रूप में फैट और प्रोटीन का उपयोग करते हैं 
और कार्बन डाइऑक्साइड की बहुत थोड़ी मात्रा मुक्त करते हैं।
लेकिन गेहूं के अनाज के मामले में जल स्तर में वृद्धि 
अधिक होती है क्योंकि गेहूं श्वसन सब्सट्रेट के रूप में 
कार्बोहाइड्रेट का उपयोग करता है। 
जब कार्बोहाइड्रेट का सब्सट्रेट के रूप में 
उपयोग होता है, तो कार्बन डाइऑक्साइड 

Hindi: 
और ऑक्सीजन की बराबर मात्रा 
का निर्माण और खपत होती है।
सावधानियां:
सुनिश्चित करें कि सभी कनेक्शन वायुरोधी हैं ।
पोटेशियम हाइड्रॉक्साइड के ताजा तैयार 
किए हुए सांद्रित घोल का प्रयोग करें।

English: 
are used as substrate, equal amounts of carbon
dioxide and oxygen are evolved and consumed.
Precautions:
Ensure all connections are airtight.
Use a freshly prepared concentrated solution
of potassium hydroxide.

Malayalam: 
 കാ‍ര്‍ബണ്‍ ഡൈഓക്‍സൈഡിന്‍റെ  അളവും 
വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്ന ഓക്‍സിജന്‍റെ അളവും തുല്യമായിരിക്കും.
മുന്‍കരുതലുകള്‍:
എല്ലാ കണക്‍ഷനുകളും ശരിയാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.
പൊട്ടാസിയം ഹൈഡ്രോക്‍സൈഡിന്‍റെ ഗാഢ 
ലായിനി ഉപയോഗിക്കുക.
