
English: 
A lot of people have noted that astronomy
is a humbling enterprise to pursue. After
all, every time we make a new discovery, we
find ourselves further removed from importance.
The Earth is but one planet among many, orbiting
a Sun that is one star among hundreds of billions,
out in the suburbs of a galaxy that is one
among hundreds of billions more.
It’s easy to feel pretty small when you
see all that magnificence out there.
And we astronomers keep making it worse! Because
now we know that what we can see isn’t even
everything there is. Normal matter, the stuff
that makes up you and me and all we observe
in the Universe? That’s only a small fraction
of what’s actually out there.
It’s time we talk about some very, very
dark matters.

Arabic: 
لاحظ كثيرون
أنّ علم الفلك يبعث على التواضع في نفس دارسه.
فكلما اكتشفنا شيئًا جديدًا
نجد أنفسنا أبعد ما يكون عن الأهمية.
كوكب الأرض ما هو إلا واحد من كواكب كثيرة
ويدور حول شمس هي نجم من بين مليارات مثلها
ويقع في أطراف مجرة
هي واحدة من مئات مليارات المجرات.
يسهل الشعور بالضآلة
عند رؤية كل تلك العظمة التي في الفضاء.
ونواصل نحن علماء الفلك
زيادة الأمر سوءًا،
لأنّنا بتنا نعلم الآن
أنّ الوجود ليس محصورًا بما نستطيع رؤيته.
المادة الطبيعية والتي نتكون
منها نحن وكل ما نراه في الكون،
ما هي إلا جزء صغير مما يوجد في الفضاء.
حان الوقت لنتكلم عن مادة سوداوية للغاية.

Vietnamese: 
Rất nhiều người đã lưu ý rằng thiên văn học
là một doanh nghiệp khiêm nhường để theo đuổi. Sau
tất cả, mỗi khi chúng tôi có một phát minh mới, chúng tôi
thấy mình tiếp tục loại bỏ khỏi tầm quan trọng.
Trái đất là một hành tinh nhưng trong số rất nhiều, quay quanh
một mặt trời mà là một ngôi sao trong số hàng trăm tỷ,
ra ở các vùng ngoại ô của một thiên hà là một trong
trong số hàng trăm tỷ mỹ kim nữa.
Thật dễ dàng để cảm thấy khá nhỏ khi bạn
xem tất cả những nguy nga tráng lệ hiện có.
Và chúng tôi tiếp tục làm các nhà thiên văn nó tồi tệ hơn! Bởi vì
bây giờ chúng ta biết rằng những gì chúng ta có thể nhìn thấy không phải là ngay
tất cả mọi thứ có. Vật chất thông thường, các công cụ
mà làm cho lên bạn và tôi và tất cả chúng ta quan sát
trong vũ trụ? Đó chỉ là một phần nhỏ
về những gì thực sự ra khỏi đó.
Đó là thời gian chúng ta nói về một số rất, rất
các vấn đề tối.

Italian: 
Molte persone si sono accorte che l'astronomia
è un'impresa umiliate da perseguire.
Dopo tutto, ogni volta che facciamo una nuova
scoperta, ci ritroviamo più lontani dall'importanza.
La Terra è un pianeta fra tanti, in orbita attorno
al Sole, che è una stella fra altre centinaia di miliardi,
nella periferia di una galassia che è una fra oltre
centinaia di miliardi.
È facile sentirsi abbastanza piccoli guardando
tutta la magnificenza che sta là fuori.
E noi astronomi continuiamo a peggiorare le cose! Perché
ora sappiamo che quello che possiamo vedere non è nemmeno
tutto quello che c'è. E la materia normale, quella che
di cui siamo costituiti tu ed io e tutto ciò che osserviamo
nell'Universo? È solo una piccola frazione
di ciò che c'è là fuori.
È il momento di parlare di alcune faccende
parecchio oscure.

Arabic: 
كانت عالمة الفلك فيرا روبين تراقب
المجرات الحلزونية في الستينيات والسبعينيات.
كانت مهتمة بطريقة دورانها
لأنّ ذلك يعلمنا الكثير عن المجرة.
فكروا في النظام الشمسي.
اكتشف يوهاناس كبلر في القرن الـ17 أنّه كلما
ابتعد الكوكب عن الشمس كان مداره حوله أبطأ،
وفصل إسحق نيوتن ذلك الاكتشاف بالأرقام
عبر حساب قوة جاذبية الشمس.
أي أنّ باستطاعتنا
معرفة كتلة الشمس وكذلك المجرات.
إن كان باستطاعتكم قياس كيفية دورانها
وسرعة حركة سحب الغاز في مداراتها
قرب حاف المجرة مثلًا،
يمكنكم حساب كتلة المجرة بأكملها.
المجرات كبيرة جدًا
ولا يمكنكم فعليًا رؤية السدم تتحرك،
ولكننا نستطيع قياس انحرافها الدوبلري
والذي بدوره ينبئنا بسرعتها.
ما توقعت روبين رؤيته
هو أنّه كلما ابتعدت سحابة الغاز
عن مركز المجرة كلما بطأت حركتها أكثر،
مثلما تتحرك الكواكب الأبعد عن الشمس
بسرعة أبطأ في مداراتها.
ولكنّ ما اكتشفته كان معاكسًا.
ففي مجرات كثيرة،
كلما ابتعدتم عن المركز زادت سرعة السحب.
وحتى في أفضل الحالات كانت السرعات تستقر
عند حد معين حيث كان ينبغي انخفاضها.

English: 
In the 1960s and 1970s, astronomer Vera Rubin
was observing spiral galaxies. She was interested
in how they rotate, because you can learn
a lot about a galaxy that way. Think about
the solar system: back in the 1600s, Johannes
Kepler figured out that the farther a planet
is from the Sun, the slower it orbits. Isaac
Newton put numbers to that, calculating the
strength of the Sun’s gravity, which means
we could, in turn, get the Sun’s mass.
Same with galaxies. If you can measure how
they rotate — how rapidly gas clouds move
in their orbits near the edge of the galaxy
for example — you can calculate the mass
of the entire galaxy. Galaxies are so big
that you can’t physically see the nebulae
move, but you can measure their Doppler shift,
which gives you their velocity.
What Rubin expected to see was that the farther
out from the center of the galaxy the gas
cloud was, the slower it would be moving,
just like more distant planets from the Sun
move more slowly in their orbits.
What she got though was the opposite. For
many galaxies, the farther out from the center
you went the faster the clouds were moving!
Even at best, the velocities flattened out
with distance, when they should have declined.

Vietnamese: 
Trong những năm 1960 và 1970, nhà thiên văn học Vera Rubin
đã quan sát các thiên hà xoắn ốc. Cô đã được quan tâm
trong cách họ xoay, bởi vì bạn có thể tìm hiểu
rất nhiều về một thiên hà cách đó. Nghĩ về
các hệ thống năng lượng mặt trời: trở lại trong năm 1600, Johannes
Kepler đã tìm ra rằng các hành tinh xa hơn một
là từ mặt trời, chậm hơn quỹ đạo của nó. Isaac
Newton đưa con số đó, tính
sức mạnh của lực hấp dẫn của Mặt trời, có nghĩa là
chúng ta có thể, lần lượt, có được khối lượng của Mặt Trời.
Cùng với các thiên hà. Nếu bạn có thể đo lường như thế nào
chúng quay - cách nhanh chóng những đám mây khí di chuyển
trong quỹ đạo của nó ở gần rìa của thiên hà
ví dụ - bạn có thể tính toán khối lượng
của toàn bộ thiên hà. Thiên hà là rất lớn
mà bạn không thể chất có thể nhìn thấy những tinh vân
di chuyển, nhưng bạn có thể đo dịch chuyển Doppler của họ,
đó cung cấp cho bạn tốc độ của họ.
Có gì Rubin sẽ thấy được rằng xa hơn
ra từ trung tâm của thiên hà khí
đám mây là, chậm hơn nó sẽ được di chuyển,
giống như các hành tinh xa hơn từ Mặt Trời
di chuyển chậm hơn trong quỹ đạo của mình.
Những gì cô có mặc dù là ngược lại. Đối với
nhiều thiên hà, xa hơn ra khỏi trung tâm
bạn đã đi nhanh hơn những đám mây đã được di chuyển!
Ngay cả lúc tốt nhất, vận tốc dẹt ra
với khoảng cách, khi họ nên đã từ chối.

Italian: 
Negli anni '70 e '60, l'astronoma Vera Rubin stava
studiando le galassie a spirale. Era interessata
a come ruotano, perché in questo modo
si può imparare molto su una galassia. Pensate
al Sistema Solare: nel '600 Johannes Kepler
aveva capito che più un pianeta si trovava lontano
dal Sole, più la sua orbita era lenta. Isaac Newton
tradusse ciò in numeri, calcolò la forza
di gravità del Sole e, di conseguenza,
si poté ricavare la massa solare.
Lo stesso vale per le galassie. Se si può misurare come
ruotano — quanto rapidamente le nubi di gas si muovono
nelle loro orbite attorno ai margini della galassia —
si può calcolare la massa dell'intera galassia.
Le galassie sono così grandi che non si possono
vedere le nebulose muoversi fisicamente,
ma si può misurare il loro effetto Doppler,
che ci fornisce la loro velocità.
Rubin si aspettava che più le nubi di gas
si trovavano lontane dal centro della galassia,
più si dovevano muovere lentamente, proprio
come i pianeti più lontani del Sistema Solare
si muovono lentamente nelle loro orbite.
Ciò che ottenne, invece, fu il contrario.
In molte galassie, più ci si allontanava dal centro
più le nubi si muovevano velocemente! Anche
nel migliore dei casi, le velocità aumentavano
con la distanza quando, invece,
avrebbero dovuto diminuire.

Arabic: 
ذلك عنى أنّ جاذبية المجرة
ثابتة على مدى القرص،
بدلًا من الانخفاض
كلما ابتعدنا عن المركز كما يتوقع المرء.
ولكنّ ذلك غريب. تُظهر صور المجرة
أن عدد النجوم والأجرام الجسيمة الأخرى
ينخفض كلما ابتعدنا أكثر عن المركز.
كتلة الأجرام في المنطقة البعيدة عن المركز
غير كافية لتفسير معدلات الدوران السريع،
أو أنّ كتلة ما يمكننا رؤيته غير كافية.
التبرير الوحيد هو وجوب
وجود مادة مظلمة تساهم في زيادة الجاذبية،
وهو شيء ما غير النجوم والغاز والغبار.
ليس ذلك فحسب، بل إن المجرة
لا بد أن تكون محاطة بهالة من هذه المادة
لتحقق أشكال رسوم الدوران البيانية.
ولا بدّ أنّ هناك الكثير من تلك المادة.
اكتشفت روبين أنّ كمية هذه المادة غير المرئية
يجب أن تعادل 5 أضعاف المادة المرئية.
في الثلاثينيات من القرن الماضي،
استنتج عالم الفلك فريتز زويكي الأمر نفسه
بقياسه سرعات المجرات في تكتلات المجرات.
كانت المجرات في تلك التكتلات تتحرك بسرعة
أكبر من الحد الذي يسمح ببقائها داخلها.
فسرعاتها التي تم قياسها
كان ينبغي أن تجعلها تنفلت عن التكتل.
فاستنتج من ذلك أنّ الجاذبية في تلك التكتلات
تفوق ما هو ناجم عن المادة المرئية.

Vietnamese: 
Điều đó có nghĩa là lực hấp dẫn của các thiên hà là
liên tục trong suốt đĩa, không thả
từ trung tâm như bạn mong muốn. Nhưng đó là
kỳ lạ! Những hình ảnh của thiên hà cho thấy
số lượng các ngôi sao và các vật thể lớn khác
nhận rõ ràng càng thấp xa từ trung tâm
bạn đã đến. Không chỉ đơn giản là không đủ khối lượng
xa ra khỏi trung tâm để giải thích cho sự
tỷ lệ luân chuyển nhanh chóng.
Hay - không đủ khối lượng từ những điều chúng ta có thể
nhìn thấy.
Lời giải thích duy nhất là phải có
vật liệu tối góp phần vào sự hấp dẫn,
một cái gì đó bên cạnh các ngôi sao, khí và bụi. không phải
chỉ có vậy, các thiên hà phải được nhúng trong
một vầng hào quang của vật liệu này để có được hình dạng
việc luân chuyển đồ thị bên phải. Và có phải
có rất nhiều của nó! Rubin thấy phải có
năm hoặc lần như nhiều vật liệu vô hình này
hơn so với vật chất nhìn thấy trong các thiên hà.
Quay trở lại những năm 1930, nhà thiên văn học Fritz Zwicky
đã rút ra một kết luận tương tự đo
tốc độ của các thiên hà trong cụm thiên hà. Các
thiên hà thành viên đã được di chuyển quá nhanh
ở trong cụm; ở tốc độ đo
họ nên đã được ném ra. Vì thế,
ông kết luận, phải có lực hấp dẫn hơn rất nhiều
trong cụm hơn là chỉ từ những vật liệu có thể nhìn thấy.

English: 
That meant the gravity of the galaxies was
constant throughout the disk, not dropping
from the center as you’d expect. But that’s
bizarre! Images of the galaxies showed that
the number of stars and other massive objects
clearly got lower the farther from the center
you went. There simply isn’t enough mass
far out from the center to account for the
rapid rotation rates.
Or — not enough mass from things we can
see.
The only explanation is that there must be
dark material contributing to the gravity,
something besides stars, gas, and dust. Not
only that, the galaxy must be embedded in
a halo of this material to get the shapes
of the rotation graphs right. And there must
be a lot of it! Rubin found there must be
five or times as much of this invisible material
than the visible matter in galaxies.
Back in the 1930s, astronomer Fritz Zwicky
had drawn a similar conclusion measuring the
speeds of galaxies in galaxy clusters. The
member galaxies were moving too quickly to
stay in the cluster; at the measured speeds
they should have been flung off. Therefore,
he concluded, there must be far more gravity
in the clusters than just from the visible material.

Italian: 
Ciò significava che la gravità della galassia
era costante su tutto il disco, e non scendeva
più lontano dal centro come ci si aspettava.
Che strano! Immagini di galassie mostrano che
il numero di stelle e altri oggetti massicci si abbassa
chiaramente man mano che ci sia allontana dal centro.
In parole povere, non c'è abbastanza massa lontano
dal centro per spiegare la rapida rotazione.
O meglio — non c'è abbastanza massa
nelle cose che siamo in grado di vedere.
L'unica spiegazione è che ci deve essere della
materia oscura che contribuisce alla gravità,
qualcosa oltre alle stelle, al gas e alla polvere.
Non solo, la galassia deve essere integrata in
un alone di questa materia per arrivare all'esatta curva
di rotazione del grafico. E deve essercene parecchia!
Rubin ha scoperto che questa materia invisibile è
cinque o sei volte di più della materia visibile delle galassie.
Negli anni '30, l'astronomo Fritz Zwicky aveva
tratto una conclusione simile misurando
la velocità delle galassie negli ammassi di galassie.
Ogni galassia membro si sta muovendo troppo velocemente
per restare nell'ammasso; alle velocità misurate
avrebbero dovuto essere scagliate via.
Perciò ha concluso che ci deve essere molta più gravità
nell'ammasso di quella prodotta dalla materia visibile.

Arabic: 
تبيّن أن ملاحظات زويكي كانت غير يقينية إلى حد
كبير يحول دون استخلاص نظريات متينة منها،
إذ أنّه بالغ للغاية
في تقدير كمية المادة غير المرئية.
أمّا استنتاجات روبين
فكانت أفضل وأدق بكثير.
إلّا أنّ ظللنا نستخدم المصطلح الذي استخدمه
زويكي للإشارة إلى تلك المادة الغامضة،
وما زلنا نستخدمه إلى يومنا هذا:
ألا وهو المادة المظلمة.
أكدت المشاهدات التالية لهذه الظاهرة
قياسات روبين على مر السنين.
فنحن نلاحظ سلوكًا مشابهًا
في المجرات الإهليليجية على سبيل المثال.
وللمفارقة، تُظهِر قياسات أفضل لسرعات أجرام
تكتلات المجرات أنّها تتحرك بسرعة كبيرة فعلًا،
وعليه لا بد أن تحتوي تلك التكتلات
على مادة مظلمة فيها أيضًا.
كان زويكي محقًا للسبب الخطأ.
وفي النهاية عزي فضل الاكتشاف لروبين.
بالطبع، فإن فكرة وجوب
أن تكون معظم مادة الكون مظلمة
قوبلت بالشكوك من قبل علماء الفلك،
فكل شيء يُصدر ضوءًا من نوع ما.
ولكنّ المزيد من المشاهدات
واصلت مساندة فكرة وجود المادة المظلمة.
فما هي المادة المظلمة إذًا؟
كان ذلك هو السؤال المهم.
كان علماء الفلك منهجيين،

Italian: 
Si scoprì che le osservazioni di Zwicky erano troppo
imprecise per poter avanzare affermazioni certe.
Egli aveva enormemente sovrastimato la quantità
di materia invisibile. Le osservazioni di Rubin erano
molto migliori e più accurate. Tuttavia, il termine
che Zwicky usò per soprannominare questa misteriosa
materia è rimasto e lo usiamo ancora:
materia oscura.
Nel corso degli anni, molteplici osservazioni hanno
solo confermato le misurazioni di Rubin. Vediamo
un comportamento simile nelle galassie ellittiche, per esempio.
Per ironia della sorte, le misurazioni meglio effettuate delle velocità
dei membri dell'ammasso galattico hanno dimostrato che 
si muovono effettivamente troppo veloci e l'ammasso deve avere
anche della materia oscura in esso. Zwicky aveva
ragione per il motivo sbagliato — e alla fine
la scoperta venne attribuita a Rubin.
Ovviamente, l'idea che la maggior parte della materia
dell'Universo è oscura è stata accolta con
scetticismo dagli astronomi. Ogni cosa emana un particolare
tipo di luce. Ma un maggior numero di osservazioni
continuavano a sostenere
l'esistenza della materia oscura.
Dunque, che cos'è la materia oscura? Questa era
il grande interrogativo. Gli astronomi erano metodici.

English: 
It turns out Zwicky’s observations had way
too much uncertainty in them to make any solid
claims. He hugely overestimated the amount
of invisible material. Rubin’s observations,
were far, far better and more accurate. However,
the term Zwicky used to dub this mysterious
material stuck, and we still use it: dark
matter.
Over the years, more observations have only
confirmed Rubin’s measurements. We see similar
behavior in elliptical galaxies, for example.
Ironically, better measurements made of galaxy
cluster member velocities show they do in
fact move too quickly, and clusters must have
dark matter in them too. Zwicky was right
for the wrong reason — and in the end, Rubin
is credited for making the discovery.
Of course, the idea that so much of the material
in the Universe must be dark was met with
skepticism by astronomers. Everything gives
off some kind of light. But more observations
just kept supporting the existence of dark
matter.
So, what IS dark matter? That was the big
question. Astronomers were methodical. They

Vietnamese: 
Nó chỉ ra các quan sát của Zwicky có cách
quá nhiều sự không chắc chắn trong họ để thực hiện bất kỳ rắn
tuyên bố. Ông vô cùng đánh giá cao hơn số tiền
vật chất của vô hình. Quan sát Rubin,
đã xa, xa hơn và chính xác hơn. Tuy nhiên,
các Zwicky ngữ được sử dụng để lồng bí ẩn này
vật bị mắc kẹt, và chúng tôi vẫn sử dụng nó: tối
chất.
Trong những năm qua, quan sát nhiều hơn chỉ có
xác nhận các phép đo của Rubin. Chúng ta thấy tương tự
hành vi trong các thiên hà hình elip, ví dụ.
Trớ trêu thay, đo lường tốt hơn thực hiện của thiên hà
vận tốc cluster member thấy họ làm gì trong
Thực tế di chuyển quá nhanh, và các cụm phải có
vật chất tối trong họ quá. Zwicky đã đúng
vì lý do sai - và cuối cùng, Rubin
được cho là để làm cho việc phát hiện ra.
Tất nhiên, ý tưởng rằng rất nhiều các vật liệu
trong vũ trụ phải được tối đã được đáp ứng với
hoài nghi bởi nhà thiên văn học. Tất cả mọi thứ cho
off một số loại ánh sáng. Nhưng quan sát nhiều hơn
chỉ giữ hỗ trợ sự tồn tại của bóng tối
chất.
Vì vậy, vật chất tối gì IS? Đó là lớn
câu hỏi. Nhà thiên văn học có phương pháp. Họ

Arabic: 
فقد أدرجوا كل شيء يخطر ببالهم
يمكن أن يكون هو تلك المادة المظلمة:
غازات باردة أو غبار أو نجوم ميتة أو كواكب
مارقة غير المرتبطة بنظام نجمي وكل شيء،
حتى الجسيمات دون الذرية الغريبة
التي تم التنبؤ بها في نظريات ميكانيكا الكمّ
ولكن لم تُرى سابقًا قط.
ثمّ فكروا في طرق للكشف عن تلك الأجسام.
فالغاز البارد مثلًا
من شأنه أن يُطلق أمواج راديو.
ولكنّهم فشلوا في جميع محاولاتهم.
شطبوا المُقترحات من القائمة
واحدة تلو الأخرى،
واستبعدوا في نهاية المطاف
كل ما هو مصنوع من مادة اعتيادية،
كالذرات والجزيئات
والبروتونات والإلكترونات والنيوترونات.
وكل ما تبقى في القائمة
هو تلك المادة الغريبة،
تلك الجسيمات دون الذرية
التي لم يرها أحد قط.
تُدعى إحدى تلك الجسيمات أكسيونات.
لم يتم رصدها من قبل قط،
ولكنّ خصائصها تُطابق ما ينتج عن المادة المظلمة.
للأكسيونات كتلة،
فإن كانت هناك سحابة ضخمة منها،
ستكون جاذبيتها كافية للتأثير في المجرات.
ولا ينبعث عنها ضوءًا كثيرًا
ما يجعل سحبها مظلمة وإن كانت ضخمة.
كما أنّ لها خاصية غريبة أخرى،
فهي لا تتفاعل مع المادة الطبيعية بشكل جيد.
سيخترق الأكسيون
جسم الواحد منا كأنه غير موجود.
إن كانت المادة المظلمة مصنوعة من الأكسيونات،

Italian: 
Hanno elencato tutte le cose che secondo loro
potevano essere materia oscura: gas freddi,
stelle morte, pianeti vagabondi, qualsiasi cosa.
Persino le strane particelle subatomiche previste
dalle teorie della meccanica quantistica,
ma non ancora osservate.
Poi hanno pensato ai modi in cui poter rilevare
questi oggetti. Il gas freddo emette onde radio,
per esempio. Ma tutto ciò che hanno provato è
andato a vuoto. Uno ad uno hanno escluso gli oggetti
della lista e, alla fine, tutto ciò che era composto
di materia normale – atomi, molecole,
protoni, elettroni e neutroni – fu escluso.
Tutto ciò che fu lasciato nella lista era quella bizzarra
materia: queste strane particelle subatomiche
non le ha mai viste nessuno. Una di queste particelle
è chiamata assione. Non sono mai state rivelate,
ma le loro proprietà corrispondo a ciò che osserviamo
come materia oscura: gli assioni hanno massa, quindi
un'enorme nube di assioni avrebbe abbastanza
gravità da influenzare le galassie. Non tendono
a emettere troppa luce, quindi anche la più enorme
nube di assioni sarebbe oscura.
E hanno un'altra strana proprietà: non interagiscono
molto bene con la materia normale.
Un assione ti passerebbe attraverso
come se tu non fossi lì.

Vietnamese: 
liệt kê mọi điều duy nhất họ có thể nghĩ
của vật chất tối có thể có thể là: lạnh
khí, bụi, sao chết, các hành tinh rogue, tất cả mọi thứ.
Hạt hạ nguyên tử thậm chí kỳ lạ đó đã được dự đoán
để tồn tại trong cơ học lý thuyết lượng tử, nhưng
không bao giờ được thấy trước.
Sau đó, họ nghĩ về cách họ có thể phát hiện
các đối tượng này. Khí lạnh sẽ phát ra sóng radio,
Ví dụ như. Nhưng tất cả mọi thứ họ đã cố gắng đến
rỗng. Từng người một họ vượt qua các đối tượng
ra khỏi danh sách, và cuối cùng tất cả mọi thứ được thực hiện
của vấn đề bình thường - các nguyên tử và phân tử,
proton, electron, và neutron - được loại bỏ.
Tất cả những gì còn lại trong danh sách là thật sự
thứ kỳ lạ: những hạt hạ nguyên tử screwy
có ai đã từng thấy trước đây. Một trong những hạt
được gọi là một axion. Họ chưa bao giờ được phát hiện,
nhưng tính chất của chúng khớp với những gì chúng ta nhìn thấy của
vật chất tối: axion có khối lượng, vì vậy nếu bạn có
một đám mây khổng lồ của họ, họ sẽ có đủ
trọng lực để ảnh hưởng đến các thiên hà. Họ không có xu hướng
để phát ra nhiều ánh sáng, vì vậy ngay cả một đám mây khổng lồ
họ sẽ tối.
Và họ một thuộc tính khác lạ: họ không
tương tác với vật chất thông thường vô cùng tốt.
An axion sẽ vượt qua ngay qua bạn thích
bạn không có ở đó.

English: 
listed every single thing they could think
of that dark matter could possibly be: cold
gas, dust, dead stars, rogue planets, everything.
Even weird subatomic particles that were predicted
to exist in quantum mechanics theories, but
never seen before.
Then they thought of ways they could detect
these objects. Cold gas would emit radio waves,
for example. But everything they tried came
up empty. One by one they crossed objects
off the list, and eventually everything made
of normal matter – atoms and molecules,
protons, electrons, and neutrons – was eliminated.
All that was left on the list was that truly
bizarre stuff: those screwy subatomic particles
no one had ever seen before. One such particle
is called an axion. They’ve never been detected,
but their properties match what we see of
dark matter: axions have mass, so if you have
a huge cloud of them they’ll have enough
gravity to affect galaxies. They don’t tend
to emit much light, so even a huge cloud of
them would be dark.
And they another weird property: they don’t
interact with normal matter terribly well.
An axion would pass right through you like
you weren’t there.

Arabic: 
ما كنا لنراها حتى لو كانت
سحبًا منها تُغلف تكتلات المجرات.
إن كان ذلك صحيحًا،
فكيف نعلم يقينًا بوجودها من عدمه؟
اتضح أنّ هناك طريقة.
ولكن قبل أن أتحدث عنها
علينا التطرق إلى أمر غريب جدًا،
بل هي أمور غريبة عِدّة في الواقع.
فكما ذكرتُ في حلقة الثقوب السوداء،
إحدى نظريات ألبرت أينشتاين المهمة
هي أنّ الفضاء ليس خواءً بين النجوم،
بل هو مادة بحد ذاته نوعًا ما
وباقي المادة والطاقة كلها محشوة داخله.
ورغم أنّه يجب الحذر
من فهم التشبيه بشكل حرفي،
إلّا أنّه أشبه بنسيج يلتصق به كل شيء.
هذا ليس مجرد مفهوم نظري
إذ إنّ له تبعات حقيقية،
فما نعتبره جاذبية مثلًا،
أي القوة التي تعمل عل تجاذب أي جسمين،
هو في الحقيقة انبعاج في نسيج هذا الفضاء
أو تقعر ككرة بولينغ على فراش طري.
ذلك يجعل سطح الفراش ينبعج
وإن رميت بِلية بجانبه فسينحني مسارها.
وهذا ينطبق على الضوء أيضًا،
فالأمر أشبه بانعطاف في الطريق
تنعطف معه السيارات والشاحنات العابرة.

Vietnamese: 
Nếu vật chất tối được làm bằng axion, sau đó sẽ che phủ
của nó có thể được bao bọc cụm thiên hà
và chúng ta sẽ không bao giờ nhìn thấy chúng. Nếu đó là trường hợp,
làm thế nào chúng ta có thể bao giờ biết nếu họ đang có hay không?
Hóa ra đó là một cách. Nhưng trước khi tôi
nói về điều đó, chúng ta phải đi qua một cái gì đó
khá lạ. Trên thực tế nhiều somethings
lạ.
Như tôi đã đề cập trong tập lỗ đen của chúng tôi,
một trong những ý tưởng lớn của Albert Einstein là
không gian không chỉ là sự trống rỗng giữa các ngôi sao.
Trong một cảm giác đó là một điều thực tế, với tất cả
của vật chất và năng lượng nhúng trong nó.
Mặc dù bạn phải cẩn thận không để mất
sự tương tự quá đen, trong nhiều cách nó
hoạt động như một loại vải có tất cả mọi thứ để bị mắc kẹt
nó. Đây là nhiều hơn chỉ là một cấu trúc lý thuyết;
nó có ý nghĩa thực sự.
Đối với một, những gì chúng tôi cảm nhận như là trọng lực - các
lực kéo hai đối tượng với nhau - là
thực sự chỉ là một uốn của vải này
không gian, một sợi dọc. Nó giống như một quả bóng bowling
ngồi trên một tấm nệm mềm; bề mặt của
nệm uốn cong, và nếu bạn cuộn bằng đá cẩm thạch
qua đó, con đường của đường cong bằng đá cẩm thạch ý.
Điều này đúng với ánh sáng, quá! Nó giống như có
một uốn cong trên đường; xe ô tô theo các uốn cong như

English: 
If dark matter were made of axions, then clouds
of it could be enveloping clusters of galaxies
and we’d never see them. If that’s the case,
how could we ever know if they’re there or not?
It turns out there is a way. But before I
talk about that, we have to go over something
pretty weird. Actually several somethings
weird.
As I mentioned in our black hole episode,
one of Albert Einstein’s big ideas was that
space wasn’t just emptiness between stars.
In a sense it was an actual thing, with all
of matter and energy embedded in it.
Although you have to be careful not to take
the analogy too literally, in many ways it
acts like a fabric with everything stuck to
it. This is more than just a theoretical construct;
it has real implications.
For one, what we perceive as gravity – the
force pulling two objects together – was
actually just a bending of this fabric of
space, a warp. It’s like a bowling ball
sitting on a soft mattress; the surface of
the mattress bends, and if you roll a marble
past it, the path of the marble will curve.
This is true for light, too! It’s like having
a bend in the road; cars follow the bend as

Italian: 
Se la materia oscura fosse fatta di assioni, allora
nubi di assioni potrebbero avvolgere le galassie
e non li vedremo mai. Se fosse così,
come potremo sapere se sono lì oppure no?
Un modo c'è. Ma prima che io vi parli di questo
dobbiamo prendere in esame qualcosa
di molto strano. In realtà, parecchie cose strane.
Come ho già detto nel nostro episodio sui buchi neri,
una delle grandi idee di Albert Einstein fu che
lo spazio non era solo il vuoto tra le stelle.
In un certo senso era una cosa reale, con tutta
la materia e l'energia incorporate in esso.
Anche se bisogna fare attenzione a non prendere
l'analogia troppo alla lettera, sotto molti aspetti
si comporta come un tessuto su cui è attaccata ogni cosa.
Questo è molto più di un semplice costrutto teorico;
ha implicazioni reali.
Innanzitutto, ciò che percepiamo come gravità —
la forza che attrae due oggetti — non è altro che
un'incurvatura di questo tessuto spazio-temporale,
una deformazione. È come mettere una palla da bowling
su un materasso morbido; la superficie del materasso
si piega, e quando si lancia una biglia,
il percorso della biglia si curva.
Questo è vero anche per la luce! È come se ci fosse
una curva nella strada; le macchine seguono la curva

English: 
they move, and trucks do too. Everything does.
With light, it doesn’t bend nearly as much
as matter does, but it does curve if it moves
through space distorted by gravity. The more
massive an object is, the more gravity it
has, the more it warps space, and the more
it can warp the path of a light beam.
You know what else bends light? A lens! So
we call this effect “gravitational lensing.”
Now picture a cluster of galaxies. It has
a lot of mass in a relatively small space
– well, in cosmic terms. If there’s a
galaxy on the other side of the cluster from
us, much farther away, the light that more
distant galaxy sends out gets bent on its
way to us. The image of the galaxy can smeared
out, distorted, forming fantastic and weird shapes.
Einstein’s equations tell us that the amount
of bending depends on the mass of the cluster,
so we can, in theory, measure the mass of
the cluster by the distortion of objects behind
it. Not only that, but it gives us a map of
where that mass is!
Astronomers used this method on a cluster
of galaxies located about 3.5 billion light
years away called the Bullet Cluster. It’s
a very special object; it’s actually not

Arabic: 
كل شيء يفعل ذلك.
أمّا الضوء فلا ينحني بقدر ما تنحني المادة،
ولكنّه ينحني
إن تحرك في فضاء شوهته الجاذبية.
ازدياد حجم الجسم يزيد جاذبيته ما يزيد
بعجه للفضاء فيزيد حرفه لمسار شعاع الضوء.
أتعلمون ماذا يحني الضوء أيضًا؟ العدسة.
لذلك السبب نسمي هذا التأثير
عدسة الجاذبية.
تصوروا الآن تكتّل مجرات،
له كتلة ضخمة في حيز صغير نسبيًا،
وأعني مقارنةً بحجم الكون. إن كانت هناك
مجرة في الطرف المقابل لنا من التكتّل
وأكثر بعدًا عنّا بكثير، ينحني الضوء
الصادر من المجرة البعيدة في طريقه إلينا؟
وقد تتشوش صورة المجرة وتتشوه
مُحدثة أشكالًا عجيبة وغريبة.
تفيد معادلات أينشتاين بأنّ مقدار الانحناء
يعتمد على كتلة مجموعة المجرات.
لذلك يمكننا نظريًا قياس كتلة المجموعة
من خلال تشوه صورة الأجسام التي خلفه.
ليس ذلك فحسب،
بل إن ذلك يمنحنا خريطة لموقع تلك الكتلة.
استخدم علماء الفلك هذه الطريقة على تكتل
مجرات يبعد عنا 3،5 مليار سنة ضوئية،
واسمه مجموعة الرصاصة.
إنّه جسم مميز للغاية،

Vietnamese: 
họ di chuyển, và xe tải làm quá. Tất cả mọi thứ không.
Với ánh sáng, nó không uốn cong gần như là nhiều
như vấn đề không có gì, nhưng nó có đường cong nếu nó di chuyển
thông qua không gian bị bóp méo bởi lực hấp dẫn. Nhiều hơn
lớn một đối tượng là, mức độ nghiêm trọng hơn nó
có, nó càng làm cong không gian, và nhiều hơn nữa
nó có thể làm cong đường đi của chùm tia sáng.
Bạn biết những gì khác bẻ cong ánh sáng? Một ống kính! Vì thế
chúng ta gọi hiệu ứng này "thấu kính hấp dẫn."
Bây giờ hình ảnh một cụm thiên hà. Nó có
rất nhiều đoàn thể trong một không gian tương đối nhỏ
- Tốt, về vũ trụ. Nếu có một
thiên hà ở phía bên kia của cụm từ
chúng ta, xa hơn nhiều đi, ánh sáng nhiều hơn
thiên hà xa xôi gửi ra bị bẻ cong về nó
cách cho chúng tôi. Những hình ảnh của thiên hà có thể bôi
ra, méo mó, tạo thành hình dạng tuyệt vời và kỳ lạ.
Phương trình của Einstein cho chúng tôi biết rằng số tiền
của uốn phụ thuộc vào khối lượng của các cụm,
vì vậy chúng tôi có thể, trên lý thuyết, đo khối lượng
cluster bằng sự biến dạng của các đối tượng phía sau
nó. Không chỉ có vậy, nhưng nó mang lại cho chúng ta một bản đồ của
nơi đại chúng mà!
Các nhà thiên văn sử dụng phương pháp này trên một cụm
thiên hà cách xa khoảng 3,5 tỷ ánh sáng
năm nữa gọi là Cụm Bullet. Nó là
một đối tượng rất đặc biệt; nó thực sự không

Italian: 
quando si muovono, e anche i camion. Ogni mezzo
lo fa. Il percorso della luce non si piega tanto quanto
quello della materia, ma si curva se si muove
in uno spazio distorto dalla gravità.
Più un oggetto è massiccio, più ha gravità,
più deforma lo spazio,
e più può deformare il percorso
di un fascio luminoso.
Sapete che cos'altro piega la luce? Una lente!
Dunque chiamiamo questo effetto "lente gravitazionale".
Ora immaginate un ammasso galattico. Ha molta
massa in uno spazio relativamente piccolo
— beh, in termini cosmici. Se c'è una galassia
dall'altra parte dell'ammasso,
molto più lontano, la luce emanata
da quella galassia più distante si piega
lungo la strada verso di noi. La forma della galassia
può distorcersi, creando strane fantastiche forme.
Le equazioni di Einstein ci dicono che la curvatura
totale dipende dalla massa dell'ammasso,
dunque, in teoria, possiamo misurare la massa
dell'ammasso dalla distorsione dell'oggetto che c'è dietro.
Non solo: ci fornisce una mappa
di dove si trova la massa!
Gli astronomi hanno utilizzato questo metodo su un
ammasso galattico situato a 3,5 miliardi di anni luce
di distanza chiamato Bullet Cluster. Si tratta di un
oggetto molto speciale; in realtà non è

Arabic: 
إذ أنّه ليس مجرد تكتّل واحد
بل تصادم لتكتّلين.
ذلك صحيح،
إنّ مجموعتي مجرات ضخمتين تصطدمان
وقد تندمجان معًا في النهاية لتشكلا تكتّلًا أضخم.
عندما تصطدم المجرات ببعضها البعض
فإنها تعبر بعضها كما لو كانت أشباحًا،
ولكنّ بين المجرات في التكتّلات
توجد كميات هائلة من الغازات.
عندما تصطدم التكتّلات
تتصادم غازاتها وترتفع حرارتها للغاية،
لدرجة أنّ الغازات تُصدر أشعة سينية حينها.
ويشكل هذا فرصة مثيرة للاهتمام.
تُظهر صور الضوء البصرية التكتّلين
بجانب أحدهما الآخر، وقد أتما العبور.
تخترق المجرات بعضها البعض كما هو مُتوقع،
ولكنّ الغازات في التكتّلات لا تستطيع فعل ذلك،
لذا نتوقع وجود معظمها بين المجرات بعد
أن تباطأت بفعل اصطدام السحابتين ببعضهما.
باستخدام مرصد تشاندرا الفضائي للأشعة السينية،
استطاع علماء الفلك
تحديد موقع ذلك الغاز الساخن،
وكما هو متوقع، اتضح أنه يقع بين المجرات
في غالبيته لكونه تباطأ بعد الاصطدام.
يمكننا حتى
رؤية الأشكال التي صنعها تصادم الغازات،

English: 
just a cluster, but a collision of two clusters.
That’s right, two huge groups of galaxies
are physically colliding, and may eventually
merge to form one huger cluster.
When galaxies collide they tend to pass through
each other like ghosts. But in clusters, between
the galaxies, there are vast amounts of gas.
When clusters collide, the gas in the two
clusters does indeed smack into each other,
and gets incredibly hot. So hot, in fact,
the gas will emit X-rays.
This provides an interesting opportunity.
Optical light images show the two clusters
next to each other. They’ve already one
pass, in fact. The galaxies moved through
each other as expected. The gas in the clusters
can’t do that, though, so you’d expect
most of it to be between the galaxies, having
slowed down as the clouds collided with each
other more or less head on.
Using the Chandra X-ray observatory, astronomers
could map out where that hot gas was. And,
as expected it lies mostly between the galaxies,
having slowed down after the collision. You
can even see how the collision has shaped
the gas, forming a bow shock in one cluster

Vietnamese: 
chỉ một cluster, nhưng một vụ va chạm của hai cụm.
Đúng vậy, hai nhóm lớn của các thiên hà
có thể chất va chạm, và có thể cuối cùng
sáp nhập để tạo thành một cụm đói.
Khi thiên hà va chạm chúng có xu hướng đi qua
nhau như bóng ma. Nhưng trong các cụm, giữa
các thiên hà, có số lượng lớn các khí.
Khi cụm va chạm, khí trong hai
cụm quả thực cái tát vào nhau,
và nhận được vô cùng nóng. Vì vậy, nóng, trên thực tế,
khí sẽ phát ra tia X.
Điều này cung cấp một cơ hội thú vị.
Hình ảnh ánh sáng quang cho thấy hai cụm
cạnh nhau. Họ đã đã một
vượt qua, trong thực tế. Các thiên hà di chuyển qua
nhau như mong đợi. Khí trong cụm
không thể làm điều đó, mặc dù, vì vậy bạn mong muốn
nhất của nó là giữa các thiên hà, có
chậm lại như những đám mây va chạm với nhau
nhiều hơn hoặc ít hơn đầu vào khác.
Sử dụng đài thiên văn Chandra X-ray, các nhà thiên văn
có thể vạch ra nơi mà khí nóng được. Và,
như mong đợi nó nằm chủ yếu giữa các thiên hà,
đã chậm lại sau khi va chạm. Bạn
thậm chí có thể nhìn thấy các vụ va chạm đã định hình như thế nào
khí, tạo thành một cú sốc cung trong một cluster

Italian: 
solo un ammasso, ma due ammassi in collisione.
Proprio così, due enormi gruppi di galassie
stanno fisicamente collidendo, e possono eventualmente
fondersi per formare un ammasso ancora più grande.
Quando le galassie collidono, tendono ad attraversarsi
come due fantasmi. Ma negli ammassi,
tra le galassie, ci sono grandi quantità di gas.
Quando collidono, i gas nei due ammassi
effettivamente si scontrano e diventano
incredibilmente caldi. Così caldi, infatti,
i gas possono emettere raggi X.
Questo fornisce un'interessante opportunità.
Immagini di luce ottica mostrano i due ammassi
uno vicino all'altro. In effetti, una ha già attraversato
l'altra. Le galassie hanno compiuto l'attraversamento
come previsto. Il gas nell'ammasso, tuttavia,
non può farlo, quindi ci si aspetterebbe di trovare
le galassie proiettate più avanti rispetto al gas, dato
che questo ha rallentato durante la collisione.
Utilizzando l'osservatorio a raggi X Chandra, gli astronomi
hanno potuto mappare la posizione di questo gas caldo.
E, come previsto, il gas si trovava circa a metà strada tra i due
gruppi di galassie, dato che aveva rallentato dopo la collisione.
Si può perfino vedere come la collisione ha dato forma
al gas, creando un bow shock in un ammasso

Italian: 
come le onde d'acqua create da una barca
in rapido movimento.
Ma c'è dell'altro. Anche se il Bullet Cluster
è molto lontano, in realtà ci sono
centinaia di galassie ancora più lontane che possono
essere viste nelle immagini ottiche. La gravità
della materia del Bullet Cluster ha distorto sottilmente
l'immagine delle galassie che fanno da sfondo,
e misurando con molta attenzione la distorsione, è stata
creata una mappa di tutta la massa del Bullet Cluster.
Materia oscura inclusa. Se la materia oscura fosse fatta
di assioni, allora ci si aspetterebbe di trovarla
soprattutto attorno agli ammassi stessi, perché,
come le galassie, gli assioni delle nubi
di materia oscura si attraverserebbero.
E quando si va a fare una mappa, questo è proprio
ciò che si osserva! Le galassie sullo sfondo mostrano
che c'è un sacco di materia, qui mostrata in viola,
centrata sui due ammassi, ma
chiaramente non è il gas caldo rilevato da Chandra,
dato che non sta emettendo nessuna luce.
Sembra molto simile alla materia oscura.
Da quando sono state fatte le osservazioni del
Bullet Cluster, sono stati osservati molti altri ammassi
e tutti mostrano lo stesso comportamento. Sono
stati fatti tentativi per spiegare questi ammassi senza

Arabic: 
والتي تبدو في إحدى التكتلات
كموجات صنعها قارب سريع يشق طريقه في الماء.
ولكنّ هناك المزيد.
فرغم بُعد تكتّل الرصاصة الشديد عنا،
إلّا أنّ هناك مئات المجرات أبعد منه
والتي ويمكن رؤيتها في الصور الضوئية.
شوهت جاذبية المادة في تكتّل الرصاصة
صور المجرات التي في الخلفية على نحو ضئيل.
وبقياس ذلك الانحراف بعناية تم وضع خريطة
لكلّ المادة الموجودة داخل تكتّل الرصاصة
بما فيها المادة المظلمة.
إن كانت المادة المظلمة
مصنوعة من الأكسيونات،
نتوقع عندها أن تحيط بالتكتلات الفرعية،
لأنّ سحب أكسيونات المادة المظلمة
ستنفذ عبر بعضها كالمجرات.
وذلك ما ترونه تمامًا عندما ترسمون الخارطة.
تُظهر المجرة الخلفية وجود الكثير من المادة،
وهي المنطقة بنفسجية اللون في الصورة،
وهي متمركزة بين التكتّلين،
ولكنّها حتمًا ليست الغازات الساخنة
التي رآها مرصد تشاندرا،
كما أنّه ينبعث منها ضوءًا
وتبدو كالمادة المظلمة تمامًا.
منذ اكتشاف تكتّل الرصاصة
أبدت تكتلات أخرى السلوك نفسه.
أجرِيَت محاولات لتفسير هذه التكتّلات
من دون المادة المظلمة،

Vietnamese: 
giống như sóng nước tạo ra bởi một nhanh chóng
di chuyển thuyền.
Nhưng có nhiều. Mặc dù Bullet
Cụm là rất xa, có thực sự
hàng trăm thiên hà xa hơn nữa đi mà
có thể được nhìn thấy trong các hình ảnh quang học. Lực hấp dẫn
của vấn đề trong Bullet Cluster méo
những hình ảnh nền thiên hà tinh tế, và
bởi rất cẩn thận đo biến dạng đó,
một bản đồ của tất cả các đoàn thể trong Bullet Cluster đã được thực hiện.
Bao gồm cả vật chất tối. Nếu vật chất tối được thực hiện
của axion, sau đó bạn mong muốn nó để chủ yếu
được bao quanh subclusters mình,
bởi vì, như các thiên hà, các đám mây
axion chất tối sẽ vượt qua ngay qua
lẫn nhau.
Và khi bạn thực hiện bản đồ đó là chính xác
những gì bạn nhìn thấy! Những thiên hà này cho thấy nền
rằng có rất nhiều vật chất, thể hiện ở đây
tím, tập trung vào hai cụm, nhưng
nó rõ ràng không khí nóng được thấy bởi Chandra,
và toả ra không có ánh sáng.
Nó trông rất giống như vật chất tối.
Kể từ khi quan sát Bullet Cụm là
thực hiện, nhiều cụm khác đã được quan sát
cho thấy cùng một loại hành vi. Những nỗ lực
đã được thực hiện để giải thích các cụm mà không

English: 
like the waves of water created by a rapidly
moving boat.
But there’s more. Even though the Bullet
Cluster is very far away, there are actually
hundreds of galaxies even farther away that
can be seen in the optical images. The gravity
of the matter in the Bullet Cluster distorted
those background galaxy images subtly, and
by very carefully measuring that distortion,
a map of all the mass in the Bullet Cluster was made.
Including dark matter. If dark matter is made
of axions, then you’d expect it to mostly
be surrounding the subclusters themselves,
because, like the galaxies, the clouds of
dark matter axions would pass right through
each other.
And when you do make the map that’s exactly
what you see! The background galaxies show
that there’s a lot of matter, shown here
in violet, centered on the two clusters, but
it’s clearly not the hot gas seen by Chandra,
and is giving off no light.
It looks very much like dark matter.
Since the Bullet Cluster observations were
made, several other clusters have been observed
showing the same sort of behavior. Attempts
have been made to explain these clusters without

Arabic: 
ولكنّ أبسط تفسير لها بدا الأفضل في النهاية.
ليس ما نراه كل ما هو موجود.
ما زلنا بصراحة نجهل ماهية المادة المظلمة.
الأكسيونات مجرد احتمال واحد
ولكن هناك غيره.
أجريت تجارب كثيرة
لمحاولة رصد أنواع الجسيمات دون الذرية،
ولكنّ المادة المظلمة بطبيعتها، لا تًصدر
ضوءًا ولا تتفاعل مع المادة الاعتيادية،
ما يجعل العثور عليها شديد الصعوبة.
ولذلك تطَلّب اكتشاف وجودها وقتًا طويلًا أساسًا.
اتضح أنّ تأثير المادة المظلمة في الكون
هائل بالرغم من كونها صعبة الرصد للغاية.
وكما سنرى في حلقات قادمة
أصبحت لدينا فكرة جيدة عن نشأة الكون
وكيفية تطوره على مر الدهور.
نعتقد أنّ الأجسام الأصغر نشأت أولًا
ثم تكتلت في أشكال وبُنى أكبر فأكبر،
فنشأت النجوم أولًا
ثمّ المجرات ثمّ تكتلات المجرات.
اتضح أنّ تكوّن البُنى الأكبر حجمًا
كان سيزداد صعوبة في بدايات الكون
لأنّ انبعاث الطاقة
من النجوم والمجرات الوليدة
كان سيعيق تكتل الأجسام الأكبر،

Italian: 
la materia oscura, ma alla fine la spiegazione
più semplice sembra essere la migliore.
La materia che vediamo
non è tutta quella esistente.
Ad essere sinceri, non sappiamo ancora che cosa
sia la materia oscura. Gli assioni sono una possibilità,
ma ne esistono altre. Sono stati compiuti diversi
esperimenti per individuare i vari sapori
delle particelle subatomiche, ma la vera natura
della materia oscura — non emette luce
e non interagisce con la materia normale —
la rende molto difficile da scoprire.
Ecco perché ci è voluto tanto tempo
anche solo per sapere che esisteva!
Ma anche se è incredibilmente elusiva, si è scopeto
che la materia oscura ha profondi effetti sull'Universo.
Come vedremo nei prossimi episodi, ci stiamo
facendo un'idea abbastanza precisa di come l'Universo
ha avuto inizio, e di come si è evoluto nel corso
degli eoni. Pensiamo che gli oggetti più piccoli
si siano formati per primi, aggregandosi in strutture
più grandi. Quindi si sono formate le stelle, le galassie,
e poi gli ammassi. Risulta che le strutture più
grandi avrebbero avuto difficoltà a formarsi
nell'Universo primordiale a causa dell'energia
scagliata dalle neonate stelle e galassie;
gli oggetti più grandi non erano in grado
di aggregarsi a causa di tutto quel calore.

Vietnamese: 
sử dụng vật chất tối, nhưng cuối cùng đơn giản nhất
lời giải thích có vẻ là một trong những tốt nhất.
Các công cụ mà chúng ta thấy không phải là tất cả những thứ đó
Là.
Thành thật mà nói, chúng tôi vẫn không biết những gì đen tối
vấn đề là. Axion là một khả năng, nhưng
người khác tồn tại. Rất nhiều thí nghiệm đã được
thiết lập để cố gắng phát hiện những hương vị khác nhau
của các hạt hạ nguyên tử, nhưng bản chất rất
của vật chất tối - nó không phát ra ánh sáng
và không tương tác với vật chất thông thường
tốt - làm cho nó thực sự khó tìm. Kia là
tại sao phải mất quá lâu để biết nó tồn tại
ở nơi đầu tiên!
Nhưng mặc dù nó vô cùng khó nắm bắt, nó chỉ ra rằng
vật chất tối đã có một ảnh hưởng sâu sắc của vũ trụ.
Như chúng ta sẽ thấy trong tập phim sắp tới, chúng tôi
nhận được một ý tưởng khá tốt về cách thức vũ trụ
khởi đầu của nó, và làm thế nào nó phát triển qua
thời gian rất dài. Chúng tôi nghĩ rằng các vật thể nhỏ hình thành
đầu tiên, kết tụ lại với nhau thành lớn hơn và lớn hơn
cấu trúc. Vì vậy, các ngôi sao được hình thành đầu tiên, sau đó các thiên hà,
sau đó các cụm. Nó chỉ ra rằng cấu trúc lớn hơn
sẽ có một thời gian khó hình thành trong
Universe đầu như năng lượng đã được thổi ra bởi
các ngôi sao và các thiên hà trẻ sơ sinh; thứ lớn hơn
có thể không tổng hợp do tất cả những nhiệt.

English: 
using dark matter, but in the end the simplest
explanation looks to be the best one.
The stuff we see isn’t all the stuff there
is.
To be honest, we still don’t know what dark
matter is. Axions are one possibility, but
others exist. Lots of experiments have been
set up to try to detect the various flavors
of subatomic particles, but the very nature
of dark matter — it doesn’t give off light
and doesn’t interact with normal matter
well — makes it really hard to find. That’s
why it took so long to even know it existed
in the first place!
But even though it’s incredibly elusive, it turns out that
dark matter has had a profound effect on the Universe.
As we’ll see in upcoming episodes, we’re
getting a pretty good idea of how the Universe
got its start, and how it’s evolved over
the eons. We think smaller objects formed
first, clumping together into larger and larger
structures. So stars formed first, then galaxies,
then clusters. It turns out that larger structures
would have had a hard time forming in the
early Universe as energy was blasted out by
the newborn stars and galaxies; bigger stuff
couldn’t aggregate due to all that heat.

Vietnamese: 
Đó là, không có vật chất tối. Khi bạn bao gồm
vật chất tối trong vật lý, cấu trúc
chúng ta thấy trong vũ trụ THỂ hình thành.
Làm thế nào về điều đó? Một cái gì đó giống như 85%
vật chất trong vũ trụ là thứ chúng ta không thể
thấy, hầu như không thể phát hiện, và được làm bằng một cái gì đó
chúng ta chẳng biết. Nhưng các cấu trúc lớn nhất
trong vũ trụ nợ tồn tại của họ với nó.
Con người chúng ta có thể có được một chút ngạo mạn, suy nghĩ
chúng tôi chiếm một vị trí đặc biệt trong vũ trụ.
Trong một nghĩa nào đó, chúng tôi làm, bởi vì hầu hết các vũ
lạnh, không gian trống rỗng, và chúng ta đang sống trong một tương đối
phần ấm áp và dày đặc của nó. Nhưng những thứ đó
làm cho chúng ta lên, các hạt proton, electron, nơtron và
vật chất bình thường - đó là một thiểu số nghiêm trọng
khi nói đến tất cả các vấn đề có.
Trong một cách, Obi-wan Kenobi đã đúng; chỗ đó
có thể không phải là một quân thực tế, nhưng có IS tối
chất. Nó bao quanh chúng tôi và chúng tôi thâm nhập;
nó liên kết các thiên hà với nhau.
Hôm nay bạn biết được rằng các loại vật chất
chúng ta thấy - những gì chúng ta gọi là vật chất thông thường - được
chỉ có một loại vật chất. Ngoài ra còn có tối
vấn đề, mà chúng ta có thể không trực tiếp nhìn thấy, và

Italian: 
Questo è vero senza la materia oscura.
Quando si include la materia oscura nella fisica,
le strutture che vediamo nell'Universo
si possono formare.
Che ne dite? Circa l'85% della materia
nell'Universo è materia che non possiamo vedere,
che si riesce a malapena a rilevare,
e non sappiamo di che cosa sia fatta.
Ma le strutture più grandi del cosmo devono
la loro esistenza ad essa.
Noi esseri umani diventiamo un po' arroganti,
pensando di occupare un posto speciale nell'Universo.
In un certo senso, lo facciamo perché la maggior
parte dell'Universo è freddo, e viviamo in una parte
relativamente calda e densa di esso. Ma la materia
che ci compone — i protoni, gli elettroni e i neutroni
della materia normale — è una minoranza
quando si considera tutta la materia esistente.
In un certo senso, Obi-Wan Kenobi aveva ragione;
forse non c'è una reale Forza, ma c'è la materia
oscura. Ci circonda e ci attraversa;
tiene assieme le galassie.
Oggi hai imparato che il tipo di materia che
vediamo — quella che chiamiamo materia normale —
è solo un tipo di materia. C'è anche la materia oscura,
che non può essere vista direttamente, e

Arabic: 
أقصد ما لم تكن هناك مادة مظلمة،
وعندما نشمل المادة المظلمة في الفيزياء،
يُصبح بالإمكان للبنى التي نراها في الكون
أن تنشأ. ما رأيكم في ذلك؟
%85 من مادة الكون غير مرئية
وبالكاد يمكننا رصدها،
وهي مصنوعة من شيء نجهل ماهيته،
ولكنّ البُنى الأكبر حجمًا في الكون
تدين بوجودها لتلك المادة.
قد نغترّ نحن البشر قليلًا
لظنّنا بأنّنا نحتل مكانة مميزة في الكون.
ونحن محقون نوعًا ما
لأنّ معظم الكون خواء بارد
ونحن نعيش في جزء دافئ وكثيفٍ نسبيًا منه.
ولكنّ المواد التي نتألف منها، بروتونات
وإلكترونات ونيوترونات المادة الاعتيادية،
عددها قليل بالمقارنة
بكلّ المادة الموجودة في الكون.
كان أوبي وان كانوبي محقًا نوعًا ما.
فقد لا تكون هناك قوّة سحرية
ولكن هناك مادة مظلمة.
إنها تحيط بنا وتخترقنا
وتربط المجرة ببعضها البعض.
تعلمتم اليوم أنّ نوع المادة التي نراها
والتي نسميها بالمادة الاعتيادية
هي نوع واحد فقط من المادة.
فهناك أيضًا مادة مظلمة لا يمكننا رؤيتها مباشرة
تتفاعل مع المادة الاعتيادية
من خلال الجاذبية فقط.

English: 
That is, without dark matter. When you include
dark matter in the physics, the structures
we see in the Universe CAN form.
How about that? Something like 85% of the
matter in the Universe is stuff we can’t
see, can barely detect, and is made of something
we know not what. But the largest structures
in the cosmos owe their existence to it.
We humans can get a little arrogant, thinking
we occupy a special place in the Universe.
In a sense, we do, because most of the Universe
is cold, empty space, and we live in a relatively
warm and dense part of it. But the stuff that
makes us up, the protons, electrons, and neutrons
of normal matter – that’s in a serious minority
when it comes to all the matter there is.
In a way, Obi-wan Kenobi was right; there
may not be an actual Force, but there IS dark
matter. It surrounds us and penetrates us;
it binds the galaxy together.
Today you learned that the kind of matter
we see – what we call normal matter – is
only one kind of matter. There is also dark
matter, which we cannot directly see, and

English: 
which interacts with normal matter only through
gravity. It affects how galaxies rotate, how
galaxies move in clusters, and how large structures
form in the Universe. It can be detected in
many ways, one of which is by seeing how its
mass affects the path of light coming from
distant galaxies as it passes through dark
matter in galaxy clusters.
Crash Course Astronomy is produced in association
with PBS Digital Studios. Head over to their
YouTube channel to catch even more awesome
videos. This episode was written by me, Phil
Plait. The script was edited by Blake de Pastino,
and our consultant is Dr. Michelle Thaller.
It was directed by Nicholas Jenkins, edited
by Nicole Sweeney, the sound designer is Michael
Aranda, and the graphics team is Thought Café.

Vietnamese: 
mà tương tác với vật chất thường chỉ thông qua
lực hấp dẫn. Nó ảnh hưởng như thế nào các thiên hà quay, làm thế nào
thiên hà di chuyển trong các cụm, và làm thế nào các cấu trúc lớn
hình thành trong vũ trụ. Nó có thể được phát hiện trong
nhiều cách, một trong số đó là bằng cách nhìn thấy nó như thế nào
đại chúng ảnh hưởng đến con đường của ánh sáng đến từ
thiên hà xa xôi khi nó đi qua bóng tối
vấn đề trong cụm thiên hà.
Crash Course Thiên văn học được sản xuất trong hiệp hội
với PBS Digital Studios. Trụ sở để họ
Kênh YouTube để bắt thậm chí tuyệt vời hơn
video. Tập phim này được viết bởi tôi, Phil
Plait. Các kịch bản đã được chỉnh sửa bởi Blake de Pastino,
và tư vấn của chúng tôi là tiến sĩ Michelle Thaller.
Nó được đạo diễn bởi Nicholas Jenkins, sửa
bởi Nicole Sweeney, các nhà thiết kế âm thanh là Michael
Aranda, và các nhóm đồ họa là tư tưởng Café.

Italian: 
che interagisce con la materia normale solo attraverso
la gravità. Influenza la rotazione delle galassie,
il movimento delle galassie nell'ammasso, e la
dimensione delle strutture che si formano nell'Universo.
Può essere rilevata in diversi modi: uno di questi è
osservare come la sua massa influenza il percorso della luce
che arriva da galassie lontane e passa attraverso
la materia oscura nell'ammasso galattico.
Il Crash Course Astronomy è prodotto in associazione
con PBS Digital Studios. Date un occhiata al loro
canale Youtube per trovare altri fantastici 
video. Questo episodio è stato scritto da me,
Phil Plait. Il copione è stato editato da Blake de Pastino,
e il nostro consulente è la Dott.sa Michelle Thaller.
È stato diretto da Nicholas Jenkins, editato da è
Nicole Sweeney, il progettista del suono è
Michael Aranda, e il team grafico è il Thought Café.

Arabic: 
إنّها تؤثر في دوران المجرات
وحركتها في تكتّلات
وتؤثر في كيفية نشأة البُنى
الضخمة في الكون.
يُستدل عليها بطرق كثيرة،
أحدها مراقبة تأثير كتلتها في مسار الضوء
الصادر من المجرات البعيدة
بينما يمر عبر المادة المظلمة
في تكتلات المجرات.
يتم إنتاج سلسلة  Crash Course لعلم
بالاشتراك مع أستوديوهات PBS Digital.
زوروا قناتهم
لمشاهدة المزيد من المقاطع الرائعة.
هذه الحلقة من كتابتي أناـ فيل بليت
والنص من تحرير بليك دي باستينو
ومستشارتنا هي د. ميشيل ثالر.
أخرجها نكولاس جنكينز
ومنتجتها نيكول سويني
وصمم الصوت فيها مايكل أراندا
والرسومات من إعداد فريق Thought Café.
